Саккизинчи Қисм

Устоз Саид Нурсий Афён Қамоқхонасидан 1949 да бир сентябрь тонги бўшатилди. Икки комисар орасида арава ила бир уйга келди. Ёнида хизматига қараган талабалари ҳам бор эди. Устознинг Афён қамоғидан сўнграки ҳаётида ва хизмати Нуриясида шу суратда бир инкишоф кўринар. Бу тарихга қадар Устоз уйида кечалари ҳеч кишини сақламас эди. Оқшомдан то қушлик вақтига қадар эшиги қулф қолар эди. Афён қамоғидан сўнгра эса содиқ талабаларидан баъзилари хусусий хизматида қолди. Устознинг хонаси доимо алоҳида эди. Фақат бир хизмат бўлган вақт ёнига келиб бўларди.

Афён қамоғидан сўнгра Устоз, ўз таъбирича, бир нави Учинчи Саид

{(Ҳошия) Азиз, сидидқ қардошларим! Икки-уч мартадир аҳамиятли бир руҳий ҳолат менга илишмоқда. Айнан ўттиз сана аввал Истанбулда мени Юша Тоғига чиқариб, Истанбулнинг, Дор-ул Ҳикматнинг жозибадор ижтимоий ҳаётини ташлаттириб, ҳатто Истанбулда бўлган Нурнинг биринчи шогирди ва қаҳрамони бўлган марҳум Абдурраҳмонни ҳам зарурий хизматимни қилмоқ учун ҳам ёнимга олишга изн бермаган ва Янги Саид моҳиятини кўрсатган ажиб руҳий инқилобнинг бир мисли, ҳозир муқаддималари менда бошлаган. Учинчи бир Саид ва бутун-бутун тарки дунё бўлиб зуҳурига бир ишора таҳмин этмоқдаман. Демак, Нурлар ва қаҳрамон шогирдлари менинг вазифаларимни қиладилар, ортиқ ҳеч эҳтиёж қолмаган. Зотан Нурнинг ҳар бир жомеъ жузи ва тебранмаган холис шогирдларининг ҳар бириси мендан янада мукаммал дарс берар.

Саид Нурсий}

бўлиб кўринар эди. Чунки бундан сўнгра хизмати Нурия бошқа босқичларда тазоҳур этар эди. Куллий бир инкишоф бўларди. Устознинг хизматига югурган ва Нур хизмати учун ёнига келганлар айниқса мактабда ўқувчи ёшлардан эди. Раҳмати Илоҳия Афён қамоқ мусибатини кўп жиҳатлар ила раҳматга айлантирган эди.

Бир раҳматнинг жиҳати шу эди: Маҳкама кунларида мухталиф вилоят ва туманлардан келган Нур талабалари бир-бири ила танишиб, ҳам Устоз, ҳам Рисола-и Нур, ҳам хизмати Нурия хусусида маълумот соҳиби бўларлар. Ва ухровий ва иймоний бўлган ва ризо-и Илоҳий йўлидаги Нурдан узилиб келган самимий бир ухувват ила бир маънавий қувват қўлга киритилар эди. Маҳкама кунлари Устоз ва талабаларининг қаҳрамонлар жамоати бўлиб саф ҳолида маҳкамага келишлари мўъминларнинг қалбларида Аллоҳ учун сўнгсиз бир муҳаббат ва яқинликка васила бўлар эди. Бу маҳкамалар иймон ва Ислом даъвосига хизмат учун ташвиққа сабаб ҳукмига ўтар эди. Дин душманларининг аксига бўлиб бу мусибат Рисола-и Нур хизмати иймониясини бажарадиган ва унинг ила ғоя-и ҳаёт қиладиган фидокорларни, қаҳрамонларни натижа берди. Янги ва мунаввар Нур Талабалари майдонга чиқдилар. Қамоқдан бўшалгандан сўнгра Устознинг уйининг эшиги қаршисида бир-икки полиция доимий навбат кутар ва ёнига ҳеч кимни қўймасдилар. Зотан қамоқ муддати давомида халққа даҳшат берадиган шаклда ёлғон-янглиш ташвиқотлар ила Бадиуззамоннинг имҳо этилажаги каби хабарлар атрофга ёйдирилган эди.

Устоз Афёнда икки ой қадар қолгандан сўнгра Амиртоғга келди. Амиртоғда бир қанча Рисола-и Нур талабалари бор эди. У ердаги хизмати Нурияни бу талабалар адо этдилар.

Испартада нусха кўчириш ускунаси ила Нур Мажмуаларининг нашрига давом этилар эди. Устоз яна одатий жиҳат ила тасҳиҳот ила машғул эди. Ёлғиз қамоқдан сўнгра хизмати Нурия бир нечта қисмга бўлинган эди. Ёлғиз кўпайтириш ила ва қўл ёзуви ила нашрга махсус бўлмаган эди. Бу замонлардаги хизмат ҳолатлари шу сурат ила ифода қилиниши мумкин:

1- Мухталиф вилоят, туман ва қишлоқлардаги Нур Талабалари бўлган муҳитларида Нурларни ўқимоқ, ёзмоқ, ўқитмоқ ва нашрига ҳаракат қилмоқ..

2- Испарта ва Инаболуда нусха кўчириш ускунаси ила Нур Рисолаларининг мажмуалар ҳолида кўпайтирилиши ва атрофга нашри..

3- Анқара ва Истанбулда мухталиф халқ табақалари орасида, хусусан университет ва бошқа мактаб талабалари, ёшлар, маъмурлар ва хонимлар орасида Нурларнинг ёйилиши, ўқилиши, Рисола-и Нур даъвосига кўпларнинг яқин маънавий алоқалари. Булардан холис фидокорлар ва иймон ходимларининг чиқиши. Иймон нурининг бу икки катта марказда ҳарорат ила инкишофи..

4- Китобларнинг қайтарилиши ва янгидан баъзи ерларда Нурларга ва талабаларига илишмоқ, демакки расмий мақомлар ила муносабат. Рисола-и Нурнинг ватан ва миллатнинг, келажак наслнинг саодатига василаси жиҳатининг эшиттирилиши.. исбот этилиши.. янги Турк Ҳукуматининг Қуръоннинг бу янги ва акмал Нурига тақдир ила боқиши. Энг замонавий нашр воситаси ила ҳам Анадолуга, ҳам Ислом Оламига ва инсониятга эшиттирилишининг таъмини..

5- Шарқ Вилоятларида Рисола-и Нурнинг интишори..

Хуллас, Саид Нурсий Афён Қамоғидан бўшатилиб Амиртоғга келгани замон, назаридаги хизмат ҳолатлари бу суратда эди ва ҳукумат маркази ила ҳам хизмат эътибори ила алоқадор эди. Бу замонга қадар Нур хизмати фақат рисолаларнинг ёзилиб кўпайтирилишига махсус эди. Устоз Барладан бери доимо хос талабалари ила, Нурларнинг нашрига ҳаракат қилганлар ила кўришган, уларни хизматлари туфайли табрик ва жасоратлантирган эди. Бу тарихдан сўнгра мактаблилар ва маъмурлар Нурларга мутаважжиҳ бўлдилар. Нур хизматини ҳаётларининг ғояси деб билган ва бу хизмат ила ватан, миллат ва Исломиятга энг буюк фойдани таъмин этган талабалар майдонга чиқиб хизматни бошладилар.

Афён Маҳкамасининг Рисола-и Нурни мусодара қарорини Темйиз Маҳкамаси асосдан бузди. Бекор қилиш қарорида илгари сурган сабаблардан бириси: Қарорномада айб унсури кўрсатилган рисолаларнинг Денгизли Оғир Жазо Маҳкамасида бароат этган асарлардан бўлиб бўлмаганининг зикр этилмагани, шоят бароат этиб қайтариб берилган асарлардан бўлса, қарорнинг хато бўлиши; ҳам Темйизнинг тасдиғидан ўтиб қазия-и муҳкама ҳолига келган бир даъвонинг янгидан тахти муҳокамага олинишининг қонунга ноуйғун бўлганидир.

Темйизнинг бекор қилиш қароридан сўнгра Афёнда такрор суд бошланди. Бу шаклда маҳкама давом этаркан, ҳокимиятни қўлга олган Демократ Партияси Ҳукумати умумий амнистия эълон этди. Афён Маҳкамаси ҳам амнистия қонунининг қамров доирасига киргани учун иш ёпилди.

Афён ҳодисаси бошланмасдан аввал Диёнат Ишлари Раиси Аҳмад Ҳамди Саид Нурсийдан икки тўплам Рисола-и Нур асарларини бир тўпламини Диёнат Ишлари Кутубхонасига қўймоқ, бир тўпламини эса ўзига олиб қўйиш учун истаган эди. Фақат қамоқ ҳодисаси чиқди, юборилмади. Устоз қамоқдан сўнгра Амиртоғга келган вақти, аввалча ҳозирланган икки тўпламни тасҳиҳ этиб Аҳмад Ҳамдийга юборди ва пастдаги мактубни ўзига ёзди:

Муҳтарам Аҳмад Ҳамди Жаноблари!

Бир руҳий ҳодисамни сизга баён этмоқдаман:

Кўп замон аввал зотингиз ва сизнинг маслагингиздаги домлаларнинг, заруратга биноан, рухсатга тобе ва азимати шаръияни ташлаган фикрларига менинг фикрларим мувофиқ келмас эди. Мен ҳам уларга, ҳам сенга ҳиддат этардим. "Нима учун азиматни тарк этиб рухсатга тобе бўлмоқдалар?" дея Рисола-и Нурни тўғридан тўғрига сизларга юбормас эдим. Фақат уч-тўрт сана аввал қалбимга сизга танқидкорона бир таассуф келди. Бирдан эслатилдики: "Бу сенинг эски мадраса биродарларинг бўлган бошда Аҳмад Ҳамди каби зотлар даҳшатли ва шиддатли бир тахриботга қарши "Аҳванушшар" дастури ила, бир қисм илмий вазифани муқаддасотнинг муҳофазасига сарф этиб таҳликани тўртдан бирга тушуришлари уларнинг мажбурият ила баъзи рухсатларига ва нуқсонларига иншааллоҳ каффорат бўлар" дея қалбимга шиддат ила эслатилди. Мен ҳам сизларни ва сиз кабиларни у вақтдан бери яна эски мадраса қардошларим ва дарс биродарларим дея ҳақиқий ухувват назари ила боқишни бошладим. Шунинг учун менинг бу шиддатли заҳарланиш хасталигим вафотим ила натижаланиши тушунчаси ила, Нурларга менинг бадалимга ҳақиқий соҳиб ва ҳомий ва муҳофиз бўлишингизни ўйлаб ва уч сана аввал сизнинг қаттиқ илтимос ила бир тўплам Рисола-и Нурни исташингизга биноан бермоқ ният қилгандим. Ҳозир, ҳам мукаммал эмас, ҳам тамоми эмас, Нур шогирдларидан уч зотнинг ўн беш сана аввал ёзган бир тўпламни сиз учун, шиддатли хасталигим ичида бир даража тасҳиҳ этдим. Бу уч зотнинг қаламининг менинг ёнимда ўн тўплам қадар қиймати бор. Сендан бошқа бу тўпламни ҳеч кимга бермас эдим. Бунга муқобил унинг маънавий нархи уч нарсадир.

Биринчиси: Сиз мумкин бўлгани қадар Диёнат Раёсатининг шўъбаларига, мумкин бўлса эски ҳарф, бўлмаса янги ҳарф ила ва хос дўстларимдан тасҳиҳга ёрдам учун бириси бошда бўлмоқ шарти ила мамлакатдаги Диёнат Раёсатининг шўъбаларига йигирма-ўттиз дона кўпайтириб юбормоқдир. Чунки хорижий динсизлик жараёнига қарши бундай асарларни нашр этмоқ Диёнат Раёсатининг вазифасидир.

Иккинчиси: Модомики Нур Рисолалари мадраса молидир. Сиз ҳам мадрасаларнинг ҳам асоси, ҳам бошлиқлари, ҳам шогирдларисиз. Улар сизнинг ҳақиқий молингиздир.

Учинчиси: Тавофуқли Қуръонимиз, мумкин бўлса, фотосурат нашри ила чоп этилсинки, тавофуқдаги иъжоз ёғдулари кўринсин.

Саид Нурсий

Азиз, сиддиқ қардошларим

Биринчидан: Ҳам сизнинг, ҳам бу мамлакатнинг, ҳам Ислом Оламининг муҳим байрамларининг муқаддимаси ва бу мамлакатда Исломийлик аломатлари порлашишининг бир хушхабари бўлган Азони Муҳаммадийнинг мукаммал бир роҳатлик ила ўн минглаб минораларда ўқилишини табрик этамиз. Ва саксондан ортиқ сана бир ибодат умрини қозонтирган Рамазони шарифдаги ибодат ва дуоларингизнинг мақбулиятига омин деб, раҳмати Илоҳиядан ҳар бир кеча-и Рамазон бир Лайла-и Қадр ҳукмида сизларга савоб қозонтиришини ниёз этамиз. Бу Рамазонда шиддатли заифлик ва хасталигимдан тўлиқ ишлай олмаганимдан, сизлардан маънавий ёрдам умид қиламан.

Саид Нурсий

Ислом Олами Марказларидаги Муборак Мусулмон Қардошларга

Сизларни бутун руҳу жонимиз ила табрик этамиз. Асарлари ила фуҳули уламонинг ва фуҳули муфассириннинг энг юксаги бўлган Бадиуззамон Ҳазратларига қийматдор ва муборак бир мужоҳид олим тарафидан ёзилган бир табрикни тақдим этгандик.

Бадиуззамон Ҳазратларининг бизларга ёзган жавобий мактубларида, у қийматдор, беназир Устоз Бадиуззамон Ҳазратлари сизларни минглаб табрик этган ва Анадолуда Қуръон ва иймон қаҳрамонларининг халафлари бўлган Нурчилар ила Арабистондаги ҳақиқати Қуръонияга мутаважжиҳ мусулмонларни икки қардош бўлиб ҳизбул Қуръоннинг доираси ичида кўп сафлардан икки мувофиқ ва баробар саф ташкил этганларини хушхабар берган. Ва у мўъмин қардошларимизнинг Рисола-и Нур ила жиддий алоқалари ила баробар, бир қисмини Арабчага таржима этиб нашр этмоқ ниятларингиздан фавқулодда мамнун бўлганликларини ва муборак Ислом жамоатларининг Урфадаги Нур шогрдлари ила ва Нур парчалари ила ҳамияткорона алоқадор бўлишини ёзишимизни бизларга амр этгандирлар.

Эй азиз ва зотдор қавми Арабнинг нуроний аъзолари! Тарихнинг чуқурликларига кўмилган ва мозийдан истиқболга отлаган аждодларимизга бу Ислом миллатини парчаламоқ учун бир минг тўрт юз санадан бери ҳужум этган кофир қўшинлари энг ниҳоят Биринчи Жаҳон Урушида ниятларига муваффақ бўлдилар. Турк ва Араб икки ҳақиқий Мусулмон қардошнинг минг саналик тебранмаган муҳаббатларини жуда кўп дасисалар ила, ёлғонлар ила сўндирдилар. Мусулмонларнинг ва нави башарнинг мадори фахри ва бутун мавжудотнинг сабаби хилқати ва бутун Илоҳий Файзларнинг мазҳари у олий Пайғамбарнинг Равза-и Мутаҳҳарасига юзлар сурмоқ учун жуда буюк бир иштиёқни қалбларида яшатганларига таҳаммул этолмадилар. У олий Пайғамбари зишоннинг кичкина бир илтифотига мазҳар бўлмоқ учун руҳларига боришга қадар ҳар нарсаларини фидо этганларини ҳазм этолмадилар. Бир минг тўрт юз санадан бери заминнинг юзида, замоннинг саҳифалари устида ва шаҳидларнинг ва ғозийларнинг оқ қилич қаламлари ила қизил сиёҳлари ила ёзиб тарихга омонат қолдирганлари мадори ифтихорлари муҳташам ёзувларини Мусулмонларга унуттирмоқ истадилар. Бу азм ила юрган у аямайдиган душманлар жуда аянчли исканжалар остида эзганлари Турк ва Араб бу икки қардошни, яна бир бор иттиҳод этмаслик учун энг мудҳиш келишувларнинг занжирлари ила боғладилар. Пўлат занжирлар остида саналар давомида инграттирдилар. Ҳар турли ёмонликни Мусулмонликка ижро этдилар.

Ҳайҳот! Инояти Илоҳиянинг такрор ёр бўлишини Рисола-и Нур каби жуда буюк ва жуда ҳориқо бир тафсири Қуръон ила ва унинг олий муаллифи Бадиуззамон ила Мусулмонликнинг буюк зафарини билолмадилар ва кўрормадилар. У асарларки, ваҳдонияти Илоҳия ила Рисолати Муҳаммадияни (С.А.В.) ва ҳақиқати ҳашрияни шу қадар қувватли ва ҳақиқатли бурҳонлар ила шу қадар порлоқ бир суратда исбот этадики, ҳозирга қадар ҳеч бир файласуф, ҳеч бир олим қаршисига чиқиб эътироз этолмаган.

Биз Турклар саййидлари касрат ила ичида бўлган ва зотдор қавми Араб бўлган сизларга ва сизнинг аждодларингиз бўлган Саҳоба-и Гузинга Аллоҳ номига, Пайғамбари зишон ҳисобига сўнгсиз бир севги ва ниҳоясиз бир ҳурмат доимо қалбимизда, руҳимизда бор ва яшатмоқдамиз. У олий Пайғамбари зишон учун ва Унинг олий дини учун бошда руҳимиз ва ҳар нарсамизни фидога ҳозирмиз.

Жаноби Ҳақнинг лутфу карамидан буюк бир умид ила ёлвориб истаймизки, севгили Устозимиз Бадиуззамон Ҳазратлари берган башорат хабарлари ила, Турк ва Араб икки ҳақиқий қардош миллат иншааллоҳ яқин бир келажакда иттиҳод этажак. Ва у иттиҳод соясида у мудҳиш душманларнинг Мусулмонлар ичига сочган фасод тухумлари ўз юзларига отилажак. Ва занжирлар остида инграган тўрт юз миллион мусулмонлар янгидан Исломият муқаддас ҳаёти ила нави башарнинг бошига ўтиб,умумий сулҳ ва ҳузурни таъмин этажак, иншааллоҳ.

Рисола-и Нурнинг ожиз бир шогирди

ХУСРАВ

Рисола-и Нурнинг Ватанга, Миллатга ва Исломиятга буюк хизматини қабул ва тақдир этган Бош Вазир Аднан Мендересга Устознинг ёзган бир мактуби.

Мен жуда хаста бўлганим ва сиёсат ила алоқасиз бўлганим ҳолда, Аднан Мендерес каби бир Ислом қаҳрамони ила бир суҳбат этмоқ истардим. Ҳол ва вазиятим кўришишга изн бермагани учун, у сурий гаплашмоқ ўрнига бу мактуб менинг бадалимга гаплашсин дея ёздим.

Ғоят қисқа бир нечта асосни Исломиятнинг бир қаҳрамони бўлган Аднан Мендерес каби диндорларга баён этмоқдаман.

Биринчиси: Исломиятнинг жуда кўп асос қонунларидан бириси وَ لَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرٰى ояти каримасининг ҳақиқатидирки, "Бирисининг жинояти ила бошқалари, ақрабо ва дўстлари масъул бўлолмас". Ҳолбуки, ҳозирги сиёсати ҳозирада партиячилик тарафдорлиги ила, бир қотилнинг юзидан жуда кўп маъсумларнинг зарарига ризо кўрсатилмоқда. Бир қотилнинг жинояти юзидан тарафдорлари ва ёхуд ақраболари ҳам ёмон ғийбатлар қилиниб ва камситилиб биргина жиноят юз жиноятга айланганидан, ғоят даҳшатли бир кин ва адоватни томирларга тегдириб, кин ва ғаразга ва муқобала-и билмислга мажбур этилмоқда. Бу эса ижтимоий ҳаётни тамоман зиру забар этган бир заҳардир ва хориждаги душманларнинг тумшуқ суқишларига тўлиқ бир замин ҳозирламоқдир. Эрон ва Мисрдаги ҳис этилган ҳодиса ва бурҳонлар бу асосдан келиб чиққани англашилмоқда. Фақат улар бу ер каби эмас, бизга нисбатан жуда енгил, юздан бир нисбатидадир. Аллоҳ кўрсатмасин, бу ҳол бизда бўлса, жуда даҳшатли бўлар.

Бу таҳликага қарши ягона чора: Исломият ухувватини ва асос Исломият миллатчилигини у қувватнинг пойдевори қилиб, маъсумларни ҳимоя учун, қотилларнинг жиноятларини ўзларига махсус қолдирмоқ лозимдир.

Ҳам амниятнинг ва осойишнинг пойдевори яна бу асос қонунидан келади. Масалан: Бир хонада ёки бир кемада бир маъсум ила ўн қотил бўлса, ҳақиқий адолат ила ва амният ва осойиш асосий дастури ила у маъсумни қутқариб таҳликага отмаслик учун, кемага ва хонага илишмаслик лозим, маъсум чиққунга қадар.

Хуллас, бу Қуръоннинг асос қонуни ҳукмича, осойиш ва доҳилий амниятга илишмоқ, ўн қотил юзидан тўқсон маъсумни таҳликага отмоқ ғазаби Илоҳийнинг жалбига васила бўлар. Модомики Жаноби Ҳақ бу таҳликали замонда бир қисм ҳақиқий диндорларнинг бошга ўтишига йўл очган, Қуръони Ҳакимнинг бу асос қонунини ўзларига бир таянч нуқтаси ва уларга ғаразкорлик этганларга қарши қалқон қилмоқ лозим келганини замон эслатмоқда.

Исломиятнинг иккинчи бир асос қонуни шу Ҳадиси Шарифдир:

ҳақиқати ила маъмурият бир хизматкорликдир. Бир ҳокимият ва менлик учун таҳаккум воситаси эмас. Бу замонда Ислом тарбиясининг нуқсонияти ила ва убудиятнинг заифлиги ила менлик, аноният қувват топган. Маъмуриятни хизматкорликдан чиқариб, бир ҳокимият ва мустабидона бир таҳаккум ва мутакаббирона бир мартаба тарзига келтирганидан, таҳоратсиз, қибласиз намоз қилмоқ каби, адолат бўлмас, асоси ила ҳам бузилар. Ва бандаларнинг ҳуқуқи ҳам зиру забар бўлар. Бандаларнинг ҳуқуқи ҳуқуқуллоҳ ҳукмига ўтолмайдики, ҳақ бўла олсин. Балки нафсоний ҳақсизликларга васила бўлар.

Ҳозир Аднан Мендерес каби Исломиятнинг ва диннинг ижобларини ўрнига келтирамиз дея ва мазкур икки асос қонунга қарши мухолифлик қилиб тўлиқ зиддига бўлиб икки даҳшатли жараён ғоят катта рушват ила халқларни алдатмоқ ва ажнабийларнинг мудоҳаласига йўл очмоқ вазиятида ҳужум этмоқ эҳтимоли қувватлидир.

Бириси: Биринчи Асос Қонунига мухолиф бўлиб, бир қотил юзидан қирқ маъсумни ўлдирган, бир қишлоқни ҳам ёққан. Бу даражада бир истибдоди мутлақ ҳар нафснинг завқига ўтадиган маъмуриятга бир ҳокимият суратида рушват бериб, диндор ҳурриятпарварларга ҳужум этилмоқда.

Иккинчи Ҳужумда: Исломият муқаддас миллатчилигини ташлаб, аввалгиси каби, бир қотил юзидан юз маъсумнинг ҳаққини оёқ ости қила олган, зоҳиран бир миллатчилик ва ҳақиқатда ирқчилик томири ила, ҳам ҳурриятпарвар, диндор Демократларга, ҳам бутун бу ватандаги юздан етмиши бошқа унсурлардан бўлганларга, ҳам ҳукуматга қарши, ҳам бечора Туркларга қарши, ҳам Демократ таъқиб этган сиёсатга қарши ҳаракат қилиб ва бебош ва анониятли нафсларга ғоят завқли бир рушват бўлиб, бир ирқчилик қардошлиги бермоқда. У завқли қардошликнинг ичида у завқли фойдадан минг марта янада зиёда ҳақиқий қардошларни душманликка ўгирмоқ каби ажиб таҳликани у сархушлиги ила ҳис этолмайди. Масалан: Исломият миллатчилиги ила тўрт юз миллион ҳақиқий қардошнинг ҳар кун

умумий дуоси ила маънавий ёрдам кўрмоқ ўрнига, ирқчилик тўрт юз миллион муборак қардошларни, тўрт юз бебошга ва эътиборсизга ёлғиз дунёвий ва жуда жузъий бир манфаати учун тарк эттиради. Бу таҳлика ҳам бу ватанга, ҳам ҳукуматга, ҳамда диндор Демократларга ва Туркларга буюк бир таҳликадир ва ундай қилганлар ҳам ҳақиқий Турк эмаслардир. Зотдор Турклар бундай хатодан чекинарлар. Бу икки тоифа ҳар нарсадан истифодага уриниб, диндор Демократларни йиқитишга уринганлари ва уринтирганлари майдондаги асарлар ила таҳаққуқ этмоқда. Бу ажиб тахриботга ва бу икки қувватли муоризларга қарши, қирқ саҳоба ила дунёнинг қирқ давлатига қарши муораза майдонига чиққан ва ғалаба этган ва бир минг тўрт юз сана мобайнида ва ҳар асрда уч юз, тўрт юз миллион шогирди бўлган ҳақиқати Қуръониянинг тебранмас қувватига таянмоқ ва унинг ичидаги дунёвий ва ухровий абадий саодатнинг завқларига у жозибадор ҳақиқат ила баробар таянч нуқтаси қилмоқ, у мазкур муоризларига ва ҳам доҳил ва хориждаги душманларингизга қарши энг лозим ва алзам ва зарурий бир ягона чорадир. Бўлмаса, у инсофсиз доҳилий ва хорижий душманларингиз, сизнинг бир жиноятингизни минглаб қилиб ва эскиларнинг ҳам жиноятларини илова этиб, бошқаларнинг бошига юклаганлари каби, сизга ҳам юклаяжаклар. Ҳам сизга, ҳам ватанга, ҳам миллатга зарарини қоплаб бўлмайдиган бир таҳлика бўлар. Жаноби Ҳақ сизларни Исломият томонидаги хизматларингизда муваффақ ва мазкур таҳликалардан муҳофаза айласин дея, мен ва Нурчи қардошларимиз қиладиганингиз хизматга ва мазкур ҳақиқатни қабул этишингизга муқобил дуо этишга қарор берамиз.

Учинчиси: Исломиятнинг ижтимоий ҳаётига доир бир асос қонун ҳам бу Ҳадиси Шарифнинг اَلْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيَانِ الْمَرْصُوصِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضًا ҳақиқатидир. Яъни, хориждаги душманларнинг тажовузларига қарши доҳилдаги адоватни унутмоқ ва батамом тасонуд этмоқдир. Ҳатто энг бадавий тоифалар ҳам бу асос қонуннинг манфаатини англамишларки, хорижда бир душман чиққан вақт, у тоифа бир-бирининг отасини, қардошини ўлдирганлари ҳолда, у доҳилдаги душманликни унутиб, хориждаги душман даф бўлишга қадар тасонуд этганлари ҳолда, минглаб таассуфлар ила деймизки, менликдан, худфурушликдан, ғурурдан ва ғаддор сиёсатдан келган доҳилдаги тарафгирона фикри ила ўз тарафига шайтон ёрдам этса, раҳмат ўқитажак, мухолифига малак ёрдам этса, лаънат этажак каби ҳодисалар кўринмоқда. Ҳатто бир солиҳ олим сиёсий фикрига мухолиф бир катта солиҳ олимни такфир даражасида ғийбат этгани ва Исломиятга қарши бир зиндиқни, унинг фикрига уйғун ва тарафдор бўлгани учун, ҳарорат ила сано этганини кўрдим ва шайтондан қочар каби ўттиз беш санадан бери сиёсатни тарк этдим.

Ҳам ҳозир бириси ҳам Рамазони Шарифга, ҳам Ислом шиорларига, ҳам бу диндор миллатга буюк бир жиноятни қилгани вақт мухолифларининг унинг у вазияти хушларига кетгани кўрилди. Ҳолбуки куфрга ризо куфр бўлгани каби, залолатга, фисққа, зулмга ризо ҳам фисқдир, зулмдир, залолатдир.

Бу ажиб ҳолнинг сирини кўрдимки, ўзларини миллат назарида қилган жиноятларидан маъруз кўрсатмоқ томири ила, мухолифларини ўзларидан янада динсиз, янада қотил кўрмоқ ва кўрсатмоқ истайдилар.

Хуллас, бу тур даҳшатли ҳақсизликларнинг натижалари жуда таҳликали бўлгани каби, ижтимоий ахлоқни ҳам зиру забар этиб, бу ватан ва миллатга ва ҳокимияти Исломияга буюк бир суиқасд ҳукмидадир.

Яна ёзар эдим, фақат бу уч асос нуқтани ҳозирча диндор ҳурриятпарварларга баён этмоқ ила кифояланмоқдаман.

Саид Нурсий

Аднан Мендересга юборилмоқ нияти ила аввалча ёзилган ижтимоий ҳаётимизга оид бир ҳақиқатнинг изоҳини такрор тақдим этамиз.

Изоҳ: Эскиларнинг кераксиз кайфий қонунлари ва суи истеъмоллари натижасида, балки да ҳаракатга келтиришлари ила зуҳур этган Тижаний масаласини диндор Демократларга юкламаслик ва Ислом оламининг назарида Демократларни туширмасликнинг ягона чораси ўзимча бундай ўйлайман: Азони Муҳаммадийнинг (С.А.В.) нашри ила Демократлар ўн даража қувват топгани каби, Авлиё Софияни беш юз сана давом этган муқаддас вазиятига ўгирмоқ ва шу онда Исломда кўп гўзал таъсир қилган ва бу ватан аҳолисига Ислом оламининг гўзал таважжуҳини қозонтирган, йигирма саккиз сана маҳкамаларнинг зарарли жиҳатини тополмаган ва беш маҳкама ҳам бароатига қарор берган Рисола-и Нурнинг расман эркинлигини диндор Демократлар эълон этишлари ва бу ярага бир нави малҳам уришлари керак. У вақт Ислом оламининг таважжуҳини қозонганлари каби, бошқаларининг золимона қабоҳатлари уларга юкланмас фикридаман. Диндор Демократлар, хусусан Аднан Мендерес каби зотларнинг хотирлари учун, ўттиз беш санадан бери тарк этганим сиёсатга бир икки соат боқдим ва буни ёздим.

Саид Нурсий

Азиз, сиддиқ қардошларимиз

Мактубингиздан Ислом қуёшининг бир зиёсини сезар каби бўлдик. Юзларча санадан бери инсонияга қарши, Исломият зарарига тажовузкор фикр нашр этган куфр аҳлининг тахрибларини таъмир учун ўртага отилган Рисола-и Нурнинг, сизларнинг мактубингиздан, ёшларнинг орасига ёйилганини сездик. Абадий ҳаёт йўлининг ҳақпараст йўлчилари хаёлий бўш сўзларни тарк этиб, Рисола-и Нур ила куфр тухумларини эритажакдирлар. Нурнинг талабалари қалб ва иймон аҳлининг ҳақиқий қардошларидирлар. Сиз қардошларимизнинг мактублари бизларга тезлик бермоқда ва беражак. Қуръоннинг тафсири бўлган Рисола-и Нур бизга залолатда қолишнинг ва куфр ила мужодала этмасликнинг бу замонда буюк аҳмоқлик бўлганини билдиради. Комунистлик, анархистлик, масонлик қувват қозонган бир даврда энг муҳим бир вазифа Нурга хизмат этмоқ ва ризо-и Илоҳийни таҳсил учун уни истаганга бермоқдир. Бу энг бош ва энг аҳамиятли, энг қийматли ва муборак вазифамиздан бизни қайтармоқ истаган энг оғир ҳужумлар ҳам бизларнинг тезлигимизнинг орттиражакдир. Рисола-и Нур бизга ўргатмоқда ва исбот этмоқдаки: Бу дунё бир мусофирхонадир. Абадий ҳаётни истаганлар мусофирхонадаги вазифаларига диққат кўрсатганлари нисбатда мамнун этиларлар. Демакки ҳозир энг асосли вазифамиз ботқоқликдан қутулмоқ истаган дин аҳлининг қоронғуликдан безган, озуқасиз қолган қалбларнинг ёрдамига югурмоқ, ўзимиздан бошлаб Нурнинг даллоллигини қилмоқдир. Айниқса ва айниқса шу ери жуда аҳамиятли ва жуда муҳимдирки, энг бошда ва энг аввал Рисола-и Нурни диққат ва тафаккур ила давомли бўлиб ўқимоқ ва у муаззам асар куллиётидаги Қуръон ва иймон ҳақиқатлари ила ўзимизни жиҳозламоқ ва бу асос ва шартлар ила у ҳориқо асар куллиётини бир он аввал тугатмоқдир. Хуллас, бу жуда буюк неъматга ноил бўлган ҳар ёш ва ҳаркас бирга юз, минг қувватида ўзига, ватан ва миллатига фойдали бўлар. Ватан, миллат, ёшлар ва Ислом Олами миқёсида хизмат эта оладиган бир вазиятга кела олар. Бунинг учун бошда Ҳазрати Устозимиз Бадиуззамон ва унинг ҳақиқий ва ихлосли талабалари бўлишга лойиқ сизлардан дуо сўраймизки, Рисола-и Нурнинг мажмуаларини бир он аввал қўлга киритайлик, қидирайлик, топайлик, диққат, тафаккур ва ихлос ила ўқийлик. Қуръон ва иймон хизматига бу вазиятда югурайлик.

Рисола-и Нурнинг бу асрдаги мақбулиятига ишора этган далиллар ортиғи ила мавжуд бўлганига кўра инсоф соҳиби ҳар мўъмин қардошимиз унинг табиий бир ёрдамчисидир.

Ҳам модомики Рисола-и Нур бу асрга хос хусусиятлар ташийди. Ҳам модомики мингларча олимларнинг тақдирлари ила қаршиланмоқда. Ҳам модомики Қуръоннинг даллоллигини қилган қаҳрамон Устоз ўхшашига учралмайдиган бир мукаммалият ила, дуруст қадамлар ила, ҳақиқий дастурлар ила бутун ҳаётини иймон ва Исломиятга вақф этган, дунёвий ҳеч бир манфаат қидирмасдан ёлғиз Аллоҳ ризоси йўлида ҳаракат қилгандир. Ҳам модомики бутун қуввати ила Нур талабалари ҳам иймон ва Исломиятга Аҳли Суннат доирасида хизмат учун ҳаётларини ҳам чекинмасдан бермоқда ва суфлий манфаат орқасида эмасдирлар ва модомики юз мингларча Нур талабалари бутун тазйиқ ва таҳдидларга қарамасдан бу ҳақиқатни феълан исбот этганлар. Ҳам ҳар талаба бугун жараён этган ботил фалсафанинг ақидаларига ҳақиқий, мантиқий жавоблар бермоқ тарзида етишганлар ва етиштирмоқдалар. Ҳам ҳар эҳтиёжимизга Қуръон жавоб бермоқда, унда лозим бўлган ҳар ҳақиқат очиқ равишда бордир ва модомики Қуръон энг гўзал шаклда дарс берган Аллоҳнинг ҳадяси, бир нури ва раҳматидир.. Ундай бўлса, бу хазина-и раҳматни ва манба-и ҳақиқатни дарс берган ва ҳақиқий суратда ёшлар ва авом тушуна оладиган бир шаклда билдирган Рисола-и Нурни диққат ва тафаккур ила ва давомли равишда уйғун вақтларимизни бўш ўтказмасдан ўқимоқ ва ёзмоқ энг буюк ибодат ва завқ манбаидир. Ҳозирги замон ва истиқболнинг ва биз ёшларнинг жуда лазиз ва иштиёқ ила оладиган ғоят фойдали ва етарли бир дори ва бир тарёқдир, бир маънавий қутқарувчидир. Бу қатъий ҳақиқатлар майдонда экан, унга бутун қувватимиз ила ёпишмаслик, бошдан охиригача Рисола-и Нурни тадқиқ этмаслик, алоқадор бўлмаслик фақат ғафлатнинг асари бўлиши мумкин.

Ҳам, ким ҳақиқат орқасида югураётган бўлса, Рисола-и Нурдан дарс олиши лозимдир. Ва Нур йўлида кетган ҳар мунаввар ҳақиқий саодатга қовушажак ва ер юзининг моҳиятини англаяжакдир дея биз Анқара Нур талабалари ҳам иттифоқ этмоқдамиз. Абадий ҳаёт хазинасини кўрсатган Қуръони Ҳакимнинг нури бўлган Рисола-и Нур, албатта бир замон дунёни жаранглатган нурли овозини юксалтажакдир.

Модомики Ислом олимлари, Ҳадиси Шарифга кўра, дунё иқбол ва ҳавасларнинг орқасида югурмадикча, пайғамбарларнинг энг амин ворисларидирлар. Биз ҳам Рисола-и Нурни унинг тўлиқ вориси биламиз. Рисола-и Нурнинг маънавий шахси ҳақиқий ворис бўлишнинг асосини яшаган ва яшамоқдамиз. Унинг қаршисига чиққан кўрлар ва карлар ва ҳиссиз ғофиллар кичраяжакдирлар. Бундай муаззам бир етукликка соҳиб бўлган Рисола-и Нур, албатта бутун файласуфларни, дунё илм ва ҳақ арбобини чақиражак ва ҳар ақли салим ва қалби карим бўлган муборак инсонларни талабаси қилажак. Бу ҳам иншааллоҳ узоқда эмас, яқинда таҳаққуқ этажакдир. Дунё аксар файласуфларнинг ва олимларнинг айтгани каби, яп-янги бир шаклланишнинг эшигидадир. Дунё нурини қидирмоқда. Ҳақиқат шоири Маҳмад Акиф:

У нурни юбор Илоҳий асрлар бўлди етар!

Булғанди миллатнинг уфқи бир тонг истар.

дея бу нурга ишора этгани бугун бизча бир ҳақиқатдир.

Азиз қардошларим

Рисола-и Нурга лойиқ бўладиган шаклда ишлашимиз учун бизга ҳам дуо қилингизки, Анқара муҳити бизни ичига олиб эритмасин. Нур ҳар нақадар қоронғуликни кетказаётган бўлса ҳам, яна уни кўрадиган кўз, тушунадиган бош лозим. Бундай бир муҳитда кўзларимизга парда тушмасин. Биз бечораларга дуо қилингиз. Аллоҳ ҳаммамизни Рисола-и Нурга ёпишмоқ ила азиз дини мубинимизга хизмат этганлардан айласин. Омин...

Бир қардошимиз дедики: Бугун бомдод намозидан сўнгра шу мисралар илҳомланди, қардошларимизга билдирайлик.

Диним Ислом, китобим Қуръон, иймоним ҳақдир.

Бу йўлда жон бермоқ абадий яшамоқдир.

Сизларни жуда севган

Анқара Университети нур талабалари