Yigirma Toʻrtinchi Yogʻdu
ila oxir... oyati tasatturni amr qiladi. Buzuq madaniyat esa Qur'onning bu hukmiga muxolif chiqadi. Tasatturni fitriy deb bilmaydi, "asoratdir" deydi.
{(*) Mahkamaga qarshi va mahkamani jim qilgan appelatsiyasining mudofaalaridan bir parcha:
"Men ham Adliyaning mahkamasiga deymanki: Bir ming uch yuz ellik yilda va har asrda uch yuz ellik million insonlarning ijtimoiy hayotida eng muqaddas va haqiqiy va haqiqatli bir dasturi Ilohiyni, uch yuz ellik ming tafsirning tasdiqlariga va ittifoqlariga tayanib hamda bir ming uch yuz ellik yil mobaynida oʻtgan ajdodimizning e'tiqodlariga iqtido qilib tafsir qilgan odamni mahkum qilgan haqsiz qarorni, albatta yer yuzida adolat boʻlsa, rad va u hukmni bekor qiladi."}
Javob: Qur'oni Hakimning bu hukmi tamoman fitriy ekaniga va muxolifi gʻayri fitriyligiga dalolat qilgan koʻp hikmatlaridan, faqat "toʻrt hikmat"ni bayon qilamiz.
Birinchi hikmat: Tasattur ayollar uchun fitriydir va buni fitratlari taqozo qiladi. Chunki ayollar xilqat jihatidan zaif va nozik boʻlganlari, oʻzlarini va hayotidan koʻproq sevgan bolalarini himoya qiladigan erkakning himoya va yordamiga muhtoj boʻlganidan, oʻzini sevdirish va nafrat ettirmaslik va sovuq muomalaga ma'ruz qolmaslikka fitriy bir mayli bor.
Ham ayollarning oʻntasidan olti-yettitasi yo keksa, yo koʻrimsiz boʻlib, keksalik va koʻrimsizliklarini har kimga koʻrsatishni istamaydilar. Yoki hasadchidir. Oʻzidan chiroyli boʻlgan ayollarga nisbatan koʻrimsiz koʻrinmaslik yoki tajovuzdan va tuhmatga qolishdan qoʻrqadi, hujumga duchor boʻlmaslik va erining nazarida xiyonat bilan ayblanmaslik uchun, fitratan tasattur istashadi. Hatto diqqat qilinsa, eng koʻp yopinib yurganlar keksalardir. Va oʻntadan faqat ikki-uchtasi topilishi mumkinki, ham yosh boʻlsin, ham chiroyli boʻlsin, ham oʻzini koʻrsatishdan siqilmasin. Ma'lumdirki, inson sevmagan va yoqtirmagan odamlarining nazaridan siqiladi, xafa boʻladi. Albatta, ochiq-sochiq yurgan chiroyli ayol nomahram erkaklarning oʻntasidan ikki-uchtasining qarashini yoqtirsa ham, yetti-sakkiztasini yoqtirmaydi. Hamda fahshga kirmagan va buzilmagan chiroyli ayol, nozik va ta'sirchan boʻlgani uchun, moddiy jihatdan ta'siri tajribadan ayon boʻlgan, balki zaharlagan iflos nazarlardan, albatta siqiladi. Hatto eshitamizki, ochiq-sochiqlik joyi Yevropada koʻp ayollar begona tikilib qarashdan siqilib, "Bu ablahhlar bizni koʻz hibsiga olib siqmoqdalar", deb politsiya xodimlariga shikoyat qilishgan. Demak, madaniyatning tasatturni olib tashlashi fitratga xilofdir. Qur'onning tasattur amri fitriy boʻlish bilan birga, u shafqat manbai va qiymatdor abadiy rafiqa hisoblangan ayollarni tasattur vositasida qiymatini yoʻqotishdan, zillatdan va ma'naviy asoratdan va qashshoqlikdan qutqaradi.
Hamda ayollarda begona erkaklardan fitratan qoʻrqish, xavfsirash bor. Xavfsirash esa, fitratan tasatturni taqozo qiladi. Chunki sakkiz-toʻqqiz daqiqalik zavqni jiddiy ravishda achchiqlashtiradigan sakkiz-toʻqqiz oy ogʻir bir valad yukini zahmat chekish bilan birga, homiysiz bir valadning tarbiyasi bilan sakkiz-toʻqqiz yil, oʻsha sakkiz-toʻqqiz daqiqa dinga zid zavqning balosini chekish ehtimoli bor. Va juda koʻp sodir boʻlgani uchun, haqiqatdan fitrati shiddat bilan nomahramlardan qoʻrqadi va tabiati yashirinishni istaydi. Va tasattur bilan nomahramning ishtahasini ochmaslik va tajovuziga yoʻl qoʻymaslikni zaif xilqati amr qiladi va qattiq eslatib turadi. Va bir qalqoni va qal'asi chorshafi ekanini koʻrsatadi. Eshitganlarimga koʻra: Hukumat poytaxtining markazida, kunduz kuni bozorda aholining koʻz oʻngida, oddiy bir poyafzal tozalovchisi, dunyoda mansabi baland odamning oyogʻi ochiq ayoliga shilqimlik qilishi, tasatturga qarshi chiqqanlarning hayosiz yuzlariga tarsaki tushiradi!..
Ikkinchi hikmat: Ayol va erkak oʻrtasida gʻoyat asosli va shiddatli munosabat, muhabbat va aloqa; faqatgina dunyoviy hayotning ehtiyojidan kelib chiqmaydi. Ha, ayol eriga faqatgina dunyoviy hayotga maxsus turmush oʻrtogʻi emas.
Balki abadiy hayotda ham turmush oʻrtogʻidir. Modomiki abadiy hayotda ham eriga turmush oʻrtogʻidir. Albatta abadiy oʻrtogʻi va doʻsti boʻlgan erining nazaridan tashqari boshqasining nazarini oʻz mahosiniga jalb qilmaslik va uni ranjitmaslik va rashkini keltirmaslik lozim boʻladi. Modomiki moʻmin eri, sirri iymonga binoan, u bilan aloqasi dunyoviy hayotga oid va faqat hayvoniy va goʻzallik vaqtiga maxsus vaqtinchalik muhabbat emas. Balki abadiy hayotda ham turmush oʻrtogʻi nuqtasida asosli va jiddiy muhabbat va hurmat bilan aloqadordir. Ham faqat yoshligida va goʻzallik paytida emas, balki keksalik va xunuklik vaqtida ham jiddiy hurmat va muhabbatni koʻrsatadi. Albatta unga muqobil, u ham oʻz mahosinini uning nazari uchungina xos qilishi va muhabbatini ungagina bagʻishlashi, insoniyat taqozosidir. Boʻlmasa yutugʻi juda oz boʻladi, yoʻqotishi juda koʻp boʻladi.
Shariatga koʻra er xotinga oʻxshashi, ya'ni bir-biriga munosib boʻlishi kerak. Bu oʻxshashlik va tenglikning eng muhimi diyonat nuqtasidadir. Qanday baxtli oʻsha erki, ayolining diyonatiga qarab taqlid qiladi, rafiqasini abadiy hayotda yoʻqotmaslik uchun dindor boʻladi.
Baxtiyordir oʻsha ayolki, erining diyonatiga qarab, "abadiy oʻrtogʻimni yoʻqotmayin" deb taqvoga doirasiga kiradi.
Voy boʻlsin u erkakkaki soliha ayolini abadiy yoʻqotishga olib boradigan safohatga kiradi. Qanday badbaxtdir u ayolkim, taqvodor erini taqlid qilmaydi, muborak abadiy oʻrtogʻini yoʻqotadi.
Minglab voy boʻlsin ikki badbaxt er-xotingaki, bir-birining fisqini va safohatini taqlid qiladilar. Bir-birini otashga tushishga yordam berishadi!..
Uchinchi hikmat: Bir oila hayotining saodati, er va xotin mobaynidagi oʻzaro ishonch va samimiy hurmat va muhabbat bilan davom etadi. Tasattursizlik va ochiq-sochiqlik oʻsha ishonchni buzadi, oʻzaro hurmat va muhabbatni sindiradi. Chunki, eridan chiroylirogʻini koʻrmagani uchun, oʻzini begonaga sevdirishga urinmagan ochiq-sochiq yurgan oʻnta ayoldan faqat bitta topiladi. Toʻqqiztasi eridan yaxshirogʻini koʻradi. Va yigirmata erkakdan faqat bittasi ayolidan goʻzalrogʻini koʻrmaydi. Oʻshanda samimiy muhabbat va oʻzaro hurmat yoʻqolishi bilan birga, juda xunuk va gʻoyat razilona his uygʻotishga sabab boʻlishi mumkin.
Jumladan: Inson opa-singil kabi mahramlariga nisbatan fitratan shahvoniy hisi boʻlmaydi. Chunki mahramlarning siymolari qarindoshlik va mahramlik jihatidagi shafqat va dinga uyg'un muhabbatni his qildirganidan; nafsoniy, shahvoniy mayllarni sindiradi. Biroq, ochiq oyoqlarga oʻxshagan, shariatda mahramlarga ham koʻrsatilishi joiz boʻlmagan joylarini ochish, tuban nafslarga koʻra gʻoyat yomon hisning uygʻonishiga sabab boʻlishi mumkin. Chunki mahramning siymosi mahramlikdan xabar beradi va nomahramga oʻxshamaydi. Ammo, masalan mahramning ochiq oyogʻi boshqasiniki bilan bir xil. Mahramlikni xabar beradigan farqli alomati bo'lmagani uchun, hayvoniy havas nazarini bir toifa pastkash mahramlarda uygʻotishi mumkin. Bunday nazar esa, tuklarni tikka qiladigan insoniyatning tubanlashishidir!..
Toʻrtinchi hikmat: Ma'lumki, naslning koʻpayishini hamma istaydi. Hech bir millat va hukumat yoʻqki, naslning koʻpayishiga tarafdor boʻlmasa. Hatto Rasuli Akram Alayhissolatu Vassalam marhamat qilganlarki:
-av kama qol- Ya'ni: "Uylaninglar, koʻpayinglar. Men qiyomatda sizning koʻpligingiz bilan faxrlanaman." Holbuki, tasatturning olib tashlanishi uylanishni koʻpaytirmaydi, aksincha juda kamaytiradi. Chunki eng sayoq va zamonaviy oʻspirin ham turmush oʻrtogʻining nomusli boʻlishini istaydi. Oʻzi kabi zamonaviy, ya'ni ochiq-sochiq boʻlishini istamagani uchun, uylanmaydi, balki fahshga kiradi. Ayol unday emas, u darajada erini cheklay ololmaydi. Chunki ayolning oila hayotida ichki mudir boʻlgani uchun, erining barcha mol-mulkiga, avlodiga va hamma narsasiga muhofaza ma'muri boʻlgani uchun, eng muhim xislati sadoqat va ishonchdir. Ochiq-sochiqlik esa bu sadoqatni sindiradi, erining nazarida ishonchni yoʻqotadi, unga vijdon azobini chektiradi. Hatto erkaklarda ikki goʻzal xislat boʻlgan jasorat va saxovat ayollarda boʻlsa, bu ishonchga va sadoqatga zarar boʻlgani uchun, bad axloq hisoblanib, yomon xislat sanaladi. Biroq erining vazifasi, unga xazinadorlik va sadoqat emas, balki himoya, marhamat, hurmatdir. Shuning uchun, erkak cheklov ostiga olinmaydi. Boshqa ayollarni ham nikohiga olishi mumkin.
Mamlakatimiz Yevropaga qiyos qilinmaydi. Chunki u yerda duel kabi juda shiddatli vositalar bilan ochiq-sochiqlik nomus bir daraja muhofaza qilinadi. Izzati nafs sohibi boʻlgan odamning ayoliga iflos nazar bilan qaragan odam, boʻyniga kafanini oladi, soʻngra qaraydi. Hamda sovuq mamlakatlar hisoblangan Ovrupo tabiati, mamlakat kabi sovuq va yaxlagandir. Osiyo, ya'ni Olami Islom qit'asi unga nisbatan issiq mamlakatlardir. Ma'lumki, atrof-muhitning inson axloqiga ta'siri bor. Sovuq mamlakatda, sovuq insonlarda hayvoniy havaslarni qoʻzgʻatish va ishtahani ochish uchun ochiq-sochiqlik, balki koʻp suiiste'mollarga va isroflarga sabab boʻlmaydi. Biroq ta'sirchan va hassos issiq mamlakatlardagi insonlarning nafsoniy havaslarini davomli ravishda hayajonlantiradigan ochiq-sochiqlik, albatta koʻp suiiste'mollarga va isroflarga va naslning zaiflashishiga va quvvatning tushishiga sababdir. Bir oyda yoki yigirma kunda fitriy ehtiyojga muqobil, har necha kunda oʻzini isrofga majbur deb oʻylaydi. Shunda, har oy oʻn besh kun hayz kabi monelar munosabati bilan ayolidan saqlanishga majbur boʻlganidan, nafsiga magʻlub boʻlsa, fahsh ishlarga ham mayl qiladi.
Shaharliklar qishloqliklarga, badaviylarga qarab tasatturni olib tashlolmaydi. Chunki qishloqlarda, badaviylarda tirikchilik dardi tashvishi va jismoniy mehnat bilan insonlar charchagani uchun, hamda shaharliklarga nisbatan diqqatni kam jalb qilgan begunoh ishchi va bir daraja koʻrimsiz ayollarning qisman ochiqliklari, nafsoniy havaslarni hayajonlantirishga sabab boʻlmagani kabi, sayoq va ishsiz odamlar kam boʻlgani uchun, ularda shahardagi fasodlarning oʻndan biri topilmaydi. Shunday ekan, ularga qiyos qilinmaydi.
Ba'zi viloyatlarda ayollar toifasidan samimiy va qizgʻin suratda Nurlarga boʻlgan aloqalarini koʻrgan va haddimdan ortiq ularning Nurlarga oid darslarimga ishonchlarini bilgan vaqtlarimda, muborak Ispartaga va ma'naviy Madrasat-uz Zahroga uchinchi marta kelgan vaqtim eshitdimki; muborak oxirat opa-singillarim boʻlgan ayollar toifasi mendan bir dars kutayotgan ekanlar. Goʻyo va'z suratida masjidlarda ularga darsim oʻqib beraman. Lekin men toʻrt-besh jihatdan kasalman, hamda parishon, hatto gapirishga va oʻylashga iqtidorsiz boʻlganim holda, bu kecha shiddatli bir eslatma bilan qalbimga shu narsa keldi, modomiki oʻn besh yil avval yoshlarning xohishi bilan "Yoshlarga Rahnamo"ni ular uchun yozdinggiz va juda koʻp istifoda qilindi. Holbuki xonimlar toifasi yoshlardan koʻra ziyoda bu zamonda shunday bir rahnamoga muhtojdirlar. Men ham bu eslatmaga binoan gʻoyat parishon va zaiflik va ojizligim bilan birga "Uch Nukta" bilan gʻoyat muxtasar ba'zi kerakli moddalarni u muborak opa-singillarimga va ma'naviy yosh avlodlarimga bayon qilaman:
Birinchi nukta: Risola-i Nurning eng muhim asosi shafqat boʻlgani uchun, ayollar toifasi shafqat qahramonlari boʻlganlari uchun, yanada ziyoda Risola-i Nur bilan fitratan aloqadordirlar. Va lillahilhamd, bu fitriy aloqadorlik koʻp yerlarda his qilinmoqda. Bu shafqatdagi fidokorlik haqiqiy ixlosni va evazsiz fidokorlikni ifoda qilgani uchun, bu davrda juda katta ahamiyatga ega. Ha, bir volida bolasini tahlikadan qutqarish uchun hech qanday haq istamasdan oʻzini fido qilishi va haqiqiy ixlos bilan fitriy vazifasi e'tibori bilan oʻzini avlodiga qurbon qilishi koʻrsatadiki; ayollarda gʻoyat yuksak qahramonlik bor. Bu qahramonlikning inkishofi bilan dunyoviy hayotini ham, abadiy hayotini ham u bilan qutqara oladi.
Lekin ba'zi yomon jarayonlar bilan quvvatli va qiymatdor xislat inkishof etmaydi yoxud suiiste'mol qilinadi. Yuzlab namunalaridan bir kichik namunasi shu: Shafqatli volida bolasining dunyoviy hayotda tahlikaga tushmasligi, istifoda va foyda koʻrishi uchun har qanday fidokorlikni boʻyniga oladi, uni shunday tarbiya qiladi. "Oʻgʻlim amaldor boʻlsin" deb bor bisotini beradi. Hofizlik maktabidan oladi, Yevropaga yuboradi. Lekin bolaning abadiy hayoti tahlikaga tushganini oʻylamaydi va dunyo qamoqxonasidan qutqarishga harakat qiladi, Jahannam qamoqxonasiga tushishini hisobga olmaydi. Fitriy shafqatning tamoman ziddiga, begunoh bolasini, oxiratda shafoatchi boʻlish kerak ekan, da'vogar qiladi. U bola, "Nima uchun iymonimni quvvatlantirmasdan, halok boʻlishimga sabab boʻlding?" deb shikoyat qiladi. Dunyoda ham Islomiy tarbiyani toʻliq olmagani uchun, volidasining hayratlanarli shafqati evaziga keragicha javob berolmaydi, balki koʻp xatolarga yoʻl qoʻyadi. Agar haqiqiy shafqat suiiste'mol qilinmasdan, bechora bolasini abadiy qamoqxona boʻlgan Jahannamdan va abadiy yoʻqlik boʻlgan zalolat ichida oʻlishdan qutqarishga, shafqat sirri bilan harakat qilsa, bola qilgan barcha savoblarining bir misli volidasining amallar daftariga yoziladi. Volidasining vafotidan soʻng har doim savoblari bilan ruhiga nur yetkazgani kabi, oxiratda da'vogar emas, butun ruhu joni bilan shafoatchi boʻlib, abadiy hayotda unga muborak avlod boʻladi.
Darhaqiqat, insonning eng birinchi ustozi va ta'sirli muallimi, uning volidasidir. Bu munosabat bilan men oʻzimda qat'iy va doim his qilgan ushbu ma'noni bayon qilaman:
Sakson yillik umrimda, sakson ming zotlardan dars olganim holda, qasam ichamanki, eng asosli va mustahkam va har doim menga darsini yangilayotgandek marhum volidamdan olgan oʻgitlar va ma'naviy darslarim boʻlib, oʻsha darslar fitratimda, goʻyo moddiy vujudimda urugʻlar hukmida joylashgan edi. Keyingi darslarim oʻsha urugʻlar ustiga bino qilinganini aynan koʻrmoqdaman. Demak, yoshligimda fitratimga va ruhimga marhum volidamning dars va oʻgitlarini, hozir bu sakson yoshimdagi koʻrgan buyuk haqiqatlarim ichida asos urugʻ sifatida mushohada qilmoqdaman.
Jumladan: Maslak va mashrabimning toʻrt asosidan eng muhimi shafqat qilish va Risola-i Nurning eng buyuk haqiqati boʻlgan achinish va marhamat koʻrsatishni u volidamning shafqatli fe'l va holidan va oʻsha ma'naviy darslaridan olganimni aniq tushunyapman. Ha, bu haqiqiy ixlos bilan haqiqiy fidokor volidalik shafqati suiiste'mol qilinib, begunoh bolasining olmos xazinasi hukmidagi oxiratini oʻylamasdan, bolaning begunoh yuzini vaqtinchalik foniy shishalar hukmidagi dunyoga burish va bu shaklda unga shafqat koʻrsatish, shafqatni suiiste'mol qilishga kiradi.
Ha, ayollarning shafqat bilan qahramonliklarini hech qanday haq va hech bir evaz istamasdan, hech qanday shaxsiy foyda, xoʻjakoʻrsinlik qilmay ruhini fido qilganlariga, shafqatning kichik namunasini koʻrsatgan tovuqning bolasini qutqarish uchun arslonga tashlanishi va jonini fido qilishi isbot qiladi.
Hozir Islomiy tarbiyadan va oxirat ishlaridan eng qiymatli va eng kerakli asos, ixlosdir. Bu tur shafqatdagi qahramonlikda oʻsha haqiqiy ixlos mavjud.
Agar bu ikki nuqta oʻsha muborak toifada inkishof qilishni boshlasa, Islomiyat doirasida juda buyuk saodatga sabab boʻladi. Holbuki erkaklarning qahramonliklari evazsiz boʻlmaydi. Balki yuz jihatdan evaz istaydi. Hech boʻlmasa shon-sharaf istaydi. Lekin afsuski, bechora muborak ayollar toifasi zolim erkaklarning yomonliklaridan va zoʻravonliklaridan qutulish uchun, boshqa bir tarzda, zaiflikdan va ojizlikdan kelgan boshqa bir navda riyokorlikka kirmoqdalar.
Ikkinchi nukta: Bu yil yolgʻizlikda va ijtimoiy hayotdan chekinganim holda ba'zi Nurchi qardoshlarimning va opa-singillarimning xotirlari uchun dunyoga qaradim. Men bilan koʻrishgan aksar doʻstlardan oʻz oilaviy hayotlaridan shikoyatlar eshitdim. "Ey voh!" dedim. Insonning, xususan musulmonning panohgohi va bir navi Jannati va kichik dunyosi, oila hayotidir. Bu ham buzilishni boshlabtimi, dedim. Sababini qidirdim. Tushundimki: Qandayki Islomiyatning ijtimoiy hayotiga va bu orqali Islom diniga zarar berish uchun yoshlarni yoʻldan urish va yoshlik havaslari bilan safohatga yoʻllash uchun bir-ikkita qoʻmita ishlayot ekan. Aynan shuning kabi, bechora ayollar toifasining gʻofil qismini ham xato yoʻllarga yo'llash uchun bir-ikkita qoʻmitaning ta'sirli suratda parda ostida ishlaganini his qildim. Va bildimki: Islom millatiga dahshatli zarba oʻsha tomondan kelmoqda. Men ham siz opa-singillarimga va yoshlaringiz ma'naviy avlodlarimga qat'iyan bayon qilamanki: Ayollarning uxraviy saodati kabi, dunyoviy saodatlarining va fitratlaridagi oliy xislatlarining buzilishidan qutulishining yagona chorasi, Islom doirasidagi diniy tarbiyadan boshqa yoʻq!.. Rossiyada u bechora toifaning qay holga kirganini eshitmoqdasiz. Risola-i Nurning bir qismida aytilganki: Aqli boshida bo'lgan odam rafiqasiga muhabbatini va sevgisini besh-oʻn yillik foniy va zohiriy jamolining goʻzalligiga bino qilmaydi. Balki ayollar jamoli goʻzalligining eng goʻzali va doimiysi, uning shafqatiga va ayollikka maxsus axloq goʻzalligiga sevgisini bino qilishi kerak. Toki u bechora keksaygani sari, erining muhabbati unga davom etsin. Chunki uning rafiqasi, faqat dunyo hayotidagi vaqtinchalik yordamchi rafiqa emas, balki abadiy hayotida abadiy va sevimli turmush oʻrtogʻi boʻlgani uchun, keksaygan sari yanada ziyoda hurmat va marhamat bilan bir-birini sevishi lozim boʻladi. Hozirgi madaniyat pardasi ostidagi hayvonlarcha vaqtinchalik birgalikdan soʻng abadiy ayriliqqa uchragan oila hayoti tamalidan buzilmoqda.
Ham Risola-i Nurning bir qismida aytilganki: Baxtiyordir u odamki, abadiy rafiqasini yoʻqotmaslik uchun soliha xotinini taqlid qiladi, u ham solih boʻladi. Ham baxtiyordir u ayolki, erini dindor koʻradi, abadiy doʻstini va oʻrtogʻini yoʻqotmaslik uchun u ham toʻliq dindor boʻladi. Dunyoviy saodati ichida uxraviy saodatini qozonadi. Badbaxtdir u odamki, safohatga kirgan xotiniga ergashadi, voz kechirishga harakat qilmaydi, oʻzi ham ishtirok qiladi. Badbaxtdir u ayolki, erining fisqiga qaraydi, uni boshqa bir suratda taqlid qiladi. Voy boʻlsin u er-xotingaki, bir-birini otashga tushishga yordam beradi. Ya'ni, madaniyat fantaziyalariga bir-birini tashviq qiladi.
Xullas, Risola-i Nurning bu mazmundagi jumlalarining ma'nosi shuki: Bu zamonda oila hayotining dunyoviy va uxraviy saodatining va ayollarda oliy xislatlar inkishofining sababi, faqat shariat doirasidagi Islomiyat odobi bilan boʻlishi mumkin.
Hozir oila hayotidagi eng muhim nuqta shuki, ayol erida yomonlik va sadoqatsizlik koʻrsa, u ham eriga oʻchakishib, ayolning oilaviy vazifasi boʻlgan sadoqat va ishonchni buzsa, aynan askarlikdagi itoatning buzilishi kabi, u oila hayotining fabrikasi chil-parchin boʻladi. Balki u ayol qoʻlidan kelganicha erining kamchiligini isloh qilishga intilishi kerakki, abadiy oʻrtogʻini qutqarsin. Boʻlmasa u ham oʻzini ochiq sochiqlik bilan boshqalarga koʻrsatishga va sevdirishga harakat qilsa, har jihatdan zarar qiladi. Chunki haqiqiy sadoqatni tashlagan, dunyoda ham jazosini oladi. Chunki nomahramlarning nazaridan fitrati qoʻrqadi, siqiladi, chekinadi. Nomahram yigirmata erkakning oʻn sakkiztasining nazarini yoqtirmaydi. Erkak esa, yuzta nomahram ayoldan faqat bittasini yoqtirmaydi, qarashidan siqiladi. Ayol u jihatda azob chekkani kabi, sadoqatsizlik tuhmati ostiga kiradi. Zaifligi bilan birga, huquqini muhofaza qilolmaydi.
Alhosil. Qandayki ayollar qahramonlikda, ixlosda shafqat bilan erkaklarga oʻxshamaganlari kabi, erkaklar ham u qahramonlikda ularga yetisholmaydilar. Xuddi shuning kabi, u begunoh xonimlar ham, safohatda hech bir jihatdan erkaklarga yetisholmaydilar. Shuning uchun fitratlari bilan va zaif xilqatlari bilan nomahramlardan shiddatli qoʻrqadilar va chorshaf ostida saqlanishga oʻzini majbur deb biladilar. Chunki erkak sakkiz daqiqa zavq va lazzat uchun safohatga kirsa, yolgʻiz sakkiz liralik narsa zarar qiladi. Lekin ayol sakkiz daqiqa safohatdagi zavqning jazosi sifatida dunyoda ham sakkiz oy ogʻir yukni qornida koʻtarib yuradi va yana sakkiz yil homiysiz bola tarbiyasining mashaqqatiga ham kirgani uchun, safohatda erkaklarga yetisholmaydi, yuz daraja koʻproq jazosini koʻradi.
Kam boʻlmagan bu navdagi hodisalar koʻrsatadiki, muborak ayollar toifasi, fitratan yuksak axloqqa manba boʻlgani kabi, fisq va safohatda dunyo zavqi uchun qobiliyatlari yoʻq hukmidadir. Demak, ular Islomiyat tarbiyasi doirasi ichida baxtiyor oila hayotini kechirishga maxsus muborak maxluqdirlar. Bu muboraklarni buzgan qoʻmitalarga la'nat!.. Alloh bu opa-singillarimni ham bu sayoqlarning yomonliklatidan muhofaza qilsin, omin.
Singillarim! Mahram tarzda bu soʻzimni sizga aytmoqdaman: Maishat dardi uchun sayoq, axloqsiz, farang-mashrab bir erning tahakkumi ostiga kirishdan koʻra, fitratingizdagi iqtisod va qanoat bilan, qishloqlik begunoh ayollarning nafaqalarini oʻzlari topish uchun ishlaganlari singari oʻzingizni ta'minlashga intilinglar, sotishga intilmanglar. Agar sizga munosib boʻlmagan bir erkak qismat boʻlsa, siz qismatingizga rozi boʻling va qanoat qiling. Inshoalloh, rizoingiz va qanoatingiz bilan u ham isloh boʻladi. Boʻlmasa, hozir eshitayotganimdek, mahkamalarga ajralish uchun murojaat qilasiz. Bu ham Islomiy obroʻ va milliy sharafimizga yarashmaydi!
Uchinchi nukta: Aziz opa-singillarim. Qat'iyan bilingki: Dinga uyg'un doira xorijidagi zavqlarda, lazzatlarda oʻn daraja ulardan ziyoda alamlar va zahmatlar borligini Risola-i Nur yuzlab quvvatli dalillar, hodisalar bilan isbot qilgan. Uzun tafsilotni Risola-i Nurda topasizlar.
Jumladan: Kichik Soʻzlardan Oltinchi, Yettinchi, Sakkizinchi Soʻzlar va Yoshlarga Rahnamo mening oʻrnimga sizlarga bu haqiqatni toʻliq koʻrsatadi. Shuning uchun, din doiradagi kayf bilan kifoyalaninglar va qanoat qilinglar. Uyingizdagi begunoh avlodlaringiz bilan begunoh suhbat, yuzlab kinolardanda zavqliroqdir. Ham qat'iyan bilingki, dunyoviy hayotda haqiqiy lazzat, iymon doirasidadir va iymondadir. Va solih amallarning har birida ma'naviy lazzat bor. Va zalolat va safohatda, bu dunyoda ham gʻoyat achchiq va xunuk alamlar borligini Risola-i Nur yuzlab qat'iy dalillar bilan isbot qilgan. Goʻyo, iymonda Jannatning urugʻi va zalolat va safohatda Jahannam urugʻi borligini, oʻzim koʻp tajribalar va hodisalar bilan aynal-yaqiyn koʻrganman va Risola-i Nurda bu haqiqat takror-takror yozilgan. Eng shiddatli qaysar va e'tirozchilarning qoʻliga kirib, rasmiy ekspertlar va mahkamalar bu haqiqatni rad qilolmagan. Hozir siz kabi muborak va begunoh singillarimga va avlodlarim hukmidagi kichiklaringizga, boshda Tasattur Risolasi va Yoshlarga Rahnamo va Kichik Soʻzlar mening badalimda sizlarga dars bersin.
Eshitdimki, men sizga masjidda dars berishimni orzu qilayotgan ekansiz. Lekin mening parishonligim bilan birga kasalligim va koʻp sabablar bu vaziyatga izn bermaydi.
Men ham siz uchun yozgan bu darsimni oʻqigan va qabul qilgan barcha opa-singillarimni barcha ma'naviy yutuq va duolarimga Nur Shogirdlari kabi doxil qilishga qaror qildim. Agar siz mening badalimga Risola-i Nurni qisman qoʻlga kiritib oʻqisangiz yoki tinglasangiz, qoidamizga koʻra, barcha qardoshlaringiz hisoblangan Nur shogirdlarining ma'naviy yutuqlariga va duolariga ham hissador boʻlasiz.
Koʻproq yozgan boʻlar edim, lekin qattiq kasal va juda zaif va juda keksa va tahrirlar kabi koʻp vazifalarim boʻlganidan, hozircha shu bilan kifoyalandim.