Juda aziz va siddiq qardoshlarim!
[Qardoshlarim, لَا اِلَهَ اِلَّا هُوَ va قُلْ هُوَ اللّٰهُ dagi هُوَ lafzida fikr bilan faqat moddiy jihatda xayoliy sayohat qilganda havo sahifasining mutoalasi natijasida oniy suratda koʻringan zarif tavhid nuqtasida, iymon yoʻlining hadsiz darajada oson va qulayligini qabul qilish shart darajasida ekanini va shirk va zalolat yoʻlida sanoqsiz mushkul, rad qilingan minglab imkonsizliklar borligini koʻrdim. Oʻta qisqa ishorat bilan ushbu keng va uzun mavzuni bayon qilaman.]
Bir hovuch tuproq yuzlab gullarga navbat bilan tuvak boʻlishini agar tabiatga, sabablarga havola qilinsa,
tuvakda kichik miqyosda yuzlab, balki gullar sanogʻicha ma'naviy uskunalar, fabrikalar boʻlishi
yoki bir qism tuproqdagi har bir zarra turli-tuman gullarning barchasining farqli xususiyatlarini va hayotdor jihozlari bilan yasashni bilishi, xuddiki bir ilohdek hadsiz ilmi va nihoyatsiz iqtidori boʻlishi kerak boʻladi.
Xuddi shu kabi: Amr va irodaning arshi boʻlgan havo:
shamolning har bir qismi, bir nafas va tirnoqchalik هُوَ lafzidagi havoda kichik miqyosda butun dunyodagi telefon, telegraf, radiolar va
sanoqsiz va turli gaplashish markazlari, stansiyalari oluvchi va beruvchilari boʻlishi va
son sanoqsiz ishlarni hammasini bir onda qilishi yoki هُوَ dagi havo balki havo unsurining har bir parchasining har bir zarrasini butun telefon operatorlari va
boshqa boshqa telefraf operatorlari va
radioda gapirganlar sonicha ma'naviy shaxsiyatlari va qobiliyatlari boʻlishi va
barchasining tillarini bilishi va
ayni paytda boshqa zarralarga bildirishi, tarqatishi kerak boʻladi. Chunki u ish amalda qisman koʻrinadi va havoning parchalarida oʻsha qobiliyat bor.
Demak kufr ahli, tabiatparast va moddaparastlarning yoʻlida nafaqat bir imkonsizlik, balki zarralar sanogʻicha imkonsizliklar, monelar va qiyinchiliklar oshkora koʻrinadi.
Agar Sone-i Zuljaloldan deb qabul qilinsa, havo butun zarralari bilan uning amriga tobe xodimi boʻladi. Bitta zarra sanoqsiz barcha vazifalarini Xoliqining izni va quvvati bilan, Yaratganiga bogʻlanib, tayanib va Sone'ining qudrat jilvasi bilan bir onda chaqmoq tezligida va هُوَ talaffuzi va havoning mavjlanishidek bitta intizomli vazifasichalik oson qiladi. Ya'ni qudrat qalamining sanoqsiz, gʻaroyib va intizomli yozuvlariga bir sahifa boʻladi. Zarralari qalamning uchlari vazifalari esa qadar qalamining nuqtalari boʻladi. Bitta zarraning harakati darajasida oson ishlaydi.
Men لَا اِلَهَ اِلَّا هُوَ va قُلْ هُوَ اللّٰهُ dagi fikriy sayohatimda havo olamini tomosha, u unsurning sahifasini mutolaa qilganimda ushbu zich haqiqatni toʻliq ochish va tafsilotini aynal yaqin koʻrdim va هُوَ ning lafzida, havosida bunday oʻtkir burhon, vohidiyat yogʻdusi borligi kabi, ma'nosi va ishoratida oʻta nuroniy ahadiyat jilvasi va oʻta kuchli tavhid hujjati va هُوَ zamirining mutlaq va noaniq ishorati qaysi zotga qarayotgani ishoratini aniqlashga yordam bergan dalili boʻlgani uchun ham Qur'oni Moʻ'jizul Bayon, ham ahli zikr tavhid maqomida ushbu muqaddas kalimani koʻp takrorlashadi deb ilma-l yaqin bildim.
Masalan, bir nuqtasi bor oq qogʻozga ikki uch nuqta qoʻyilganda, aralashadi. Bir kishi koʻp turli vazifalarni birgalikda qilganda, yanglishadi. Bir kichik jonliga koʻp yuk yuklansa, ostida eziladi. Bir til va bir quloq ayni paytda koʻp sonli soʻzlar kirib chiqishi intizomini buzadi, aralashadi.
لَا اِلَهَ اِلَّا هُوَ nin kaliti va yoʻl koʻrsatgichi bilan fikran sayohat qilganimda havo unsurida har bir parchasi, hatto har bir zarrasi ichiga turli xil minglab muqtalar, harflar, soʻzlar qoʻyilgan yoki qoʻyiladigan holida aralashmaganini, intizomini buzmaganini;
Yana boshqa-boshqa koʻp vazifalar qilinsada, umuman adashmay bajarilganini va u parcha va zarraga juda koʻp ogʻir yuklar yuklansada hech zaiflamay, ortda qolmay intizom bilan tashishini;
Yana minglar ayri-ayri soʻz, turli xilda, ma'noda oʻsha kichik quloq va tillar bilan mukammal intizom bilan kelib chiqib, umuman aralashmay, buzmay kichik quloqqa kirib, oʻta nozik tillardan chiqqan va har zarra va parcha ajib vazifalarni bajarishi bilan birga mukammal erkinlik bilan jozibador hol tili bilan va mazkur haqiqatning guvohligi va tili bilan لَا اِلَهَ اِلَّا هُوَ va قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ deb kezadi, dovul, chaqmoq, momaqaldiroq, koʻk ovozi kabi havoga ta'alluqli qorishtiruvchi toʻlqinlar ichida intizomini buzmay, vazifalarini umuman buzmay, adashtirmay va bir ish boshqa ishga mone boʻlmayotganini aynal yaqin koʻrdim.
Demak yo har bir zarra va har bir parcha havoda nihoyatsiz hikmat va cheksiz ilmi, irodasi va tuganmas quvvati, qudrati va butun zarralarga mutlaq hokim xossalari boʻlishi kerakki, bu ishlarga asos boʻlsin. Bu esa zarralar sanogʻicha imkonsiz va botildir. Buni hech bir shayton ham aqliga keltira olmaydi. Demak, ushbu havo sahifasining haqqal yaqin, aynal yaqin, ilmal yaqin darajasida ochiq-ravshan Zoti Zuljalolning cheksiz tuganmas ilmi va hikmati bilan ishlagan qudrat va qadar qalamining oʻzgaruvchan sahifasi va Lavh-i Mahfuzning oʻzgarishlar olamida va almashishlar shuunotida bir Lavh-i Mahv va Isbot nomli yozib-oʻchiruvchi taxtasi hukmidadir.
Havo unsurining faqat ovozlarni tashish vazifasida mazkur vahdoniyat jilvasini va ajoyibliklarni koʻrsatgan va zalolatning cheksiz imkonsizligini izhor qilganidek, havo unsurining boshqa ahamiyatli vazifalaridan biri ovoz tashishdagi vazifani qilgan paytining oʻzida tok, magnit, ziyo kabi boshqa latifalarni tashishda charchamay muntazam vazifalarni bajargan vaqti, butun nabotot va hayvonotni nafas olishi va vaksinaga oʻxshagan kabi hayotga kerakli narsalarni mukammal intizon bilan yetishtiradi. Amr va Ilohiy irodaning bir arshi ekanini qat'iy suratda isbot qiladi. Yaramas tasodif, koʻr quvvat va sagʻir tabiat, aralash, bemaqsad sabablar va ojiz, jonsiz, johil moddalar bu havo sahifasining kitobida va vazifalariga aralashishi hech bir jihatda ehtimol va imkoni boʻlmaganini aynal yaqin darajasida isbotlaganiga qat'iy qanoan hosil qildim. Har bir zarra, har bir parcha hol tili bilan لَا اِلَهَ اِلَّا هُوَ va قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ deyayotganini bildim va bu هُوَ kaliti bilan havoning maddiy gʻaroyibliklarni koʻrganimdek, havo unsuri ham bir هُوَ boʻlib misol va ma'no olamiga bir kalit boʻldi.
Qolgani hozircha yozdirilmadi. Hammaga minglar salom.
Qardoshlarim!
Xavotirlanmang va Nurning favqulotda parda orqasidagi futuhotiga qanoat qiling. Hozirgacha hech qanday asarning bunday ogʻir sharoitda bu daraja ta'sirli tarqalishini tarix koʻrsatmagan. Yana toʻliq erkinlik berilmasligining sababi va hikmati: Nurlarning favqulotda kuchidan qoʻrqishyapti. Balki zarba uradi deb toʻliq taqdir va qabul qilish bilan birga hozircha rasman tarqalishidan qoʻrqishganini, Diyonat Raisi katta rais bilan gaplashganini xabar olinibdi. Eskidagidek hujum yoʻq, balki kelishishni istashyapti. Lekin Nurlar foydasiga kuchli jarayonlar Inshaalloh oʻsha qoʻrquvni ishtiyoq bilan rasman tarqalishiga aylantiradi. Yana juda koʻp xudbinlar asarlarini rivojlantirish uchun Nurlarning yuzaga chiqishiga hasad qilib tarafdor boʻlishmayapti. Xavotirlanmang, Nur gʻalaba qiladi.
Aziz, siddiq qardoshlarim!
Avvalo: Madrasatu-z Zahroning yigirma darslarini va hadyasini oldim. Uning evaziga Doru-l Hikmatda ilmiy vazifada ishlaganimda maoshim boʻlgan, qoʻlimga berilgan va oʻsha vaqt chop ettirgan risolalarning xarajatidan ortib qolgan va u bilan hajga borishni niyat qilganim va yigirma-oʻttiz yilga yaqin bir vaqtda mening ehtiyot arzoqim boʻlgan toʻqson banknotning ming banknot qiymati bor edi. Madrasatu-z Zahroning muqaddas darslariga sabab boʻlish uchun Nurning ahamiyatli bir noshiri va Hofiz Alining (R.H.) mehnatsevar vorisi Hofiz Mustafo (R.H.) bilan sizga joʻnatdim. Ushbu yangi darslarning narxi, "Siroju-n Nur" va "Gʻaybiy Muhr" kabi men uchun yetti yarim lira boʻlsin. Chunki koʻplarga hadya berishga majbur boʻlyapman. Bu bilan birga har bir dars va nusxani Madrasatu-z Zahroning ustunlaridan ming hadya oʻrnida qabul qilaman.
Ikkinchidan: Risola-i Nur hojilar bilan tashqi Islom olamiga yoyilyapti, oʻzi oʻzini loyiq qoʻllarga yetishtiryapti. Biz Shomga joʻnatgan qoʻlyozma "Asoy-i Muso" va "Zulfiqor"ni ilmiy hay'at oʻn besh kun tekshirdi. Natijada toʻliq maqtashlariga belgi sifatida: "Biz buni majmualar holida qism-qism chop etaylik", deyishibdi. Buni birdan chop etishga juda koʻp pul kerak. Yana hozirdan birdan arab tiliga tarjima qilish uchun uzoq vaqt kerak, imkon boʻlmayapti. Uning uchun u yerdagi eski talabam va oxirgi joʻnatgan shogirdim pul topish uchun chop qilishmasin deb, kitobni ularning qoʻlidan olishga harakat qilishibdi. U qardoshlarim, oʻz qoʻlida ishtiyoqmandlarga oʻqitishyapti. Holbuki men chop qilish uchun ruxsatim yoʻq edi. Hozir vaqti emas. Yana arab tiliga tarjima qilish kerak. Misr ulamolarining ishtirokida ahamiyatli va yuksak ilmiy hay'at kerak. Nima boʻlganda ham, shoshilinibdi.
Uchinchidan: Tashqariga joʻnatish uchun Istanbulga joʻnatilgan bir qism nusxalar boshqa joʻnatilmasligining sababi, hajga borish uchun koʻpchilik harakat qilmagani uchun va "Hududda qattiq e'tibor berilyapti va bir bahona bilan aylantirilyapti", deb, qoʻlida boʻlgan omonat, hajga boradigan kishi, bizga: "Buni pochta orqali toʻgʻridan-toʻgʻri Makka-i Mukarramada Mahmud Ali Molikiy, Vaziya Mahall-i Shomiya manziliga joʻnatilsin." deyishni munosib bilibdi. Uni bahona bilan hududdan oʻgirilmaslik uchun birga olib ketmabdi. Juda yaxshi boʻlibdi. Chunki mening va Nur shogirdlarining nomidan hozir ushbu majmualarni joʻnatish har holda yoyilishni boshlagan Islom birlik fikri va Islom birdamligi siyosati Risola-i Nurni oʻzimga bir kuch, bir vosita qilishga uringan boʻlar edi va bizni Islom siyosatini kuzatishga majbur qilgan boʻlar edi. Holbuki Risola-i Nur yoʻlidagi ixlos sirri, iymon, Qur'on haqiqatlaridan boshqa hech narsaga vosita, tobe boʻlmagani...
Ham mijozlarni qidirish emas, balki mijozlar haqiqiy ehtiyojini his qilib va yarasini davolash uchun Risola-i Nurni qidirishi kerakligi... Holbuki joʻnatiladigan muborak markazlar hozircha Nurlarga haqiqiy ehtiyojini emas, balki Islom olamining diniy hayotiga oid jihatlaridan oʻylashga majbur boʻlishi...
Ham Nur madrasasida "men"lik va hoʻjakoʻrsin, bir jihatda shuhratparastlik hisoblangani va rad qilingan. Ushbu xudbinlik davrida obroʻtalablik va izzattalablik juda rivojlangan. Nur shogirdlari mashhur mavqelarga oʻzlarini katta imtiyozi bordek koʻrsatishi bir jihatdan hoʻjakoʻrsin boʻlgani uchun Qadar-i Ilohiy Nur shogirdlarini tom ixlosning muhofazasi uchun hozirdan ruxsat bermayapti.
Toʻrtinchidan: Qaharamon va sadoqatda hech qaytmay, qardoshi bilan ma'sum boʻlishlari va qisqa vaqtda juda koʻp qiymatli xizmat qilgan Sulaymon Rushduga Janobi Haq dunyoda, oxiratda moddiy- ma'naviy tijoratida doim ehsoniga sazovor aylasin, omin!
Bechinchidan: "Huva Nuqtasi" juda nozik, qisqa va muxtasar boʻlsada, har kim undan juda kuchli iymon nurini his qiladi deb sizga ham joʻnatildi. Lekin u nuqtaning oxirlarida "Har zarra, jazavada hol tili bilan لَا اِلَهَ اِلَّا هُوَ قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ deb aylanadi", jumlasiga "hol tili va mazkur haqiqatning shahodati va tili bilan" soʻzlari qoʻshimcha qilinadi. Ushbu "Huva Nuqtasi" bilan Yigirma Toʻqqizinchi Maktubning Beshinchi qismi
اَللّٰهُ نُورُ السَّمَوَاتِ oyati munosabati bilan xayoliy sayohat va yana Yigirma Toʻqqizinchi Maktubning Birinchi Qismida "Nun-i Na'budu" eshigi bilan jamoat sirrini koʻrsatgan xayoliy sayohat ham birga "Gaybiy Muhr"ning oxiriga yoki munosib koʻrgan joyingizga qoʻyilsin. Agar "Inoyat" "Gaybiy Muhr"ga qoʻshilmagan boʻlsa, uning ham bir xulosasini qoʻyilishini sizga havola qilaman.
Aziz, siddiq qardoshlarim!
Eshitishimcha, Shamsi va ismlarini aytishimizni munosib koʻrmagan mualliflar "Zulfiqor" va boshqa Risola-i Nurdan ba'zi boʻlimlarini oʻz nomidan nashr qilishlariga roziman, halol boʻlsin, xursand boʻlaman. Ular ham Nurning shogirdi, bu suratda Nurlarni nashr qilishadi. Yigirma yildan koʻpchilik, hatto katta domlalar, asarida va mualliflar ham Nurning masalalarining koʻpini olishgan va olishyapti. Hatto nafaqat doʻstlar balki rasmiy mansabda boʻlgan, kitob yozgan, Nurlarning yoyilishiga tarafdor boʻlmagan odamlar asarini rivojlanishi niyatida Nurning nashriga mone boʻlganlardan ham rozimiz. Chunki ularning man qilishi boshqa tarzda va yanada foydali yoyilishiga va futuhotiga sabab boʻlyapti. Men hozirgi holatni kuzatmaganim uchun bilmayman. Istamay eshitdimki: Asar yozgan va Nurdan oʻgʻrilagan katta rasmiy kishilar "Risola-i Nurni oʻqishingiz mumkin, boshqalarga bermang", degan. Goʻyo Nurlar ularning asarlarini yopadi. Holbuki Nurlar oʻsha asarlardagi haqiqatlarni tasdiqlaydi, ularga kuch va rivoj beradi. Inshaalloh vaqti kelib rasman nashr qilishga majbur boʻlishadi. Lekin Izmirli sudyaning aytganidek, "Risola-i Nur yashirilmaydi. Boshqa kitoblarga oʻxshamaydi va xususiylashtirilmaydi. Qayerda boʻlsa boʻlsin, men Nurdan kelganman deydi".
Yana Risola-i Nurning sakkiz yildan beri eng muhim boʻlimlari Istanbulga ketayotgan va mualliflar kamoli sahvq bilan oqiyotgan edi. Asosan Risola-i Nur unga shogird boʻlish sharti bilan hammaning oʻz mulki kabidir.
Ispartadan hajga ketgan va mening oʻrnimga ham ma'nan haj qilishni va'da bergan muborak qardoshimizni xos shogirdlar doirasida butun ma'naviy daromadlarimizga hissador qilishga qaror qildik. Janobi Haq ularni ikki jahonda baxtiyor aylasin, omin!
Madrasatu-z Zahroning menga joʻnatgan bu safargi "Asoy-i Muso" bahosidan qolgan oltmish banknotni yaqinda joʻnataman.
Yana Nur Tijoratxonasini tabriklayman. Inshaalloh yaqinda xabarlashishimiz Nur Tijoratxonasi egasi vositasida boʻladi. Umumga bir-bir salom.
Aziz, siddiq qardoshlarim!
Avvalo: "Rahbar"ning yuz donasini noshirlardan ellik banknotga oldim va oʻz "Asoy-i Muso" nusxalarimdan sotganimdan ularga berdim. Sizning menga oxirgi joʻnatgan "Asoy-i Muso"ning bahosidan qarzim oltmish banknotning oʻrniga sizga joʻnatdim. Yigirma-oʻttiztasi Madrasatu-z Zahroning ichida va qolgani Dengizli, Milos, Burdur, Antaliya, Oydin, Izmir kabi joylarga munosib koʻrgan miqdoringizda joʻnating. Bularning ahamiyatli haqiqiy bahosi, olgan kishi hech boʻlmaganda oʻn kishiga oʻqib berishidir. Chunki nusxalari kam.
Ikkinchidan: Mahkamadagi mudofaalaringiz menga yoqdi, chiroyli. Tishriiyn oyining yigirma ikkinchi kunigacha qoldirilgani xayrli. Zotan ularning qoʻlidagi qismi, rasmiy kishilarning bir jihatda hissalari boʻlib, oʻqishsin. Oʻqimasa ham yaqinlaridagi doiralarda boʻlishi va ular vazifasi sifatida ularning haqiqatlari bilan qisqa boʻlsada mashgʻul boʻlishsa, ma'naviy dars olishadi. Hech xavotirlanmang, Nurlarning yoyilishi va futuhoti tobora koʻpayyapti, rasmiy xizmatdagilarning koʻpini ichiga olyapti. Rasmiy mansabdorlar ichiga qiziqish tushgan, qidirishyapti. Topgan vaqti ta'zirni yesa ham, qoʻlini oʻpishyapti.
Uchinchidan: Kichik Ispartaning qahramonlaridan kichik Ibrohim bilan Solihning maktublari meni favqulotda baxtiyor qildi, ming barakalloh. U ikki qardoshimiz, atrofdagi ahamiyatli qardoshlarimzni ziyorat qilib sihhat va salomatlarini yozishganidek, Qoradengiz sohillarida Oʻrdu, Sinop, Gerze, Ayanjiq, Bartin, Zonguldak kabi joylar Nurlar bilan munavvar boʻlganini va Istanbulning Uskudar tomonidan Nurchi voiz domlalar Nurga xizmat qilganini va Gerzedan muhim tijorat va Nurlarga juda ishtiyoqmand va qattiq xizmat qilishga azm qilgan yangi bir qardoshimizning chiroyli maktubini oldik, Ibrohim, Solih va u kishini koʻp salomimiz bilan birga tabriklaymiz, muvaffaqiyatlariga duo qilamiz.
Toʻrtinchidan: Olamasjid imomi faol qardoshimiz Ibrohim Adhamning oʻz tizimida topgan toʻliq Nurchi voiz Ali Shenturkning va voiz Usmon Nurining samimiy va fodikor va Nur xizmatida azmu sabotli maktubida istagan shaklida xos shogirdlar doirasiga qabul boʻlishdi. Janobi Haq ularni muvaffaq aylasin, omin! Ali Shenturkning maktubida ismi boʻlgan qishloq muftiyi Ali Rizoga juda koʻp salom aytib, Ali Rizo nomli juda ahamitali qardoshlarimiz ichida Nur doirasiga kirganini va koʻpchilikka husni misol boʻlishini yetkazing. Umumga minglar salom.
Moʻ'jizali Qur'onimizdan Rahmon surasining latif tavofuqlari ichida boʻlgan juz bilan (goʻzal tavofuqli bir juz bilan) Istanbulda matbaachi Azizga koʻrsatish uchun joʻnatgan edik. Unga yoqibdi, "Qachon istasangiz, buni ham "Hizb-i Qur'oniya" va "Hizb-i Nuriya"ga oʻxshab fotograf orqali chop qilaman. Hindistonga bir million Qur'onni joʻnatishga soʻz berganim uchun ularga ushbu moʻ'jizali Qur'onni ham birga joʻnatish yaxshi boʻladi", debdi. Janobi Haq inshaalloh Nurchilarni muvaffaq qiladi.
Noshirlardan "Gʻaybiy Muhr"ning bahosi sifatida ellik "Rahbar"ning pulini berdim, oldim, sizga joʻnatyapman. Yana u muborak majmuaning bir muborak baho sifatida menga xizmat qilgan va hozir uncha shart boʻlmagan va men boshqalarga ham berishni xohlamangan qozon va oʻn besh yil kiygan paxtali chakmonni va oʻta muborak kitob evaziga bir choynak va yigirma toʻrt yildan beri soqol olgan ustara va koʻp vaqtdan beri menga xizmat qilgan choyshabni bu yerdagi Kilich Alining otasidan Ahmad Rosixning taxmini va munosib koʻrsa: qozon - toʻqqiz lira, choynak ham - toʻqqiz lira, ustara - toʻqqiz lira, paxtali chakmon, choyshab bilan ikki qoʻl sochigʻi va bir nimcha bilan paxtali koʻylak toʻplam bahosi 125 lira taxmin qilindi. Be yerdagilar bu bahoni toʻgʻri deyishdi. Men yanada kamroq baholadim, bu narx koʻp dedim. Umumga salom.
Aziz, siddiq qardoshlarimiz!
Avvalo: Oʻn kechangizni tabriklash bilar birga, sizga Nurning ikki karomatini bayon qilamiz. Quyidagicha:
Soʻnggi kunlarda koʻp tomondan, xususan mashinka bilan Nurlarning tarqalishi, yashirin dushman zindiqlarni karaxt qilib qoʻydi. Kichik lekin beshafqat reja bilan qattiq vahima va tuhmatlarga sabab boʻladigan hodisani, bir bechora kalta fikrlaydigan kimsa vositasida qildirishdi. U kimsa bu yerda Nurning eng muhim va vazifasi eng ahamiyatli shogirdining uyi yonida toʻrt granatadan yaralandi. Doktor "yuzda yuz oʻladi", deyapti. Majruh tomonidan da'vo qiladigan, koʻp rasmiy va gʻayri rasmiy kishilar boʻlib, shogirdning boʻyniga yuklash yuzda toʻqson ehtimoli bor edi. Bu orqali uyidagi butun Nur Risolalari va maktublarini tekshirish bahonasi bilan qoʻlga tushirish ehtimoli yuzda toʻqson edi. Uni sabab qilib meni va Nurchilarni bu ishga bogʻlash va ma'sum shogirdga ham ajib tuhmatlar chaplashni istashdi. Bunga koʻp sabab boʻlsada, فَاِنَّكَ مَحْرُوسٌ بِعَيْنِ الْعِنَايَةِ sirri bilan yana inoyati Ilohiya yordamga keldi.
U kimsa yuzidan tom toʻrt toʻp bilan yaqindan urilgan boʻlsada, oʻlmadi. Gʻaroyib suratda hech qanday guvoh topilmadi. Umuman daliliy ashyo ham yoʻq. Urilgan odam, na mahkamaga, na otasiga, na ukalariga kim urganini qattiq qistashlariga qaramay aytmadi, ya'ni ayttirilmadi. Agar aytganida, pashshani fil qiladigan munofiqlar ajib tuhmatlar qilgan boʻlar edi. Janobi Haq ehson va karami bilan Nurlar va Nurchilarni himoya qilib, oʻsha hodisa granatanig portlashi bizga zarar bermadi. Buning Nurning bir karomati ekaniga qat'iy qanoat hosil qildik. U kimsa yana Nurlarning bir qismini oʻqigani uchun, uning karomati bilan hayotini qutqardi. Undan qisman olgan haqiqat darsi hissi bilan, azobli holati va qaysar tabiatida yana Nurlarga zarar kelmasligi uchun lol qoldirildi. Na mahkamaga, na qarindoshlariga ayttirilmadi. Lekin mening yonimga bir marta kelib, toʻgʻri turishga soʻz berib, yanglish harakat qilgani uchun ta'zir yedi. Hatto tuhmatga qolishi mumkin boʻlgan shogird ham kamoli sadoqat va ixlos bilan ba'zi loqaydliklari sababli bir shafqat ta'ziri yeganini tushundik.