YIGIRMA YETTINCHI MAKTUBNING UCHINCHI QISMI VA UCHINCHI ZAYLNING OXIRI

(Ikkinchi Sabri va Ikkinchi Xusrav va Birinchi Alining bayoni.)

Ey Ulugʻ Ustoz!

Sizga muazzam Kitobi Mubinning haqiqatlar xazinasining kalitini, rahmati bilan ehson qilgan Janobi Arhamurrohimiynga koʻp shukr boʻlsin. Butun dunyo xalqining juda qattiq ehtiyoji boʻlgan azim haqiqatlar va chanqoqlik bilan, sabrsizlik bilan, ikkilangan, hayron, "Ajabo, bir obi hayot topamizmi?" degan holatda ekan, Qurʻon haqiqatlarining himoyalangan va yashirin, xayratda qoldiruvchi muborak va shirin buyuk bulogʻini ochib, har bir mashrab ahlining murojaatlarida ichilmasligi mumkin boʻlmagan, juz'iy-kulliy, hatto juda omiylar ham haroratini bir tomchi bilan tushiradigan darajada oliy vazifangizda tarqalgan, qiyinchiliksiz, sunʻiylikdan uzoq, koʻp jihatdan komil qanoat bilan guvoh boʻlgan bu vazifa xodimi va faqat soʻngsiz ilmdan porlagan, arshi Xudoga nazar bilan olamga rahmat vositasi boʻlgan paytingizda qanday taʻriflash mumkin, bunga jasorat yoʻq!

Boshdan oyoq nurga toʻla asarlarning mumkin boʻlgan hamma narsaga aloqador, bepoyon va xoslarning xosi ham batamom ustun darajada foydalanishi mumkin. Bu faqir kabi yarim emas, hechning hechi boʻlganlarning, bu xususda mutolaa emas, qoʻlimga qalam olib muborak oliy fikrning ichiga chalkash fikrimni qoʻshishdan qoʻrqaman, jasorat etolmayman. Bosh maqsad, Ustozim, qisqa nazarim bilan qaraganimda, har xususda muvaffaq boʻlsin. Biz uchun muvaffaqiyatlar natijasi boʻlgan muborak kunlar uzoqqa oxshab tuyulyapti. Inshoalloh oʻsha va'da qilingan kunni duongiz himmati bilan koʻramiz. Biz koʻrmasak, buyuk futuhotga noil boʻlgan asarlaringiz juda yuksak mavqeda qahramonlik bilan koʻrishi shubhasiz. Janobi Haq sizdan abadiyan rozi boʻlsin, qoʻlimdan ojiz duodan boshqa narsa kelmagani uchun, fikri oliy, qalbi sof qardoshlarimga havola etib, qoʻl va etaklaringizga yuzimni surib, betartib soʻzlarimdan afvingizni soʻrayman.

Ustozim, Uchinchi Nukta-i Kanziyani mutolaa etdim. Muborak Alaq surasining harflari ishorat qilgan sirlar qarshisida hayratimdan ixtiyorsiz, "Alloh, Alloh" lafzi jaloli ogʻzimdan chiqishi koʻzlarim mungli yoshlanardi va hayolimga shu kelar edi: Koinotning har bir zarrasi Xoliqi Koinotning borligiga shahodat qilib, tabassum bilan xabar beradi. Xuddi shuning kabi, koinotning xaritasi boʻlgan Qur'oni Hakimni tashkil etgan harflari ham koinotdagi xodisalarning moziy, hozirgi zamon va istiqboliga hol tillari bilan guvohlik qilishlari yaqqol. Bu tushunchamning izohini oxirdagi eslatmasida topdim, alhamdulilloh dedim.

Xususan muborak Rahmon surasi davrimizning botil fikrlar va fir'avn yoʻlini tutgan kimsalarga momoqaldiroq-misol ovoz bilan juda ochiq suratda barcha ishlar Rahmonurrahimniki deb isbot qilgan. Oʻttiz bir marta bir jumla takrorlanib, axlatdan iborat tabiatparast va moddaparastlarni muqaddas harflarining ramzi bilan ostin ustun qiladi. Ustozim, koʻp yerlarda bayon qilganingiz kabi, koinot kitobini ochgan Qodiyri Zuljalol va Hakiymi Zulkamol kitobni yopgunicha, sahifa, satr, harf va nuqtalarini loyigʻidek izoh qiladigan va hikmatini koʻrsatadigan mufassir va muarrifning haqiqiy vorisini rahmati taqozosida yoʻq qilmaydi.

Ha Ustozim! Shohidmanki, juda charchagansiz va charchayapsiz. Lekin vazifaning muqaddasligi charchashga emas, hamma narsadan ustun tutilishini aytmoqdasiz. Modomiki bu davrda ikki muhim buyuk jarayon bor. Birining qoʻmondonligini Janobi Haq sizga yuklagan boʻlib, butun dunyo ma'nan Qur'onning bayon va sirlarini sizdan tinglamoqda, inshoalloh har doim tinglaydi. Ma'naviy urush zamonida urushning sababli faqat insonlar mahv boʻlmaydi, balki oʻz manfaati yoʻlida foydalangan buzgʻunchilar butun mavjudotni yoʻq qiladi. Shunday ekan, siz faqat bizga emas, qiyomat kunigacha musulmon farzandlarning yaralanmasligi uchun sovut va quroli bilan dunyoni larzaga solgan pastkashlar guruhini boʻgʻuvchi tutunlar ichida qoldirgan, Qur'oni Hakimning soʻnggi usul muborak xomashyolarini chiqishiga vasilasiz. Bor boʻling ey suyukli Ustozim! Rabbim charchogʻingiz evaziga ming gʻoziyning savobi ehson qilsin, omin.

Marhamatingizga ishonib shuni aytamanki: Modomiki xozir ma'naviy jihod davri ekan, biz vazifador askarmiz va askarlikdan lazzat olayotganimizni aytmoqdamiz; dushman ham dassos, ham koʻrinishdan quvvatlidir. Qilich dushmanga qarata tortiladi dasturiga muvofiq, sizning xavotirsiz va oromsiz sa'y harakatingiz koʻz oʻngida ekan front-jabhamizga hiyla tuzogʻi sanalgan mansab sevgisi va dunyo sarmoyasi kabi juda jozibador narsalar bilan bizni aldashganini bilishimiz kerak. Jabhamizni tashlab, oʻtkinchi narsalarga aldanib, juda muborak va muqaddas narsalarning oyoq ostida qolishiga sabab boʻlmaslik uchun, faqat va faqat Janobi Kibriyoning azamat va qudratidan, shumulli rahmatidan, Shohi Lavlakning himmati ommasidan, Zoti Ustozonalarining maqbul duolaridan kecha-yu kunduz hissador boʻlishimizni niyoz etaman, bunga iymonim bor va har daqiqa oromsiz kutaman.

(Xulusiy Beyning bir bayoni.)

Yigirma Toʻqqizinchi Maktubning Yettinchi Qismi

1- Islomiy shiorlarining oʻzgartirilishiga aslo rozi boʻlmagan va bardosh berolmasdan quloqlarini yopganlarning fikrining haq ekaniga qat'iy bir hujjat.

2- Haddan ortiq izohlar bilan "zohiran tengnman" deganlarni, birinchi guruhga qoʻshadigan ta'sirli bir quvvat.

3- Ulamo-us su guruhiga shiddatli bir ta'zir.

4- Har xil nom va vasilalar bilan, dinsizlik gʻoyasi maqsadida bid'atlar chiqarganlarga, kuchli qudrat zarbasi va tavqi la'nat.

5- Beshinchi va Oltinchi Ishoralar, dunyoni isloh qilish shaxsan Hazrati Mahdiyning chiqishiga bogʻliq degan fikrdagi guruhga, bu zoti oliyshonning ham bu ishni qila olishiga shubha qilganlarning, bu vahimalarini bartaraf qiladigan, ishonchlarini ta'minlaydigan oʻta kuchli kundek haqiqat.

6- Yettinchi Ishora, bu asrning eng ma'qul mujohadasining uslubini koʻrsatgan, ayni hikmat kabi xususiyatlarni jamladi.

Ojiz qardoshingizning qisqa vasfi, albatta ojizligiga shahodat qiladi. Yoʻqsa bu haqiqatlarni loyigʻidek vasf aylamoq bu bechoraning haddi emas.

Dunyoviy mashgʻuliyatlarim, xususiy ishlarimiz va padarimga yordam berishimga oʻxshagan majburiy hollar va tuygʻular, avvalu oxir aytganimdek, Qur'on xizmatidagi vazifamga koʻp moneʻ boʻlmoqda. Nima qilay? اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى كُلِّ حَالٍ deyman. Duongizga juda muhtojman va muhtojmiz. Biz har vaqt suyukli Ustozimizni duo qilamiz.

(Sabrining bayoni.)

Ustozi Akramim Afandim Hazratlari!

Kamida, qirq yildan beri haqiqat olamida nurlar sochgan nuroniy, muqaddas, fayzli soʻzlarning hammasi, butun bosqichlarida tariqat va sayri sulukka oid derazalarni ochib, mushtoq qalblarga tomosha va koʻz qamashtiruvchi chaqmoq misol تَعَالَوْا اَيُّهَا الْاِخْوَانِ balogʻatli nidosi bilan da'vat etayotgan ekan, durbin bilan qarovchilar oshkora koʻrib va tinglab iltimos qilayotgan boʻlishsa ham, bu purqusur qul ular bilan yelkama-yelka yurgan, tariqat nima ekanligini, fayz quyoshining chiqish joyi va najot zafarining manbai - Yigirma Toʻqqizinchi Maktubning toʻqqiz saodat lavhasini jamlagan Toʻqqizinchi Nuktasini qoʻlimdan kelgancha oʻqib oʻrgandim. Undan tuganmas fayz va cheksiz turfa zavqlarni ichiga olganini yana bir kara tasdiqladim. Alhamdulilloh, shu nukta vositasida muhtoj qalbimga behisob nurlar baxsh etildi.

Qalbim his qilib, tilim ifodaga qodir boʻlolmay, haqiqat dengiziga shoʻngʻib, ushbu oʻta qiymatli asarning minnatdorlik va shukr qilishga loyiq ekanini aytaman. Qolganining davom etishi va yozilishini jonu dildan talab va orzu qilar ekanman, ilovasi uch talvih ham ehson qilindi.

Xotimasi tahlikalardan qutulish chorasini koʻrsatgan irshod va tanbehlari bilan, jiddiy bir saodat lavhasi va yangilangan hayot sababchisi boʻldi. Ajabo, har on, eng oz ming xil saodat mevasi bilan ozuqlanishdan qochgan va buyuk jaddaga aslo loyiq boʻlmagan, boʻhton va tuhmat pardalarini koʻrib, tengsiz mash'alni soʻndirishni, zulmat va zalolat vodiylariga yoʻl ochishni istagan loqaydlarga nima deyish kerak?

Benazir otashlari bilan hozirgi asrni tiriltirgan, nurlantirgan hamda istiqbolning chizmasini loyigʻidek tartiblagan va mustahkamlagan Nurlar abadiyan bardavom boʻlsin. Bari-i Taolo Hazratlaridan, pur-nur asarlarning butun ummati Muhammadga (S.A.V.) bildirishga muvaffaqiyat va muyassariyat ehson qilishini tilayman. Omin.

(Xusravning bayoni.)

Suyukli Ustozim Afandim!

"Kanz-ul Arsh" duosining fayzidan kelgan bir nukta-i Qur'oniyada, qilgan xatoimizni qanday qarshilanganini soʻragan va xato sabablarini bizga izoh qilgan sevimli maktubingizni oldim. Bu qismi Kavsar surasining latif va yuksak tavofuqlarini koʻrsatgan Oltinchi Ramz bilan, va buyuk bir fotihdan ham buyuk tariqatga oid qismi bilan birga oʻqidim.

Bu hafta sevinchim va shavqim juda yuqori edi. Bir tarafdan yillardan beri chop qilinishi va olami Islomga nashr qilinishi uchun koʻchirilgan qiymatdor haqiqatlar xazinasi ishonchli vodiylarga yuborilayotgan edi. Boshqa tarafdan, bahorning jozibador goʻzalligidan juda ham yuksak bir nuroniyat bilan qarshimizga chiqqan "Yigirma Toʻqqizinchi Maktub"ning har bir qismidan olgan ma'naviy zavq ichida yashayotgan edik.

"Kanz-ul Arsh" duosining fayzidan kelgan ikkinchi nukta-i Qur'oniyani maktubingiz kelmasdan avval doʻstlar bilan birlikda takror oʻqidik. Hech birimizda tadqiq qilish maqsadi boʻlmagani uchun, oʻn daqiqa ichida yozilgan bu qismning nuroniy otashlari orasida qoldik. Oʻqirkan, ogʻzimizdan ora-sira chiqqan hayrat va taajjub sadosidan boshqa bir narsa eshitilmas va yuzimizdan oqqan shodmonlik, biz his qilgan ma'naviy zavqni ta'rifga kifoya edi.

Suyukli Ustozim!

Har bir risola oramizda juda buyuk bir sevinch bilan kutib olinganini, hayrat bilan oʻqilgani, loyigʻidek hurmat koʻrgani uchun, nima boʻlganda ham qilgan xatoim haqidagi maktubingizni olgan vaqtim, qiymatdor Ustozim bu holni bizga eslatmasaydingiz, biz hech qachon u bilan mashgʻul boʻlmas edik va xatosi bor deganlarga haq da'vo qilishimizda hech ikkilanmasdik. Kavsar surasining va Sakkizinchi Ramzning harflarning tavofuqlari ustida bir-bir tadqiqot qildik va hech birida nuqson topolmagandik. Bu tadqiqotimiz asosan kamchilik qidirish maqsadida emas, aksincha ma'lumotning tarqalishi va ma'naviy ozuqamizni olmoq uchun edi. Bu oqshom faqirxonada Ra'fat, Lutfi, Rushdu Afandi birodarlarim bilan oʻtirgan, bu xususda takror gaplashgandik. Hammamiz: "Ustozimiz bizga aytishda hech bir narsadan chekinmasligini bilamiz. Bu hol bizlarga kifoya. Hozirgacha bunday bir narsa sodir boʻlgan emas. Bu xususda eng katta guvoh; bu risolalar, ilmni shaxsidan deb bilgan kishilarning qoʻlida boʻlsa ham, ularni ham tasdiqqa majbur qildi.

Suyukli Ustozim! Bu hodisalar fikrlarimizni yanada quvvatlantirmoqda va sizga yanada koʻproq bogʻlamoqda. Har xususda bizni himoya qilayotganingiz va avaylayotganingizga kifoya va yanada qat'iy bir burhon oʻrniga oʻtgan hisoblanadi.

Suyukli Ustozim! Bu hafta qoʻlyozmangiz bilan juda koʻp zahmat chekib, ming qiyinchilik ichida yozgan, Qur'ondagi butun tavofuqlarni koʻrsatadigan yana bir nuktani oldim. Bu nukta kabi umumiy, faqat yana tarzlari boshqa-boshqa ikki tavofuqlar roʻyxatining yozilishi ishora qilinmoqda. Ularni ham sabrsizlik bilan kutmoqdamiz va charchoqligingizni eslagan sari, yuraklarimiz ingraydi. Janobi Haq sizlarga loyiq bir tarzda koʻp xayrlar ehson aylasin. Omin!

(Xusravning bayoni.)

Suyukli Ustozim, Muhtaram Afandim!

Qur'oni Karimning oyat, soʻz va harflarida koʻringan ixtilof bartaraf qilinishi uchun qaytadan haqiqiy va asosli shaklda aniqlanishi haqidagi xazratlarining ishorat qilishlari haqiqatdan xushxabar berishga loyiqdir. Bu va bu kabi folatlar bizni Ustozimizning buyuk va umumiy vazifasida har doim Janobi Haqdan muvaffaqiyat talabida boʻlishga chorlaydi. Ayniqsa birodarimiz Hoji Nuh Beyga yozilgan maktub surati va bunga oʻxshash boshqa maktublar hayotimizni oʻzgartirgan va kelajak hayotimizga nurlar sochgani kabi, bugungi insoniyat giriftor boʻlgan riyokorlik, xushomadgoʻylik va tilyogʻlamachilik va shunga oʻxshash juda koʻp razil axloqdan qutqargan va xar birining oʻrniga goʻzal axloq koʻchatlarini oʻtkazib, yuksak va ta'sirli daraxtlarning vujudga kelishiga sabab boʻldi. Bugungi insonlarning tuygʻularidan butunlay boshqa bir hayotga chorlagan va har on "Xoliqimiz bizdan nima qilsak rozi boʻladi va bugun hayot sahifamni qanday amal bilan yopaman. Ajabo, biz ummati boʻlgan suyukli Paygʻambari Zishon Alayhissalotu Vassalom Afandimizning, zalolat yoʻlini tutgan yoxud zalolatga tushgan kimsalarga ergashgan ummatlarini qanday qilib hidoyat yoʻliga keltirmoq uchun harakat qilsak, Paygʻambar (S.A.V.) xushnudligini jalb eta olamiz", degan his va gʻoyasi bilan yashatmoqda.

Qiymatdor ustozga har qadamda ergashishni sevgan talabalaringizning ruhlarida, ustozlarining eng chiroyli "Qur'oni Azimushshonga fido boʻlgan bu bosh boshqalarga egilmaydi!" soʻzi hayotimizda eng chiroyli va eng buyuk bir kalit va bir dastur boʻldi.

Bu hayotda bu zavq bilan yashaganimiz uchun, bu vodiydagi qoʻrquv deyilgan mavhum quvvat talabalaringizning haq yoʻlida koʻrsatgan jasoratlaridan qoʻrqmoqda. Rizo-i Ilohiy yoʻlida keladigan har qanday holatga mamnuniyat bilan qarshi turishni, ustozlarining holidan har kun va har on dars olgan talabalaringizga va birodarlarimga xayrli muvaffaqiyatlar va saodatlar tilarkan; suyukli Ustozim sizga ham loyiq boʻlganingizdanda goʻzal shaklda va yanada loyiq tarzda Subhoniy lutflarga noil boʻlishingiz uchun duo qilaman va etaklaringizni kamoli hurmat va ta'zim bilan oʻpaman, Afandim Hazratlari!

(Nasuhizoda Shayx Mahmad Afandining bayoni.)

Qur'on Bogʻistoni Bulbuli, Ustozi Akramim, Afandim Hazratlari!

Murshidi akmal, shayxim Hoji Rahmi Sulton Hazratlari, safarbarlikning ikkinchi yilida boqiy olamga koʻchib oʻtdilar. Burdurga tashrifingizdan bir oy avval, marhum Rahmi Sulton bilan birga bir jome'-i sharifda bir qancha jamoat bilan birga, sukuti holi muroqabaga kirdik. Ba'zi valiylar ruhoniy tashrif buyurdilar. Oxirida, siz Ustozim tashrif etdingiz. Bir jazba-i Rahmon zuhur bilan uygʻondim, oʻzimga keldim. Bir oy oʻtib Burdurga tashrif bilan, ba'zi kunlar suhbati irfoniyangizda boʻlib ruhlarimizga ozuqa baxsh qilindi. Shu tuluotimni arz qilishga jur'at qilmoqdaman:

Halqa-i haqiqatda davrondadir ul muborak Ustoz

Qovushtirdilar ruhini, arvohi Anbiyoga uning

Masti mustagʻraq boʻlib hayratdadir muborak Ustoz

Muborak Qur'onning dallolisan dedilar unga

Soʻzlari jondir, uni tutmagan ruhsizdir hamon

Barcha aytgani nuri hikmatdir uning

Me'roji ruhoniyda davrondadir ul muborak Ustoz

Qalbim ichra Nur fayzini koʻrganman hamon

Ichi ummoni vahdatda, tashi sahroyi kasratda koʻrinar Ustoz

Dunyoda, uxroda rafiq boʻlaylik unga

Umid qilaman Mavlom ehson etar biz ojiz qullariga

Nasuhizoda Mahmad, aytdi hamon bu sirlarni

Xazina-i Qur'onning bir kalitidir Hazrati Ustoz.

(Osim Beyning bayonidir.)

Muhtaram Ustozim Afandim Hazratlari!

Bu arizamni taqdim va bezovta qilishga ikki sabab majbur qildi:

Birinchisi: Suyukli Ustozimning oʻtgan iltifotnomalarining bir qismida aytilmoqdaki: "Bu faqir bilan aziz qardoshim Xusraf kabi yuksak, jiddiy, xolis qardosh va talabalarimni umringizmimg oxirigacha Qur'on xizmatida doim aylasin".

Juda aziz Ustozimning duo, niyoz va himmatlariga butun borligʻim bilan omin dedim va doimo ham deyman. Bu Janobi Lamyazal Hazratlariga doimiy niyozimdir. Juda muhtaram va juda sevgan Ustozimning duo va himmati surur, sevinch koʻz yoshlarimni toʻktiradi. Bu parcha va jumladan keyingi ikkinchi qismni aynan yozmoqdaman:

"Va men oʻlganimda sizni orqamda voris qoldirib sevinch bilan gʻamsiz qabrimga kirishni rahmati Ilohiyadan umid qilaman". Shu yeri meni koʻp oʻylantirdi va hech bir daqiqa ustozimning bu orzusi, bu talabi va rahmati Ilohiyadan umidi aqlim, fikrim va xayolimdan hech chiqmaydi. Shuning uchun bu qismga butun zarralarim bilan omin deyman va Janobi Haqning fazlu karamini tazarru va niyoz etdim.

Shu bilan birga, (ey Hazrat, riyo emas, soxtakorlik emas, ichimdan chiqmoqda) koʻngil shunday istaydi va orzu qiladi: Bu faqir Ustozimdan avval qabrga kirsin va siz dori baqoning ilk eshigiga kelgungacha, dori dunyoda boʻlingki, bu faqir va muhtoj talabangizga orqasidan yuboradigan duo va hadyangiz bilan ne'matlanish, shod va masrur boʻlish nasib boʻlsin. Sizning tashrifingizda, Arhamurrohimiyn Rabb-ul Olamiyndan duo va niyozimdir. Ruhim sizni kutib olish sharafi bilan musharraf boʻlishini koʻngil orzuqiladi va hayoti hosil boʻladi.

{(Hoshiya): Haqiqatdan marhumning munojoti qabulga yaqin boʻlganki, oʻsha yili Ustozining oʻrniga, mahkamada, Ustoziga zarar kelmasligi uchun "Ey Rabbim, jonimni ol, La ilaha illalloh" deb mahkamada vafot etib, dori baqoga irtihol etgan. (Rahmatullohi alayhi rahmatan vasiatan.)}

Bu meni koʻp oʻylantiradi. Uchbu istak va niyozimdan ham koʻproq va qattiqroq istagim: Ustozimning dori dunyoda uzoqroq qolishi, muqaddas vazifangizning davomi, haqiqat va hidoyat nurlari boʻlgan Risola-i Nur, Maktubot-un Nurlarning koʻpaytirilishi va yoyilishi bilan, gʻaflat uyqusidagilarning, zalolatda qolganlarning, ahli bid'at va mulhidlarning haq va hidoyat yoʻliga kirishlari uchun boshimizdan ayrilmasligingizni va sizning yoʻqligingiz bilan bizlarning yetim va kimsasiz qolmasligimizni koʻngil orzu qiladi.

Koʻprogʻini aytishni istayman, ammo iqtidor va kifoyatsizligimdan qalamim qalbimning tarjimoni boʻlolmaydi. Har ish kabi, bu orzumni ham Janobi Kibriyoga havola etamiz.

(Hofiz Alining bir bayoni boʻlib, kichik bir masalada, "Xafa boʻldingmi?" deb izoh munosabati bilan yozilgan.)

Ey Muhtaram Ustoz!

Hayotimning har holidan qiymatli va u hayotni, parvona-misol, bir amrining bajarilishi uchun otashda yonishga har on hozir boʻlganim qiymatli Ustozim!

Ha, nafaqat bunday haqiqat yoʻlida, hatto bitta qiymatli hadyani ehson etgan Podshohi Zishon uchun o'sha hadyani sarf qilishda ikkilanilmaydi. Shunga o'xshab Ustozim, bizga omonat oʻlaroq va qachon olinishi majhul boʻlgan hayotning va har zamon amriga tayyor va hozir boʻlganim Janobi Mun'imning u omonat ustiga qanday amri voqe' boʻlsa, inshaolloh ikkilanmasdan omonatini qaytarishga tayyormiz. Modomiki siz u Podshohi Bezavolning qurbiyati Ilohiyasida ayni amrini tabligʻga ma'mur hisoblanasiz. Unday boʻlsa, ham muborak soʻzingiz haq va ayni rahmatdir.

Ham Afandim bogʻbon kabi koʻchatlarni oʻstirmoq uchun, zararli hayvonlarning hujumidan bir on avval qutqarmoq uchun, pastdagi shoxalar kesiladi, toki yuksalsin. O'sha koʻchatlarning hech bir jihat bilan haqlari yoʻqdirki, "Bizga g'amxo'rlik qilgan va hayotimizga sabab boʻlgan bizni ba'zan ranjida etadi" deyolmaydilar. Zero asl hollari bilan qolsaydilar, bir zararli hayvon ham uzib tashlar edi va tuproqdagi ildizi ham chirib ketar, yoʻq boʻlar edi.

Ha Ustozim, mubolagʻasiz, pur-qusurlikda mislim boʻlmaganini nafsimga ham ba'zan qabul ettirganim faqat pur-zunub talabangizni tizzalarimga emas, belimga emas, tomog'imga emas, balki boʻyimdan oshgan va balki ichimning ham qora balchiqlar bilan aralashgan va chirishni boshlagan bir zamonda Hizr kabi yetishib va misli Luqmon, Qur'oni Hakimning shifoxonasidan porlagan muolajalar bilan davolashni boshladingiz. Hayot ismiga loyiq bir hayot baxshiga vasilasiz. U hayotni ehson qilganga va vasila boʻlgan yoʻliga o'sha hayotni yoʻq qilmaslik

{(Hoshiya): Mening badalimga shahid boʻlishini his qilgan. Ixlos quvvatining karomati oʻlaroq xabar beradi. Xabar bergani kabi shahid boʻldi.

Said Nursiy}

kori aql emasdir.

Ham bir kasal amaliyotga muhtoj boʻlganini bilishi kerak. Va kasalini kecha-kunduz davolayotgan dorixonachiga yuz minglar bilan tashakkur va o'sha dorixonachiga dorixonani topshirgan Hakimi Pur-kamol, Qodiri Bemisol Hazratlariga nihoyasiz hamdu shukrga qarzdormiz. Va bu qarzimni ado etolmaganimdan juda ma'yusman. Allohu Taolloh sizdan abadan rozi boʻlsin.

(Xulusiy Beyning bir bayoni.)

Aziz Ustoz, Mushfiq Qardosh, Muhtaram Mujohid!

Oxirgi ikki hafta ichida, ikki martada aytilgan Yigirma Toʻqqizinchi Maktubning Oltinchi Qismi bilan Kanz-ul Arsh duosining fayzidan kelgan bir nukta-i Qur'oniya va Yigirma Toʻqqizinchi Maktubning Sakkizinchi Qismining Sakkizinchi Ramzi va Oltinchi Ramzi ismlarini tashigan moʻ'jiznamo asarlarni oldim.

Birinchi Maktub, bashariyat taqozosi bilan juda ham siqilganim bu kunning aynan soatida qoʻlimga oʻtdi. Ha, koʻzlarim bunday bir nurga, aqlim bunday bir darsga, xasta vujudim bunday bir darmonga, istirob chekkan ruhim bunday bir tasalliga, nihoyat zolim nafsim bunday bir ma'naviy tarbiyaga juda ham muhtoj boʻlgan bir zamonda bu asarning yetishishi; ham haqiqatda uch kun keyin pochtaga berilgan ikkinchi asardan toʻqqiz kun avval kelishi qat'iyat bilan koʻrsatadiki; bu ish oʻzidan-oʻzi yoki tasodifiy boʻlgan emas. Aksincha kelgan emas, yuborilgan. Yetishgan emas, yetishtirilgan. Maqsadsiz emas, bu xizmatga yugurtirilgan. Hatto bir dasti gʻaybiy tarafidan eng kerakli bir onda, eng muhtoj va Qur'on xodimlarining eng zaifi, eng ojizi, eng layoqatsizi, eng kuchsizi boʻlgan bu bechora qardoshingizga mahzi asari rahmat va inoyat oʻlaroq taqdim qilingandir. اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّ۪ى

Yigirma Toʻqqizinchi Makbutning Oltinchi Qismini padarim, Fathi Bey, Domla Abdurrahmon va boshqa bir zot hozir ekan, oʻtgan juma oʻqidim. Men bir necha marta yolgʻiz oʻz hisobimga mutolaa etdim. Oʻqiydigan va oʻqilishi lozim bo'lgan sanoqli zotlarning ham inshoalloh istifodasiga harakat qilaman. Bu nurli asarlar ham erkalatmoq, ham qoʻrqitmoq kabi ikki zid ta'sirga egadir. Insonlarga bu ikki vositadan birining ta'sirli boʻlishi ham shubhasizdir. Xullas, bu haqiqatni koʻz oʻngida saqlagan iymon shartlaridagi asoslarga oʻxshash bir tarzda Qur'oni Hakimning shogirdlarini va xodimlarini haqiqatdan ogohlantiradi va aldanmasliklari uchun olti asosni oʻzlariga haqqi bilan dars bermoqdasiz:

1- Hubbu joh oʻrniga Allohga iymonning bir ma'nosi boʻlgan rizo-i Ilohiyni...

2- Xavf va vahm oʻrniga qadarga iymonni...

3- Hirs va ochkoʻzlik oʻrniga

oyati jalilasi dalolati bilan Qur'onga, kutubi Ilohiyaga iymonni...

4- Manfiy millatchilik hissi oʻrniga barcha jin va insga yuborilgan, Nabiyyi Afham (Sallallohu ta'ala alayhi va sallam) Afandimiz Hazratlarining maslagini;

va

kabi oyoti muborakani darxotir ettirmoq surati bilan Paygʻambarlarga iymonni ...

5- Anoniyat oʻrniga ojizlikka, nuqsonimizni e'tirof va Qur'onning tarashshuhotining nashru muhofazasi bobida hissamizga tushgan xizmatni qilmoq va xizmat bilan vazifador boʻlganimizni bilib natijani hisoblamaslik. Ya'ni bir navi bashariyatdan chiqmoq. Kutub va Suhufi Anbiyoni tushirishga vosita boʻlgan maloikaga oʻxshamoq surati bilan malaklarga iymonni...

6- Tanballik va tanparvarlik oʻrniga vazifadorlik... Qudsiy va har soati bir kun ibodat hukmiga oʻtadigan qiymatda boʻlganiga shubha etilmaslik lozim bo'lgan Qur'oniy xizmatga vaqt qoldirmaydigan hollarga qarshi bu xizmatning ulviyatini ham oʻylab, qoʻldan chiqmasdan avval koʻzni katta ochishni, ya'ni oʻlmasdan avval hayotning qadrini bilmoq kabi, qat'iy bir lison bilan oxiratga iymonni dalolatan, ramzan, ishoratan, sarohatan dars bermoqdasiz va ogohlantirish lutfini ado etmoqdasiz.

Allohu Zuljalol Hazratlari sizdan abadan rozi boʻlsin va ummati marhuma-i Muhammadiyani (S.A.V.) zalolatdan qutqarmoq va shohrohi Qur'onga dalolat aylamoq xususidagi ixlosli mujohada va xizmatingizda doim va muvaffaq qilsin, omin bihurmati Sayyid-il Mursaliyn va bihurmati Qur'on-il Mubin!

"Kanz-ul Arsh duosining fayzidan kelgan bir nukta-i Qur'oniya" sarlavhali asar bilan, Yigirma Toʻqqizinchi Maktubning Sakkizinchi Qismining Sakkizinchi Ramzidagi fuyuzot ta'rif va tavsif qilinmaydigan oliy va mustasno bir vaziyatdadirlar.

Birinchida: Barcha Qur'on harflarining adad e'tibori bilan ishora va izoh qilingan tavofuqlari hayrat va taajjubga tushirdi. Toʻrt kichik suradagi harflarning tavofuqlar jihatiga qisman ishora qilgan ikkinchi asar haqiqatdan moʻ'jiznamodir. Nabiyyi Oxirzamon, madori faxri jahon, sababi xilqati akvon va nuzuli Qur'on Paygʻambarimiz Muhammad Mustafo (Sallollohu ta'ala alayhi va ala alihi va ashabihi va azvajihi) Afandimiz Hazratlarining asari hikmat va rahmat boʻlib, hozirga qadar maxfiy qolgan moʻ'jizalaridan i'jozi Qur'onga taalluq etgan va gʻaybiy tavofuq nomi bilan suyukli Ustozimiz tarafidan mavqe-i intishorga qoʻyilgan bu oʻxshovsiz asarlarga nisbatan men his qilgan ma'naviy zavq va fayzning mingdan birini ham arz qilolmayman. Va mazhar boʻlganimiz bu qadar azim ni'omi Ilohiyaga va karami Subhoniyaga qarshi shukrdan ojizman.

Yigirma Toʻqqizinchi Maktubning Yettinchi Qismidan bir surat Abdulmajid Afandi qardoshimizga yuborgan edim. Javobida jumladan deydiki: "Seydaning bint-ul fikri u goʻzal qizga, Xulusiy bilan Abdulmajiddan boshqa har kim qarasa, joiz emasdir. Mahram boʻlganlar ham bu xususda nomahramdir. Bu kabi qizlarning tashqariga chiqishlari hech bir manfaat ta'min etmaganini va aksincha ulkan zararlarni natija berishi ehtimoli soʻzini Seydaga yozsang yaxshi boʻladi. Eski Saidning hiddati yangisida ham bor. Holbuki Yangi Said inson oʻgʻillari bilan vaqtini yoʻqotmasligi kerak. Maslak va mashrabi shunday taqozo qiladi. Nima boʻlganda ham... Janobi Haq hofizi haqiqiydir".

Bandangiz ham qisqacha shu ma'noda javob bergandim:

Bu mutolaa bizlar uchun toʻgʻridir. Ammo dunyoga orqasini oʻgirgan va ma'naviy vazifa-i ma'murasini ado qilarkan insonlar bilan -Nurlar bilan aloqador boʻlganlari vositasi ila- mashgʻul boʻlgan Ustoz Hazratlari uchun bu fikrni muvofiq deb hisoblamayman. Chunki u zotni bu azim ishda ishlattirgan, albatta muhofaza qiladi. Menga shunday qat'iy qanoat kelganki, agar bizlar Nurlar bilan aloqamizni kessak, Ustoz Hazratlari bizga orqasini oʻgiradi.

Aziz qardoshimizning andishasi, zohirga qaralsa, haqli va juda samimiydir. Faqat zotan jamoati juda sanoqli boʻlgan Nurlar bilan aloqador zotlarning bu haqiqatlardan mahrum etilishlarini va bu qudsiy asarning tamoman qamalishlarini loyiq koʻrmayman va asosga zid deb bilaman. Nosirimiz, homiymiz, muinimiz, hofizimiz Allohdir. Barcha dasisalarni bartaraf etib, muhtaram ustozning vazifa-i qudsiyasiga toza niyat, samimiy his va jiddiy shavq bilan yordam berayotgan qardoshlarimga salom va muvaffaqiyatlariga duo qilaman, duolarini soʻrayman. Padarim, Fathi Bey, Domla Abdurrahmon Afandi, sobiq Muftiy Kamoliddin Afandi, imom Hofiz Umar Afandi va boshqa Soʻzlar bilan aloqador boʻlganlar salom va duo qilmoqda, xayr duongizni istamoqdalar.

Sog'liq va muvaffaqiyatingizning davomini takror altafi Ilohiyadan tazarru va niyoz aylar, muborak qoʻllaringizni kamoli hurmat va ta'zim bilan oʻpar, qusurimning afvini va xayr duongizdan bu bechora siddiqingizni chiqarmasligingizni xossatan arz va iltimos qilaman.

(Saidning bayoni.)

(Xulusiy kabi muhim bir talabamning menga yuborgan hadyasining qaytarilishiga doir yozgan bir maktubimni, doʻstlarimning munosib koʻrishlariga binoan ularning bayonlari ichiga kirgizildi.)

Aziz, siddiq, vafodor oxiratli qardoshlarim Hoji Nuh Bey, Mullo Hamid!

Sizlar men uchun juda ahamiyatlisiz. "Vafodor siddiq bu zamonda yoʻq" deganlarga sizlarni koʻrsataman. Yigirma yil Vanda oʻtkazgan ilmiy hayotim.. men uchun Van juda qiymatdordir. Lillahilhamd sizlar o'sha qiymatdorlikni koʻrsatdingiz. Va Vanga qarshi shiddatli hissiyotimga toʻliq muqobala etmoqdasiz. Sizga ibrat olinadigan bir voqea aytaman, shundayki:

Oʻtgan yil Barlali, Istanbul tijoratida boʻlgan Bekir Afandining sherigi Mahmad Afandi vositasi bilan bir maktub oldim. Maktub hayratomuz oʻlaroq menga koʻrindi. Chunki Xulusiy Bey, "Nuh Bey bilan koʻrishdim" deya u maktubda menga yozmoqda. Ayni maktubda ukam Abdulmajid ham Mullo Hamidning salom va duosini menga yozmoqda. Ayni maktubda Nurshini Sufloda Mullo Abdulmajidning yozuvi va imzosi bor. Fasubhanalloh dedim. Men eng ko'p sevgan bu insonlarning boshqa-boshqa mamlakatda boʻlmoq bilan birga, bir maktubda bularning birlashishlari tavofuqli bir lavha-i tomoshadir.

Bu yil yana u Mahmad Afandi Egʻirdirga kelgan. Yana Nuh Beyning ayni telegrafini u zot menga keltirdi. Fasubhanalloh dedim. Nuh Beyning lisoni holi goʻyo Mahmad Afandiga "Doʻstim, men sen bilan birga Ustozim bilan koʻrishaman" deydi, xayol qildim. Soʻngra yana u Mahmad Afandining xizmatkori Egʻirdirga ketib Mahmad Afandining maktublarini keltirgan. Yana Nuh Beyning hadyaga oid menga boʻlgan maktubini keltirdi. Dedim, qat'iyan bu ish tasodifiy emas. Soʻngra maktubning ichidagilariga diqqat qildim. Taxmin qildim, Vanda Nuh Bey menga tayyorlagan hadyani yuborish tarixida, men ham ayni tarixda {(Hoshiya): Moddiy jihatdan oʻttiz liralik, ma'nan balki uch yuz liralikdir.} ayni narxda bir hadya-i azimani Nuh Beyning nomiga Vandagi qardoshlarimga yuborayotgan edim. Xullas, bu ikki tavofuq menga ishoradirki: Nuh bilan Hamid talabalik va qardoshlik uchun min-tarafillah tanlanganlar. Chunki tavofuq biz uchun bir alomati tavfiqi Ilohiy boʻlganiga qanoatim kelgan. Risolalarda tavofuqlarning ba'zi namunalarini koʻrasiz.

Faqat koʻp iltimos qilamanki, xafa boʻlmanglar, hadyani qabul qilolmadim. Qabul qilmaslikning sabablari koʻp. Eng muhim bir sabab, mening qardoshlarim va talabalarim bilan boʻlgan munosabatning samimiyatini va ixlosni zadalamaslikdir. Yana iqtisod, baraka va qanoat soyasida shiddatli ehtiyojim boʻlmagani holda, dunyo moliga qoʻl uzatmoq qoʻlimda emas, ixtiyorim xorijidadir. Yana bir misol bilan nozik bir sababni tushuntiraman:

Muhim bir tijoratchi doʻstim oʻttiz tiyinlik choy keltirdi, qabul qilmadim.

"Istanbuldan sen uchun keltirdim, meni ranjitma" dedi. Qabul qildim, ammo ikki baravar narxini berdim.

"Nima uchun bunday qilyapsiz, hikmati nima?", dedi.

"Mendan olgan darsni olmos darajasidan shisha darajasiga tushirmaslik. Sening manfaating uchun manfaatimni tark qilyapman. Chunki dunyoga tanazzul etmaydigan, tama va zillatga tushmaydigan, haqiqat evaziga dunyo molini olmaydigan, soxtakorlikka majbur boʻlmaydigan bir ustozdan olingan darsi haqiqat olmos qiymatida boʻlsa.. sadaqa olishga majbur boʻlgan, ahli sarvatga soxtakorlik qilishga majbur qolgan, tama zillati bilan izzati ilmini fido qilgan, sadaqa berganlarga xush koʻrinmoq uchun riyokorlikka tamayul etgan, oxirat mevalarini dunyoda yeyishga izn koʻrsatgan bir ustozdan olingan ayni darsi haqiqat olmos darajasidan shisha darajasiga tushadi. Xulas, senga ma'nan oʻttiz lira zarar berish bilan oʻttiz tiyinlik manfaatimni qidirmoq menga ogʻir keladi va vijdonsizlik deb bilaman. Sen modomiki fidokorsan, men ham u fidokorlikka muqobil manfaatingizni manfaatimdan ustun qo'ymoqdaman, ranjima!"- dedim. U ham bu sirni anglagandan soʻng qabul qildi, ranjimadi.

Ey Nuh Bey va Hamid Qardoshlarim! Sizlar ham ranjimanglar. Yana, Nuh Bey, shuni bilingki; shu zamonda u atrofda vafodorona, shafqatkorona meni qidirishingiz shunday bir hadyadirki, bu kabi minglab hadyalardan qiymatdordir. Ham sizga yuborgan risolalarimni muhofaza etmoq va sohib chiqmoq va mening oʻrnimda ularni himoya etmoq minglab lira qiymatida menga qarshi buyuk bir hadyadir. Chunki natija-i hayotimni va vazifa-i vataniyamni va u atrofdagi qardoshlarimning uxuvvat va muhabbatlariga qarshi qarzlarimni ado qilgan u risolalarga jiddiy sohib chiqmoq, toʻliq muhofaza qilmoq va ahliga yetishtirishga vosita boʻlmoq shunday bir hadyadirki; dunyoviy hadyalarning minglariga muqobildir. Ham amin boʻlingki; ma'naviy zararim ulkan boʻlmasa edi, Nuh Beyning xotirini sindirmas edim. Hozirga qadar, Janobi Haqqa shukr, hadyalarni qabul qilishga majbur boʻlmadim va shu zamonda ahli ilmning bir tubanlashish sababi boʻlgan tamaga kirishga ixtiyor mening qoʻlimdan olindi. Ham agar sizning hadyangizni qabul qilsaydim, koʻp zotlarning yo qalbi sinar edi yoxud ellik yillik qoidam buzilar edi.

U yerda va atrofingizda boʻlgan eski talabalarim va qardoshlarimga bir-bir salom va duo qilaman va ularning duolarini istayman.

(Said Nursiyning bir bayoni.)

Aziz, siddiq, sodiq, g'ayratli qardoshim, xizmati Qur'onda birodarim Ra'fat Bey!

Sen qilayotgan vazifa-i Qur'oniyaning hammasi muborakdir. Janobi Haq sizni muvaffaq qilsin, sustlik bermasin, shavqingizni ortirsin. Sening vazifang yozuvdan muhimroqdir. Faqat yozuvni tark qilmanglar.

Uxuvvat uchun bir dasturni bayon qilamanki; u dasturni jiddiy ravishda nazarga olishingiz kerak. Hayot vahdat va ittihodning natijasidir. Imtizojkorona ittihod ketgan vaqti, ma'naviy hayot ham ketadi. وَ لَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ ر۪يحُكُمْ ishora qilgani kabi, tasonud buzilsa, jamoatning ta'mi qochadi. Bilasizki, uch alif alohida- alohida yozilsa, qiymati uchdir. Tasonudi adadiy bilan birlashsa, bir yuz oʻn bir qiymatida boʻlgani kabi.. siz kabi uch-toʻrt xodimi haq boshqa-boshqa va taqsim-ul a'mol boʻlmaslik jihati bilan harakat qilsa, quvvatlari uch-toʻrt odam qadardir. Agar haqiqiy bir uxuvvat bilan, bir-birining fazilatlari bilan faxrlanadigan bir tasonud bilan, bir-birining ayni boʻlmoq darajasida bir tafoniy siri bilan harakat qilsalar, u toʻrt odam toʻrt yuz odam quvvatining qiymatidadirlar.

Sizlar kattakon Ispartani emas, aksincha ulkan bir mamlakatni nurlantirajak elektrning uskunachilari hukmidasiz. Uskunaning charxlari bir-biriga yordamga majburdir. Ham bir-biriga hasad qilish emas, aksincha aksincha bir-birining ortiq quvvatidan mamnun boʻladilar. Shuurli faraz qilganimiz bir charx yanada kuchli bir charxni koʻrsa, mamnun boʻladi. Chunki vazifasini yengillashtiradi. Haq va haqiqatning, Qur'on va iymonning xizmati boʻlgan buyuk bir xazina-i oliyani yelkalarida tashigan zotlar kuchli yelkalar ostiga kirgan sari faxrlanadi, minnatdor boʻladi, shukr qiladi. Aslo bir-biringizga tanqid eshigini ochmanglar. Tanqid qilinadigan narsalar qardoshlaringizdan xorij doiralarda koʻp bor. Qandayki men sizning maziyatingiz bilan faxrlanaman, o'sha maziyatlardan men mahrum qolgan sari, sizda boʻlganidan mamnun boʻlaman, oʻzimniki deb bilaman. Siz ham ustozingizning nazari bilan bir-biringizga qarashingiz kerak. Go'yo, har biringiz boshqasining fazilatlariga noshir boʻlinglar. Qardoshlarimizdan Islomkoʻyli Hofiz Ali Afandi oʻziga raqib boʻladigan boshqa bir qardoshimiz haqida koʻrsatgan hissi uxuvvatni juda qiymatdor koʻrganim uchun sizga bayon qilaman:

U zot yonimga keldi; boshqasining xati oʻzining xatidan yaxshi boʻlganini aytdim. U yanada koʻp xizmat qiladi, dedim. Qaradimki; Hofiz Ali kamoli samimiyat va ixlos bilan, uning ustunigi bilan faxrlandi, lazzatlandi. Ham ustozining nazari muhabbatini jalb qilgani uchun mamnun boʻldi. Uning qalbiga diqqat qildim, xoʻjakoʻrsinchilik emas, samimiy boʻlganini his qildim. Janobi Allohga shukr qildimki, qardoshlarim ichida bu oliy hisni tashiganlar bor. Inshoalloh bu his buyuk xizmat qiladi. Alhamdulilloh, asta-asta u his bu atrofimizdagi qardoshlarga siroyat etmoqda. Kichik bir latifa:

Suhbat ichida sizdan baxs oʻtdi. Shukrga doir masalani soʻradim: "Xusrav yozganini Ra'fat Bey koʻrdimi?"

Bekir Ogʻa dedi: "Ha koʻrdi va dedi: "Juda chiroyli, faqat, ajabo, sen qalam qoʻshmadingmi?"

Xusrav dedi: "Yoʻq, oʻz nusxamda toʻliq butun kelmadi. Faqat oʻzlariga yozganim toʻliq keldi".

Biroz munoqasha boʻldi...

Bu munosabat bilan qardoshim Ra'fat Beyga deymanki: Aslida tavofuq nuqson boʻlsa edi, zotan men tavsiya qilgandimki, qalam qoʻshmasinlar. Asl vaziyat buzilmasin. Bekir Ogʻa ham koʻrdiki, asl ilk nusxada chiqqan joy boʻlgani holda, tavofuq Xusravning tarzida bor. Shuning uchun Xusravning bir mahorati boʻlsa tavofuqni buzmagan. Hatto Moʻ'jizoti Ahmadiyadagi salovot tavofuqida tavsiya qilgandimki, hech kim mahoratini qoʻshmasin. Ammo asl ilk nusxalarda, eng mahoratsiz bir nusxa koʻchiruvchining nusxasida bir nechtasi mustasno barchasi tavofuqdadir. Shuning uchun sakkiz boshqa-boshqa nusxa koʻchiruvchi berkitolmagan bir tavofuq, albatta quvvatlidir. Nusxa koʻchiruvchilar buzmasinlar, tavofuqni keltirolmagan buzmoqda. Demak, eng buyuk mahorat shudirki, tavofuqni buzmasin. Chunki tavofuq bor. Sen ham Xusravga yordam berki, haqiqatdan mavjud va matlub tavofuqni teng keltira olsin. Chunki yoʻqdan bor etmayapsiz, haqiqiy borni yoʻq qilmang.

Soʻzlar bilan aloqador boʻlganlarga salom va duo qilaman.

(Hofiz Alining bayoni.)

Ey Muhtaram Ustoz!

Yigirma Toʻqqizinchi Maktubning Uchinchi Qismining Toʻqqizinchi Masalasida amr qilingan xizmati Qur'ondan faqirning hissasiga ikki erkak va bir qiz bola tushgan ekan. Ayni amrni olib kelarkan oʻylayotgan edim; ajabo, yaqin qarindoshlarimdan bolalar bor, qaysisini tanlay? Mening bu tushunchamga ma'nan deyilganki: Hey Ali! Oʻz fikringga erkin emassan. Uning tanlanishi boshqa eshikka oid. Uch kun oʻtib Yashar va Najoti ismli ikki bola menga ham rafiq, ham darsdosh va bir daraja ularga domla yordamchisi boʻlib tayin etildim. Bolalar harflarni toʻliq bilmaganlari uchun ba'zan yozuv bilan, ba'zan kitobdan koʻrsatar edim. Bir oy soʻngra Qur'on oʻqishni boshladilar. Beshinchi oy ichida اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّ۪ى xatmga muvaffaq boʻldilar.

Muborak Ustozim, bu xususni koʻp oʻylar edimki, loaqal bir-ikki yilda Qur'on oʻqishga layoqat kasb etilarkan, kutilganning aksiga sodir bo'lgan bu azim ish hech kimga berilmaydi, faqat va faqat i'jozi Qur'onning u buyuk dengizining rashhasidir va ikki jahon faxri, Nabiyyi Oxirzamon Paygʻambarimiz Muhammad Mustafo Alayhissalotu Vassalamning himmati ma'naviyalari bilan u i'jozning izhor va intishoriga ma'mur qilingan ustozimning duosi kabi, juda buyuk quvvatlar bilan hosil boʻlganiga, men bu holga shohid emas, qishlogʻimizning aksarisi iymon keltirib, tasdiq etmoqdalar. Butun qishloq ahli iymoni nomiga, bu xayrli ishga vasila boʻlgan Ustozimizga, hadsiz va hisobsiz tashakkurlar bilan "Janobi Haq sizlardan abadan rozi boʻlsin" duosini ojiz lisonim bilan doimo aytmoqdaman.

Ustozim, bir narsa yana borki, amri ustozonalariga intizordaman. U ham shudir: Janobi Haq ehson qilarsa, doirangizning shogirdini Hofiz Yashar bu qishda bahorga sabab boʻlib, turli-tuman gullarni ochishiga aprel yomgʻiri misoli, vujudingiz u gullar orasida, bir guli Muhammadiy (ASV) yetishtirishga inshoalloh vasila boʻlishingizga shubha yoʻqdir. Muborak doiraning muborak talabasiga, muborak Juma kechasida xatmining duosi bilan, hifzining ibtido duosini va faqiri pur-qusurning afv duosini, butun hassa va tuygʻularim bilan, hurmat bilan qoʻl va etaklaringizdan oʻpar va qusurlarimning afvini niyoz etaman, Afandim Hazratlari.

(Xusravning bayoni.)

Suyukli Ustozim!

Avvalgi hafta yuborganingiz, "Bir Sirri Inna A'toyna" sarlavhasini tashigan risolangizni oldik. Asosan hech bir hafta oʻtmayapti, sururlarimizni orttirgan, yangi va ham gʻoyat darajada shirin bittadan risola qoʻlimizga kelmagan boʻlsin. Xullas, ikki haftadir bu qiymatdor risolani oʻqiyapmiz va qoʻlimizdan tushirmayapmiz.

Ha, bu risola Janobi Haqning istiqbolda bu ummatga va'da qilgan quyoshning chiqishiga intizorimizni shiddatlantirmoq bilan qolmagani kabi, bir tarafdan ichidagi haqiqatga bizni maftun etmoqda. Va boshqa tarafdan, ajabo, fazosi zulmat bulutlari bilan toʻla boʻlgan bu olamning u quyosh qayeridan va ne surat bilan chiqadi va ne shaklda bu zulmat va ofat sochgan bulutlarni tarqatadi deya xayol qilarkan; ikkiinchi fayyoz, bir boshqa zayl u quyoshning vaqtini tayin etmoq bilan bizni juda buyuk bir ogʻir yukdan qutqargan va yillardan beri olmoq istaganimiz holda ololmaganimiz chuqur bir nafasni bergan va bizni dilshod aylagandir.

(Xulusiy Beyning bayoni.)

Bu dafa Kanz-ul Arsh duosining fayzidan kelgan Ikkinchi va Uchinchi Nuktalar bilan, Zaylini ichiga olgan muborak maktubingizni olmoq bilan haqiqatdan baxtiyorman. Bu ojiz qardoshingiz kelgan maktubingizning kerak boʻlsa muhtaram Ustozimga, va kerak boʻlsa o'sha atrofdagi qiymatli doʻstlarimga boʻlgan ta'siri menga oid boʻlmaganiga va aksincha mening bir vosita boʻlganimga dalildir. Koʻp tajriba qildim, zoti fozilonalariga maktub yozmoq uchun ba'zan uch kalimani bir oraga keltirolmayman. Aksariyat bilan gʻaybiy bir zotning ifodalarini qayd etishga qodir boʻlganim qadar yozganimni his etmoqdaman, demak yozdirilmoqda. Shuning bilan birga bo'lgan taqdirlarni, bir duo oʻlaroq qabul etmoq bilan tashakkur etmoqdaman. Qur'on xizmatini dunyoviy va moddiy manfaatga ochiqchasiga ustun qo'ygan Xusrav ismli qardoshimni tabriklayman. Janobi Haq bunday Xusravlarning adadini koʻpaytirsin va doim orttirsin. Omin!

Bu qudsiy xizmatga jondan ishtirok qilgan zotlarni bilmoq menga eng katta xushxabar boʻladi. Muftiy Kamol Afandi ul maktubni mutolaa etgandi. Ikki kun avval ziyoratiga ketdim, "Hech kim bu kunga qadar muqtadir boʻlmagan daqoiq va haqoiqni Qur'ondan topib chiqarganlar" deb taqdirlarini bayon, salom va duolarini tabligʻ etishimni aytdilar. Bu daqiqaga qadar muborak maktubni Fathi Bey, Hoji Baha Afandi, padarim va yaznam va Hoji Abdurrahmon Afandi tinglashga muvaffaq boʻldilar. Hofiz Umar Afandiga ham inshoalloh ilk fursatda oʻqishga harakat qilaman.

Har maktubingiz menga yangidan hayot beradigan qadar ta'sirli boʻlmoqda. Bu muborak maktub Toʻrtinchi Ramzning yozilishini va bu faqirga ham ehson etilishini mubashshir boʻlishi e'tibori bilan, ayniqsa mamnuniyat va sururimga sabab boʻlgandir.

Ancha zamon avval Qur'ondagi tavofuq sirini ochishni boshlagandingiz. Bu kunga qadar lihikmatin maxfiy qolgan i'jozi Qur'ondan bunday juda muhim bir qismining kashfiga va nashriga muvaffaq boʻlishingizga qanchalar hamd va shukr qilinsa, oʻrnidir. Izni Bari bilan ochganingiz bu yoʻlda borgan sari, yana qanchalar horiqolar mashhudingiz boʻladi va bulardan muhtoj qardoshlaringizga qanchalar oliy xushxabarlar berishingiz; kechadan soʻngra kunduz, qishdan soʻngra bahor, dunyodan soʻngra oxiratning vujudlari kabi qat'iy his etilmoqdadir. Qanchalar buyuk baxtiyorlikdirki, bu saodatlarga mazharmiz. Qanchalar badbaxtlikdirki, bu nurlarga koʻz yumarlar. Qay daraja xatodirki, bu haqiqatlarga loyiq boʻlgan shaklda aloqador boʻlinmas. Qanchalar joniyona va ahmoqona bir ruhdirki, uflamoq bilan bu quyoshni soʻndirishni oʻylaydilar.

Xullas, bu nurli yoʻlingizda, Sohibi Kavsarning dalolati bilan Kavsarni topdingiz. Shafi-ul Mahsharning izni bilan Kavsar daryosining manbaida turib, وَ سَقٰيهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا oyati jalilasini oʻqiydi va "Ey insonlar! Kimki abadiy hayot istasa, mana obi hayot; kimki yoʻlini adashtirgan, mana vasila-i najot. Kimki kufr va oʻjarligidan qaytmasa, uni kutmoqda shiddatli azob va i'qob" bilan oxir.. kabi nurli bayonotingiz bilan har toifani ihyo, iqoz etmoqdasiz.

Sizni qudsiy xizmatingizda, kuch yetganicha ta'qib qilishga harakat qilgan doʻst, qardosh va talabalaringizga bir piyola berib, muhtojlarga ozuqa, zaif va xastalarga darmon, zolim va kofirlarga sammi qotil boʻlgan ma-i kavsardan yetkazishni amr etmoqdasiz. Sizning qudsiy xizmatingiz bilan, irshodingiz bilan ochilgan haqiqat ufqiga qaraganda, Qur'onning hududlari tayin va tahdid etilmaydigan qadar keng bir havzi akbar boʻlganini; Fotiha basmalasining ب manbaidan kelgan, har biri boshqa lazzatda, boshqa shiddatda, boshqa quvvatda Suralar nomida, bir yuz oʻn toʻrt obi hayot qismlarining kavsar jo'mragidan bu hovuzga oqayotganini koʻrayotganday boʻlmoqdamiz.

"Idroki maoliy, bu kichik aqlga kerakmas

Zero bu tarozi u qadar ogʻirlikni koʻtarmas!"

Qoʻlni qoʻlga, yelkani yelkaga berib himmat va gʻayrati Xudopisandonalari bilan mazhari taqdir boʻlgan uxraviy qardoshlarimga salom va duolar qilar va muvaffaqiyatlar tilash bilan duolarini soʻrayman.

(Osim Beyning bayoni. Talvihoti Tis'a munosabati bilan yozgan.)

Suyukli Ustozim!

Nima aytay, mushtoqi boʻlganim bu risola-i sharifa, bu soʻzlar, bu haqiqat, bu nur bu faqirga lutf va karami Ilohiy oʻlaroq ehson qilindi.

Janobi Qodiri Mutlaq Hazratlariga hadsiz va hisobsiz hamdu sano qilamanki; siz Ustozimga qovushdim va natijada bu nurlarni, bu haqiqatlarni koʻrdim, oʻqidim, yozdim va gardanbasta-i inqiyod boʻldim. Shunga binoan, tavsiya va duo-i ustozonalari bilan fayzyob boʻlmoq uchun, Janobi Zuljalol val Kamol Hazratlaridan va Mafhari Mavjudot Alayhi Akmalut-Tahiyyat Alayhissalotu Vassalom Afandimiz Hazratlaridan va barcha pir, piron va murshidon va Shohi Naqshband Quddisa Sirruhu Hazratlaridan va ayniqsa butun mavjudiyati bilan gardandoda-i inqiyod va taslim boʻlganim siz Ustozimdan tazarru va niyoz va istimdod etamanki, mutavakkilan alalloh, ey Ustozi A'zam, Tariqati Muhammadiyaning (ASV) maqsad, gʻoya va asosini, tafarruot va furuotini zikr va bayon qilgan bu Toʻqqizinchi Qism bir nuri tariqat va haqiqatdir. Oʻqish bilan toʻymaysan kishi. Oʻqidigan sari hosil boʻlgan shavq va lazzat behisobdir. Xususan Toʻqqizinchi Talvih xulosa va ijmol etilib barcha haqiqatlar toʻplangan. Tamsilda xato boʻlmasin, Hazrati Mavlono uflagan naydan joʻshgan va toshgan, Hazrati Alining (Karramallohu Vajha) quduqqa aytgan asrori haqiqatdan boshqa nima? Farqi qayerdadirki u nay, u quduqda hosil boʻlgan qamishdandir.

Zehnim tor, qalamim ojiz, qalbimga tarjimon boʻlolmaydi. Shu qadar deya olamanki; men kabi faqir va mubtadilarga buyuk va juda buyuk bir dars, bir murshid va mutmainnaga erishgan va yanada yuqori chiqqan soflarga bir dastur va darsi ibratdir. Qiymat taqdir etilmas bir shoh asari tariqatdir, bir nuri haqiqat-fashon, bir gulistondir. Yanada toʻgʻrisi, yolgʻiz bir ilhomi Rabboniydir. Janobi Lamyazal Hazratlari siz Ustozimni bu va bunga oʻxshash osori barguzida ta'lifida, anvor va haqiqatlar nashru dallolligida koʻp zamonlar doim va qoim qilsin. Va siz Ustozimni, sizni sevganlarning va dalloligida boʻlganingiz nidolaringizni eshitmoq va tinglamoq, oʻqib yozmoq, keragicha harakat va amal etmoq havas va ishtiyoqida boʻlgan qardoshlarimning boshidan kam qilmasin. Omin bihurmati Sayyid-il Mursaliyn!

(Ra'fat Beyning bayoni.)

Muhtaram Ustozim!

Bu ramzlar shunday hayrat-baxsh va horiqonamo asarlardirki; oʻqigan ilm oshiqlariga azvoqi namutanohiy va hissiyoti ulviya-i raqiqa baxsh qilmoqdadir. Bu hissiyoti oliya bilan hayotimiz shunchalar tozalandiki, -yangi hayotimizda sobitqadam boʻlmoq sharti ila- Xalloqi Azimdan uzun umrlar soʻrayman. Zero mutolaasiga toʻyolmayman. Qanchalar oʻqisam oʻqiygin, boshqa bir oʻqishimda oʻqimagandek boʻlaman va yangi bir asar oʻqigandek boʻlaman. Hadsiz bir zavqi ma'naviy va nihoyasiz bir hazzi ruhiy bilan oʻqiyman.

Xullas, kerak boʻlsa Soʻzlar va Maktubot va kerak boʻlsa ramzlarning eng hayratlanarli vasfi, oʻylaymanki bu nozik nuqtada boʻlsa kerak. Boshqa asarlarni bir marta oʻqiganda, ikkinchi marta oʻqishga unchalar havas uygʻonmaydi. Qur'oni Hakimning nurlarini qanchalar oʻqisam oʻqiygin, toʻyolmayman. Ayniqsa Ramzlar faqirni ko'p sehrlagan va hayratga gʻarq qildi. Va ularni darhol yozmoqdaman.

(Ahmad Xusravning bayoni.)

Bizni tariqi Haqda kezdirgan, ma'naviy yaralarimizni davolagan, haqiqat yoʻlidagi tushunchalarimizga bir bor yana matonat bergan, bugunning shaytonkorona qo'rqitishlariga qaramasdan jasoratimizni quvvatlantirgan va har xususda ruh va qalblarimizni iymon va haqiqat nuri bilan nurlantirgan va sa'yimizda jasoratlantirgan va Qur'oni Hakimning ikki oyatini ichiga olgan Oʻttiz Birinchi Maktubning Birinchi va Ikkinchi Yogʻdularini va Yigirma Toʻqqizinchi Maktubning Sakkizinchi Qismidan Ikkinchi Ramziga oid muhim bir i'jozni ham oldik, oʻqidik. Olgan ma'naviy fayzimizni men kabi qashshoq bir talabangiz qalb va qalamining haddi emasdirki, ta'rif qilsin.

Qiymatdor Ustozim, qanday ul Xoliqi Zuljalolga nihoyasiz minnatdorlikda boʻlmaylikki; aziz Ustozimizni vosita qilib eng buyuk ne'matlarini juda ziyoda muhtoj boʻlgan vaqtimizda bermoqda, bizni tasalli bermoqda. Ham mamnun qilmoqda, ham istiqbolning nurli yuzini koʻrsatib bizni u nurga yugurtirmoqda. Bir tarafdan qardoshlarimizni koʻpaytirmoqda, muhabbatlarimizni koʻpaytirmoqda. Moddiy va ma'naviy quvvatlarimizni quvvatlantirmoqda. Boshqa tarafdan saodat xazinalarining kalitlarini qoʻllarimizga bermoqda.

Ey aziz Ustozim! Alloh sizdan abadan rozi boʻlsin.

(Zekining bayoni.)

Men istaymanki, bir on avval bir yerga chekilsam-u, ishdan xorij zamonlarimni o'sha ulviy va muqaddas xazina-i haqiqat va osori giron-baho xizmatida davomda bo'lay. Ammo bugunchalik bu buyuk orzuimning amalga oshishidan bizzarura va bilmajburiya mahrum qolmoqdaman. Hech boʻlmasa shu kunlarda qoʻlimda o'sha mutolaasi koʻngillarga va qalblarga bir safo-yi sarmadiy va javidaniy baxsh qilgan kitobi koinotning bittadan yogʻdusi va bittadan nuri timsoli boʻlgan asarlaringizdan bir-ikki donasi qoʻlimda boʻlsa edi, men uchun tushuntirilishi mumkin boʻlmagan bir sururu saodat manbai boʻlardi va na topilmas bir ne'mat, na qoʻlga oʻtmas bir dafina boʻlar edi.

Koʻp zamon avval Sabri Afandi ogʻam yangi chiqqan qudsiy va asrorli nurlardan, bir juzni hech boʻlmasa yubormoq fikrida boʻlganlarini aytar edilar. Ehtimol uygʻun vaqt topolmaganlaridan, yozib yuborolmadilar. Ham ba'zi asarlarni o'zim bilan keltirmaganimdan juda pushaymon boʻlmoqdaman. Ulardan boshqalarini istifoda ettirmoq fursatini topolmasam ham, mutolaa etar, ma'nan mujodalaga bir madori quvvat boʻlardi.

Natija e'tibori bilan, modomiki hozircha u xazinalardan istifoda etolmayapman. U holda oʻzimni zararli koʻrishda haqliman. Inshoalloh duongiz himmati bilan, yaqin bir zamon mobaynida u zararlarni qoplashga kifoya bir zamon va bir fursat qoʻlga oʻtar.

Bir umri muqaddardan sanalgan shu kunlarim shukr va hamd bilan oʻtmoqdadir. Menga shunday bir qanoat keldiki, qalbimni yoʻqlagancha, qalbim bu qanoatni quvvatlantiradi.. nafsim bilan mujodalada muzaffar boʻlishimni umid etmoqdaman.

Aziz Ustozim! Shu hijronga va firoqqa vaqtinchalik boʻlgani uchun bardosh etmoqdaman. Ayriligʻimiz har qanchalar vaqtinchalik boʻlsa, yana meni ranjitmoqda. Bizzarura foydasiz narsalarga ma'ruz qolgan sari, oh deyman, Ustozimning yonida boʻlsaydim va oʻz oʻzimga, toʻgʻrirogʻi qalbimga umid va jasorat tavsiya etmoqdaman. Rad etilgan bir orzu qanday shiddat kasb etsa, orzularimning hozirchalik vujudga kelmasligi bilan iymon va orzularim ham ayni nisbatda quvvat kasb etmoqda, ruhim yuksalmoqda; qalbimda ochilgan derazadan ma'nan yanada toza va yanada keng nafas olmoqdaman.

(Xulusiy Beyning bayoni)

Ustozi Muhtaramim Afandim!

Bu maktubning muhim bir xususiyati bor. U ham tariqi valoyat sarlavhasini tashigan va juda ahamiyatli bir mavzuni ichiga olishidir. Ha

oyati jalilasiga bir navi tafsir boʻlgan bu muborak va munavvar asar ila:

1- Tariqat yaxshigina ta'rif qilinmoqda.

2- Foydasidan juz'iy, ammo goʻzal bir misol koʻrsatilmoqda.

3- Valoyat va tariqatning munosabati va ahamiyatlari, inkor qilganlarning zalolat firqasidan boʻlganlari va bu xazina-i uzmoni yopmoq, buzmoq va bu kavsar manbaini quritmoq istaganlarning ishlaridagi xato yuzlariga urilmoqda. Va bu yoʻlda, aqli boshida va insofi boʻlganni qondiradigan dalillar va misollar bayon qilinmoqda.

4- Valiylik maslagining yakdigariga zid vasflari esa, sayri sulukning ikki mashrabi gʻoyat ochiq izoh va tavsif etilmoqda.

5- Vahdat-ul Vujud va Vahdat-ush Shuhud mashrabi bilan bundagi muhim tahlika bayon qilinmoqda.

6- Valoyat yoʻllari ichida eng goʻzalining Sunnati Saniyaga ergashish boʻlgani, valoyat yoʻllarining va tariqat shoʻ'balarining eng muhim asosi ixlos boʻlgani va bu dunyoning dor-ul hikmat va dor-ul xizmat boʻlib, dori ujrat boʻlmagani fasih bir uslub bilan bildirilmoqda.

7- Shariatning qamrovi, tariqat va haqiqatning maqsudi bizzot hukmiga oʻtmasliklari taqozo etgani, Sunnati Saniya va ahkomi shariat xorijida boʻlgan ahli tariqatning ikki qismi ta'rif va Sunnati Saniyaga muxolafatlari misoli bilan fahmga yaqinlashtirilmoqda.

8- Tariqatdagi sakkiz tahlika sanalmoq bilan, nazari diqqat jalb qilinmoqda.

9- Tariqatning juda koʻp foydalaridan toʻqqizi qisqacha dars berilmoqda.

Afsus! Bu maoliyotni loyigʻi bilan faxm etolmaganim uchun, faqat qobiliyatim nisbatida fayz olganimni e'tirof etmoq majburiyatidaman. Buning bilan birga, bu bechoraga bu muborak asaringiz bilan koʻp narsalar oʻrgatdingiz. Ba'zi zaif bilimlarimni quvvatlantirdingiz. Mutolaalardan, musohabalardan va vaz'u nasihatlardan, har xil maslak va mashrab arbobi bilan hasbihollardan olgan ba'zi nuqson qanoatlarni tuzatish bilan sogʻlom holga keltirdingiz.

Allohu Zuljalol Hazratlari dunyoviy va uxraviy barcha matlub va maqsudingizni ehson, ayniqsa ummati marhuma-i Muhammadiya (ASV) haqidagi duolaringizni dargohi uluhiyatida qabul qilsin. Haqiqatdan Qur'onga, iymonga xizmatdan boshqa bir narsa oʻylamagan aziz va muhtaram Ustozimizni bu ummatga bagʻishlasin va rizo-i Ilohiysiga noil qilsin. Omin bihurmati Qur'on-il Mubin va bihurmati Imomi Mubin!

Bu nurli maktubni oʻqiganim zotlarning hammasi ichidagilarni taqdir va tasdiq etdilar va aminmanki, koʻp istifoda etdilar.

Aziz, mushfiq Ustozim! Alloh uchun sizni sevgan bu ojiz talabangizni har vasila bilan ogohlantirishga va irshodga harakat qilmoqdasiz. Ma'naviy juda yuksak darslar bermoqdasiz. Ammo moddiy va ma'naviy jihatdan yaqiningizda, suhbatingizning sharafi bilan musharraf va xizmati Qur'onga tavfiqi Ilohiy bilan koʻp mehnatlari singgan, haqiqatdan juda muhtaram va juda qiymatli qardoshlarim kabi fayz ololmayapman. Buni ham isyon va qusurimning ortiqligidan va muhitning, hodisalarning meni doimo Nurlar bilan mashgʻul boʻlishga mone boʻlishidan va juda yomon nafsimning va jin va ins va shaytonlarning hujumlaridan bilaman va bu sabab bilan badbaxtligimni his qilmoqdaman.

Garchi sazovor boʻlganim va -yuz ming karra afsuski- shukrini ado qilolmaganim ni'omi Ilohiya hadsizdir. Ammo har kun, har soat, hatto har daqiqa va soniya bu foniy hayotdagi nasibamning kesilganini eslatayotganiga qaramasdan, yana tamoman dunyodan qoʻlimni tortishim mumkin boʻlolmayapti. Hazrati Qur'onga, suyukli Ustozimga juda kuchli bogʻliqligim va Nabiyyi Afham (Sallallohu Alayhi vasallam) Afandimiz Hazratlari keltirgan Dini Mubinga va Shariatga loyatazalzal iymonim muborak duongiz bilan bu faqiri pur-qusurni inshoalloh ziyonda qoʻymas umidi yagona tasallimni tashkil etadi.

Bu maktubingizda Yigirma Oltinchi Soʻzning Zaylida baxs qilingan va kuch yetgani qadar hukmiga uygʻun harakatga uringanim yoʻl-ki; ojizlik, faqirlik, shafqat, tafakkur tariqidir. Aziz va muhtaram Ustozimning tarif va tavsiya va irshod qilganlari qisqa yoʻl, Qur'oniy va nuroniy yoʻldir. Inshoalloh bu yoʻldan qaytmayman. Istaymanki, hech kam boʻlmagan va vazifa nomi ostida zimmamga omonat qoldirilgan ishlar bu yil duongiz bilan va xayrlisi bilan biroz kamayar-da, haqiqiy xizmatga yanada ziyoda harakat qilaman.

(Sabrining bayoni)

Ustozi A'zam Afandim Hazratlari!

Bu dafa xush va latif tavofuqlari bilan nuroniy yoʻlovchilarga ma'naviy qo'lini uzatib, ziyodor barmogʻi bilan "Bizlar bebosh, tasodifiy sochilgan narsalar emasmiz. Aksincha muvozana-i tomma va tavofuqi haqiqiya va bir qiyosi qat'iya bilan inkishof va tamavvuj etgan Kitobi Samoviya-i Qur'oniyaning mislsiz bittadan yulduzlarimiz" deb, yuqoridagisi pastdagiga, oʻngi soʻliga ma'naviy qoʻllari bilan musofaha va muqobala etib, tavofuqlari mushohada etilgan Kitobi Mubinning lamaat va tarashshuhotining tavofuqlari Oʻninchi Soʻzda ham mushohada etildi. Bu Soʻzning ma'nodor va hikmatdor tavofuq va intizomlari xuddi kamoli harorat bilan yakdigariga mushtoq va mutahassir bir qancha samimiy va jiddiy qardosh va birodarlarning qovushishlari kabi, Qur'oni Azimushshonning har bir oyot va kalomi, tasarrufi ostiga olgan kalima va kalomlarni yana samovotning hadsiz elektrlari boʻlgan yulduzlar kabi porlatib, shu latofatlari bilan, insoniyat ta'rifiga toʻliq doxil boʻlgan shuur sohiblarini mastu hayron qoldiradi.

Shu yeri ham shoyoni hayratdirki: Shu muborak Oʻninchi Soʻz, mavzusi boʻlgan hashr masala-i muhimmasi koinot umrining tugashiga muallaq va muqaddar boʻlgani kabi, Risolat-un Nur orasida ham bu Soʻzning eng oxirgi tavofuqlarini koʻrsatishi ham alohida bir tavofuqdir deyman. Jannat daryolari demak boʻlgan Qur'oniy daryolarni, turli-tuman ovozi bilan joʻshqin-joʻshqin oqsin-oqsinki; zamoni johiliyat va davri fatratda, soʻng daraja ehtiyojli boʻlgan qavmlar ustlariga chiqqan shumusi Qur'oniyaning tezlik bilan inkishof va tavassu' va navi basharning beshdan birini ihyo, abadiy va doimiy bir nur bilan tanvir va izoa aylagani kabi, shu asri zalolat va xusron va davri bid'at va tugʻyonda ahli iymon va tavhidning yarali ruhlariga malham boʻlsin.

Ha, olti-yetti yildan beri xush va shirin bu manzarani koʻrgan latif va oʻxshovsiz bir guli Muhammadiyni (ASV) hidlagan ummati Muhammad (ASV) Sura-i Kavsardan "bi-hamdihi val minna" mukofoti ruhiya va dimog'iyasini oldi. Va bu nuqtaga ruhim amin ediki; koʻpdan beri ahli iymon va tavhid Islomiyat kabi boqiy va sarmadiy quyoshning kusuf va ufuliga yirtqich kabi urinishni oʻziga vazifa deb bilgan ahli zalolatning chirkin dasturlarini koʻrib gʻaflat uyqusidan uygʻonib, Sura-i Kavsarni ta'qib etgan ikki surani lisoni hol va qol bilan oʻqib zindiqlarga xitoban, "Bizlar sizning nifoq dengizingizda beboshchasiga va zulmkorona kezgan zalolat va safohat kemalaringizga minolmaymiz; faqat Qur'oni Moʻ'jiz-ul Bayonning nuroniy va tavhid sikkali iymon va Islom sovutlilariga minamiz. Manzillarimizga borganimizda muvaffaqiyat va samara-i sa'yimiz tazohur va tahaqquq etadi" deya baqirib va اِذَا جَٓاءَ نَصْرُ اللّٰهِ (ila oxir) farmoni mubinini tilovat bilan, Sura-i Kavsarning xushxabar va bashorati bizlarni quvvat va matonatga chorladi, ham sevinch va xursandchilikka yetishtirdi. Bildirganlari bilan nusrat va futuhotning kelishi hidini olib, toʻda-toʻda doira-i Qur'oniyaga arzi daholat etdilar. Bu xususda tasbeh va tahmidning eng muhim vazifalari boʻlganini anglab tavbalarini rad qilmagan Janobi Rabb-ul Izzat Hazratlariga istigʻforga shoshilib saloh va faloh va favzi najot yoʻllarini tutdilar.

"Hamon Rabbim, haqiqiy varosa-i Anbiyoni koʻpaytirsin, dunyoviy va uxraviy orzu va maqsadlariga muvaffaq qilsin" duosini takror bilan birga Oʻninchi Soʻzning ojiz qalamimga amr qilib yozdirgan shu arizachamni taqdimga jur'at etaman, ayniqsa dastu domoni muallolarini oʻpaman afandim.

Homish: Xirmon oʻrtasida Mavlaviyvoriy kezgan bu bechora dehqon, soʻzlarni ham ishlagan ishiga oʻxshatib, aytganini takror aytgan. Oʻtgan yeriga qaytgan, yana kelgan boʻlsa ham, nima qilsin? Ustozi chaqmoq kabi tez qadamlar bilan ilgarilarkan, hech boʻlmasa chumoli yurishini ta'qib qilay, aloqa uzilmasligi niyati bilan shu parishon jumlalarni kirgizdim va taqdim etdim afandim.

(Ahmad Xusravning bir bayoni)

Qiymatdor Ustozim!

Bugun Sulaymon Afandi qardoshim bilan yuborilgan; biri dunyoning umrini izoh etgan bir maktub bilan, boshqasi Hazrati Yunus Alayhissalomning duosining fazilatlarini koʻrsatgan Oʻttiz Birinchi Maktubning Oʻttiz Bir Yogʻdudan Oʻn Birinchi Qismining Birinchi Qismini oldik va oʻqidik.

Suyukli Ustozim, bu qism bizni shunchalar masrur etdiki, ta'rifiga muqtadir emasman. Janobi Haq sizdan abadan rozi boʻlsin.

Bu risola qat'iy bir borliq bilan bu ummatga najot eshiklarini ochadi. Va bu zulumotli kunlar qaytib kelmaydigan boʻlib vidolashayotganini xabar bermoq bilan birga, shogirdlarini hammasini birdan va bir ogʻizdan munojotga da'vat qiladi.

Suyukli Ustozim; istiqbolimizni nur daryosidan joʻsh urgan nujum-misol nurlar bilan oydinlatgan va bu marhamatsiz va qorongʻu va qobusli kunlarimizda qat'iy bir umid bilan yashatgan va har bir risolada porlagan yangi bir boshqa nur bilan yuzimizni kuldirgan Janobi Vojib-ul Vujud Hazratlariga behisob shukrimizni taqdim etarkan, sevinchimizni orttirgan Ustozimiz kelishiga sabrsizlik bilan intizorimizni arz etaman afandim.

Qardoshim Xusrav, Lutfi, Rushdu!

Sizga ustoz va talabalar va darsdoshlar ichida foyda beradigan bir fikrimni bayon etaman, shundayki:

Sizlar -haddimdan ortiq- bir jihatdan talabamsiz va bir jihatdan darsdoshlarimsiz va bir jihatdan yordamchi va maslahatchilarimsiz.

Aziz qardoshlarim! Ustozingiz layuhtiy emas. Uni xatosiz oʻylamoq xatodir. Bir bogʻda chirigan bir olma boʻlmoq bilan bogʻga zarar bermaydi. Bir xazinada eskirgan pul boʻlmoq bilan, xazinani qiymatdan tushirmaydi. Hasananing oʻn sanalishi bilan, sayyianing bir sanalmoq sirri bilan insof shudirki: Bir sayyia, bir xato koʻrinsa ham, boshqa hasanalarga qarshi qalbni bulgʻatib e'tiroz etmaslikdir. Haqiqatlarga doir masalalarda kulliyotlari va ba'zan esa tafsilotlari sunuhoti ilhomiya navidan boʻlganidan hamon umumiyat bilan shubhasizdir, qat'iydir. Ularning xususida sizlarga ba'zi murojaat va istishoram tushunish tarziga doirdir. Ular haqiqat va haq boʻlganliklariga doir emasdir. Chunki haqiqat boʻlganliklariga shubham qolmaydi.

Ammo tavofuqdagi munosabatlarga doir ishoralar mutlaq va mujmal va kulliy suratda sunuhoti ilhomiyadir. Tafsilot va tafarruotda ba'zan parishon zehnim qoʻshiladi, nuqson qoladi, xato qiladi. Bu tafarruotda xatom aslo va mutlaqo zarar bermaydi. Zotan qalamim boʻlmaganidan va kotib har vaqt boʻlmaganidan ta'birlarim juda mujmal va qayd hukmida qoladi, tushunishni qiyinlashtiradi.

Bilib qoʻying, qardoshlarim va darsdoshlarim! Mening xatomni koʻrgan vaqtingiz erkin holda menga aytsangiz masrur boʻlaman. Hatto boshimga ursangiz, Alloh rozi boʻlsin deyman. Haqning xotirini muhofaza uchun boshqa xotirlarga qaralmaydi. Nafsi ammoraning anoniyati hisobiga Haqning xotiri boʻlgan bilmaganim bir haqiqatni mudofaa emas, alar ra'si val ayn qabul qilaman.

Bilasizki; shu zamonda shu vazifa-i iymoniya juda muhimdir. Men kabi zaif, fikri koʻp jihatlar bilan boʻlingan bir bechoraga yuklatilmasligi kerak, qoʻldan kelgani qadar yordam berish kerak. Ha, mujmal va mutlaq haqiqatlar; biz zohiriy vasila boʻlib chiqmoqda. Tanzim va tasfiya, tasvir esa; qiymatdor, muqtadir darsdoshlarimga oiddir. Ba'zan ularga vakolatan tafsilotga, tanzimotga kirishaman, nuqson qoladi.

Bilasizki, yoz mavsumida dunyo gʻaflati ziyoda hukm qiladi. Darsdoshlaringizning koʻpchiligi sustlik qilib ishni to'xtatishga majbur boʻladi. Jiddiy haqiqatlar bilan toʻliq mashgʻul boʻlolmaydi. Janobi Haq kamoli rahmatidan ikki yildir jiddiy haqiqatlarga nisbatan oziqlar, mevalar navidan latif tavofuqlar bilan tushunishlarimizni mukofotlantirdi, zehnimizni sururlantirdi. Kamoli marhamatidan u latif tavofuqlar mevalari bilan jiddiy bir haqiqati Qur'oniyaga zehnimizni chorladi va ruhimizga u mevalarni ozuqa va qut qildi. Xurmo kabi ham meva, ham qut boʻldi. Ham haqiqat, ham ziynat va maziyat birlashdi.

Qardoshlarim, bu zamonda zalolat va gʻaflatga qarshi juda koʻp ma'naviy quvvatga muhtojmiz. Afsuski men shaxsim e'tibori bilan juda zaif va qashshoqman. G'aroyib karomatim yoʻqki, bu haqiqatlarni uning bilan isbot qilay va qudsiy bir himmatim yoʻqki, uning bilan qalblarni jalb qilay. Ulviy bir dahom yoʻqki, uning bilan aqllarni itoat qildiray. Balki Qur'oni Hakimning dargohida bir tilanchi xodim hukmidaman. Bu o'jar ahli zalolatning qaysarligini sindirmoq va insofga keltirmoq uchun Qur'oni Hakimning sirlaridan ba'zan yordam soʻrayman. Karomati Qur'oniya oʻlaroq, tavofuqlarda bir ikromi Ilohiy his etdimki, ikki qoʻlim bilan yopishdim.

Ha, Qur'ondan tarashshuh etgan Ishorot-ul I'joz va Risola-i Hashrda qat'iy bir ishora his qildim. Oʻxshashlari topilsin, topilmasin mening nazdimda bir karomati Qur'oniyadir. Ishorot-ul I'jozning bir sahifasiga diqqat qildik. Satrlarning boshida barcha harflar ikkitadan ikkitadan boʻlib, hayratlanarli bir intizom bilan harflarning joylashtirilganini koʻrdik. Oʻninchi Soʻzda tavofuq sababi 3,4,5,6 raqamlari, har biri 13 da ittifoqlari.. u 13 ning ham, Oltinchi va Sakkizinchi, mahram Toʻrtinchi Ramzlarda muhim bir sirlar kaliti boʻlganini koʻrdik. Bunda shubhamiz qolmadiki, qogʻoz ustida doimo qoladigan bir karomati Qur'oniyadir, bir ikromi Ilohiydir va toʻgʻridan toʻgʻriga, risolaning va iymoni hashrning tasdigʻiga bir imzo deb qabul qildik. Havoda uchmoq, suv ustida yurishga oʻxshamaydi. Ular vaqtinchalik, ham shaxsning kamoliga va ixtiyoriga, balki istidrojga berilishi mumkin. Toʻgʻridan toʻgʻriga haqiqatga -xususan bu zamonda- xizmat qilolmaydi.

Nima boʻlganda ham, bir kichik masala munosabati bilan koʻp gapirdim va koʻp ham isrof qildim. Doʻstlar bilan ortiq gaplashmoq margʻub boʻlganidan, inshoalloh bu isrof afv boʻladi.

(Jiyanim marhum Abdurahmonning vafotidan soʻng yonimga kelib, kuchli ishoralar bilan Abdurahmonning oʻrniga menga yuborilgani qalbimga eslatilgan, gʻoyat g'ayratli va xolis qardoshlarimizdan, olmos qalamli, Kuleoʻnlik Saripichoq Mustafo Xulusiyning, oʻnta bayon oʻrniga o'tadigan birinchi bayonidir.)

Ey mening muhtaram Ustozim!

Ojiz talabangiz, Yer kurrasi ichida ruhim ba'zan sharqqa, ba'zan janubga, ba'zan gʻarbga, ba'zan shimolga, ba'zan samoga ketardi. Ajabo, yordam qaysi tarafdan etishajak deya kutardim. Ruhim bir murshidi akmal qidirardi. Qidirayotgan ekan menga ilhom qilindiki; "Murshidni sen uzoqda qidirmoqdasan, juda yaqiningda boʻlgan Badiuzzamon bor. U zotning Risola-i Nuri mujaddid hukmidadir. Ham aqtobdir, ham Zulqarnayndir, ham oxirzamonda keladigan Iso Alayhissalomning vakilidir, ya'ni xushxabarchisidir" deyildi. Budan so'ng Ustozi Muhtaramim huzuriga bordim. Risolalarni bizga yozmoq uchun amr berdi. Men ham oʻn besh qadar Soʻzlardan yozdim va oʻqimoqdaman. Iste'dodim qisqa, fikrim chalkash boʻlganidan, risolalardan haqqi bilan istifoda va istifoza etayotgandim.

Undan keyin Yigirma Ikkinchi Maktubni berdingiz, yozdim. Bir-ikki marta doʻstlarim bilan oʻqidim. Ojiz talabangizning moddiy va ma'naviy oʻn besh yoshidan beri, moziyda yig'ilgan mogʻorlagan yaralarini davoladi. Alhamdulilloh. Buning ustiga bir tush koʻrdim. Tush budir:

"Tushimda qiblaga to'g'ri bir viloyatga bordim. U viloyatda kezarkan, ikkita katta ajib fabrikaga uchradim. Bu fabrikalar dunyodagi fabrikalarga oʻxshamaydi va hamda bu fabrikalar insonning oʻng tarafiga keladi. Ikkisining ham sohiblari yoʻq. Ichiga kirdim, fabrikaning biri katta, biri kichik. Bu kichik fabrikani men idora qilay deb unga sohib boʻldim". Bundan keyin bir tush yana koʻrdim:

Qiblaga qarata uzun bir lashkargoh va lashkargohning ichida katta bir tandir bor. Men ham u tandirning doirasidaman va oyoq ustidaman.

Qarshimda yoshlardan ahli taqvo Sulaymon ismli bir yosh bor edi. Va oʻng tarafimda yana yoshlardan Ismoil ismli birisi bor edi. Bunga binoan, taxminan yuz qadar yoshlar o'sha tandirning doirasida oʻngimda va so'limda oyoq ustida edilar. Hayrat etdim. Bundan keyin buyuk bir zot keldi, yoshlarning qarshisiga kichkina bir roʻmolcha toʻshadi. U roʻmolcha ustidan toʻrt burchakli donli nonni yoshlarga bir-bir tarqatdi. Keyinchalik u roʻmolchaning ichidan bir hovuchdan mayiz ham tarqatdi. Qarayman, u roʻmolchada uzum va non tugamadi. Hayrat etdim. Menga deyildiki: "Bu muborak zot Said Nursiydir". Men ham angladimki, bu hayratlanarli ish aqtoblarda boʻladi dedim, uygʻondim.

Bundan keyin risolalarni davom qilib yozayotgan ekan, Allohning tavfiqi va Ustozi Muhtaramim himmati erishdi. Juda koʻp istifoda etishni boshladim. Keyinchalik barcha o'sha tushimda koʻrgan yoshlar atrofimga toʻplandi. Har birisi menga doʻst va Qur'onga talaba boʻldilar.

Va yana bizning mamlakatning insonlari biroz ahli tariqat va ahli taqvodir. Mamlakatimizda zohir va botin domlasi boʻlmaganidan shaytonga va nafsga koʻp marta hadaf boʻlar edik va avhomlar ichida boʻgʻilar edik. Risolalarni oʻqigan sari shaytoni lain va nafsning hiylalarini va avhomlarini Jahannamning tubiga otardi. Risolalarni oʻqirkan, koʻp doʻstlar juda hayratda qolar edilar. "Bu ulkan Badi', bu lu'lu-misol bu soʻzlarni, bu kalimalarni qayerdan topmoqda?" deya bir-birimizga koʻp marta der edik. Lisoniga boqsang, bir narsa istifoda etilmas kabi koʻrinadi. Holbuki, aytganlari faqat hikmatdir. Nazarimizga dahshat beradi, nur sochadi

{(Hoshiya): Ha Mustafo qardoshim, Saidning uch shaxsiyatidan ikkisini toʻliq farq etgan. Saiddagi ustozini dars bergan vaqti oliy koʻradi. Bechora doʻsti boʻlgan Saidni haqiqatda boʻlgani kabi oddiy koʻradi va koʻrgani toʻgʻridir.

Said}

deya takror-takror ishtiyoq bilan oʻqir edik. Bundan keyin "Risolat-un Nur va Maktubot-un Nur oʻqiganlarga bir iksiri a'zamdir" deya hukm etdik.

Muhtaram Ustozim, moddiy va ma'naviy yaralari boʻlgan bu yuz doʻstlarimning yaralarini risolalar davolamoqda. Hatto ba'zan bizdan uzoq boʻlganlar avhomga boʻgʻilar, kelarlar. Ojiz talabangiz bir risola oʻqisam, avhomini ketkazar, ketardilar. Janobi Haq, Fayyozi Mutlaq va Xalloqi Azim mavjudot va jomidot va zarralar adadicha sizdan rozi boʻlsin. Omin!

Ertaga mahsharda, harkasdan avval Rasuli Akram va Nabiyyi Muhtaram Afandimiz Hazratlarining shafoatiga mazhar boʻl, inshoalloh. Omin.

Bu yoshlarning har kun, har soat duosini olmoqdasiz. Va har bir risolani oʻqirkan, eng kami sakkiz-oʻn qadar doʻst boʻladi. Holbuki bu fitna-i oxirzamonda bu yoshlarning bir oraga kelib haq soʻz tinglashlari juda muhim va shukrga sababdir.

Bu ojiz talabangiz Arabcha oʻqimagan va madrasada oʻqimagan. Avvallari yozilgan Turkcha kitoblarni oʻqirdim, moddiy va ma'naviy yaralarimni davolaydigan darmon topolmas edim. Ruhim va qalbim juda tipirchilardi. Shunday bir darajaga kelardimki; har soat oʻz jonimga qasd qilishga qaror berar edim. "Ajabo, holim nedir va nima boʻladi? Murshidi komil qayerda topa olaman?" deb juda xavotirlanar va umidsizlik ichida qolar edim.

Janobi Haq qandayki Jahannam kabi bir zamon ichida Jannat kabi bir zamonni xalq etar va har zamonga loyiq choralarni ijod etar va har yaraga muvofiq darmonni ehson etar. Xuddi shuning kabi, bu madrasasiz zamonimizda biz kabi yaralilarga -Ustozi Muhtaram vositasi ila- risolalarni Turkcha oʻlaroq ta'lif ettirmoqda. Bunga qanchalar shukr qilayin? Hadsiz va hisobsiz Janobi Haqqa shukrlar boʻlsin va Ustozi Muhtaramni ham Qur'on xizmatida muvaffaq etib, ikki jahonda aziz aylasin. Omin.

Men hech bir Arabiyot koʻrmasdan, madrasada besh-oʻn yil oʻqimaganim holda; faqat risolalarni yozib jiddiy ravishda oʻqidim. Oʻzimni yigirma yil madrasada oʻqigan kabi xayol qilmoqdaman. Sababi esa; bu ojizning, bu faqirning, bu miskinning yoniga koʻp Arabiyot domlalari keladi va mening oʻqiganimga hayrat etadilar. Avvaldan murshidi komil tarbiyasi koʻrgan insonlar keladilar, mendan eshitgan kalimalariga maftun boʻladilar. Koʻp domlalar tizzalab oʻtirib, "Risola oʻqib ber" deydilar.

Agar ovozim yetishsa edi, bor kuchim bilan baqirib, yer kurrasidagi yoshlarga der edim: "Risolalarni jiddiy oʻqimoq va yozmoq, yigirma yil madrasada oʻqimoqdan ustundir va manfaatliroqdir". Madrasada oʻqishdan maqsad; avvalo oʻzini qutqarib, keyin ummati Muhammadni (ASV) qutqarishga harakat qilmoq emasmi? Risolat-un Nur va Maktubot-un Nur yigirma yillik madrasa ilmini beradi e'tiqodidaman.

Va har bir risola bir oʻzi bir murshidi akmaldir. Qalbi buzilmagan har qaysi yosh bir risolani olib diqqat bilan va taslimiyat bilan oʻqisa, doira-i inqiyodga keladi, isloh boʻladi. Har qaysi bir moddiyyun bir risolani olib oʻqisa, iymon keltirmasa ham, hech bir bahona topolmaydi. Har qaysi bir dinsiz oʻqisa va tom ma'nosi bilan anglasa, iymonga keladi. Har qaysi bir faylasuf oʻqisa, "Bundan yanada yuksak aql boʻlolmaydi va aqllar toʻplansa bundan yuqori chiqolmaydi, aql bunga yoʻl topolmaydi" deydi. Risola-i Nur lisoni hol bilan Ovrupa maftuni boʻlgan bir koʻzli Dajjolga "Yo iymon keltir, yoxud butun dunyoning masqarasi boʻlasan" deydi.

Hozir aziz dars qardoshlarim! Bu faqir bir dona murshidi akmal va qutb qidirarkan, Janobi Haqning ehsoni bilan, karami bilan, lutfi bilan, rahmati bilan, Ustozi Muhtaramning sa'yi bilan bir yuz oʻn toʻqqizta murshidi akmal va komil topdim. Risolat-un Nur va Maktubot-un Nur bir yuz oʻn toʻqqiz adadi bilan, har biri bittadan murshidi akmaldir va aqtobdir.

Ey moddiy va ma'naviy yarali boʻlgan yosh qardoshlarim! Va ey murshidi akmalga muhtoj boʻlgan ahli tariqat qardoshlarim! Shayx Abdulqodiyr Jiyloniy va Shohi Naqshband, Imomi Rabboniy, Imom Gʻazzoliy, Muhyidini Arabiy, Mavlono Xolid Roziyallohu anhum, Qaddasallohu asroruhum Hazratlarining daraja-i kamolotlari, marotibi iymonlari risolalarda va Maktubotda bordir.

{(Hoshiya): Marhum akam Mustafo risolaning shogirdlari ila valiylikning shogirdlarini va bir-birining orasidagi darajani anglatmoq istaydi. Bu masalani Risola-i Nur hal etgan. Ham tavhidi omi ila tavhidi haqiqiyni koʻrsatgan. Yana koʻzi yopiq boʻlib ketishning va koʻzi ochiq boʻlib ketishning farqini Risola-i Nur bayon etgan. Yana olami yaqazo ila olami menamni Risola-i Nur kashf etgan. Yana olami misol ila olami shahodatni bir-biridan Risola-i Nur ayirgan. Yana valoyati kubroni, valoyati vustoni, valoyati sugʻroni va bir-birining farqini tamomi ila Risola-i Nur koʻrsatgan. Bir suhbatda, bir qadamda -Sahobalarga oʻxshab- zohirdan haqiqatga oʻtishning sabablarini anglatgan. Yana tariqat shayxlarining va Aimma-i Arba'aning yoʻllarini Risola-i Nur bayon etgan. Yana ilmalyaqiyn, aynalyaqiyn, haqqalyaqiyn ila qoʻlga kiritilgan iymonning farqlarini Risola-i Nur koʻrsatgan. Yana Hazrati Abubakr Siddiq (RA) va Hazrati Umar (RA) va Hazrati Usmonning (RA) mashrabini Risola-i Nur ta'qib etgan. Yana Imomi Alining (RA) bir valadi ma'naviysi boʻlganini, Jaljalutiyani tafsir ila Risola-i Nurning qiymatini va vazifasini Risola-i Nur koʻrsatgan. Yana Rasuli Akram Alayhissalotu Vassalamning Mahdiy va Iso Alayhissalom va Dajjol va Yajuj-Majuj va Saddi Zulqarnayn haqidagi mutashabeh hadislarni Risola-i Nur ta'vil etgan, asos maqsadni anglatgan.

Imomi Ali (RA), Shohi Jiyloniy (RA), Sakkizinchi, Oʻn Sakkizinchi, Yigirma Sakkizinchi Yogʻdular ila va Sakkizinchi Shu'la ila karomoti avliyo haq boʻlganini va yerda ekan Arshi A'zamni mushohada etganlarini Risola-i Nur bayon etgan. Yana umum mujtahidlar "Mutakallimiyndan biri keladi, haqoiqi iymoniyani va barcha masalalarni ochiq suratda bayon qiladi" degan xushxabarlarini Risola-i Nur olamning hodisalari ila isbot etgan. Yana barcha har asrda kelgan mab'uslar, valiylar kashfiyotlarida, "Biri keladi, sharqdan bir nur zuhur etadi" deb Risola-i Nurning shaxsi ma'naviysini va Ustozimning shaxsi ma'naviysini va talabalarning shaxsi ma'naviysini koʻrib, butun ummati Muhammadga (ASV) Risola-i Nurning fazilatini, ahamiyatini, qiymatini va amri Paygʻambariy ila butun ummat virdlarida azobi qabrdan va oxirzamonda keladigan fitnadan, Dajjolning sharridan istioza etishlarini va qiladigan moddiy va ma'naviy taxribotini Risola-i Nur ta'mir qilganini koʻrganlar. Xushxabarlar, bashoratlar, ishoralar, ramzlar ila xabar berganliklarini Risola-i Nur Eskishahar, Denizli, Afyon, Istanbul kabi olam hodisalari ila koʻrsatgan.

Xullas kalom: Asrlardan beri kutilgan va muntazir qolingan zot Risola-i Nur ekan. Hatto Ustozning oʻzi ham bir zamon bunday bir zotning kelishiga muntazir ekan. Holbuki na ogʻam Mustafoning va na mening haddim emaski, Risola-i Nurning qiymatini va vazifasini bayon etaylik, afsus! Risola-i Nur Qur'onning xos tafsiri boʻlganidan, Qur'onga bogʻliqdir. Qur'on esa, Arshi A'zamga bogʻliqdir. Shuning uchun Risola-i Nurni Qur'on madhu sano eta oladi. Birinchi Shu'lada oʻttiz uch oyati ila ishora etgan.

Buni yozishdan maqsadim; ogʻam Mustafoga Risola-i Nurdan madad va Qur'ondan shafoat va Ustozimdan duo istamoqdir.

Talabangiz Kichik Ali}

Ey qardoshlarim va ey xalifalar! Tariqatning va haqiqatning muntahosini anglamoq istasangiz, risolalarni jiddiy ravishda oʻqing. Yuqoridagi zotlarning orqasidan ketasiz va yuksak iymonlariga yaqinlashasiz.

Ey ahli tariqat qardoshlarim, ayniqsa sizlardan koʻp iltimos qilaman, risolalarni bir marta oʻqinglar. Risolat-un Nur va Maktubot-un Nurning har bir qatorida bir kitobning ta'sirini topolmasangiz, menga nima desangiz denglar, qabul qilaman.

Takror koʻp tavsiya etaman, oʻqinglar, oʻqinglar. Oʻqigan sari risolalar fayz beruvchi nurlarini sochadilar. Oʻqigan sari ishtiyoq keltiradilar, zerikish bermaydilar. Boshqa kitoblarni bir-ikki marta oʻqisang, insonga zerikish beradi. Holbuki risolalar unday emas, oʻqigan sari boshqa-boshqa iymon hollari talqin etadilar.

Qaytaman yuqoridagi tushning ta'biriga. Aqlim yetishgani qadar ta'bir etaman, Alloh xayrli qilsin.

Biri katta, biri kichik fabrikadan, katta fabrika esa ustozi muhtaramdir. Fabrikaning ichida boʻlgan ajib va gʻarib, badi' asboblar esa, bu zamonga qadar hech bir imom aytmagan kalimalarni va iymon talqinotlarini qilgan Risolat-un Nur qismlaridir. U kichik fabrika esa; Risola-i Nurlarni kim oʻqib yozsa, u ham kichik fabrikaga oʻxshaydi. Ichkarisidagi badi' asboblar esa, Risola-i Nurning dasturlari, haqiqatlari va iymonga doir masalalardir. Oʻqigan va yozgan insonlar shunday kuchli, tebranmas iymonlarni topadilar. Fabrika harakati esa, risolalarni oʻqib yozgan odamlarning kamoli shavq va hayajon bilan ishlashlaridir. Koʻrgan viloyatim esa; valoyati kubro yoʻllarini koʻrsatgan Risola-i Nurdir. Bu tushni quvvatlantirmoq uchun bir tush yana aytaman: "Uyqumda Istanbulga piyoda boʻlib ikki marta ketdim. Istanbulga borganimda doʻkonlarining hammasi ochiq, ichida sohiblari yoʻq, doʻkonlarning ichida- sanduqlarda katta-katta mexlar koʻrdim va boshqa temir parchalari ham bor edi. Buning ustiga ma'naviy rahmat yogʻarkan, Istanbuldan piyoda boʻlib qaytdim".

Allohu a'lam buning ta'biri ham, dunyoda Istanbul katta va chiroyli mamlakat boʻlgani kabi, xuddi shuning kabi risolalar va Maktubot-un Nur valoyati kubro yoʻllarini koʻrsatadi. Temir kabi quvvatli, olmos mexlar kabi haqiqatning burhonlarini sotishga chiqargan va har risola bir qudsiy doʻkon hukmiga kelgan bir mashhari nuroniydir. U namoyishgohda iymoniy nurlar koʻrsatiladi. Va valoyati kubro yoʻllarini koʻrsatganini, ikki karra ikki toʻrt boʻlar darajasida qanoatim kelgandir.

Ikkinchi koʻrgan tushimning tabiri, Allohu a'lam bunday boʻlsa kerak: Qiblaga qaragan lashkargoh esa, ma'naviy Allohga askar boʻlgan yoshlarning Isparta Viloyatidagi keng darsxonalariga ishoradir. Nonni tarqatgan zot esa, ustozi muhtaram Said Nursiydir. Va non pishirgan tandir esa, ustozimning xususiy madrasasidir. Tandir nonining xaridorlari esa, risolalarni oʻqib lazzatini anglagan, men kabi va doʻstlarim kabi هَلْ مِنْ مَز۪يدٍ deganlardir.

Ha, ustozi muhtaram insonlarga ma'naviy non tarqatuvchidir. Bu tandirda koʻp ishoralar bor. Aqlim bu qadar yetishadi. Yoshlarning oyoqda boʻlishi esa, yoshlarning iymoniy risolalar oʻqib iymonlari quvvatlanishiga ishoradir. U shirin va yegan sari tugamagan uzum va non esa, har narsadan yanada shirin i'jozi Qur'on sirlariga va iymonning nurlariga ishoradirki, ularni Risola-i Nur tarqatadi. Ojiz talabangiz esa, yoshlarning boshida va oʻng tarafda boʻlganim esa; yoshlarga ehsoni Ilohiy, ikromi Ilohiy va ustozi muhtaramning himmati bilan u yoshlarga vasila boʻlishimga ishoradir inshoalloh. Mening aqlim bu qadarga yetishadi. Bu qadar ta'bir eta oldim. Tushlarimning isloh va ta'birini iltimos qilaman.

Yigirma kun mobaynida bir tush yana koʻrdim: Egʻirdir Koʻlining boʻyida, ya'ni shagʻal ustida ekanman. Bu dengizning boʻyida katta bir oq chodir oʻrnatilgan. Chodirning ichida katta bir ustunning ostida ustozim Said oʻtirmoqda. Bu asnoda qoʻliga katta bir qizil muqovali kitob olib, chodirning ustuniga tayanib u kitobni oʻqidi. Keyinchalik xorijdan, qibla tarafidan Mahmud ismli yigit, yashil koʻylakli biri kelib ustozimning qoʻlidan u kitobni -ya'ni oʻqigan xutbasini- so'radi va oldi. Chodirdan Mahmud ismli yigit tashqariga chiqdi, qiblaga qarata, oyoq ustida xalqlarga dediki: "Bu onga qadar bunday bir xutbani hech bir imom oʻqimagan" deb, u xutbani olib qiblaga qarab etdi. O'sha onda uygʻondim. Alloh xayrli qilsin.

Bu tushni ham bilganim qadar ta'bir etaman: U dengiz esa Shariati Muhammadiyadir (S.A.V.) U chodir esa, Isparta Viloyatidir. U xutba esa, Risolat-un Nur va Maktubot-un Nurdir. Xutbani etgan yashil koʻylakli yigit Mahmud esa yo Shayx Jiyloniy, yo Imomi Rabboniydir. Risolalar maqomi Mahmud yoʻlini ta'rif etadilar. Ustozimning xutbasi boʻlgan Risola-i Nur, bu zamonning bir mahdiysi va mujaddididir.

Ey Yer kurrasida boʻlgan yoshlar, domlalar va xalifalar! Ming yildan beridir insonlar qidirgan Mahdiy Hazratlarining peshdori va xushxabarchisi ustozim nashr etgan Risola-i Nurdir. Ey mening qardoshlarim! Men kabi ojiz bir talabaning oʻqishidan, anglashidan nima chiqadi? Ustozimdan qanday savol soʻray olaman? Nechta kitob oʻqidimki, savol soʻray va masala hal qilay? Qanday savol soʻray?

Dunyoda koʻp kitoblar bor va u kitoblarni oʻqigansiz. Oʻqigan kitoblaringizning hammasini ham tushundingizmi? Har holda tushunolmaganingiz masalalar koʻpdir. Ustozimdan savol soʻrang, maydonga ilm chiqsin va iymon haqiqati chiqsin-u, dunyoda boʻlgan uch yuz ellik million Musulmonlar ham istifoda etsinlar. Qancha mushkulotingiz boʻlsa hal etilsin, biz kabi ojizlar ham istifoda etsin.

Ey domlalar va ahli qalb! Soʻraydigan savollaringizning javoblarini Risola-i Nurda topa olasiz. Ahli kashf va qalbdan biri men kabi ojiz bir insondan Mahdiyni soʻramoqda, "Qachon keladi?" Hali ham Mahdiyni anglay olmagan. Dabbat-ul Arz kimlar boʻlganini bilmaydi. Bularga doir risolalarda bittadan bahs bor. Har mushkul savolning javobini u risolalardan qidiringlar, topasizlar.

Ey domlalar va xalifalar! Bizning ilmimiz bizga yetar deb, tilla qoʻngʻiz kabi shavqingizga, ilmingizga aldanmanglar. Insonning oʻz bilgani oʻziga yetarli bo'lmaydi. Har inson har masalani yolgʻiz anglay olmaydi. Uxlayapsiz! Shuncha uxlaganingiz ortiq yetar! Uygʻonish kerak...

Padar va volidam va barcha doʻstlarim va birodarim Ali koʻp salom aytib, ikki qoʻllaridan oʻpar va duo qilmoqdadirlar.

(Risola-i Nurning ilk nusxa yozilishida koʻp xizmati oʻtgan toza qalbli, ixlosli, chiroyli hofiz, mudaqqiq bir domla boʻlgan Hofiz Xolidning bir bayoni.)

Risola-i Nurning muallifi Badiuzzamon nodira-i jahon, xodimi Qur'on Said Nursiy haqida hissiyotimdan mingdan birini bayon qilmoqdaman:

Ustozim -oʻzlari- Nur ismi jaliliga mazharlar. Bu ismi sharif oʻzlari haqida bir ismi a'zamdir. Oʻz qishloqlarining nomi Nurs, volidalarining ismlari Nuriya, Qodiriy ustozlarining ismi Nuriddin, Naqshiy ustozlarining ismi Sayyid Nur Muhammad, Qur'on ustozlaridan Hofiz Nuriy, xizmati Qur'oniyada xususiy imomlari Zinnurayn; fikrlarini, qalblarini tanvir etgan oyati Nur boʻlishi va mushkul masalalarni izohga vosita boʻlgan nur tamsillari gʻoyat qiymatdordir. Risolalar majmuiga Risola-i Nur nomi, Nur ismi u kishi haqida ismi a'zam boʻlganini tasdiqlamoqdadir.

Risola-i Nur nomli hayratlanarli qalamga olingan asarlarining bir qismi Arabcha boʻlmoq bilan birga, Risola-i Nur parchalari hozirga qadar bir yuz oʻn toʻqqizga yetgandir. Har bir risola oʻz mavzusida hayratomuzdir. Gʻoyat yuksak boʻlmoq bilan birga, Oʻninchi Soʻz ismi bilan mashhur boʻlgan hashrga doir boʻlgan risolasi juda g'aroyib, jome'dir. Olimlar fikricha faqat naqliy boʻlgan hashrni va nashrni gʻoyat kuchli va qat'iy aqliy dalillar bilan isbot qilgan. U bilan koʻplarning iymonini qutqarganlar.

oyatining sirri bilan deya olamanki, Risola-i Nur bir qamari ma'rifatdirki, shamsi haqiqat boʻlgan Qur'oni Moʻ'jiz-ul Bayonning nurini istifoza aylamishki, نُورُ الْقَمَرِ مُسْتَفَادٌ مِنَ الشَّمْسِ boʻlgan mashhur qoziya-i falakiyaga masadaq boʻlgandir. Yana ayta olamanki, ustozim Qur'on haqida bir qamar hukmida boʻlib, samo-i risolatning shamsi boʻlgan Rasuli Akram Alayhissalotu Vassalamdan nuriy istifoda etib, Risola-i Nur shaklida tazohur etgan.

Ustozim, boshqalarida kamdan-kam boʻlgan mumtoz xislatlaridan, zohiriy holatlaridan juda ustun bir vaziyat koʻrsatadilar. Zohir holga boqilsa, ilmi holni bilmaydiganday koʻrinadilar. Birdan qaraysan, bir dengiz kabi boʻladilar. Iznli boʻlganlari miqdorni va Rasuli Akram Alayhissalotu Vassalamdan istifoda darajalari nisbatida aytadilar. Rasuli Akram Alayhissalotu Vassalamdan istifoda jihatlari boʻlmagan vaqtlarida, yangi Oy kabi mahviyat koʻrsatadilar. Menda nur yoʻq, qiymat yoʻq deydilar. Bu xislatlari ham toʻliq tavozudir va مَنْ تَوَاضَعَ رَفَعَهُ اللّٰهُ hadisi bilan toʻliq boamal boʻlishlaridir. Xullas, bu xislat ijobotidandirki; biz kabi talabalaridan ba'zi ilmiy masalalarda muxolafat boʻlsa, ularning soʻzlarini ichida qidirar, haq topgani vaqtlari, kamoli tavozu bilan va lazzat bilan qabul qilib tan olar. Moshoalloh der. Siz mendan yanada yaxshi bildingiz der, Alloh rozi boʻlsin der. Haq va haqiqatni nafsning gʻurur va anoniyatidan doimo ustun qo'yarlar. Hatto men ba'zi masalalarda muxolafat etardim. Menga nisbatan gʻoyat multafit, mamnunona bir holat olar; agar xato qilsam, goʻzalcha, meni gʻazablantirmasdan ogohlantirar; agar chiroyli bir narsa aytgan boʻlsam, juda mamnun boʻlarlar.

Ustozim ayniqsa hikmati haqiqiya fanida, ya'ni hikmati shariat va Islomiyat nuqtasida juda hayratomuz va hikmati bashariyada ham juda oldindalar. Hatto u ilmda Aflotun va Ibn Sinoni oʻtganlar deb bilaman.

Bundan oʻn uch yil avval, "Dor-ul Hikmat-ul Islomiya" a'zosi ekan, kichikliklaridan beri hozirga qadar ma'nan izni Ilohiy bilan uning bir muini va nosiri va muhofizi boʻlgan qutbi Rabboniy va qandili nuroniy Abdulqodir Jiyloniy (alayhi nazar-ur Rahmoniy) Hazratlarining Futuh-ul Gʻayb risolasini tafa'ulan ochgan asnolarida,

iborasi chiqdi. U ibora u kishi haqida juda ma'nodor boʻlib, Eski Saidni Yangi Saidga aylanishiga sababiyat bergandir. Eski Said boʻlgan zamonlarida Inglizlarning diniy savollariga gʻoyat latif va muskit bir javob berganlar. Va ilmi mantiqda Ibn Sinoning qalamga olgan asarlaridan oʻtadigan "Ta'liqot" nomli g'aroyib bir risolasi bor. Ishkali mantiqiyani qiyosi istiqroiy jihati bilan oʻn mingga qadar yetkazib, hech bir olim yetishmagan bir daraja-i ihota koʻrsatganlar. "Sunuhot" ismli bir risolalarida koʻrdimki, Rasuli Akram Alayhissalotu Vassalam olami ma'noda, bir madrasada unga dars berganini koʻrganlar. U darsi ma'naviyaga binoan "Ishorot-ul I'joz" nomli hayratomuz tafsirni yozganlar. Menga bir kun dedilarki:

"Jahon Urushi hodisa va natijalari mone boʻlmasa edi, Ishorot-ul I'jozni Allohning tavfiqi va izni bilan oltmish jild yozar edim. Inshoalloh Risola-i Nur oxiri u tasavvur qilingan g'aroyib tafsirning oʻrnini oladi".

Ustozim bilan yetti-sakkiz yil musohabatim asnosida ahamiyatli mashhudotim koʻp. Ammo اَلْقَطْرَةُ تَدُلُّ عَلَى الْبَحْرِ ga ko'ra, dengizga dalolat maqsadi bilan bu bayon kifoya koʻrildi. Chunki Ustozimdan ayrilish zamoni edi, shoshib yozdim. Ustozim, وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ oyatining sirri bilan koʻp marta yonlarida meni musohib topmoq haqqini va tavajjuh duosi bilan amalga oshirishlariga aminman.

(Xulusiy Beyning bayoni)

Aziz, muhtaram, mushfiq va mukarram Ustozim!

Bu dafa yuborilishiga inoyat qilingan Risola-i Nur parchalarining toʻrt qismli mundarijasini oldim. Avvalroq Oʻttiz Birinchi Maktubning Oʻn Uchinchi va Oʻn Toʻrtinchi Yogʻdularini olgan, ammo tuygʻularimni arz qilishga muvaffaq boʻlolmagandim. Mundarijalar toʻrt tarafimni oydinlatdilar va e'tiqodda bir boʻlib, juda metin hikmatlar bilan ba'zi amallarda farqliliklari boʻlgan toʻrt mazhabi haq kabi; bu faqirga haqqa, haqiqatga, sidqqa, iymonga, nurga, rizoga ketgan yoʻllarni koʻrsatdilar. Dunyo hodisalari tashvishlari hozirga qadar boshimdan oʻtmagan bir tarzda meni charchatgan. Ulkan bir doiraning moddiy va ma'naviy ogʻir yuki ostida bir oʻzim qolganimdan juda boʻgʻilgandim.

Aziz ustozimning Oʻttiz Birinchi Maktubning Birinchi Yogʻdusi bilan tavsiya qilgan avrodning quvvati, Risola-i Nurning fayzi, mushfiq ustozimning mustajob duolari va ustozimning ustozi Hazrati Gʻavsning lillahilhamd eng kichik hojatimni qondirish qadar zohir himmati, batamom bir lutfu fazli Ilohiy asari oʻlaroq davom eta olganim salovoti sharifa barakoti bilan zuhur etgan imdodi risolatpanohiy va Janobi Allohning nihoyasiz in'om va ehson va inoyati soyasida, -yuz minglar hamdu shukrlar boʻlsin- umidsizlikka va sustlikka tushishdan xalos boʻlgan.. faqat huzuri ma'naviyingizga bir necha satrlik ariza bilan chiqishga kech qolgan.

Haqiqatdan, olmos qalamli juda qiymatli qardoshlarim osori Nurning jam va koʻpaytirish va nashrida koʻrsatgan gʻayrat va himmatlari va suyukli ustozimizga bu qudsiy vazifada qilgan yordamlari, har qanday taqdirdan ustundir. Allohu Zuljalol hammalaridan rozi boʻlsin va nashri anvori Qur'oniyada doimiy muvaffaqiyatlarga sazovor qilsin.

Oʻttiz Birinchi Maktubning Oʻn Uchinchi va Oʻn Toʻrtinchi Yogʻdulari shunchalar buyuk darslar, shunchalar azamatli haqiqatlar, shu daraja porloq hikmatlar va nurli, qudsiy, lahutiy fayzlarni ichiga olganki, bu bechora qardoshingizning soʻniq zakovati, qisqa tushunchasi, parishon, chalkash miyasi bilan his eta olgan zavqlarini ifoda etishiga imkon yoʻq.

"Idroki maoliy bu kichik aqlga kerakmas,

Zero bu tarozi shu qadar yukni koʻtarmas".

Oʻn Uchinchi Yogʻduning oʻn uch ishora bilan bayoni Surat-ul Falaq va Surat-un Nos oyatlari bilan,

oyatlarining adadi yig'indisiga yoki bu ikki suraning har birida oʻqilayotgan "A'uzu billahi minashshaytonir rojiym" adadi bilan va Fotiha boshda sanalmasa, bir yuz oʻn uchinchi suraga toʻliq va latif tavofuq va ishora koʻrsatishi diqqat nazarini jalb etmoqdadir. Har ishoraning oxirida u ishoradagi haqiqatlar bir qancha eng munosib va a'lo kalima bilan ifoda etilgandirki, bundan yanada kuchli bayon boʻlolmaydi. His qilganlarimni bu ishoralardagi kalimalar bilan qisqacha arz etaman.

Birinchi Ishora: Shaytonning va uning sherik va muinlari boʻlgan ahli zalolatning sharridan faqat shariati Muhammadiya (ASV) bilan boamal va sunnati Ahmadiya (ASV) bilan bogʻlangan boʻlmoq bilan qutulmoq imkoni boʻlganini,

Ikkinchi Ishora: Kufrga kirgan ahli zalolatning son jihatidan koʻpligining qiymatsizligi; shayton va yordamchilarining hujumlariga qarshi istioza, istigʻfor, hifzi Ilohiyga iltijo va taqvo bilan Sunnati Saniyaga yopishmoqdan boshqa chora boʻlmaganini,

Uchinchi Ishora: Zohiran juz'iy xato va isyon bilan juda buyuk taxribot qilayotgan hizb-ush shaytonga qarshi eng quvvatli qal'a boʻlgan Qur'oniy qal'aga iltijo lozim bo'llganini,

oyatiga bir navi tafsir mohiyatida, juz'iy ixtiyor va ijodsiz kasb bilan sharrlarga sababiyat bergan shaytonning mudhish taxribotiga qarshi istigʻfor va Allohga iltijo va Sunnati Saniyaga rioya taqozo etgani,

Beshinchi Ishora: Qur'oni Hakimning azim targʻib va tashviqlarining batamom oʻrnida boʻlib, ahli iymonning dasoisi shaytoniyaga tushishlari, iymonsizlikdan va iymonning zaifligidan kelib chiqqanini; yana gunohi kaboirni qilganlarning kufrga kirmaganlarini,

ikki oyat bilan sobit boʻlganini va oxiri Janobi Arhamurrohimiynning Gʻofur va Rahim ismlarini malja' va panogoh qilib shaytondan istioza etilishini,

Oltinchi Ishora: Taxayyuli kufrni tasdiqi kufr bilan chalkashtirish va tasavvuri zalolatni zalolatning tasdigʻi suratida koʻrsatgan dasoisi shaytoniyadan qutulmoq uchun, haqoiqi iymoniya va muhkamoti Qur'oniyaga yopishmoq va lumma-i shaytoniyadan kelgan dasisalarga qarshi istioza etmoq va har ikki ma'naviy yaraga qarshi Sunnati Saniyani malham qilmoq ijob etganini,

Yettinchi Ishora: Arkoni iymoniyadan biri boʻlgan qadarga ta'vilsiz iymon etmoq lozim boʻlganini va gunohi kabirani qilgan moʻmin qola olishini... Ammo shaytonlarning taxribotiga qarshi Janobi Haqning ming bir ismining tajalliy etayotganini, Ahli Sunnat va Jamoat boʻlgan Ahli Haq mazhabidan ayrilmaslik va Qur'onning qattiq va metin qal'asiga kirib Sunnati Saniyaning muqtazosiga uygʻun harakat qilmoq bilan qutilishga muvaffaq boʻlishlikni,

Sakkizinchi Ishora: Kufr va zalolat yoʻlida insonlarning qanday ixtiyorlari bilan suluk etganlarini va bularning qanday hayot oʻtkaza olganliklarini aliyy-ul a'lo bir tarzda dars bergandan soʻng, ahli iymon uchun Qur'onning himoyasi ostiga iymoni tom va e'tiqodi komil bilan kirmoq va Sunnati Saniyaning doira-i nuroniyasiga seva-seva doxil boʻlishning qanchalar chiroyli boʻlganini,

Toʻqqizinchi Ishora: Hizbullohning nima uchun koʻp marta hizb-ush shayton boʻlgan ahli zalolatga magʻlub boʻlganliklarini; Madina munofiqlarining zalolatda tirishib, hidoyatga kirmasliklari va Rasuli Akram Alayhissalotu Vassalamning ikki muhorabadagi magʻlubiyatining hikmatini bayon qilib, u Sayyid-ul Mursaliynning sunnatiga ergashish soyasida vaqtinchalik ogʻriqlarning oʻtishini,

Oʻninchi Ishora: Iblisning eng muhim bir dasisasi boʻlib oʻziga tobe boʻlganlarga oʻzini inkor ettirganidan, toʻrt misol bilan izoh surati bilan bahs; ahli iymonga jin va ins shaytonlarining sharrlaridan Allohga iltijo etmoq bilan salomatga qovushilishini,

Oʻn Birinchi Ishora: Jussa va jismi kichik, jinoyat va zulmi katta, ayb va gunohi azim bechora insonni koinotning hiddatidan, maxluqotning nafratidan, mavjudotning qahridan qutqarmoq uchun Qur'oni Hakimning doira-i qudsiyasiga kirishga va Sunnati Saniyaga ergashishga da'vat etganini,

Oʻn Ikkinchi Ishora: Mahdud gunohlarga Jahannam bilan muqobalaning mahzi adolat boʻlganiga, Jahannamning jazo-i amal, Jannatning fazli Ilohiy bilan boʻlganiga; sayyianing oz yozilib, hasananing koʻp yozilishiga; ahli zalolatning muvaffaqiyatlarining, -hosho- oʻzlarida haqiqat boʻlganiga yoki ahli haqda zaiflik boʻlganiga dalolat etmasligini koʻrsatgan toʻrtta qiziqarli savolga gʻoyat fasih va baligʻ javoblar bermoq surati bilan, ahli iymonni, رَاْسُ الْحِكْمَةِ مَخَافَةُ اللّٰهِ dasturiga, har qanday saodatni jamlagan Qur'on va Sunnat shohrahiga kirishga tashviq etganini,

Oʻn Uchinchi Ishora: Uch nuqtasi bilan Shaytonning dasisalariga mubtalo boʻlgan bechora insonga hayoti diniya, hayoti shaxsiya va hayoti ijtimoiya salomati va sihhati fikr va istiqomati nazar va salomati qalb uchun muhkamoti Qur'oniya mezonlari bilan va Sunnati Saniya tarozilari bilan a'mol va xotirotingni tort va Qur'onni va Sunnati Saniyani doimo rahbar qil va "A'uzu billahi minashshaytonir rojiym" deb Janobi Haqqa iltijoda boʻl, deya juda qiymatli tavsiyada boʻlganini va خِتَامُهُ مِسْكٌ navidan oʻn uch ishora holida tavsir qilingan Surat-un Nos va ikki oyati takror bilan darsga yakun berganini gʻoyat zavqli va shavqli va aloqali bir suratda bayon va ifoda aylamoqdadir.

Oʻn Toʻrtinchi Yogʻduning Birinchi Maqomini tashkil etgan ikki masala mening nazdimda juda muhimdir. Bu darsning bildirib yozilishiga vasila boʻlgan Ra'fat Bey qardoshimizdan Alloh rozi boʻlsin. Ikkinchi Maqom yakka holda bir shoh asardir. "Bismillahirrohmanirrohiym" haqidagi bayon qilingan olti sir shunday bir xazina-i asrori Rabboniydirki; faqat Rahmoni Rahimning inoyati bilan bu muborak asarni oʻqib anglaganlar undan zavq olishlari mumkin.

Bundan avvalgi bir maktubda ixtiyorsiz Birinchi Soʻzni tashkil etgan "Bismillahirrohmanirrohiym" haqidagi muborak asardan qalbi ojiziyga kelgan ba'zi xush tafakkurlardan bahs etgan edim. Doimo shafqat bilan duo va darslaridan istifoda ettirgan muazzaz ustozim mening hali avvaldan ham "Bismillahirrohmanirrohiym" ichidagi Rahmon va Rahim ismlarining hikmati taxsisi xususidagi savolimga ikkinchi va juda porloq bir javob yana lutf etgan boʻlmoqdalar. Bu mazhariyat sababli Xoliqi Rahimga qanchalar shukr etsam ozdir.

Mundarijani toʻliq hanuz oʻqiy olmadim, ammo inshoalloh oʻqiyman. Oʻn Birinchi Maktubning nimalarni ichiga olganini oʻrgandim. Yozilmagan va rahmati Ilohiyadan yozilishiga muvaffaqiyat niyoz qilingan asarlarning ham nashriga muvaffaqiyatingizni altafi Subhoniyadan tazarru va niyoz qilaman. Oʻttizinchi Soʻzning mahkama boshkotibini qanday qo'rqitganini, xotirasini tamomi bilan koʻz o'ngimga keltirdim.

Mundarija-i Gul-dasta: Mundarija nomi ostidagi barcha risolalarda yozilgan boʻlgani tarzda emasdir. Tamoman xususiyat koʻrsatmoqdadir. Soʻzlarning va Maktublarning bir xulosat-ul xulosasi aytiladigan vaziyatdadir.

Osori Nurning bir natijasi, xazoini Nurning olmos kaliti, risola va maktublarning nurli eshigi boʻlgan bu xayrli ta'lifga sabab boʻlganlarni ham, muallifini ham Allohu Zuljalol val Kamol hazratlari saodati doraynga sazovor qilsin. Omin!

(Xusravning mundarija haqida bir bayoni)

Aziz Ustozim!

Yillardan beri vujudga keltirilgan tengsiz asarlarga Oʻttiz Birinchi Maktubning Oʻn Beshinchi Yogʻdusi bilan yana bir mislsiz asar ilova qilindi. Shoh asarlar bunday shoh asarni hayratlanarli goʻzallikka toʻla bunday goʻzallikta tengi natijani; ajoyib ta'liflar ajib majmuani, azim haqiqatlar azim haqiqatlar kulliyotini va nurli risolalar nurli mundarijani istayotgan edi. Hech bir muallif muvaffaq boʻlmagan bunday mislsiz asarni, xazina-i rahmatidan ehson etib bir yuz yigirmataga yetgan Nur Kulliyotini bir yuz yigirma sahifadan kam boʻlmagan mislsiz mundarijasi bilan bir yerda toʻplagan Fayyozi Mutlaq Hazratlariga yuz ming shukrlar boʻlsin! Ushbu risolaning manfaati, foydalari shunchalik koʻpki; izohga hojat yoʻq. Bu qiymatdor risola oʻzini oʻzi loyigʻidek madh etadi. Ham shunchalik chiroyli madh qiladiki, undan ustun bayon boʻlmaydi.

(Darali Hofiz Ahmad Afandining juda ma'nodor tushli bir bayoni.)

Aziz va mushfiq Ustozim Afandim!

Bir kun uyqu olamida bir sahroda ketayotgan edim. Bir yerda gavjum aholining ichiga kirdim. Darsim boʻlgan Kalima-i Tavhidga davom etayotgandim. U odamlar Nasroniy ekan. Biz oshkora Kalima-i Tavhidni aytganimiz uchun, hammasi bizga ishtirok etdi. Har yuz boshida, "Muhammadur Rasululloh" deyman. U Nasroniylar, "Iso ruhulloh" deydilar. Ularga: "Biz Iso Alayhissalomni tasdiq etamiz, dedim. Va Kalima-i Tavhidni aytdim, "Iso ruhulloh" dedim. Mana qarang, men sizning paygʻambaringizni tasdiq qilaman, siz ham bizning paygʻambarimizni tasdiq qilsangiz nima boʻladi, dedim. "Yoʻq! Iso Alayhissalom osmondan tushmaguncha va sizning paygʻambaringizni oshkora tasdiq qilmagancha, biz tasdiq etmaymiz" deyishdi. Keyin yonimda ikki doʻst keldi. Lekin doʻstlarimning kimlar ekanini bilmayman. "Biz duo etaylik, Iso Alayhissalom kelsin va bizni qanday tasdlashini koʻrasizlar", dedik. Duo qildik. Ikki kishi "omin" dedi. Lekin Iso Alayhissalom kelmagani uchun xafa boʻldik. Yana duo qildik, "Yo Rabbi! Bizni bularning yonida nima uchun uyaltiryapsan?" dedik. "Bu din oliy emasmi?"

Taxminan, orasi bir soat yoki bir yarim soat soʻngra qarshi tarafdan uch kishi chiqdi. Alhamdulilloh, Iso Alayhissalom kelmoqda. Qaradim, biri soqolli, ikkitasi yigit. "Iso Alayhissalom oʻttiz uch yoshda boʻlgani holda koʻkka chiqdi.. nima uchun soqolida oq bor?" Qalbimga keldiki, "Allohu a'lam, Iso Alayhissalom boʻlmasachi?" Bu zot va ikki doʻstlari bilan yonimizga keldilar. Diqqat bilan qaradim; ustozimizning siymolari va koʻylaklaridir. Bizning yonimizga kelganlarida, ostimiz gʻor ekan. Yonidagi ikki kishiga amr etdi: "Bu yerda qulflangan saliblar, xochlar bor. Hammasini chiqaringlar". Chiqardilar. Nasroniylarga qarata hammasini sindirdi va Kalima-i Tavhid keltirib Paygʻambarimizni tasdiq etgandan soʻng, biz ham Nasroniylarga, "Qaranglar, mana Iso Alayhissalomning vakili keldi" dedik. Ularning hammasi tasdiqladi.

Allohu a'lam, bu tushning bir ta'biri shuki: Ustozimizning Qur'oni Hakimdan olgan va nashr qilgan Risola-i Nur vositasi bilan Nasroniylarning bir qismi Islomiyatni qabul qiladi va Nasroniy Musulmonlari yoki Xristiyan moʻminlari hukmiga oʻtib Ustozimizning soʻzlarini Iso Alayhissalomning soʻzlari navidan husni qabul qilishlariga ishoradir.

Ha, Risola-i Nurda shunday bir quvvat borki, Ovrupaning eng o'jar faylasuflarini ham taslimga majbur qiladi. Har ruhning bir haqiqiy ehtiyoji hisoblangan, haqiqiy iymon nurini qidirgan Xristiyan muvahhidlar, albatta Risola-i Nurni koʻrishsa (Hazrati Iso Alayhissalomning vasiyatlariga amal qilib) qabul etib mahkam tutadi.

(Osim Beyning bayoni.)

Bu Risola Mundarijasi, haqiqatdan nur manbai va haqiqat majmuasidir. Darhaqiqat, Nur mundarijalaridir. "Oʻttiz Uch Soʻz, Oʻttiz Uch Maktubning har biri, otilib chiqayotgan haqiqat nurʻ manbai va jannat bogʻlarinin gul bogʻchalaridir. Shunga binoan, turli-tuman gullar bogʻining har biridan farqli gullar uzib, toʻrt qism uzra gullar dastasi qilingani kabi, vujudga keltirilgan jahonqiymat asar ekanini bildim.

Mundarijalarni oʻqish mutlaqo "Soʻzlar" va "Maktublar" risolai sharifangizni koʻrish, oʻqish, yozish uchun insonni ishtiyoq va gʻayratga chorlaydi va gʻayratini joʻshtiradi. Faqirning fikricha kam nusxa koʻchirilgan risola-i sharifalarning avvalo qaysisini yozay? Chunki risolalar bir-biri bilan nur va haqiqat musobaqasiga chiqqan deb, halovatsiz va hayajonli vaziyatdaman. Inshoalloh (xazratlarining duolari bilan) hammasini yozaman. Shuni ham aytmoqchimanki: Sabri Afandi qardoshimning qistovi va siz xazratning ilhomi bilan "Mundarija"larning ta'lifi, juda oʻrinli va xayrli, ham sanoqsiz haqiqatlarga kalit boʻldi.

Janobi Haq suyukli ustozimizni doim ofiyatda, umrlariga baraka va har bir ishlarida muvaffaqiyat ehson qilsin. Boshimizda uzoq davr zafar tojimiz qilsin va Qur'on xizmatida ishlaylik, charchaylik, ilgarilaylik. Barcha moʻminlar istifoda etsin va ahli bid'at va mulhidlarning aqli joyiga kelsin.

(Kuleonudan Saripichoq Muborak Mustafoning ukasi Kichik Alining bayoni)

(Boʻlgan asrimizning yaralilaridan ma'naviy shifokorga muhtoj o'smirning bayoni.)

Aziz, shafqatli, muhtaram Ustozim!

Bizning asrimiz ma'naviy safarbarlik (urush) davri boʻlgani bois, vujudimdagi yaralarga qaragan sari, yaralar tobora ortayotgan ekan.. bir kun eshitdimki, "oʻngdan chapga oʻtinglar" deb e'lon qilisyapti. Oʻttiz ikki harfning bir nechtasini yoʻqolgan deb e'lon qilishdi. Menda shunday bir yara yana ochildiki, avvalgi yaralarni unuttirdi. Nassi Qur'onda:

Asxobi Kahf afandilarimiz besh yoki sakkiz yigit (bizning asrimizdagi chidab boʻlmas yomonliklar kabi) oʻsha asrda yomonlikdan, fitnadan qochib, haq dinidagi iymon ahlini, zamonning podshohi Daqyanus butparstlikka da'vat qilib.. qabul qilganlarni butlarga qurbon kestirib, qabul qilmaganlarni qatliom qilgan paytda, Asxobi Kahf afandilarimiz gʻorga chekinishdi.

Men ham asrimizga va yaralarimizga qaragan sari, "Ajabo, bu aralash-quralash zamonda, men kabi ma'naviy yarador yoshlar mahkama-i kubroda, Janobi Vojib-ul Vujud va Taqaddas Hazratlarining huzurida, Paygʻambarimiz Muhammad Mustafo Alayhissalotu Vassalom Afandimizdan qanday shafoat tilay olishadi" deb, kun boʻyicha ruhim qiynalib, yigʻladi. Modomiki Muhammad Alayhissalotu Vassalomga minglab moddiy va ma'naviy yaradorlar, dilsizlar, falaj boʻlgan, butun qalbi qoraygan, iymoni yoʻq badaviy odamlar, Muhammad Alayhissalotu Vassalomning yoniga borganida, bir soat, bir kun Nabaviy suhbatda boʻlgan; soʻngra qavm va qabilalariga rahbar va muallim boʻlib qaytganlar. Va modomiki qiyomatga qadar boqiy qoldirgan Qur'on va Qur'on ta'yin etgan ma'naviy shifokorlar, qiyomatga qadar keladigan moʻminlarga moddiy va ma'naviy shifokorlik vazifasini bajaradilar. Hozirgi holat va vaziyatimizdagi ma'naviy shifokorga murojaat etaylik deb, ruhim har on kezmoqda ekan, behush boʻlib, yotib qoldim.

Tushimda menga uch shaxs koʻrsatildi. Ikkisining ismi aytmilmadi. Ustozim Badiuzzamon esa ismi bilan aytildi. Tez qoʻllariga yopishib qoʻllarini oʻpdim. Ustozim shoshilib choʻntaklaridan bir qalam qogʻoz chiqarib menga berdilar, oʻsha on uygʻondim. Ota onam ahli qalb boʻlishgani sabab, ularga tushni aytdim. Otam "U zot Barlaga endi keldilar. Bir-ikki yil boʻldi. Borib suhbatlarini ol" dedi. Men: "Hali askarlikka bormaganman, yoshim kichik. Bunday katta ma'naviy shifokorning yoniga bu yaralar bilan qanday boraman, jarrohlik amaliyotiga qanday chidayman?" dedim. Menga "Bor" deyildi. Xitob ikki marta takrorlandi. Ertalab turib tez bordim. Ustozimni koʻrib, bir-ikki daqiqa titradim. Soʻngra, fasubhanalloh dedim. Shifokorni koʻrib yaralar bor kuchi bilan baqiryapti. Bergan dorilarga bardosh qilolmaydi. Yaralarni ocholmadim.

Ustozim talabalikka qabul qilib, besh vaqt namozni tashlamasligim uchun juda koʻp tanbeh berdilar. Qaytishdan bir-ikki oy soʻngra hamon askarlikka ketdim. Xizmatni tugatishgacha yigirma oy yaralar bilan, har soat, har daqiqa, "Al-mavtu haqqun" hukmini oʻylab, "Ajabo, mening holim nima boʻladi?" der edim. Yurtimga qaytganimda, akam Mustafoni koʻrishim bilan ruhim biroz yengil tortdi. Bu qayerdan kelib chiqmoqda, dedim. Bir-ikki kun soʻngra, muborak Ramazoni Sharif kechasi uchinchi xitob boʻldi. Tushimda, mamlakatimizning burchagida, Ustozim Badiuzzamon, qoʻlida bir hassa, choʻpon boʻlib dallollikni e'lon etmoqda: "Men Qur'onning dalloliman", deb bor ovozi bilan e'lon qilyapti. Men hayajonimdan uygʻondim.

Demak, ey qardoshlarim va barcha moʻminlar diqqat qiling! Ustozim Hazratlari nafaqat mamlakatimizga, barcha uch yuz ellik million musulmonlarga har soat, har daqiqa, har murojaat qilyapti. Men kabi zohiriy qulogʻi bilan tinglamanglar, har on bizga murojaat qilayotganlarini qalb qulogʻi bilan tinglaylik. Modomiki olmos va javharlar, bu koʻrgazmalar asrimizga berilgan ekan, butun asr topgan daromadimizni bersak ham bu olmoslarning bittasining pulini toʻlay olmaymiz. Bahor oʻtmasdan barcha javharlardan olaylik. Bu javharlar - Risola-i Nur Kulliyotidir.

Men ojiz Yigirma Toʻrtinchi Soʻzning Toʻrtinchi va Beshinchi Shoxini oʻqishni va yozishni boshladim. Yaralarimning birma-bir yoʻqotganini his etib, "Maktubot" va "Soʻzlar"ni bor kuchim bilan yozishga qaror qildim. Men kabi yarali qardoshlarimga, barcha musulmonlarga bor ovoim bilan: "Eyvoh! Asrimizda bu yaralar bilan qanday tinch turamiz!.. Bu asrning ma'naviy shifokori va dorilari, Qur'ondan sizib chiqan "Risola-i Nur" va "Maktubot-un Nur"dir. Ularni mahkam tutaylik", deyman.

(Kuleo'nu qishlogʻidan Ibish oʻgʻli Mahmudning bayoni)

Muhtaram Ustozim Afandim!

Qardoshim Mustafo risolalarni yozishni boshlaganiga besh yil boʻldi. Afsuski, ikki yilini zoye etdik. Uch yildan beri risolalarni doʻstlar bilan birga, xizmatimizning xorijida har zamon oʻqib istifoda etyapmiz. Avvallari qishlogʻimizning tariqat ahllari, qardoshim Mustafoning oʻqiganiga ahamiyat berishmas edi.

Men, "Oʻqilgan "Soʻzlar" ham tariqatga, ham haqiqatga juda muvofiqdir. Bu zamonning yaralariga doridir", der edim. Qachon umidsizlikka tushsam, qardoshimning yoniga kelardim, eshitganim haqiqatlarni Risola-i Nurdan oʻqitar, tinglar va Risola-i Nur bergan fayz bilan yaralarim davolanar, ketardim. Qaysi masaladan bahs etilsa, Risola-i Nurda eng yaxshisi bor. Lekin koʻpchilik "Soʻzlar"ning qiymatini bilmaydi. Barcha aytilgan soʻzlarga risolalarda darmon bor deyman. Bor kuchim bilan Yer kurrasiga "Xorijda koʻrilgan xastaliklarga dori bor" deb bor ovozim bilan aytaman.

Ey qardoshlarim, istifoda qilaylik. Bu risolalardan istifoda etmaganlar qanchalar aqlsizdir. Koʻp shukrlar boʻlsinki, Janobi Haq bizni bunday zoti muhtaramga yetkazdi. Lillahilhamdu valminna.

Janobi Haqning rahmati, ehsoni, lutflari, ustozi muhtaramning himmati bilan ahli tariqat bilan birlashdik. "Soʻzlar"ni koʻp oʻqiyapmiz. Ular koʻp istifoda etmoqda, manfaatdor boʻlishyapti.

Soʻzlarning haqligini toʻliq angladilar. Hatto oʻqish uchun qardoshimni koʻp vaqt majburlaydi. Bir kun qardoshim Mustafo risolalarni yozishim uchun meni tashviq etdi. Men ham yozish uchun Yigirmanchi Maktubni oldim. Koʻchirgan bu maktubimda uch tavofuq koʻrdim. Satrning yuqorisida ikki dona "nihoyasiz" soʻzi bor va ostida uch "dunyo" soʻzining tavofuqi bor. Bu holatdan ta'sirlandim. Dunyo meni qo'yib yubormaydi deb yozishni tashladim. Endi yana niyat qildim. Bu niyatimdan so'ng bir tush ko'rdim. Muhtaram ustozim qora ulovning minib yonimga keldi. Shu ulovni mustahkam bir yugan bilan bog'la, deb amr qildingiz. Siz ustozim ko'rsatgan har tarafi zanjirli yuganni ulovga taqdim. Zich bog'landi. Qimirlamaydigan holda qoldi. Angladimki u ulov dunyodir. Inshoalloh duongiz himmati bilan, dunyomning bog'langanini angladim. Va Allohning tavfiqi bilan deb muhtaram ustozimning himmatlari bilan risolalarni yozishga muvaffaq boʻlaman degan umiddaman, inshoalloh.

Yigirmanchi Maktubni qoʻlimda olib borar ekanman, maydonda edi. Qarshimda rais xonasi boʻlgani uchun, risolani yashirdim. O'sha tun tushimda, muhtaram ustozimni ulkan dengizda va dengiz ichida saroyda koʻrdim. Qishlogʻimiz insonlari saroyning atrofida edi. Ojiz talabangiz saman otga minib yonigizga bordim. Odamlar mendan, dengizdan qanday hatlaganimni soʻradilar. Men javoban: "Ot yangi taqali boʻlgani uchun umuman zahmat chekmasdan keldim", dedim. Holbuki dengiz mayin suratda muzlagandi. Shunda ustozim oldimga chiqib, "Nima uchun Soʻzlarni yashiryapsiz? Bundan soʻngra Soʻzlar maydonda boʻladi!" dedingiz. Keyin mendan ot so'radingiz. Men chiroyli yuradigan otni keltirdim va uygʻondim. Alloh xayrli qilsin.

(Kuleoʻnu qishlogʻidan olmos qalamli Mustafoning qiymatdor doʻsti Hofiz Mustafoning bayoni)

Ey Fayyozi Mutlaq va Vohidi Ahad boʻlgan Janobi Allohga olib boruvchi istiqomat yoʻlini koʻrsatib, qattiq azobli va juda xatarli uxraviy hayotimning qutulishiga sabab boʻlgan ustozim afandim!

Bundan toʻrt oy muqaddam, Qur'oni Hakimning olmos, marvarid doʻkonidan brilliantlarni va oʻz kengligimizcha uxraviy choʻntak pulini olish uchun ziyoratingizga doʻstim Mustafo bilan borgan edik. "Nima uchun keldingiz?" degan shafqatli bir koyishga binoan xafa holda orqaga qaytdik. Koyishdan kelgan shafqatli va yoʻnaltiruvchi toʻfonga uchradik. Shunda ustozimning buyuk iksiri boʻlgan muborak qalbini ranjida etganimizni tushungandan soʻng, qalbimga ikkinchi qaygʻu keldi. Bu vaqtgacha juda ojiz, hechlik ichida hech zaif ruhim iztiroblar ichida faryod etarkan, "Shafqat ta'zirlari" risolasida bizning toʻfonli ta'zirimizni zikr etgan ustozimiz haqqimizda qay daraja shafqatli ekanini tushundik. Qaygʻularimiz sururga aylandi.

Bu muborak Robiul avvalning oʻn ikkinchi kechasi (muborak kechada) ustozimning bizga yaqin Ispartaga hijrat qilib kelganlari meni shunchalik mamnun va xursand qildiki, yara-chaqalaru iztiroblardan hech narsa qolmadi. Alhamdulilloh Robiʻul avval oyining oʻn ikkinchi kechasi, dunyo va oxiratning yaratilishiga sabab boʻlgan, dunyo va oxiratni, zarradan Quyoshgacha butun yaratilmishlarni ziyolantirgan, qiyomatgacha boqiy, quyosh kabi nurli, fayzli, ozuqali shariati bilan oxirat eshigini ochgan muborak Zoti Faxri Olam (Sallallohu Alayhi va Sallam) Afandimizning muborak kechada dunyoga tashrif buyurishlari butun yaratiqlarni xursand qiladigan juda muborak kechada ustozimning hijratlari, ya'ni Robiul avvalning oʻn ikkinchi kechasi Isparta maydoniga kirishlari va hijratining tavofuq va tasodif kelishi, meni yana olmos bozorida brilliantlarni kuchimiz yetgancha olishga, ustozimning ziyoratiga yoʻl ochdi. Inshoalloh bu hijratingiz buyuk futuhotga sabab boʻladi.

Haqiqatdan, Sallallohu Alayhi va Sallam Afandimiz Makkadan Madinaga hijrati asnosida Makka fathi xabarining Jabroili Amin vositasida nozil boʻlishi, Paygʻambarimizni va Sahoba Afandilarimizni xursand qilganidek; ustozimning tavofuq etgan hijratlari, futuhotga sabab boʻlishi, meni va barcha Musulmonlarni mamnun va masrur aylaydi afandim.

(Imom oʻgʻli Hofiz Mustafoning bir bayoni)

(Barcha Soʻz va Maktubotning xar biri murshidi komil vazifasini bajarishiga doir aqlimga kelgan maktubdir.)

Ustozim Afandim! Bundan bir yil avval ("Soʻzlar" va "Maktubot"ni koʻchirish asnosida) ba'zi nuktalar qalb xastaliklarimga kerakli dori bo'lgani uchun "Ha, bu nuktani oltin yozuv bilan yozish kerak" der edim. اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّ۪ى "Yogʻdular" ta'lif etildi. Barcha "Soʻz" va "Maktubot"ga fayzlari bilan kalitlik qildi: Qishning eng shiddatli tahlikali va toʻfonli vaqtida (yirtqich hayvonlarning eng vahshiy va kuchga toʻlgan vaqti) keng sahroda, loyqa bir yoʻlda ketgan bir yoʻlovchining yordamsiz, kimsasiz, tahlikalar ichida, qiyilib-turib, yuzda toʻqson toʻqqiz toʻfonli va yirtqich jonivorlarning qoʻlida em boʻlish va mahv boʻlish hangomida, oʻzini qutqarishni istagan yoʻlovchining koʻziga koʻringan sahro oʻrtasidagi poʻlatdanda chiroyli va mustahkam qilingan bir saroyga uchrashi u yoʻlovchini shunchalar mamnun va xursand qiladiki, saroyga yanada tez yetkazib, yirtqich hayvonlar tarafidan parchalanishidan xalos boʻlish uchun yugurib, shoshilishidan oyoqlarining ham yerga tegilishini istamagan bu yoʻlovchi, oʻzining saroyga kirishiga sabab boʻlgan kishilarga, nafaqat butun molini berish, balki jonini ham fido qiladi.

Asrimizda "Soʻzlar" va "Maktublar" aytilgan yoʻlovchining saroyga kelib, butun tahlikalardan qutulgani kabi, ins va jin maxuqlarining tahlikalaridan qutulish uchun "Soʻzlar"ning har biri qal'adan ham mustahkam panohgoh ekaniga yuz ming ishonchim bor. Allohga hamd boʻlsin, saroyning kalit vazifasini "Yogʻdular"ning fayzi bilan topdim. Tahlikalardan bechora zaif ruhimni qutqarish uchun ichkariga kirdim. Koʻrdimki: Jannat sakkiz tabaqa boʻlib, bir-biriga umuman mone boʻlmagani va oʻxshamagani kabi, biriga kirganimda latofati avvalgisining lazzatini yangiladi. Risolalar ham aynan shundaydir.

(Risola-i Nurning ilk nusxa va nusxaning yozilishida koʻp xizmati boʻlgan Shomli Hofiz Tavfiqning Risola-i Nurning haqqoniyatiga doir istixrojiy bayoni)

Ma'lum boʻlsinki: Oʻn uch yil muqaddam "Zubdat-ur Rasoil Umdat-ul Vasoil" nomli qutb-ul orifin Ziyoviddin Mavlono Shayx Xolidning (QS) maktubot va rasoili sharifalaridan olingan qudsiy nasihatlarning tarjimasiga doir risolani, Bursada Domlam Hasan Afandidan olgan edim. Bir sabab bilan, mutolaasiga muvaffaq boʻlolmagan edim. Nihoyat shu kunlarda kitoblarimning orasida bir narsa qidirar ekanman, qoʻlimga tushdi. O'zimga o'zim "Hazrati Mavlono Xolid Ustozimning hamshahridir. Imom Rabboniydan keyin tariqi Naqshiyning eng ahamiyatli qahramonidir. Ham Tariqi Xolidiya-i Naqshiyaning piridir", dedim. Risolani mutolaa qilar ekanman, Hazrati Mavlononing tarjima-i holidan shu yozuvni koʻrdim:

Asxobi Kutubi Sittadan Imom Hokimning Mustadrakinda va Abu Dovudning Kitobi Sunanida, Bayhaqiyning Shuabi Iymon bobida chiqargan:

ya'ni "Har yuz yilda Janobi Haq bir mujaddidi din yuboradi" hadisi shariflariga mazhar va masadaq va muzhiri tom boʻlgan Mavlono mashhur qutb-ul orifin, gʻavs-ul vosilin, vorisi Muhammadiy, komil-ut tariqat-ul oliya val mujaddidiya Xolidi Zuljanohayn Quddisa sirruhu.. bilan oxir...

Soʻngra tarixcha-i hayotlarida koʻrdimki, tavalludlari 1193 yildadir. Soʻngra koʻrdimki, 1224 yilda Saltanati Hindning poytaxti boʻlgan Jahonobodga kirganlar. Abdulloh Dehlaviy Hazratlaridan olgan fuyuzoti ma'naviya bilan Tariqi Naqshiy silsilasiga kirib mujaddidlikni boshlaganlar.

1238 da ahli siyosatning koʻziga botgani uchun, vatanlarini tark etib Shom diyoriga hijrat qilganlar. Yana koʻrdimki, Hazrati Mavlononing nasllari Hazrati Usmon bin Affonga (RA) mansubdir.

Tarjima-i hollarida fitriy iste'dod va horiqo qobiliyat bilan yigirmaga yoshga yetmasdan a'lami ulamo-i asr va alloma-i vaqt boʻlganlar. Sulaymoniya shahrida dars berish bilan mashgʻul boʻlganlar.

Soʻngra ustozimning tarixcha-i hayotlari haqida oʻyladim. Qaradim, toʻrt muhim nuqtada bir-birlariga muvofiqlik bor:

Birinchisi: Hazrati Mavlono 1193 yilda dunyoga kelganlar. Ustozim esa 1293 yilda. Aynan Mavlono Xolidning yuz yili tugagandan soʻngra dunyoga kelganlar.

Ikkinchisi: Hazrati Mavlono tajdidi din mujohadasining boshlangʻichi va muqaddimasi, Hindistonning poytaxtiga 1224 yilda borgan. Ustozim esa aynan yuz yil soʻngra, 1324 yilda Usmoniylar Saltanatining poytaxtiga borgan, mujohada-i ma'naviylarini boshlaganlar.

Uchinchisi: Ahli siyosat Hazrati Mavlononing hayratomuz shuxratidan vahimaga tushib Shom diyoriga joylarini oʻzgartirishlari 1238 yilda sodir boʻlgan. Ustozim esa aynan yuz yil soʻngra 1338 yilda Anqaraga borib, ular bilan kelishmay, rad etib, xafa boʻlib takror Vanga ketib, togʻda inzivo etib 1338 yildan soʻng, Shayx Said hodisasi munosabati bilan ahli siyosatni vahimaga keltirgan. Ustozimizdan qoʻrqib Burdur va Isparta Viloyatlariga toʻqqiz yil surgun qilinganlar.

Toʻrtinchisi: Hazrati Mavlono Xolid yoshlari yigirmaga yetmasdan avval alloma-i zamon hukmida, ilm va fazilatda yagona olimlardan ustun boʻlib, dars berganlar. Ustozim esa, hayotlarini koʻrgan va bilganlarga ma'lumki oʻn toʻrt yoshida shahodatnoma olib a'lami ulamo-i zamon bilan bahsga kirishgan, oʻn toʻrt yoshda shahodatnoma olishga yaqin, talabalarga dars berganlar.

Yana Hazrati Mavlono Xolid nasli Usmonli boʻlganlari va Sunnati Saniyaga bor quvvatlari bilan g'ayrat qilganlari kabi, ustozim ham Qur'oni Hakimga xizmat nuqtasida, harakat tarzi jihatidan Hazrati Usmoni Zinnuraynga ergashib, Hazrati Mavlono kabi, Risola-i Nur parchalari bilan -bor quvvatlari ila- Sunnati Saniyaning ihyosiga harakat qildilar.

Xullas, ushbu toʻrt nuqtadagi muvofiqliklar toʻliq yuz yil oraliq bilan Risola-i Nurning dinni quvvatlash xususidagi ta'sirlari, Hazrati Mavlono Xolidning Tariqi Naqshiy vositasida xizmatlari kabi azim koʻrinmoqda.

{(Hoshiya): Modomiki Hazrati Mavlono Xolid millionlab tobe boʻlganlarining ittifoqlari bilan mujaddid va boshdagi hadisi sharifning bir masadaqidirlar. Va toʻliq yuz yil oʻtib, toʻrt muhim muvofiqlik bilan birga Risola-i Nur ayni vazifani bajarmoqda. Demak, hadisning bayonidagidek, Risola-i Nur qismlari tajdid va taqviya-i din vazifasini bajarmoqda.}

Ustozim oʻzlariga oid madhu sanoni qabul etmaydilar. Ammo Risola-i Nur Qur'onga oid boʻlib, madhu sano Qur'onning sirlariga oiddir. Ustozim bilan Hazrati Mavlononing bir nechta farqlari bor:

Birisi: Hazrati Mavlono zuljanohayndir. Ya'ni ham Qodiriy, ham Naqshbandiy tariqat sohibi boʻlib, u kishida Naqshbandiylik Tariqati og'ir bosgan. Ustozimda esa aksincha, Qodiriy mashrabi va Shozaliy maslagi ogʻir bosgan. Men ustozimdan eshitdimki: Hazrati Mavlono Hindistondan Naqshbandiylik Tariqatini keltirgan vaqtlari, Bagʻdod xududi Shohi Jiyloniyning vafotidan keyin, huddi hayotda boʻlganlari kabi, tasarruflarida edi. Hazrati Mavlononing ma'nan tasarruflari (boshida) qabul qilinmadi. Shohi Naqshband bilan Imom Rabboniyning ruhoniyatlari Bagʻdodga kelib, Shohi Jiyloniyning ziyoratlariga borib iltimos qilganlarki "Mavlono Xolid sizning avlodingizdir, qabul qiling!" Shohi Jiyloniy ularning iltimoslarini qabul qilib, Mavlono Xolidni qabul qilganlar. Soʻngra Mavlono Xolid birdan porlaganlar. Bu voqea ahli kashf tomonidan voqe' va mashhud boʻlgan. Ruhoniy hodisani o'shanda valiylarning bir qismi koʻz bilan koʻrgan, ba'zilari esa tush bilan koʻrishgan. Ustozimning soʻzlari bu yerda tugadi.

Ikkinchi faqr shudirki: Ustozim oʻz shaxsiyatini marji'iyatdan chetlatadilar. Faqat Risola-i Nurni marji' qilib koʻrsatadilar. Hazrati Mavlono Xolidning shaxsiyatlari qutb-ul irshod, marji'il-xos val a'mm boʻlgandir.

Uchinchi farq: Hazrati Mavlono Xolid zuljanohayndir. Ammo davr taqozosi bilan tariqat ilmi va Sunnati Saniyani asos tutib, tariqatni koʻproq tutganlar. Bu nuqtada jiddiy gʻayrat koʻrsatganlar. Ustozim esa shu zamon dahshati taqozosi bilan haqiqat ilmi va iymon haqiqatlarini kerakli deb bilib, tariqatga uchinchi darajada qaraganlar.

Xullas kalom: Boshdagi hadisi sharifning "har yuz yil boshida dinni tajdid etadigan bir mujaddidni yuboradi" degan Allohning vaʻdasiga binoan, Hazrati Mavlono Xolid (aksar haqiqat ahlining tasdigʻi bilan) 1200-chi yilining, ya'ni oʻn ikkinchi asrning mujaddididir. Modomiki toʻliq yuz yil soʻngra, aynan toʻrt jihatdan muvofiq kelib Risola-i Nur qismlari ayni vazifani bajarmoqda ekan, (hadisning bayoniga asosan) Risola-i Nur tajdidi din xususida bir mujaddid hukmida dedgan xulosa keladi.

Ustozim doim: "Men bir askarman, ammo xabarchi xizmatini qilmoqdaman. Ya'ni, menda qiymat yoʻq. Aksincha Qur'oni Hakimning fayzidan tarashshuh etgan Risola-i Nur qismlari ma'naviy xabarchi xizmatini bajarmoqda", deydilar.

Ustozimni gʻazablantirmaslik uchun shaxslarini sano etmayman.

(Ra'fat Bey va Xusrav kabi Risola-i Nur shogirdlarining Risola-i Nurning barakasiga ishora qilgan latif muvofiqlik.)

Risola-i Nurning Ispartaga qay daraja rahmat boʻlganiga dalolat etgan ajib tavofuq:

Risola-i Nur sazovor boʻlgan inoyatlarning butunidan muhimi: Isparta Viloyati sakkiz yildan beri Risola-i Nurning muallifini bagʻrida saqladi va Barla kabi shirin bir tumanida (Janobi Haqning lutfu karami bilan) muhofaza qildi. Bu muddat mobaynida asta-asta tarqalgan Risola-i Nurdan, Ispartada minglab kishilar iymonlarini quvvatlantirdi. Ayniqsa yoshlar juda koʻp foydalanib, fayz olishdi.

Ustozimizning Barla kabi latif va shirin yerdagi mashaqqatli va juda ayanchli, eng qattiq qalblarni yigʻlatadigan ishkanjali asorati tugaganidan soʻng Risola-i Nurning muallifi ustozimizning nazarlari Janobi Haqning yordamida Ispartaga yuzlandi. Vahimaga tushgan ba'zi zolim dunyo ahlining tashabbusi va zohiriy harakatlari sabab, yangi zulmga nishon boʻldilar. Ustozimiz Ispartaga keltirildilar.

Ammo ustozimiz tashrif etgan vaqti yozning eng isiiq payti edi. Yomgʻirlar toʻxtagan, Ispartani suvlagan suvlar kamaygan, muhim qismining manbai toʻxtagan edi. Daraxtlar sargʻayishni, oʻtlar qurishni, gullar burishishni boshlagandi.

Risola-i Nur eng koʻp tarqalgan joy Isparta viloyati boʻlgani uchun Risola-i Nur haqidagi Rabboniy inoyatlarni juda yaqindan koʻrgan Risola-i Nur shogirdlari bizlar, yana muhim voqeaga shohid boʻldik:

Muallifining Ispartaga tashrifidan soʻng bir asr ichida bir yoki ikki marta sodir boʻlgan, yoz yomgʻirning koʻpayishi boʻldi. Juda hayratlanarli suratda yogʻgan yomgʻir Ispartaning hamma tarafini tamoman sugʻorib, oʻsimliklarga qaytadan hayot baxsh etildi. Bogʻlar, boʻstonlar boshqa bir latofat kasb etdi. Aksariyat dehqon xalqning yuzlari (Risola-i Nur noil boʻlgan inoyatlaridan va barakasidan kelgan yomgʻirdan foydalanib) kuldi, koʻngillari ochildi. Janobi Haq kamoli marhamati bilan bu yozning shiddatli va haroratli issigʻini bahorning eng latofatli, eng shirin va eng xush vaziyatiga oʻzgartirdi. Goʻyo Risola-i Nur bir yuz oʻn toʻqqiz qismi bilan muallifi Ustozimizga bir tarafdan xush keldingiz deb, mahzun qalbiga tasalli berdi va gʻamli koʻnglini xushnud etish, boshqa tarafdan sakkiz yil yashagan Barlani unuttirish, muhtasham chinor daraxtini, doʻstlarini va aloqador boʻlgan narsalarining ayriliq huznini eslatmaslik uchun, Janobi Haqdan bir yuz oʻn toʻqqiz risolaning qoʻli bilan, bir yuz oʻn toʻqqiz ming soʻzlarining tili bilan duo qildilar, yomgʻir istadilar.

Janobi Haq shunday barakali yomgʻir ehson etdiki, bir toʻqson uchinchi yil yogʻgan yomgʻirga oʻxshaganini keksalarimizdan eshitdik. Bu yil ustozimizning tug'ilish yillariga togʻri kelgani, bu umumiy rahmat xodisasi - koʻp yomgʻir yog'ishi xususiy suratda Risola-i Nurga qaraganiga dalili boldi. Risola-i Nurning nashriga vosita boʻlgan ustozimiz kelgan kuni Ispartani oʻta issiq va yomgʻirsizlikdan chang-tuproq ichida koʻrganlar. Barla kabi yaylovdan kelib bunday yerda chiday olmayman deb xavotirlangan ekanlar. Uch yoki toʻrtinchi kuni bogʻlarni qisman aylangan vaqtlari, sabzavot, oʻt va gullarning suvsizlikdan burishganlarini koʻrib xafa holda suv istar, yomgʻir so'ragan edilar. Birodarimiz Bakir Beydan (tegirmonlarni aylantirgan suvni koʻrsatib) "Ispartaning suvi shunchami?" deya soʻragan edilar. Bakir Bey javoban: "Ko'lchaning suvi toʻxtagan, kelmayapti. Ispartaning toʻrtdan birini sugʻorgan bu suvdan boshqa yoʻq", dedi.

Ustozimizning Ispartada koʻp talabalari boʻlgani uchun, koʻnglidan yomgʻirning kelishini istadilar. O'sha kuni shunday yomgʻir yogʻdi. Isparta ellik yildan beri bunday hodisani koʻrmagan edi. Yomgʻir yuzda toʻqson toʻqqiz manfaat keltirdi. Bundan anglashiladiki, bu muvofiqlik tasodifiy emas. Bu rahmat Ispartaga rahmat boʻlgan Risola-i Nurga oiddir. Allohga hamd boʻlsin. Allohning karami sabab ustozimiz "Isparta menga Barlani unuttirdi. Unutolmaydigan bir narsam boʻlsa, u ham (hamma yerda boʻlgani kabi) Barladagi jiddiy doʻst va talabalarimdir", dedilar.

(Sulaymon Afandi, Mustafo Chovush va Bakir Beyning bayoni).

Ispartadagi qardoshlarimizning bayonidagi da'voni isbotlagan ikki kuchli dalilni koʻrsatadi.)

Ra'fat Bey va Xusrav kabi qardoshlarimizning hayratlanarli suratda yogʻgan umumiy yomgʻir ichida Risola-i Nur barakasiga maxsus yogʻganini biz ham xulosa qildik. Chunki yomgʻirni koʻzimiz bilan xususiy shaklda Qur'on xizmati va Risola-i Nurga oidligini ikki suratda koʻrdik.

Birinchi Surat: Barladagi Risola-i Nurning nashr vositasi boʻlgan ustozimizning masjidlari yopildi. Risola-i Nurni yozadigan tashqaridagi talabalarining yoniga kelishlari man etilgan vaqtda qurgʻoqchilik boshlandi. Yomgʻirga qattiq ehtiyoj boshlandi. Soʻngra yomgʻir yogʻdi, hammayoqqa yogʻdi. Lekin Karaja Ahmad Sultondan e'tiboran, doira ichida qolgan Barla mintaqasiga yogʻmadi. Ustozimiz bundan juda xafa boʻlib duo qildilar. Soʻng: "Qur'on xizmatiga toʻsiq qoʻyildi, bu qishloqdagi masjidimiz yopildi. Shuning uchun javob belgisi borki, yomgʻir yogʻmadi. Shunday ekan, modomiki Qur'onning jazosi bor. Yosin Surasini shafoatchi qilib Qur'onning fayzi va barakasini soʻraymiz", dedilar. Ustozimiz Muhojir Hofiz Ahmad Afandiga: "Sen qirq bir marta Yosini Sharif oʻqi", dedilar. Muhojir Hofiz Ahmad Afandi bir qamishga oʻqidi. U qamishni suvga qoʻydi. Hali yomgʻir alomati koʻrinmay, asr vaqti, ustozimiz doim tayangan xotiralariga binoan Muhojir Hofiz Ahmad Afandiga aytdilarki: "Yosinlar qulfni ochdi, yomgʻir keladi" .

Oʻsha kuni avval yogʻmagan Barla doirasi ichiga shunday yogʻdiki, ustozimiz uyi ostidagi Choʻpon Ahmadning bogʻidagi devor yomgʻirdan quladi. Holbuki Qoracha Ahmad Sultonning orqasida va dengiz boʻyida baliq ovlash bilan mashgʻul Shami doʻstlari bilan bir tomchi yomgʻir koʻrmadilar.

Bu hodisa qat'iyan dalolat qiladiki, yomgʻir Qur'on Xizmatiga munosabatdordir. Ommaviy rahmati ichida bir xususiylik boʻlib Yosin surasi kalit va shafoatchi boʻldi va yomgʻir yetarlicha yogʻdi.

Ikkinchi Surat: Qurgʻoqchilik vaqti, yomgʻir yigirma-oʻttiz kun ichida Barlaga yogʻmagan edi. Yoqushboshi Chashmasi qurilgan vaqtda manbaiga yaqin ustozimiz va biz (ya'ni, Sulaymon, Mustafo Chovush, Ahmad Chovush, Abbos Mahmud va boshqa qardoshlarimiz) birgalikda jamoat bilan namoz oʻqidik. Tasbehotdan soʻngra duo uchun qoʻlimizni ochdik, ustozimiz yomgʻir duosi qildilar. Qur'onni shafoatchi qildilar. Birdan quyoshli havoda, har birimizning qoʻlimizga yetti-sakkiz tomchi yomgʻir tushdi. Qoʻlimizni tushirdik, yomgʻir toʻxtadi. Hammamiz bu holatdan hayratlandik. Oʻsha vaqtgacha yigirma-oʻttiz kun yomgʻir yog'magan edi. Lekin yomgʻir duosi vaqti duo qilgan har qoʻlga yetti-sakkiz tomchi tushishi koʻrsatdiki, bunda bir sir bor. Ustozimiz: "Bu Allohning ishoratidir. Janobi Haq ma'nan: Men duoni qabul qilyapman, ammo hozir yomgʻir bermayman deyapti", dedilar. Demak, keyinroq Yosin surasi shafoat qiladi. Haqiqatdan shunday boʻldi.

Xullas kalom: Ispartadagi qardoshlarimizning umumiy rahmat ichidagi Risola-i Nurning barakasiga doir da'vo qilgan xususiyatni bu ikki kuchli dalil bilan tasdiqlaymiz.

Ahli iymon, xususan Risola-i Nurning hozirgi zokir va muvahhid shogirdlari shunday yoʻl va maslakka kirishganki, bu yoʻl oʻta mustaqim, o'ta nurli, juda sevimli yoʻldir. U Ikki tarafi olmos, marvarid doʻkoni. Boshida nassi Qur'ondan kelgan va Qur'oni Karim va Furqoni Hakimning ochiq ravshan oyatlaridan yoyilgan Risola-i Nurning bir yuz yigirma qismlarining har bir boʻlagi murshidi a'zam, murshidi akmal, qal'a-i hasin, olmos qilich ekani qatʻiy. Shunday ekan ey Lutfi! Risola-i Nurni mahkam tutginki, murshidi akmal topgin. Tilinga tavhidni olgginki, sogʻlom qal'aga kir. Fayyozi Mutlaqning kalomi Qur'oni Moʻ'jiz-ul Bayonga xodim boʻlginki, olmos qilichni qoʻlingda tutgin.

Oʻsha qilich bilan, xavfsiz, boshini sarxushlik bilan u botqoqlikka tiqqan dinsizlarning boshlariga ur! Soʻngra hech boʻlmasa, فَاسْتَقِمْ كَمَا اُمِرْتَ kabi qat'iy hukmlarni Paygʻambarimiz Sallollohu Taolo Alayhi Vasallam Afandimizdan silsila holida Risola-i Nurning muallifi ustozimiz Said Nursiy kelgan va tutgan Hz. Muhammad (S.A.V.) olib kelgan buyuk va ravshan shariat - istiqomat yoʻliga bir oz sen ham ergashginki, boshing omon boʻlsin.

Oʻtgan Juma kuni koʻnglim siqilib, ustozim uchun "Bismillahir rohmanir rohiym" sirini koʻchirayotgan edim. Afsuski, asab xastaliklarimning batamom egallab olishu muhim risolani bir muddat natijasiz qoldirdi. Yana takroran boshladim, biroz yozdim. Qarasam yana qator oʻtganman, avvalgi yozgan joyimga siyoh toʻkilgan. Oʻsha siqilish hali ham turibdi. Takroran tahorat ustiga tahorat oldim, barcha yomonliklarmni e'tirof etib oʻrtaga toʻkdim. Istigʻfor aytdim. Muborak duo - salovoti sharifani boshladim. Soʻngra qalbimga, ustozimdan himmat istay degan istak keldi. Ustozimning ustoziga aytgani kabi, men ham aytaman va aytdim...

U hol va vaziyat hanuz davom etatotgan edi. Hatto jonga suiqasd darajasigacha yetib kelgan edi. "Omonlik ber yo Rabbi! Buning nima hikmati bor?" deb, risolani ertasi kunga qoldirdim.

Oʻsha kecha, ya'ni shanba tuni uyqu olamida: Ustozim Otaboyning Zargandara Masjidida ekan. Bomdod namoziga ketayotgan ekanman, tasodifan bir nazorat qoʻmondoni menga: "Qayerga ketyapsan?" dedi. Masjidga dedim. U ham meni kuzatib masjidga kirdi. Qarasam, ustozim bir soʻri ustidalar. Avvalgi jamoatimizdan xorij, ichkarida yana besh-olti jandarma bor. Jamoat "La ilaha illallohu vahdahu la sharika lah... ilh." zikrida davom etmoqda. Men bilan birga kirgan qoʻmondon jamoatimizga

"Nima qilyapsizlar?" deb oʻzining itligini isbot qilib, magʻrurligidan ichkariga tupurdi. Oʻsha onda ustozim u dinsizning yuziga tupurib "Ket yonimizdan iflos!" deb, haydadilar. Oʻsha vaqt qoʻlimni oʻng tarafdagi tuynukka uzatdim. Bir nayza keldi. Maslak va mashrabimizga toʻgʻri kelmagan, har jihatdan muxolif harakat qilgan Hasan ismli bir odam nayzani olib, uchi bilan dinsizni koʻrsatib, "Iltimos afandim, iltimos hoʻjam, siz faqatgina amr qiling, bu dinsizning yoʻq qilinishiga men sabab boʻlay" dedi va oʻsha onda bir oʻng yelkasiga, bir chap yelkasiga urdi va ketdi. Barcha dinsizlar buni koʻrib vahimaga tushib "Boshimizga balo topdik, hoʻjaning yoniga hech kim bormasin. Bitta Adham Chovush {(Hoshiya): Hayratlanarli joyi shuki, oʻsha kecha Kechiborluda boʻlgan Adham Chovush hammadan avval u hodisadan ta'sirlanib yordamga kelgan edi.} bor, uni yuboraylik, biz uchun yalinsin-yolvorsin.. omonlik tilasin, biz hammasidan voz kechdik" deyishdi.

Oʻsha tong bu gʻarib tushni Zuhdu Afandi va Hofiz Ahmad ogʻalarimga aytib berdim. Hatto oʻsha kun Hofiz Ahmad ustozimni ziyorat qilishga ikki piyola suv bilan Ispartaga borishni istadi. Faqir ham borishiga xursand boʻldim. Tush haqida ogohlantirdim, chunki oʻsha tuni koʻrdim. Haqiqatdan aytgan. Ammo juda achchiq xabardan shuchalik xafa boʻldim. Oʻshanda tushundim, koʻnglimning gʻashligi sababi bu ekan.

{(Hoshiya-1): Gʻarib va latif muvofiqlik: Ispartada shanba kechqurun boshimga kelgan oʻta qiyin hodisani sakkiz yil kamoli sadoqat bilan, hech ranjitmasdan xizmat qilgan Siddiq Sulaymon oʻsha paytda, men kabi xuddi oʻsha azobni chekkani va sababini ham bilmagani uchun, Ispartaga yakshanbadan oldin keldi. Azobning ma'naviy sababini ham angladi. Sulaymonning qanchalik salim qalbi borligi ma'lum. Oʻsha tun, xos talabalarning ichida qalbi latifligi bilan ajralib turadigan Kichik Lutfi bu bayonda mazkur tushni va qiyinchilikni koʻrib unda ishtirok etgan va oz ta'bir bilan vaziyatimni aynisini koʻradi.

Demak, Sulaymonning salim qalbi, Lutfining latif ruhi yordamimga kelishni istagan. Demakki, Risola-i Nur shogirdlarining ruhlari bir-biri bilan aloqadordir. Jasadlari boshqa-boshqa, ruhlari birlashgan hukmidadir.

Sulaymon Rushdu ismli qardoshimiz, bu hodisa boʻlgan tundan avval, ertalabdan menga va Bakir Beyga: "Men bu kecha bir tush koʻrdim. Unda siz Ustozimni hokimning maqomida hokim sifatida koʻrdim. Atrofingizda hukumat odamlari bor edi. Qoʻlingizdagi kichik qogʻozga yozuv yozgan, nutq aytayotgan edingiz. Soʻngra yana koʻrdimki: Ustozim siz, Bakir Bey va Xusrav bir foytunga minib, hukumat binosidan uyga kelayotgan edingiz" dedi. Oʻsha tongning oqshomi, hukumat doirasida ayni hol sodir boʻldi. Foytunda oʻsha odamlar boʻlib tinch-omon uyga qaytildi. Soʻroqqa tortishganida aytilgan soʻzlar ayni boʻlgani uchun, unga nutq suratida koʻringan. Yana Hofiz Ali, oʻsha tun, menga boʻlgan hujumni va suiqasdni oʻziga nisbatan koʻrgan. Ertalab hujumdan qutulish uchun bosh kiyimining chiqqan qismini joyiga toʻgʻrilab qoʻygan.

Bir soʻz bilan: Risola-i Nur shogirdlarining shaxsi ma'naviysi karomatli hassosiyat koʻrsatmoqda. Hofiz Ali buyuk sadoqati bilan, birinchi Sulaymon salim qalbi bilan, ikkinchi Sulaymon Rushdu mustaqim aqli bilan, Kichik Lutfi latif nuri bilan Ustozlarining yordamiga ma'nan kelishgan, mashaqqatiga ishtirok etib yengillashtirishga harakat qilganlar.

Said}