— 578 —
آلتنجى قسم
أميرطاغ حياتى
مقدّمه
دڭزلى آغير جزا محكمهسنڭ برائت قرارى نتيجهسى اولارق، رسالهِٔ نور أكثر ولايت، قصبه و كويلرده ياييلمش و نور طلبهلرى قيصه بر زمانده يوز بيڭلرڭ فوقنده چوغالمشدر. رسالهلر تكثير ايله نشره باشلانمش و قيصه بر مدّت ايچنده، ١٩٤٧ سنهسى صوڭلرنده استاد و طلبهلرى اوچنجى دفعه اولارق تكرار حپسه آلينمشدر.
أوّلا اوچ سنه قدر أميرطاغنده إقامت ايدهبيلن سعيد النورسى، حپسدن صوڭره تكرار أميرطاغنده اوچ درت سنه قدر قالمش و صوڭره إسپارطهيه يرلشمشدر. و شيمدى طقسان ياشنه ياقلاشان و تبديلِ هوايه چوق محتاج اولان استاد، آرا صيره أميرطاغنه گلوب إقامتگاهى اولان درسخانهٔ نوريهده قالمقدهدر.
شيمديلك أميرطاغ حياتنڭ ايلك قسمى كه، آفيون حپسنه قدر اولان صفحهسى ذكر ايديلهجك، بِالآخره آفيون حپسنى متعاقب تكرار أميرطاغندهكى حياتى، خدمتِ نوريهسى بيان ايديلهجكدر. أميرطاغندهكى حياتى، أوّلكى حياتنه نسبةً چوق داها شعشعهليدر. هم مصيبت و إتهاملره داها زياده هدف
— 579 —
@
بديع الزمان سعيد نورسينڭ أميرطاغده قالديغي أوڭ چارشيدن پنجرهسينڭ گورونشي
اولمش، دائمى ترصّده، حتّى إمحايه معروض قالمشدر. بونڭله برابر، رسالهٔ نور گنيش دائرهده ياييلمش؛ اونورسيته، مأمورلر و أهلِ سياست محيطنده اوقونمغه باشلانمشدر.
استادڭ أميرطاغنه نفيندن صوڭره عليهنده پك إنصافسزجه إفترالر ياپيلديغى و چوق گنيش بر دائرهده يالانلرله إسنادلره گيرشيلديگى مناسبتيله و نورلرڭ خارقه نشرى طولاييسيله بر حقيقتى، بو مقدّمهده بيان ايتمك لازم گلدى. شويله كه:
بزم، سعيد النورسىنڭ عينِ حقيقت اولان أحوال و حركات و خدمتنده گورونن خارقهلرى بيان ايتمهمزدن مراديمز:
— 580 —
اوقويوجيلرڭ نظرِ إستغرابلرينى جلب ايدوب "حاشا!" بديع الزمانڭ فانى شخصنى إنسانلغڭ آلقيش طوفاننه طوتمق دگل؛ بلكه اونڭ شخصنى و خدمتنى إنصافسزجه إفترا و يالانلرله لكهدار ايتمك ايستهين و طولاييسيله رسالهِٔ نورڭ خدمتِ ايمانيهسنه سد چكمگه چاليشانلرڭ مقابلنده رسالهِٔ نورڭ نورلى، مؤثّر و سعادتفشان خدمتنى بليرتمك ايچون قرآنڭ بر شاكردى و حضرتِ پيغمبرڭ بر اُمّتى و اللّٰهڭ بر عبدى اولارق نائل اولديغى إكراملرى ذكر ايدييورز. دين دشمنلرينڭ بهانهلرله تعرّضنى و إنصافسز هجوملرينى ردّ و بر معصومڭ معصوميتنى بيان ايدييورز. حتّى دييهبيليرز كه: تاريخده بديع الزمان گبى خلافِ حقيقت اولارق دوشونجه و مفكوره، خدمت و غايهسنڭ تام ضدّنده شدّتلى إتهام و إسنادلره معروض قالمش بر كيمسه يوق گبيدر. پانزهره زهر إسناد ايتمك گبى، بو ملّتى و گلهجك نسللرى آنارشيلكدن، دينسزلكدن، أخلاقسزلقدن محافظه نيّت و حركاتنه، صِرف ايمانسزلقدن نشئت ايدن بر ضلالت ديوانهلگيله وطنه إهانت، گنجلگى إرتجاعه سَوق و زهرلهمك إتهامنى ياپمق، نه قدر آجى و أهلِ إنصافى آغلاتهجق أليم بر وضعيت اولديغى بديهيدر. ايشته بديع الزمان؛ بر دگل، يوز دگل، بيڭلر دفعه بويله خلافِ حقيقت إتهاملره دوچار اولمش بر معصومدر. خدمتنده بويله اولديغى گبى خصوصى أحوال و أخلاقى نقطهسنده ده أخلاقِ حميدهنڭ أڭ مستثنا ئورنكلرينى ياشاتمش، أدب و عفّتڭ أڭ شاه أثر نمونهلرينى نفسنده گوسترهبيلمش بر نزاهت و حسنِ خُلق آبدهسيدر. خدمتنى ايفا ايدن، داخلى و خارجى حيات و أفعالنه آشنا اولان طلبه و خدمتكارلرى اولان بزلر، أڭ يوكسك سسمزله إعلان ايدرز كه:
استادڭ قرآندن آلوب أهلِ ايمان و إنسانيتڭ إستفادهسنه عرض ايتديگى علومِ ايمانيهدهكى استادلغى گبى، أڭ اينجه معاملات و أحوالنده و خصوصى حياتنده ده قرآنِ حكيمڭ حسنِ خُلق اولارق تعريف ايتديگى و يوكسك بر ولايتڭ
— 581 —
ترشّحاتى اولان آثار و دائمى يوكسك بر حضور گورونور. هر زمان ايچون هر حالنه نظرِ دقّت و فراستله باقان أهلِ قلب و أربابِ فضيلت، اونڭ قلبِ منوّرينڭ بر شمسِ حقيقت و معرفت حالنده شعلهفشان اولديغنى و بر دريا حالنده دائمى تموّجده بولونديغنى كمالِ حيرتله گورمكده و إسلاميت آغاجنڭ بو صوڭ و كامل ميوهِٔ منوّريله زمين و زمانڭ إفتخار ايتمكده اولديغنى طويورمقدهدرلر.
أى سوءِ نيّتلريله و كندى منفى روحلرينه قياسله بو أخلاق، أدب، ايمان، معرفت و حقيقت آبدهسنه ديل اوزاتان و شيطانلرى دخى اوتانديرهجق درجهده إفترالرله بو فضيلت تمثالنى يوق ايتمگه، تزويره چاليشمش بدبختلر! بو ذاته قارشى صاوورمق ايستديگڭز إفترالر، صاچديغڭز زهرلر پاره ايتمدى. حق نورينى ياقدى و پارلاتدى. او نور ايله عالملرى ضيادار أيلدى. سز ايسه ذليل و معنًا إنسانيتڭ منفوريسڭز. سزه يازيقلر اولسون! إنسان لباسنى طاشيماڭز دخى سزڭ ايچون أليم و فجيعدر. بوڭا رغمًا سزڭ ايچون بر نجات قپوسى وار، او قپويى چالسهڭز بلكه قورتولورسڭز. سعيد النورسى عهد ايتمش و إعلان ايتمش كه: "بنم إعداممه چاليشانلر دخى أگر رسالهِٔ نورله ايمانلرينى قورتارسهلر، رسالهِٔ نوره صاريلسهلر، قارداشلرم سز شاهد اولڭز؛ بن، اونلره حقّمى حلال ايدييورم." أوت اونى محكوم ايتمك ايستهينلردن چوغى و أكثر عليهنده بولونانلر بوگون اوڭا دوست اولديغى گبى، تزوير و إفتراده بولونان سزلر ده ندامت ايتسهڭز، نور درسلرينه قولاق ويرسهڭز، اُميد ايديلير كه؛ او شفقت قهرمانى، سزڭ ايچون، عفويڭز ايچون دعا ايدر، نياز ايدر. أوت سعيد النورسى، اويله أشسز بر قهرماندر كه؛ بو قهرمانلغنى حرب ميداننده، محكمه صنداليهسنده مستبدلره قارشى گوسترديگى حالده، گلڭ سز دشمنلرى و اونى يوق ايتمك ايچون چاليشانلردن نوره متوجّه اولانلرڭ سلامت و قورتولوشى ايچون أل آچوب گوز ياشلريله ناصل نياز ايتديگنى گورڭ؛ و اونڭ يوكسك بر تواضع ايله، ملّتڭ هر طبقهسيله ناصل كمالِ شفقتله معاملهده
— 582 —
بولونديغنى آڭلايڭ؛ إنسانلغڭ علوى مرتبهسنى بو ذاتده سير أيلهيڭ. اونڭ حقّنده ثناكار سوزلر، تقديرلر، أهلِ دنيانڭ آلقيشلانماسى نوعندن دگلدر؛ حقيقتِ كائناتڭ، بو أكمل إنسانه و إنسانڭ يوكسك قيمتنى، مسلمانلغڭ حقيقى تظاهرينى تمثيل ايدن معنوى شخصيتنه قارشى اولان تقدير و تبريكنه بر إشتراكدر. أوت سعيد النورسىيى، تمثيل و ترنّم ايتديگى أنوارِ حقيقت إعتباريله، يالڭز إنسانلق دگل، بلكه عالم بتون أنواع و أجناسيله آلقيشلايور، تبريك ايدييور. أوت خدمتِ ايمانيهسنى ماضى، مستقبل تقدير ايدييور...
أوت سعيد النورسى، جنابِ حقّڭ ماهيتِ إنسانيهده درج ايتديگى حدسز أنواعِ كمالاتڭ هپسنده أڭ ايلرى و أڭ مكمّلدر. بعضًا يوكسك طاغ باشلرنده، بيوك قيالقلر آراسنده گزر، يالڭز باشنه سسسز طولاشير؛ بعضًا باغ و باغچهلرى، نباتات و حيواناتى تماشا و تفكّر ايدوب؛ صوڭره دونوب، شهره اينوب، أڭ بيوك سياسى إجتماعلرده، غايت بليغ و معقولانه خطابهلر، أخلاقى، أدبى نطقلر ايراد ايدهبيلن جوّال بر روح حالتنى طاشيردى. حرّيتدن أوّل و صوڭره شرقدهكى حياتى و إستانبولدهكى فورانلى حياتى، بوڭا بر شاهددر. بر يانده شرقى آناطوليده عشيرتلر آراسنده سياحتله اونلره أخلاقى و ايمانى درسلر، اوگوتلر ويرركن؛ ديگر يانده شامده علّامهلره، سياستِ إسلاميه نقطهسنده أڭ كسكين و إصابتلى گوروش و تشخيصلرله مسلمانلرڭ ترقّى و كمالاتنڭ أساسلرينى تثبيت ايدوب، ٣٥٠ ميليون مسلمانڭ سعادتنڭ فجرِ صادقنى خبر ويرييوردى. هم مشروطيت زماننده مجلسِ مبعوثانه خطابهسى و غزتهلردهكى مقالهلريله، قرآنڭ قدسى قانونِ أساسيسنڭ وضع و تطبيقنڭ ملّتِ إسلاميهيه ايكى جهانڭ سعادتنى قزانديروب حقيقى كمالات و ترقّىيه مدار اولاجغنى هايقيرييور و بو أفكارينڭ ديوانِ حربِ عُرفيده ده قهرمانجه مدافعهسنى ياپييوردى.
— 583 —
ايشته بر نبذه بيان ايديلن أحوالى و خدمتلرى دلالتيله بو خارقه ذات، عادتا مختلف إستعداد و آيرى آيرى ذكا و قابليتلردن متشكّل بر جماعت ماهيتنده ايدى. إسلاميتڭ ظهورندن إعتبارًا ١٣٠٠ ييل ايچنده گلوب گچن و إسلاميت شجرهِٔ نورانيهسنڭ چشيدلى چيچك و ميوهلرى اولارق عصرلرى تزيين ايدن عموم أهلِ حق و ذكاوتڭ كمالات و گوزللكلرينه صاحب اولمش، نشان و فورمالرينى طاقمش گبى ايدى. صانكه علوم و معارفِ إسلاميه، بو ذات واسطهسيله يڭى باشدن إحيا ايديلييوردى.
بيوك پيغمبرڭ درس و إرشاديله حقيقته اولاشان و كمالاتده ترقّى ايدن و هر برى جماعتِ إسلاميهدن بر طائفهيى دائرهِٔ تنوير و إرشادنده يوروتن قدسى استادلر، عالم و مجتهدلر، آيرى آيرى مسلك و علملرينه بو ذاتى وارث تعيين ايتمشلر گبى؛ ماضينڭ بتون محاسن و مزيتلرينى گيينهرك عصريمزده اورتهيه چيقان بو خارقهِٔ زمان سعيد النورسى حضرتلرى، بويلهجه قرآن نامنه رسالهِٔ نورله گريشديگى دينى خدمت و جهادِ معنويسيله بر جماعتڭ، يوكسك بر هيئتڭ، بلكه معظّم بر اوردونڭ ياپابيلهجگى وظيفهلرى، كلّى خدمتلرى، إذنِ إلٰهى ايله ياپمشدر. إسلاميت نورندن و ايمان قارداشلغندن گلن بر قوّت و رابطه ايله تشكيل ايتديگى نور شاكردلرى شخصِ معنويسى، أهلِ ضلالتڭ جماعتله هجومنه مقابل چيقمش، بو صورتله مؤمنلرڭ نقطهِٔ إستنادى، قيزيل تهلكهنڭ بو وطنى إستيلاسنه قارشى قرآنى بر سد و عالمِ إسلامڭ قهرمان تورك ملّتنه أسكيسى گبى محبّت، اخوّت و إتّفاقنڭ مدارى اولمشدر.
أوت سعيد النورسى، غايت جامع بر إستعداده مالك بر ذاتدر. بو إستعدادلرڭ هپسنده چوق ايلرى گيتمشدر. جزء ايله كلّى، آفاقڭ أڭ گنيش دائرهسى ايله أنفسى دائرهسنى، مثلا ذرّه ايله صمان يولنى برابرجه دقّتله تدقيق ايدر، اونلردهكى
— 584 —
أنوارِ توحيدى گورور، گوسترر و إثبات ايدر. بر ياندن عالمِ إسلام و إنسانيته اوزانان كلّى خدمتِ ايمانيه ايله مشغول، بر ياندن إنزوا حياتى گچيرهرك قلمِ قدرتڭ مكتوباتى اولان فطرتڭ آنتيقه أثرلرينى، صنعتِ إلٰهيهنڭ معجزهلرينى تماشا و تفكّر ايله كتابِ كائناتى مطالعه ايدر و بويلهجه هر گون بو متعدّد علوى وظيفهلرى ياپارق معرفتِ إلٰهيه و حضورڭ نهايتسز أذواق و أنوارنده ترقّى ايدر.
ايشته بو حالتِ روحيه و أحوالِ قدسيه استادڭ حياتنڭ هر صفحهسنده مشاهده ايديلديگى گبى، أميرطاغنده گچيرديگى حياتى ده هپ بو مذكور معنا ايله طولودر. لاحقهلردهكى مكتوبلرده بر درجه بيان ايديلمشسه ده ناقصدر. بو تاريخچهده آنجق دڭزدن بر قطرهجك ايله إكتفا ايديلمشدر.
٭ ٭ ٭
سعيد النورسىنڭ دڭزلى حپسندن تخليهسى و أميرطاغنه نفيى
دڭزلى آغير جزا محكمهسنڭ حزيران ١٩٤٤ تاريخلى برائت قرارى ايله حپسدن تخليه اولونان نور طلبهلرى مملكتلرينه گيتمشلر، استاد ايسه آنقرهدن بر أمر آلنجهيه قدر دڭزليده شهر اوتلنده قالمشدر. رسالهِٔ نور طلبهلرينڭ حپسى و محاكمهلرى مناسبتيله، دڭزلى خلقى رسالهِٔ نورله علاقهدار اولمشدر. عدليهده ايكى اوچ ذات، محكمه صفحاتى أثناسنده نورلره ياقيندن علاقهدارلق گوسترمشلر و دڭزليده نشرينه چاليشمشلردر. بِالآخره نور دائرهسنده "حاكمِ عادل" عنوانيله آڭيلان محكمه رئيسى و أعضالرى و خدمتلرى طوقونان حميتپرورلر، عادلانه قرار و غيرتلرى ايله بتون أهلِ ايمانڭ سرورينه وسيله اولمق گبى معنوى و أبدى پارلاق بر مقام قزانمشلردر.
٭ ٭ ٭
— 585 —
سعيد النورسى دڭزليده ايكى آى قالدقدن صوڭره، آفيون ولايتنڭ أميرطاغ قضاسنده إقامته مأمور ايديلير. أميرطاغنه ١٩٤٤ سنهسى آغستوس آينده نفى ايديلير. ايلك اوڭجه اون بش گون قدر بر اوتلده قالير، صوڭره كرا ايله بر أوه يرلشير؛ أو كراسنى ده كنديسى ويرر.
أميرطاغندهكى حياتى شويله خلاصه اولونهبيلير:
دائمى ترصّد آلتندهدر. محكمهدن برائت قزانماسى و أثرلرينڭ إعاده ايديلمسنه رغمًا، سربست بيراقيلمش دگلدر. أسكيسندن داها زياده قونترول و متماديًا پنجره و قپوسندن نظارته معروضدر. مكتوبلرنده ده بيان ايتديگى گبى؛ دڭزلى حپسنڭ بر آيلق صيقنتيسنى، بعضًا بر گونده أميرطاغنده چكييوردى. استاده ياپيلان بد معاملهلر و طاقينيلان طور، أميرطاغ أهاليسنجه ياقيندن بيلينمكدهدر. دڭزلى محكمهسنڭ برائتى اوزرينه، محكمه أليله نورلرڭ إنتشارينه و سعيد النورسىنڭ خدمتِ ايمانيهسنه سد چكهمهين گيزلى دينسزلك قوميتهلرى، بو دفعه باشقه يوللردن، إدارى مقاملرى اوهاملانديروب عليهه گچيرهرك حتّى إمحاسنه قدر چاليشييورلردى. بو پلان قطعى ايدى.
بر بكجى، قپوسى اوڭندن آيريلمازدى. استاد ايله گوروشهبيلمك پك مشكلدى. أميرطاغنده ايلك دفعه استادله ياقيندن علاقهدار اولان چاليشقانلر خانَدانى، قصبهلرينه نفى ايديلن بو عالم و فاضل إختيار ذاته ياقيندن دوستلق گوسترمشلر، خدمتنه قوشمشلر، صِرف ِللّٰه ايچون اولان بو إرتباطلرينى سوءِ تفسير ايدنلرڭ يالان و تزويراتنه آلديرميهرق علاقهلرينى گَوْشتمهمشلردى. چاليشقانلرله برابر أميرطاغنده بر چوق صادق مؤمنلر نوره طلبه اولمشلر، استادڭ خدمتِ نوريهسنه
— 586 —
إشتراك ايتمشلر
(حاشيه-١): بوگون أميرطاغ خلقى، عموميتله نورلره دوست و طرفداردر. پك چوق طلبهسى واردر. أميرطاغنده و جوار كويلرده نور درسلرى اوقونمقدهدر.
نور رسالهلرينى اوقويوب يازمغه و أطرافه نشره باشلامشلردى. استادڭ أميرطاغنده إقامتندن صوڭره، رسالهِٔ نورڭ درسلريله خلقڭ مهمّ بر قسمنڭ علم، ايمان، أخلاق و فضيلت باقيمندن ترقّى ايتديگى هركسجه معلوم اولديغى گبى، رسمى ذاتلرڭ إقراريله ده ثابتدر.
(حاشيه-٢): استاد سعيد النورسى، أميرطاغنى بر درسخانهِٔ نوريه معناسنده قبول ايتديگنى سويلر. صاو، بارلا، أميرطاغ، أفلانى گبى نورلرڭ أكثريتله ياييلوب اوقونديغى قصبه و كويلرى، برر درسخانهِٔ نوريه عنوانيله ياد ايدر. و كندى نورس كويى گبى صاغ و ئولو عموم أهاليسنه، معصوم چوجقلر و مبارك خانملرينه دعا ايدر، معنوى قزانجنه حصّهدار ايدر.
أميرطاغ طلبهلرى، استادڭ أميرطاغندهكى حياتنه دائر دييورلر كه:
استاد أميرطاغنده دائمى ترصّد آلتنده بولونويوردى. آچيق هوالرده گزمگه چيقاردى. استادڭ، بهار و ياز موسملرنده مطلقا قيرلره چيقمق عادتى ايدى. يالڭز باشنه گيدر، بر قاچ ساعت قالير، صوڭره أوينه دونردى. قيرلره چيقديغى زمان، چوق دفعه آرقهسندن تعقيب ايتديريليردى. بعضًا بكجيلر، بعضًا ژاندارمهلر تعقيب ايدردى. حتّى بر دفعه آرقهسندن قورشون آتديرلمش، فقط إصابت ايتمهمشدر. بر گون بر رسمى مأمور، آرقهسندن قوشارق، "طيشارى چيقمق ياساق! باشڭه بره قويامازسڭ، صاريق صارامازسڭ!" دييه متحكّمانه و متجاوزانه إفادهلر قوللانمش. استاد ده گرىيه دونمشدر. بو طرز معاملهلر چوقدر.
استادڭ أميرطاغدهكى خدمتى و مشغلهسى، باشقه يرلرده اولديغى گبى، يالڭز بر وظيفهيه منحصر دگلدى. گرك لاحقهلردهكى مكتوبلردن، گرك زيارتنه گلن دوستلرڭ و أسكى علم آرقداشلرى و طلبهلرينڭ إخبارندن و گركسه ده
— 587 —
كندينه ياقيندن علاقهدار اولان طلبه، قومشو و خلقلرڭ مشاهداتندن آڭلاشيلييور كه: حقّه متوجّه، حقيقتدن نبعان ايدن متعدّد خدمتلرى، وظيفهلرى واردى و هر بر گونده ده بو وظيفهلرينى ايفايه چاليشيردى. حقائقِ قرآنيه نورلرى اولان سوزلر، لمعهلر گبى أثرلرينى تأليف، تصحيح و نشر ايله مشغول اولمقله برابر كلماتِ قدرت اولان مصنوعات و موجوداتى سير و تماشايه، كتابِ كائناتى مطالعهيه چوق مشتاق ايدى. زمين يوزنده يازيلان، بهار صحيفهسنده تشهير ايديلن رحمت و حكمتڭ معجزهلى أثرلرينى، أشجار و نباتات و حيواناتدهكى صنعتِ إلٰهيهنڭ خارقهلرينى، سيمالرنده پاريلدايان توحيد سكّهلرينى اوقومغه زيادهسيله مفتون ايدى. بويلهجه، حقائقِ ايمانيهنڭ، معرفت اللّٰهڭ نهايتسز اُفقلرنده حقّ اليقين مرتبهسنده قناد آچوب گزييوردى.
أساسًا قرآندن آلديغى مسلگنڭ بر أساسى، تفكّردر. أثرلرنده إنسانى دائما تفكّره سَوق ايدر و تفكّرى درس ويرر. علم و تفكّر ايله قزانيلان معرفتِ إلٰهيهنڭ، روح ايچون كائنات وسعتنده بر گنيشلك تأمين ايتديگنى و
وَ فِى كُلِّ شَيْءٍ لَهُ اٰيَةٌ تَدُلُّ عَلٰى اَنَّهُ وَاحِدٌ
هر بر شيده صانعِ واحده إشارتلر، دليل و آيتلر بولونديغنى إفاده ايدر؛
تَفَكُّرُ سَاعَةٍ خَيْرٌ مِنْ عِبَادَةِ سَنَةٍ
سرّينه گوره حركت ايدردى.
٭ ٭ ٭
استادڭ أميرطاغده زهرلنمهسى
بر سياسى مأمورڭ إغفالى و "إمحاسى ايچون يوقاريدن أمر آلدق" ديمهسنه آلدانان بر بكجىباشى، استادڭ پنجرهسنه گيجهلين مرديوانله چيقهرق يمگنه زهر آتمش، ايرتسى گون استاد زهرلنهرك قيورانمغه باشلامشدر. زهرڭ تأثيرى چوق عظيم
— 588 —
اولديغى حالده، كنديسى "جوشن الكبير گبى أورادِ قدسيهلرڭ فيضيله ئولومدن محافظه اولونويورم. فقط خستهلق، إضطراب چوق شدّتليدر." ديردى. بر هفته قدر آج صوسز دينهجك بر حالده پريشان بر وضعيتده ايڭلهمش، صوڭره بِإذْنِ اللّٰه شفا بولوب، تكرار تصحيحات گبى رسالهِٔ نور وظيفهلريله إشتغاله باشلامشدى. بو شدّتلى خستهلق زمانلرنده أصلا نمازلرينى ترك ايتمدى. يالڭز ايكنجى و اوچنجى زهرلنمك زماننده، تحمّلى غيرِ قابل بر خستهلقده ايكى اوچ گون فرضنى ياتاغنده آنجق قيلابيلدى.
ئولوم تهلكهسى گچيرديگى گونلرده، بر گيجه صباحه قدر ياننده نوبت بكلهيوب گوزياشلرى ايچنده استاده دقّت ايدن ايكى طلبهسى دييور: "صباحه ياقين، گوزلرى قپالى اولديغى حالده طوغرولدى، أللرينى درگاهِ إلٰهيهيه آچوب يواش بر سسله بر قاچ كلمه ايله رسالهِٔ نور خدمتنڭ إنكشافنه و طلبهلرينڭ سلامتنه دعا ايتدى. صوڭره باييلمش وضعيتده ياتاغه دوشدى."
خدمتنى صيره ايله ايكى اوچ گنج طلبهسى ايفا ايدردى. بر مدّت اونلر ده منع ايديلمشسه ده، چاليشقان طلبهلرى خدمتندن أصلا واز گچميهرك يوكسك بر فداكارلق گوسترديلر.
أميرطاغنڭ رسمى بيوك بر مأمورى، بِالآخره نورڭ قهرمان بر طلبهسى اولان آرقداشنه: "گيزليجه سعيد النورسىنڭ إمحاسى ايچون، گيزلى بر پلان و أمر وار!" ديمشدر. ايشته استاده ياپيلان بتون معاملهلر، بويله بر پلانڭ نتيجهسى اولارق جريان ايتمشدر. بر ايكى دفعهيه منحصر دگل، اوزون سنهلر مدّتنجه دائمى اولديغى ايچون، ياپيلان ظلم، ترصّد و معنوى باصقى چوق أليم و آجى ايدى.
استاد ايلك ايكى سنه چارشو جامعنه گيدر، جماعته إشتراك ايدردى. أكثر گونلر ايكندى نمازينى جامعده قيلار و ياتسويه قدر اوراده قالير، صوڭره أوينه
— 589 —
گليردى. ايكى سنه بويله دوام ايتدى؛ صوڭره قائمِمقام، إنسانلرله گوروشويور دييه جامعدن منع ايتدى. أميرطاغنده إقامتى زماننده باشده إسپارطه اولارق چوق يرلرده نور رسالهلرى أل يازيسيله چوغالتيلييوردى. رسالهلرى اوقويوب مستفيد اولانلردن، استادى گورمگه گلنلر پك چوقدى. فقط زيارته گلنلردن آز بر قسمى گوروشهبيلمگه موفّق اولوردى. داها زياده رسالهِٔ نوره كمالِ صداقتله و إخلاصله خدمت ايتمگه قابليتلى اولانلر و صِرف ِللّٰه ايچون محبّت و اخوّت طاشييانلر گوروشهبيلير؛ استادڭ درسنى، صحبتنى ديڭلهيهبيليردى. استاد، مختلف إستعدادده اولان هر زيارتجينڭ درجهِٔ فهم و إدراكنه گوره قونوشور، نظرلرى رسالهِٔ نوره و خدمتِ ايمانيهيه چويرر، رسالهِٔ نور حقيقتلريله ايمانه خدمتڭ بو ملّته مادّةً و معنًا أڭ بيوك منفعتلرى تأمين ايدهجگنى دعوا و ايضاح ايدردى. گلن زيارتجيلر، مختلف خلق طبقهلرندن، گنجلردن، أهلِ علمدن ايدى. دڭزلى برائتندن صوڭره مأمورلر آراسنده بيوك إنتباه اولمش، نوره طلبه اولانلر چوغالمشدى.
استاد گلنلرله نه قونوشوردى؟
همان عموميتله، رسالهِٔ نور خدمتنڭ يگانه مقصدى اولان ايمانڭ قوّتلنمهسنڭ وطن و ملّتى تهديد ايدن دينسزلك و قومونيستلك تهلكهسنه مانع اولديغنى؛ شيمدى أڭ ألزم وظيفهنڭ، فردلره و جمعيته دوشن خدمتڭ ايمانى قورتارمق و قوّتلنديرمك بولونديغنى؛ زمانڭ أڭ بيوك دعواسنڭ قرآنه صاريلمق اولديغنى، رسالهِٔ نور بتون قوّتيله بو مسئلهيه حصرِ نظر ايتديگندن، وطن و ملّت دشمنلرى، گيزلى دينسزلر، بهانهلرله هجومه گچوب عليهده تحريكلرده بولوندقلرينى؛ "فقط بز مثبت حركت ايتمگه مجبورز. ألمزده نور وار، سياست طوپوزى يوق. يوز ألمز ده اولسه، آنجق نوره كافى گلير." دييهرك نورڭ دين
— 590 —
دشمنلرينى مغلوب ايدهجگندن، مثبت حركت ايتمهنڭ آتوم بومباسى گبى تأثيرى بولونديغندن، رسالهِٔ نورڭ سياستله هيچ بر علاقهسى بولونماديغنى، مسلگمزڭ أڭ بيوك أساسنڭ إخلاص اولديغنى، رضاءِ إلٰهيدن باشقه هيچ بر مقصد إتّخاذ ايديلهميهجگنى، نورڭ قوّتنڭ ايشته بو اولديغنى؛ إخلاصله، مثبت حركت ايتمكله عنايت و رحمتِ إلٰهيهنڭ رسالهٔ نورى حمايه ايدهجگنى.. إلى آخر.. بيان ايدردى.
استادڭ درسنى و صحبتنى ديڭلهينلرى إشهاد ايدهرك دييهبيليرز كه:
استادڭ بر درسى، بر صحبتى، چوق گنجلر ايچون وسيلهِٔ نجات اولديغى گبى، رسالهِٔ نوره فداكارانه خدمت ايچون ده بر منبعِ إستناد اولوردى. نوره خدمت ايدن فداكار طلبهلرڭ أكثريسى بويله بر ويا بر قاچ دفعه استادڭ درسنده، ايقاظنده حاضر بولونمشدر. أميرطاغنده ايكن، آنقرهيه نور خدمتى ايچون گوندرديگى بر طلبهسى حالِ عالمه باقهرق، "بو إنسانلر نه زمان نور حقيقتلرينى ديڭلهيهجك، قالين ظلمت پردهلرى ناصل ييرتيلاجق، معنوى قراڭلقلر ناصل إزاله اولاجق؟" دييه اميدسزلگه دوشر. صوڭره بر گون أميرطاغنه استادڭ ياننه دونديگى زمان، او بيوك استاد دير: "وظيفهمز خدمتدر. موفّق اولمق، إنسانلره قبول ايتديرمك، جنابِ حقّڭ وظيفهسيدر. بز وظيفهمزى ياپمقله مكلّفز. سن اوراده، بو إنسانلر نه زمان رسالهِٔ نورى ديڭلهيهجكلر دييه اميدسزلگه دوشمه، مراق ايتمه! قطعيًا بيل كه؛ ملأِ أعلانڭ حدسز ساكنلرى، بوگون رسالهٔ نورى آلقيشلايورلر. اونڭ ايچون، هيچ أهمّيتى يوق. قيمت، كميتده دگل، كيفيتدهدر. بعضًا بر خالص و فداكار طلبه، بيڭه مقابلدر." دييهرك يأسنى گيدهرر.
استاد، قيرلره ايلك اوڭجه يايا اولارق چيقاردى. صوڭره فايطونله گزمگه باشلامشدر. اجرتسز بر گون دخى آرابهيه بينديگى گورولمهمشدر. بز كنديسنه آنجق
— 591 —
مصرفنى إداره ايدهجك درجهده فيآتنى سويلر، "بونڭ بوراده فيآتى بودر" ديردك. مطلقا بزم سويلهديگمزدن فضلهسنى بزه ويرر و "فيآتنى ويرمزسهم اولماز. ناصل مقابلنى ويرمديگم بر لقمه هديه بنى خسته ايدييور، بونڭ ده اجرتنى ويرملىيم و ويرمگه مجبورم." ديردى.
داها زياده بهار، ياز و گوز موسمنده گزر، قيشڭ ده آرا صيره قيره چيقاردى. أميرطاغنڭ درت طرفى آچيقلقدر. بورالرده نورلرڭ تصحيحنه چاليشديغى متعدّد درسخانهلرى واردر. أميرطاغنه يرلشمهسندن إعتبارًا دائمى ترصّد آلتنده بولونديغندن و قيرلره چيقديغى زمانده چوق دفعه ژاندارمه و بكجيلرله تعقيب ايديلمهسندن طولايى يالڭز گزر، يالڭز اوطورور، يالڭز چاليشيردى. تا ١٩٤٧ سنهسنه قدر بويله دوام ايتدى. يالڭز فايطوننى إداره ايدن بر طلبهسى، يولده رفاقت ايدر، اوطورديغى زمان يالڭز باشنه قاليردى. قيرلرده أكثريتله تصحيحاتله مشغول اولويوردى. بر مدّت أل يازيلرينى تصحيحله وقت گچيرردى. صوڭره إسپارطه و اينهبوليدهكى فداكار طلبهلرى، برر تكثير ماكينهسى ألده ايدهرك نور مجموعهلرينى چوغالتمغه باشلاديلر. استاد، بوندن صوڭره تصحيح ايچون كنديسنه گلن مجموعهلرى تصحيحه باشلادى. استاد، نورلرڭ يازيلماسنه، تكثيرينه چوق أهمّيت ويرردى. "رسالهِٔ نور، بو عصرى و گلهجك عصرلرى تنوير ايدهجك اولان بر معجزهِٔ قرآنيهدر." دييوب، نوره عائد خدمتى، زمانڭ أڭ بيوك مسئلهسى اولارق قبول ايدر، بو أهمّيتله طاورانيردى.
استاد سرعتلى بر يازىيه و حسنِ خطّه مالك اولماديغى ايچون، رسالهِٔ نورڭ مقبول، بركتلى و نورلى هر گونكى خدمتنه، او ده تصحيحاتله إشتراك ايدردى. ساعتلرجه چاليشير، يورولمق نهدر بيلمزدى. نور خدمتلرينڭ ايفاسى، استاد ايچون معنوى بر غدا حكمنده ايدى. بِالخاصّه شدّتلى خستهلقلى زماننده دخى چاليشماسى گوروليوردى. حياتِ إجتماعيهدن چكيلمش اولوب كيمسه ايله
— 592 —
گوروشمز، مخابرهدن ده منع ايديلديگندن، إنسانلرڭ جماعتلرندن گلن اُنسيت و تسلّيدن محروم ايدى. فقط او، بو يوقلق ايچنده توكنمز بر وارلغه قاووشمشدى. رحمتِ إلٰهيه اوڭا نورلرى إحسان ايتمشدى. أولاد و عيال، مال مُلك، هيچ بر شى و ير يوزنده تحتِ تملّكنده بر قاريش يرى يوقدى. يالڭز بر رسالهِٔ نورى واردى. هر شيئى او ايدى. سَوينجى، مدارِ تسلّيسى او ايدى. بتون إستعدادلرى ايله نورلره متوجّه ايدى. فطرى وظيفهسنى، نورلرڭ درس و تعلّمى ايله إنسانلره نشرى بيلييوردى.
استادڭ سوزلرندهكى حلاوت و خطابندهكى بلاغت فوق العادهدر. گزينتى أثناسنده، راستلاديغى إنسانلر آراسنده هر صنف خلق بولونديغى گبى، بِالخاصّه طاغلرده، قيرلرده، اورمانلرده زراعت و تجارتله اوغراشان خلقدن پك چوقلريله گوروشمش و صحبت ايتمشدر. استادڭ گنيش، كلّى خدمتِ قرآنيهسندن صرفِ نظر، فرضا بتون مشغلهسى و خدمتى أگر صحبتنه و گوروشديگى إنسانلره اولان درس و إرشادينه منحصر اولسه دخى، ينه أمثالسز دينهجك قدر بيوك و مؤثّر بر خدمتدر. كنديلرينڭ بو ساحهدهكى خدمتلرى، چوق معظّمدر. بارلاده بولونديغى مدّتجه طلبهلگنه، قارداشلغه و آخرت همشيرهلگنه قبول ايتديگى أركك و قادينلر گبى، أميرطاغى و جوار كويلرده ده پك چوق آخرت همشيرهلرى، طلبهلرى و قارداشلرى واردى. بِالخاصّه معصوم چوجقلرله علاقهدارلغى پك زيادهدر.
استادڭ عفّت و إستقامتدهكى حدودسزلغى، بِالمشاهده ثابتدر و إنكارى غيرِ قابلدر. حياتى بوينجه، خانملرله قونوشمقدن، نظريله دخى مشغول اولمقدن شدّتله إجتناب ايتمشدر. بر مكتوبندن آڭلاشيلديغى گبى؛ گنجلگنده دخى عفّت و
— 593 —
إستقامتڭ ذروهِٔ منتهاسنده اولديغى، اونى ياقيندن طانييان و حياتنه آشنا اولانلرڭ مشاهدهلريله ثابتدر.
بتون أهالى، استادڭ نمونهِٔ إمتثال عفّت و إستقامتنى گورهرك، كنديسنه اُخروى و معنوى علاقهدارلق گوستررلردى. استاد، آخرت همشيرهلگنه قبول ايتديگى خانملره و معنوى أولاد و طلبهلرى عدّ ايتديگى معصوم چوجقلره چوق دعا ايدردى. قادينلرڭ شفقت قهرمانى اولديغنى؛ بو زمانده، إسلام تربيهسى دائرهسنده حركت ايتمهنڭ ألزم اولديغنى؛ يتيشن معصوم أولادلرينڭ اُخروى حياتلرندن مسئول و أگر ديندار يتيشديرهبيليرلرسه حصّهدار بولوندقلرينى، كنديسنڭ چوق خسته و پريشان اولوب دعا ايتمهلرينى ايستديگنى، إختيار خانملره دعا ايتديگنى، گنج خانملردن ده نمازينى قيلانلره دعا ايدوب آخرت همشيرهسى قبول ايدهجگنى قيصهجه سويلردى. و ذاتًا فضله قونوشمازدى. مبارك طائفهِٔ نساء، سعيد النورسىنڭ يوكسك بر أهلِ حق و حقيقت اولديغنى، قلبلرينڭ صفوتيله حسّ ايدرلردى.
استادڭ معصوم چوجقلرله صحبت و محاورهسى ايسه؛ چوق عبرتلى و سعادتليدر. أميرطاغى و جوارى كويلرنده، ياننه گلن معصوملره، بيوكلر گبى أهمّيت ويروب، قلبًا اونلره متوجّه اولوردى. "أولادلرم! سز معصومسڭز، داها گناهڭز يوقدر. بن چوق خستهيم، بڭا دعا ايديڭز، سزڭ دعاڭز مقبولدر. بن سزى معنوى أولادلرم و طلبهلرم اولارق دعامه داخل ايتدم." ديردى. او چوجقلر، گوزلرندن آقان محبّت نورلريله استادى سلاملارلر؛ استاد، غافل بيوكلردن زياده، اونلره صميمى و جدّى سلام ايدردى. و "بونلر إستقبالڭ نور طلبهلريدر. بڭا اولان بو علاقه و توجّهلرينڭ سببى ايسه: معصوم روحلرى حسّ ايدييور كه؛ رسالهِٔ نور،
— 594 —
اونلرڭ إمدادينه گلمش. بن ده او نورڭ بر ترجمانى اولمام حسبيله، غيرِ إختيارى بو فداكارانه محبّت و علاقهيى گوسترييورلر." ديردى.
استاد، ياننه گلن گنجلره ده؛ دائما نور درسلرينى اوقومالرينى، زمانڭ أخلاقسزلق تهلكهلرندن صاقينمالرينڭ بيوك منفعت و سعادتنى اونلره تلقين ايدهرك، نماز قيلمالرينڭ لزومنى إخطار ايدردى. بو طرزدهكى درسندن، بلكه بيڭلرجه گنجلر إنتباهه گلمشلردر.
ينه قيرلرده و يوللرده راستلاديغى مأمور و ايشجيلره هر بريسنه مناسب درس ويرر، نماز قيلمالرينڭ أهمّيتنى سويلر و او زمان دنيوى مشغلهلرينڭ آخرت حسابنه گچهجگنى تلقين ايدردى. بِالخاصّه بو نوع درسى، "دين، ترقّىيه مانعدر" ديينلرڭ فكرلرينڭ آنجق برر هذيان اولديغنى گوسترر. بِالعكس هم او إنسان ايچون، هم وطن و ملّت ايچون ايمان نورينه مظهر اولمق، مادّى معنوى سعادت و ترقّىيى تأمين ايدر. نمازينى قيلوب إستقامتله حركت ايتديگى تقديرده، دنيوى چاليشمه و غيرتنڭ آخرت حسابنه گچوب أبدى سعادت و نورلرى نتيجه ويرمهسى دوشونجهسى، نه قدر او وظيفهيى إشتياقله سَوهرك ياپمغى تأمين ايدهجگى معلومدر. ايشته بو حقيقتى، بتون مأمورلر، صنعتكارلر و أصناف، رهبر إتّخاذ ايتملى و بو درس، عمومه تلقين ايديلمهليدر. بو ذكر ايديلن بحث، دريادن بر قطره نوعندن استادڭ صايمقله بيتمهين ملّته منفعتدار خدمتندن بر جزءدر. إسلاميته إرتجاع، مؤمنلره مرتجع ديينلره يازيقلر اولسون!..
— 595 —
(حاشيه): دينى فرضلرينى يرينه گتيرمك صورتيله دنيوى چاليشمالرڭ ده بر عبادت حكمنه گچديگنه دائر استاديمزڭ ياننه گلنلره ويرديگى درسلردن بر قاچ نمونه:
١ - استاديمز بديع الزمان حضرتلرى ايله برلكده، بر گون أسكيشهردهكى ييلديز اوتلنده بولونويوردق. شكر فابريقهسندن ياننه گلن بر قاچ ايشجى و اوستهباشينه قيصهجه ديدى: "سز فرض نمازلريڭزى قيلسهڭز، او زمان فابريقهدهكى بتون چالشمالريڭز عبادت حكمنه گچر. چونكه ملّتڭ ضرورى إحتياجنى تأمين ايدن مبارك بر خدمتده بولونويورسڭز."
٢ - ينه بر گون، أگيردير يولى آلتنده اوطورمش رهبرى اوقويوردق. ترن يولنده چاليشان بريسى گلدى. و استاد، اوڭا ده عين شكلده: فرائضى أدا ايدوب، كبائردن چكيلمك شرطيله بتون چاليشمالرينڭ عبادت اولديغنى، چونكه اون ساعتلك بر يولى بر ساعتده كسديرمگه وسيله اولان ترن يولنده چاليشديغندن مؤمنلره، إنسانلره اولان بو خدمتڭ بوشه گيتميهجگنى، أبدى حياتنده سَوينجنه مدار اولاجغنى إفاده ايتمشدر.
٣ - ينه بر گون وقتيله أسكيشهرده، طيّارهجيلر و سوبايلر و عسكرلره ده عينًا شو درسى ويرمشدى: "بو طيّارهلر، بر گون إسلاميته بيوك خدمت ايدهجكلر. فرض نمازلريڭزى قيلسهڭز، قيلامديغڭز زمان قضا ايتسهڭز، عسكر اولديغڭز ايچون هر بر ساعتڭز اون ساعت عبادت، خصوصًا هوا عسكرى اولانلرڭ بر ساعتى اوتوز ساعت عبادت ثوابنى قزانديرر. يتر كه قلبنده ايمان نورى بولونسون و ايمانڭ لازمى اولان نمازى ايفا ايتسين.
٤ - هم بارلا، هم إسپارطه، هم أميرطاغده چوبانلره ديردى: "بو حيوانلره باقمق، بيوك بر عبادتدر. حتّى بعض پيغمبرلر ده چوبانلق ياپمشلر. يالڭز سز فرض نمازيڭزى قيليڭز، تا خدمتڭز اللّٰه ايچون اولسون."
٥ - ينه بر گون، أگيرديرده ألكتريق سانترالينڭ إنشاسنده چاليشان عمله و اوستهيه: "بو ألكتريقڭ عموم ملّته بيوك منفعتى وار. او عمومى منفعتدن حصّهدار اولابيلمڭز ايچون، فرضڭزى قيليڭز. او زمان بتون سعيڭز، اُخروى بر تجارت و عبادت حكمنه گچر." ديمشدر.
بو نوعدن اون بيڭلر مثاللر وار.
دائمى خدمتنده بولونان طلبهلرى
٭ ٭ ٭
— 596 —
استادڭ أميرطاغدهكى إقامتى صيرهسنده اونڭ و طلبهلرينڭ يازديغى مكتوبلردن بر قسمى
أميرطاغدهكى قارداشلريمه!
بنم حقّمده أوهام ايدنلره دييڭز كه: بز، خدمت ايتديگمز بو آدمڭ يگرمى سنهلك حياتنڭ بتون محرم و غيرِ محرم مكتوبلرينى و كتابلرينى و أسرارينى حكومت شدّتلى تحرّياتله ألده ايتدى. طوقوز آى هم إسپارطه، هم دڭزلى، هم آنقره عدليهلرى تدقيقدن صوڭره، بر تك گون جزايى، بر تك طلبهسنه ويرمگى موجب بر مادّه (بش صندوق كتابلرنده و أوراقلرنده) بولونمادى كه؛ هم آنقره أهلِ وقوفى، هم دڭزلى محكمهسى إتّفاقله برائتنه قرار ويرديلر.
هم بو ضرورى ايشلرينى إختيارلغنه حرمةً گورديگمز آدم، محكمهجه دعوا ايتمش و بتون حاضر آرقداشلرينى شاهد گوستروب، تصديق ايتديرمش كه: يگرمى سنهدر هيچ بر غزتهيى و سياسى أثرلرى نه اوقومش، نه صورمش، نه بحث ايتمش؛ و اون سنهدر، حكومتڭ ايكى رئيسندن و بر والى و بر مبعوثندن باشقه هيچ بر أركانى و بيوك مأمورلرينى بيلمييور و طانيمييور و طانيمغه مراق ايتمهمش. و اوچ سنهدر حربِ عمومىيى نه صورمش، نه بيلمش، نه مراق ايتمش، نه راديو ديڭلهمش. و إنتشار ايدن يوز اوتوز تأليفاتندن، يگرمى سنه ظرفنده يوز بيڭ آدمڭ دقّتله اوقودقلرى حالده نه إدارهيه، نه آسايشه، نه وطنه، نه ملّته هيچ بر ضررى حكومت گورمهمش. بش ولايتڭ دقّتلى ضابطهلرى و تحرّى مأمورلرى و محكمه ايشيله إشتغال ايدن اوچ ولايتڭ و مركزِ حكومتڭ درت عدليهلرينڭ آغير جزا محكمهلرى أڭ اوفاق بر صوچ بولمامش كه، تخليهلرينه مجبور اولديلر. أگر بو
— 597 —
آدمڭ دنيا إشتهاسى و سياسته مَيلى اولسيدى؛ هيچ إمكانى وار مى كه، بر ترشّحاتى و أمارهلرى بولونماسين؟ حالبوكه محكمه صفحاتنده هيچ بر أماره بولامديلر كه، معنّد بر مدّعىعمومى مجبور اولوب وقوعات يرنده إمكاناتى إستعمال ايدهرك مكرّرًا إدّعانامهسنده "ياپابيلير" ديمش و "ياپمش" ديمهمش. ياپابيلير نرهده؟ ياپمش نرهده؟ حتّى محكمهده سعيد اوڭا ديمش: "هركس بر قتلى ياپابيلير؛ بو إدّعاڭز ايله هركسى و سزى محكمهيه ويرمك لازم گلييور!"
الحاصل: يا بو آدم تام ديوانهدر كه، بو درجه دهشتلى امورِ دنيايه قارشى لاقيد قالييور وياخود بو وطنڭ و بو ملّتڭ أڭ بيوك بر سعادتنه إخلاصله چاليشمق ايچون، هيچ بر شيئه تنزّل ايتمز و أهمّيت ويرمز. اويله ايسه بونى تعجيز و تضييق ايتمك، وطن و ملّته و آسايشه بر نوع إهانتدر. و اونڭ حقّنده بو چشيد أوهام ايتمك، بر ديوانهلكدر.
٭ ٭ ٭
كندى كنديمه بر حسبحالدر
(بو حسبحالى آنقره مقاماتنه ايشيتديرمهيى، إصلاحدن صوڭره سزڭ تنسيبڭزه حواله ايدرم.)
حاكم كنديسى مدّعى اولسه، ألبته "كيمدن كيمه شكوا ايدهيم، بن دخى شاشدم" بنم گبى بيچارهلره ديديرتير. أوت شيمديكى وضعيتم حپسدن چوق زياده صيقنتيليدر. بر گونى، بر آى حپسِ منفرد قدر بنى صيقييور. بو غربت و إختيارلق و خستهلق و يوقسوللق و ضعفيتله، قيشڭ شدّتى ايچنده هر شيدن منع ايديلدم. بر چوجقله بر خستهلقلى آدمدن باشقه كيمسه ايله گوروشمهم. ذاتًا بن، تام بر حپسِ منفردده يگرمى سنهدن بَرى عذاب چكييورم. بو حالدن فضله بڭا تجريد و ترصّدلريله صيقنتى ويرمك ايسه، "غيرت اللّٰه"ه طوقونوب، بر بلايه وسيله
— 598 —
اولماسندن قورقولور. محكمهده ديديگم گبى، ناصلكه درت دفعه دهشتلى زلزلهلر، بزه ظلمًا تعرّضڭ عين زماننده گلمهسى گبى پك چوق وقوعات وار. حتّى تخمين ايدرم كه؛ بنم حقوقمى محافظه و بنى حمايه ايتمك ايچون چوق گوونديگم آفيون عدليهسى، دڭزلى محكمهسندهكى رسالهِٔ نور حقّنده مراجعتمه بِالعكس أهمّيت ويرمدى، بنى مأيوس ايتدى، عدليهنڭ يانغيننه بر وسيله اولدى إحتمالى وار.
بن ديرم كه: بنم حقّمده وجدانلى و إنسانيتلى اولان بو قضانڭ حكومتى، ضابطه و عدليهسيله برابر بنى تام حمايه ايتمك، أڭ أهمّيتلى بر وظيفهسيدر. چونكه يگرمى سنهلك بتون أثرلريمى و مكتوبلريمى، اوچ عدليه و مركزِ حكومت طوقوز آى تدقيقدن صوڭره برائتمزه و تخليهمزه قرار ويردى. فقط أجنبى منفعتى حسابنه و بو ملّت و بو وطنڭ پك بيوك ضررينه چاليشان بر گيزلى قوميته، بزم برائتمزى بوزمق ايچون، هر طرفده حبّهيى قبّه ياپارق بر قسم مأمورلرى عليهمه أوهاملانديرديلر. بر مقصدلرى؛ بنم صبرم توكنسين، آرتيق يتر ديديرتسينلر. ذاتًا اونلرڭ شيمدى بندن قيزدقلرينڭ بر سببى؛ سكوتمدر، دنيايه قاريشمامقدر. عادتا نه ايچون قاريشمييورسڭ، تا قاريشسين مقصديمز يرينه گلسين دييورلر.
عليهمه حكومتڭ بر قسم مأمورلرينى أوهاملانديرمقده إستعمال ايتدكلرى بر ايكى دسيسهلرينى بيان ايدييورم.
ديرلر: "سعيدڭ نفوذى وار. أثرلرى هم تأثيرلى، هم كثرتليدر. اوڭا تماس ايدن، اوڭا دوست اولور. اويله ايسه، اونى هر شيدن تجريد ايتمك و إهانت ايتمكله و أهمّيت ويرمهمكله، هركسى اوندن قاچيرمقله و دوستلرينى اوركوتمكله نفوذينى قيرمق لازمدر" دييه حكومتى شاشيرتير، بنى ده دهشتلى صيقنتيلره صوقارلر. بن ده ديرم:
— 599 —
أى بو ملّت و وطنى سَون قارداشلر! أوت او منافقلرڭ ديدكلرى گبى، نفوذ وار. فقط بنم دگل، بلكه رسالهِٔ نورڭدر. و او قيريلماز، اوڭا ايليشدكجه قوّتلشير. و ملّت و وطن عليهنده هيچ بر وقت إستعمال ايديلمهمش و ايديلمز و ايديلهمز. ايكى عدليه، اون سنه فاصله ايله شدّتلى و حدّتلى يگرمى سنهلك أوراقمى تدقيقات نتيجهسنده، بر حقيقى سبب جزامزه بولمامسى، بو دعوايه جرح ايديلمز بر شاهددر.
أوت أثرلر تأثيرليدر. فقط ملّت و وطنڭ تام منفعتنه و هيچ بر ضرر طوقونديرمدن يوز بيڭ آدمه قوّتلى ايمانِ تحقيقى درسى ويرمكله، سعادت و حياتِ أبديهلرينه تام خدمتده تأثيرليدر. دڭزلى حپسخانهسنده، قسمًا آغير جزا ايله محكوم يوزلر آدم، يالڭز ميوه رسالهسيله غايت اوصلى و متديّن صورتنه گيرمهلرى؛ حتّى ايكى اوچ آدمى ئولديرنلر، اونڭ درسيله داها تخته بيتنى ده ئولديرمكدن چكينمهلرى و او حپسخانه مديرينڭ إقراريله، حپسخانهنڭ بر تربيه مدرسهسى حكمنى آلماسى، بو مدّعايه ردّ ايديلمز بر سنددر، بر حجّتدر.
أوت بنى هر شيدن تجريد ايتمك، إشكنجهلى بر عذاب و قتمرلى بر ظلمدر و بو ملّته غدرلى بر خيانتدر. چونكه اوتوز قرق سنه حياتمى بو ملّت ايچنده گچيرديگم حالده، تماسمدن هيچ ضرر گورمديگنه و بو ديندار ملّت چوق محتاج اولديغى قوّهِٔ معنويه و تسلّى و قوّتِ ايمانيه منفعتنى گورديگنه قطعى بر دليلى؛ بو قدر عليهمده اولان شدّتلى پروپاغندهلره باقميهرق، هر طرفده رسالهِٔ نوره فوق العاده توجّه و رغبت گوسترمهلرى.. (حتّى إعتراف ايدرم) يوز درجه حدّمدن زياده لايق اولماديغم بيوك إلتفات ايتمهسيدر.
بن ايشيتدم كه؛ بنم إعاشهمه و إستراحتمه بورادهكى حكومت مراجعت ايتمش، قبول جوابى گلمش. بن بونلرڭ إنسانيتنه تشكّرله برابر، ديرم:
— 600 —
أڭ زياده محتاج اولديغم و حياتمده أڭ أساسلى دستور اولان حرّيتمدر. أصلسز أوهام يوزندن، أمثالسز بر طرزده حرّيتمڭ قيدلر و إستبدادلر آلتنه آلينمهسى، بنى حياتدن جدًّا اوصانديرييور. دگل حپس و زندانى، بلكه قبرى بو حاله ترجيح ايدرم. فقط خدمتِ ايمانيهده زياده مشقّت ايسه زياده ثوابه سبب اولماسى بڭا صبر و تحمّل ويرر. مادام بو إنسانيتلى ذاتلر بنم حقّمده ظلمى ايستهمييورلر، أڭ أوّل بنم مشروع دائرهدهكى حرّيتمه طوقونديرماسينلر. بن أكمكسز ياشارم، حرّيتسز ياشايامام. أوت اون طوقوز سنه بو غربتده يالڭز ايكى يوز بانقنوط ايله، شدّتلى بر إقتصاد و قوّتلى بر رياضت ايچنده كندينى إداره ايدهرك، حرّيتنى و عزّتِ علميهسنى محافظه ايچون كيمسهيه إظهارِ حاجت ايتمهين و منّت آلتنه گيرمهين و صدقه و زكات و معاش و هديهلرى قبول ايتمهين بر آدم، ألبته إعاشهدن زياده عدالت ايچنده حرّيته محتاجدر. أوت أمثالسز بر تضييق آلتندهيم. بر ايكى جزئى نمونهسنى بيان ايدييورم:
بريسى:محكمهجه، رسالهِٔ نورڭ علمى بر مدافعهنامهسى و آنقرهنڭ يدى مقاماتنه و رئيسِ جمهوره مدافعاتمله برابر گوندريلن و نتيجهده آنقره أهلِ وقوفنڭ تقديريله برائتمزه بر سبب اولان و حپس آرقداشلريمڭ بڭا بر يادگار و خاطره اولمق اوزره گوزل يازيلريله بر قاچ نسخهسى يازيلان و أليمده بولونان و دڭزلى ضابطهسى گوروب ايليشمهين و آفيون پوليسخانهسنده بر گيجه و بورانڭ ضابطهسنده ده آچيق اولارق بر گيجه قالان ميوه رسالهسى ايله مدافعهنامهيى، هر گون أنديشهلر ايچنده، بونلرى ده أليمدن آلماسين دييه صاقلايوردم. بلكه بنى تحرّى ايدهجكلر تلاشى ايله، بو غربتده طانيمديغم آدملره، بونلرى صاقلا دييهمديگمدن چوق اوزولويوردم.
ايكنجيسى:دڭزلى محكمهسى هيچ ايليشمديگى و أسكيشهر محكمهسى يالڭز بر تك كلمهسنه ايليشوب، بر تك حرفله جوابنى آلان إختيارلر رسالهسنى،
— 601 —
إستانبوللى بر آدم، بوراده بر آدمدن آلوب إستانبوله گوتورمش. هر ناصلسه عليهمدهكى بر دينسزڭ ألنه گچمش. حبّهيى اون قبّه ياپارق ولايت ضابطهسنى شاشيرتوب، "كيمڭله گوروشويور، ياننه كيملر گيدييور؟" دييه بنى صيقمغه باشلاديلر. هر نه ايسه.. بونلر گبى چوق آجى نمونهلر وار. فقط أڭ معناسزى بودر كه؛ بنى قونوشديرمامق ايچون، خدمتمده بر چوجقله بر خستهلقلى آدمدن باشقه هركسى اوركودوب، بندن قاچيرتمالريدر. بن ده ديرم:
اون آدمڭ بندن چكينمهلرى يرينه؛ اون بيڭلر، بلكه يوز بيڭلر مسلمان، رسالهِٔ نورڭ درسنه هيچ بر مانعه أهمّيت ويرميهرك دوام ايدييورلر. هم بو مملكتده، هم خارج عالمِ إسلامده چوق قوّتلى حقيقتلرى و چوق قيمتلى فائدهلرى ايچون تام بر رواج ايله إنتشار ايدن رسالهٔ نورڭ بيڭلر نسخهلرندن هر برى، بنم يرمده بندن مكمّل قونوشويور. بنم صوصمامله، اونلر صوصماز و صوصديريلمازلر.
هم مادام محكمهجه إثبات ايديلمش كه؛ يگرمى سنهدن بَرى سياستله علاقهمى كسديگم و هيچ بر أماره عكسنه ظهور ايتمديگى حالده، ألبته بنمله گوروشندن توهّم ايتمك پك معناسزدر.
٭ ٭ ٭
(كندى كنديمه حسبحال نامندهكى پارچهيه لاحقه اولارق)
عدليه وكيليله و رسالهٔ نورله علاقهدار محكمهلرڭ حاكملريله بر حسبحالدر.
أفنديلر! سز، نه ايچون سببسز بزمله و رسالهِٔ نورله اوغراشييورسڭز! قطعيًا سزه خبر ويرييورم كه: بن و رسالهِٔ نور، سزڭله دگل مبارزه، بلكه سزى دوشونمك دخى وظيفهمزڭ خارجندهدر. چونكه رسالهِٔ نور و حقيقى شاكردلرى، أللى سنه صوڭره
— 602 —
گلن نسلِ آتىيه غايت بيوك بر خدمت و اونلرى بيوك بر ورطهدن و ملّت و وطنى بيوك بر تهلكهدن قورتارمغه چاليشييورلر. شيمدى بزمله اوغراشانلر، او زمان قبرده ألبته طوپراق اولويورلر. فرضِ محال اولارق او سعادت و سلامت خدمتى بر مبارزه اولسه ده، قبرده طوپراق اولمغه يوز طوتانلرى علاقهدار ايتمهمك گركدر.
أوت حرّيتجيلرڭ أخلاقِ إجتماعيهده و دينده و سجيهِٔ ملّيهده بر درجه لااباليلك گوسترملريله، يگرمى اوتوز سنه صوڭره دينجه، أخلاقجه، ناموسجه شيمديكى وضعيتى گوسترديگى جهتندن؛ شيمديكى وضعيتده ده، أللى سنه صوڭره بو ديندار، ناموسكار، قهرمان سجيهلى ملّتڭ نسلِ آتيسى، سجيهِٔ دينيه و أخلاقِ إجتماعيه جهتنده، نه شكله گيرهجك ألبته آڭلايورسڭز. بيڭ سنهدن بَرى بو فداكار ملّت، بتون روح و جانيله قرآنڭ خدمتنده أمثالسز قهرمانلق گوستردكلرى حالده، أللى سنه صوڭره او پارلاق ماضيسنى دهشتلى لكهدار بلكه محو ايدهجك بر قسم نسلِ آتينڭ ألنه ألبته رسالهٔ نور گبى بر حقيقتى ويروب، او دهشتلى سقوطدن قورتارمق أڭ بيوك بر وظيفهٔ ملّيه و وطنيه بيلديگمزدن؛ بو زمانڭ إنسانلرينى دگل، او زمانڭ إنسانلرينى دوشونويورز.
أوت أفنديلر! گرچه رسالهِٔ نور صِرف آخرته باقار؛ غايهسى رضاىِ إلٰهى و ايمانى قورتارمق و شاكردلرينڭ ايسه، كنديلرينى و وطنداشلرينى إعدامِ أبديدن و أبدى حپسِ منفرددن قورتارمغه چاليشمقدر. فقط دنيايه عائد ايكنجى درجهده غايت أهمّيتلى بر خدمتدر و بو ملّت و وطنى آنارشيلك تهلكهسندن و نسلِ آتينڭ بيچارهلر قسمنى ضلالتِ مطلقهدن قورتارمقدر. چونكه بر مسلمان باشقهسنه بڭزهمز. دينى ترك ايدوب إسلاميت سجيّهسندن چيقان بر مسلم؛ ضلالتِ مطلقهيه دوشر، آنارشيست اولور، داها إداره ايديلمز.
أوت أسكى تربيهِٔ إسلاميهيى آلانلرڭ يوزده ألليسى ميدانده واركن و عنعناتِ ملّيه و إسلاميهيه قارشى يوزده أللى لاقيدلق گوستريلديگى حالده؛ أللى سنه
— 603 —
صوڭره، يوزده طقسانى نفسِ أمّارهيه تابع اولوب ملّت و وطنى آنارشيلگه سَوق ايتمك إحتمالنڭ دوشونولمسى و او بلايه قارشى بر چاره تحرّيسى، يگرمى سنه أوّل بنى سياستدن و بو عصردهكى إنسانلرله اوغراشمقدن قطعيًا منع ايتديگى گبى؛ رسالهِٔ نورى، هم شاكردلرينى، بو زمانه قارشى علاقهلرينى كسمش؛ هيچ اونلرله نه مبارزه، نه مشغوليت يوق.
مادام حقيقت بودر، عدليهلرڭ دگل بنى و اونلرى إتهام ايتمك؛ بلكه رسالهِٔ نورى و شاكردلرينى حمايه ايتمك أڭ برنجى وظيفهلريدر. چونكه اونلر بو ملّت و وطنڭ أڭ بيوك بر حقوقنى محافظه ايتدكلرندن، اونلرڭ قارشيسنده، بو ملّت و وطنڭ حقيقى دشمنلرى رسالهِٔ نوره هجوم ايدوب، عدليهيى شاشيرتوب، دهشتلى بر حقسزلغه و عدالتسزلگه سَوق ايدييورلر. كوچوجك ايكى نمونهسنى بيان ايدييورم:
أزجمله: حپسدهكى آرقداشلرمدن، سلام كلامدن عبارت و عربى بر رسالهمڭ فيآتى اولان اون بانقنوطى، بورادهكى بر آدمه گوندروب؛ تا إسپارطهده طبع مصرفنى ويرن او نسخهلر صاحبنه ويريلسين ديين مكتوبى يوزندن؛ هم عدليه، هم حكومت بڭا صيقنتيلر ويروب، هم واسطه اولان آدمى تحرّى ايتدى. بو سينك قنادى قدر أهمّيتى اولميان بر عادى مكتوبى، هم آلتى آى ظرفنده بر تك عادى مخابرهيى بو قدر بيوك بر مسئله صورتنه گتيرمك، ألبته عدليهنڭ شرفنه، حيثيتنه ياقيشماز.
ايكنجى نمونه: بنم گبى غريب، إختيار و ضعيف و برائت ايتمش بر مسافره، هركسى حتّى خدمتجيلرينى رسمًا پروپاغنده ايله اوندن اوركوتمك، كندينى پريشان بر وضعيته صوقمق بو ولايتدهكى حكومتڭ حميتِ ملّيهسنه ياقيشمديغندن، سينك قنادى قدر موهوم بر ضرره طاغ گبى أهمّيت ويروب
— 604 —
عليهمده رسمًا پروپاغنده ياپمق، "كيمڭ ايله گوروشويور و ياننه كيم گيدييور؟" دييه هركسه بر تلاش ويرمك.. حكومتڭ حكمتى و حاكميتى، بو عجيب حالته ألبته تنزّل ايتمهمك گركدر. هر نه ايسه... بو ايكى مادّه گبى، مطّلع اولانلره حيرت ويرن چوق مادّهلر وار.
أفنديلر! ضلالت و فنالقلر جهالتدن گلسه، دفع ايتمسى قولايدر. فقط فندن، علمدن گلن ضلالتڭ إزالهسى چوق مشكلدر. بو زمانده ضلالت فندن، علمدن گلديگى ايچون، آنجق اونلرى إزاله ايتمگه و نسلِ آتيدن او بلايه دوشن قسمنى قورتارمغه، قارشيلرنده طايانمغه رسالهِٔ نور گبى هر جهتله مكمّل بر أثر لازمدر. رسالهِٔ نورڭ بو قيمتده اولديغنه دليل شودر كه: يگرمى سنهدن بَرى، بنم شدّتلى و كثرتلى بولونان معارضلرم و شدّتلى طوقاتلرينى يين فيلسوفلرڭ هيچ بريسى، رسالهِٔ نوره قارشى چيقمامش و جرح ايدهمهمش و چيقاماز. و طوقوز آى، اوچ عدليه و مركزِ حكومت أهلِ وقوفى، يوز كتابدن عبارت أجزالرنده، بزى مسئول ايدهجك بر تك مادّه بولاماملريدر. و بيڭلر أهلِ دقّت اولان رسالهِٔ نور شاكردلرينه قناعتِ قطعيه ويرن، "إشاراتِ قرآنيه" و "إخباراتِ غيبيهِٔ عَلَويه و غوثيه"نڭ، بو عصرده رسالهِٔ نورڭ أهمّيتنه و مقبوليتنه إمضا باصمالريدر.
أوت عدليهلر حقوقلرى محافظه ايتمك و حقسزلرى تجاوزدن طورديرمق، وظيفهلرى اولمق جهتيله؛ رسالهِٔ نورڭ يوز رسالهسى، يگرمى سنهده يوز بيڭ آدمڭ سعادتلرينه خدمت ايتديگى ثابت اولمقله برابر؛ اون سنهدن بَرى، ايكى محكمه و مركزِ حكومت و بر قاچ ولايتڭ ضابطهلرى و دڭزلى محكمهسى مناسبتيله طوقوز آى بتون محرم و غيرِ محرم أوراقلريمزده و رسالهلرده ملّته و وطنه بر ضررلى مادّهيى و موجبِ جزا بر ياڭليش گورمديگندن، ألبته رسالهِٔ نورڭ بو وطنده غايت كلّى و بيوك حقوقى وار. بو كلّى و چوق أهمّيتلى حقوقى نظره آلمايوب، عادى أوراقلر گبى
— 605 —
مصادره ايدهرك، ملّته و تقويهِٔ ايمانه محتاج بيچارهلره پك بيوك بر حقسزلغى نظره آلمامق و عادى بر آدمڭ جزئى و كوچك بر حقّنى أهمّيتله نظره آلمق؛ عدليهنڭ ماهيتنه و عدالتڭ حقيقتنه هيچ بر جهتله ياقيشماز، دييه سزه خاطرلاتييورز.
دوقتور دوزينڭ وسائر زنديقلرڭ أثرلرينه ايليشمهمك، رسالهِٔ نوره ايليشمك، غضبِ إلٰهينڭ جلبنه بر وسيله اولابيلير دييه قورقويورز. جنابِ حق سزه إنصاف و مرحمت و بزه ده صبر و تحمّل إحسان أيلهسين. آمين!
غيرِ رسمى، فقط تجريدِ مطلقده
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(بو إستدعا، اوچ مقاماته گوندريلمشدر. اورادهكى قارداشلريمه بر مأخذ اولمق ايچون گوندرلدى.)
يگرمى سنهدن بَرى صبر ايدوب سكوت ايدن بر مظلومڭ شكواسنى ديڭلهمڭزى ايستهيورم!
حرّيتڭ أڭ گنيش صورتنى ويرن جمهوريت حكومتنده هر بر حرّيتدن منع ايديلمكله برابر، دشمنلرم بنم عليهمه هر جهتله سربست اولارق بنى أزييورلر. حرّيتِ وجدان و حرّيتِ فكرِ علميهيى تأمين ايدن جمهوريت حكومتى، يا بنى تام حمايه ايدوب، غرضكار، أوهاملى دشمنلريمى صوصديرسون وياخود بڭا، دشمنلرم گبى حرّيتِ قلم ويروب، مدافعاتمه ياساق ديمهسين. چونكه رسمًا، پرده آلتنده هر مخابرهدن منعم ايچون پوستهخانهلره گيزلى أمر ويريلمش. صو و أكمگمى گتيرن بر تك چوجقدن باشقه كيمسه ايله بنى گوروشديرمهمك ايچون تنبيهات ويريلديگى بر زمانده، أسكيدن بَرى بنم معارضلرم فرصت بولوب، تام
— 606 —
محكمهِٔ تمييزڭ برائتمزى تصديق ايدهرك، محكمهدهكى أهلِ وقوفڭ تحسين ايتدكلرى كتابلريمى آلمايى بكلركن؛ او دشمنلرم، هيچ مناسبتم اولميان بر ايكى محرم رسالهلريمى ويرديروب، صوڭره مسلكجه بنم عليهمده بر ايكى أهلِ وقوفڭ ألنه گچيروب، عليهمده فنا بر راپور حاضرلادقلرينى ايشيتدم. داها صبر و تحمّلم قالمادى. بن حكومتِ جمهوريهنڭ بتون أركانلرينه، بلكه دنيايه إعلان ايدييورم كه:
قرآنِ حكيمڭ سرِّ حقيقتيله و إعجازينڭ طلسميله، بنم و رسالهِٔ نورڭ پروغراممز و مسلگمز و بِالفعل ثمرهسنى گورديگمز و چاليشديغمز و غايهِٔ حركتمز و هدفمز، ئولومڭ إعدامِ أبديسندن ايمانِ تحقيقى ايله بيچارهلرى قورتارمق و بو مبارك ملّتى ده هر نوع آنارشيلكدن محافظه ايتمكدر.
ايشته رسالهِٔ نور، اوچ أهلِ وقوف هيئتنڭ و اوچ محكمهنڭ اينجهلهمهسندن گچديگى حالده، بو ايكى وظيفهِٔ قدسيهدن باشقه، قصدى اولارق دنيايه، إدارهيه، آسايشه طوقونهجق جهتى اولماديغنه، يگرمى سنهلك حياتم و يوز اوتوز رسالهِٔ نور ميدانده جرح ايديلمز بر حجّتدر.
أوت محكمهجه دعوا ايتديگم و بنمله مناسبتدار بتون دوستلريمڭ تصديقى آلتنده، يگرمى سنهدن بَرى هيچ مراجعت ايتمهين و اون سنهدن بَرى حكومتڭ أركانلرينى (بر قاچى مستثنا اولارق) بيلمهين و درت سنهدن بَرى دنيا حربندن و حادثاتندن هيچ خبر آلميان و مراق ايتمهين بو بيچاره مظلوم سعيد، هيچ إمكانى وار مى كه، أهلِ سياستله اوغراشسين و إدارهيه ايليشسين و آسايشڭ إخلالنه مَيلى بولونسون؟ أگر ذرّه مقدار بولونسه ايدى؛ "قارشيمده كيملر وار، دنياده نهلر اولويور، بڭا كيم يارديم ايدهجك؟" دييه صوروشديراجقدى، مراق ايدهجكدى، قاريشهجقدى، حيلهلرله بيوكلره حلول ايدهجكدى. أڭ أليم جزئى بر حادثه شودر كه:
— 607 —
"بر تجريدِ مطلق ايچنده هر مخابرهدن كسيلمش وضعيتمدن قورتولمق ايچون حپسه گيرمگه بر بهانه بولڭز كه؛ بنى حپسه آلسينلر، بو عذابدن قورتولايم" دييه بعض دوستلريمه بر گيزلى مكتوب ألدن گوندرمشدم. تا، بنم حياتمڭ سرمايهسى و نتيجهسى و غايت زينتلى بر صورتده تزيين ايديلمش رسالهِٔ نوردن، دڭزليده محكمهده بولونان كتابلريمه ياقين اولايم و تسليم آلمغه چاليشهيم. مع التأسّف عليهمه اولان اورادهكى أهلِ وقوفدن بر تك آدم بنى مدافعه ايدركن، او دخى مكتوبمى گوروب، حپسه گيرمهم ايچون عليهمه حكم ويرمگه مجبور اولمش.
بنى حپسلره صوقان معارضلريمڭ بر بهانهلرى ده (او محكمهده اوندن برائت قزانديغم) "طريقتجيلق"در. حالبوكه رسالهِٔ نورده دائما دعوا ايدوب ديمشم: "زمان طريقت زمانى دگل، بلكه ايمانى قورتارمق زمانيدر. طريقتسز جنّته گيدنلر چوقدر، ايمانسز جنّته گيدن يوقدر." دييه بتون قوّتمزله ايمانه چاليشمشز. بن خواجهيم، شيخ دگلم. دنياده بر خانهم يوق كه، نرهده تكيهم اولاجق؟ بو يگرمى سنه ظرفنده، بر تك آدم يوق كه؛ چيقسين ديسين: "بڭا طريقت درسى ويرمش." و محكمهلر و ضابطهلر بولمامشلر. يالڭز أسكيدن يازديغم طريقتلرڭ حقيقتلرينى علمًا بيان ايدن تلويحات رسالهسى وار كه، بر درسِ حقيقتدر و يوكسك بر درسِ علميدر، طريقت درسى دگلدر. حرّيتِ وجدانى أساس طوتان حكومتِ جمهوريهنڭ، ألبته بو ملّتڭ ميليارلر أجدادينڭ روحلرى باغلانديغى بر حقيقته و اونڭ يولنده دنيايه ميدان اوقودقلرى و ايمانِ تحقيقىيى غالبانه فلسفهيه قارشى إثبات ايدن بر أثرى و خادملرينى حمايه ايتمك، أهمّيتلى بر وظيفهسيدر. يوقسه او ضعيف خادمڭ أللرينى باغلايوب، بيڭلر دشمنلرينى اوڭا صالديرتمايه، هيچ بر وجهله او جمهوريتڭ دستورلرى مساعده ايتمز. جمهوريت بنى ديڭلهيهجك دييه شكوامى يازدم. أوت
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ
ديرم.
٭ ٭ ٭
— 608 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
(هم معنوى، هم مادّى بر قاچ جهتده صوريلان بر سؤاله مجبوريت تحتنده بر جوابدر.)
سؤال:نهدن نه داخلده، نه خارجده بولونان جريانلره و بِالخاصّه سياستلى جماعتلره هيچ بر علاقه پيدا ايتمييورسڭ؟ و رسالهِٔ نور و شاكردلرينى ممكن اولديغى قدر او جريانلره تماسدن منع ايدييورسڭ. حالبوكه أگر تماس ايتسهڭ و علاقهدار اولسهڭ، بردن بيڭلر آدم رسالهِٔ نور دائرهسنه گيروب پارلاق حقيقتلرينى نشر ايدهجكلردى؛ هم بو قدر سببسز صيقنتيلره هدف اولميهجقدڭ!
الجواب:بو علاقهسزلق و إجتنابڭ أڭ أهمّيتلى سببى: مسلگمزڭ أساسى اولان "إخلاص" بزى منع ايدييور. چونكه بو غفلت زماننده، خصوصًا طرفگيرانه مفكورهلر صاحبى، هر شيئى كندى مسلگنه آلَت ايدهرك، حتّى ديننى و اُخروى حركاتنى ده او دنيوى مسلگه بر نوع آلَت حكمنه گتيرييور. حالبوكه حقائقِ ايمانيه و خدمتِ نوريهِٔ قدسيه، كائناتده هيچ بر شيئه آلَت اولاماز. رضاىِ إلٰهيدن باشقه بر غايهسى اولاماز. حالبوكه شيمديكى جريانلرڭ طرفگيرانه چارپيشمالرى هنگامنده بو سرِّ إخلاصى محافظه ايتمك، ديننى دنيايه آلَت ايتمهمك مشكللشمش. أڭ ايى چاره، جريانلرڭ قوّتى يرينه، عنايت و توفيقِ إلٰهيهيه طايانمقدر.
إجتنابمزڭ چوق سببلرندن بر سببى ده؛ رسالهٔ نورڭ درت أساسندن بريسى اولان "شفقت ايتمك"، ظلم و ضرر ايتمهمكدر. چونكه،
وَ لَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرٰى
يعنى "بريسنڭ خطاسيله، باشقهسى ويا أقرباسى خطاكار اولماز؛ جزايه
— 609 —
مستحق اولماز" اولان دستورِ إرادهٔ إلٰهيهيه قارشى، بو زمانده اِنَّهُ كَانَ ظَلُومًا جَهُولًا سرّيله شديد بر ظلم ايله مقابله ايدر. طرفگيرلك حسّيله، بر جانينڭ خطاسيله، دگل يالڭز أقرباسنه، بلكه طرفدارلرينه دخى عداوت ايدر. ألندن گلسه ظلم ايدر. ألنده حكم وارسه، بر آدمڭ خطاسيله بر كويه بومبا آتار. حالبوكه بر معصومڭ حقّى، يوز جانى ايچون فدا ايديلمز؛ اونلرڭ يوزندن اوڭا ظلم ايديلمز. شيمديكى وضعيت، يوز معصومى بر قاچ جانى ايچون ضررلره صوقار. مثلا: خطالى بر آدمه متعلّق، بيچاره إختيار والده و پدرى و معصوم چولوق چوجقلرى أزمك، پريشان ايتمك، طرفگيرانه عداوت ايتمك، شفقتڭ أساسنه ضددر. مسلمانلر ايچنده طرفگيرانه جريانلر يوزندن، بويله معصوملر ظلمدن قورتولامييورلر. خصوصًا إختلاله سببيت ويرن وضعيتلر، بتون بتون ظلمى طاغيتير، گنيشلتير. جهادِ دينىده اولسه، كافرلرڭ چولوق چوجقلرينڭ وضعيتلرى عينيدر. غنيمت اولابيلير؛ مسلمانلر، اونلرى كندى ملكنه داخل ايدهبيلير. فقط إسلام دائرهسنده بريسى دينسز اولسه؛ چولوق چوجغنه هيچ بر جهتله تملّك ايديلمز، حقوقنه مداخله ايديلمز. چونكه او معصوملر، إسلاميت رابطهسيله دينسز پدرينه دگل، بلكه إسلاميتله و جماعتِ إسلاميه ايله باغليدر. فقط كافرڭ چوجقلرى، گرچه أهلِ نجاتدرلر؛ فقط حقوقده، حياتده پدرلرينه تابع و علاقهدار اولماسندن، جهاد ضربهسنده او معصوملر مملوك و أسير اولابيليرلر.
عموم قارداشلريمه برر برر سلام و كارى بيڭلر اولان ليلهِٔ معراجڭزى تبريك ايدرم. مرحوم حاجى إبراهيمڭ، رأفت بك گبى متعلّقاتلرينه بنم طرفمدن تعزيه ايدوب، دييڭز كه: "او مرحوم، رسالهِٔ نور طلبهلرى دائرهسى ايچندهدر؛ دائما اونلره اولان دعالره مظهردر. بز ده خصوصى اوڭا دعا ايدرز."
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 610 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
(بر سؤاله مجبورى جوابڭ تتمّهسيدر.)
بو ياز موسمى، غفلت زمانى و دردِ معيشت مشغلهسى هنگامى و شهورِ ثلاثهنڭ چوق ثوابلى عبادت وقتى و زمين يوزندهكى فورطنهلرڭ سلاحله دگل، ديپلوماتلقله چارپيشمالرى زمانى اولديغى جهتله؛ غايت قوّتلى بر متانت و وظيفهِٔ نوريهِٔ قدسيهده بر ثبات اولمازسه، رسالهِٔ نورڭ خدمتى ضررينه بر عطالت، بر فتور و توقّف باشلار.
عزيز قارداشلرم، سز قطعى بيليڭز كه: رسالهِٔ نور و شاكردلرينڭ مشغول اولدقلرى وظيفه، روىِ زميندهكى بتون معظّم مسائلدن داها بيوكدر. اونڭ ايچون دنيوى مراقآور مسئلهلره باقوب، وظيفهِٔ باقيهڭزده فتور گتيرمهيڭز. ميوهنڭ دردنجى مسئلهسنى چوق دفعه اوقويڭز، قوّهٔ معنويهڭز قيريلماسين.
أوت أهلِ دنيانڭ بتون معظّم مسئلهلرى، فانى حياتده ظالمانه اولان دستورِ جدال دائرهسنده غدّارانه، مرحمتسز و مقدّساتِ دينيهيى دنيايه فدا ايتمك جهتيله؛ قدرِ إلٰهى اونلرڭ او جنايتلرى ايچنده، اونلره بر معنوى جهنّم ويرييور. رسالهِٔ نور و شاكردلرينڭ چاليشدقلرى و وظيفهدار اولدقلرى فانى حياته بدل، باقى حياته پرده اولان ئولومى و حياتِ دنيويهنڭ پرستشكارلرينه غايت دهشتلى أجل جلّادينڭ، حياتِ أبديهيه برر پرده و أهلِ ايمانڭ سعادتِ أبديهلرينه برر وسيله اولديغنى، ايكى كرّه ايكى درت ايدر درجهسنده قطعى إثبات ايتمكدهدر. شيمدىيه قدر او حقيقتى گوسترمشز.
الحاصل: أهلِ ضلالت، موقّت حياته قارشى مجادله ايدييورلر. بزلر، ئولومه قارشى نورِ قرآن ايله جدالدهيز. اونلرڭ أڭ بيوك مسئلهسى (موقّت اولديغى
— 611 —
ايچون)، بزم مسئلهمزڭ أڭ كوچگنه (بقايه باقديغى ايچون) مقابل گلمييور. مادام اونلر ديوانهلكلريله بزم معظّم مسئلهلريمزه تنزّل ايدوب قاريشمييورلر؛ بز، نهدن قدسى وظيفهمزڭ ضررينه اونلرڭ كوچك مسئلهلرينى مراقله تعقيب ايدييورز. بو آيت
لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ اِذَا اهْتَدَيْتُمْ
و اصولِ إسلاميتڭ أهمّيتلى بر دستورى اولان
اَلرَّاضِى بِالضَّرَرِ لَا يُنْظَرُ لَهُ
يعنى: "باشقهسنڭ ضلالتى سزڭ هدايتڭزه ضرر ايتمز. سزلر لزومسز اونلرڭ ضلالتلريله مشغول اولمازسهڭز." دستورڭ معناسى: "ضرره كندى راضى اولانڭ لهنده باقيلماز. اوڭا شفقت ايدوب آجينماز." مادام بو آيت، بو دستور بزى، ضرره بيلهرك راضى اولانلره آجيمقدن منع ايدييور؛ بز ده بتون قوّتمز و مراقمزله وقتمزى قدسى وظيفهيه حصر ايتملىيز. اونڭ خارجندهكيلرى مالايعنى بيلوب، وقتمزى ضايع ايتمهملىيز. چونكه ألمزده نور وار؛ طوپوز يوقدر. بز تجاوز ايدهمهيز. بزه تجاوز ايديلسه، نور گوستريرز. وضعيتمز بر نوع نورانى مدافعهدر.
بو تتمّهنڭ يازيلماسنڭ سببلرندن بريسى:
رسالهِٔ نورڭ بر طلبهسنى تجربه ايتدم. عجبا بو هيجان، شيمديكى سياسته قارشى نه فكردهدر دييه بوغازلر حقّنده بر بوشبوغازلغى مناسبتيله بر ايكى شى صوردم. باقدم، علاقهدارانه و بيلهرك جواب ويردى. قلبًا "يازيق" ديدم. بو وظيفهِٔ نوريهده ضررى اولاجق. صوڭره شدّتله ايقاظ ايتدم.
اَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطَانِ وَ السِّيَاسَةِ
بر دستوريمز واردر. أگر إنسانلره آجييورسهڭ، گچمش دستور اونلره مرحمته لياقتنى سلب ايدييور. جنّت آدملر ايستديگى گبى، جهنّم ده آدم ايستر.
(بشنجى شعاعڭ ينه قسمًا ويرديگى خبرلر تظاهر ايدييور.)
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 612 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
....
هم بونى قطعيًا إعلان ايدييورم كه: رسالهِٔ نور، قرآنڭ ماليدر. بنم نه حدّم وار كه، صاحب اولايم؛ تا كه قصورلرم اوڭا سرايت ايتسين. بلكه او نورڭ قصورلى بر خادمى و او ألماس مجوهرات دكّاننڭ بر دلّالىيم. بنم قارمهقاريشيق وضعيتم اوڭا سرايت ايدهمز، اوڭا طوقوناماز. ذاتًا رسالهِٔ نورڭ بزه ويرديگى درس ده، حقيقتِ إخلاص و تركِ أنانيت و دائما كندينى قصورلى بيلمك و خودفروشلق ايتمهمكدر. كنديمزى دگل، رسالهِٔ نورڭ شخصِ معنويسنى أهلِ ايمانه گوسترييورز. بزلر، قصوريمزى گورهنه و بزه بيلديرنه (فقط حقيقت اولمق شرطيله) منّتدار اولويورز، اللّٰه راضى اولسون ديرز. بوينمزده بر عقرب بولونسه، ايصيرمادن آتيلسه، ناصل ممنون اولورز؛ قصوريمزى، (فقط غرض و عناد اولمامق شرطيله و بدعهلره و ضلالته يارديم ايتمهمك قيديله) قبول ايدوب منّتدار اولويورز.
عزيز قارداشلرم؛ مدافعاتمده اونلره جوابًا ديمشدم كه:
اونلر بڭا عائد دگل و او كرامتلره صاحب اولمق بنم حدّم دگل. بلكه قرآنڭ معجزهِٔ معنويهسنڭ ترشّحاتى و لمعهلريدر كه حقيقى بر تفسيرى اولان رسالهِٔ نورده كرامتلر شكلنى آلارق (شاكردلرينڭ قوّهِٔ معنويهلرينى تقويه ايتمك ايچون) إكراماتِ إلٰهيه نوعندندر. إكرامڭ إظهارى بر شكردر، جائزدر، هم مقبولدر. شيمدى أهمّيتلى بر سببه بناءً بو جوابى بر پارچه ايضاح ايدهجگم. و "نه ايچون إظهار ايدييورم و نه ايچون بو نقطهده بو قدر تحشيدات ياپييورم؟" دييه سؤال ايديلدى.
— 613 —
الجواب: رسالهِٔ نورڭ خدمتِ ايمانيهده بو زمانده بيڭلر تخريباتجيلره مقابل يوز بيڭلر تعميراتجيسى بولونمق لازم گليركن، هم بنمله لا أقل يوزر كاتب و يارديمجى بولونماسنه إحتياج واركن، دگل چكينمك و تماس ايتمهمك، بلكه ملّت و أهلِ إدارهنڭ تقدير ايله و تشويق ايله يارديم و تماس ايتمهسى ضرورى ايكن و او خدمتِ ايمانيه حياتِ باقيهيه باقديغى ايچون حياتِ فانيهنڭ مشغلهلرينه و فائدهلرينه ترجيح ايتمك، أهلِ ايمانه واجب ايكن، كنديمى مثال آلارق ديرم كه: بنى هر شيدن و تماسدن و يارديمجيلردن منع ايتمكله برابر عليهمزده اولانلر بتون قوّتلريله آرقداشلريمڭ قوّهِٔ معنويهلرينى قيرمق و بندن و رسالهِٔ نوردن صوغوتمق و بنم گبى إختيار، خسته، ضعيف، غريب، كيمسهسز بر بيچارهيه، بيڭلر آدمڭ گورهجگى وظيفهيى (باشنه) يوكلهمك و بو تجريد و تضييقلردن مادّى بر خستهلق نوعندن إنسانلر ايله تماس و إختلاطدن چكيلمگه مجبور اولمق، هم او درجه تأثيرلى بر طرزده خلقلرى اوركوتمك كه، أڭ زياده مربوط گورولن بعض دوستلرى بڭا سلام ويرمهمك، حتّى بعض نمازى ده ترك ايتمك درجهسنده اوركوتمكله قوّهِٔ معنويهيى قيرمق جهتلريله و سببلريله، إختيارم خارجنده بتون او مانعلره قارشى رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ قوّهِٔ معنويهلرينڭ تقويهسنه مدار إكراماتِ إلٰهيهيى بيان ايدهرك رسالهِٔ نور أطرافنده معنوى بر تحشيدات ياپديرمق و رسالهِٔ نور كندى كندينه، تك باشيله (باشقهلرينه محتاج اولميهرق) بر اوردو قدر قوّتلى اولديغنى گوسترمك حكمتيله بو چشيد شيلر بڭا يازديريلمش. يوقسه حاشا كنديمزى صاتمق و بگنديرمك و تمدّح ايتمك، خودفروشلق ايتمك ايسه؛ رسالهِٔ نورڭ أهمّيتلى بر أساسى اولان إخلاص سرّينى بوزمقدر. إن شاء اللّٰه رسالهِٔ نور كندى كندينى هم مدافعه ايتديگى، هم قيمتنى تام گوسترديگى گبى، بزى ده معنًا مدافعه ايدوب قصورلريمزى عفو ايتديرمگه وسيله اولاجقدر.
— 614 —
عزيز قارداشلرم؛ رسالهِٔ نورڭ ظهورندن قرق سنه أوّل، گنيش بر حسِّ قبل الوقوع، عجيب بر طرزده؛ هم بنده، هم بزم كويده، هم ناحيهمزده تظاهر ايتديگنه شيمدى بر إخطارِ معنوى ايله قطعى قناعتم گلمش. شفيق و قارداشم عبد المجيد گبى أسكى طلبهلريمه بو سرّى فاش ايتمك ايستردم. شيمدى جنابِ حق سزلرده چوق عبد المجيدلرى و چوق عبد الرحمانلرى ويرديگى ايچون، سزه بيان ايدييورم:
بن اون ياشنده ايكن، بيوك بر إفتخار، حتّى بعضًا تمدّح صورتنده بر حالتم واردى؛ ايستهمديگم حالده پك بيوك بر ايش و بيوك بر قهرمانلق طورينى طاقينييوردم. كندى كنديمه ديردم: سنڭ بش پاره قيمتڭ يوق. بو تمدّحكارانه خصوصًا جسارتده چوق فضله كوستريشڭ نه ايچوندر؟ بيلمييوردم، حيرت ايچنده ايدم. بر ايكى آيدر او حيرته جواب ويريلدى كه؛ رسالهِٔ نور، قبل الوقوع كندينى إحساس ايدييوردى. سن عادى اودون پارچهسى گبى بر چكردك ايكن، او فردوس صالقيملرينى بِالفعل كندى مالڭ گبى حسِّ قبل الوقوع ايله حسّ ايدوب خودفروشلق ايدردڭ.
بزم نورس كويمز ايسه؛ هم أسكى طلبهلرم، هم همشهريلرم بيلييورلر كه؛ بزم كويمز، فوق العاده گوستريش و جسارتده ايلرى گوسترمك ايچون تمدّحى چوق سَورديلر، گويا بيوك بر مملكتى فتح ايدر گبى قهرمانانه بر طور آلمق ايستهيورديلر. بن هم كنديمه، هم اونلره چوق حيرت ايدردم. شيمدى حقيقى بر إخطار ايله بيلدم كه: او معصوم نورسلى إنسانلر، نورس قريهسى رسالهِٔ نورڭ نوريله بيوك بر إفتخار قزانهجق؛ او ولايتڭ، ناحيهنڭ إسمنى ايشيتمهين، نورس كوينى أهمّيتلى طانيهجق دييه بر حسِّ قبل الوقوع ايله او نعمتِ إلٰهيهيه قارشى تشكّرلرينى تمدّح صورتنده گوسترمشلر.
....
— 615 —
سزى أسكى طلبهلرم و أسكى آرقداشلرم و قارداشم و برادرزادهم عبد المجيد و عبد الرحمانلر بيلديگمدن، بو محرم سرّى سزه آچدم.
أوت بن يگرمى درت ساعت أوّل حسّاسيتمله و أعصابمڭ رطوبتدن تأثيريله رحمت و ياغمورڭ گلمهسنى حسّ ايتديگم گبى، عينًا اويله ده؛ بن و كويم و ناحيهم، قرق درت سنه أوّل رسالهِٔ نوردهكى رحمت ياغمورينى بر حسِّ قبل الوقوع ايله حسّ ايتمشز ديمكدر.
عموم قارداشلريمزه و همشيرهلريمزه سلام و دعا ايدرز. دعالريڭزى رجا ايدرز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بيوك بر مقامده بر قوماندان و أهمّيتلى بر ذاتڭ أهمّيتلى مكتوبنه مجبورى بر جوابدر
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق قارداشم!
بِالمقابله بز ده رمضانڭزى تبريك ايدييورز. رؤيالريڭز پك چوق مباركدرلر. إن شاء اللّٰه، جنابِ حق سزى بيوك إحسانلره مظهر أيلهيهجك، دييه بر إشارتدر.
بنجه بو زمانده أڭ بيوك بر إحسان، بر وظيفه، ايمانى قورتارمقدر، باشقهلرڭ ايماننه قوّت ويرهجك بر صورتده چاليشمقدر. صاقين، بنلك و غروره مدار شيلردن چكڭ. تواضع، محويت و تركِ أنانيت، بو زمانده أهلِ حقيقته لازم و ألزمدر.
— 616 —
چونكه بو عصرده أڭ بيوك تهلكه، بنلكدن و خودفروشلقدن ايلرى گلديگندن؛ أهلِ حق و حقيقت، محويتكارانه دائما قصورينى گورمك و نفسنى إتهام ايتمك گركدر. سزڭ گبى آغير شرائط ايچنده قهرمانجهسنه ايماننى و عبوديتنى محافظه ايتمهسى، بيوك بر مقامدر. سنڭ رؤيالريڭڭ بر تعبيرى ده، بو نقطهدن سنى تبشير ايتمكدر. رسالهِٔ نور أجزالرنده طريقت حقيقتنه دائر تلويحاتِ تسعه نامندهكى رسالهيى ألده ايدوب باقڭز. هم ذاتڭز گبى متين و ايمانلى و حقيقتلى ذاتلر، رسالهِٔ نور دائرهسنه گيريڭز. چونكه بو عصرده رسالهِٔ نور، بتون تهاجماته قارشى مغلوب اولمادى. أڭ معنّد دشمنلرينه ده، سربستيتنى رسمًا تسليم ايتديردى. حتّى ايكى سنهدن برى بيوك مقاماتلر و عدليهلر، تدقيقات نتيجهسنده رسالهِٔ نورڭ سربستيتنى تصديق و محرم و غيرِ محرم بتون أجزالرينى صاحبلرينه تسليمه قرار ويرديلر.
رسالهِٔ نورڭ مسلكى، سائر طريقتلر، مسلكلر گبى مغلوب اولميهرق بلكه غلبه ايدهرك پك چوق معنّدلرى ايمانه گتيرمهسى؛ پك چوق حادثاتڭ شهادتيله، بو عصرده بر معجزهِٔ معنويهِٔ قرآنيه اولديغنى إثبات ايدر. او دائرهنڭ خارجنده، أكثريتله بو مملكتده و خصوصى و جزئى و يالڭز شخصى خدمت؛ ويا مغلوبانه پرده آلتنده ويا بدعهلره مسامحه صورتنده ويا تأويلات ايله بيڭ نوع تحريفات ايچنده خدمتِ دينيه ايديلهبيلير، دييه حادثات بزه قناعت ويرمش.
مادام سزده بيوك بر همّت و قوّتلى بر ايمان وار؛ تام بر إخلاص و تام بر محويتله، ثباتكارانه رسالهِٔ نوره شاكرد اول. تا بيڭلر، بلكه يوز بيڭلر شاكردلرڭ شركتِ معنويهِٔ اخرويهلرينه حصّهدار اول. تا سنڭ خيرلرڭ، اييلكلرڭ جزئيتدن چيقوب كلّيلشسين، آخرتده تام كارلى بر تجارت اولسون.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 617 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
چوق مبارك، چوق قيمتدار، چوق سَوْگيلى استاديمز حضرتلرى!
الحمد ِللّٰه، بو سنه إسپارطهدهكى طلبهلريڭزى دنيوى مشاغل داها چوق غفلته صوقمادى. خدمتِ نوريهدهكى غيرتلريمز جدّى بر صورتده دوام ايدييور. هر بريمزڭ قلبلريمزدهكى نوره قارشى إنجذاب، سيمالريمزده اوقونويور. صانكه بو طلبهلريڭزڭ قلبلرى سَوينجله طولودر. أوت سَوْگيلى استاديمز، بتون طلبهلريڭز هپ بردن دييورلر: لياقتسزلگمز، هيچلگمز ايله برابر صافيانه إستخدام ايديلديگمز بو خدمتِ نوريهده بديع بر استاده هم طلبه، هم كاتب، هم مخاطب، هم ناشر، هم مجاهد، هم خلقه ناصح، هم حقّه عابد اولمق گبى جهاندگر گوزللكلرڭ هپسنى بردن بزه ويرن حضرتِ اللّٰهه نه قدر شكر ايتسهك آزدر. و بو ياپمق ايستديگمز شكرلر دخى، خالقمزڭ فضلى ايله قلبمزه گلن بر إحسان اولديغنى تخطّر ايدن بز طلبهلريڭزڭ قلبلرينى سُرور و سَوينج طولديرييور. معصوم نورسليلرڭ استاديمزڭ كوچكلگنده گچيردكلرى حياتڭ متشكّرانه بر طرزى، حال و أطواريمزده اوقونويور. حدودسز شكرلر، نهايتسز ثنالر اولسون او ذاتِ ذو الجلاله كه؛ بزلرى جهلِ مطلق درهلرندن، عصيان و كفران باتاقلقلرندن لطف و كرميله چيقاروب، گوزلرى قاماشديران أڭ پارلاق بر نوره طلبه ايتمشدر.
أگر سَوْگيلى استاديمز، "إقتران" تعبير ايديلن ايكى نعمتڭ برابر گلديگنى داها أوّلدن بزه ايضاح ايتمهسيدى، چوق منّتدارلقلريمزى قلبلريمزه ترجمان اولان قلملريمزدن اوقويهجقلردى.
— 618 —
أوت سَوْگيلى استاديمز! بز كنديمزه باقييورز، رسالهِٔ نوره مخاطب اولامييورز. بوڭا رغمًا، إحتياج شدّتلندكجه، خالقِ رحيمڭ مرحمتلى تجلّيلرينى مشاهده ايدييورز. قلبِ استاد پارلاق بر آيينه، بر مظهر، بر معكس.. لسانِ استاد عالى بر مبلّغ، بر معلّم، بر مرشد.. حالِ استاد تجسّم ايتمش أڭ گوزل بر ئورنك، بر نمونه، بر مثال اولويور. طوائفِ بشرڭ إحتياجلرى يازيلييور، گوستريلييور. ايشته يدى سنهدن بَرى آتش پوسكورن ظالم بشرڭ حالى، بوگون داها چوق إضطرابلى بر حاله گيرمش بولونويور. هر بر ذىإدراك، عجبا يارين نه اولاجق دوشونجهسيله قولاقلرينى راديولرڭ آغزلرينه قويمشلر، متحيّر طورويورلر. شرقده ژاپونلرڭ مغلوب اولماسيله، دنيانڭ صلاح و سلامته و أمن و أمانه قاووشماسى بكلهنيركن؛ دجّالانه بر حركت شمالده كندينى گوسترديگى گورولويور. شو وضعيت هركسى هيجانه، أنديشهيه سَوق ايدييور. إستقبالڭ ظلمتلرينه گيتديگى ظنّيله، مراقله راديولرى تعقيبه قوشديرييور. ِللّٰه الحمد رسالهِٔ نور، عالى بياناتى ايله روحلريمزى تسكين ايدييور، حقيقى درسلريله قلبلريمزى تطمين ايدييور. ايشته، بو گونده ميدانه چيقان بو دهشتلى جريانى، آنجق و آنجق خرستيانلق عالمنڭ مسلمانلقله إتّحادى؛ يعنى إنجيل، قرآن ايله إتّحاد ايدهرك و قرآنه تابع اولماسى نتيجهسى ألده ايديلهجك سماوى بر قوّتله مغلوب ايديلهجگى إشعار بيورولويور كه، حضرتِ عيسى عليه السلامڭ ده وُرودينه إنتظار ايتمك زماننڭ گلديگنى معناىِ إشارى ايله إخطار ايدييور. مسموعاته گوره؛ بوگونكى آمريقا، أقطارِ عالمه تدقيقات ايچون گوندرديگى درت هيئتدن بريسنى، بوگونكى بشريتڭ سعادتنى تأمين ايدهجك سالم بر دين تحرّيسنه مأمور ايتمشدر. بو ايسه، مجدّدلگنى محكمه لسانيله هر طرفه إعلان ايدن رسالهٔ نور، بو مضطرب، پريشان بشريتڭ أڭ بيوك بر سعادتى اولاجغنه ايمانمز پك قوّتليدر.
— 619 —
سَوْگيلى استاديمز باشمزده و أڭ عالى حقيقتلرى طاشييان و قرآنڭ أڭ يوكسك و مبارك تفسيرى بولونان رسالهٔ نور ألمزده اولدقجه، سَوينجلريمز حدّ و حدوده آلينماز.
ايشته بو حقيقتلرڭ هر بر جزئى، ساحهِٔ فعاليته چيقسه، هر طرفده مراقله، ذوقله كندينى اوقوتديرييور. بوڭا بارز دليللر پك چوق وار. خصوصيله، إنكارِ حشر مفكورهسنى مغلوب ايدن اوننجى سوز مطبوع نسخهلرى؛ و بِالخاصّه گيزلى طبع ايديلديگى حالده كندينى سربست اوقوتان و تقويهِٔ ايمانده پك يوكسك خارقهلرى طاشييان آيت الكبرا رسالهلرى؛ و إنكارِ الوهيت مفكورهسنى زير و زبر ايدن كلّياتِ نور حجّة البالغه و ميوه گبى أجزالرى ميدانده... إن شاء اللّٰه قرآنڭ أطرافنه چويريلمك ايستهنيلن ايمانسزلغڭ أمانسز سورينى، رسالهِٔ نور تملندن قالديرهجق، ايمانسزلغڭ أمانسز آتشنى سوندوروب، آبِ حيات بخش ايدن شرابِ كوثرينى، بتون دنيايه أمانلى ايمان ويرمكله ايچيرهجكدر.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
طلبهڭز
خسرو
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
سزڭ بايراملريڭزى تكرار بتكرار تبريك ايدييورز. غايت أهمّيتلى ايكى مسئلهيى؛ سزلره (ذكاوتڭزه إعتمادًا) رسالهٔ نورده متفرّقًا پارچهلرى بولونمالرينه بناءً، غايت مختصر قونوشهجغم.
— 620 —
برنجيسى:رسالهِٔ نورڭ حقيقى و حقيقتلى بر شاكردى بولونان و قرآنِ معجز البيانڭ كاتبى، بو دفعه يازديغى مكتوبده، حدّمدن بيڭ درجه زياده حسنِ ظنّنه إستنادًا، بر حقيقت صورويور. رسالهِٔ نورڭ شخصِ معنويسنڭ غايت أهمّيتلى و قدسى وظيفهسنى و خلافتِ نبوّتڭ ده غايت علوى وظيفهلرندن بر وظيفهسنى بنم عادى شخصمده، استادى نقطهسندن بر جلوهسنى گورديگندن، بڭا او خلافتِ معنويهنڭ بر مظهرى نظريله باقمق ايستهيور.
أوّلا: باقى بر حقيقت، فانى شخصيتلر اوستنه بنا ايديلمز. ايديلسه، حقيقته ظلمدر. هر جهتله كمالده و دوامده بولونان بر وظيفه، چورومگه و چوروتولمگه معروض و مبتلا شخصيتلرله باغلانماز؛ باغلانسه، وظيفهيه أهمّيتلى ضرردر.
ثانيًا: رسالهِٔ نورڭ تظاهرى، يالڭز ترجماننڭ فكريله وياخود اونڭ إحتياجِ معنوى لسانيله قرآندن گلمش، يالڭز او ترجمانڭ إستعدادينه باقان فيضلر دگل؛ بلكه او ترجمانڭ مخاطبلرى و درسِ قرآنده آرقداشلرى اولان خالص و متين و صادق ذاتلرڭ او فيضلرى روحًا ايستهملرى و قبول و تصديق و تطبيق ايتمهلرى گبى چوق جهتلرله او ترجمانڭ إستعدادندن چوق زياده او نورلرڭ ظهورينه مدار اولدقلرى گبى، رسالهِٔ نورڭ و شاكردلرينڭ شخصِ معنويسنڭ حقيقتنى اونلر تشكيل ايدييورلر. ترجماننڭ ده ايچنده بر حصّهسى وار. أگر إخلاصسزلقله بوزمازسه، بر تقدّم شرفى بولونهبيلير.
ثالثًا: بو زمان، جماعت زمانيدر. فردى شخصلرڭ دهاسى، نه قدر خارقه ده اولسهلر، جماعتڭ شخصِ معنويسندن گلن دهاسنه قارشى مغلوب دوشهبيلير. اونڭ ايچون، او مبارك قارداشمڭ يازديغى گبى، عالمِ إسلامى بر جهتده تنوير ايدهجك و قدسى بر دهانڭ نورلرى اولان بر وظيفهِٔ ايمانيه؛ بيچاره، ضعيف، مغلوب، حدسز دشمنلرى و اونى إهانتله، حقارتله چوروتمهيه چاليشان معنّد
— 621 —
خصملرى بولونان بر شخصه يوكلنمز. يوكلنسه، او قصورلى شخص إهانت ضربهلريله دشمنلرى طرفندن صارصيلسه؛ او يوك دوشر، طاغيلير.
رابعًا: أسكى زماندن بَرى چوق ذاتلر، استادينى ويا مرشدينى ويا معلّمنى ويا رئيسنى قيمتِ شخصيهلرندن چوق زياده حسنِ ظن ايتمهلرى، درسندن و إرشادندن إستفادهيه وسيله اولماسى نقطهسنده او پك فضله حسنِ ظنلر بر درجه قبول ايديلمش، خلافِ واقعهدر دييه تنقيد ايديلمزدى. فقط شيمدى، رسالهِٔ نور شاكردلرينه لايق بر استاده موافق علوى مرتبه و فضيلتى؛ بيچاره، قصورلى بو شخصمده قبول ايتدكلرى سببيله غيرت و شوقلريله چاليشمهلرى، بو نقطهده حدّمدن زياده حسنِ ظنلرى قبول ايدهبيلير. فقط رسالهِٔ نورڭ شخصِ معنويسنڭ مالى اولارق أليمده بولونويور دييه بيلمك گركدر. فقط باشده زنديقلر و أهلِ ضلالت و أهلِ سياست و أهلِ غفلت، حتّى صافىقلب أهلِ ديانت شخصه فضله أهمّيت ويردكلرى جهتنده، حقسزلر او شخصى چوروتمكله حقيقتلره ضربه وورمق و او نورلره، بنم گبى بر بيچارهيى معدن ظن ايدهرك بتون قوّتلريله بنى چوروتوب، او نورلرى سوندورمگه و صافىقلبلرى ده اينانديرمغه چاليشييورلر. أزجمله، ايكنجى مسئلهده بر حادثه بو حقيقتى گوسترييور.
ايكنجى مسئله:بايرامڭ ايكنجى گوننده، تنفّس ايچون قيرلره چيقديغم زمان، أهمّيتلى بر مأمور طرفندن بش وجهله قانونسز بر تعرّضه معروض قالدم. جنابِ حق رحمت و كرميله، بليمه، باشمه يوكلهنن رسالهِٔ نور أجزالرينى و روحمه و قلبمه يوكلهنن شاكردلرينڭ حيثيت و عزّت و راحتلرينى محافظه ايچون، فوق العاده بر تحمّل و صبر إحسان أيلدى. يوقسه بر پلان نتيجهسنده بنى حدّته گتيروب رسالهٔ نورڭ، باخصوص " آيت الكبرا"نڭ فتوحاتنه قارشى بر پرده چكمك اولديغى تحقّق ايتدى. صاقين، صاقين هيچ كدرلنمهيڭز، مراق ايتمهيڭز، هم
— 622 —
تلاش ايتمهيڭز، هم بڭا آجيمايڭز. شكسز شبههسز عنايتِ إلٰهيه پرده آلتنده بزى محافظه ايتمكله
عَسٰى اَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ
آيتنه مظهر ايتسين.
اونلرڭ او پلانلرى ده ينه عقيم قالدى. فقط بو ولايتده، طوغريدن طوغرىيه بيوك بر مقامدن قوّت آلوب شخصمله اوغراشانلر وار. أگر ممكن اولسه، بورانڭ هواسيله هيچ إمتزاج ايدهمديگم جهتنى وسيله ايدوب، مناسب بر يره نقلمه، دڭزلى محكمهسنى و آنقره تمييز محكمهلرينى واسطه ياپوب چاليشمق لازم گلييور. بن كندم ياپامديغم ايچون، بندن بڭا داها زياده علاقهدار دڭزلى دوستلرى تشبّث ايتسهلر ايى اولور. هيچ اولمازسه اورانڭ حپسنه، بر داها بهانه ايله بنى آلسينلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق، ثباتكار، مخلص قارداشلرم!
هم مادّى هم معنوى، هم نفسم هم بنمله تماس ايدنلر غايت أهمّيتلى بندن سؤال ايدييورلر كه: "نهدن هركسه مخالف اولارق (هيچ كيمسهنڭ ياپمديغى گبى) سڭا يارديم ايدهجك چوق أهمّيتلى قوّتلره باقمييورسڭ؟ إستغنا گوسترييورسڭ؟ و هركس مشتاق و طالب اولديغى و رسالهِٔ نورڭ إنتشارينه، فتوحاتنه چوق خدمت ايدهجگنه او رسالهٔ نور شاكردلرينڭ خاصلرى متّفق اولدقلرى و سندن قبول ايتدكلرى بيوك مقاملرى قبول ايتمييورسڭ؟ شدّتله چكينيورسڭ؟
— 623 —
الجواب: بو زمانده أهلِ ايمان اويله بر حقيقته محتاجدرلر كه؛ كائناتده هيچ بر شيئه آلَت و تابع و باصامق اولاماز و هيچ بر غرض و مقصد اونى كيرلتهمز و هيچ بر شبهه و فلسفه اونى مغلوب ايدهمز بر طرزده ايمان حقيقتلرينى درس ويرسين. عموم أهلِ ايمانڭ بيڭ سنهدن بَرى تراكم ايتمش ضلالتلرڭ هجومنه قارشى ايمانلرى محافظه ايديلسين.
ايشته بو نقطه ايچوندر كه، داخلى و خارجى يارديمجيلره و أهمّيتلى قوّتلرينه، رسالهِٔ نور أهمّيت ويرمييور، اونلرى آرايوب تابع اولمايور.. تا عوامِ أهلِ ايمانڭ نظرنده، حياتِ دنيويهنڭ بعض غايهلرينه باصامق اولماسين و طوغريدن طوغرىيه حياتِ باقيهدن باشقه هيچ بر شيئه آلَت اولماديغندن، فوق العاده قوّتى و حقيقتى، هجوم ايدن شبههلرى و تردّدلرى إزاله أيلهسين.
"امّا معنوى و مقبول و ضررسز و بتون أهلِ حقيقتڭ ايستدكلرى نورانى مقاملر و اُخروى رتبهلردن، خالص قارداشلريمزدن حسنِ ظنله ويريلن و إخلاصڭزه ضرر گلمديگى حالده، أگر قبول ايتسهڭ ردّ ايديلميهجك درجهده سندلر، حجّتلر بولونديغى حالده؛ سن دگل تواضع و محويتله، بلكه شدّت و حدّتله و او مقامى سڭا ويرن قارداشلرينڭ خاطرينى قيرمقله او رتبهلردن و مقاملردن قاچييورسڭ؟"
الجواب:ناصلكه أهلِ حميت بر إنسان، دوستلرڭ حياتنى قورتارمق ايچون كندينى فدا ايدر؛ اويله ده أهلِ ايمانڭ حياتِ أبديهلرينى تهلكهلى دشمنلردن محافظه ايتمك ايچون، لزوم اولسه (هم لزوم وار) كندم دگل يالڭز لايق اولماديغم او مقاملرى، بلكه حقيقى حياتِ أبديهنڭ مقاملرينى دخى فدا ايتمگه، رسالهِٔ نوردن آلديغم درسِ شفقت جهتيله ترك ايدرم. أوت هر وقت، خصوصًا بو زمانده و بِالخاصّه ضلالتدن گلن غفلتِ عموميهده و سياست و فلسفهنڭ غلبهسنده و أنانيت و خودفروشلغڭ هيجانلى عصرنده، بيوك مقاملر هر شيئى كندينه تابع و باصامق ياپار. حتّى دنيوى مقاملر ايچون دخى مقدّساتنى آلَت ياپار. معنوى مقاملر
— 624 —
اولسه، داها زياده آلَت ايدر. عمومڭ نظرنده كندينى محافظه ايتمك و او مقاملره كندينى ياقيشديرمق ايچون بعض قدسى خدمتلرينى و حقيقتلرى باصامق و وسيله ياپييور دييه إتهام آلتنده قالوب، نشر ايتديگى حقيقتلر دخى تردّدلر ايله رواجى زدهلنير. شخصه، مقامه فائدهسى بر ايسه، رواجسزلقله عمومه ضررى بيڭدر.
الحاصل: حقيقتِ إخلاص، بنم ايچون شان و شرفه و مادّى و معنوى رتبهلره وسيله اولابيلن شيلردن بنى منع ايدييور. خدمتِ نوريهيه گرچه بيوك ضرر اولور؛ فقط كميت كيفيته نسبةً أهمّيتسز اولديغندن، خالص بر خادم اولارق، حقيقتِ إخلاص ايله، هر شيئڭ فوقنده حقائقِ ايمانيهيى اون آدمه درس ويرمك، بيوك بر قطبيتله بيڭلر آدمى إرشاد ايتمكدن داها أهمّيتلى گورويورم. چونكه او اون آدم، تام او حقيقتى هر شيئڭ فوقنده گوردكلرندن ثبات ايدوب، او چكردكلر حكمنده اولان قلبلرى، برر آغاج اولابيليرلر. فقط او بيڭلر آدم، دنيادن و فلسفهدن گلن شبههلر و وسوسهلر ايله، او قطبڭ درسلرينى خصوصى مقامندن و خصوصى حسّياتندن گلييور نظريله باقوب، مغلوب اولارق طاغيتلابيليرلر دييه خدمتكارلغى، مقاماتلره ترجيح ايدييورم.
حتّى بو دفعه بڭا بش وجهله قانونسز، بايرامده، دشمنلريمڭ پلانيله بڭا إهانت ايدن او معلوم آدمه شيمديلك بر بلا گلمهسين دييه تلاش ايتدم. چونكه مسئله شعشعهلانديغى ايچون، طوغريدن طوغرىيه عوامِ ناس بڭا مقام ويروب خارقه بر كرامت صايهبيليرلر دييه، ديدم: "يا ربّى، بونى إصلاح ايت ويا جزاسنى وير. فقط بويله كرامتوارى بر صورتده اولماسين." بو مناسبتله بر شيئى بيان ايدهجگم. شويله كه:
بو دفعه محكمهدن بڭا تسليم اولونان طلبهلرڭ مكتوبلرى ايچنده، چوق إمضالر اوستنده بولونان بر مكتوب گوردم؛ بلكه لاحقهيه گيرمش. رسالهِٔ نورڭ شاكردلرينڭ معيشت جهتندهكى بركتنه و بعضلرڭ طوقاتلرينه دائردى. بوراده،
— 625 —
عينًا قسطمونيدهكى طوقات يينلر گبى شبهه قالمامش؛ بش آدم، عينًا بوراده ده طوقات ييديلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
إستانبولده، قومونيستلر عليهندهكى حادثهيى گورن رسالهٔ نور طلبهلرينڭ مكتوبندن بر پارچه
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز قارداشلرم!
لَهُ الْحَمْدُ وَ الْمِنَّةُ
دون، نورڭ معنوى بر فتوحاتى، بتون عظمت و دهشتيله إستانبولده گورولدى. كفرِ مطلقى دنيايه، خصوصًا عالمِ إسلامه يرلشديرمك ايستهين بر جمعيت و اونلرڭ ناشرِ أفكارى و مروّجِ آمالى اولان بر ايكى غزته مطبعهسى و كتبخانهسى طارماطاغين ايديلهرك؛ دينسز ياپدق، قومونيست ياپدق ظن ايديلن گنجلك و مكتبليلرڭ آغزيله و حركاتيله و فعللريله پروتستو ايديلدى. "قهر اولسون قومونيستلك" دييه بددعا ايديلدى. بو جمعيتڭ بيڭلر ليرا مادّى، ميليونلر ليرا ده معنوى ضررى اولدى.
أى نورجيلر! شيمدى مادّى إمكان حاصل اولمايور دييه اوزولمهيڭز. نورڭ فتوحاتى گنيش بر ساحهده دوام ايدييور. كلّى بر موفّقيت حاصل اولويور.
هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
٭ ٭ ٭
— 626 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بر قاچ آيدن بَرى عليهمه چوريلن دسيسهلرى ميدانه چيقدى. حفظِ إلٰهى ايله او مصيبت، يگرميدن بره ايندى.
خالى زمانده جامعه گيدييوردم. خبرم اولمادن، طلبهلر بنى اوشوتمهمك ايچون، محفلده بر قولبهجك ياپمشديلر. بن ده درت بش گوندر كندى كنديمه قرار ويردم، داها گيتميهجگم. او معلوم ضابط آدم واسطه اولوب قولبهجگى قالديرديلر. بڭا ده رسمًا تبليغ ايتديلر كه: "داها جامعه گيتميهجكسڭ." فقط حبّهيى قبّه ياپوب بر هيجان ويرديلر. هيچ بر أهمّيتى يوق، هيچ ده مراق ايتمهيڭز. تخمينمجه، هر طرفده حدّمدن پك فضله توجّهِ عامّهيى قيرمق ايچون، بڭا بويله بعض بهانهلرله إهانت ايدييورلر. أسكى زمانمى دوشونوب گويا تحمّل ايتميهجگم. حالبوكه (رسالهِٔ نورڭ سلامت و إنتشارينه خلل گلمهمك شرطيله) هر گون بيڭ إهانت و تعذيبلر ده گلسه، اللّٰهه شكر ايدرم. بن أهمّيت ويرمديگم گبى، بورادهكى طلبهلر ده هيچ صارصيلمييورلر. چوقدن بَرى بكلهديگمز بو حادثه ده، عنايتِ إلٰهيه ايله خفيف گچدى.
عموم قارداشلريمه برر برر سلام و دعا ايدييورز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 627 —
نور طلبهلرينى رسالهٔ نوردن چكمك ايستهينلرڭ دسيسهلرينى بيان ايدوب، اويلهلره نه شكلده جواب ويريلمسى حقّنده استادڭ خلاصهلى بر مكتوبى
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
غايت أهمّيتلى بر مسئلهيى (بوندن أوّل سزه إجمالًا بيان ايتديگم مسئلهيى) تكرار سزه سويلهمهمه قوّتلى، معنوى بر إخطار آلدم. شويله كه:
پرده آلتندهكى دشمنمز منافقلر، شيمدىيه قدر ياپدقلرى گبى، عدليهيى و سياست و إدارهيى ظاهرى دينسزلگه آلَت ايدوب، بزه هجوملرى عقيم قالديغى؛ و رسالهِٔ نورڭ فتوحاتنه منفعتى اولان أسكى پلانلرينى بيراقوب، داها منافقانه و شيطانى ده حيرتده بيراقهجق بر پلان چويردكلرينه دائر بورالرده أمارهلرى گوروندى. او پلانلرڭ أڭ مهمّ بر أساسى؛ خاص، ثباتكار قارداشلريمزى صوغوتمق، فتور ويرمك، ممكن ايسه رسالهِٔ نوردن وازگچيرمكدر. بو نقطهده او قدر عجيب يالانلرى و دسيسهلرى إستعمال ايدييورلر كه، إسپارطه و حواليسى، گُل و نور فابريقهسنڭ قهرمان شاكردلرى گبى، چليك و دمير گبى بر ثبات و صداقت و متانت لازم كه طايانهبيلسين. بعض ده دوست صورتنده حلول ايدوب، قورقوتمق ممكنسه، حبّهيى قبّه ايدوب أوهام ويرييورلر. "امان، امان سعيده ياناشمايڭز! حكومت تعقيب ايدييور" دييه ضعيفلرى واز گچيرمگه چاليشييورلر. حتّى بعض گنج طلبهلره، هوساتلرينى تحريك ايچون، بعض گنج قيزلرى مسلّط ايدييورلر. حتّى رسالهِٔ نور أركانلرينه قارشى ده، بنم شخصمڭ قصوراتنى، چوروكلگنى گوستروب؛ ظاهرًا ديندار أهلِ بدعهدن بعض شهرتلى ذاتلرى گوستروب؛ "بز ده
— 628 —
مسلمانز، دين يالڭز سعيدڭ مسلگنه مخصوص دگل" دييوب، بزه قارشى پرده آلتنده جبهه آلان زنديقلره و آنارشيلك حسابنه او صافدل أهلِ ديانت و خواجهلرى آلَت ايدوب إستعمال ايدييورلر. إن شاء اللّٰه بونلرڭ بو پلانلرى ده عقيم قالاجق. بويله حريفلره ديرسڭز:
"بز، رسالهِٔ نورڭ شاكردلرىيز. سعيد ده، بزم گبى بر شاكرددر. رسالهِٔ نورڭ منبعى، معدنى، أساسى ده قرآندر. يگرمى سنهدر أمثالسز تدقيقات و تعقيباتله برابر، قيمتنى و غلبهسنى أڭ معنّد دشمنه ده إثبات ايتمشدر. اونڭ ترجمانى و بر خدمتكارى اولان سعيد نه حالده اولورسه اولسون، حتّى سعيد ده (اَلْعِيَاذُ بِاللّٰه) رسالهِٔ نورڭ عليهنه دونسه، بزم صداقتمز و علاقهمزى إن شاء اللّٰه صارصميهجق." دييوب، او قپويى قپارسڭز. فقط ممكن اولديغى قدر رسالهِٔ نورله مشغول اولمق، ألندن گليرسه يازمق و مبالغهلى پروپاغندهلره هيچ أهمّيت ويرمهمك و أسكيسى گبى تام إحتياط ايتمك گركدر.
عموم قارداشلريمزه برر برر سلام و دعا ايدييورز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بو وطندهكى ملّتڭ أڭ بيوك قوّتى اولان عالمِ إسلامڭ توجّهنى و حميتنى و اخوّتنى قيرمق و نفرت ويرديرمك ايچون، سياستى دينسزلگه آلَت ايدهرك، پرده آلتنده كفرِ مطلقى يرلشديرمك ايستهينلر، حكومتى إغفال و عدليهيى ايكى دفعهدر شاشيرتوب دير: "رسالهِٔ نور شاكردلرى، دينى سياسته آلَت ايدر؛ أمنيته ضرر ويرمك إحتمالى وار." حالبوكه، بو مملكته مادّى و معنوى بركتى و فوق العاده خدمتى و عموم عالمِ إسلامه تعلّق ايدهجك حقائقى جامع اولديغى، اوتوز اوچ آياتِ قرآنيهنڭ إشارتيله و إمامِ علىنڭ (رض) اوچ كرامتِ غيبيهسيله و غوثِ أعظمڭ
— 629 —
قطعى إخباريله تحقّق ايتمش اولان رسالهِٔ نورڭ، سياستله علاقهسى يوقدر. فقط كفرِ مطلقى قيرديغى ايچون، كفرِ مطلقڭ آلتى اولان آنارشيلك و اوستى اولان إستبدادِ مطلقى أساسيله بوزار، ردّ ايدر. أمنيتى و آسايشى و حرّيتى و عدالتى تأمين ايدر. رسالهِٔ نوره داها وطنه، إدارهيه ضررى طوقونمق بهانهسيله تجاوز ايديلمز. داها كيمسهيى او بهانه ايله اينانديرامازلر. فقط جبههيى دگيشديروب، دين پردهسى آلتنده بعض صافدل خواجهلرى ويا بدعه طرفدارلرى ويا أنانيتلى صوفىمشربليلرى، بعض قورنازلقلر ايله، رسالهِٔ نوره قارشى ايكى سنه أوّل إستانبولده و دڭزلى جوارنده اولديغى گبى إستعمال ايتمگه منافقلر بلكه چابالايهجقلر. إن شاء اللّٰه موفّق اولامازلر.
٭ ٭ ٭
رسالهٔ نور بو مبارك وطنڭ معنوى بر خلاصكارى اولمق جهتيله شيمدى ايكى دهشتلى معنوى بلايى دفع ايتمك ايچون مطبوعات ايله تظاهره باشلامق، درس ويرمك زمانى گلدى ويا گلهجك گبيدر ظن ايدرم.
او دهشتلى بلادن بريسى:خرستيان ديننى مغلوب ايدن و آنارشيلگى يتيشديرن شمالده چيقان دهشتلى دينسزلك جرياننڭ، بو وطنى معنوى إستيلاسنه مقابل رسالهٔ نور، سدِّ ذو القرنيْن گبى بر سدِّ قرآنى وظيفهسنى گورهبيلير.
ايكنجيسى:عالمِ إسلامڭ بو مبارك وطنڭ أهاليسنه قارشى پك شدّتلى إعتراض و إتهاملرينى إزاله ايتمك ايچون مطبوعات لسانيله قونوشمق لازم گلمش دييه قلبمه إخطار ايديلدى.
(حاشيه) ايشته بو حقيقت، رسالهٔ نورڭ (بو مكتوبڭ يازيليشندن اون سنه صوڭره) آنقرهده مطبعهلرده طبع ايديلمسيله تحقّق ايتمشدر.
— 630 —
بن دنيانڭ حالنى بيلمييورم، فقط آوروپاده إستيلاكارانه حكم ايدن و أديانِ سماويهيه طايانميان بو دهشتلى جريانڭ إستيلاسنه قارشى رسالهِٔ نور حقيقتلرى بر قلعه اولديغى گبى؛ عالمِ إسلامڭ و آسيا قطعهسنڭ حالِ حاضردهكى إعتراض و إتهامنى إزاله و أسكيدهكى محبّت و اخوّتنى إعاده ايتمگه وسيله اولان بر معجزهِٔ قرآنيهدر. بو وطنڭ، بو ملّتڭ وطنپرور سياسيلرى سرعتله رسالهِٔ نورى طبع ايتديرهرك رسمى نشر ايتمهلرى لازمدر كه، بو ايكى بلايه قارشى سپر اولسونلر.
(حاشيه): بو، دنيا چاپندهكى بيوك شرفه و أڭ معظّم إسلامى خدمته، آنجق يڭى حكومت مظهر اولابيلمش؛ و بيوك بر آڭلاييش گوسترهرك، رسالهِٔ نورڭ مطبعهلرده ١٩٥٦ سنهسنده باصيلماسنه سبب اولمقله، ملّتِ إسلاميهنڭ بيوك بر توجّهنى قزانمقله، قوّتنى چوق فضله آرتديرمق موفّقيتنى ألده ايتمشدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بردن إخطار ايديلدى، قلمه آلمغه مجبور اولدم
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
قارداشلرم!
شيمدى تام تحقّق ايتدى كه؛ رسمًا بڭا إهانت و حقارت ايتمك، اونڭله توجّهِ عامّهيى حقّمده قيرمق ايچون گيزلى بر تدبير قورولمش. بنم بتون دوستلريمى (پرده آلتنده) صوغوتمق و اوركوتمگه چاليشييورلر. حالبوكه سكّهِٔ تصديقِ غيبى اونلرڭ بتون پروپاغندهلرينى زير و زبر ايدييور. گرچه بويله دينسزلك حسابنه بڭا اولان حقارت، بر درجه بنى صيقييور؛ أسكى سعيددن قالمه بعض طمارلريمه
— 631 —
طوقونويور. فقط رسالهِٔ نورڭ خارقه فتوحاتى و شاكردلرينڭ أهلِ حقيقت نظرنده و روحانى و ملائكهلر ياننده حرمت و مرحمتله قارشيلانمالرى، بنم شخصمه گلن إهانت و حقارتلرڭ سيورىسينك قنادى قدر أهمّيتى قالماز. او بدبخت أهلِ إهانت، ديندارلق جهتيله، أهلِ دين و أهلِ علومِ دينيهنڭ حرمتنى قيرمق دينه بر إهانت اولديغى جهتنده، روحانى و ملائكهلرڭ و أهلِ ايمان و أهلِ حقيقتڭ نظرنده ملعون اولديغى گبى؛ بيڭدن آنجق بر ايكى سرسرينڭ ويا زنديغڭ آفريننى قزانيرلر. او بدبختلر بڭا حقارت ايتمكله، گويا رسالهِٔ نورڭ نفوذينى قيرييور؛ شخصمى منبع ظن ايدوب بنى چوروتمكله، رسالهِٔ نور سقوط ايدهجك گبى أحمقانه بر ظن ايله شخصمه تجاوز اولويور.
بن ده ديرم: أى بڭا دينسزلك حسابنه إهانت و حقارت ايدن بدبختلر! قطعيًا سزه خبر ويرييورم؛ ياقينده (توبه ايتمهمك شرطيله) هيچ چارهِٔ خلاص يوق كه، أجل جلّاديله سن، إعدامِ أبدى ايله ئولوم دار آغاجى ايله آصيلاجقسڭ! شرارتلى روحڭ دخى أبدى بر حپسِ منفردده محكوم اولمقله برابر، أهلِ ايمان و روحانيلرڭ نفرت و لعنتنى قزانهجقسڭ! (توبه ايتمهمك شرطيله) بنم إنتقامم، سندن، پك مضاعف بر صورتده آلينييور بيلديگمدن، حدّت دگل حتّى سڭا آجييورم!
امّا رسالهِٔ نورڭ، سنڭ گبى سينكلر قدر أهمّيتى اولميانلرڭ پرده چكمهسى، ذرّه قدر نفوذينى قيراماز. يوز بيڭلر آدم اونڭله ايمانلرينى قورتاردقلرى ايچون، روح و جانله حرمت و پرستش ايدرلر. امّا شخصمڭ تأثّرى ايسه قطعيًا سزه خبر ويرييورم كه؛ بر ايكى دقيقه عصبيتلى بر تأثّراتمه مقابل، بردن اويله بر تسلّى بولويورم كه، بيڭ درجه سزلرڭ حقارت و إهانتى زيادهلشسه او تسلّىيى قيراماز. چونكه رسالهِٔ نورڭ كشفِ قطعيسيله، دينسزلك حسابنه بزه هجوم ايدنلر، أبدى عذابلر و حپسِ منفردده إعدامِ أبدى ايله إهانتنى گوردكلرى گبى؛ رسالهٔ نورله ايماننى قورتاران
— 632 —
شاكردلرى، ئولومله ترخيص تذكرهسى و سعادتِ أبديه وثيقهسنى آلوب، أبدى بر حرمت و مرحمت و إكرامه مظهر اولاجقلرينى، فيلسوفلرى صوصديران بيڭلر حجّتلرله بيان ايتمشز.
هم بو يڭى سعيد، أسكى سعيد گبى كندينه حرمت و توجّه قزانمق و شان و شرف بولمق؛ قطعيًا عليهندهدر، قبول ايتمز. اونڭ ايچون، يگرمى سنهدر إنزوايى ترجيح ايتمش.
أگر آسايش و إداره حسابنه نفوذينى قيرمق و عمومڭ نظرنده چوروتمك ايچون ياپييورسهڭز، پك بيوك بر خطا ايدييورسڭز. ايكى سنه اوچ محكمه، يگرمى سنهلك حياتمڭ يوز يگرمى أثرنده، يوز يگرمى بيڭ رسالهِٔ نور شاكردلرندن موجبِ إختلال و مدارِ مسئوليت و وطن و ملّت عليهنده هيچ بر شى بولمادقلرينه برائتمزله و رسالهِٔ نور أجزالرينڭ بتوننى إعاده ايتمهلريله گوسترديگى جهتله، قطعيًا سزه بيان ايدييورم كه؛ دينسزلك حسابنه بزى أزن سزلر؛ وطن و ملّت و آسايش و إداره عليهنده و آنارشيلك لهنده و مدهش بر أجنبى حسابنه بنى صيقشديروب، بر صارصينتى چيقاروب، او جريانڭ مداخلهسنى ايستهيورسڭز. اونڭ ايچون، بتون إهانت و حقارتلريڭزه بش پاره قيمت ويرمم؛ آسايشى إدامه لهنده، صبر و تحمّله قرار ويردم.
ألبته دنيا دائمى اولماديغى گبى، حادثاتى ده فورطنهلى، دائما دگيشير. بر قاچ ساعت جنايتلرله، دنيوى و اُخروى بيڭلر زقّوم و عذاب نتيجهلرى وار. او زمان، فائدهسز "يوز بيڭلر تأسّف" دييهجكسڭز! بن، رسمى مقاماته و بزمله تام علاقهدار وظيفهدارلره يازديغم گبى، سزڭ گبى بدبختلره دخى ديرم: بز، رسالهٔ نورله، بو مملكتڭ و إستقبالنڭ أڭ بيوك ايكى تهلكهسنى دفع ايتمگه چاليشييورز و بِالفعل چوق أمارهلرله، حتّى محكمهده ده قسمًا إثبات ايتمشز.
— 633 —
برنجى تهلكه:بو مملكتده، خارجدن قوّتلى بر صورتده گيرمگه چاليشان آنارشيلگه قارشى سد چكمك.
ايكنجيسى:اوچ يوز أللى ميليون مسلمانلرڭ نفرتلرينى قارداشلغه چويرمكله، بو مملكتڭ أڭ بيوك نقطهٔ إستنادينى تأمين ايتمكدر.
آفيون أمنيت مديرينه ديرم كه: مدير بك! دنياده، أسكى زماندن بَرى گورولمهمش بو درجه قانونسز و معناسز و مصلحتسز تجاوزلر بڭا گلديگى حالده نهدن آلديرمييورسڭز؟ بر مثالى:
جامعه، خالى زمانده، جماعت خيرينه صاحب اولمق ايچون، بعض بر ايكى آدمدن باشقه كيمسهيى يانمه قبول ايتمديگم حالده، رسمًا "قطعيًا جامعه گيتميهجكسڭز!" دييوب؛ بو غربتده، خستهلق و إختيارلق و يوقسوللق ايچنده بو إهانت هانگى قانونلهدر؟ هانگى مصلحت وار؟ خبرم اولمادن، جامعڭ خالى بر يرنده ايكى اوچ تخته، بر كيلمله بنى اوشوتمهمك فكريله بر ذاتڭ ياپديغى ايكى كيشيلك بر ستّاره يوزندن، أهمّيتلى بر مسئله شكلنده، هم بڭا، هم عموم خلقه معناسز تلاش ويرمك هانگى قانونلهدر؟ هانگى مصلحت وار؟ صورويورم.
بڭا بو إهانتلرى ياپانلرڭ هيچ بر بهانهلرى يوقدر. يالڭز توجّهِ عامّهيى بهانه ايدوب: "بو منفى آدمه نهدن حرمت ايدييورسڭز؟" بن ده ديرم:
بتون دوستلرم بيلييورلر كه؛ بن، شخصمه قارشى حرمتى و توجّهِ عامّهيى ايستهمييورم، ردّ ايدييورم. بنم حقّمده باشقهلرينڭ حسنِ ظنّنى قبول ايتمديگم حالده، هانگى قانون بنى مسئول ايدر كه؛ إختيارم و رضام خارجنده، باشقهسنڭ حسنِ ظنّيله بڭا إهانت ايديلييور. فرضِ محال اولارق، بو توجّهِ عامّه حقيقت ده اولسه؛ وطنه، ملّته فائدهسى وار، ضررى اولماز. هم أگر، بر پارچهسنى بن ده قبول
— 634 —
ايتسهم؛ بو إختيارلق، خستهلق، يوقسوللق و صوغوق بر اوطه ايچريسنده، دهشتلى بر حپسِ منفردده، ضرورى خدمتلريمى گورمك ايچون بر ايكى إنسانڭ دوستلغنى قبول ايتمكلگمده هانگى فنالق وار؟ هانگى قانون بونى منع ايدر؟ بر ايكى ايشجى چوجقدن باشقهسنى بنمله تماس ايتديرمهمك هانگى قانونلهدر؟ او ايشجى چوجقلر هر وقت بولونمديغى ايچون، كندم ايشمى گورهمييورم. بو دهشتلى وضعيتى، ألبته بو مملكتده إنضباط و حكومت و إداره آدملرى نظرِ أهمّيته آلمق بورجلريدر. جدًّا علاقهدار ايدر دييه سزه بيان ايدييورم.
أميرطاغنده بر تجريدِ مطلقده
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
چوق عزيز، صدّيق، بختيار قارداشلرم!
قيزيل روسيادن چيقهرق، قيزيل آتشلر، قيزيل قيغلجيملر صاچان و برر برر دنيا شهرينڭ محلّهلرينى صاران و اورالرى ياقوب قاووران، بعض يرلرده ده نفاق و شقاق آتشلرى صاچارق، قارداشنه" قارداشنى ئولدير" دييه باغيران و أڭ نهايتده عالمِ خرستيانيتى ياقوب، قاووروب، خرمان گبى صاووردقدن صوڭره عالمِ إسلام محلّهسنى صاران و أويمزڭ صاچاقلرينه قيغلجيملرى صيچرايان و چوق بيوك و چوق دهشتلى بر بلا اولان قومونيزم گبى عظيم بر يانغينه قارشى إطفائيه وظيفهسنى اوزرينه آلان رسالهِٔ نور، مسلمانلرڭ و بشرڭ أڭ بيوك و يگانه تحصّنگاهى و أڭ بيوك ملجئيدر.
— 635 —
أى فخرِ عالمڭ گوسترديگى طوغرى يولدن شاشانلر! دنيانڭ فانى متاعلرينه غرورلانوب طاشانلر و أى دنيامزه ضررى اولور قورقوسى ايله، نورِ قرآندن قاچانلر! كفرِ مطلق آتشنڭ بزلرى صارديغى بر زمانده، آنجق و آنجق أڭ مستحكم، أڭ قوى و ييقلماز و صارصيلماز بر تحكيمات اولان رسالهِٔ نورڭ نورانى سپرلرينه إلتجا ايتمكله و اونڭ دائرهِٔ قدسيهسنه گيرمكله قورتولاجقسڭز... و إعدامِ أبدى ظن ايتديگڭز ئولومى، بر حياتِ باقيهيه تبديل ايدهجكسڭز. و ايشته او نورڭ مبارك ترجماننڭ و مبارك شخصِ معنويسنڭ
اَجِرْنَا وَ اَجِرْ وَالِدَيْنَا وَ اَجِرْ طَلَبَةَ رَسَائِلِ النُّورِ وَ وَالِدَيْهِمْ مِنَ النَّارِ
و أمثالى دعالرينڭ قبوليله و شفاعتيله و رسالهِٔ نورى دواملى اوقومقله، بن، دهشتلى معنوى خستهلقلردن ناصل قورتولمشسهم، سزلر ده او مبارك دائرهِٔ قدسيهيه دخالت ايتديگڭزده؛ دنيوى و اُخروى دردلردن، آتشلردن قورتولاجق و أولاد و عيالڭزڭ بر نوع چوبانى اولمق حسبيله، او سَوْگيليلريڭزى ده قورتاراجقسڭز. و نورلره چاليشمقله هر بررلريڭز مادّى و معنوى فلاح و سعادته نائل اولاجقسڭز. بويله اولان ميليونلرله نور طلبهلرى بو حقيقته شاهددرلر.
أى نورجيلر! اللّٰهڭ سزلره إحسان ايتديگى أزلى لطفنه قارشى سجدهِٔ شكراندن باشڭزى قالديرمايڭز. گيجهنڭ صوغوغنه آلديرمهيڭز. سزلره لطفى هيچ بر خصوصده أسيرگهمهين ربِّ رحيمه، گيجهنڭ بو مبارك ساعتلرنده قالقهرق وظيفهِٔ شكرى أدا ايديڭز. و بعضلرڭ دوشديگى، إستقبالى دوشونمك درديله معيشتى صارصان حادثهلر قارشيسنده تيترهمهيڭز، قورقمايڭز؛ نورڭ قدسى كرامات و إمدادينى مشاهده ايديڭز. دنيا فانيدر، بيڭلر سنه ياشامق اولسه، باقى اولان حياتِ اُخرويهنڭ ياننده، هيچ أندر هيچ مثابهسندهدر. فقط فانى اولمقله برابر، باقى حياتڭ باقى ميوهلرينى ويرهجك بر مزرعهسيدر. فورطنهلرڭ شدّتى، هوانڭ دهشتى سزلرى صارصماسين، قورقوتماسين. بو مبارك مزرعهيه أڭ مبارك و
— 636 —
نورانى و ويريملى و بركتلى اولان نور تخملرينى أكيڭز. زيرا "أكن بيچر"، آتالريمزدن قالمه مبارك بر سوزدر.
أى نورجيلر! دين دشمنلرينڭ هجوملرندن قطعيًا صارصيلمايڭز، فتور گتيرمهيڭز. چاليشڭز، چاليشڭز، چاليشڭز و قطعيًا اينانڭز كه؛ نورڭ شفاعتى، نورڭ دعاسى، نورڭ همّتى سزلرى قورتارهجقدر!..
قارداشڭز
مصطفى عثمان
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
گچن قيشده بڭا قارشى سوءِ قصدلرڭ، عنايتِ إلٰهيه ايله و دعاڭز يارديميله گلن صبر و تحمّلم نتيجهسنده عقيم قالان پلانى پك گنيش بر طرزده اولديغنه دليل ايسه؛ بو ياقينده رئيسِ جمهور، آفيونده ديمش: "بو ولايتده دين جهتنده بر قاريشيقلق چيقهجغنى ظن ايدردك..."
ديمك، گيزلى قوميته بنى صيقيشديرمقله بر حادثه چيقارمق ايستهيورديلر. بر أجنبى مداخلهسى حسابنه و مسلمانلر و وطنداشلر آراسنده، بتون بتون قانونسز و كيفى بر طرزده، طماريمه شدّتله طوقونان إهانتلر و صيقنتيلرله تعذيبلرى، اونلره دنياده تام ضرردر، آخرتده جهنّم و سقر؛ و بزه، دنياده مكمّل ثواب و ظفر و آخرتده إن شاء اللّٰه جنّت و آبِ كوثرى قزانديرر. ديمك بو گيزلى پلانى هيئتِ وكيله و رئيس حسّ ايتمشديلر كه؛ بورالرده عموم مأمورلر، حتّى والى و قائمِمقام و ضابطه بنمله
— 637 —
گوروشمكدن قاچييور، اوركويورديلر. بن ده حيرت ايدردم. فقط ألمزده يالڭز نور بولونديغنى و سياست طوپوزى بولونماديغنى، ذرّه قدر عقلى بولونانلر آڭلاديلر. غريبدر كه، أڭ زياده لهمه چاليشماسى لازم اولان بعض وظيفهدارلر، عليهمده إستعمال و إستخدام ايديلدى.
نورجيلر، چوق إحتياط و دقّت و تمكينده بولونمالرى لازمدر. چونكه معنوى فورطنهلر وار، بعض دسّاس منافقلر هر طرفه صوقولور. إستبدادِ مطلقه دينسزجهسنه طرفداركن، حرّيت فرقهسنه گيرر؛ تا اونلرى بوزسون و أسرارلرينى بيلسين، إفنا ايتسين.
هم صلاح الدّينڭ، عصاىِ موسىيى آمريقالىيه ويرمهسى مناسبتيله ديرز:
"ميسيونرلر و خرستيان روحانيلرى، هم نورجيلر، چوق دقّت ايتمهلرى ألزمدر. چونكه هر حالده شمال جريانى؛ إسلام و عيسوى ديننڭ هجومنه قارشى كندينى مدافعه ايتمك فكريله، إسلام و ميسيونرلرڭ إتّفاقلرينى بوزمغه چاليشهجق. طبقهِٔ عوامه مساعدهكار و وجوبِ زكات و حرمتِ ربا ايله، بورژووالرى عوامڭ يارديمنه دعوت ايتمهسى و ظلمدن چكمهسى جهتنده مسلمانلرى آلداتوب، اونلره بر إمتياز ويروب، بر قسمنى كندى طرفنه چكهبيلير." هر نه ايسه، بو دفعه سزڭ خاطريڭز ايچون قاعدهمى بوزدم، دنيايه باقدم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بو صيقنتيلى زمانده نفسم صبرسزلقله بنى تعجيز ايدركن، بو فقره اونى تام صوصديردى؛ شكر ايتديردى. سزه ده فائدهسى اولور دييه لفًّا تقديم ايديلن بو فقره، باشمڭ ياننده آصيلى طورييور:
— 638 —
١ - أى نفسم! يتمش اوچ سنه، يوزده طقسان آدمدن زياده ذوقلردن حصّهڭى آلمشسڭ. داها حقّڭ قالمادى.
٢ - سن، آنى و فانى ذوقلرڭ بقاسنى آرايورسڭ؛ اونڭ ايچون اونڭ زواليله آغلامغه باشلايورسڭ. كور حسّياتڭله بو ياڭليشڭڭ تام طوقاتنى يرسڭ. بر دقيقه گولمگه بدل، اون ساعت آغلايورسڭ.
٣ - سنڭ باشڭه گلن ظلملر و مصيبتلرڭ آلتنده قدرڭ عدالتى وار. إنسانلر، سنڭ ياپمديغڭ بر ايشله سڭا ظلم ايدييورلر. فقط قدر سنڭ گيزلى خطالريڭه بناءً، او مصيبت أليله سنى هم تربيه، هم خطاڭه كفّارت ايدييور.
٤ - هم يوزر تجربهڭله، أى صبرسز نفسم! قطعى قناعتڭ گلمش كه؛ ظاهرى مصيبتلر آلتنده و نتيجهسنده، عنايتِ إلٰهيهنڭ چوق طاتلى نتيجهلرى وار.
عَسٰى اَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ
چوق قطعى بر حقيقتى درس ويرييور. او درسى دائما خاطره گتير. هم فلگڭ چرخنى چويرن قانونِ إلٰهى، سنڭ خاطرڭ ايچون (او پك گنيش قانونِ قدرى) دگيشديريلمز.
٥ - مَنْ اٰمَنَ بِالْقَدَرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِ قدسى دستورينى كنديڭه رهبر ايت! هوسلى عقلسز چوجقلر گبى، موقّت، أهمّيتسز لذّتلرڭ پشنده قوشمه! دوشون كه؛ فانى ذوقلر، سڭا معنوى ألملر، تأسّفلر بيراقييور. صيقنتيلر، ألملر ايسه؛ بِالعكس معنوى لذّتلر و اُخروى ثوابلر ويرييور. سن ديوانه اولمازسهڭ، موقّت لذّتى يالڭز شكر ايچون آرايهبيليرسڭ. ذاتًا لذّتلر شكر ايچون ويريلمش.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 639 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، محترم قارداشم!
أوّلا ذاتڭزڭ بر رساله قدر جامع و اوزون و مدقّقانه، حرارتلى مكتوبڭزى كمالِ مراقله اوقودم. پشين اولارق سزه بونى بيان ايدييورم كه: رسالهِٔ نورڭ استادى و رسالهِٔ نوره جلجلوتيه قصيدهسنده رموزلى إشاراتيله پك چوق علاقهدارلق گوسترن و بنم حقائقِ ايمانيهده خصوصى استادم إمامِ عليدر (رض). و
قُلْ لَا اَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ اَجْرًا اِلَّا الْمَوَدَّةَ فِى الْقُرْبٰى
آيتنڭ نصّيله، آلِ بيتڭ محبّتى، رسالهِٔ نورده و مسلگمزده بر أساسدر. و وهّابيلك طمارى، هيچ بر جهتله نورڭ حقيقى شاكردلرنده اولمامق لازم گلييور. فقط مادام بو زمانده زندقه و أهلِ ضلالت إختلافدن إستفاده ايدوب، أهلِ ايمانى شاشيرتوب و شعائرى بوزارق، قرآن و ايمان عليهنده قوّتلى جريانلرى وار. ألبته بو مدهش دشمنه قارشى جزئى تفرّعاته دائر مدارِ إختلاف مناقشهلرڭ قپوسنى آچمامق گركدر.
هم ئولمش إنسانلرى ذمّ ايتمگه هيچ لزوم يوق. اونلر دارِ آخرته، محلِّ جزايه گيتمشلر. لزومسز، ضررلى، اونلرڭ قصورلرينى بيان ايتمك، أمر اولنان محبّتِ آلِ بيتڭ مقتضاسى دگلدر و لازم ده دگلدر، دييه أهلِ سنّت والجماعت، صحابهلر زمانندهكى فتنهلردن بحث آچمايى منع ايتمشلر. چونكه وقعهِٔ جملده عشرهِٔ مبشّرهدن زبير (رض) و طلحه (رض) و عائشهِٔ صدّيقه (رض) بولونماسيله أهلِ سنّت والجماعت او حربى إجتهاد نتيجهسى دييوب؛ حضرتِ على (رض) حقلى، اوتهكى طرف حقسز فقط إجتهاد نتيجهسى اولديغى جهتله عفو ايديلير ديرلر. هم وهّابيلك طمارى، هم مفرط رافضيلرڭ مذهبلرى إسلاميته ضرر ويرمهسين دييه صفّين حربندهكى باغيلردن ده بحث آچمايى ضررلى گورويورلر.
— 640 —
حَجّاجِ ظالم، يزيد و وليد گبى حريفلره علمِ كلامڭ أڭ بيوك علّامهسى اولان سعد الدينِ تفتازانى، "يزيده لعنت جائزدر" ديمش؛ فقط "لعنت واجبدر" ديمهمش. "خيردر و ثوابى واردر" ديمهمش. چونكه هم قرآنى، هم پيغمبرى، هم بتون صحابهلرڭ قدسى صحبتلرينى إنكار ايدن حدسزدر. شيمدى اونلردن ميدانده گزنلر چوقدر. شرعًا بر آدم، هيچ ملعونلرى خاطره گتيرميوب لعنت ايتمسه، هيچ بر ضررى يوق. چونكه ذمّ و لعنت ايسه، مدح و محبّت گبى دگل؛ اونلر عملِ صالحده داخل اولاماز. أگر ضررى وارسه داها فنا...
ايشته شيمدى گيزلى منافقلر، وهّابيلك طماريله أڭ زياده إسلاميتى و حقيقتِ قرآنيهيى محافظهيه مأمور و مكلّف اولان بر قسم خواجهلرى ألده ايدوب، أهلِ حقيقتى عَلَويلكله إتهام ايتمكله بربرى عليهنده إستعمال ايدهرك دهشتلى بر ضربهيى، إسلاميته وورمغه چاليشانلر ميدانده گزييورلر. سن ده بر پارچهسنى مكتوبڭده يازييورسڭ. حتّى سن ده بيلييورسڭ؛ بنم و رسالهِٔ نورڭ عليهنده إستعمال ايديلن أڭ تأثيرلى واسطهيى، خواجهلردن بولمشلر. شيمدى حرمينِ شريفَيْنه حكم ايدن وهّابيلر و مشهور، دهشتلى داهيلردن ابن تيميه و ابن القيّم الجوزينڭ پك عجيب و جاذبهدار أثرلرى إستانبولده چوقدن بَرى خواجهلرڭ ألنه گچمهسيله، خصوصًا أوليالر عليهنده و بر درجه بدعهلره مساعدهكار مشربلرينى كنديلرينه پرده ياپمق ايستهين، بدعهلره بولاشمش بر قسم خواجهلر، سزڭ محبّتِ آلِ بيتدن گلن و شيمدى إظهارى لازم اولميان إجتهاديڭزى وسيله ايدهرك هم سڭا، هم نور شاكردلرينه ضربه وورابيليرلر. مادام ذمّ ايتمهمك و تكفير ايتمهمكده بر أمرِ شرعى يوق، فقط ذمده و تكفيرده حُكمِ شرعى وار. ذمّ و تكفير، أگر حقسز اولسه، بيوك ضررى وار؛ أگر حقلى ايسه، هيچ خير و ثواب يوق. چونكه تكفيره و ذمّه مستحق حدسزدرلر. فقط ذمّ ايتمهمك، تكفير ايتمهمكده هيچ بر حُكمِ شرعى يوق، هيچ ضررى ده يوق. ايشته بو حقيقت ايچوندر كه؛ أهلِ حقيقت، باشده
— 641 —
أئمّهِٔ أربعه و أهلِ بيتڭ أئمّهِٔ إثنا عشر اولارق أهلِ سنّتڭ، مذكور حقيقته مستند اولان قانونِ قدسيهيى كنديلرينه رهبر ايدوب، إسلاملر ايچنده او أسكى زمان فتنهلرندن مدارِ بحث و مناقشه ايتمهيى جائز گورمهمشلر؛ منفعتسز، ضررى وار ديمشلر.
هم او حربلرده، چوق أهمّيتلى صحابهلر، ناصلسه ايكى طرفده ده بولونمشلر. او فتنهلرى بحث ايتمكده او حقيقى صحابهلره، طلحه (رض)، زبير (رض) گبى عشرهِٔ مبشّرهيه دخى طرفگيرانه بر إنكار، بر إعتراض قلبه گلير. خطا وارسه ده توبه إحتمالى قوّتليدر. او أسكى زمانه گيدوب لزومسز، ضررلى، شريعت أمر ايتمهدن او أحواللرى تدقيق ايتمكدن ايسه؛ شيمدى بو زمانده بِالفعل إسلاميته دهشتلى ضربهلرى ووران و بيڭلر لعنته، نفرته مستحق اولانلره أهمّيت ويرمهمك گبى بر حالت، مؤمن و مدقّق بر ذاتڭ وظيفهِٔ قدسيهسنه موافق گلهمز...
حتّى صبرى ايله كوچوجك مناقشهڭز؛ هم رسالهِٔ نوره، حقائقِ ايمانيهنڭ إنتشارينه أهمّيتلى بر ضرر ويرديگنى سندن صاقلامام. عين وقتده بوراده حسّ ايتدم، متأثّر و متألّم اولدم. صوڭره سنڭ گبى أهلِ تحقيق بر عالمڭ رسالهِٔ نوره اوراجه أهمّيتلى بر خدمته وسيله اولاجق صبرينڭ اورايه گلمهسى، ايكيڭزدن بيوك بر خدمتِ نوريه بكلركن، بِالعكس اوچ جهتله نوره ضرر گلديگنى حسّ ايتدم و گوردم. عجبا نهدن بو ضرر اولمش؟ دييه دوشونوركن، ايكى اوچ گون صوڭره خبر آلدم كه؛ صبرى معناسز و لزومسز سنڭله مناقشه ايتمش؛ سن ده حدّته گلمشسڭ. أيواه ديدم، "يا ربّ! أرضرومدن إمداديمه يتيشن بو ايكى ذاتڭ مناقشهسنى مصالحهيه تبديل ايت." دييه دعا ايتدم. رسالهِٔ نورڭ إخلاص لمعهلرنده دينيلديگى گبى؛ شيمدى أهلِ ايمان، دگل مسلمان قارداشلريله بلكه خرستيانڭ ديندار روحانيلريله إتّفاق ايتمك و مدارِ إختلاف مسئلهلرى نظره آلمامق،
— 642 —
نزاع ايتمهمك گركدر. چونكه كفرِ مطلق هجوم ايدييور. سنڭ حميتِ دينيهڭ و تجربهِٔ علميهڭ و نورلره قارشى علاقهڭ سببيله سندن رجا ايدييورم كه، صبرى ايله گچن ماجرايى اونوتمغه چاليش و اونى ده عفو ايت و حلال ايت. چونكه او، كندى قفاسيله قونوشمامش؛ أسكيدن بَرى خواجهلردن ايشيتديگى شيلرى، لزومسز مناقشه ايله سويلهمش. بيليرسڭ كه؛ بيوك بر حسنه و اييلك، چوق گناهلره كفّارت اولور. أوت او همشهريمز صبرى، حقيقةً نوره و نور واسطهسيله ايمانه اويله بر خدمت أيلهمش كه، بيڭ خطاسنى عفو ايتديرر. سزڭ عالىجنابلغڭزدن، او نور خدمتلرى خاطرى ايچون، دوست بر همشهرى و نور خدمتنده بر آرقداش نظريله باقماليسڭز.
صحابهلرڭ بر قسمى، او حربلرده عدالتِ إضافيه و نسبيه و رخصتِ شرعيهيى دوشونوب تابع اولارق، حضرتِ علىنڭ (رض) تعقيب ايتديگى عدالتِ حقيقيه و عزيمتِ شرعيه ايله برابر زاهدانه، مستغنيانه، مقتصدانه مسلگنى ترك ايدوب مخالف طرفه بو إجتهاد نتيجهسنده گيردكلرينى، حتّى إمامِ علىنڭ (رض) قارداشى عقيل و "حبرُ الُامّه" عنواننى آلان عبد اللّٰه ابن عبّاس دخى بر وقت مخالف طرفنده بولوندقلرندن، حقيقى أهلِ سنّت والجماعت،
مِنْ مَحَاسِنِ الشَّرِيعَةِ سَدُّ اَبْوَابِ الْفِتَنِ
بر دستورِ أساسيهٔ شرعيهيه بناءً
طَهَّرَ اللّٰهُ اَيْدِيَنَا فَلْنُطَهِّرُ اَلْسِنَتَنَا
دييهرك او فتنهلرڭ قپوسنى آچمايى و بحث ايتمگى جائز گورمييورلر. چونكه إعتراضه مستحق بر قاچ دانه وارسه، طرفگيرلك طماريله بيوك صحابهلره، حتّى مخالف طرفنده بولونان آلِ بيتڭ بر قسمنه و طلحه (رض) و زبير (رض) گبى عشرهِٔ مبشّرهدن بيوك ذاتلره إعتراضه باشلار، ذمّ و عداوت مَيلى اويانير دييه، أهلِ سنّت او قپويى قپامق طرفداريدر. حتّى أهلِ سنّتڭ و علمِ كلامڭ عظيم
— 643 —
إماملرندن مشهور سعد الدينِ تفتازانى، يزيد و وليد حقّنده تلعين و تضليلنه جواز ويرمسنه مقابل، سيّدِ شريفِ جُرجانى گبى أهلِ سنّت والجماعتڭ علّامهلرى ديمشلر: "گرچه يزيد و وليد، ظالم و غدّار و فاجردرلر؛ فقط سكراتده ايمانسز گيتدكلرى غيبيدر. و قطعى بر درجهده بيلينمديگى ايچون، شخصلرڭ حقّنده نصِّ قطعى و دليلِ قطعى بولونمديغى وقت، ايمانله گيتمسى إحتمالى و توبه ايتمك إحتماليله، اويله خصوصى شخصه لعنت ايديلمز. بلكه
لَعْنَةُ اللّٰهِ عَلَى الظَّالِمِينَ وَ الْمُنَافِقِينَ
گبى عمومى بر عنوان ايله لعنت جائز اولابيلير. يوقسه ضررلى، لزومسزدر." دييه سعد الدينِ تفتازانىيه مقابله ايتمشلر. سنڭ مدقّقانه و عالمانه مكتوبڭه قارشى اوزون جواب يازمديغمڭ سببى؛ هم أهمّيتلى خستهلغم و أهمّيتلى مشغلهلرم ايچنده عجله بو قدر يازهبيلدم.
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
داخليه وكيلى ايله حسبحالدن بر پارچهدر
....
هيچ بر تاريخده و زمين يوزنده أمثالى وقوع بولميان بر ظلمه و اون وجهله قانونسز بر غدره و تضييقه هدف اولمشم. شويله كه:
هم شدّتلى سوءِ قصد أثرى اولارق زهرلنمهدن خسته؛ هم غايت ضعيف، يتمش بر ياشنده إختيار؛ هم كيمسهسز، آجينهجق بر غربتده؛ هم پالطو و فانله و پابوجنى صاتمقله معيشتنى تأمين ايدن فقير الحال؛ هم يگرمى بش سنه منزوى
— 644 —
اولماسندن، بيڭدن آنجق تام صادق بر آدم ايله گوروشهبيلن بر مَرْدُمْگِريز، متوحّش؛ هم يگرمى سنه حياتنى و أثرلرينى اوچ محكمه و آنقره أهلِ وقوفى اينجهدن اينجهيه تدقيقدن صوڭره بِالإتّفاق برائتنه و أثرلرى وطنه، ملّته ضررسز اولارق منفعتلى اولماسنه قرار ويريلمش بر معصوم؛ هم أسكى حربِ عموميده أهمّيتلى خدمت ايتمش بر أولادِ وطن؛ هم شيمدى بو ملّتى، بو وطنى، آنارشيلكدن و أجنبى إفسادلرندن قورتارمق ايچون ميداندهكى تأثيرلى آثاريله بتون قوّتيله چاليشان بر حميتپرور؛ و محكمهده يتمش شاهدله إثبات ايديلديگى گبى، يگرمى بش سنهده بر غزتهيى اوقوميان، مراق ايتمهين و يدى سنه حربِ عمومىيه باقميان، صورميان، بيلمهين و أثرلرنده قوّتلى دليللرله سياستدن بتون بتون علاقهسنى كسديگنى إثبات ايدن و دنياڭزه قاريشمديغنى عدليهلريڭز رسمًا إعتراف ايتديگى بر ضررسز آدم؛ هم آخرتنه و إخلاصنه ضرر گلمهمك ايچون شدّتله توجّهِ عامّهدن قاچان و قارداشلرينڭ اونڭ حقّندهكى حسنِ ظنلرندن و مدحلرندن چكينن، بگنمهين بو بيچاره سعيده؛ باشده داخليه وكيلى اولان سن، آفيون واليسنى و أميرطاغ ضابطهسنى مسلّط ايدوب، هر گون بر آى حپسِ منفرد عذابنى چكديرمك و تجريدِ مطلق ايچنده تك باشيله بر حپسِ منفردده طورمغه مجبور ايتمگه، هانگى مصلحتڭز إقتضا ايدر؟ هانگى قانون بو دهشتلى غدره مساعده ايدر دييه، حقوقِ عموميهيى محافظه ايدن عدليهنڭ يوكسك دائرهسى واسطهسيله داخليه وكيلنه بيان ايدييورم.
ظلمًا بتون حقوقِ مدنيهدن و إنسانيهدن و ياشامق حقّندن محروم ايديلن
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 645 —
أسكى داخليه وكيلى، شيمدى پارتى كاتبِ عموميسى حلمى بك!
أوّلا:يگرمى سنه ظرفنده بر تك إستدعا داخليه وكيلى ايكن سڭا يازدم. فقط يگرمى سنهلك قاعدهمى بوزمادم. هم أسكى داخليه وكيلى، هم شيمدى كاتبِ عمومى صفتلريله سنڭله قونوشهجغم. يگرمى سنه حكومتله قونوشميان، تك بر دفعه حكومت حسابنه حكومتڭ بيوك بر ركنى ايله قونوشان آدم، اون ساعت قدر سويلهسه آزدر. اونڭ ايچون سز بنمله قونوشمهيى بر ايكى ساعت مساعده ايديڭز.
ثانيًا:شيمدى پارتينڭ كاتبِ عموميسى إعتباريله سزه بر حقيقتى بيان ايتمگه كنديمى مجبور بيلييورم. حقيقت ده شودر:
سنڭ كاتبِ عمومى اولديغڭ خلق فرقهسنڭ، ملّت قارشيسنده غايت أهمّيتلى بر وظيفهسى وار. او ده شودر:
بيڭ سنهدن بَرى عالمِ إسلاميتى قهرمانلغى ايله ممنون ايدن و وحدتِ إسلاميهيى محافظه ايدن و عالمِ بشريتڭ كفرِ مطلقدن و ضلالتدن شانلى بر صورتده قورتولمسنه بيوك بر وسيله اولان تورك ملّتى و توركلشمش اولانلرڭ دين قارداشلرى؛ أگر شيمدى، أسكى زمان گبى قهرمانجهسنه قرآنه و حقائقِ ايمانه صاحب چيقمازسهڭز و طوغريدن طوغرىيه حقائقِ قرآنيه و ايمانيهيى ترويجه چاليشمازسهڭز، سزه قطعيًا خبر ويرييورم و قطعى حجّتلرله إثبات ايدرم كه؛ عالمِ إسلامڭ محبّت و اخوّتى يرينه، دهشتلى بر نفرت و قهرمان قارداشى و قوماندانى اولان تورك ملّتنه بر عداوت و شيمدى عالمِ إسلامى محوه چاليشان كفرِ مطلق آلتندهكى آنارشيلگه مغلوب اولوب، عالمِ إسلامڭ قلعهسى و شانلى اوردوسى اولان بو تورك ملّتنڭ پارچه پارچه اولماسنه و شرقِ شماليدن چيقان دهشتلى أژدرهانڭ إستيلا ايتمهسنه سببيت ويرهجكسڭز.
— 646 —
أوت خارجده ايكى دهشتلى جريانه قارشى بو قهرمان ملّت، قرآن قوّتيله طايانهبيلير. يوقسه كفرِ مطلقى، إستبدادِ مطلقى، سفاهتِ مطلقى و أهلِ ناموسڭ ثروتنى سرسريلره إباحه ايتمهسنى آلَت ايدهرك دهشتلى بر قوّتله گلن بر جريانى طورديرهجق؛ آنجق إسلاميت حقيقتيله مزج اولمش، إتّحاد ايتمش و بتون ماضيدهكى شرفنى إسلاميتده بولمش اولان بو ملّتدهكى دين قوّتى و ايمان بتونلگيدر. أوت بو ملّتڭ حميتپرورلرى، ملّيتپرورلرى، هر شيدن أوّل بو ممتزج، متّحد ملّيتڭ جان طمارى حكمنده اولان حقائقِ قرآنيهيى تربيهِٔ مدنيه يرينه إقامه ايتمك و دستورِ حركت ياپمقله او جريانى طورديرر إن شاء اللّٰه.
ايكنجى جريان: أگر سز حميتپرور، ملّيتپرور آدملر گبى، شيمدىيه قدر جريان ايدن و مدنيت حسابنه مقدّساتى چيگنهين اصوللرى محافظهيه چاليشوب، اوچ درت شخصڭ إنقلاب نامندهكى ياپدقلرى إجراآتى أساس طوتهرق موجود حسنهلرى و إنقلاب اييلكلرينى اونلره ويروب و موجود دهشتلى قصورلر ملّته ويريلسه، او وقت اوچ درت آدمڭ اوچ درت سيّئهسى اوچ درت ميليون سيّئه اولوب بو قهرمان و ديندار ملّتى و إسلام اوردوسى اولان تورك ملّتنڭ گچمش عصرلردهكى ميليارلر شرفلى مرحوم اوردولرينه و ميليونلرله شهيدلرينه و ملّتنه بيوك بر مخالفت و أرواحنه بر معنوى عذاب و شرفسزلك اولمقله برابر؛ او اوچ درت إنقلابجى آدمڭ پك آز حصّهلرى بولونان و ملّت و اوردونڭ قوّت و همّتيله وجود بولان حسنهلرى او اوچ درت آدمه ويريلسه، او اوچ درت ميليون اييلكلر، اوچ درت حسنهيه إنحصار ايدوب كوچولور، هيچه اينر؛ داها دهشتلى قصورلره كفّارت اولاماز.
ثالثًا:سزه قارشى ألبته چوق جهتلرده داخلى و خارجى معارضلر وار. أگر بو معارضلريڭز حقائقِ ايمانيه نامنه چيقسه ايدى، بردن سزى مغلوب ايدردى. چونكه
— 647 —
بو ملّتڭ يوزده طقسانى، بيڭ سنهدن بَرى عنعنهِٔ إسلاميه ايله، روح و قلب ايله باغلانمش. ظاهرًا مخالفِ فطرتندهكى أمره، إطاعت جهتيله سرفرو ايتسه ده قلبًا باغلانماز.
هم بر مسلمان، باشقه ملّتلر گبى دگل. أگر ديننى بيراقسه آنارشيست اولور، هيچ بر قيد آلتنده قالاماز؛ إستبدادِ مطلقدن، رشوتِ مطلقهدن باشقه هيچ بر تربيه و تدبيرله إداره ايديلمز. بو حقيقتڭ چوق حجّتلرى، چوق مثاللرى وار. قيصه كسوب سزڭ ذكاوتڭزه حواله ايدييورم.
بو عصرڭ قرآنه شدّتِ إحتياجنى حسّ ايتمكده إسوهچ، نوروهچ، فينلانديادن گرى قالمامق سزه ألزمدر. بلكه اونلره و اونلر گبيلره رهبر اولمق وظيفهڭزدر. سز، شيمدىيه قدر گلن إنقلاب قصورلرينى اوچ درت آدملره ويروب شيمدىيه قدر عمومى حرب و سائر إنقلابلرڭ إجباريله ياپيلان تخريباتلرى (خصوصًا عنعنهِٔ دينيه حقّنده) تعميره چاليشسهڭز، هم سزه إستقبالده چوق بيوك بر شرف و آخرتده بيوك قصوراتلريڭزه كفّارت اولوب، هم وطن و ملّت حقّنده منفعتلى خدمت ايدهرك ملّيتپرور، حميتپرور نامنه مستحق اولورسڭز.
رابعًا:مادام ئولوم ئولديرلمييور و قبر قپوسى قپانمييور و مادام سز ده هركس گبى قبره قوشويورسڭز و مادام او قطعى ئولوم أهلِ ضلالت ايچون إعدامِ أبديدر، يوز بيڭ جمعيتجيلك و دنياپرستلك و سياستجيلك اونى تبديل ايدهمز و مادام قرآن، او إعدامِ أبدىيى أهلِ ايمان ايچون ترخيص تذكرهسنه چويرديگنى گونش گبى إثبات ايدن رسالهِٔ نور ألڭزه گچمش و يگرمى سنهدن بَرى هيچ بر فيلسوف، هيچ بر دينسز اوڭا قارشى چيقامييور، بِالعكس دقّت ايدن فيلسوفلرى ايمانه گتيرييور و بو اون ايكى سنه ظرفنده درت بيوك محكمهڭز و فيلسوف و علمادن مركّب أهلِ وقوفڭز،
— 648 —
رسالهِٔ نورى تحسين و تصديق و تقدير ايدوب، ايمان حقّندهكى حجّتلرينه إعتراض ايدهمهمشلر و بو ملّت و وطنه هيچ بر ضررى اولمامقله برابر، هجوم ايدن دهشتلى جريانلره قارشى سدِّ ذو القرنيْن گبى بر سدِّ قرآنى اولديغنه، تورك ملّتندن خصوصًا مكتب گورمش گنجلردن يوز بيڭ شاهد گوسترهبيليرم؛ ألبته بنم سزه قارشى بو فكريمى تام نظره آلمق، أهمّيتلى بر وظيفهڭزدر. سز دنيوى چوق ديپلوماتلرى هر زمان ديڭلهيورسڭز؛ بر پارچه ده آخرت حسابنه قونوشان، بنم گبى قبر قپوسنده، وطنداشلرڭ حالنه آغلايان بر بيچارهيى ديڭلهمك لازمدر.
بو إستدعا، يگرمى سنهدن بَرى هيچ مراجعت ايتمديگم حالده، بر حدّت زماننده بر دفعه اولارق بنى تعذيب ايدن داخليه وكيلى حلمىيه خطابًا يازيلمش، براىِ معلومات آفيون أمنيت مديرينه گوندريلمش. معناسز، لزومسز درت بش دفعه بڭا صيقنتى ويرديلر. "سنڭ يازيڭ بويله دگل، كيم سڭا بويله يازمش؟" دييه رسمًا بنى قرهقوله چاغيرديلر. بن ده ديدم: بويلهلره مراجعت ايديلمز، يگرمى سنه سكوتم حقلى ايمش.
أى أميرطاغ حكومتى و ضابطهسى! بو حسبحالى بر سنه أوّل يازمشدم. فقط ويرمدم، صاقلادم. شيمدى بش جهتله قانونسز، بنى خصوصى إقامتگاهمده بر خدمتجيدن منع و مداخله ايتمهلرى گبى دنياده أمثالسز بر طرزده بنى إستبدادِ مطلق آلتنه آلييورلر. قانون نامنه قانونسزلق ايدنلرى، إنصافه گلمك فكريله إظهار ايدييورم.
٭ ٭ ٭
— 649 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشم، بو فانى دنياده حميتلى و جدّى بر آرقداشم!
أوّلا:بتون دوستلرم و همشهريلرمدن أڭ زياده ذاتڭز و بعض أرضروملى ذاتلرڭ، بنم بو إشكنجهلى مظلوميت حالتمده شفقتكارانه جدّى علاقهدارلغڭزه و إمداديمه فكرًا قوشماڭزه جدًّا چوق منّتدارم و آخر عمريمه قدر اونوتميهجغم. سزه بيڭ ما شاء اللّٰه و بارك اللّٰه ديرم.
ثانيًا:مسلگمه و رسالهِٔ نوردن آلديغم درسمه بتون بتون مخالف اولارق و اون سنهدن بَرى فانى دنيانڭ گچيجى، أهمّيتسز حادثهلرينه باقمهمق اولان بر دستورِ حياتمه ده منافى اولارق، صِرف سنڭ خاطرڭ و مراق ايتديگڭ و بو دفعهكى اوزون مكتوبڭ ايچون وضعيتمه و ظالملرڭ إشكنجهلرينه عائد بر قاچ مادّهيى بيان ايدهجگم.
برنجيسى: اوتوز سنه أوّل دار الحكمتده أعضا ايكن، بر گون آرقداشمزدن و دار الحكمت أعضاسندن سيّد سعد الدّين پاشا ديدى كه: "قطعى بر واسطه ايله خبر آلدم؛ كوكى أجنبيده و كنديسى بوراده بولونان بر زندقه قوميتهسى، سنڭ بر أثريڭى اوقومش. ديمشلر كه: بو أثر صاحبى دنياده قالسه، بز مسلگمزى يعنى زندقهيى، (دينسزلگى) بو ملّته قبول ايتديرهميهجگز. بونڭ وجودينى قالديرملىيز." دييه سنڭ إعدامڭه حكم ايتمشلر. كنديڭى محافظه ايت." بن ده "تَوَكَّلْتُ على اللّٰه، أجل بردر، تغيّر ايتمز" ديدم.
ايشته بو قوميته، اوتوز سنه بلكه قرق سنهدن بَرى هم توسّع ايتدى، هم بنمله مجادلهده هر بر دسيسهيى إستعمال ايتدى. ايكى دفعه إمحا ايچون حپسه و اون بر
— 650 —
دفعه ده بنى زهيرلمهيه چاليشمشلر. أڭ صوڭ دهشتلى پلانلرى، سابق داخليه وكيلنى و آفيونڭ سابق واليسنى و أميرطاغنڭ سابق قائمِمقام وكيلنى عليهمه سوق ايتمهلريله، رسمى حكومتڭ نفوذينى بتون شدّتيله عليهمده إستعمال ايتمهلريدر. بنم گبى ضعيف، إختيار، مَرْدُمْگِريز، فقير، غريب، خدمته چوق محتاج بر بيچارهيه او اوچ رسمى مأمورلر، عليهمده اويله بر پروپاغنده ياپمش و هركسدهكى قورقو او درجهيه وارمش كه؛ بر مأمور بڭا سلام ايتسه، خبر آلدقلرى وقت دگيشديردكلرى ايچون، جاسوسلقدن باشقه هيچ بر مأمور بڭا اوغرامديغنى و قومشولريمڭ ده بعضلرى قورقولرندن هيچ سلام ايتمدكلرينى گورديگم حالده؛ عنايت و حفظِ إلٰهى بڭا بر صبر و تحمّل ويردى. أمثالسز بو إشكنجه و بو تضييق، بنى اونلره دخالته مجبور ايتمدى.
....
اوچنجيسى: ايكى سنه، ايكى محكمه، أللرنده تدقيق ايديلن بتون رسالهٔ نور أجزالرنده قانونجه بر وسيله بولامايوب
(حاشيه): يا هيچ بر جهتله هيچ بر قانون، حتّى اونلرڭ بعض كيفى قانونلرى بزه و رسالهِٔ نوره ايليشمييورلر وياخود شيمديكى بعض قانونلر ايليشديگى حالده؛ قوجه عدليهلر و اوچ بيوك محكمهلر، إستقبالده گلهجك شدّتلى نفرت و لعنتدن چكينمك ايچون نورڭ و بزم محكوميتمزه جسارت ايدهميوب إتّفاقله عموممزڭ برائتنه و بتون رسالهِٔ نورڭ إعادهسنه قرار ويرديلر. طاغ گبى قوّتلى عدليهلر چكينديگى حالده، موقّت بر مقامده اولان غدّار شخصيتلرڭ بو ظلمى ياپمهلرى، ألبته سماواتى و أرضى قيزديرييور، داها حدّتمه لزوم قالمييور.
بزى و رسالهِٔ نورى برائت ايتديردكدن صوڭره؛ زندقه قوميتهسى، منافق بعض مأمورلرى وسيله ايدهرك، مركزِ حكومتده رسمى بر پلان چويروب، بتون بتون خلافِ قانون اولارق بتون دوستلرمدن و طلبهلرمدن تجريد و صحّت و حياتم نقطهسنده أڭ فنا بر يرده، بنى
— 651 —
نفى ايتمك نامى آلتنده، حپسِ منفرد و تجريدِ مطلق معناسنده بنى أميرطاغنه گوندرديلر. شيمدى تحقّق ايتمش كه، ايكى مقصدله بو معاملهيى ياپييورلر:
بريسى: أسكيدن بَرى إهانتى قبول ايتمديگمدن، بنى او صورتده حدّته گتيروب بر مسئله چيقارهرق محويمه يول آچمقدى. بوندن بر شى چيقارامدقلرى ايچون، زهرلنديرمك واسطهسيله محويمه چاليشديلر. فقط عنايتِ إلٰهيه ايله، نور شاكردلرينڭ دعالرى ترياق گبى، پانزهر گبى و صبر و تحمّلم تام بر علاج گبى او پلانى عقيم بيراقدى، او مادّى و معنوى زهرڭ تهلكهسنى گچيردى. گرچه هيچ بر تاريخده، هيچ بر حكومتده بو طرزده إشكنجهلى ظلملر، قانون نامنه، حكومت نامنه ياپيلمديغى حالده؛ طمارلريمه طوقونديرهجق طرزده متماديًا ترصّدلرله هركسى اوركوتمكله بنى حدّته گتيرييوردى. فقط بردن قلبمه إخطار ايديلدى كه: بو ظالملره حدّت دگل، آجيماليسڭ. اونلرڭ هر بريسى، پك آز بر زمان صوڭره، سڭا موقّةً ويردكلرى عذاب يرنده بيڭ درجه فضله باقى عذابلره و مادّى و معنوى جهنّملره معروض قالاجقلر. سنڭ إنتقامڭ، بيڭ دفعه زياده اونلردن آلينير. و بر قسمى؛ عقلى وارسه، دنياده ده قالدقجه، گبرنجهيه قدر وجدان عذابى و إعدامِ أبدى قورقوسيله إشكنجه چكهجكلر. بن ده اونلره قارشى حدّتى ترك ايتدم، اونلره آجيدم. اللّٰه إصلاح ايتسين ديدم.
هم بو عذاب و إشكنجهلر پك بيوك ثواب قزانديرمقله برابر، رسالهِٔ نور شاكردلرى يرينه و اونلرڭ بدلنه بنمله مشغول اولوب يالڭز بنى تعذيب ايتمهلرى، نورجيلره بيوك بر فائده و سلامتلرينه خدمت اولماسى جهتنده ده جنابِ حقّه شكر ايدييورم و مدهش صيقنتيلرم ايچنده بر سَوينج حسّ ايدييورم.
دردنجيسى: سنڭ مكتوبڭده بنم إستراحتمى و أگر إقتدارم اولسه، بنم شام و حجاز طرفنه گيتمهمه دائر سزڭ حكومتِ حاضرهيه مراجعت مادّهسى ايسه:
— 652 —
أوّلا: بز، ايمانى قورتارمق و قرآنه خدمت ايچون، مكّهده اولسهم ده بورايه گلمك لازمدى. چونكه أڭ زياده بوراده إحتياج وار. بيڭلر روحم اولسه، بيڭلر خستهلقلره مبتلا اولسهم و زحمتلر چكسهم، ينه بو ملّتڭ ايماننه و سعادتنه خدمت ايچون بوراده قالمغه قرآندن آلديغم درسله قرار ويردم و ويرمشز.
ثانيًا: بڭا قارشى حرمت يرينه حقارت گورمك نقطهسنى مكتوبڭزده بيان ايدييورسڭز. "مصرده، آمريقاده اولسه ايديڭز، تاريخلرده حرمتله ياد ايديلهجكديڭز." دييه يازييورسڭز.
عزيز، دقّتلى قارداشم! بز، إنسانلرڭ حرمت و إحترامندن و شخصمزه عائد حسنِ ظن و إكرام و تحسينلرندن مسلگمز إعتباريله جدًّا قاچييورز. خصوصًا عجيب بر رياكارلق اولان شهرتپرستلك و جاذبهدار بر خودفروشلق اولان تاريخلره شعشعهلى گچمك و إنسانلره ايى گورونمك ايسه، نورڭ بر أساسى و مسلگى اولان إخلاصه ضددر و منافيدر. اونى آرزولامق دگل، بِالعكس شخصمز إعتباريله اوندن اوركويورز. يالڭز قرآنڭ فيضندن گلن و إعجازِ معنويسنڭ لمعاتى اولان و حقيقتلرينڭ تفسيرى بولونان و طلسملرينى آچان رسالهِٔ نورڭ رواجنى و هركسڭ اوڭا إحتياجنى حسّ ايتمسنى و پك يوكسك قيمتنى هركس تقدير ايتمهسنى و اونڭ پك ظاهر معنوى كراماتنى و ايمان نقطهسنده زندقهنڭ بتون دينسزلكلرينى مغلوب ايتدكلرينى و ايدهجكلرينى بيلديرمك، گوسترمك ايستهيورز و اونى رحمتِ إلٰهيهدن بكلهيورز.
شخصمه عائد أهمّيتسز و جزئى بر مادّهيى حاشيه اولارق بيان ايدييورم:
مادام رجب بك و قره كاظم سنڭله دوست و ظنّمجه أسكى سعيدله ده مناسبتلرى وار؛ اونلردن اييلك ايستهمك دگل، بلكه بڭا قارشى سلفلرى گبى معناسز، لزومسز تضييق و ظلمه ميدان ويرمهسينلر. حقيقةً بورانڭ مادّى و معنوى
— 653 —
هواسيله إمتزاج ايدهمييورم. صيقنتيلرم پك فضله. إقامتگاهمى هم طيشاريدن، هم ايچريدن كليدلهيورم. هر جهتله يالڭزم. و بر جهتده ده قومشوسز، صيقنتيلى بر اوطهده، خسته بر حالده حياتمى گچيرييورم. بعضًا بر گونى، دڭزليده بر آى حپسدن فضله بنى صيقمش. بو يگرمى سنه دهشتلى ظلم ايله حرّيتمه و سربستيتمه ايليشمك آرتيق يتر. ذاتًا ايكى سنه محكمهلرڭ تدقيقاتيله و عليهمدهكى منافقلرڭ پلانلرى عقيم قالماسيله قطعيًا تبيّن ايتمش كه، شخصمده و نورلرده بو وطن و ملّته ضرر توهّم ايتمكله داها كيمسهيى قانديرامازلر. بن ده هركس گبى حرّيتمه صاحب اولسهم، بلكه تبديلِ هوا ايچون معتدل هواسى بولونان بو قضانڭ بعض كويلرينه گيتمهمه مساعدهكار بر إشعار اولسه، مناسب اولور. سزه و اورادهكى نور دوستلريمه چوق سلام و دعا ايدييورز.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
مادّى و معنوى بر سؤال مناسبتيله خاطره گلن بر جوابدر.
دينيلييور كه: نهدن نور شاكردلرينڭ قوّتلى حسنِ ظنلرى و قطعى قناعتلرى، سنڭ شخصڭ حقّنده نورلره داها زياده شوقلرينه مدار اولان بر مقامى و كمالاتى شخصڭه قبول ايتمييورسڭ؟ يالڭز رسالهِٔ نوره ويروب، كنديڭى چوق قصورلى بر خادم گوسترييورسڭ؟
— 654 —
الجواب: حدسز حمد و شكر اولسون كه، رسالهِٔ نورڭ اويله قوّتلى و صارصيلماز إستناد نقطهلرى و اويله پارلاق و كسكين حجّتلرى وار كه؛ بنم شخصمده ظن ايديلن مزيته، إستعداده إحتياجى يوقدر. باشقه أثرلر گبى مؤلّفڭ قابليتنه باقوب، مقبوليتى و قوّتى اوندن آلمايور. ايشته ميدانده، يگرمى سنهدر قطعى حجّتلرينه طايانوب، شخصمڭ مادّى و معنوى دشمنلرينى تسليمه مجبور ايدييور. أگر شخصيتم اوڭا أهمّيتلى بر نقطهِٔ إستناد اولسيدى، دينسز دشمنلرم و إنصافسز معارضلرم قصورلى شخصمى چوروتمكله، نورلره بيوك ضربه وورابيليرديلر. حالبوكه او دشمنلر ديوانهلكلرندن، ينه هر نوع دسيسهلرله بنى چوروتمهيه و حقّمده توجّهِ عامّهيى قيرمغه چاليشدقلرى حالده، نورلرڭ فتوحاتنه و قيمتنه ضرر ويرهمييورلر. يالڭز بعض ضعيف و يڭى مشتاقلرى بولانديرسه ده واز گچيرهمييورلر.
بو حقيقت ايچون، هم بو زمانده أنانيت زياده حكم ايتديگى ايچون، حدّمدن چوق زياده اولان حسنِ ظنلرى كنديمه آلمايورم. و بن، قارداشلرم گبى، كندى نفسمه حسنِ ظن ايتمييورم. هم قارداشلريمڭ بو بيچاره قارداشلرينه ويرديگى مقامِ اُخروى، حقيقى، دينى مقام ايسه؛ مكتوباتده ايكنجى مكتوبڭ آخرندهكى قاعدهيه گوره، "شخصمه ويردكلرى معنوى هديه اولان كمالاتى، أگر حاشا بن كنديمى اويله بيلسهم، اولمامسنه دليلدر؛ كنديمى اويله بيلمهسهم، اونلرڭ او هديهسنى قبول ايتمهمك لازم گلييور." هم كندينى مقام صاحبى بيلمك جهتنده أنانيت مداخله ايدهبيلير.
بر شى داها قالدى كه؛ دنيا جهتنده حقائقِ ايمانيهنڭ نشرندهكى وظيفهدار، مقام صاحبى اولسه، داها ايى تأثير ايدر دينيلهبيلير. بونده ده ايكى مانع وار:
بريسى: فرضا ولايت اولسه ده؛ بيلهرك، ايستيهرك مقام ياپمق طرزنده، ولايتڭ ماهيتندهكى إخلاص و محويته منافيدر. نبوّتڭ ورثهلرى اولان صحابهلر گبى إظهار و دعوا ايدهمزلر، اونلره قياس ايديلمز.
— 655 —
ايكنجى مانع: پك چوق جهتلرله چوروتيلهبيلير و فانى و جزئى و موقّت و قصورلى بر شخص صاحب اولسه، نورلره و حقائقِ ايمانيهنڭ فتوحاتنه ضرر گلير.
فقط بر نقطه وار كه، موجبِ شكراندر: أهلِ سياستدهكى دشمنلرم، مذكور حقيقتلرى بيلمدكلرى ايچون؛ شرفلى، عزّتلى أسكى سعيدى دوشونوب متماديًا نورلر بدلنه بنم شخصمه إهانت و تنقيص ايتمكله مشغول اولويورلر. بعض متعصّب أنانيتلى خواجهلرى ده شخصمڭ عليهنه چويرييورلر، گويا نورلرى سوندورمگه چاليشييورلر. حالبوكه نورلرى داها زياده پارلاتديرمغه وسيله اولويورلر. نورلر، عادى شخصمدن دگل، قرآن گونشنڭ منبعندن نورلرى آلييور.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بو شعشعهلى بهارڭ چيچكلرينى تماشا ايتمك ايچون آرابه ايله بر ايكى ساعت گزييورم. هيچ حياتمده گورمهديگم بر طرزده بتون چيچكلى اوتلر، عادتڭ فوقنده بر طرزده بيومش، چيچكلر آچمش، تبسّمكارانه تسبيحات ايدوب، لسانِ حال ايله صانعِ ذو الجلاللرينڭ صنعتنى تقدير و آلقيشلايورلر گبى حقّ اليقين حسّ ايتديگمدن؛ حياتِ دنيويهيه مشتاق حسّياتم و غافل و تحمّلسز نفسم بو حالدن إستفاده ايدهرك، دنيادن نفرت و خستهلقلى و صيقنتيلى حياتدن اوصانمق و برزخه گيتمگه و اورادهكى يوزده طقسان دوستلرينى گورمگه إشتياق جهتنده قرار ويرن
— 656 —
قلبمه و فانيده باقى ذوق آرايان نفسمه إعتراض گلدى. بردن حسّياته ده، طمارلره ده سرايت ايدن ايمان نورى او إعتراضه قارشى گوستردى كه: مادام طوپراق بو قدر جمال و رحمت و حيات و زينتلره مادّى جهتنده مظهر اولماسندن حدسز بر رحمتڭ پردهسيدر و ايچنه گيرن هيچ بر شى باشىبوش قالمييور.. ألبته بتون بو ظاهرى و مادّى زينتلرڭ و گوزللكلرڭ و حُسن و جمال و رحمت و حياتڭ معنوى مركزلرينڭ و بر قسم تزگاهلرينڭ فعّال بر نوعى، طوپراق پردهسنڭ آلتنده و آرقهسندهدر. ألبته بو حمايتلى آننهمز اولان طوپراق آلتنه گيرمك و قوجاغنه صيغينمق و او حقيقى و دائمى و معنوى چيچكلرى سير ايتمك، داها زياده سَويلير و إشتياقه لايقدر.. دييه او كور حسّياتڭ و دنياپرست نفسڭ إعتراضنى تماميله إزاله و دفع ايتدى.
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى نُورِ الْاِيمَانِ مِنْ كُلِّ وَجْهٍ
دنياپرست نفسمه ده ديديرتدى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:سكسان سنه عبادتلى بر عمرى بختيارلره قزانديران رمضانِ مباركده إن شاء اللّٰه نورڭ شركتِ معنويسى او قزانجه مظهر اولاجق. بايرامه قدر ألدن گلديگى قدر نورجيلر إخلاص ايله بربرينڭ دعالرينه معنوى آمين ديمهلى كه، بريسى او سكسانى قزانسه هر برى درجهسنه گوره حصّهدار اولور. أڭ ضعيف و أڭ آغير يوكى بولونان بو خسته قارداشڭزه ألبته معنوى يارديم ايدرسڭز.
— 657 —
ثانيًا:نورلرڭ أركانلرندن بر ايكى دوقتور، بنم خستهلغمڭ شدّتيله برابر او خالص، صادق ذاتلره خستهلق نقطهسنده مراجعت ايتمهيوب و علاجلرينى ده ييمهيوب، چوق آغير خستهلقلر ايچنده اونلرله مشورت ايتميهرك و شدّتِ إحتياجم و ألملرڭ ايچنده يانمه گلدكلرى وقت، خستهلغه دائر بحث آچماديغمدن أنديشهلى بر مراق اونلره گلديگندن، سرلى بر حقيقتى إظهاره مجبور اولدم. بلكه سزه ده فائدهسى وار دييه يازييورم. اونلره ديدم كه:
"هم گيزلى دشمنلرم، هم نفسم؛ شيطانڭ تلقينيله ضعيف بر طماريمى آرايورلر كه، بنى اونڭله ياقالايوب نورلره تام إخلاص ايله خدمتمه ضرر گلسين. أڭ ضعيف طمار و دهشتلى مانع، خستهلق طماريدر. خستهلغه أهمّيت ويريلدكجه، حسِّ نفسِ جسم غلبه ايدر؛ ضرورتدر، مجبوريت وار دير، روح و قلبى صوصديرر؛ دوقتورى مستبد بر حاكم گبى ياپار و توصيهلرينه و گوسترديگى علاجلره إطاعته مجبور ايدييور. بو ايسه فداكارانه، إخلاصله خدمته ضرر ويرر.
هم گيزلى دشمنلرم ده بو ضعيف طمارمدن إستفادهيه چاليشمشلر و چاليشييورلر. ناصلكه قورقو و طمع و شان و شرف جهتنده چاليشييورلر. (چونكه إنسانڭ أڭ ضعيف طمارى اولان قورقو جهتنده بر خلط ايدهمديلر، إعداملرينه بش پاره ويرمديگمزى آڭلاديلر.)
صوڭره إنسانڭ بر ضعيف طمارى، دردِ معيشت و طمع جهتنده چوق صوروشديرديلر. نهايتنده، او ضعيف طماردن بر شى چيقارامديلر. صوڭره اونلرجه تحقّق ايتدى كه: اونلرڭ مقدّساتنى فدا ايتدكلرى دنيا مالى، نظريمزده هيچ أهمّيتى يوق و چوق وقوعاتلرله اونلرجه ده تحقّق ايتمش. حتّى بو اون سنه ظرفنده يوز دفعهدن زياده رسمًا "نه ايله ياشايور؟" دييه محلّى حكومتلردن صورمشلر.
— 658 —
صوڭره أڭ ضعيف بر طمارِ إنسانيه اولان شان و شرف و رتبه نقطهسنده بڭا چوق أليم بر طرزده او ضعيف طماريمى طوتمق ايچون أمر ايديلمش إهانتلر، تحقيرلر، طماره طوقونديرهجق إشكنجهلر ياپديلر. هيچ بر شيئه موفّق اولامديلر. و قطعيًا آڭلاديلر كه، اونلرڭ پرستش ايتديگى دنيانڭ شان و شرفنى بر رياكارلق و ضررلى بر خودفروشلق بيلييورز، اونلرڭ فوق العاده أهمّيت ويردكلرى حبِّ جاه و شان و شرفِ دنيويهيه بش پاره أهمّيت ويرمييورز، بلكه اونلرى بو جهتله ديوانه بيلييورز.
صوڭره بزم خدمتمز إعتباريله بزده ضعيف طمار صاييلان، فقط حقيقت نقطهسنده هركسڭ مقبولى و هر شخص اونى قزانمغه مشتاق اولان معنوى مقام صاحبى اولمق و ولايت مرتبهلرنده ترقّى ايتمك و او نعمتِ إلٰهيهيى كندنده بيلمكدر كه، إنسانلره منفعتدن باشقه هيچ بر ضررى يوق. فقط بويله بنلك و أنانيت و منفعتپرستلك و نفسنى قورتارمق حسّى غلبه چالديغى بر زمانده، ألبته سرِّ إخلاصه و هيچ بر شيئه آلَت اولمامغه بنا ايديلن خدمتِ ايمانيه، شخصى مقامِ معنويهيى آرامامق إقتضا ايدييور؛ حركاتنده اونلرى ايستهمهمك و دوشونمهمك لازمدر كه، حقيقى إخلاصڭ سرّى بوزولماسين. ايشته بونڭ ايچوندر كه، هركسڭ آراديغى كشف و كراماتى و كمالاتِ روحيهيى نور خدمتنڭ خارجنده آرامديغمى ضعيف طمارلريمى طوتمغه چاليشانلر آڭلاديلر. بو نقطهده دخى مغلوب اولديلر."
عموم قارداشلريمزه برر برر سلام و گلهجك ليلهِٔ قدر هر بر نورجى حقّنده سكسان اوچ سنه عبادتله گچمش بر عمر حكمنه گچمهسنى حقيقتِ ليلهِٔ قدرى شفاعتجى ايدهرك رحمتِ إلٰهيهدن نياز ايدييورز.
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 659 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:ليلهٔ قدرده قلبه گلن پك اوزون و گنيش بر حقيقته پك قيصهجه بر إشارت ايدهجگز. شويله كه:
نوعِ بشر بو صوڭ حربِ عمومينڭ أشدِّ ظلم و إستبدادى ايله و مرحمتسز تخريباتيله و بر دشمنڭ يوزندن يوزر معصومى پريشان ايتمهسيله و مغلوبلرڭ دهشتلى مأيوسيتلريله و غالبلرڭ دهشتلى تلاش و حاكميتلرينى محافظه و بيوك تخريباتلرينى تعمير ايدهمهملرندن گلن دهشتلى وجدان عذابلريله و دنيا حياتنڭ بتون بتون فانى و موقّت اولماسى و مدنيت فانتازيهلرينڭ آلداتيجى و اويوتوجى اولماسى عمومه گورونمهسيله و فطرتِ بشريهدهكى يوكسك إستعداداتڭ، ماهيتِ إنسانيهسنڭ عمومى بر صورتده دهشتلى يارهلانماسيله و أبدپرست حسّياتِ باقيه و فطرى عشقِ إنسانيهنڭ هيجان ايچنده اويانماسيله و غفلت و ضلالتڭ، أڭ سرت، صاغير اولان طبيعتڭ، قرآنڭ ألماس قلنجى آلتنده پارچهلانماسيله و غفلت و ضلالتڭ أڭ بوغوجى، آلداتيجى أڭ گنيش پردهسى اولان سياستڭ روىِ زمينده پك چركين، پك غدّارانه حقيقى صورتى گورونمهسيله و ألبته هيچ بر شبهه يوق كه: شمالده، غربده، آمريقاده أمارهلرى گورونديگنه بناءً نوعِ بشرڭ معشوقِ مجازيسى اولان حياتِ دنيويهسى بويله چركين و گچيجى اولماسندن، فطرتِ بشرڭ حقيقى سَوْديگى و آراديغى حياتِ باقيهيى بتون قوّتيله آرايهجق. و ألبته هيچ شبهه يوق كه: بيڭ اوچ يوز آلتمش سنهده، هر عصرده اوچ يوز أللى ميليون شاكردى بولونان و هر حكمنه و دعواسنه ميليونلر أهلِ حقيقت تصديق ايله إمضا باصان و هر دقيقهده ميليونلر حافظلرڭ قلبنده قدسيت ايله بولونوب لسانلريله بشره
— 660 —
درس ويرن و هيچ بر كتابده أمثالى بولونميان بر طرزده، بشر ايچون حياتِ باقيهيى و سعادتِ أبديهيى مژده ويروب بتون بشرڭ يارهلرينى تداوى ايدن قرآنِ معجز البيانڭ شدّتلى، قوّتلى و تكرارلى بيڭلر آياتيله، بلكه صريحًا و إشارةً اون بيڭلر دفعه دعوا ايدوب خبر ويروب صارصيلماز قطعى دليللر ايله، شبهه گتيرمز حدسز حجّتلرله حياتِ باقيهيى قطعيتله مژده و سعادتِ أبديهيى درس ويرمهسى، ألبته نوعِ بشر، بتون بتون عقلنى غيب ايتمزسه و مادّى و معنوى بر قيامت باشلرنده قوپمازسه؛ إسوهچ، نوروهچ، فينلانديا و إنگلترهنڭ قرآنى قبوله چاليشان مشهور خطيبلرى و دينِ حقّى آرايان آمريقانڭ چوق أهمّيتلى دينى جمعيتى گبى روىِ زمينڭ قطعهلرى و حكومتلرى قرآنِ معجز البيانى آرايهجقلر و حقيقتلرينى آڭلادقدن صوڭره بتون روح و جانلريله صاريلاجقلر. چونكه بو حقيقت نقطهسنده قطعيًا قرآنڭ مِثلى يوقدر و اولاماز و هيچ بر شى بو معجزهِٔ أكبرڭ يرينى طوتاماز.
ثانيًا:مادام رسالهِٔ نور او معجزهِٔ كبرانڭ ألنده بر ألماس قلنج حكمنده خدمتنى گوسترمش و أڭ معنّد دشمنلرى تسليمه مجبور ايتمش. هم قلبى، هم روحى، حتّى حسّياتى تام تنوير ايدهجك و علاجلرينى ويرهجك بر طرزده خزينهِٔ قرآنيهنڭ دلّاللغنى ياپان و اوندن باشقه مأخذ و مرجعى اولميان بر معجزهِٔ معنويهسى بولونان رسالهِٔ نور او وظيفهيى ياپييور و عليهنده دهشتلى پروپاغندهلر و غايت معنّد زنديقلره تام غلبه چالمش و ضلالتڭ أڭ قالين و بوغوجى و گنيش دائرهِٔ آفاقنده و فنّڭ أڭ گنيش پردهلرنده عصاىِ موسىدهكى ميوهنڭ آلتنجى مسئلهسى و برنجى و ايكنجى، اوچنجى و سكزنجى حجّتلريله غايت پارلاق بر طرزده غفلتى طاغيتوب نورِ توحيدى گوسترمش؛ ألبته بزلره لازم و ملّته ألزمدر كه؛ شيمدى رسمًا إذن ويريلن دين تدريساتى ايچون خصوصى درسخانهلر آچيلمهسنه و إذن ويريلمسنه بناءً، نور شاكردلرى ممكن اولديغى قدر هر يرده كوچوجك بر درسخانهِٔ نوريه آچمق لازمدر. گرچه هركس كندى كندينه بر درجه إستفاده ايدر، فقط هركس هر
— 661 —
مسئلهسنى تام آڭلاماز. هم ايمان حقيقتلرينڭ ايضاحى اولديغى ايچون؛ هم علم، هم معرفت اللّٰه، هم عبادتدر. أسكى مدرسهلرده بش اون سنهيه مقابل، إن شاء اللّٰه نور مدرسهلرى بش اون هفتهده عين نتيجهيى تأمين ايدهجك و يگرمى سنهدر ايدييور. و هم حكومت و ملّت و وطن، هم حياتِ دنيويهسنه و سياسيهسنه و اُخرويهسنه پك چوق فائدهسى بولونان بو قرآن لمعاتلرينه و دلّالى بولونان رسالهِٔ نوره دگل ايليشمك، تماميله ترويج و نشرينه چاليشمهلرى ألزمدر كه؛ گچن دهشتلى گناهلره كفّارت و گلهجك مدهش بلالره و آنارشيستلگه بر سد اولابيلسين.
قارداشلرم! مراق ايتمهيڭز و نورڭ فوق العاده پرده آلتندهكى فتوحاتنه قناعت ايديڭز. شيمدىيه قدر هيچ بر أثرڭ بويله آغير شرائط آلتنده بو درجه تأثيرلى إنتشارينى تاريخ گوسترمييور. هم تام سربستيت ويريلمهمسنڭ سببى و حكمتى: نورلرڭ فوق العاده قوّتندن قورقويورلر. بلكه صارصينتى ويرهجك دييه، تام تقدير و قبول ايتمك ايله برابر، شيمديلك رسمًا إنتشارندن تلاش ايتدكلرينى، ديانت رئيسى بيوك رئيسله گورشمهسنده خبر آلينمش. أسكى گبى هجوم يوق، بلكه مصالحه ايستهيورلر. فقط نورلر لهنده قوّتلى جريانلر، إن شاء اللّٰه او تلاشى إشتياقله رسمًا نشرينه چويرهجك. هم چوق أنانيتليلر، أثرلرينى ترويج ايتمك ايچون، نورلرڭ ميدانه چيقمالرينه قيصقانمق طماريله طرفدار اولمايورلر.
ثالثًا:رسالهِٔ نور، حاجيلرله خارج عالمِ إسلامه ياييليور، كندى كندينى لايق أللره يتيشديرييور. و شامه أل يازيسيله گوندرديگمز عصاىِ موسى و ذو الفقارى، هيئتِ علميه اون بش گون تدقيق ايتمش، تام تقدير ايتمهلرينه علامت اولارق ديمشلر: بز، بونى مجموعهلر حالنده قسم قسم طبع ايدهلم. هم بونى بردن طبع ايتمگه چوق پاره لازم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 662 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:سزه هم عجيب، هم أليم، هم لطيف بر ماجراىِ حياتمى و دشمنلريمڭ هم شنيع، هم بيڭ إحتمالدن بر تك إحتمال ايله هيچ بر شيطان هيچ بر كيمسهيى قانديرهمديغى بر إفترالرينى و نوره قارشى إستعمال ايديلهجك هيچ بر سلاحلرى قالماديغنى بيان ايتمگه بر مناسبت گلدى. شويله كه:
تاريخِ حياتمى بيلنلره معلومدر: أللى بش سنه أوّل بن، يگرمى ياشلرنده ايكن، بيتليسده مرحوم والى عُمَر پاشا خانهسنده ايكى سنه اونڭ إصراريله و علمه زياده حرمتيله قالدم. اونڭ آلتى عدد قيزلرى واردى. اوچى كوچك، اوچى بيوك. بن، اوچ بيوكلرى، ايكى سنه برابر بر خانهده قالديغمز حالده، بربرندن تفريق ايدوب طانيمييوردم. او درجه دقّت ايتمييوردم كه بيلهيم. حتّى بر عالم مسافرم يانمه گلدى، ايكى گونده اونلرى بربرندن فرق ايتدى، طانيدى. هركس بندهكى حاله حيرت ايدهرك بڭا صورديلر: "نهدن باقمييورسڭ؟" ديردم: "علمڭ عزّتنى محافظه ايتمك، بنى باقديرمييور."
هم قرق سنه أوّل إستانبولده كاغدخانه شنلگنڭ يومِ مخصوصنده، كوپريدن تا كاغدخانهيه قدر خليجڭ ايكى طرفنده بيڭلر آچيق صاچيق روم و أرمنى و إستانبوللى قارى و قيزلر ديزيلدكلرى صيرهده، بن و مرحوم مبعوث ملا سيّد طٰهٰ و مبعوث حاجى إلياس ايله برابر بر قاييغه بيندك، او قادينلرڭ يانلرندن گچييوردق. بنم هيچ خبرم يوقدى. حالبوكه ملا طٰهٰ و حاجى إلياس بنى تجربهيه قرار ويردكلرى و نوبتله بنى ترصّد ايتدكلرينى بر ساعت سياحت صوڭنده إعتراف ايدوب ديديلر: "سنڭ بو حالڭه حيرت ايتدك، هيچ باقمادڭ." ديدم: "لزومسز، گچيجى، گناهلى ذوقلرڭ عاقبتى ألملر، تأسّفلر اولماسندن ايستهمييورم."
— 663 —
هم بتون تاريخِ حياتمده هديهلرى قبول ايتمك و منّت آلتنه گيروب خلقڭ صدقه و إحسانلرينى آلمقدن چكينديگمى، بنم ايله آرقداشلق ايدنلر بيليرلر. نورلرڭ و خدمتِ ايمانيه و قرآنيهنڭ شرفنى و سلامتنى حمايه ايتمك ايچون، دنيانڭ مادّى و إجتماعى و سياسى بتون أذواقنى و مراقنى ترك ايتديگم و إعدام گبى أهلِ غرضڭ بتون تهديدلرينه بش پاره أهمّيت ويرمديگم، يگرمى سنه إشكنجهلى أسارتمدهكى ايكى دهشتلى حپسلرمده و محكمهلرمده قطعى گوروندى.
ايشته يتمش بش سنه دوام ايدن بو دستورِ حياتم واركن، رسالهِٔ نورڭ فوق العاده قيمتنى قيرمق فكريله شيطانلرڭ بيله خاطر و خيالنه گلمهين بر إفترا، رسمى مقامى إشغال ايدن بر آدم ياپدى. و ديمش: "گيجهده طبلهلرله باقلاوالر، فاحشه و ناموسسزلر ياننه گيدييورلر." حالبوكه بنم قپوم گيجهده طيشاريدن و ايچريدن كليدلى، صباحه قدر بر بكجى او بدبختڭ أمريله قپومى بكلهيوردى. هم بورادهكى قومشولر و بتون دوستلر بيليرلر كه؛ بن عشاء نمازندن صوڭره، تا صباحه قدر هيچ كيمسهيى يانمه قبول ايتمهمشم. ايشته بويله بر إفترايه بر سفيه، أحمق إنسان أشك اولسه، صوڭره شيطان اولسه، بوڭا إحتمال ويرمز. او آدم آڭلادى، او گبى پلانلردن واز گچدى، بورادن باشقه يره جهنّم اولوب گيتدى. اونڭ رسميت جهتيله بنى دگل، بلكه نورجيلرى لكهدار ايتمك ايچون قورديغى پلانى ايله، بو يڭى حادثهيى وسيله ايدوب شاكردلره لكه سورمك ايستهنيلدى. فقط حفظ و حمايت و عنايتِ إلٰهيه، او پلانى ده خارقه بر طرزده عقيم بيراقدى. بو بيانله بن نفسمى تبرئه ايتمييورم، بلكه "قدسى خدمتِ ايمانيه، او نفسى بتون هوساتندن واز گچيرمش و او خدمتدهكى معنوى ذوق اوڭا كافى گلييور" ديمك ايستهيورم و نورجيلرڭ إحتياط و دقّته إحتياجلرينى بيان ايدييورم.
— 664 —
ثانيًا:ماكينه ايشنده تجربهلى و مقتدر خصوصى كاتبى سزه گوندرييورم. كندم زحمتله يازديغمدن، بوندن صوڭره قيصهجه يازاجغم، گوجنمهيڭز.
....
رابعًا:بو دقيقهده قسطمونى خسروى محمد فيضىنڭ تبريك و نور فتوحاتنڭ مژدهلرينى حاوى پارلاق، گوزل مكتوبنى آلدم و او قيمتلى قارداشمز باشده اولارق حلمى، أمين، بش قارداشلره، زهرالر، لطفيهلر، علويهلر گبى نورجى همشيرهلريمزڭ هم ليالئِ عشرهلرينى، هم بايراملرينى روح و جانمزله تبريك ايدييورز. هم خلوصينڭ، هم فيضىنڭ مكتوبلرينى لفًّا گوندرييورز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:عموم نورجيلرڭ مبارك بايراملرينى و حجّ الأكبرده بولونان نور شاكردلريله و حجدهكى نور طرفدارلرينڭ بايراملرينى تبريك ايچنده و چوق زماندن بَرى أسارت آلتنده قالمش و إستقلاليتنى غيب ايتمش هندستان، عربستان گبى عالمِ إسلامڭ بيوك مملكتلرى برر دولتِ إسلاميه شكلنده هندده يوز ميليون بر دولتِ إسلاميه، جاواده أللى ميليوندن زياده بر دولتِ إسلاميه و عربستانده درت بش حكومت بر جماهيرِ متّفقه گبى عرب برلگى ايله إسلام برلگنى برلشديرمهسندهكى عالمِ إسلامڭ بو بيوك بايرامنڭ مقدّمهسنى تبريك ايله، بو بايرام بزه مژده ويرييور.
— 665 —
ثانيًا:إستانبولده، رأفت بگڭ و مصطفى اوروجڭ يازدقلرينه گوره، چوق زمان إسلام اوردوسنى إداره ايدن و صوڭره دار الفنونه إنقلاب ايدن حربيه نظارتى و بابِ سرعسكرى، او معظّم بنانڭ آلننده
اِنَّا فَتَحْنَالَكَ فَتْحًا مُبِينًا ٭ وَ يَنْصُرَكَ اللّٰهُ نَصْرًا عَزِيزًا
خطِّ قرآن ايله او معنيدار قرآن آيتى يازيلمشكن، صوڭره ده مرمر طاشلرله اوزرى قپاتيلوب او نورلرى گيزلهمشلردى. شيمدى يڭيدن خطِّ قرآنيهيه بر نمونهِٔ مساعده و رسالهِٔ نورڭ تعقيب ايتديگى مقصدينه بر وسيله و اونورسيته ايلريده بر نور مدرسهسى اولماسنه بر إشارت اولديغى گبى، دڭزلى نورجيلرندن أحمدلرڭ مشهور عالم و عقلجه اون طوقوزنجى عصرڭ أڭ بيوگى و إجتماعى فيلسوفلرڭ أڭ ايلريسى بيسمارقڭ أثرندن آلدقلرى بر فقرهده، او يوكسك بيسمارق أثرنده دييور كه: "قرآنى هر جهتله تدقيق ايتدم، هر كلمهسنده بيوك بر حكمت گوردم. بونڭ مِثلى و بشريتى إداره ايدهجك هيچ بر أثر يوقدر و گلهمز." و پيغمبره خطابًا دير:
"يا محمّد! سڭا معاصر اولامديغمدن چوق متأثّرم. بشريت سنڭ گبى ممتاز بر قدرتى بر دفعه گورمش، بعدما گورهميهجكدر. بناءً عليه، سنڭ حضورڭده كمالِ حرمتله أگيليرم."
بيسمارق
دييه إمضاسنى آتمش. و او فقرهسنده تحريف و نسخ اولونان كتبِ منزلهيى زياده تنقيص ايتديگى ايچون، او جملهلر يازيلماملى؛ بن ده إشارت ايتدم.
او ذات اون طوقوزنجى عصرڭ أڭ عقللى و أڭ بيوك بر فيلسوفى و سياستڭ و إجتماعياتِ بشريهنڭ أڭ مهمّ بر شخصيتى اولماسى؛ هم عالمِ إسلام إستقلاليتنى بر درجه ألده ايتمهسى و أجنبى حكومتلرڭ حقائقِ قرآنيهيى آراماسى و غرب و شمالِ غربىده قرآن لهنده بيوك جريان بولونماسى؛ هم آمريقانڭ أڭ يوكسك و مشهور فيلسوفى اولان مستر قارلايل دخى عينًا بيسمارق گبى ديمش: "باشقه كتابلر، هيچ
— 666 —
بر جهتده قرآنه يتيشهمز. حقيقى سوز اودر، اونى ديڭلهملىيز." دييه قطعى قرار ويرمهسى و نورلرڭ ده هر طرفده فتوحاتى و ايلرى گيتمسى، بيوك بر فالِ خيردر كه، أجنبيده چوق بيسمارق و مستر قارلايللر چيقهجقلر و أمارهلرى ده وار دييه نورجيلره بر بايرام هديهسى اولارق تقديم ايدييورز و بيسمارقڭ فقرهسنى لفًّا گوندرييورز.
٭ ٭ ٭
ثانيًا:رسالهِٔ نورڭ بو قدر معارضلرينه مقابل أڭ بيوك قوّتى إخلاص اولديغندن و دنيانڭ هيچ بر شيئنه آلَت اولماديغى گبى، طرفگيرلك حسّياتنه بنا ايديلن جريانلره، خصوصًا سياسته تماس ايدن جريانلرله علاقهدار اولماز. چونكه طرفگيرلك طمارى إخلاصى قيرار، حقيقتى دگيشديرر. حتّى بنم اوتوز سنهدن بَرى سياستى ترك ايتديگمه سبب، مبارك بر عالم تعقيب ايتديگى جريانڭ طرفگيرلك طمارى ايله صالح و بيوك بر عالمى اونڭ فكرينه مخالف اولماسندن تكفير درجهسنده تحقير ايدوب، كندى فكرينه موافق مشهور و متجاوز بر منافقى غايت مدح و ثنا ايتدى. بن ده بتون روحمله اوركدم. ديمك طرفگيرلك حسّنه سياستجيلك قاريشسه، بويله عجيب خطالره سببيت ويرييور دييه
اَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطَانِ وَ السِّيَاسَةِ
ديدم. او زماندن بَرى سياستى ترك ايتدم.
او حالمڭ نتيجهسى اولارق، سزڭ گبى قارداشلرم بيليرسڭز كه، يگرمى بش سنهدن بَرى بر غزتهيى نه اوقودم، نه ديڭلهدم و نه ده مراق ايتدم؛ و اون سنه حربِ عمومىيه باقمادم، بيلمهدم و مراق ايتمدم؛ و يگرمى ايكى سنه بو إشكنجهلى أسارتمده طرفگيرلگه و سياسته تماس ايتمهمك ايچون و نوردهكى إخلاصه ضرر گلمهمك ايچون، مدافعاتمدن باشقه إستراحتم ايچون هيچ مراجعت ايتمديگمى بيليرسڭز. هم بيليرسڭز كه، حپسده سزه يازديغم گبى، بنم إعداممه حكم ايدن
— 667 —
آدملر، بنى إشكنجه ايله تعذيب ايدنلر، رسالهِٔ نور ايله ايمانلرينى قورتارسهلر، شاهد اولڭز كه، بن اونلرى حلال ايدييورم. و طرفگيرلك طماريله إخلاصه ضرر گلمهمك ايچون، بو ايكى اوچ سنهده داخلدن و خارجدن گلن فورطنهلى جريانلره هيچ تماس ايتمدك و قارداشلريمى ده بر درجه ايقاظ ايتدم.
بيليرسڭز كه، كندم صدقه و يارديملرى قبول ايتمديگم گبى، اويله يارديملره ده وسيله اولامديغمدن، كندى ألبسهمى و لزوملى أشيامى صاتوب او پاره ايله كندى كتابلريمى، يازان قارداشلرمدن صاتون آلييوردم. تا رسالهِٔ نورڭ إخلاصنه دنيا منفعتلرى گيرمهسين، بر ضرر ويرمهسين و باشقه قارداشلر ده عبرت آلوب هيچ بر شيئه آلَت ايديلمسين. نورڭ حقيقى شاكردلرينه نور كافيدر. اونلر ده قناعت ايتسين، باشقه شرفلره ويا معنوى، مادّى منفعتلره گوزينى ديكمهسين.
هم مناقشه، منازعه و مسائلِ دينيهده طمارلره طوقونهجق طرفگيرانه مباحثه ايتمهمك لازمدر كه، نور عليهنده غرضكارلر چيقماسين. حتّى بر حسِّ قبل الوقوع ايله مصطفى اوروج قارداشمزڭ رسالهِٔ نورڭ مسلگنه مخالف اولارق بريسيله مباحثهسى عين دقيقهده اوڭا غايت حدّت و شدّتله بر گوجنمك قلبه گلدى. حتّى او نوردن قزانديغى چوق أهمّيتلى مقامندن آتمق آرزوسى اولدى، قلبًا متأثّر اولدم. بو بنم ايچون بر عبد الرحمندى، نهدن بويله شدّتلى حدّت ايتدم. صوڭره بو بايرامده يانمه گلدى، جنابِ حقّه شكر كه، چوق أهمّيتلى بر درس ديڭلهدى و او بيوك خطاسنى ده آڭلادى و بنم بوراده حدّتمڭ عين دقيقهده خطاسنى إعتراف ايتدى. إن شاء اللّٰه او كفّارت اولدى، تام تميز اولارق قورتولدى.
درت بش آيدن بَرى بر ذات، بڭا بورايه بر غزته گوندرييورمش؛ بن يڭيدن خبر آلدم كه، بڭا گوندريلييورمش. بورادهكى دوستلرم عادتمى بيلدكلرى ايچوندر كه، دگل غزته، نوردن باشقه هيچ بر كتابى، هيچ بر مجموعهيى قبول ايتمديگم
— 668 —
گبى، يڭى يازيدن هيچ بر حرف بيلمديگم ايچون قورقمشلر، بڭا خبر ويرمهمشلر و گوسترمهمشلر. شيمدى بر ذات، بر مكتوب ايچنده بر صحيفهسى بنمله قونوشان بر غزتهجينڭ، فقط دوست و همشهرى بر ذاتڭ مكتوبنى گوستردى. ديديلر كه: "چوقدن بَرى سنڭ نامڭه بر غزته گوندرييوردى، بز قورقدق سڭا سويلهمدك." بن ده ديدم: "او ذاته بنم طرفمدن چوق سلام ايديڭز. او دوستڭ أسكى بيلديگى سعيد دگيشمش، دنيا ايله علاقهسى كسيلمش. هم خسته، هم خصوصى مكتوبى قارداشمه ده يازامديغمدن او ذات گوجنمهسين."
اورادهكى عموم دوستلره، خصوصًا حافظ أمين و حافظ فخر الدّين گبى قارداشلريمزه سلام و بايراملرينى تكرار تبريك ايدييورز...
حدسز شكر اولسون كه، رسالهِٔ نورڭ حرمينِ شريفَيْنجه مقبوليتنه بر علامت شودر كه: دڭزلى قهرمانى حافظ مصطفى، إستانبولدن آلديغى ذو الفقار و عصاىِ موسى و سراج النورى (كه هندستان علماسنه گوندريلهجكدى) اونلرى آلوب يولده بعض حاجيلره اوقوتوب، برابر مدينهِٔ منوّرهده كشميرلى غايت مشهور بر عالم و توركجهيى ده گوزل بيلن بر ذاته تسليم ايتمش. او ذات ده چوق تقدير ايدوب قطعى تأمينات ايله هندستان علماسنڭ مركزينه كوندرهجگنى و مدينهِٔ منوّرهيه مخصوص اولان مجموعهلر ده يتيشديگنى و سائر يرلره ده گوندريلن مجموعهلر سلامتله يتيشديگنى، دڭزليلى حافظ مصطفىيه آرقداش اولوب و يولده نورلرى اوقويهرق گيدن هم گنج، هم نورجى ايكى آفيونلى حاجى و باشقه حاجيلر، بو مژدهلى خبرى بڭا گتيرديلر و خارجده رسالهِٔ نورڭ أهمّيتلى رواجنى و مقبوليتنى مژدهلهديلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 669 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
سز هيچ مراق ايتمهيڭز... بو يگرمى سنه يوزر تجربه ايله عنايتِ إلٰهيه بزى حمايه ايتديگى و دهشتلى ظلملردن قورتارديغى گبى، بو يڭى معناسز و بتون بتون قانونسز، دهشتلى، غدّارانه ظلمدن بزى قورتارهجغنه قطعى قناعت ايتملىيز. شايد بر پارچه صيقنتى، زحمت، ضرر ده گورسهك، بيڭلر درجه او زحمتدن زياده و إحسانِ إلٰهيهيه و ثوابه مظهر اولمقله برابر پك چوق بيچاره أهلِ ايمانڭ ايمانلرينه باشقه بر طرزده بر قدسى خدمت حكمنه گچديگنى رحمتِ إلٰهيهدن پك قوّتلى اُميد ايدييورز.
بو حادثهنڭ اون وجهله قانونسز اولديغنى بيان ايدييورم:
برنجيسى:اوچ محكمه و اوچ أهلِ وقوفڭ و آنقرهنڭ يدى مقاماتنڭ و عدليهلرڭ ألنده ايكى سنه رسالهِٔ نور تدقيقله نظردن گچديگى حالده، إتّفاقله هيچ بر مخالف قالمادن هم عموم رسالهلرڭ برائتنه، هم سعيد ايله برابر يتمش بش آرقداشيله برلكده برائت ايديلديگى و بر گون بيله جزا ويريلمديگى حالده، يڭيدن أوراقِ مضرّه گبى اونلره أل اوزاتمق، نه درجه قانونسزدر، ذرّه قدر إنصافى اولان بيلير.
ايكنجيسى:ديرسڭز كه: برائتدن صوڭره اوچ بچق سنه أميرطاغده منزوى، غريب، قپوسنى هم طيشاريدن كليد، هم ايچريدن سورگو ايله قپايان و يوزده بر آدمى ضرورى بر ايش اولمازسه ياننه قبول ايتمهين و يگرمى سنهدن بَرى دوام ايدن تأليفنى ده بيراقوب، داها تأليف ايتمهين بر آدمه دنيا سياستى ايچون قپوسنڭ كليدينى قيرارق ياننه گلوب، عربى أورادندن و باشندهكى بر ايكى لوحهِٔ ايمانيهدن
— 670 —
باشقه تحرّيجيلر بر شى بولامدقلرى حالده، بو أذيتڭ نه درجه خلافِ قانون اولديغنى، ذرّه قدر عقلى بولونان آڭلار.
اوچنجيسى:محكمهجه يتمش شاهدڭ تصديقى ايله، يدى سنه ايكنجى حربِ عمومىيى بيلمهين و مراق ايدوب صورميان كه، شيمدى اون سنهدر عين او حالده بولونان و يگرمى بش سنهدن بَرى هيچ بر غزتهيى اوقوميان و ديڭلهمهين و اوتوز سنهدن بَرى
اَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطَانِ وَ السِّيَاسَةِ
دييوب سياستدن بتون قوّتيله قاچان و يگرمى ايكى سنه إشكنجهلى صيقنتيلر چكديگى حالده أهلِ سياستڭ نظرِ دقّتنى كندينه جلب ايتمهمك و سياسته قاريشمهمق ايچون بر دفعه إستراحتى ايچون حكومته مراجعت ايتمهين بر آدمه، دهشتلى بر سياسى گبى (سياسى أنتريقهجيسى گبى) اونڭ منزلنى و إنزواگاهنى باصوب خسته حالنده أمثالسز بر صيقنتى روحنه ويرمك، هيچ بر قانونه موافق گلير مى؟ ذرّه قدر وجدانى بولونان، بو حاله آجييهجق.
دردنجيسى:أسكيشهر محكمهسنده آلتى آى تدقيقدن صوڭره و سببى ده جمعيتجيلك و طريقتجيلق اولديغى أوهام و بهانهسيله، بيوك بر رئيسڭ اوڭا شخصى غرض ايله اونڭ عليهنده بعض عدليهجيلرى تشويق ايتديگى حالده، جمعيتجيلك، طريقتجيلق و رسالهِٔ نور جهتنده برائت ايتديروب، يالڭز رسالهِٔ نورڭ بر كوچوجك پارچهسى اولان تستّر رسالهسنى بهانه ايدهرك قانونله دگل ده، يالڭز قناعتِ وجدانيه ايله يوز يگرمى شاكرد ايچنده بش اون شاكرده آلتى آى جزا ويرديلر كه؛ تدقيق زماننه قدر درت آى موقوف، بر بچق آى ده حپس قالدقلرى و اون سنه صوڭره دڭزلى محكمهسى ينه طوقوز آى جمعيتجيلك و طريقتجيلق گبى بر قاچ بهانه ايله بتون يگرمى سنهلك مكتوبات و تأليفاتلرينى اينجهدن اينجهيه تدقيق ايله برابر؛ آنقرهنڭ آغير جزا محكمهسنه بش صندوق كتابلرى گوندردكلرى
— 671 —
و ايكى سنه او كتابلر و مكتوبلر، آنقره و دڭزلى محكمهسندهكى نظرِ تدقيقده قالدقلرى حالده، او محكمهلر إتّفاقله جمعيتجيلك و طريقتجيلق وسائر بهانهلرى جهتنده برائت قرارى ويروب او كتاب و مكتوبلرى عينًا صاحبلرينه إعاده و سعيدى آرقداشلريله برابر برائت ايتديردكلرى حالده، "بر سياسى جمعيت" نظريله و "أنتريقهجى بر سياسى آدم" طرزنده اونى إتهام ايتمك و عدليه مأمورلرينى اونڭ عليهنده جمعيتجيلك نقطهسنده سَوق ايتمك، نه قدر قانونسز اولديغنى إنسانيتى سقوط ايتمهين بيلير.
بشنجيسى:بر آدم كه، حقيقى مسلك و مشرب إتّخاذ ايتديگى يگرمى اوتوز سنهلك حياتنده دستور قبول ايتديگى بر حالڭ ضدّيله اونى إتهام ايتمك نوعندن قانونسز و كيفى بو تعرّض حادثهسنڭ ماهيتى شودر كه: بن، رسالهِٔ نور مسلگنڭ أساسى اولان شفقت إعتباريله، بر معصومه ضرر گلمهمك ايچون بڭا ظلم ايدن جانيلره دگل ايليشمك، حتّى بددعا ده ايدهمييورم. حتّى أڭ شدّتلى و غرضله بڭا ظلم ايدن بعض فاسق، بلكه دينسز ظالملره حدّت ايتديگم حالده؛ دگل مادّى بلكه بددعا ايله ده مقابلهدن بنى او شفقت منع ايدييور. چونكه او ظالم غدّارڭ، يا پدر و والدهسى گبى إختيار بيچارهلره ويا أولادى گبى معصوملره مادّى و معنوى ضربه گلمهمك ايچون او درت بش معصومڭ خاطرينه بناءً او ظالم غدّاره ايليشمييورم؛ بعضًا ده حلال ايدييورم.
ايشته بو سرِّ شفقت ايچوندر كه؛ إداره و آسايشه قطعيًا ايليشمديگم گبى، بتون آرقداشلريمه ده او درجه توصيه ايتمشم كه، اوچ ولايتڭ إنصافلى ضابطهلرينڭ بر قسمى إعتراف ايتمشلر كه: "بو نور شاكردلرى معنوى بر ضابطهدر؛ إداره و آسايشى محافظه ايدييورلر." ديدكلرى و بو حقيقته بيڭلر شاهد و يگرمى سنه حياتيله تصديق و بيڭلر شاكردلرنده ضابطهجه هيچ بر وقوعات قيد
— 672 —
ايتمهمسى ايله تصديق و تأييد ايتدكلرى حالده، او بيچاره آدمڭ إختلالجى و إنصافسز بر قوميتهجى گبى منزلنى باصمق و إنصافسز آدملر اوڭا إهانت ايتمك و منزلنده بر شى بولونمامقله برابر، يوز جنايتى بولونان بر آدم گبى حتّى قرآنى و باشندهكى لوحهلرينى أوراقِ مضرّه گبى طوپلامق، عجبا دنياده هانگى قانون مساعده ايدر؟
آلتنجيسى:بوندن اوتوز سنه أوّل، جنابِ حقّڭ عنايتيله دنيانڭ موقّت شان و شرفنڭ و أنانيتلى خودفروشلق و شهرتپرستلگڭ نه قدر ضررلى و نه قدر فائدهسز و معناسز اولديغنى حدسز شكر اولسون كه، قرآنڭ فيضيله آڭلامش بر آدم، او زماندن بَرى بتون قوّتيله نفسِ أمّارهسيله مجادله ايدوب، محويتله بنلگى بيراقمق و تصنّع و رياكارلق ياپمامق ايچون، ألدن گلديگى قدر چاليشديغنه اوڭا خدمت ويا آرقداشلق ايدنلر قطعى بيلدكلرى و شهادت ايتدكلرى حالده و يگرمى سنهدن بَرى هركس كندى حقّنده خوشلانديغى زياده حسنِ ظن و توجّهِ ناس و شخصنى مدح و ثنادن و كندينى معنوى مقام صاحبى اولديغنى بيلمكدن هركسه مخالف اولارق بتون قوّتيله قاچماسى و هم خاص قارداشلرينڭ اونڭ حقّندهكى حسنِ ظنلرينى ردّ ايدوب او خالص قارداشلرينڭ خاطرلرينى قيرماسى و يازديغى جوابى مكتوبلرنده اونلرڭ اونڭ حقّنده مدحلرينى و زياده حسنِ ظنلرينى قيرماسى و كندينى فضيلتدن محروم گوستروب بتون فضيلتى قرآنڭ تفسيرى اولان رسالهِٔ نوره و طولاييسيله نور شاكردلرينڭ شخصِ معنويسنه ويروب كندينى عادى بر خدمتكار بيلمسى قطعى إثبات ايدييور كه؛ شخصنى بگنديرمگه چاليشمديغى و ايستهمديگى و ردّ ايتديگى حالده، اونڭ رضاسى اولمادن بعض دوستلرى اوزاق بر يردن اونڭ حقّنده زياده حسنِ ظن ايدوب مدح ايدهرك بر مقام ويرمهسى و كوتاهيه حواليسنده طانيمديغى بر واعظڭ بعض سوزلريله عجبا هانگى قانونله مدارِ مسئوليت اولور كه، او بيچاره و خسته و چوق إختيار و غريب و منزوينڭ
— 673 —
اوطهسنه بيوك بر جنايت ايشلهمش گبى كليدينى قيروب تحرّى مأمورلرينى صوقمق، هم أورادندن و لوحهلرندن باشقه بر بهانه ده بولمامق؛ عجبا دنياده هيچ بر قانون و هيچ بر سياست بو تعرّضه مساعده ايدر مى؟
يدنجيسى:بو صيرهده داخلده او قدر داخلى و خارجى هيجانلى پارتى جريانلرى واركن و بوندن تام إستفاده ايتمك، يعنى محدود بر قاچ آرقداشنه بدل بيڭلر ديپلوماتلرى كنديسنه طرفدار قزانمق ايچون زمين حاضر ايكن، صِرف سياسته قاريشمهمق و إخلاصه ضرر ويرمهمك و حكومتڭ نظرينى كندينه جلب ايتمهمك و دنيا ايله مشغول اولمامق ايچون، آرقداشلرينه يازوب، "صاقين جريانلره قاپيلمايڭز، سياسته گيرمهيڭز، آسايشه طوقونمايڭز!" ديديگى و ايكى جريان بو چكينمهسندن اوڭا ضرر ويردكلرى؛ أسكيسى أوهامندن، يڭيسى ده "بزه يارديم ايتمييور" دييه اوڭا چوق صيقنتى ويردكلرى حالده و أهلِ دنيانڭ دنيالرينه هيچ قاريشمايوب كندى آخرتى ايله مشغول اولان بر بيچارهنڭ آخرت مشغوليتنه بو قدر ايليشمگه، هانگى قانون مساعده ايدييور؟ و وطنه و ملّته و أخلاقه چوق ضررلى اولان دينسزلرڭ كتابلرينڭ إنتشارينه و قومونيستلرڭ نشرياتلرينه سربستيت قانونى ايله ايليشيلمديگى حالده، اوچ محكمه مدارِ مسئوليت اولاجق ايچنده هيچ بر مادّهيى بولميان و ملّت و وطنڭ حياتِ اجتماعيهسنى و أخلاقنى و آسايشنى تأمينه يگرمى سنهدن بَرى چاليشان و بو ملّتڭ حقيقى نقطهِٔ إستنادى اولان عالمِ إسلامڭ اخوّتنى و بو ملّته دوستلغنى إعاده و تقويهسنه تأثيرلى بر صورتده چابالايان و ديانت رياستنڭ علماسى تنقيد نيّتيله داخليه وكيلنڭ أمريله اوچ آى تدقيقدن صوڭره، تنقيد ايتميهرك تام قيمتنى تقدير ايدوب "قيمتدار أثر" دييه ديانت كتبخانهسنه قونيلان ذو الفقار و عصاىِ موسى گبى نور أجزالرينى أوراقِ مضرّه گبى طوپلايوب محكمه ألنه ويرمگه عجبا هيچ بر قانون، هيچ بر وجدان، هيچ بر إنصاف مساعده ايدر مى؟
— 674 —
سكزنجيسى:يگرمى سنه صيقنتيلى و سببسز بر نفيدن صوڭره سربستيت ويريلديگى وقت، بيڭلر أقربا و أحبابى بولونان طوغديغى مملكتنه گيتميهرك، غربتى، كيمسهسزلگى ترجيح ايدوب.. تا كه، دنيا و حياتِ إجتماعيهيه و سياسته تماس ايتمهسين. و چوق ثوابلى اولان جامعدهكى جماعتڭ خيرينى بيراقوب اوطهسنده يالڭز اوطورماسنى ترجيح ايدن، يعنى خلقڭ حرمتندن چكينمك گبى بر حالتِ روحيهيى طاشييان و يگرمى سنه حياتنڭ شهادتيله و يوز بيڭلر قيمتدار تورك ذاتلرڭ تصديقيله، بر ديندار، متّقى توركى، لاقيد چوق كردلره ترجيح ايدن، حتّى محكمهده حافظ على گبى قوّتلى ايمانى بولونان تورك قارداشلرينى، يوز كرده دگيشديرمديگنى إثبات ايدن و حرمت و إحترام گورمهمك ايچون ضرورت اولمادن خلقلرله گوروشمهين و جامعه گيتمهين و قرق سنهدن بَرى بتون قوّتيله و آثاريله إسلاميتڭ اخوّتنه و مسلمانلرڭ بربرينه محبّتنه چاليشان و شديد دشمننه قارشى منفى حركت ايتمهين و حتّى اونڭله مشغول اولميهرق، بددعايى دخى ايتمهين بر آدم حقّنده، رسمى لسانله إهانت ايچون بر پروپاغنده ياپمق، دوستلرينى اوركوتمك ايچون: "او كرددر، سز توركسڭز؛ او شافعيدر، سز حنفيسڭز" دييوب خلقلرى اوركودوب اوندن چكينديرمگه هانگى مصلحت، هانگى قانون مساعده ايدر؟
طوقوزنجيسى:چوق مهمدر، قوّتليدر. فقط سياسته تماسى ايچون سكوت ايدييورم.
اوننجيسى:بو ده هيچ بر قانون مساعده ايتمديگى و هيچ بر مصلحت بولونمديغى حالده صِرف معناسز أوهامدن و بر حبّهيى قبّهلر ياپمقدن عبارت، هيچ بر قانونه گيرمهين بر تعرّضدر. بوڭا ده مسلگمزجه باقهمديغمز سياسته تماس ايتمهمك ايچون سكوت ايدهرك، بويلهجه اون وجهله قانونسز معاملهلره قارشى يالڭز
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ
ديرز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 675 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا: نورڭ أهمّيتلى مجموعهلرينى مكّهِٔ مكرّمهيه گوتوروب غايت بيوك بر هندلى عالم أحمد على شمشيرىيه تسليم ايدوب، هم هندجهيه ترجمه ايتمگه و هم ده هنده گوندرمگه تأمينات آلان نورڭ أهمّيتلى قهرمانلرندن قارداشمز حافظ مصطفىيه بيڭلر بارك اللّٰه و ما شاء اللّٰه و أسعدك اللّٰه ديرز. مدرسة الزهرا، مكّهٔ مكرّمهدهكى او بيوك ذاتله مخابره ايتسين.
ثانيًا: بو دفعهكى حادثهده، بر حبّهيى، أوهام يوزندن چوق قبّهلر ياپدقلرينى اوگرندك. بر أمارهسى ده شودر: داخليه وكيلنڭ أمريله گيجه ايچنده آفيون واليسى، أمنيت مديريله بورايه گلوب گيجهده منزلمى باصمق ايستهمشلر. مدّعىعمومى موافقت ايتمديگندن صباحه قدر بكلهيوب أڭ زياده عليهمزده بولونان ايكى آدمى تعيين ايدوب، كليديمى قيروب فجئةً باصقين ويرمهلرى؛ هم عين گون
(حاشيه): أوت، بورادهكى نور شاكردلرى نامنه تصديق ايدييورز، حادثه عينًا وقوع بولدى.
أوت: ترزى مصطفى، أوت: إسماعيل، أوت: مصطفى، أوت: خدمتكارى نورى، أوت: خيرى، أوت: خليل
فايطونله چيقديغم وقت بوراده أمثالى وقوع بولميان بر شكلده بش طيّاره پك آشاغيده اوچوب بنم فايطونمى بيلدكلرى ايچون أطرافمده ايكى اوچ دفعه دونمهلرى، ايكنجى گون باشقه بر طرفه، چوق گورونمهين گيزلى بر دره طرفنه فايطونله گيدركن آشاغيده اوچان بش طيّارهنڭ بر شى آرايور گبى
— 676 —
دوندكلرينى گوردك؛ آڭلادق كه، بزى آرايورلر. ينه عينًا أوّلكى گون گبى، او بش طيّاره أطرافمزده، قصبه اوستنده گزوب، اوطهمزه گيرديگمز زمان اونلرڭ ده گيتمهلرى قوّتلى بر أمارهدر كه، بر حبّه يوز قبّه ياپيلمش. بوراده بويله معناسز أوهام يوزندن بڭا أذيت ويريلمسى و مدرسة الزهرانڭ قهرمانلرينه بورايه نسبةً بو اوچ سنهده اون درجهدن يالڭز بر درجه أذيت ويريلمك جهتيله، إسپارطه حكومتنه و عدليهسنه تشكّريمى و منّتدارلغمى و اونلرڭ ويرديگى أذيتلرى ده حلال ايتديگمى بيلديررسڭز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
هيئتِ وكيلهيه و ملّتوكيللرى رياستنه جزئى فقط أهمّيتلى بر معروضاتمدر.
اوتوز سنهدن بَرى حياتِ سياسيهدن چكيلديگم حالده، بو صيرهده بر دفعهيه مخصوص اولارق، وطنى و ملّى و آسايشى بر مسئلهيى بيان ايدييورم. شويله كه:
چوق أمارهلرله قطعى قناعتمز گلدى كه؛ آنارشيلك حسابنه بڭا و بو أميرطاغ قصبهسنه و طولاييسيله بو وطنه بر سوءِ قصد وار كه، بر حبّهيى قبّهلر و بر سينك قنادى قدر أهمّيتى اولميان بر حادثهيى طاغ گبى گوستروب، سكونته محتاج اولان بو وطنده بنى بهانه ايدوب، آنارشيلك حسابنه و بر أجنبى پلانيله بزه، يعنى بيچاره وطنداشلريمزى إعدامِ أبديدن و شبهاتِ اُخرويهدن قورتارمغه چاليشان نور شاكردلرينه، بتون بتون قانونسز و كيفى هجوم ايديلدى. پك ظاهر بر غرض ايله، أوهام يوزندن، باروته آتش آتمق گبى، بو وطنه و آسايشه بنى بهانه ايدوب سوءِ قصد ايديلدى. شويله كه:
— 677 —
اوچ محكمه، يگرمى سنهلك مكتوبلريمى و كتابلريمى و حاللريمى اينجهدن اينجهيه تدقيقدن صوڭره، بزه و كتابلريمه برائت ويرديگى حالده؛ و اوچ سنهدن بَرى تأليفاتى ترك ايتديگم و هفتهده آنجق بر مكتوب يازهبيلديگم و مجبور اولمادن هر برى بر گون نوبتله ضرورى خدمتمى ياپان اوچ درت ترزى چيراغندن باشقه كيمسهيى قبول ايتمديگم حالده و سربستيت ويريلديگى و مملكتمه گيتمديگم حالده، هيچ عمرمده گورمهديگم بر طرزده و رسمى بر صورتده بنى حدّته گتيروب بر حادثه چيقارمق ايچون، تحقير و إهانت قصديله، قانونسز و غرضله، بنى تحرّى ايله قپومڭ كليدينى قيروب، قرآنمى و عربى لوحهلريمى أوراقِ مضرّه گبى آلوب گوتورمكله برابر، عدليهنڭ مهمّ بر مأمورى، رسمًا بورادهكى مأمورلره آمرانه ديمش كه: "سعيدى ايكى ژاندارمه ايله تشهير صورتنده چيقاروب، زورله باشنه شاپقه گيديروب، اويلهجه إفادهيه گتيرملى ايديڭز. هم اوڭا ياناشانلرى طوتيڭز." دييه، أهمّيتلى بر مجلسده و عينِ حقيقت اولان إفادهمى اوقودقلرى وقت سويلهمش. بونده شكّ و شبهه قالمادى كه؛ بنى تحقير و إهانت ايدوب، حدّته گتيروب، آسايشى بوزمق غرضى تعقيب ايديلييور.
جنابِ حقّه حدسز شكر اولسون كه: بيڭلر حيثيت و شرفمى بو وطندهكى بيچارهلرڭ إستراحتنه و اونلردن بلالرڭ دفعنه فدا ايتمك ايچون بڭا بر حالتِ روحيهيى إحسان أيلهمش كه؛ بن ده، اونلرڭ ياپديغى و نيّتنده بولوندقلرى تحقيرات و إهانتلره قارشى تحمّله قرار ويرمشم. بو ملّتڭ آسايشنه، خصوصًا معصوم چوجقلرڭ و محترم إختيارلرڭ و بيچاره خستهلرڭ و فقيرلرڭ دنيوى إستراحتلرينه و اُخروى سعادتلرينه بيڭلر حياتمى و بيڭلر شرفمى فدا ايتمگه حاضرم.
ايشته سينك قنادينى طاغ گبى ياپدقلرينڭ بر أمارهسى شو كه؛ بنم گبى غربتده، خسته، إختيار، ضعيف، تك باشنه بولونان بر آدم ايچون، اون گون
— 678 —
ظرفنده بش دفعه آفيون واليسى و أمنيت مديرى و ايكى دفعه آفيون مدّعىعموميسى بنم ايچون بورايه گلمهسى و ايكى گونده، هر بر گونده بش طيّاره بنم گزديگم يرلرده بنى نظارت آلتنه آلماسى و بش پوليس خفيهسنڭ بوراده بڭا ترصّد ايدنلره علاوه ايديلوب، أحوالمى تجسّس ايتمك ايچون گوندريلمهسى و پوستهخانهلره، بڭا عائد مكتوبلرڭ مصادرهسى ايچون رسمًا أمر ويريلمسى گوسترييور كه، شيخ سعيد و منمن حادثهسنڭ اون مِثلى بر حادثهيى أوهامله دوشونمشلر. حبّهيى قبّه سويلهمشلر كه، بويله بر وضعيت آلييورلر. بنم أسكى حياتمى ظن ايدوب، إهانتله حدّته گلهجك تخمين ايتمشلر. بِالعكس آلدانديلر. بز، بتون قوّتمزله آنارشيلگه بر سدِّ ذو القرنيْن گبى بر سدِّ قرآنى تأسيسنه چاليشييورز. بزه ايليشنلر، آنارشيلك و بلكه قومونيستلگه زمين إحضار ايدييورلر.
أوت أگر أسكى حياتم گبى، عزّتِ علميهيى محافظه ايتمك ايچون هيچ بر حقارتى قبول ايتمهمك اولسيدى و وظيفهِٔ حقيقيهسى، صِرف آخرت و ئولومڭ إعدامِ أبديسندن مسلمانلرى قورتارمق وظيفهسى اولماسيدى و بڭا ايليشنلر گبى صِرف دنيايه و منفى سياسته چاليشمق اولسيدى، اون منمن، اون شيخ سعيد حادثهسى گبى بر حادثهيه، او آنارشيلك حسابنه چاليشانلر سببيت ويرهجكلردى.
هم اوچ محكمه و يگرمى سنهده قاچ ولايتڭ ضابطهلرى، قيافتمه قانونجه ايليشمدكلرى و معذوريتم و إنزوامه بناءً، تبديلِ قيافتمه هيچ بر إخطار اولماديغى حالده، بويله كيفى، قانونسز، جبرًا، أهالى ايچنده باشمه شاپقهيى گيديرمهيه چاليشمق، قرق سنهدن بَرى بو وطنده، خصوصًا ايمانِ تحقيقى درسنده قارداشانه علاقهدار اولان يوز بيڭلر آدم، پك بيوك بر هيجان ايچنده زمينى حدّته گتيروب، أمثالسز آغلامغه وسيله اولاجقدى.
— 679 —
ذاتًا أجنبى پارمغيله، گويا حقّمده توجّهِ عامّهيى قيرمق فكريله طمارلريمه طوقونهجق قانونسز معاملهلرڭ مذكور مقصد ايچون ياپيلديغنه، چوق أمارهلرله قطعى قناعتمز گلدى. فقط جنابِ حقّه حدسز شكر اولسون كه؛ بنم گبى قبر قپوسنده، علاقهسز، دنيادن اوصانمش، حرمتدن، توجّهِ عامّهدن قاچمش و شان و شرف و خودفروشلق گبى رياكارلقلره هيچ بر مَيلى قالمامش بر وضعيتده ايكن، بونلرڭ بڭا قارشى قانونسز إهانتلرينڭ هيچ بر أهمّيتى قالمادى؛ جنابِ حقّه حواله ايدييورم. بڭا لزومسز أوهام يوزندن أذيت ايدنلرڭ ياقينده ئولومله إعدامِ أبديهيه گرفتار اولاجقلرينى دوشونوب، حقيقةً آجييورم. يا ربّى، اونلرڭ ايماننى رسالهٔ نورله قورتار! إعدامِ أبديدن، سرِّ قرآنله ترخيص تذكرهسنه چوير! بن ده اونلره حقّمى حلال ايدييورم!
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 680 —
بديع الزمان سعيد النورسىنڭ درس و إرشاديله حقيقته اولاشان و نور خدمتنده چوق قيمتدار و يوكسك خدمتلرى سبقت ايدن قهرمان و خالص بر طلبهنڭ، استادڭ ماهيتنى تعريف ايدن عينِ حقيقت بر إفادهسيدر.
بوگونده ملأِ أعلانڭ أرضده مدارِ سرورى
بوگونده سكنهٔ أرضڭ ملأِ أعلاده مدارِ إفتخارى
بوگونده حبيب اللّٰهڭ مدارِ نظرى
بوگونده مسلمانلغڭ سرتاجى
بوگونده حق طريقلرڭ شاهى
بوگونده حقيقتلرڭ إمامى
هم بوگونده محبوبِ خدا
هم بوگونده علّامهٔ عصر
هم بوگونده ظلمتڭ نورى
هم بتون گونلرده سردارِ هدايت
هم ملا سعيد النورسى
هم بديع الزمان الفخر الدورانى...
خسرو
٭ ٭ ٭
— 681 —
مرحوم حسن فيضىنڭ رسالهٔ نور حقّندهكى منظومهسى
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
وَمَا اَرْسَلْنَاكَ اِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ
آيتنڭ وراثتِ أحمديه (عصم) جهتنده، معناىِ إشارى نقطهسنده، بو عصرده او رحمةً لِلعالمينڭ بر آيينهسى و حقيقتِ قرآنيهنڭ بر حقيقى تفسيرى اولان رسالهِٔ نور، او كلّى رحمتڭ بر جلوهسى، بر نمونهسى اولماسندن؛ حقيقتِ محمّديهنڭ (عصم) بر قسم أوصافى، معناىِ مجازى ايله جزئى بر وارثنه ويريلهبيلير دييه، بو پارلاق قصيدهيه ايليشمدم. يالڭز حقيقتِ أحمديه (عصم) آيينهسنڭ فرقنه إشارةً بعض كلمهلر علاوه ايديلدى.
سعيد النورسى
حضور بولور بوگون سنڭله عالم
أى بو عصرده رحمتِ عالم رسالهٔ نور
سُرور بولور بوگون سنڭله آدم
أى بر رحمتِ عالم رسالهٔ نور
بو خسته گوڭللر چوقدن پريشان
وارسه سنده أگر لقماندن نشان
بر شفا صون، گل أى محبوبِ ذىشان
أى جلوهٔ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
— 682 —
گلمز مى صوڭى بو اوزون هيجهنڭ
گچمز مى غمى بو ياسلى گيجهنڭ
زارى آرتدى، صبرى بيتدى نيجهنڭ
أى جلوهٔ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
فخرِ عالم، عرشدن بو يره ايندى
شاهِ ولايت گلوب دُلْدُله بيندى
ذو الفقاره بوگون آرتيق نور ديندى
أى بو زمانده رحمتِ عالم رسالهٔ نور
....
دردلره درمانسڭ، محبوبِ جانسڭ
هم جامع الأسماء والقرآنسڭ
هم ده نورِ حقدن بزه إحسانسڭ
أى بر رحمتِ عالم رسالهٔ نور
بو عالمده مادّه دگل، بر ئوزسڭ
هر ذرّهدن باقان بتون بر گوزسڭ
كائناتى حيران ايدن بتون بر يوزسڭ
أى مثالِ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
....
— 683 —
چونكه سنسڭ بو عصرده رحمةً لِلعالمينڭ جلوهسى
چونكه سنسڭ شيمدى شفيع المُذنبينڭ وارثى
اَغِثْنا يا غياثَ المستغيثين، بر دعاسى
أى شعلهٔ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
شفا بولسون شيمدى برآز يارهمز
رواج بولسون گچمز اولان پارهمز
صاچ نوريڭى، آقه دونسون قرهمز
أى ضياءِ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
....
مَيلمز يوق يالانجى بر دنيايه
صوڭ ويردك بز بدعهلره، ريايه
قاپيلمايز اويله قورو خوليايه
أى بر حقيقتِ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
يوق بزده جمعيت قورمه خولياسى
يوق باشقه بر يوله گيتمه سوداسى
اولدق آنجق نورڭ دردلى شيداسى
أى دردليلره رحمتِ عالم رسالهٔ نور
....
— 684 —
گچميشز هپ مدحلردن ثنادن
يوز چويردك ثروتلردن غنادن
نور ايسترز، گچمهدن بو فنادن
أى بو عصرده رحمتِ عالم رسالهٔ نور
....
عاشقلرڭ، عرشه چيقان فريادى
آغلاتييور او پاك روحلى أجدادى
اللّٰه ايچون أيله بزه إمدادى
أى محتاجلره رحمتِ عالم رسالهٔ نور
گوكلر صالدى بلا، ير ويردى بلا
صارصدى آفاقى بر آجى واويلا
رحمت ايت عالمه أى نورِ مولا
أى جلوهٔ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
بر يانده سيل وار، بر يانده قان آقار
بو بلا آتشى عالمى ياقار
آغلايان بو بشر هپ سڭا باقار
أى نمونهٔ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
— 685 —
چوريلدى آتشله بو قوجه دنيا
بر جهنّم گبى قاينادى دريا
يتيش إمداده أى شاهِ أوليا
أى بو زمانده رحمتِ عالم رسالهٔ نور
....
زندقهيه، كفره قارشى صالديردڭ
گوڭللردن كدرلرى قالديردڭ
بزى نورڭ درياسنه طالديردڭ
أى بيچارهلره رحمتِ عالم رسالهٔ نور
قالديرهمز سڭا أصلا كيمسه أل
باغلايورز بزلر سڭا جاندن بل
دنيالره سنسڭ اُميد و أمل
أى ضياءِ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
سن اوردو قورمازسڭ أرله، اوشاقله
صاواشمازسڭ اويله طوپله، بيچاقله
نورڭله شو عصرى طوتوب قوجاقلا
أى شيمدى رحمتِ عالم رسالهٔ نور
— 686 —
بيتسين ده، بو قورقونج طوفانِ شديد
آچيلسين يَپْيڭى بر دورِ مسعود
اون سكز بيڭ عالم أيلهسين هپ عيد
أى أهلِ قرآنه رحمتِ عالم رسالهٔ نور
گلييور شو قارشيدن گرچه بر ظلمت
فقط سنسڭ بوگون عطاىِ رحمت
بوغاجقسڭ اونى نورڭله ألبت
أى بر رحمتِ عالم رسالهٔ نور
قيزيل أژدر يووامزه گيرمهسين
زهرلى ألى ياقامزه ايرمهسين
قارشى طوروب نورڭ فرصت ويرمهسين
أى سيفِ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
قره دومان اوستمزدن طاغيلسين
قيزيل آلَوْ سونوب عالم آييلسين
بو ظفرڭ حشره قدر آڭيلسين
أى ذو الفقارِ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
او صويدندر نيجه جانلر ياقانلر
او صويدندر أولر بارقلر ييقانلر
او صويدندر سڭا كينله باقانلر
أى حجّتِ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
— 687 —
معصوملرڭ قانلرينى ايچرلر
أبو جهلى، نمرودلرى گچرلر
ئولوملردن ئولوملرى سچرلر
أى شيمدى بر رحمتِ عالم رسالهٔ نور
بر ميقروب كه، جگرلرى ديشلهيور
قانمزله كنديسنى بسلهيور
تميز يوردى تلويث ايدوب پيسلهيور
أى بر أجزاخانهٔ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
غازيلرڭ، فاتحلرڭ قوناغى
سيّدلرڭ، سَرْورلرڭ اوتاغى
بو وطندر، شهيدلرڭ ياتاغى
أى جلوهٔ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
او شهيدلرڭ آلا دونمش كفنى
مسكلر قوقار، گله بڭزر بدنى
اوپر مَلكلر ده نورلى نعشنى
أى جلوهٔ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
قرآن دييور ئولمهمشدر، ديريدر
هر بريسى حقّڭ آرسلان أريدر
تربهلرى يوركلرى تيترهتير
أى آيينهٔ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
— 688 —
آرمغانسڭ چونكه أصيل ملّته
دوشميهلم بر گون بيله ذلّته
گوتور بزى شانلى بيوك دولته
أى مثالِ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
أيلهيهلر نورڭ ايله هپ صولت
ظفرلرله شانلر بولور بو ملّت
شرقه، غربه ضيا صالسين بو دولت
أى بزلره رحمتِ عالم رسالهٔ نور
نوردن قنادڭ، هم صاغلام قولڭ وار
نوردن سنڭ حقّه گيدن يولڭ وار
قبول ايت بر كَمْتَرْ فيضى قولڭ وار
أى بو عصرده رحمتِ عالم رسالهٔ نور!
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
استادم، أفنديم حضرتلرى!
وَمَا اَرْسَلْنَاكَ اِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ
آيتنڭ نورلرندن، نورڭ سايهسنده آلابيلديگم بر ذرّهيى بو شكلده يازدم و حضورِ عرفانڭزه صوندم. قبولنى رجا ايدر، سلاملريمزى صونار و مبارك أللريڭزدن اوپهرز.
بيچاره طلبهڭز
حسن فيضى
(رحمة اللّٰه عليه أبدًا دائما)
٭ ٭ ٭
— 689 —
مرحوم حسن فيضى، نورلردن آلديغى حقيقت درسنى، نورلره إشارت ايدهرك گوزل تنظيم ايتمش. لاحقهيه گيرسين.
سعيد النورسى
گوزل اوقو! هر ذرّهده جوشقون برر معنا وار
درد أهلنه بو معناده جانلر صونان أدا وار
ويرمك ايچون پارلاقلغى، غملى گوڭل أوينه
بر باق هله، هر جلادن اوستون اولان جلا وار
درين، گوزل دوشونجه ايله اينجهلرسهڭ بونى سن
ضعيفلهمش روحلر ايچون طاغلر گبى غدا وار
هم ديلرسهڭ، توكنمهين سرمايهٔ ثروتى
آچ گوزيڭى نورلره باق، ايشته سڭا طوفان گبى غنا وار
بنى طانى، يورو قولم يورو دييه بزلره
هر نَفَسده شفقت ايله ربّمزدن ندا وار
طويمش ايسهڭ بو ندايى هر ذرّهنڭ ديلندن
مژده اولسون، آرتيق سڭا جنّت دينن صفا وار
اوزاقلره باقمه! "نورلره باق، يورو!" عالم اونڭ آيينهسى
گورمز ميسڭ، هر يوزنده عين رنكده ضيا وار
بر گونشدر هر ذرّهده جلوه ياپوب پارلايان
بيلمز ميسڭ، سنده دخى او أدادن أدا وار
— 690 —
أللر آچوب يورو بوگون قانه قانه رسالهٔ نوردن ايشيق آل
عشقه اويان، نوره قانان هر ذرّهده رها وار
هنر دگل؛ دوستى دشمن، يارى أغيار أيلهمك
يادى بيليش ياپاسڭ كه، آنجق دوستده وفا وار
هنردر كه؛ ياپراق آطلاس، طوپراق ألماس اولمالى
چونكه بر باق، نه ياپراقده نه طوپراقده بقا وار
قيصه گوروب دڭزلرى طاملهلره چويرمه
حقيقتده، هر طاملهده گيزلى برر دريا وار
طامله ايكن أصلڭ سنڭ، طاغى طاشى آشارسڭ
هم گوكلرى كشف ايدرسڭ، سنده أى نور، بويله دها وار
بر نقطهيى بر جهان ياپ، او جهانه حاكم اول
زيرا سنڭ بر نقطهڭده، گونش قدر ذكا وار
هر ذرّهنڭ كعبهسيدر قلبى، ينه كندينه
دقّت أيله، هر برنده ينه آنجق هدا وار
صاقين فيضى!. سن گوزيڭى حق يوزندن آييرمه
حقّى گورن گرچكلره، حقّى قدر عطا وار.
(دڭزلى قهرمانى مرحوم)
حسن فيضى
٭ ٭ ٭
— 691 —
(مكتبِ فنونده و علومِ إسلاميهده غايت مدقّق و قِدَملى معلّملردن حسن فيضىنڭ بر شعرى)
حضرتڭزه بورادن آيريلق سويلهمشدم
چكيلوب نورِ هدايت ينه زندان اولاجق
ينه فرقت، ينه حسرت، ينه خسران اولاجق
ينه سن، ياش يرينه قان آقيتوب آغلا گوزم
چونكه هجران طولو قلبم ينه هجران اولاجق
ينه گوچ وار دييه مجنونه خبر ويرمه صاقين
ينه ماتم، ينه زارى، ينه أفغان اولاجق
آچيلان اول گُلِ توحيد، صاراروب صولسه گرك
قپانوب كعبهٔ عرفان، ينه ويران اولاجق
خبر آلدم كه يارين ياد اولاجقمش بزه يار
نه بيوك ياره كه، كيملر بوڭا درمان اولاجق
بو بيوك دردِ ألمدن كيمه شكوا ايدهيم
ايشيدن نالهمى، هپ بن گبى نالان اولاجق
او شفابخش اولان أنواريڭى سن چكسهڭ أگر
بڭا كيم نور ويرهجك، كيم بڭا لقمان اولاجق
او تميز پاك نَفَسڭ، آبِ حياتى بو چولڭ
اونى دور ايتمه كه هر فرد اوڭا ريّان اولاجق
— 692 —
هله اول نورِ شريفڭ كيمه دگمشسه أگر
كوچوجك ذرّه ده اولسه، مَهِ تابان اولاجق.
او لطفكار، او كرمكار ألى اوپدكجه، بنم
بو كوچك قلبِ حزينم ينه خندان اولاجق.
بابِ فيضڭدن عراق اولمايى أصلا چكهمم
دخى نذرم بو كه جانم سڭا قربان اولاجق
نظرڭ ايرسه غريب باشمه أى نورِ خدا
بوگون آرتيق بو حقير بندهده عمّان اولاجق
بو عناصر، يوزيڭه هر نه قدر چكسه حجاب
ينه حقسڭ، بوڭا شاهد ينه قرآن اولاجق
قاب قوسَيْندن آلوب درسمى بيلدم كه عيان
او گوزل نورِ بديع، معنوى سلطان اولاجق
صاقينوب، فيضئِ بيچارهيه بحث آچمه بوگون
يڭى باشدن ينه شيدا، ينه گريان اولاجق.
....
بيچاره طلبهڭز
حسن فيضى
٭ ٭ ٭