— 509 —
بشنجى قسم
دڭزلى حياتى
رسالهِٔ نورڭ نشريات و فتوحات دائرهسى گيتدكجه گنيشلهيور... إشتياقله نورلرى اوقويانلر، گوندن گونه زيادهلشيور. رسالهِٔ نوردهكى خارقه قوّت و تأثيراتڭ نتيجهسنى مشاهده ايدن گيزلى إسلاميت دشمنلرى، ينه بر أنتريقه چويروب رسالهِٔ نوره و مؤلّفى بديع الزمانه سوءِ قصدله: "بديع الزمان گيزلى جمعيت قورويور، خلقى حكومت عليهنه چويرييور، إنقلابلرى كوكندن ييقييور، مصطفى كماله دجّال، سفيان، دين ييقيجيسى دييور، بونى حديثلرله إثبات ايدييور." گبى بر سورى بهانهلر و پلانلرله إتهام ايديلهرك قسطمونيدن دڭزلى آغير جزا محكمهسنه، يوز يگرمى آلتى طلبهسيله برابر ١٩٤٣ سنهسنده سَوق ايديلييور.
(حاشيه): دڭزلى حپسنڭ يگانه سببى، رسالهِٔ نورڭ إسپارطه و قسطمونى مركز اولارق سائر ولايتلرده إنتشارى و بويلهجه دين محبّتنڭ گيتدكجه تزايد ايتمهسى ايدى. حتّى دڭزلى حپسندن آز أوّل، يدنجى شعاع اولان آيت الكبرا رسالهسى إستانبولده گيزلى طبع ايديلمشدى. ايمان حقيقتلرينى خارقه بر صورتده ايضاح و إثبات ايدن بو أثر ده، ايمانسزلرى تلاشه دوشورمش و دڭزلى حادثهسنه بر سبب گوستريلمشدى.
صوڭره، رسالهِٔ نور كلّياتنده سياسى بر موضوع اولوب اولماديغنى تدقيق ايچون بر قاچ مأموردن متشكّل بر أهلِ وقوف تشكيل ايديلهرك، مصادره ايديلن نور
— 510 —
رسالهلرى و مكتوبلر تدقيقه باشلاننجه، بديع الزمان "بو وقوفسز أهلِ وقوف، رسالهِٔ نورى تدقيق ايدهمز. آنقرهده يوكسك، علمى بر أهلِ وقوف تشكيل ايتديريلسين. آوروپادن فيلسوفلر گتيريلسين. أگر اونلر بر صوچ بولورلرسه، أڭ آغير جزايه راضىيم." دير. بونڭ اوزرينه رسالهِٔ نور كلّياتى و بتون مكتوبلر آنقرهده پروفسورلر و يوكسك عالملردن مركّب بر أهلِ وقوفه سطر سطر تدقيق ايتديريلير. أهلِ وقوف طرفندن "بديع الزمانڭ سياسى بر فعاليتى يوقدر. اونڭ مسلگنده جمعيتجيلك و طريقتجيلق موجود دگلدر. أثرلرى علمى و ايمانيدر، قرآنڭ بر تفسيريدر" دييه راپور ويريلييور. محكمهيه ويريليشندهكى إتهاملر، دليلسز و إثباتسز اولديغى ايچون، بر طاقم اويدورما بهانه و ترتيبلردن عبارت اولديغى آڭلاشيلييور. نتيجهده، بديع الزمان بيوك بر مدافعه ياپييور. نهايت، محكمه إتّفاقله ١٦-٦-١٩٤٤ تاريخ و ١٩٩-١٣٦ صاييلى برائت قرارينى ويرييور. يوز اوتوز پارچه رسالهِٔ نور كلّياتنڭ هپسنه سربستيت ويروب، صاحبلرينه تمامًا إعاده ايدييور. برائت قرارينى، تمييز برنجى جزا دائرهسى ٣٠-١٢-١٩٤٤ تاريخلى إعلامله إتّفاقله تصديق ايدوب، رسالهٔ نور دعواسنڭ حقّانيتى قضيهٔ محكمه حالنى آلييور.
بديع الزمان سعيد النورسى و طلبهلرندن بر قسمى حپسده طوقوز آى قالدقدن صوڭره برائت قرارى اوزرينه تخليه ايديلييور. فقط سعيد النورسى حضرتلرينى حپسخانهده زهرلييورلر، ئولوم تهلكهسى گچيرييور. جنابِ حقّڭ عنايتيله قورتولويورسه ده، تاريخده هيچ بر كيمسهيه ياپيلميان ظلم، إشكنجه و إهانتلره معروض بيراقيلييور. بديع الزمان، گيزلى دينسز منافقلرڭ تحريكاتيله گيرديگى بتون محكمهلرده اولديغى گبى، بو إعدام پلانيله ويريلديگى محكمهده ده حق و حقيقتى، پرواسزجه و ئولومى هيچه صايارق هايقيرييور.
— 511 —
استاد بديع الزمان، دڭزلى حپسنده "ميوه رسالهسى"نى تأليف ايتمشدر. بو رساله، بِالآخره عصاىِ موسى مجموعهسنڭ باشنده نشر ايديلمشدر. ميوه رسالهسنى، ايكى جمعه گوننده تأليف ايتمشدر. حپسخانهده بولونان بتون نور طلبهلرى و ديگر محبوسلر، ميوه رسالهسنى يازمشلر، او رسالهنڭ حقيقتلريله إشتغال ايتمشلردر. حپسخانهيه كاغد صوقولمييوردى. او أثر، گيزليجه يازيلمشدر. حتّى كبريت قوطوسنه يازمشلر و بو گبى شرطلر آلتنده چاليشمشلردر.
(حاشيه): "اون مسئله"دن عبارت اولان چوق أهمّيتلى ميوه رسالهسندن نمونه اولمق اوزره آلتنجى و يدنجى مسئلهلر، دڭزلى حياتنڭ صوڭنه درج ايديلمشدر، مراجعت ايديلسين.
٭ ٭ ٭
بديع الزمان سعيد النورسىنڭ دڭزلى محكمهسنده ياپديغى مدافعهدن بعض قسملر
أوت بز بر جمعيتز و اويله بر جمعيتمز وار كه؛ هر عصرده اوچ يوز أللى ميليون داخل منسوبلرى وار. و هر گون بش دفعه نمازله او مقدّس جمعيتڭ پرنسبلرينه كمالِ حرمتله علاقهلرينى و خدمتلرينى گوسترييورلر. اِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ اِخْوَةٌ قدسى پروغراميله بربرينڭ يارديمنه (دعالريله و معنوى قزانجلريله) قوشويورلر. ايشته بز بو مقدّس و معظّم جمعيتڭ أفرادندنز. و خصوصى وظيفهمز ده، قرآنڭ ايمانى حقيقتلرينى تحقيقى بر صورتده أهلِ ايمانه بيلديروب، اونلرى و كنديمزى إعدامِ أبديدن و دائمى برزخى حپسِ منفرددن قورتارمقدر. سائر دنيوى و سياسى و
— 512 —
أنتريقهلى جمعيت و قوميتهلرله و بزم مدارِ إتهاممز اولان جمعيتجيلك گبى أصلسز و معناسز گيزلى جمعيتله هيچ بر مناسبتمز يوقدر و تنزّل ايتمهيز.
....
دنيايه قاريشمق آرزوسى بزده بولونسه ايدى، بويله سينك ويزيلتيسى گبى دگل، طوپ گلّهسى گبى سس و پاطلاق ويرهجكدى.
ديوانِ حربِ عُرفيده و مصطفى كمالڭ حدّتنه قارشى ديوانِ رياستده، شدّتلى و طوقوناقلى مدافعه ايدن بر آدم، اون سكز سنه ظرفنده كيمسهيه سزديرمهدن دنيا أنتريقهلرينى چويرييور دييه اونى إتهام ايدن، ألبته بر غرضله ايدر. بو مسئلهده بنم شخصمڭ ويا بعض قارداشلريمڭ قصوريله رسالهِٔ نوره هجوم ايديلمز. او طوغريدن طوغرىيه قرآنه باغلانمش و قرآن دخى عرشِ أعظم ايله باغليدر. كيمڭ حدّى وار، ألنى اورايه اوزاتسين، او قوّتلى ايپلرى چوزسون. هم بو مملكته مادّى و معنوى بركتى و فوق العاده خدمتى، اوتوز اوچ آياتِ قرآنيهنڭ إشاراتيله و إمامِ على رضى اللّٰه عنهڭ اوچ كراماتِ غيبيهسيله و غوثِ أعظمڭ قطعى إخباريله تحقّق ايتمش اولان رسالهِٔ نور؛ بزم عادى و شخصى قصوريمزدن مسئول اولماز و اولاماز و اولماملى. يوقسه بو مملكته هم مادّى، هم معنوى تلافى ايديلميهجك درجهده ضرر اولاجق.
(حاشيه): بو إستدعا، قسطمونى زلزلهسندن يگرمى گون أوّل يازيلمشدى. رسالهٔ نور بركتيله هر ولايتدن زياده آفاتدن محفوظ قالمشدى. شيمدى آفات باشلادى و دعوامزى تصديق ايتدى.
بعض زنديقلرڭ شيطنتيله رسالهِٔ نوره قارشى چوريلن پلانلر و هجوملر إن شاء اللّٰه بوزولاجقلر، اونڭ شاكردلرى باشقهلره قياس ايديلمز، طاغيتديريلماز، واز
— 513 —
گچيريلمز، جنابِ حقّڭ عنايتيله مغلوب ايديلمزلر. أگر مادّى مدافعهدن قرآن منع ايتمسه ايدى، بو ملّتڭ جان طمارى حكمنده عمومڭ توجّهنى قزانان و هر طرفده بولونان او شاكردلر، شيخ سعيد و منمن حادثهلرى گبى جزئى و نتيجهسز حادثهلرله بولاشمازلر. اللّٰه ايتمهسين، أگر مجبوريت درجهسنده اونلره ظلم ايديلسه و رسالهِٔ نوره هجوم ايديلسه، ألبته حكومتى إغفال ايدن زنديقلر و منافقلر بيڭ درجه پشيمان اولاجقلر.
الحاصل؛ مادام بز أهلِ دنيانڭ دنيالرينه ايليشمييورز، اونلر ده بزم آخرتمزه، ايمانى خدمتمزه ايليشمهسينلر.
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
أفنديلر!
سزه قطعى خبر ويرييورم كه: بورادهكى ذاتلرڭ، بزمله و رسالهِٔ نورله مناسبتى اولميان ويا آز بولونانلردن باشقه، ايستديگڭز قدر حقيقى قارداشلرم و حقيقت يولنده حقيقتلى آرقداشلرم وار. بز رسالهِٔ نورڭ كشفياتِ قطعيهسيله ايكى كرّه ايكى درت ايدر درجهسنده صارصيلماز بر قناعتله بيلمشز كه؛ ئولوم بزم ايچون سرِّ قرآن ايله، إعدامِ أبديدن ترخيص تذكرهسنه چوريلمش؛ و بزه مخالف و ضلالتده گيدنلر ايچون او قطعى ئولوم، يا إعدامِ أبديدر (أگر آخرته قطعى ايمانى يوقسه) ويا أبدى و قراڭلقلى حپسِ منفرددر (أگر آخرته اينانسه و سفاهت و ضلالتده گيتمش
— 514 —
ايسه). عجبا دنياده بو مسئلهدن داها بيوك، داها أهمّيتلى بر مسئلهِٔ إنسانيه وار مى كه، بو اوڭا آلَت اولسون؟ سزدن صورويورم! مادام يوقدر و اولاماز، نهدن بزمله اوغراشييورسڭز؟ بز أڭ آغير جزاڭزه قارشى كنديمز، عالمِ نوره گيتمك ايچون بر ترخيص تذكرهسنى آلييورز دييه كمالِ متانتله بكلهيورز. فقط بزى ردّ ايدوب، ضلالت حسابنه محكوم ايدنلرى، سزى بو مجلسده گورديگمز گبى، إعدامِ أبدى ايله و حپسِ منفردله محكوم و پك ياقين بر زمانده او دهشتلى جزايى چكهجكلرينى مشاهده درجهسنده بيلييورز، بلكه گورويورز؛ اونلره إنسانيت طماريله جدًّا آجييورز. بو قطعى و أهمّيتلى حقيقتى إثبات ايتمگه و أڭ متمرّدلرى دخى إلزام ايتمگه حاضرم! دگل وقوفسز، غرضكار، معنوياتده بهرهسز أهلِ وقوفه قارشى بلكه أڭ بيوك عالم و فيلسوفلريڭزه قارشى گوندوز گبى إثبات ايتمزسهم، هر جزايه راضىيم!
ايشته يالڭز بر نمونه اولارق، ايكى جمعه گوننده محبوسلر ايچون تأليف ايديلن و رسالهِٔ نورڭ عمدهلرينى و خلاصه و أساسلرينى بيان ايدهرك رسالهِٔ نورڭ بر مدافعهنامهسى حكمنه گچن ميوه رسالهسنى إبراز ايدييورم و آنقره مقاماتنه ويرمك ايچون، يڭى حرفلرله يازديرمغه مشكلاتلر ايچنده گيزلى چاليشييورز. ايشته اونى اوقويڭز، تام دقّت ايديڭز، أگر قلبڭز (نفسڭزه قاريشمام) بنى تصديق ايتمزسه، بڭا شيمديكى تجريدِ مطلق ايچنده هر حقارت و إشكنجهيى ده ياپسهڭز، سكوت ايدهجگم!
الحاصل؛يا رسالهِٔ نورى تام سربست بيراقڭز وياخود بو قوّتلى و زدهلنمز حقيقتى ألڭزدن گليرسه قيريڭز! بن شيمدىيه قدر سزى و دنياڭزى دوشونمييوردم و دوشونميهجكدم، فقط مجبور ايتديڭز، بلكه ده سزى ايقاظ ايتمك لازم ايدى كه، قدرِ إلٰهى بزى بو يوله سَوق ايتدى. بز ده
مَنْ اٰمَنَ بِالْقَدَرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِ
— 515 —
دستورِ قدسىيى كنديمزه رهبر ايدوب، هر بر صيقنتيلريڭزى صبر ايله قارشيلايهجغز، دييه عزم ايتدك.
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
زمانِ سعادتدن شيمدىيه قدر جارى بر عادتِ إسلاميهيه إتّباعًا رسالهِٔ نورڭ خصوصى منبعلرى اولان يوزر آياتِ مشهورهيى بيوك بر أنعام گبى حزبِ قرآنى ياپديغمزى، "دينده تحريفات ياپييور" دييه مؤاخذه ايتمشلر.
هم بر سنه جزاسنى چكديگم و محرم طوتولان و ضبطنامهده قيد ايديلديگى گبى اودون ييغينلرى آلتندن چيقاريلان تستّر رسالهسيله بو سنه يازيلمش و نشر ايديلمش گبى، بزى إتهام ايتمك ايستر. هم آنقرهده حكومتڭ رياستنده بولونان بريسنه (مصطفى كماله) سويلهديگم إعتراضلره و آغير سوزلره مقابله ايتمهيوب سكوت ايدن و او ئولدكدن صوڭره، اونڭ ياڭليشنى گوسترن بر حقيقتِ حديثيهيى بياندهكى فطرى و لزوملى و كلّى و محرم تنقيدلرم، مدارِ مسئوليت ياپيلمش. ئولمش و حكومتدن علاقهسى كسيلمش بر شخصڭ خاطرى نرهده؟ و حكومتڭ و ملّتڭ بر خاطرهسى و جنابِ حقّڭ بر تجلّئِ حاكميتى اولان عدالتلرى، قانونلرى نرهده؟
هم بز حكومتِ جمهوريه و أساسلرندن أڭ زياده كنديمزه مدارِ إستناد و اونڭ ايله كنديمزى مدافعه ايتديگمز حرّيتِ وجدان أساسى، بزم عليهمزده مدارِ مسئوليت طوتولمش؛ گويا بز حرّيتِ وجدان أساسنه معارض گيدييورز.
— 516 —
هم، مدنيتڭ سيّئاتنى و قصورلرينى تنقيد ايتمهسندن خاطر و خيالمه گلمهين بر شيئى ضبطنامهلرده إسناد ايدييور: گويا بن، راديو،
(حاشيه): راديو گبى عظيم بر نعمتِ إلٰهيهيه قارشى عظيم بر شكر اولمق ايچون: "راديو قرآنى اوقويوب بتون زمين يوزندهكى إنسانلره ديڭلتديروب، كُرهٔ هوانڭ بر حافظِ قرآن اولماسيدر." ديمشدم.
طيّاره و شمندوفرڭ قوللانيلماسنى قبول ايتمييورم دييه، ترقّياتِ حاضره عليهنده بولونديغمله مسئول ايدييور.
ايشته بو نمونهلرينه قياسًا نه قدر خلافِ عدالت بر معامله اولديغنى، إن شاء اللّٰه إنصافلى، عدالتلى اولان دڭزلى مدّعىعموميسى و محكمهسى گوسترهرك، او ضبطنامهلرڭ أوهاملرينه أهمّيت ويرميهجكلر.
هم أڭ عجيبى بودر كه؛ باشقه محكمهنڭ مدّعىعموميسى بندن صوردى: "محرم بشنجى شعاعده ديمشسڭ: "اوردو، ديزگيننى او دهشتلى شخصڭ ألندن قورتارهجق." مرادڭ، اوردويى حكومته قارشى إطاعتسزلگه سَوق ايتمكدر." بن ده ديدم: "مقصدم؛ او قوماندان يا ئولهجك ويا تبديل ايديلهجك، اوردو اونڭ تحكّمندن قورتولاجق ديمكدر. عجبا هم غايت محرم، سكز سنهده يالڭز ايكى دفعه أليمه گچن و عين زمانده غائب ايديلن، هم آخر زمانه عائد بر حديثڭ معناسنى كلّى بر صورتده بيان ايدن، هم أصلى أسكيدن تأليف ايديلن بر رساله، هم بر تك نفر گورمديگى حالده ناصل سببِ إتهام اولور؟" مع التأسّف، او إنصافسزلرڭ او عجيب إتهامى إدّعانامهيه گيرمش.
هم أڭ غريبى شودر كه، بر يرده ديمشم: جنابِ حقّڭ بيوك نعمتلرى اولان طيّاره، شمندوفر و راديويه بيوك شكر ايله مقابله لازمكن؛ بشر شكر ايتمدى، طيّارهلر ايله باشلرينه بومبا ياغدى. و راديو اويله بيوك بر نعمتِ إلٰهيهدر كه، اوڭا
— 517 —
مقابل شكر ايسه، او راديو ميليونلر ديللى بر كلّى حافظِ قرآن اولوب، بتون زمين يوزندهكى إنسانلره قرآنى ديڭلتديرسين
(حاشيه) استاديمزڭ سنهلرجه أوّل خبر ويرديگى و تمنّى ايتديگى بر حقيقت، مملكتمزده ده تحقّق ايتمش بولونويور. الحمد ِللّٰه، شيمدى راديومزده قرآن اوقونويور. إن شاء اللّٰه اويله بر زمان گلهجكدر كه؛ قرآن حقيقتلرى اولان رسالهِٔ نور راديولرله درس ويريلهجك، بشريت بيوك إستفادهلره نائل اولاجقدر.
و يگرمنجى سوزده قرآنڭ مدنيت خارقهلرندن غيبى خبر ويرديگنى بيان ايدركن بر آيتڭ إشارتى اولارق "كافرلر شمندوفر ايله عالمِ إسلامى مغلوب ايدرلر." ديمشم. إسلامى بو خارقهلره تشويق ايتديگم حالده، بر سببِ إتهام اولارق "شمندوفر و طيّاره و راديو گبى ترقّياتِ حاضره عليهنده" دييه، إدّعانامهنڭ آخرنده بنى أوّلكى مدّعىعمومىنڭ غرضلرينه بناءً إتهام ايدر.
هم هيچ بر مناسبتى اولماديغى حالده، بر آدم رسالهِٔ نورڭ ايكنجى بر إسمى اولان رسالة النور تعبيرندن، "قرآنڭ نورندن بر رسالتدر، بر إلهامدر" ديمش. إدّعانامهده باشقه يرڭ ويردكلرى ياڭليش معنا ايله، گويا "رسالهِٔ نور بر رسولدر" دييه بنم ايچون بر سببِ إتهام طوتولمش.
هم مدافعاتمده يگرمى يرده قطعى بر صورتده حجّتلر ايله إثبات ايتمشز كه، بتون دنيايه قارشى ده اولسه دين و قرآن و رسالهِٔ نورى آلَت ايدهمهيز و ايديلمز و بز اونلرڭ بر حقيقتنى دنيا سلطنتنه دگيشديرمهيز و بِالفعل اويلهيز. بو دعوانڭ أمارهلرى يگرمى سنهده بيڭلردر. مادام بويلهدر، بن و بز بتون قوّتمزله ديرز:
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 518 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
إدّعانامهيه قارشى إعتراضنامهنڭ تتمّهسيدر
بو إعتراضده مخاطبم دڭزلى محكمهسى و مدّعىعموميسى دگل، بلكه باشده إسپارطه و اينهبولى مدّعىعموميلرى اولارق، ياڭليش و ناقص ضبطنامهلريله بورادهكى عجيب إدّعانامهيى عليهمزه ويرديرن غرضكار و وهّام مأمورلردر.
أوّلا: أصل و فصلى اولميان و خاطريمه گلمهين بر سياسى جمعيت نامنى معصوم و سياستله هيچ علاقهلرى اولميان رسالهِٔ نور طلبهلرينه طاقوب و او دائره ايچنه گيرن و ايمان و آخرتندن باشقه هيچ بر مقصدلرى بولونميان بيچارهلرى او جمعيتڭ ناشرى يا فعّال بر ركنى ويا منسوبى ويا رسالهِٔ نورى اوقومش ويا اوقوتمش ويا يازمش دييه صوچلى صايوب محكمهيه ويرمك نه قدر عدالتڭ ماهيتندن اوزاق اولديغنه قطعى بر حجّتى شودر كه: قرآن عليهنده يازيلان، دوقتور دوزينڭ و سائر زنديقلرڭ او مضر أثرلرينى اوقويانلره، حرّيتِ فكر و حرّيتِ علميه دستوريله بر صوچ صاييلمديغى حالده؛ حقيقتِ قرآنيهيى و ايمانيهيى اوگرنمگه غايت محتاج و مشتاق اولانلره گونش گبى بيلديرن رسالهِٔ نورى اوقومق و يازمق بر صوچ صاييلمش. و هم يوز رساله ايچنده ياڭليش معنا ويريلمهمك ايچون، محرم طوتديغمز و نشرينه إذن ويرمديگمز ايكى اوچ رسالهده يالڭز بر قاچ جملهلرينى بهانه گوستروب إتهام ايتمش. حالبوكه او رسالهلرى (برى مستثنا) أسكيشهر محكمهسى تدقيق ايتمش، ايجابنه باقمش، و مستثنا ايسه هم إستدعامده و هم إعتراضنامهمده غايت قطعى جواب ويريلديگى و "ألمزده نور وار، سياست طوپوزى يوق." دييه أسكيشهر محكمهسنده يگرمى وجهله قطعى إثبات ايديلديگى
— 519 —
حالده، او إنصافسز مدّعيلر، اوچ محرم و نشر اولمايان رسالهلرڭ اوچ درت جملهلرينى بتون رسالهِٔ نوره تشميل ايدر گبى، رسالهِٔ نورى اوقويان و يازانى صوچلى و بنى ده حكومت ايله مبارزه ايدر دييه إتهام ايتمشلر. بن و بڭا ياقين و بنم ايله گوروشن دوستلريمى إشهاد و قَسَمله تأمين ايدرم كه: بو اون سنهدن زيادهدر كه؛ ايكى رئيسدن و بر مبعوثدن و قسطمونى واليسندن باشقه، حكومتڭ أركاننى، وكلاسنى، قوماندانلرى، مأمورلرى، مبعوثلرى كيملر اولديغنى قطعيًا بيلمييورم و بيلمهيى ده مراق ايتمهمشم. عجبا هيچ إمكانى وار مى كه؛ بر آدم مبارزه ايتديگى آدملرى طانيماسين و بيلمگه مراق ايتمهسين؟ دوست مى، دشمن مى؟ قارشيسندهكينى طانيماسنه أهمّيت ويرمهسين؟ بو حاللردن آڭلاشيلييور كه، بِالإلتزام هر حالده بنى محكوم ايتمك ايچون غايت أصلسز بهانهلرى ايجاد ايدرلر.
مادام كيفيت بويلهدر.. بن ده بورانڭ محكمهسنه دگل، بلكه او إنصافسزلره ديرم: بن، سزڭ بڭا ويرهجگڭز أڭ آغير جزاڭزه ده بش پاره ويرمم و هيچ أهمّيتى يوق. چونكه بن قبر قپوسنده، يتمش ياشندهيم. بويله مظلوم و معصوم بر ايكى سنه حياتى، شهادت مرتبهسيله دگيشديرمك، بنم ايچون بيوك سعادتدر. رسالهِٔ نورڭ بيڭلر حجّتلريله قطعى ايمانم وار كه؛ ئولوم بزم ايچون بر ترخيص تذكرهسيدر. أگر إعدام ده اولسه، بزم ايچون بر ساعت زحمت، أبدى بر سعادتڭ و رحمتڭ آناختارى اولور. فقط سز أى زندقه حسابنه عدليهيى شاشيرتان و حكومتى بزمله سببسز مشغول ايدن إنصافسزلر! قطعى بيليڭز و تيترهيڭز كه؛ سز إعدامِ أبدى ايله و أبدى حپسِ منفرد ايله محكوم اولويورسڭز. إنتقاممز سزدن پك چوق و مضاعف بر صورتده آلينييور گورويورز. حتّى سزه آجييورز. أوت بو شهرى يوز دفعه مزارستانه بوشالتان ئولوم حقيقتى ألبته حياتدن زياده بر ايستديگى وار. و اونڭ إعدامندن قورتولمق چارهسى، إنسانلرڭ هر مسئلهسنڭ فوقنده أڭ بيوك و أڭ أهمّيتلى و أڭ
— 520 —
لزوملى بر إحتياجِ ضرورى و قطعيسيدر. عجبا بو چارهيى كندينه بولان رسالهِٔ نور شاكردلرينى و او چارهيى بيڭلر حجّتلر ايله بولديران رسالهٔ نورى، عادى بهانهلر ايله إتهام ايدنلر نه قدر كنديلرى حقيقت و عدالت نظرنده متّهم اولويور، ديوانهلر ده آڭلار.
بو إنصافسزلرى آلداتان و هيچ بر مناسبتى اولميان بر سياسى جمعيت وهمنى ويرن اوچ مادّهدر:
برنجيسى:أسكيدن بَرى بنم طلبهلرم بنم ايله قارداش گبى شدّتلى علاقهدار اولمالرى، بر جمعيت وهمنى ويرمش.
ايكنجيسى:رسالهِٔ نورڭ بعض شاكردلرى هر يرده بولونان و جمهوريت قانونلرى مساعده ايدن و ايليشمهين و جماعتِ إسلاميه هيئتلرى گبى حركت ايتمهلرندن بر جمعيت ظن ايديلمش. حالبوكه او محدود اوچ درت شاكردڭ نيّتلرى جمعيت ممعيت دگل، بلكه صِرف خدمتِ ايمانيهده خالص بر قارداشلق و اُخروى تسانددر.
اوچنجيسى:او إنصافسزلر كنديلرينى ضلالت و دنياپرستلكده بيلدكلرندن و حكومتڭ بعض قانونلرينى كنديلرينه مساعد بولدقلرندن فكرًا دييورلر كه: "هر حالده سعيد و آرقداشلرى بزلره و حكومتڭ، بزم مدنيجه نامشروع هوساتمزه مساعد قانونلرينه مخالفدرلر. اويله ايسه، مخالف بر جمعيتِ سياسيهدرلر."
بن ده ديرم: هَىْ بدبختلر! دنيا أبدى اولسيدى و إنسان ايچنده دائمى قالسيدى و إنسانى وظيفهلر يالڭز سياست بولونسيدى، بلكه بو إفتراڭزده بر معنا بولونابيليردى. هم أگر بن سياست ايله ايشه گيرسه ايدم، يوز رسالهده اون جمله دگل، بلكه بيڭ جملهيى سياستوارى و مبارزهكارانه بولاجقديڭز. هم فرضِ محال
— 521 —
اولارق؛ أگر بز دخى سزڭ گبى بتون قوّتمزله دنيا مقصدلرينه و كيفلرينه و سياستلرينه چاليشييورز، دييه (كه؛ شيطان ده بونى اينانديرمغه چاليشهمييور و كيمسهيه قبول ايتديرهمز) هايدى بويله ده اولسه، مادام بو يگرمى سنهده هيچ بر وقوعاتمز گوستريلمييور و حكومت أله باقار، قلبه باقهماز و هر بر حكومتده شدّتلى مخالفلر بولونور. ألبته ينه عدليه قانونى ايله بزلرى مسئول ايتمزسڭز. صوڭ سوزم:
حَسْبِىَ اللّٰهُ لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
أسكيشهر محكمهسنده گيزلى قالمش، رسمًا ضبطه گچمهمش و مدافعاتمده دخى يازيلمامش بر أسكى خاطرهيى و لطيف بر واقعهٔ مدافعهيى بيان ايدييورم.
اوراده بندن صورديلر كه: جمهوريت حقّنده فكرڭ نهدر؟ بن ده ديدم: أسكيشهر محكمه رئيسندن باشقه داها سزلر دنيايه گلمهدن، بن ديندار بر جمهوريتجى اولديغمى ألڭزدهكى تاريخچهِٔ حياتم إثبات ايدر. خلاصهسى شودر كه: او زمان شيمديكى گبى، خالى بر تربه قبّهسنده إنزواده ايدم، بڭا چوربا گلييوردى. بن ده دانهلرينى قارينجهلره ويرردم، أكمگمى اونڭ صويى ايله يردم. ايشيدنلر بندن صورييورديلر، بن ده ديردم: بو قارينجه و آرى ملّتلرى جمهوريتجيدرلر. او جمهوريتپرورلكلرينه حرمةً دانهلرينى قارينجهلره ويرردم. صوڭره ديديلر: سن سلفِ صالحينه مخالفت ايدييورسڭ؟ جوابًا دييوردم: خلفاءِ راشدين؛
— 522 —
هر برى هم خليفه هم رئيسِ جمهور ايدى. صدّيقِ أكبر (رض) عشرهِٔ مبشّرهيه و صحابهِٔ كرامه ألبته رئيسِ جمهور حكمنده ايدى. فقط معناسز إسم و رسم دگل، بلكه حقيقتِ عدالتى و حرّيتِ شرعيهيى طاشييان معناىِ ديندار جمهوريتڭ رئيسلرى ايديلر.
ايشته أى مدّعىعمومى و محكمه أعضالرى! أللى سنهدن بَرى بنده بولونان بر فكرڭ عكسيله، بنى إتهام ايدييورسڭز. أگر لائك جمهوريت صورييورسهڭز، بن بيلييورم كه؛ لائك معناسى، بىطرف قالمق، يعنى حرّيتِ وجدان دستوريله، دينسزلره و سفاهتجيلره ايليشمديگى گبى ديندارلره و تقواجيلره ده ايليشمز بر حكومت تلقّى ايدرم. اون سنهدر (شيمدى يگرمى سنه اولويور) كه، حياتِ سياسيه و إجتماعيهدن چكيلمشم. حكومتِ جمهوريه نه حال كسب ايتديگنى بيلمييورم. اَلْعِيَاذُ بِاللّٰه، أگر دينسزلك حسابنه، ايماننه و آخرتنه چاليشانلرى مسئول ايدهجك قانونلرى ياپان و قبول ايدن بر دهشتلى شكله گيرمش ايسه، بونى سزه بِلا پروا إعلان و إخطار ايدرم كه: بيڭ جانم اولسه، ايمانه و آخرتمه فدا ايتمگه حاضرم. نه ياپارسهڭز ياپيڭز! بنم صوڭ سوزم
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ
اولارق سز بنى إعدام و آغير جزا ايله ظلمًا محكوم ايتمهڭزه مقابل ديرم: بن رسالهِٔ نورڭ كشفِ قطعيسيله إعدام اولمايورم، بلكه ترخيص ايديلوب، نور عالمنه و سعادت عالمنه گيدييورم و سزى، أى ضلالت حسابنه بزى أزن بدبختلر! إعدامِ أبدى ايله و دائمى حپسِ منفرد ايله محكوم بيلديگمدن و گورديگمدن تماميله إنتقاممى سزدن آلارق كمالِ راحتِ قلبله تسليمِ روح ايتمگه حاضرم!
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 523 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
أفنديلر!
چوق أمارهلرله قطعى قناعتم گلمش كه؛ حكومت حسابنه، "حسّياتِ دينيهيى آلَت ايدهرك أمنيتِ داخليهيى إخلال ايتمك" ايچون بزه هجوم ايديلمييور. بلكه بو يالانجى پرده آلتنده، زندقه حسابنه، بزم ايمانمز ايچون و ايمانه و أمنيته خدمتمز ايچون بزه هجوم ايديلديگنه چوق حجّتلردن بر حجّتى شودر كه: يگرمى سنه ظرفنده، رسالهِٔ نورڭ يگرمى بيڭ نسخهلرى و پارچهلرينى يگرمى بيڭ آدملر اوقويوب قبول ايتدكلرى حالده، رسالهِٔ نورڭ شاكردلرى طرفندن أمنيتڭ إخلالنه دائر هيچ بر وقوعات اولمامش و حكومت قيد ايتمهمش و أسكى و يڭى ايكى محكمه بولمامش. حالبوكه، بويله كثرتلى و قوّتلى پروپاغنده، يگرمى گونده وقوعاتلر ايله كندينى گوسترهجكدى. ديمك حرّيتِ وجدان پرنسيبنه ضد اولارق، بتون ديندار نصيحتجيلره شامل، لاستيكلى بر قانونڭ ١٦٣ نجى مادّهسى ساخته بر ماسكهدر. زنديقلر، بعض أركانِ حكومتى إغفال ايدهرك، عدليهيى شاشيرتوب، بزى هر حالده أزمك ايستهيورلر.
مادام حقيقت بودر، بز ده بتون قوّتمزله ديرز: أى ديننى دنيايه صاتان و كفرِ مطلقه دوشن بدبختلر! ألڭزدن نه گليرسه ياپيڭز. دنياڭز باشڭزى يسين و ييهجك! يوزر ميليون قهرمان باشلر فدا اولدقلرى بر قدسى حقيقته، باشمز دخى فدا اولسون! هر جزا و إعدامڭزه حاضرز! حپسڭ خارجى بو وضعيتده، يوز درجه داخلندن داها فنادر. بزه قارشى گلن بويله بر إستبدادِ مطلق آلتنده هيچ بر حرّيت (نه حرّيتِ علميه، نه حرّيتِ وجدان، نه حرّيتِ دينيه) اولمامسندن، أهلِ ناموس و ديانت و
— 524 —
طرفدارِ حرّيت اولانلره يا ئولمك ويا حپسه گيرمكدن باشقه چارهسى قالماز. بز ده
اِنَّا لِلّٰهِ وَ اِنَّا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ
دييهرك ربّمزه طايانييورز.
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
محكمه رئيسى على رضا بك أفندى!
حقوقمى مدافعه ايتمك ايچون أهمّيتلى بر طلبم و بر رجام وار. بن يڭى حرفلرى بيلمييورم و أسكى يازيم ده پك ناقصدر؛ هم بنى باشقهلرله گوروشديرمييورلر، عادتا تجريدِ مطلق ايچندهيم. حتّى إدّعانامه، اون بش دقيقهدن صوڭره بندن آليندى. هم آووقات طوتمق إقتدارم يوق. حتّى سزه تقديم ايتديگم مدافعاتمڭ، چوق زحمتله، بر قسمنى گيزلى اولارق آنجق يڭى حرف ايله بر صورتنى آلابيلدم. هم رسالهِٔ نورڭ بر نوع مدافعهنامهسى و مسلگنڭ خلاصهسى اولان ميوه رسالهسنڭ بر صورتنى مدّعىعمومه ويرمك ايچون و بر ايكى صورتنى آنقره مقاماتنه گوندرمك ايچون يازديرمشدم. بردن اونلرى أليمدن آلديلر، داها ويرمديلر. حالبوكه أسكيشهر عدليهسى، بزه بر ماكينهيى حپسه گوندردى. بز مدافعاتمزى اونده، يڭى حرفله بر ايكى نسخه يازدق؛ هم او محكمه دخى يازدى. ايشته أهمّيتلى طلبم: يا بزه بر ماكينهيى سز ويريڭز ويا بزه مساعده ايديڭز، بز جلب ايدهجگز. تا كه هم مدافعاتمى، هم رسالهِٔ نورڭ مدافعهنامهسى
— 525 —
حكمندهكى رسالهيى يڭى حرفله ايكى اوچ صورتنى آلوب، هم عدليه وكالتنه، هم هيئتِ وكيلهيه، هم مجلسِ مبعوثانه، هم شوراىِ دولته گوندرهجگز. چونكه إدّعانامهده بتون أساس، رسالهِٔ نوردر و رسالهِٔ نوره عائد دعوا و إعتراض، جزئى بر حادثه و شخصى بر مسئله دگل كه چوق أهمّيت ويريلمهسين. بلكه بو ملّتى و مملكتى و حكومتى جدّى علاقهدار ايدهجك و طولاييسيله عالمِ إسلامڭ نظرِ دقّتنى أهمّيتلى بر صورتده جلب ايدهجك بر كلّى حادثه حكمنده و عمومى بر مسئلهدر.
أوت رسالهِٔ نوره پرده آلتنده هجوم ايدن، أجنبى پارمغيله بو وطندهكى ملّتڭ أڭ بيوك قوّتى اولان عالمِ إسلامڭ توجّهنى و محبّتنى و اخوّتنى قيرمق و نفرت ويرديرمك ايچون سياستى دينسزلگه آلَت ايدهرك پرده آلتنده كفرِ مطلقى يرلشديرنلردر كه، حكومتى إغفال و عدليهيى ايكى دفعهدر شاشيرتوب، دير: "رسالهٔ نور و شاكردلرى، دينى سياسته آلَت ايدر، أمنيته ضرر إحتمالى وار."
هَىْ بدبختلر! رسالهِٔ نورڭ گرچه سياستله علاقهسى يوقدر؛ فقط كفرِ مطلقى قيرديغى ايچون، كفرِ مطلقڭ آلتى اولان آنارشيلگى و اوستى اولان إستبدادِ مطلقى أساسيله بوزار، ردّ ايدر. أمنيتى، آسايشى، حرّيتى، عدالتى تأمين ايتديگنه يوزر حجّتلردن برى، بو مدافعهنامهسى حكمندهكى ميوه رسالهسيدر. بونى عالى بر هيئتِ علميه و إجتماعيه تدقيق ايتسينلر، أگر بنى تصديق ايتمزلرسه، بن هر جزايه و إشكنجهلى إعدامه راضىيم!
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 526 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
رئيس بك أفندى!
قرارنامهده اوچ مادّه أساس طوتولمش:
بريسى:جمعيتدر. بن بورادهكى بتون رسالهِٔ نور شاكردلرينى و بنمله گوروشنلرى ويا اوقويان و يازانلرينى عينيله إشهاد ايدييورم، اونلردن صوريڭز كه، بن هيچ بريسنه ديمهمشم: "بر جمعيتِ سياسيه ويا جمعيتِ نقشيه تشكيل ايدهجگز." دائما ديديگم بودر: بز ايمانمزى قورتارمغه چاليشهجغز. عموم أهلِ ايمان داخل اولدقلرى و اوچ يوز ميليوندن زياده أفرادى بولونان بر مقدّس جماعتِ إسلاميهدن باشقه مابيْنمزده مدارِ بحث اولماديغنى و قرآنده "حزب اللّٰه" نامى ويريلن و عموم أهلِ ايمانڭ اخوّتى جهتيله كنديمزى، قرآنه خدمتمز ايچون حزب القرآن، حزب اللّٰه دائرهسنده بولمشز. أگر قرارنامهده بو معنا مراد ايسه، بتون روحمزله، كمالِ إفتخارله إعتراف ايدرز. أگر باشقه معنالر مراد ايسه، اونلردن خبريمز يوقدر!
ايكنجى مادّه:قرارنامهنڭ إعترافيله، قسطمونى ضابطهسنڭ راپور و تصديقيله، هيچ نشر اولونميهجق طرزده اودون و كومور ييغينلرى آلتنده و ميخلى صندوقلرده بولونان و أسكيشهر محكمهسنڭ تدقيقندن و تنقيدندن گچن و بر خفيف جزايى چكديرن و قطعيًا محرم طوتولان تستّر رسالهسى و هجماتِ ستّه و ذيلى رسالهسى گبى كتابلردن بعض جملهلرينه ياڭليش معنا ويرهرك طوقوز سنه أوّلكى زمانه بزى گوتوروب، جزاسنى چكديگمز صوچ ايله مسئول ايتمك ايستهيور.
— 527 —
اوچنجى مادّه:قرارنامهده قاچ يرنده: "دولتڭ أمنيتنى إخلال ايدهبيلير ويا ياپابيلير." گبى تعبيرلرله إمكانات، وقوعات يرنده إستعمال ايديلمش. هركس ممكندر كه بر قتل ياپسين، بو إمكان ايله مسئول اولابيلير مى؟
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
رئيس بك أفندى!
آنقره مقاماتنه، رئيسِ جمهوره إستدعا صورتنده گوندرديگم مدافعهنامهمى و باش وكالتڭ ده بونى أهمّيتله قبول ايتدكلرينى گوسترن جوابى مكتوبنى ربطًا صونويورم، تقديم ايدرم. مقامِ إدّعانڭ عليهمزده بيان ايتديگى أصلسز، إتهامكارانه أوهامڭ قطعى جوابلرى بو مدافعاتمده واردر. سائر يرلرڭ غرضكارانه و سطحى ضبطنامهلرينه بنا ايديلن بورانڭ أهلِ وقوف راپورنده خلافِ واقع و منطقسز چوق سوزلر واردر كه، اونلره قارشى ده بو إعتراضنامهم تقديم ايديلمشدى. أزجمله:
سزه أوّلجه عرض ايتديگم گبى، أسكيشهر محكمهسنه، ١٦٣ نجى مادّه ايله بنى محكوم ايتمك ايستدكلرى زمان ديمشدم: حكومتِ جمهوريهنڭ ايكى يوز مبعوثى ايچنده عين رقم ١٦٣ مبعوثڭ إمضالريله واندهكى دار الفنونمه (مدرسهمه) يوز أللى بيڭ بانقنوط تخصيصات قبول ايتمهلرى و اونڭ ايله حكومتِ جمهوريهنڭ بڭا قارشى توجّهى، بو ١٦٣ نجى مادّهيى حقّمده حكمدن إسقاط ايدييور، ديديگم حالده؛ او أهلِ وقوف، "١٦٣ مبعوث سعيد عليهنده
— 528 —
تعقيبات ياپمشلر" دييه تحريف ايتمش. ايشته مقامِ إدّعا ده، بو أهلِ وقوفڭ بويله بتون بتون أصلسز إتهاملرينه بناءً بزى مسئول طوتويور. حالبوكه مجلسڭزڭ قراريله، أڭ يوكسك هيئتِ علميه و فنّيهنڭ تدقيقنه و تحقيقنه حواله ايديلن رسالهِٔ نورڭ بتون أجزالرى تدقيقدن صوڭره بِالإتّفاق، حقّمزده ويرديگى قرارده: "سعيدڭ و رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ يازيلرنده؛ دينى، مقدّساتى آلَت ايدوب، دولتڭ أمنيتنى إخلاله تشويق ويا بر جمعيت قورمق و حكومته قارشى بر سوءِ مقصدى بولونمق قصدنده اولديغنى گوسترر بر صراحت و أماره اولماديغنى و سعيدڭ شاكردلرى، مخابرهلرنده حكومته قارشى كوتو بر قصد بسلهمك، بر جمعيت قورمق ويا طريقت گوتمك فكريله حركت ايتمدكلرى آڭلاشيلمقدهدر." دييه متّفقًا قرار ويرمشلر.
هم أهلِ وقوف "سعيد نورسىنڭ يوزده طقسان رسالهسى، هم صميمى، هم حسبى، هم علم و حقيقت و دين أساسلرندن هيچ بر جهتله آيريلمامشلر؛ بونلرده دينى آلَت ايتمك ويا جمعيت تشكيل ايتمكله أمنيتى إخلال حركتنڭ بولونمديغى صريحدر. شاكردلرڭ بربريله و سعيد نورسيله مخابره مكتوبلرى ده بو نوعدندرلر. بش اون محرم و شكوالى و غيرِ علمى اولان رسالهلردن باشقه بتون رسالهلرى هر برى بر آيتڭ تفسيرى و بر حديثِ شريفڭ حقيقتى نامنه يازيلمشلردر. دين، ايمان، اللّٰه، پيغمبر، آخرت عقيدهلرينى و عبارهلرينى آچيقجه آڭلاتمق ايچون تمثيللر ايله يازيلمش و علمى گوروشلرى و إختيارلره و گنجلره أخلاقى اوگوتلر و حيات تجربهسندن آلينمش عبرتلى وقعهلر و فائدهلى منقبهلرى إحتوا ايدن موجودڭ يوزده طقساننى تشكيل ايدن رسالهلردر. حكومته و إدارهيه و آسايشه ايليشهجك جهتى يوقدر." دييه متّفقًا قرار ويرمشلر.
ايشته مقامِ إدّعا، بو يوكسك أهلِ وقوفڭ راپورينه باقميهرق أسكى و مشوّش و ناقص راپوره بناءً عجيب طرزلرده بزى إتهام ايتمهسندن حقيقةً فوق الحدّ متأثّر
— 529 —
بولونمقدهيز. بو إنصافلى محكمهنڭ مسلّم إنصافلرينه ألبته ياقيشديرمايز. حتّى تمثيلده خطا اولماسين بر بكتاشىيه: "نه ايچون نماز قيلمييورسڭ؟" ديمشلر. او ده: "قرآنده لَا تَقْرَبُوا الصَّلٰوةَ وار" ديمش. اوڭا ديمشلر: "بونڭ آرقهسنى، يعنى وَ اَنْتُمْ سُكَارٰى يى ده اوقو" دينيلديگنده، "بن حافظ دگلم" ديمش اولماسى قبيلندن، رسالهِٔ نورڭ بر جملهسنى طوتوب او جملهيى تعديل و نتيجهيى بيان ايدن آخرينى آلميهرق عليهمزده ويريلمكدهدر. تقديم ايدهجگم مدافعهنامهمده، او إدّعانامهيه قارشى مقايسه ايديلديگنده بونڭ اوتوز قرق مثالى گورولهجكدر. بو نمونهلردن لطيف بر واقعهيى بيان ايدييورم:
أسكيشهر محكمهسنده مقامِ إدّعانڭ ناصلسه بر سهو نتيجهسى، رسالهِٔ نورڭ ايمان درسلرينه "خلقلرى إفساد ايدييور" گبى بر تعبير و صوڭرهدن او تعبيردن واز گچديگى حالده، رسالهِٔ نور شاكردلرندن عبد الرزّاق نامنده بر ذات محكمهدن بر سنه صوڭره ديمش:
"هَىْ بدبخت! اوتوز اوچ آياتِ قرآنيه إشاراتنڭ تقديرينه مظهر و إمامِ علىنڭ (رض) اوچ كرامتنڭ إخبارِ غيبيسيله و غوثِ أعظمڭ (قس) قوّتلى بر طرزده إخباريله قيمتِ دينيهسى تحقّق ايدن و بو يگرمى سنه ظرفنده إدارهيه هيچ بر ضررى طوقونميان و هيچ كيمسهيه هيچ بر ضرر ويرمهمسى ايله برابر بيڭلر وطن أولادينى تنوير و إرشاد ايدن و ايمانلرينى قوّتلنديرن و أخلاقلرينى دوزهلتن رسالهِٔ نورڭ إرشادلرينه "إفساد" دييورسڭ. اللّٰهدن قورقمييورسڭ، ديلڭ قوروسون!" ديمش.
شيمدى بو شاكردڭ حقلى اولارق بو سوزينى مقامِ إدّعا گورديگى حالده، "سعيد، أطرافنه فساد صاچمش" تعبيرينى إنصافڭزه، وجدانڭزه حواله ايدييورم.
مقامِ إدّعا، رسالهِٔ نورڭ إجتماعى درسلرينه ايليشمك فكريله، "دينڭ تختى و مقامى وجداندر، حكمه قانونه باغلانماز. أسكيدن باغلانماسيله إجتماعى
— 530 —
كشماكشلر اولمشدر." ديدى. بن ده ديرم كه: "دين يالڭز ايمان دگل، بلكه عملِ صالح دخى دينڭ ايكنجى جزئيدر. عجبا قتل، زنا، سرقت، قمار، شراب گبى حياتِ إجتماعيهيى زهرلنديرن پك چوق بيوك گناهلرى ايشلهينلرى اونلردن منع ايتمك ايچون، يالڭز حپس قورقوسى و حكومتڭ بر خفيهسنڭ گورمسى توهّمى كافى گلير مى؟ او حالده هر خانهده، بلكه هركسڭ ياننده دائما بر پوليس، بر خفيه بولونمق لازم گلير كه، سركش نفسلر كنديلرينى او پيسلكلردن چكسينلر. ايشته رسالهِٔ نور عملِ صالح نقطهسنده، ايمان جانبندن، هركسڭ باشنده هر وقت بر معنوى ياساقجىيى بولونديرر. جهنّم حپسنى و غضبِ إلٰهىيى خاطرينه گتيرمكله فنالقدن قولايجه قورتارير.
هم مقامِ إدّعا بر رسالهنڭ گوزل و فوق العاده كرامتكارانه بر توافقنڭ إمضا ايديلمسيله "بر جمعيت أفرادى" دييه معناسز بر أماره بيان ايتمش. عجبا أصنافلرڭ و خانجيلرڭ دفترلرنده بولونان بو نوع إمضالره جمعيت عنوانى ويريلير مى؟ أسكيشهرده عين بويله بر وهم اولدى. جواب ويرديگم و معجزاتِ أحمديه رسالهسنى گوسترديگم زمان تعجّبله قارشيلاديلر. أگر مابيْنمزده دنيوى بر جمعيت اولسيدى، بو درجه بنم يوزمدن ضرر گورنلر، ألبته كمالِ نفرتله بندن قاچهجق ايديلر. ديمك ناصل بن و بز، إمامِ غزالى ايله إرتباطمز وار، قوپمييور؛ چونكه اُخرويدر، دنيايه باقمييور. عينًا اويله ده؛ بو معصوم و صافى و خالص ديندارلر، بنم گبى بر بيچارهيه ايمان درسلرينڭ خاطرى ايچون بر قوّتلى علاقه گوسترمشلر. اوندن بو أصلسز موهوم بر جمعيتِ سياسيه وهمنى ويرمش. صوڭ سوزم:
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ
موقوف، حپسِ منفردده
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 531 —
بو گلن قسم چوق أهمّيتليدر
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
صوڭ سوزڭ بر مهمّ پارچهسى
أفنديلر! رئيس بك، دقّت ايديڭز! رسالهِٔ نورى و شاكردلرينى محكوم ايتمك، طوغريدن طوغرىيه كفرِ مطلق حسابنه، حقيقتِ قرآنيه و حقائقِ ايمانيهيى محكوم ايتمك حكمنه گچمكله بيڭ اوچيوز سنهدن بَرى هر سنهده اوچ يوز ميليون اونده يورومش و اوچ يوز ميليار مسلمانلرڭ حقيقته و سعادتِ داريْنه گيدن جادّهِٔ كبرالرينى قپاتمغه چاليشمقدر و اونلرڭ نفرتلرينى و إعتراضلرينى كنديڭزه جلب ايتمكدر. چونكه او جادّهده گلوب گيدنلر، گلمش گچمشلره دعالر و حسناتلريله يارديم ايدييورلر. هم بو مبارك وطنڭ باشنه بر قيامت قوپمغه وسيله اولمقدر. عجبا محكمهِٔ كبراده، بو اوچ يوز ميليار دعواجيلرڭ قارشيسنده سزدن صورولسه كه: "دوقتور دوزينڭ، باشدن نهايته قدر سراپا إسلاميتڭز و وطنڭز و دينڭز عليهنده و فرنكجه "تاريخِ إسلام" نامندهكى أثرى كه، زنديقلرڭ كتبخانهلريڭزدهكى أثرلرينه، كتابلرينه و سربست اوقومالرينه و او كتابلرڭ شاكردلرى قانونڭزجه جمعيت شكلنى آلمالريله برابر، دينسزلك ويا قومونيستلك ويا آنارشيستلك ويا پك أسكى إفساد قوميتهجيلك گبى سياستڭزه مخالف جمعيتلرينه ايليشمييورديڭز؟ نهدن هيچ بر سياستله علاقهلرى اولميان و يالڭز ايمان و قرآن جادّهِٔ كبراسنده گيدن و كنديلرينى و وطنداشلرينى إعدامِ أبديدن و حپسِ منفرددن قورتارمق ايچون قرآنڭ حقيقى تفسيرى اولان رسالهِٔ نور گبى غايت حق و حقيقت بر أثرى اوقويانلره و هيچ بر سياسى جمعيتله مناسبتى اولميان او خالص ديندارلرڭ بربريله اُخروى دوستلق و اخوّتلرينه جمعيت نامى ويروب ايليشمشسڭز. اونلرى پك
— 532 —
عجيب بر قانونله محكوم ايتديڭز و ايتمك ايستديڭز." ديدكلرى زمان نه جواب ويرهجكسڭز؟ بز ده سزلردن صورييورز. و سزى إغفال ايدن و عدليهيى شاشيرتان و حكومتى بزمله، وطنه و ملّته ضررلى بر صورتده مشغول أيلهين معارضلريمز اولان زنديقلر و منافقلر، إستبدادِ مطلقه "جمهوريت" نامى ويرمكله، إرتدادِ مطلقى رژيم آلتنه آلمقله، سفاهتِ مطلقه "مدنيت" إسمى ويرمكله، جبرِ كيفئِ كفرىيه "قانون" إسمنى طاقمقله هم سزى إغفال، هم حكومتى إشغال، هم بزى پريشان ايدهرك، حاكميتِ إسلاميهيه و ملّته و وطنه أجنبى حسابنه ضربهلر وورويورلر.
أى أفنديلر! درت سنهده درت دفعه دهشتلى زلزلهلر، تام تامنه درت دفعه رسالهِٔ نور شاكردلرينه شدّتلى بر صورتده تعرّض و ظلم زمانلرينه توافقى و هر بر زلزله دخى تام تعرّض زماننده گلمهسى و هجومڭ طورماسيله زلزلهنڭ طورماسى إشارتيله، شيمديكى محكوميتمز ايله گلن سماوى و أرضى بلالردن سز مسئولسڭز!
دڭزلى حپسخانهسنده تجريدِ مطلق و حپسِ منفردده موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
صوڭ سوزڭ بر قسمى
أفنديلر! شيمديكى حياتِ إجتماعيهيى بيلهمديگمدن، مقامِ إدّعانڭ گيديشاتنه گوره، سزجه مصمّم محكوميتمزه بر بهانه اولمق ايچون، پك مصرّانه ايلرى سورديگڭز جمعيتجيلك إتهامنه قارشى پك چوق قطعى جوابلريمزى آنقره
— 533 —
أهلِ وقوفنڭ دخى متّفقًا تصديقلريله برابر، بو درجه بو نقطهده إصراريڭزه چوق حيرت و تعجّبده بولونوركن قلبمه بو معنا گلدى: مادام حياتِ إجتماعيهنڭ بر تمل طاشى و فطرتِ بشريهنڭ بر حاجتِ ضروريهسى و عائله حياتندن تا قبيله و ملّت و إسلاميت و إنسانيت حياتنه قدر أڭ لزوملى و قوّتلى رابطه و هر إنسانڭ كائناتده گورديگى و تك باشنه مقابله ايدهمديگى مدارِ ضرر و حيرت و إنسانى و إسلامى وظيفهلرڭ ايفاسنه مانع مادّى و معنوى أسبابڭ تهاجماتنه قارشى بر نقطهِٔ إستناد و مدارِ تسلّى اولان دوستلق و قارداشانه جماعت و طوپلانمق و صميمانه اُخروى جمعيت و اخوّت، سياسى جبههسى اولماديغى حالده و بِالخاصّه هم دنيا، هم دين، هم آخرت سعادتلرينه قطعى وسيله اولارق ايمان و قرآن درسنده خالص بر دوستلق و حقيقت يولنده بر آرقداشلق و وطننه و ملّتنه ضررلى شيلره قارشى بر تساند طاشييان رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ پك چوق تقدير و تحسينه شايان درسِ ايمانده طوپلانمالرينه، "جمعيتِ سياسيه" نامنى ويرنلر، ألبته و هر حالده يا غايت فنا بر صورتده آلدانمش ويا غايت غدّار بر آنارشيستدر كه، هم إنسانيته وحشيانه دشمنلق ايدر، هم إسلاميته نمرودانه عداوت ايدر، هم حياتِ إجتماعيهيه آنارشيلگڭ أڭ بوزوق و متردّى طوريله خصومت ايدر و بو وطنه و ملّته و حاكميتِ إسلاميهيه و دينى مقدّساته قارشى مرتدانه، متمرّدانه، عنودانه مجادله ايدر. ويا أجنبى حسابنه بو ملّتڭ جان طمارينى كسمگه و بوزمغه چاليشان الخنّاس بر زنديقدر كه، حكومتى إغفال و عدليهيى شاشيرتير، تا او شيطانلره، فرعونلره، آنارشيستلره قارشى شيمدىيه قدر إستعمال ايتديگمز معنوى سلاحلريمزى قارداشلريمزه و وطنمزه چويرسين ويا قيرديرسين.
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 534 —
أفنديلر!اوتوز قرق سنهدن بَرى أجنبى حسابنه و كفر و إلحاد نامنه بو ملّتى إفساد و بو وطنى پارچهلامق فكريله، قرآن حقيقتنه و ايمان حقيقتلرينه هر وسيله ايله هجوم ايدن و چوق شكللره گيرن بر گيزلى إفساد قوميتهسنه قارشى، بو مسئلهمزده كنديلرينه پرده ياپدقلرى إنصافسز و دقّتسز مأمورلره و بو محكمهيى شاشيرتان اونلرڭ مسلمان كسوهسندهكى پروپاغندهجيلرينه خطابًا، فقط سزڭ حضوريڭزده ظاهرًا سزڭ ايله بر قاچ سوز قونوشهجغمه مساعده ايديڭز.
(فقط ايكنجى گون برائت قرارى، او دهشتلى قونوشمهيى گرىيه بيراقدى.)
تجريدِ مطلقده و حپسِ منفردده
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
مهمّ بر سؤاله حقيقتلى بر جوابدر.
بيوك مأمورلردن بر قاچ ذات بندن صورديلر كه: "مصطفى كمال سڭا اوچ يوز ليرا معاش ويروب، كردستانه و ولاياتِ شرقيهيه، شيخ سنوسى يرينه واعظِ عمومى ياپمق تكليفنى نهدن قبول ايتمدڭ؟ أگر قبول ايتسه ايدڭ إختلال يوزندن كسيلن يوز بيڭ آدمڭ حياتلرينى قورتارمغه سبب اولوردڭ!" ديديلر.
بن ده اونلره جوابًا ديدم كه: يگرميشر اوتوزر سنهلك حياتِ دنيويهيى او آدملر ايچون قورتارمديغمه بدل، يوز بيڭلر وطنداشه، هر بريسنه ميليونلر سنه اُخروى
— 535 —
حياتى قزانديرمغه وسيله اولان رسالهِٔ نور، او ضايعاتڭ يرينه بيڭلر درجه ايش گورمش. أگر او تكليفى بن قبول ايتسه ايدم، هيچ بر شيئه آلَت اولاميان و تابع اولميان و سرِّ إخلاصى طاشييان رسالهِٔ نور ميدانه گلمزدى. حتّى بن، حپسده محترم قارداشلريمه ديمشدم: أگر آنقرهيه گوندريلن رسالهِٔ نورڭ شدّتلى طوقاتلرى ايچون بنى إعدامه محكوم ايدن ذاتلر، رسالهِٔ نور ايله ايمانلرينى قورتاروب إعدامِ أبديدن نجات بولسهلر، سز شاهد اولڭز، بن اونلرى ده روح و جانمله حلال ايدرم!
برائتمزدن صوڭره دڭزليده بنى ترصّدله تعجيز ايدنلره و بيوك آمرلرينه و پوليس مديريله مفتّشلره ديدم: رسالهِٔ نورڭ قابلِ إنكار اولميان بر كرامتيدر كه؛ يگرمى سنه مظلوميت حياتمده، يوزر رساله و مكتوبلرمده و بيڭلر شاكردلرده هيچ بر جريان، هيچ بر جمعيت ايله و داخلى و خارجى هيچ بر قوميته ايله هيچ بر وثيقه، هيچ بر علاقه، طوقوز آى تدقيقاتده بولونماماسيدر. هيچ بر فكرڭ و تدبيرڭ حدّى ميدر كه، بو خارقه وضعيتى ويرسين. بر تك آدمڭ، بر قاچ سنهدهكى محرم أسرارى ميدانه چيقسه، ألبته اونى مسئول و محجوب ايدهجك يگرمى مادّه بولونهجق. مادام حقيقت بودر؛ يا دييهجكسڭز كه: "پك خارقه و مغلوب اولماز بر دها بو ايشى چويرييور" ويا دييهجكسڭز: "غايت عنايتكارانه بر حفظِ إلٰهيدر." ألبته بويله بر دها ايله مبارزه ايتمك خطادر، ملّته و وطنه بيوك بر ضرردر. و بويله بر حفظِ إلٰهى و عنايتِ ربّانيهيه قارشى گلمك؛ فرعونانه بر تمرّددر.
أگر ديسهڭز: "سنى سربست بيراقسهق و ترصّد و نظارت ايتمهسهك درسلرڭله و گيزلى أسرارڭله حياتِ إجتماعيهمزى بولانديرهبيليرسڭ."
بن ده ديرم: بنم درسلرم، بِلا إستثنا بتونى، حكومتڭ و عدليهنڭ ألنه گچمش؛ بر گون جزايى موجب بر مادّه بولونمامش. قرق أللى بيڭ نسخه رساله، او
— 536 —
درسلردن ملّتڭ أللرنده دقّت و مراقله گزديگى حالده، منفعتدن باشقه هيچ بر ضررى هيچ بر كيمسهيه اولماديغى، هم أسكى محكمهنڭ، هم يڭى محكمهنڭ موجبِ مسئوليت بر مادّه بولاماملرى جهتيله، يڭيسى إتّفاقله برائتمزه؛ و أسكيسى، دنياجه بر بيوگڭ خاطرى ايچون يوز اوتوز رسالهدن بش اون كلمه بهانه ايدوب، يالڭز قناعتِ وجدانيه ايله يوز يگرمى موقوف قارداشلرمدن يالڭز اون بش آدمه آلتيشر آى جزا ويرهبيلمسى قطعى بر حجّتدر كه، بڭا و رسالهِٔ نوره ايليشمهڭز، معناسز بر توهّمله چركين بر ظلمدر. هم داها يڭى درسم يوق و بر سرّم گيزلى قالمادى كه، نظارتله تعديلنه چاليشسهڭز.
بن شيمدى حرّيتمه چوق محتاجم. يگرمى سنهدن بَرى لزومسز و حقسز و فائدهسز ترصّدلر آرتيق يتر! بنم صبرم توكندى. إختيارلق ضعفيتندن، شيمدىيه قدر ياپمديغم بددعايى ياپمق إحتمالى وار. "مظلومڭ آهى، تا عرشه قدر گيدر." دييه بر قوّتلى حقيقتدر.
صوڭره او ظالم، دنياجه بيوك مقاملرده بولونان بدبختلر ديديلر: "سن يگرمى سنهدر بر تك دفعه تاقيهمزى باشڭه قويمادڭ، أسكى و يڭى محكمهلرڭ حضورنده باشڭى آچمادڭ، أسكى قيافتڭ ايله بولوندڭ. حالبوكه اون يدى ميليون بو قيافته گيردى." بن ده ديدم: اون يدى ميليون دگل، بلكه يدى ميليون ده دگل، بلكه رضاسيله و قلبًا قبوليله آنجق يدى بيڭ آوروپاپرست سرخوشلرڭ قيافتلرينه رخصتِ شرعيه و جبرِ قانونى جهتيله گيرمكدنسه؛ عزيمتِ شرعيه و تقوا جهتيله، يدى ميليار ذاتلرڭ قيافتلرينه گيرمگى ترجيح ايدرم. بنم گبى يگرمى بش سنهدن بَرى حياتِ إجتماعيهيى ترك ايدن آدمه، "عناد ايدييور، بزه مخالفدر." دينيلمز. هايدى عناد دخى اولسه، مادام مصطفى كمال او عنادى قيرهمادى و ايكى محكمه قيرمادى و
— 537 —
اوچ ولايتڭ حكومتلرى اونى بوزمادى؛ سز نجى اولويورسڭز كه، بيهوده هم ملّتڭ، هم حكومتڭ ضررينه، او عنادڭ قيريلماسنه چابالايورسڭز! هايدى سياسى مخالف ده اولسه، مادام تصديقڭز ايله يگرمى سنهدر دنيا ايله علاقهسنى كسن و معنًا يگرمى سنهدن بَرى ئولمش بر آدم، يڭيدن ديريلوب، فائدهسز كندينه چوق ضررلى اولارق حياتِ سياسيهيه گيرهرك سزڭ ايله اوغراشماز؛ بو حالده اونڭ مخالفتندن توهّم ايتمك، ديوانهلكدر. ديوانهلرله جدّى قونوشمق دخى بر ديوانهلك اولماسندن، سزڭ گبيلرله قونوشمهيى ترك ايدييورم. "نه ياپارسهڭز منّت چكمم!" ديديگم، اونلرى هم قيزديردى، هم صوصديردى. صوڭ سوزم:
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ ٭ حَسْبِىَ اللّٰهُ لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ
٭ ٭ ٭
— 538 —
إسلاميت دشمنلرى، بديع الزمان سعيد النورسى و نور طلبهلرينى محكمهلره سَوق ايدركن اورتهلغه قورقولر و تهديدلر يايارلر، رسمى مقاملره بتون بتون اويدورما معلوماتلر يازديررلر، هركسى بديع الزمان و رسالهِٔ نوردن اوزاقلاشديرمق ايچون اوغراشيرلر، نور طلبهلرينڭ آرالرينه فساد صوقارق تساندلرينى بوزمق ايچون أنتريقهلر چويررلر.
بديع الزمان سعيد النورسى، نور طلبهلرينڭ منفى پروپاغندهلره آلدانماملرى و هم ده نور طلبهلرينڭ، سَوْگيلى استادلريله گوروشمك إشتياقى شدّتلى اولديغندن بو روحى إحتياجى تطمين ايچون، سائر زمانلرده اولديغى گبى، دڭزلى حپسنده ده يازديغى مكتوبلردن بر قسمنى بورايه درج ايدييورز. حپسخانهلرده يازيلان مكتوب و أثرلرى نور طلبهلرى گيزليجه استادلرندن گتيرمگى تأمين ايدرلر. زيرا حضرتِ استاد، هر حپسخانهده تجريدِ مطلق ايچنده بيراقيلمش و باشقهلريله گوروشمسى ياساق ايديلمشدر.
٭ ٭ ٭
بو فقره بر جاسوس واسطهسيله رسمى مأمورلرڭ ألنه گچديگى ايچون، لاحقهيه گيرمشدر.
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
رمضانِ شريفدن بر گون أوّل، گيزلى زنديق دشمنلرم طرفندن ويريلديگنه قوّتلى إحتمال ويرديگمز و دوقتورڭ تصديقيله بر زهرلنمك خستهلغيله حرارتم قرق درجهدن گچمگه باشلامش ايكن، قسطمونيده عدليه مدّعىعموميلرى و تحرّى قوميسرلرى، منزلمى تحرّى ايتمگه گلديلر. بن او دقيقهدن صوڭره، باشمه گلن دهشتلى تعرّضى، بر حسِّ قبل الوقوع ايله آڭلايهرق و "شدّتلى زهرلى خستهلغم
— 539 —
دخى ئولومه گيدييور" دييه إسپارطه ولايتنده قيمتدار قارداشلريمڭ قوجاقلرنده تسليمِ روح ايدوب او مبارك طوپراقده دفن اولمامى، قلبًا نياز ايتدم. حزب الأكبر القرآنى آچدم. بردن بو آيتِ كريمه
وَ اصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَاِنَّكَ بِاَعْيُنِنَا وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ
قارشيمه چيقدى. "بڭا باق!" ديدى. بن ده باقدم، اوچ قوّتلى أماره ايله معناىِ إشارى بڭا و بزه تسلّى ويرييور. شيمدى باشمزه گلن بو مصيبتى بر جهتده هيچه اينديردى و إسپارطهيه موقوفًا بشنجى نفيمى، او قلبى دعامڭ قبول اولماسنه دليل أيلدى.
برنجى أماره: (شدّهلر صاييلير) حسابِ أبجدى ايله بيڭ اوچيوز آلتمش ايكى (١٣٦٢)، بو سنهنڭ عربى عين تاريخنه توافق ايدوب، معناسيله دير: "صبر أيله! باشڭه گلن قضاىِ ربّانيهيه تسليم اول! سن عنايت گوزى آلتندهسڭ، مراق ايتمه! گيجهلرده تسبيحات و تحميداته دوام أيله!"
تحليل: اوچ (ر) ، آلتى يوز (٦٠٠)؛ درت (ن) ، ايكى يوز (٢٠٠)؛ بر (س) بر (م) ، يوز (١٠٠)؛ بر (ص) ، بر (ف) ، بر (م) ، ايكى يوز اون (٢١٠)؛ درت (ك) ، بر (ع) ، يوز أللى (١٥٠)؛ اوچ (ح) ، بر (و) ، بر (ى) ، قرق (٤٠)؛ بر (ل) ، طوقوز (ب) ، بر (د) ، بر (و) ، درت (ا)، آلتمش ايكى (٦٢) ايدر. يكونى بيڭ اوچيوز آلتمش ايكى (١٣٦٢) ايدهرك، بو سنهنڭ عين تاريخنه و باشمزه گلن مصيبتڭ عين دقيقهسنه تام تامنه توافقى، قوّتلى بر أمارهدر.
......
اوچنجى أمارهنڭ بياننه شيمديلك لزوم اولماديغندن يازديريلمدى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 540 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
بو حادثه تأثيريله بن كنديمى معصوم قارداشلريمه رضاىِ قلبله فدا ايتمگه قطعى عزم و جزم ايتديگم و چارهسنى فكرًا آراديغم وقتده، جلجلوتيهيى اوقودم. بردن خاطره گلدى كه، إمامِ على رضى اللّٰه عنه: "يا ربّ! أمان وير!" دييه دعا ايتمش؛ إن شاء اللّٰه، او دعانڭ سرّيله سلامته چيقارسڭز.
أوت حضرتِ على رضى اللّٰه عنه، قصيدهٔ جلجلوتيهده ايكى صورتله رسالهٔ نوردن خبر ويرديگى گبى، آيت الكبرا رسالهسنه إشارةً
وَ بِاْلٰايَةِ الْكُبْرٰى اَمِنِّى مِنَ الْفَجَتْ
دير. و بو إشارتده ايما ايدر كه: آيت الكبرا يوزندن أهمّيتلى بر مصيبت رسالهِٔ نور طلبهلرينه گلهجك و آيت الكبرا حقّى ايچون او فَجَتْ و مصيبتدن شاكردلرينه أمان وير، دييه نياز ايدر، او رسالهيى و منبعنى شفاعتجى ياپار. أوت آيت الكبرا رسالهسنڭ طبعى بهانهسيله گلن مصيبت، عينًا او رمزِ غيبىيى تصديق ايتدى.
هم او قصيدهده رسالهٔ نورڭ مهمّ أجزالرينه ترتيبيله إشارتلرڭ خاتمهسنده، مقابل صحيفهده دير:
فَتِلْكَ حُرُوفُ النُّورِ فَاجْمَعْ خَوَاصَّهَا ٭ وَ حَقِّقْ مَعَانِيهَا بِهَا الْخَيْرُ تُمِّمَتْ
يعنى: "سن اونلرڭ خاصّهلرينى طوپلا و معنالرينى تحقيق أيله. بتون خير و سعادت، اونلر ايله تمام اولور." دير. "حرفلرڭ معنالرينى تحقيق ايت." قرينهسيله معنايى إفاده ايتمهين هجائى حرفلر مراد اولمايوب، بلكه كلمهلر معناسندهكى "سوزلر" ناميله رسالهلر مراددر.
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا اِنْ نَسِينَا اَوْ اَخْطَاْنَا
٭ ٭ ٭
— 541 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
گچن ليلهٔ قدريڭزى و گلن بايرامڭزى بتون موجوديتمله تبريك و سزلرى جنابِ أرحم الراحمينڭ برلگنه و رحمتنه أمانت ايدييورم.
مَنْ اٰمَنَ بِالْقَدَرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِ
سرّيله سزى تسلّىيه محتاج گورمهمكله برابر، ديرم كه:
وَ اصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَاِنَّكَ بِاَعْيُنِنَا وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ
آيتنڭ معناىِ إشاريسيله ويرديگى تسلّىيى تماميله گوردم. شويله كه:
دنيايى اونوتمق، رمضانمزى آسوده گچيرمك دوشونوركن، خاطره گلمهين و بتون بتون تحمّلڭ فوقنده بو دهشتلى حادثه هم بنم، هم رسالهِٔ نورڭ، هم سزڭ، هم رمضانمز، هم اخوّتمز ايچون عينِ عنايت اولديغنى بن مشاهده ايتدم. بڭا عائد جهتنڭ ايسه چوق فائدهلرندن يالڭز ايكى اوچنى بيان ايدرم:
برنجيسى:رمضانده چوق شدّتلى بر هيجان، بر جدّيت، بر إلتجا، بر نياز ايله مدهش خستهلغه غلبه ايدهرك چاليشديردى.
ايكنجيسى:هر بريڭزه قارشى بو سنه ده گوروشمك و ياقينڭزده بولونمق آرزوسى شدّتلى ايدى. يالڭز بريڭزى گورمك و إسپارطهيه گلمك ايچون بو چكديگم زحمتى قبول ايدردم.
اوچنجيسى:هم قسطمونيده، هم يولده، هم بوراده فوق العاده بر طرزده بتون أليم حالتلر بردن دگيشييور و مأمولڭ و آرزومڭ خلافنه اولارق بر دستِ عنايت
— 542 —
گورونويور. اَلْخَيْرُ فِىمَا اخْتَارَهُ اللّٰهُ ديديرييور. أڭ زياده بنى دوشونديرن رسالهِٔ نورى، أڭ غافل و دنياجه بيوك مقاملرده بولونانلره ده كمالِ دقّتله اوقوتديرييور، باشقه بر ساحهده فتوحاته ميدان آچييور. و أڭ زياده رقّتمه طوقونان و كندى ألممدن باشقه هر بريڭزڭ صيقنتيسندن باشمه طوپلانان بتون ألملره و تأسّفلره قارشى رمضانده، بر ساعتى يوز ساعت حكمنه گتيرن او شهرِ مباركده بو مصيبت دخى، او يوز ثوابى هر بر ساعتى اون ساعت درجهسنده عبادت ياپمقله بيڭه إبلاغ ايتديگندن، رسالهِٔ نوردن تام درس آلان و دنيانڭ فانى و تجارتگاه اولديغنى بيلن و هر شيئى ايمانى و آخرتى ايچون فدا ايدن و بو درسخانهِٔ يوسفيهدهكى موقّت صيقنتيلر دائمى لذّتلر و فائدهلر ويرهجكلرينه اينانان سزڭ گبى إخلاصلى ذاتلره آجيمق و رقّتدن آغلامق حالتنى، تبريك و ثباتڭزى غايت إستحسان و تقدير ايتمك حالتنه چويردى. بن ده
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى كُلِّ حَالٍ سِوَى الْكُفْرِ وَ الضَّلَالِ
ديدم. بڭا عائد بو فائدهلر گبى هم اخوّتمزڭ، هم رسالهِٔ نورڭ، هم رمضانمزڭ، هم سزڭ بو يوزده اويله فائدهلرى وار كه، پرده آچيلسه، "يا ربّنا! شكر. بو قضا و قدرِ إلٰهى، حقّمزده بر عنايتدر." ديديرتهجك قناعتم وار.
حادثهيه سببيت ويرنلره عتاب ايتمهيڭز. بو مصيبتڭ گنيش و دهشتلى پلانى چوقدن قورولمشدى، فقط معنًا پك چوق خفيف گلدى. إن شاء اللّٰه چابوق گچر.
عَسٰى اَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ
سرّيله مأيوس اولمايڭز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 543 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
عزيز قارداشلرم!
ياقينڭزده بولونمقله چوق بختيارم. سزڭ خيالڭزله آرا صيره قونوشورم، متسلّى اولورم. بيليڭز كه: ممكن اولسيدى، بتون صيقنتيلريڭزى كمالِ إفتخار و سَوينجله چكردم. بن، سزڭ يوزيڭزدن إسپارطهيى و حواليسنى طاشيله، طوپراغيله سَوييورم. حتّى دييورم و رسمًا ده دييهجگم: إسپارطه حكومتى بڭا جزا ويرسه، باشقه ولايت بنى برائت ايتديرسه، ينه بورايى ترجيح ايدرم.
أوت، بن اوچ جهتله إسپارطهلىيم. گرچه تاريخچه إثبات ايدهمييورم، فقط قناعتم وار كه؛ إسپاريت ناحيهسنده دنيايه گلن سعيدڭ أصلى، بورادن گيتمش. هم إسپارطه ولايتى اويله حقيقى قارداشلرى بڭا ويرمش كه؛ دگل عبد المجيد و عبد الرحمن، بلكه سعيدى اونلرڭ هر بريسنه مع الممنونيه فدا أيلرم.
تخمين ايدرم، شيمدى كُرهِٔ أرضده رسالهِٔ نور شاكردلرندن (قلبًا و روحًا و فكرًا) داها آز صيقنتى چكن يوقدر. چونكه قلب و روح و عقللرى ايمانِ تحقيقى نورلريله صيقنتى چكمزلر؛ مادّى زحمتلر ايسه، رسالهِٔ نور درسيله هم گچيجى، هم ثوابلى، هم أهمّيتسز، هم خدمتِ ايمانيهنڭ باشقه بر مجراده إنكشافنه وسيله اولماسنى بيلهرك شكر و صبرله قارشيلايورلر. ايمانِ تحقيقى دنياده دخى مدارِ سعادتدر دييه حاللريله إثبات ايدييورلر. أوت "مولا گورهلم نيلر، نيلرسه گوزل أيلر." دييوب، متينانه بو فانى زحمتلرى باقى رحمتلره تبديله چاليشييورلر.
جنابِ أرحم الراحمين اونلرڭ أمثاللرينى چوغالتسين، بو وطنه مدارِ شرف و سعادت ياپسين و اونلرى ده جنّت الفردوسده سعادتِ أبديهيه مظهر أيلهسين، آمين!
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 544 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
بايرامڭزى تكرار تبريكله برابر، صورةً گوروشمديگمزه تأسّف ايتمهيڭز. بزلر حقيقةً دائما برابرز، أبد يولنده ده إن شاء اللّٰه بو برابرلك دوام ايدهجك. ايمانى خدمتڭزده قزانديغڭز أبدى ثوابلر و روحى و قلبى فضيلتلر و سَوينجلر، شيمديكى گچيجى و موقّت غملرى و صيقنتيلرى هيچه اينديرر قناعتندهيم. شيمدىيه قدر، رسالهِٔ نور شاكردلرى گبى چوق قدسى خدمتده چوق آز زحمت چكنلر اولمامش. أوت، جنّت اوجوز دگل. ايكى حياتى إمحا ايدن كفرِ مطلقدن قورتارمق، بو زمانده پك چوق أهمّيتليدر. بر پارچه مشقّت اولسه ده، شوق و شكر و صبرله قارشيلامالى. مادام بزى چاليشديران خالقمز رحيم و حكيمدر؛ باشه گلن هر شيئى رضا ايله، سَوينج ايله، رحمتنه، حكمتنه إعتماد ايله قارشيلامالىيز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بو دفعهكى كوچك مدافعاتمده ديمشدم:
رسالهٔ نوردهكى شفقت، حقيقت، حق، بزى سياستدن منع ايتمش. چونكه معصوملر بلايه دوشرلر، اونلره ظلم ايتمش اولورز. بعض ذاتلر بونڭ ايضاحنى ايستديلر. بن ده ديدم:
شيمديكى فورطنهلى عصرده غدّار مدنيتدن نشئت ايدن خودكاملق و عصبيتِ عنصريه و عمومى حربدن گلن إستبداداتِ عسكريه و ضلالتدن چيقان مرحمتسزلك جهتنده اويله بر أشدِّ ظلم و أشدِّ إستبدادات ميدان آلمش كه، أهلِ حق حقّنى قوّتِ مادّيه ايله مدافعه ايتسه، يا أشدِّ ظلم ايله، طرفگيرلك بهانهسيله
— 545 —
چوق بيچارهلرى ياقهجق، او حالتده او ده أظلم اولاجق وياخود مغلوب قالاجق. چونكه مذكور حسّياتله حركت و تعرّض ايدن إنسانلر، بر ايكى آدمڭ خطاسيله يگرمى اوتوز آدمى، عادى بهانهلرله وورور، پريشان ايدر. أگر أهلِ حق، حق و عدالت يولنده يالڭز وورانى وورسه، اوتوز ضايعاته مقابل يالڭز برى قزانير، مغلوب وضعيتنده قالير. أگر مقابلهِٔ بِالمثل قاعدهِٔ ظالمانهسيله، او أهلِ حق دخى بر ايكينڭ خطاسيله يگرمى اوتوز بيچارهلرى أزسهلر، او وقت حق نامنه دهشتلى بر حقسزلق ايدرلر.
ايشته قرآنڭ أمريله، غايت شدّتله و نفرتله سياستدن و إدارهيه قاريشمقدن قاچينديغمزڭ حقيقى حكمتى و سببى بودر. يوقسه بزده اويله بر حق قوّتى وار كه، حقّمزى تام و مكمّل مدافعه ايدهبيليردك. هم مادام هر شى گچيجى و فانيدر و ئولوم ئولمييور و قبر قپوسى قپانمييور و زحمت ايسه رحمته قلب اولويور؛ ألبته بز، صبر و شكرله توكّل ايدوب سكوت ايدرز. زور ايله، إجبار ايله سكوتمزى بوزديرمق ايسه؛ إنصافه، عدالته، غيرتِ وطنيهيه و حميتِ ملّيهيه بتون بتون ضددر، مخالفدر.
خلاصهِٔ كلام: أهلِ حكومتڭ و أهلِ سياستڭ و أهلِ إدارهنڭ و إنضباطڭ و عدليه و ضابطهنڭ بزمله اوغراشهجق هيچ بر ايشلرى يوقدر. اولسه اولسه، دنياده هيچ بر حكومتڭ مدافعه ايدهمديگى و عقلى باشنده هيچ بر إنسانڭ خوشلانمديغى كفرِ مطلق و دهشتلى بر طاعونِ بشرى و مادّيونلقدن گلن زندقهنڭ تعصّبيله، بر قسم گيزلى زنديقلر شيطنتيله بعض رسمى مأمورلرى آلداتهرق اوهاملانديروب، عليهمزه سَوق ايتمك وار. بز ده ديرز: دگل بويله بر قاچ وهّامى، بلكه دنيايى عليهمزه سَوق ايتسهلر، قرآنڭ قوّتيله، اللّٰهڭ عنايتيله قاچمايز. او إرتدادكار كفرِ مطلقه و او زندقهيه تسليمِ سلاح ايتمهيز!..
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 546 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
سزڭ ثبات و متانتڭز، ماصونلرڭ و منافقلرڭ بتون پلانلرينى عقيم بيراقييور.
أوت قارداشلرم، صاقلامغه لزوم يوق. او زنديقلر، رسالهِٔ نورى و شاكردلرينى طريقته و بِالخاصّه نقشى طريقتنه قياس ايدوب، او أهلِ طريقتى مغلوب ايتدكلرى پلانلر ايله بزلرى چوروتمك و طاغيتمق فكريله بو هجومى ياپديلر.
أوّلا:اوركوتمك و قورقوتمق و او مسلگڭ سوءِ إستعمالاتنى گوسترمك.
و ثانيًا:او مسلگڭ أركانلرينڭ و منتسبيننڭ قصوراتلرينى تشهير ايتمك.
و ثالثًا:مادّيون فلسفهسنڭ و مدنيتنڭ جاذبهدار سفاهت و اويوتوجى لذّتلى زهرلريله إفساد ايتمكله مابيْنلرنده تساندى قيرمق و استادلرينى إهانتلرله چوروتمك و مسلكلرينى فنّڭ، فلسفهنڭ بعض دستورلريله نظرلرندن سقوط ايتديرمكدر كه، نقشيلره و أهلِ طريقته قارشى إستعمال ايتدكلرى عين سلاح ايله بزلره هجوم ايتديلر، فقط آلدانديلر. چونكه رسالهِٔ نورڭ مسلكِ أساسى؛ إخلاصِ تام و تركِ أنانيت و زحمتلرده رحمتى و ألملرده باقى لذّتلرى حسّ ايدوب آرامق و فانى عينِ لذّتِ سفيهانهده أليم ألملرى گوسترمك و ايمانڭ بو دنياده دخى حدسز لذّتلره مدار اولماسنى و هيچ بر فلسفهنڭ ألى يتيشمديگى نقطهلرى و حقيقتلرى درس ويرمك اولديغندن، اونلرڭ پلانلرينى إن شاء اللّٰه تام عقيم بيراقهجق و مسلكِ رسالهِٔ نور ايسه طريقتلره قياس ايديلمز دييه اونلرى صوصديرهجق.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 547 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز قارداشلرم!
بو أسكى و يڭى ايكى مدرسهِٔ يوسفيهدهكى شدّتلى إمتحانده صارصيلميان و درسندن واز گچمهين و ياقيجى چوربادن آغزلرى يانديغى حالده طلبهلگنى بيراقميان و بو قدر تهاجمه قارشى قوّهِٔ معنويهسى قيريلميان ذاتلرى أهلِ حقيقت و نسلِ آتى آلقيشلايهجقلرى گبى، ملائكه و روحانيلر دخى آلقيشلايورلر دييه قناعتم وار. فقط ايچڭزده خستهلقلى و نازك و فقيرلر بولونماسيله، مادّى صيقنتى زيادهدر. و بوڭا قارشى ده هر بريڭز هر بريسنه برر تسلّيجى و أخلاقده و صبرده برر نمونهِٔ إمتثال و تساند و تلطيفده برر شفقتلى قارداش و درس مذاكرهسنده برر ذكى مخاطب و مجيب و گوزل سجيهلرڭ إنعكاسنده برر آيينه اولماڭز، او مادّى صيقنتيلرى هيچه اينديرر دييه دوشونوب روحمدن زياده سَوْديگم سزلر حقّنده تسلّى بولويورم.
يوز يگرمى ياشنده بولونان مولانا خالدڭ جبّهسنى سزه بر گون گوندرهجگم. او ذات اونى بڭا گيديرديگى گبى، بن ده اونڭ نامنه سزڭ هر بريڭزه تبرّكًا گيديرمك ايچون هانگى وقت ايسترسهڭز گوندرهجگم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 548 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
قدرِ إلٰهى عدالتى بزلرى دڭزلى مدرسهِٔ يوسفيهسنه سَوق ايتمهسنڭ بر حكمتى، هر يردن زياده رسالهِٔ نوره و شاكردلرينه هم محبوسلرى، هم أهاليسى، بلكه هم مأمورلرى و عدليهسى محتاج اولمالريدر. بوڭا بناءً، بز بر وظيفهِٔ ايمانيه و اُخرويه ايله بو صيقنتيلى إمتحانه گيردك. أوت يگرمى اوتوزدن آنجق بر ايكيسى تعديلِ أركان ايله نمازينى قيلان محبوسلر ايچنده بردن رسالهِٔ نور شاكردلرندن قرق ألليسى عمومًا بِلا إستثنا مكمّل نمازلرينى قيلمالرى، لسانِ حال و فعل ديليله اويله بر درس و إرشاددر كه، بو صيقنتى و زحمتى هيچه اينديرر، بلكه سَوْديرر. و شاكردلر أفعاللريله بو درسى ويردكلرى گبى، قلبلرندهكى قوّتلى تحقيقى ايمانلريله دخى بورادهكى أهلِ ايمانى أهلِ ضلالتڭ أوهام و شبهاتندن قورتارمهلرينه مدار چليكدن بر قلعه حكمنه گچهجگنى رحمت و عنايتِ إلٰهيهدن اُميد ايدييورز.
بورادهكى أهلِ دنيانڭ بزى قونوشمقدن و تماسدن منعلرى ضرر ويرمييور. لسانِ حال، لسانِ قالدن داها قوّتلى و تأثيرلى قونوشويور. مادام حپسه گيرمك تربيه ايچوندر. ملّتى سَوييورلرسه، محبوسلرى رسالهِٔ نور شاكردلريله گوروشديرسونلر؛ تا بر آيده، بلكه بر گونده بر سنهدن زياده تربيه آلسينلر. هم ملّته و وطنه، هم كندى إستقباللرينه و آخرتنه منفعتلى برر إنسان اولسونلر. گنجلك رهبرى بولونسه ايدى، چوق فائدهسى اولوردى. إن شاء اللّٰه بر زمان گيرر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 549 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بوگون، بيوك و مرحوم قارداشم ملا عبد اللّٰه ايله ضياء الدّين حقّندهكى معلومڭز محاورهيى تخطّر ايتدم. صوڭره سزى دوشوندم. قلبًا ديدم: أگر پردهِٔ غيب آچيلسه، بو ثباتسز زمانده بويله ثبات گوسترن و بو ياقيجى، آتشلى حاللردن صارصيلميان بو صميمى ديندارلر و جدّى مسلمانلر أگر هر برى بر ولى، حتّى بر قطب گورونسه، بنم نظرمده شيمدى ويرديگم أهمّيتى و علاقهيى پك آز زيادهلشديرهجك و أگر برر عامى و عادى گورونسه، شيمدى ويرديگم قيمتى هيچ نقصان ايتميهجك دييه قرار ويردم. چونكه بويله پك آغير شرائط آلتنده ايمان قورتارمق خدمتى، هر شيئڭ فوقندهدر. شخصى مقاملر و حسنِ ظنلرڭ علاوه ايتدكلرى مزيتلر، بويله دغدغهلى، صارصينتيلى حاللرده حسنِ ظنلرينى قيرمقله محبّتلرى آزالير و مزيت صاحبى دخى اونلرڭ نظرلرنده موقعنى محافظه ايتمك ايچون تصنّعه و تكلّفه و صيقنتيلى وقاره مجبوريت حسّ ايدر. ايشته حدسز شكر اولسون كه، بزلر بويله صوغوق تكلّفلره محتاج اولمايورز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
....
قارداشلرم! گرچه بو وضعيت، هم موافقه و بر قسم مأمورلره رسالهِٔ نوره قارشى بر چكينمك، بر اوركمك ويرمش، فقط بتون مخالفلرده و ديندارلرده و علاقهدار مأمورلرده بر دقّت، بر إشتياق اويانديرييور. مراق ايتمهيڭز، او نورلر پارلايهجقلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 550 —
عزيز قارداشلرم!
بن تخمين ايدييورم كه؛ حقيقى و أڭ صوڭ مدافعهنامهمز، دڭزلى حپسنڭ ميوهسى اولان رسالهجك اولاجق. چونكه أوّلجه بعض أوهام يوزندن بر سنهدن بَرى و عليهمزه گنيش بر طرزده چوريلن پلانلر بونلردر: "طريقتجيلق، قوميتهجيلك و دينى حسّياتى سياسته آلَت ايتمك و جمهوريت عليهنده چاليشمق و إداره و آسايشه ايليشمك" گبى أصلسز بهانهلر ايله بزه هجوم ايتديلر. جنابِ حقّه حدسز شكر اولسون كه، اونلرڭ پلانلرى عقيم قالدى. او قدر گنيش بر ساحهده، يوزر طلبهلرده، يوزلر رسالهده، اون سكز سنه ظرفندهكى مكتوب و كتابلرده حقيقتِ ايمانيهدن و قرآنيهدن و آخرتڭ تحقيقندن و سعادتِ أبديهيه چاليشمقدن باشقه بر شى بولماديلر. پلانلرينى گيزلهمك ايچون غايت عادى بهانهلرى آرامغه باشلاديلر. فقط حكومتڭ بعض أركاننى إغفال ايدوب عليهمزه چويرن دهشتلى و گيزلى بر زندقه قوميتهسى شيمدى طوغريدن طوغرىيه كفرِ مطلق حسابنه بزه هجوم ايتمك إحتمالنه قارشى، گونش گبى ظاهر و شبهه بيراقماز و طاغ گبى متين، صارصيلماز اولان ميوه رسالهسى اونلره قارشى أڭ قوّتلى بر مدافعه اولوب اونلرى صوصديرهجق دييه بزه يازديرلدى ظن ايدييورم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز قارداشلرم!
بو جمعه گوننده مهمّ بر حزب اوقوركن سز خاطره گلديڭز. "بو مصيبتدن قورتولمق ايچون نه ياپاجغز؟" لسانِ حال ايله ديديڭز. بنم قلبمه بو گلدى: صيقى بر تساندله، أل أله، اوموز اوموزه ويريڭز. چونكه بربرندن و رسالهِٔ نوردن و بندن چكينمك و إنكار ايتمك و بزى أزمك ايستهين گيزلى قوّته دالقاووقلق ايتمك گبى
— 551 —
تدبيرلرى ياپانلرڭ ضرردن باشقه هيچ بر منفعتلرى يوقدر. سزى تأمين ايدرم؛ أگر بيلسه ايدم كه بندن تبرّى ايتمكله قورتولاجقسڭز، بنى تحقير و إهانت و غيبت ايتمگه إذن ويروب حلال ايدردم. فقط، بزى أزمك ايستهين گيزلى قوّت سزى بيلييور، آلدانمييور؛ ضعفڭزدن، تبرّيڭزدن جسارت آلير، داها زياده أزر.
هم مسلگمز خلّت و اخوّت اولديغندن، شخصيت و أنانيت جهتندن بر رقابت اولماز. بنم گبى چوق قصورلى و چوق ضعيف بر بيچارهنڭ نقصانيتلرينه دگل، بلكه رسالهٔ نورڭ كمالاتنه باقمالى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بو دنيانڭ حياتى پك چابوق دگيشمهسنه و زوالنه و فنا و فانى، عاقبتسز لذّتلرينه و فراق إفتراق طوقاتلرينه قارشى بر أهمّيتلى مدارِ تسلّى ايسه، صميمى دوستلر ايله گوروشمكدر. أوت بعضًا بر تك دوستنى بر ايكى ساعت گورمك ايچون، يگرمى گون يول گيدر و يوز ليرايى صرف ايدر. شيمدى بو عجيب، دوستسز زمانده صميمى قرق أللى دوستنى بردن بر ايكى آى گورمك و ِللّٰه ايچون صحبت ايتمك و حقيقى بر تسلّى آلوب ويرمك؛ ألبته باشمزه گلن بو مشقّتلر و ضايعاتِ ماليه اوڭا قارشى پك اوجوز دوشر، أهمّيتى قالماز. بن كندم، بورادهكى قارداشلرمدن اون سنه فراقدن صوڭره بر تكنى گورمك ايچون بو مشقّتى قبول ايدردم. تشكّى قدرى تنقيد و تشكّر قدره تسليمدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 552 —
عزيز و صدّيق قارداشلرم!
مادام آخرت ايچون، خير ايچون، عبادت و ثواب ايچون، ايمان و قرآن ايچون رسالهِٔ نور ايله باغلانمشسڭز؛ ألبته بو آغير شرائط آلتنده هر بر ساعتى يگرمى ساعت عبادت حكمنده و او يگرمى ساعت ايسه قرآن و ايمان خدمتندهكى مجاهدهِٔ معنويه حيثيتيله يوز ساعت قدر قيمتدار و يوز ساعت ايسه بويله هر برى يوز آدم قدر أهمّيتلى اولان حقيقى مجاهد قارداشلر ايله گوروشمك و عقدِ اخوّت ايتمك، قوّت ويرمك و آلمق و تسلّى ايتمك و متسلّى اولمق و حقيقى بر تساند ايله قدسى خدمته ثباتكارانه دوام ايتمك و گوزل سجيهلرندن إستفاده ايتمك و مدرسة الزهرانڭ شاكردلگنه لياقت قزانمق ايچون آچيلان بو إمتحان مجلسى اولان شو مدرسهِٔ يوسفيهده تعييننى و قدرجه تقدير ايديلن قسمتنى آلمق و مقدّر رزقنى يمك و او يمكدن ثواب قزانمق ايچون بورايه گلمهڭزه شكر ايتمك لازمدر. بتون صيقنتيلره قارشى مذكور فائدهلرى دوشونوب، صبر و تحمّلله مقابله ايتمك گركدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق، ثباتكار و وفادار قارداشلرم!
سزى متأثّر ايتمك ويا مادّى بر تدبير ياپمق ايچون دگل، بلكه شركتِ معنويهِٔ دعائيهڭزدن داها زياده إستفادهم ايچون و سزڭ ده داها زياده إعتدالِ دم و إحتياط و صبر و تحمّل و شدّتله تسانديڭزى محافظه ايچون بر حالمى بيان ايدييورم كه: بوراده بر گونده چكديگم صيقنتى و عذابى، أسكيشهرده بر آيده چكمزدم. دهشتلى ماصونلر، إنصافسز بر ماصونى بڭا مسلّط أيلهمشلر، تا حدّتمدن و إشكنجهلرينه قارشى " آرتيق يتر" ديمهمدن بر بهانه بولوب، ظالمانه تجاوزلرينه بر
— 553 —
سبب گوسترهرك يالانلرينى گيزلهسينلر. بن، خارقه بر إحسانِ إلٰهى أثرى اولارق شاكرانه صبر ايدييورم و ايتمگه ده قرار ويردم.
مادام بز قدره تسليم اولوب، بو صيقنتيلرى خَيْرُ الْاُمُورِ اَحْمَزُهَا سرّيله زياده ثواب قزانمق جهتيله معنوى بر نعمت بيلييورز؛ و مادام گچيجى، دنيوى مصيبتلرڭ صوڭلرى أكثريتله فرحلى و خيرلى اولويور؛ و مادام بز حقّ اليقين درجهسنده يقينى بر قطعى قناعتمز وار كه: بز اويله بر حقيقته حياتمزى وقف ايتمشز كه، گونشدن داها پارلاق و جنّت گبى گوزل و سعادتِ أبديه گبى شيريندر. ألبته بز بو صيقنتيلى حاللر ايله مفتخرانه، متشكّرانه بر مجاهدهٔ معنويه ياپييورز دييه شكوا ايتمهمك لازمدر.
عزيز قارداشلرم! أوّل آخر توصيهمز: تسانديڭزى محافظه؛ أنانيت، بنلك، رقابتدن تحفّظ و إعتدالِ دم و إحتياطدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بو مدّعىعمومڭ إدّعانامهسندن آڭلاشيلدى كه؛ حكومتڭ بعض أركاننى إغفال ايدوب عليهمزه سَوق ايدن گيزلى زنديقلرڭ پلانلرى عقيم قالوب يالان چيقدى؛ شيمدى بهانه اولارق جمعيتجيلك و قوميتهجيلك إسناديله يالانلرينى ستره چاليشييورلر و بونڭ بر أثرى اولارق بنمله كيمسهيى تماس ايتديرمييورلر. گويا تماس ايدن بردن بزدن اولور. حتّى بيوك مأمورلر ده چوق چكينيورلر و بڭا صيقنتى ويرديرمكله كنديلرينى آمرلرينه سَوْديرييورلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 554 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بن گرچه سزڭله صورةً گوروشهمييورم، فقط سزڭ ياقينڭزده و برابر بر بناده بولونديغمدن چوق بختيارم و متشكّرم و إختيارم اولمادن بعضًا لزوملى تدبيرلر إخطار ايديلير. أزجمله بريسى: يانمدهكى قوغوشه ماصونلر طرفندن هم يالانجى، هم جاسوس بر محبوس گوندريلمش. تخريب قولاى اولماسندن خصوصًا بويله هايلاز گنجلرده او حريف بڭا چوق صيقنتى ويرمهسى و او گنجلرى إفساد ايتمهسى ايله بيلدم كه: سزلرڭ إرشاد و إصلاحلريڭزه قارشى، زندقه إفساده، أخلاقلرى بوزمغه چاليشييور. بو وضعيته قارشى غايت إحتياط و ممكن اولديغى قدر أسكى محبوسلردن گوجنمهمك و گوجنديرمهمك و ايكيلگه ميدان ويرمهمك و إعتدالِ دم و تحمّل ايتمك و ممكن اولديغى درجهده بزم آرقداشلر اخوّتلرينى و تساندلرينى تواضع ايله و محويتله و تركِ أنانيتله تقويه ايتمك غايت لازم و ضروريدر. دنيا ايشلريله مشغول اولمق بنى اينجيتييور، سزڭ درايتڭزه إعتماد ايدوب ضرورت اولمادن باقهمييورم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
قارداشلرم!
هر إحتماله قارشى بو صباح إخطار ايديلن بر مسئلهيى بيان ايتمك لازم گلدى. بزم، قرآندن آلديغمز حقيقتلر؛ گونش، گوندوز گبى شك و شبهه و تردّدى قالديرمديغنى يگرمى سنهدن بَرى "عجبا زنديق فيلسوفلر بوڭا قارشى نه دييهجكلر و طاياندقلرى نهدر؟" دييه نفسم و شيطانم چوق آراشديرديلر. هيچ بر كوشهده بر قصور بولامدقلرندن صوصديلر. ظن ايدرم، چوق حسّاس و ايش ايچنده بولونان نفس و شيطانمى صوصديران بر حقيقت، أڭ متمرّدلرى ده صوصديرر. مادام بز بويله صارصيلماز و أڭ بيوك و أڭ أهمّيتلى و فيآت تقدير ايديلمز درجهده قيمتدار
— 555 —
و بتون دنياسى و جانى و جانانى بهاسنه ويريلسه ينه اوجوز دوشن بر حقيقتڭ اوغرنده و يولنده چاليشييورز؛ ألبته بتون مصيبتلره و صيقنتيلره، دشمنلره كمالِ متانتله مقابله ايتمهمز گركدر. هم بلكه قارشيمزه آلدانمش ويا آلداتيلمش بعض خواجهلر و شيخلر و ظاهرده متّقيلر چيقاريلير. بونلره قارشى وحدتمزى و تسانديمزى محافظه ايدوب اونلر ايله اوغراشمامق لازمدر، مناقشه ايتمهمك گركدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
قسطمونيده أهلِ تقوا بر ذات، شكوا طرزنده ديدى: "بن سقوط ايتمشم. أسكى حالمى و ذوقلرى و نورلرى غيب ايتميشم." بن ده ديدم: بلكه ترقّى ايتمشسڭ كه، نفسى اوقشايان و اُخروى ميوهسنى دنياده طاتديران و خودبينلك حسّنى ويرن ذوقلرى، كشفلرى گرى بيراقوب، داها يوكسك مقامه، محويت و تركِ أنانيت و فانى ذوقلرى آرامامق ايله اوچمشسڭ. أوت بر أهمّيتلى إحسانِ إلٰهى؛ إحساننى، أنانيتنى بيراقميانه إحساس ايتمهمكدر.. تا عُجب و غروره گيرمهسين.
قارداشلرم! بو حقيقته بناءً، بو آدم گبى دوشونن ويا حسنِ ظنّڭ ويرديگى پارلاق مقاملرى نظره آلان ذاتلر، سزلره باقوب ايچڭزده محويت و تواضع و خدمتكارلق كسوهسيله گورونن شاكردلرى عادى، عامى آدملر گورور و دير: "بونلر مى حقيقت قهرمانلرى و دنيايه قارشى ميدان اوقويان؟ هيهات! بونلر نرهده، أوليالرى بو زمانده عاجز بيراقان بو قدسى خدمت مجاهدلرى نرهده؟" دييهرك دوست ايسه إنكسارِ خياله اوغرار، معارض ايسه كندى مخالفتنى حقلى بولور.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 556 —
بديع الزمان حضرتلرى دڭزلى حپسنده ايكن، غايت مهمّ طوقوز مسئلهيى إحتوا ايدن "ميوه رسالهسى"نى ايكى جمعه گوننده تأليف ايتمشدر. بو أثر، رسالهِٔ نورڭ حقيقتلرينى خلاصةً جمع ايدن قيمتدار بر رسالهدر. حپس مدّتنده نور طلبهلرى بو ميوه رسالهسنى متعدّد دفعهلر يازمق و اوقومق صورتيله مشغول اولمشلر. و ايلك اوڭجه غايت گيزلى اولارق كبريت قوطولرى ايچنه يازيلوب قوغوشلر آراسنده نشر ايديلن ميوه رسالهسى، بِالآخره غايت قيمتلى و منفعتلى و حپسلره ترياق گبى فائدهلى اولديغى آڭلاشيلماسيله سربست يازيلمش. دڭزلى محكمهسنه، تمييز محكمهسنه و آنقره مقاملرينه رسالهٔ نورڭ حقيقى مدافعهسى اولارق گوندريلمشدر.
دڭزلى حپسنده چوق مهمّ تأثيرى اولديغى و طاشيديغى قدسى حقائقِ ايمانيه إعتباريله بر جهتده دڭزلى برائتنه وسيله اولديغى ايچون، أهمّيتنه بناءً بو ميوه رسالهسندن آلتنجى و يدنجى مسئلهلرينڭ بورايه درجى مناسب گورولمشدر.
٭ ٭ ٭
ميوه رسالهسندن آلتنجى مسئله
رسالهٔ نورڭ چوق يرلرنده ايضاحى و قطعى حدسز حجّتلرى بولونان ايمانِ بِاللّٰه ركننڭ بيڭلر كلّى برهانلرندن بر تك برهانه قيصهجه بر إشارتدر.
قسطمونيده ليسه طلبهلرندن بر قسمى يانمه گلديلر. "بزه خالقمزى طانيتدير، معلّملريمز اللّٰهدن بحث ايتمييورلر" ديديلر. بن ديدم: سزڭ اوقوديغڭز فنلردن هر فن، كندى لسانِ مخصوصيله متماديًا اللّٰهدن بحث ايدوب خالقى طانيتديرييور. معلّملرى دگل، اونلرى ديڭلهيڭز.
— 557 —
مثلا: ناصلكه مكمّل بر أجزاخانه كه، هر قاوانوزنده خارقه و حسّاس ميزانلرله آلينمش حياتدار معجونلر و ترياقلر وار. شبههسز غايت مهارتلى و كيمياگر و حكيم بر أجزاجىيى گوسترر. اويله ده، كُرهِٔ أرض أجزاخانهسنده بولونان درت يوز بيڭ چشيد نباتات و حيوانات قاوانوزلرندهكى ذىحيات معجونلر و ترياقلر جهتيله، بو چارشودهكى أجزاخانهدن نه درجه زياده مكمّل و بيوك اولماسى نسبتنده، اوقوديغڭز فنِّ طب مقياسيله كُرهِٔ أرض أجزاخانهِٔ كبراسنڭ أجزاجيسى اولان حكيمِ ذو الجلالى حتّى كور گوزلره ده گوسترر، طانيتديرر.
هم مثلا: ناصل بر خارقه فابريقه كه، بيڭلر چشيد چشيد قوماشلرى بسيط بر مادّهدن طوقويور. شكسز، بر فابريقهتورى و مهارتلى بر ماكينستى طانيتديرر. اويله ده، كُرهِٔ أرض دينيلن يوز بيڭلر باشلى، هر باشنده يوز بيڭلر مكمّل فابريقه بولونان بو سيّار ماكينهِٔ ربّانيه، نه درجه بو إنسان فابريقهسندن بيوكسه، مكمّلسه، او درجهده اوقوديغڭز فنِّ ماكينه مقياسيله كُرهٔ أرضڭ اوستهسنى و صاحبنى بيلديرر و طانيتديرر.
هم مثلا، ناصلكه غايت مكمّل بيڭبر چشيد أرزاق أطرافندن جلب ايدوب ايچنده منتظمًا إستيف و إحضار ايديلمش دهپو و إعاشه آنبارى و دكّان، شكسز بر فوق العاده إعاشه و أرزاق مالكنى و صاحبنى و مأمورينى بيلديرر. اويله ده، بر سنهده يگرمى درت بيڭ سنهلك بر دائرهده منتظمًا سياحت ايدن و يوز بيڭلر و آيرى آيرى أرزاق ايستهين طائفهلرى ايچنه آلان و سياحتيله موسملره اوغرايوب، بهارى بر بيوك واغون گبى، بيڭلر آيرى آيرى طعاملرله طولديرهرق، قيشده أرزاقى توكهنن بيچاره ذىحياتلره گتيرن و كُرهِٔ أرض دينيلن بو رحمانى إعاشه آنبارى و بر سفينهِٔ سبحانيه و بيڭبر چشيد جهازاتى و ماللرى و قونسروه پاكتلرى طاشييان بو
— 558 —
دهپو و دكّانِ ربّانى، نه درجه او فابريقهدن بيوك و مكمّلسه؛ اوقوديغڭز و اوقويهجغڭز فنِّ إعاشه مقياسيله، او قطعيتده و او درجهده كُرهِٔ أرض دهپوسنڭ صاحبنى، متصرّفنى، مدبّرينى، بيلديرر، طانيتديرر، سَوْديرر.
هم ناصلكه: درت يوز بيڭ ملّت ايچنده بولونان و هر ملّتڭ ايستديگى أرزاقى آيرى و إستعمال ايتديگى سلاحى آيرى و گيديگى ألبسهسى آيرى و تعليماتى آيرى و ترخيصاتى آيرى اولان بر اوردونڭ معجزهكار بر قوماندانى، تك باشيله بتون او آيرى آيرى ملّتلرڭ آيرى آيرى أرزاقلرينى و چشيد چشيد أسلحهلرينى و ألبسهلرينى و جهازاتلرينى، هيچ برينى اونوتميهرق و شاشيرميهرق ويرديگى او عجيب اوردو و اوردوگاه، شبههسز بداهتله او خارقه قوماندانى گوسترر، تقديركارانه سَوْديرر. عينًا اويله ده، زمين يوزينڭ اوردوگاهنده و هر بهارده يڭيدن سلاح آلتنه آلينمش بر يڭى اوردوىِ سبحانيده، نباتات و حيوانات ملّتلرندن درت يوز بيڭ نوعڭ چشيد چشيد ألبسه، أرزاق، أسلحه، تعليم، ترخيصلرى غايت مكمّل و منتظم و هيچ برينى اونوتميهرق و شاشيرميهرق بر تك قوماندانِ أعظم طرفندن ويريلن كُرهِٔ أرضڭ بهار اوردوگاهى، نه درجه مذكور إنسان اوردو و اوردوگاهندن بيوك و مكمّل ايسه، سزڭ اوقويهجغڭز فنِّ عسكرى مقياسيله، دقّتلى و عقلى باشنده اولانلره او درجه كُرهِٔ أرضڭ حاكمنى و ربّنى و مدبّرينى و قوماندانِ أقدسنى حيرتلر و تقديسلرله بيلديرر و تحميد و تسبيحله سَوْديرر.
هم ناصلكه: بر خارقه شهرده ميليونلر ألكتريق لامبالرى حركت ايدهرك هر يرى گزرلر، يانمق مادّهلرى توكنمييور بر طرزدهكى ألكتريق لامبالرى و فابريقهسى، شكسز، بداهتله ألكتريقى إداره ايدن و سيّار لامبالرى ياپان و فابريقهيى قوران و إشتعال مادّهلرينى گتيرن بر معجزهكار اوستهيى و فوق العاده قدرتلى بر
— 559 —
ألكتريقجىيى حيرتلر و تبريكلرله طانيتديرر، ياشاسينلر ايله سَوْديرر. عينًا اويله ده، بو عالم شهرنده دنيا سراينڭ طامندهكى ييلديز لامبالرى، بر قسمى (قوزموغرافيانڭ ديديگنه باقيلسه) كُرهِٔ أرضدن بيڭ دفعه بيوك و طوپ گلّهسندن يتمش دفعه سرعتلى حركت ايتدكلرى حالده، إنتظامنى بوزمييور، بربرينه چارپمييور، سونمييور، يانمق مادّهلرى توكنمييور. اوقوديغڭز قوزموغرافيانڭ ديديگنه گوره، كُرهِٔ أرضدن بر ميليون دفعهدن زياده بيوك و بر ميليون سنهدن زياده ياشايان و بر مسافرخانهِٔ رحمانيهده بر لامبا و بر صوبا اولان گونشمزڭ يانماسنڭ دوامى ايچون، هر گون كُرهِٔ أرضڭ دڭزلرى قدر غازياغى و طاغلرى قدر كومور ويا بيڭ أرض قدر اودون ييغينلرى لازمدر كه سونمهسين. و اونى و اونڭ گبى علوى ييلديزلرى غازياغسز، اودونسز، كومورسز يانديران و سوندورمهين و برابر و چابوق گزديرن و بربرينه چارپديرميان بر نهايتسز قدرتى و سلطنتى، ايشيق پارمقلريله گوسترن بو كائنات شهرِ محتشمندهكى دنيا سراينڭ ألكتريق لامبالرى و إدارهلرى نه درجه او مثالدن داها بيوك، داها مكمّلدر، او درجهده سزڭ اوقوديغڭز ويا اوقويهجغڭز فنِّ ألكتريق مقياسيله بو مشهرِ أعظمِ كائناتڭ سلطاننى، منوّرينى، مدبّرينى، صانعنى، او نورانى ييلديزلرى شاهد گوسترهرك طانيتديرر. تسبيحاتله، تقديساتله سَوْديرر، پرستش ايتديرر.
هم مثلا، ناصلكه بر كتاب بولونسه كه: بر سطرنده بر كتاب اينجه يازيلمش و هر بر كلمهسنده اينجه قلمله بر سورهِٔ قرآنيه يازيلمش، غايت معنيدار و بتون مسئلهلرى بربرينى تأييد ايدر و كاتبنى و مؤلّفنى فوق العاده مهارتلى و إقتدارلى گوسترن بر عجيب مجموعه، شكسز، گوندوز گبى، كاتب و مصنّفنى كمالاتيله، هنرلريله بيلديرر، طانيتديرر. ما شاء اللّٰه، بارك اللّٰه جملهلريله تقدير ايتديرر. عينًا
— 560 —
اويله ده، بو كائنات كتابِ كبيرى كه، بر تك صحيفهسى اولان زمين يوزنده و بر تك فورماسى اولان بهارده، اوچ يوز بيڭ آيرى آيرى كتابلر حكمندهكى اوچ يوز بيڭ نباتى و حيوانى طائفهلرى برابر، بربرى ايچنده، ياڭليشسز خطاسز، قاريشديرميهرق، شاشيرميهرق؛ مكمّل، منتظم و بعضًا آغاج گبى بر كلمهده بر قصيدهيى؛ و چكردك گبى بر نقطهده بر كتابڭ تمام بر فهرستهسنى يازان بر قلم ايشلديگنى گوزيمزله گورديگمز بو نهايتسز معنيدار و هر كلمهسنده چوق حكمتلر بولونان شو مجموعهِٔ كائنات و بو مجسّم قرآنِ أكبرِ عالم، مذكور مثالدهكى كتابدن نه درجه بيوك و مكمّل و معنيدار ايسه، او درجهده سزڭ اوقوديغڭز فنِّ حكمت الأشيا و مكتبده بِالفعل مباشرت ايتديگڭز فنِّ قرائت و فنِّ كتابت، گنيش مقياسلريله و دوربين گوزلريله بو كتابِ كائناتڭ نقّاشنى، كاتبنى حدسز كمالاتيله طانيتديرر. اللّٰه أكبر جملهسيله بيلديرر، سبحان اللّٰه تقديسيله تعريف ايدر، الحمد للّٰه ثنالريله سَوْديرر.
ايشته بو فنلره قياسًا، يوزر فنوندن هر بر فن، گنيش مقياسيله و خصوصى آيينهسيله و دوربينلى گوزيله و عبرتلى نظريله بو كائناتڭ خالقِ ذو الجلالنى أسماسيله بيلديرر؛ صفاتنى، كمالاتنى طانيتديرر.
ايشته بو محتشم و پارلاق بر برهانِ وحدانيت اولان مذكور حجّتى درس ويرمك ايچوندر كه؛ قرآنِ معجز البيان چوق تكرار ايله أڭ زياده
رَبُّ السَّمٰوَاتِ وَ الْاَرْضِ
و
خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَ الْاَرْضَ
آيتلريله خالقمزى بزه طانيتديرييور، دييه او مكتبلى گنجلره ديدم. اونلر دخى تماميله قبول ايدوب تصديق ايدهرك: "حدسز شكر اولسون ربّمزه كه، تام قدسى و عينِ حقيقت بر درس آلدق. اللّٰه سندن راضى اولسون." ديديلر. بن ده ديدم:
— 561 —
إنسان بيڭلر چشيد ألملر ايله متألّم و بيڭلر نوع لذّتلر ايله متلذّذ اولاجق بر ذىحيات ماكينه و غايت درجه عجزيله برابر حدسز مادّى، معنوى دشمنلرى و نهايتسز فقريله برابر حدسز ظاهرى و باطنى إحتياجلرى بولونان و متماديًا زوال و فراق طوقاتلرينى يين بر بيچاره مخلوق ايكن، بردن ايمان و عبوديتله بويله بر پادشاهِ ذو الجلاله إنتساب ايدوب بتون دشمنلرينه قارشى بر نقطهِٔ إستناد و بتون حاجاتنه مدار بر نقطهِٔ إستمداد بولارق، هركس منسوب اولديغى أفنديسنڭ شرفيله، مقاميله إفتخار ايتديگى گبى، او ده بويله نهايتسز قدير و رحيم بر پادشاهه ايمان ايله إنتساب ايتسه و عبوديتله خدمتنه گيرسه و أجلڭ إعدام إعلاننى كندى حقّنده ترخيص تذكرهسنه چويرسه نه قدر ممنون و منّتدار و نه قدر متشكّرانه إفتخار ايدهبيلير، قياس ايديڭز.
او مكتبلى گنجلره ديديگم گبى مصيبتزده محبوسلره ده تكرار ايله ديرم: اونى طانييان و إطاعت ايدن زندانده دخى اولسه بختياردر. اونى اونوتان سرايلرده ده اولسه زنداندهدر، بدبختدر. حتّى بر بختيار مظلوم إعدام اولونوركن بدبخت ظالملره ديمش: "بن إعدام اولمايورم. بلكه ترخيص ايله سعادته گيدييورم. فقط بن ده سزى إعدامِ أبدى ايله محكوم گورديگمدن سزدن تام إنتقاممى آلييورم." لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ دييهرك سُرور ايله تسليمِ روح ايدر.
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
٭ ٭ ٭
— 562 —
ميوه رسالهسندن يدنجى مسئله
(دڭزلى حپسنده بر جمعه گوننڭ محصوليدر.)
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
وَمَا اَمْرُ السَّاعَةِ اِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ ٭ مَا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمْ اِلَّا كَنَفْسٍ وَاحِدَةٍ ٭ فَانْظُرْ اِلٰى اٰثَارِ رَحْمَتِ اللّٰهِ كَيْفَ يُحْيِى الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا اِنَّ ذٰلِكَ لَمُحْيِى الْمَوْتٰى وَ هُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
بر زمان قسطمونيده "خالقمزى بزه طانيتدير" ديين ليسه طلبهلرينه سابق آلتنجى مسئلهده مكتب فنوننڭ ديللريله ويرديگم درسى، دڭزلى حپسخانهسنده بنمله تماس ايدهبيلن محبوسلر اوقوديلر. تام بر قناعتِ ايمانيه آلدقلرندن آخرته بر إشتياق حسّ ايدوب، "بزه آخرتمزى ده تام بيلدير. تا كه نفسمز و زمانڭ شيطانلرى بزى يولدن چيقارماسين، داها بويله حپسلره صوقماسين." ديديلر. و دڭزلى حپسندهكى رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ و سابقًا آلتنجى مسئلهيى اوقويانلرڭ آرزولرى ايله آخرت ركننڭ دخى بر خلاصهسنڭ بيانى لازم گلدى. بن ده رسالهِٔ نوردن بر قيصه خلاصه ايله ديدم:
ناصلكه آلتنجى مسئلهده بز خالقمزى أرضدن، سماواتدن صوردق؛ اونلر فنلرڭ ديللريله خالقمزى بزه گونش گبى طانيتديرديلر. عينًا بز ده، آخرتمزى باشده او
— 563 —
بيلديگمز ربّمزدن، صوڭره پيغمبريمزدن (عصم)، صوڭره قرآنمزدن، صوڭره سائر پيغمبرلر و مقدّس كتابلردن، صوڭره ملائكهلردن، صوڭره كائناتدن صوراجغز. ايشته أوّلا برنجى مرتبهده آخرتى اللّٰهدن صورييورز. او ده بتون گوندرديگى ألچيلريله و فرمانلريله و بتون إسملريله و صفتلريله "أوت آخرت وار و سزى اورايه سَوق ايدييورم." فرمان ايدييور. اوننجى سوز، اون ايكى پارلاق و قطعى حقيقتلر ايله أسماءِ حسنىدن بر قسم إسملرڭ آخرته دائر جوابلرينى إثبات و ايضاح أيلهمش. بوراده، او ايضاحه إكتفاءً غايت قيصه بر إشارت ايدرز.
أوت مادام هيچ بر سلطنت يوقدر كه، او سلطنته إطاعت ايدنلره مكافاتى و عصيان ايدنلره مجازاتى بولونماسين. ألبته ربوبيتِ مطلقه مرتبهسنده بر سلطنتِ سرمديهنڭ، او سلطنته ايمان ايله إنتساب و إطاعت ايله فرمانلرينه تسليم اولانلره مكافاتى و او عزّتلى سلطنتى كفر و عصيانله إنكار ايدنلره ده مجازاتى؛ او رحمت و جماله و او عزّت و جلاله لايق بر طرزده اولاجق دييه "ربّ العالمين" و "السلطان الديّان" إسملرى جواب ويرييورلر.
هم مادام گونش گبى، گوندوز گبى، زمين يوزنده بر عمومى رحمتى و إحاطهلى بر شفقت و كرمى گوزيمزله گورويورز. مثلا او رحمت، هر بهارده عموم آغاجلرى و ميوهلى نباتلرى جنّت حوريلرى گبى گيديروب، سوسلنديروب، أللرينه هر چشيد ميوهلرى ويروب بزلره اوزاتوب "هايدى آليڭز، يهيڭز" ديديگى گبى؛ بر زهرلى سينگڭ أليله بزلره شفالى، طاتلى بالى يديرديگى و ألسز بر بوجگڭ أليله أڭ يوموشاق ايپگى بزلره گيديرديگى گبى، بر آووج قدر كوچوجك چكردكلرده، تخمجقلرده بيڭلرله بطمان طعاملرى بزم ايچون صاقلايان و إحتياط ذخيرهسى اولارق او كوچوجك دهپولرده يرلشديرن بر رحمت و بر شفقت، ألبته هيچ شبهه اولاماز كه؛ بو درجه نازنينانه بسلهديگى بو سَويملى و منّتدارلرى و پرستشكارلرى
— 564 —
اولان مؤمن إنسانلرى إعدام ايتمز. بلكه اونلرى داها پارلاق رحمتلره مظهر ايتمك ايچون، حياتِ دنيويه وظيفهسندن ترخيص ايدر دييه "رحيم" و "كريم" إسملرى سؤالمزه جواب ويرييورلر؛ "اَلْجَنَّةُ حَقٌّ" دييورلر.
هم مادام بز گوزيمزله گورويورز كه: عموم مخلوقلرده و زمين يوزنده اويله بر حكمت ألى ايشلهيور و اويله بر عدالت ئولچولريله ايشلر دونويور كه، عقلِ بشر اونڭ فوقنده دوشونهمييور. مثلا: إنسانڭ بيڭ جهازاتنه طاقيلان حكمتلرندن يالڭز بر كوچك چكردك قدر قوّهِٔ حافظهسنده بتون تاريخچهِٔ حياتنى و اوڭا تماس ايدن حدسز حادثاتى او قوّهجكده يازوب، اونى بر كتبخانه حكمنه گتيروب و إنسانڭ حشرده محكمهسى ايچون نشر اولاجق اولان دفترِ أعمالنڭ بر كوچك سندى اولارق هر وقت خاطرلتمق سرّى ايله هر إنسانڭ ألنه ويرهرك دماغنڭ جيبنه قويان بر أزلى حكمت و بتون مصنوعاتده غايت حسّاس ميزانلر ايله أعضالرينى يرلشديرن و ميقروبدن گرگدانه، سينكدن سيمورغه قوشنه، بر چيچكلى نباتدن ميليارلرله، تيريليونلرله چيچكلر آچان بهار چيچگنه قدر، إسرافسز ئولچولرله بر تناسب، بر موازنه، بر إنتظام و بر جمال ايچنده مصنوعاتى بر حسنِ صنعت ياپان و هر ذىحياتڭ حقوقِ حياتنى كمالِ ميزانله ويرن؛ و اييلكلره گوزل نتيجهلر و فنالقلره فنا نتيجهلر ويرديرن و آدم (عس) زمانندن بَرى طاغى و ظالم قَوملره وورديغى طوقاتلرله كندينى پك قوّتلى إحساس ايتديرن بر عدالتِ سرمديه، ألبته و هيچ بر شبهه گتيرمز كه: گونش گوندوزسز اولماديغى گبى؛ او حكمتِ أزليه و او عدالتِ سرمديه ده آخرتسز اولمازلر و ئولومده أڭ بيوك ظالملرله أڭ بيچاره مظلوملرڭ بر طرزده گيتمهلرندهكى عاقبتسز دهشتلى بر حقسزلغه و عدالتسزلگه و حكمتسزلگه هيچ بر وجهله مساعده ايتمزلر دييه "حكيم" و "حَكم" و "عدل" و "عادل" إسملرى بزم سؤالمزه قطعى جواب ويرييورلر.
— 565 —
هم مادام بتون ذىحيات مخلوقلرڭ أللرى يتيشمديگى و إقتدارلرى دائرهسنده اولميان بتون حاجتلرى و بتون فطرى مطلبلرى، بر نوع دعا بولونان إستعدادِ فطرى و إحتياجِ ضرورى ديللريله ايستدكلرى وقتده، غايت رحيم و ايشيديجى و شفقتلى بر دستِ غيبى طرفندن ويريلديگندن و إختيارى اولان دعواتِ إنسانيهنڭ، خصوصًا خواصلرڭ و نبيلرڭ دعالرينڭ اون عدددن آلتى يديسى خلافِ عادت مقبول اولماسندن قطعى آڭلاشيلييور كه: هر دردلينڭ آهنى، هر محتاجڭ دعاسنى ايشيدن و ديڭلهين بر سميعِ مجيب پرده آرقهسنده وار و باقار كه؛ أڭ كوچك بر ذىحياتڭ أڭ كوچك بر إحتياجنى گورور و أڭ گيزلى بر آهنى ايشيتير، شفقت ايدر، فعلًا جواب ويرر، ممنون ايدر. ألبته و هر حالده هيچ بر شبهه إحتمالى قالماز كه: مخلوقلرڭ أڭ أهمّيتليسى اولان نوعِ إنسانڭ أڭ أهمّيتلى و عمومى اولان و عموم كائناتى و عموم أسماء و صفاتِ إلٰهيهيى علاقهدار ايدن بقاءِ اُخرويهيه عائد دعالرينى ايچنه آلان و نوعِ إنسانڭ گونشلرى و ييلديزلرى و قوماندانلرى اولان بتون پيغمبرلرى آرقهسنه آلوب اونلره دعاسنه " آمين، آمين" ديديرتن و امّتندن هر گون هر فردِ متديّن هيچ اولمازسه قاچ دفعهلر اوڭا صلوات گتيرمكله اونڭ دعاسنه " آمين، آمين" ديين و بلكه بتون مخلوقات اونڭ او دعاسنه إشتراك ايدهرك "أوت يا ربّنا! ايستديگنى وير، بز ده اونڭ ايستديگنى ايستهيورز." دييورلر. ايشته بتون بو ردّ ايديلمز شرائط آلتنده بقاءِ اُخرويه و سعادتِ أبديه ايچون حشرڭ حدسز أسبابِ موجبهسندن محمّد عليه الصلاة والسلامڭ يالڭز تك دعاسى، جنّتڭ وجودينه و بهارڭ ايجادى قدر قدرتنه قولاى اولان آخرتڭ ايجادينه كافى بر سببدر دييه "مجيب" و "سميع" و "رحيم" إسملرى بزم سؤالمزه جواب ويرييورلر.
هم مادام گوندوز بداهتله گونشى گوسترديگى گبى؛ زمين يوزنده، موسملرڭ تبدّلنده كلّى ئولمك و ديريلمكده، پرده آرقهسنده بر متصرّف غايت إنتظامله قوجه كُرهِٔ أرضى بر باغچه، بلكه بر آغاج قولايلغنده و إنتظامنده و عظمتلى بهارى بر
— 566 —
چيچك سهولتنده و ميزانلى زينتنده و زمين صحيفهسنده اوچ يوز بيڭ حشر و نشرڭ نمونه و مثاللرينى گوسترن اوچ يوز بيڭ كتاب حكمندهكى نباتات و حيوانات طائفهلرينى زمينڭ يوزنده يازار، برابر و بربرى ايچنده شاشيرميهرق، قاريشق ايكن قاريشديرميهرق، بربرينه بڭزهمكله برابر إلتباسسز، سهوسز، خطاسز، مكمّل، منتظم، معنيدار يازان بر قلمِ قدرت، بو عظمتى ايچنده حدسز بر رحمت و نهايتسز بر حكمت ايله ايشلديگى گبى؛ قوجه كائناتى بر خانهسى مِثللو إنسانه مسخّر و مزيَّن ايدوب تفريش ايتمك و او إنسانى خليفهِٔ زمين ايدهرك طاغلرڭ و گوكلرڭ و يرڭ تحمّلندن چكيندكلرى أمانتِ كبرايى اوڭا ويرمهسى و سائر ذىحياتلر اوستنده بر درجه ضابطلك مرتبهسيله مكرّم ايتمهسى و خطاباتِ سبحانيهسنه و صحبتنه مشرّف ايتمكله فوق العاده بر مقام ويرديگى و بتون سماوى فرمانلرده اوڭا سعادتِ أبديهيى و بقاءِ اُخرويهيى قطعى وعد و عهد ايتديگى حالده، ألبته هيچ شبهه اولماز كه: بهار قدر قدرتنه قولاى گلن دارِ سعادتى او مكرّم و مشرّف إنسانلر ايچون آچاجق و ياپاجق و حشر و قيامتى گتيرهجك دييه محيى و مميت و حىّ و قيّوم و قدير و عليم إسملرى، خالقمزدن صورمامزه جواب ويرييورلر.
أوت هر بهارده بتون آغاجلرى و اوتلرڭ كوكلرينى عينًا إحيا و نباتى و حيوانى اوچ يوز بيڭ نوع حشر و نشرڭ نمونهلرينى ايجاد ايدن بر قدرت، محمّد و موسى عليهما الصلاة والسلاملرڭ هر برينڭ امّتنڭ گچيرديگى بيڭ سنهلك زمان، خيالًا قارشى قارشىيه گتيريلوب باقيلسه، حشر و نشرڭ بيڭ مثالنى و بيڭ دليلنى ايكى بيڭ بهارده (حاشيه) سابق هر بر بهار؛ قيامتى قوپمش، ئولمش و قارشيسندهكى بهار، اونڭ حشرى حكمندهدر. گوسترديگى گورولهجك. و بويله بر قدرتدن حشرِ جسمانىيى اوزاق گورمك، بيڭ درجه كورلك و عقلسزلقدر.
— 567 —
هم مادام نوعِ بشرڭ أڭ مشهورلرى اولان يوز يگرمى درت بيڭ پيغمبرلر إتّفاقله سعادتِ أبديهيى و بقاىِ اُخرويهيى جنابِ حقّڭ بيڭلر وعد و عهدلرينه إستنادًا إعلان ايدوب معجزهلريله طوغرى اولدقلرينى إثبات ايتدكلرى گبى، حدسز أهلِ ولايت، كشف ايله و ذوق ايله عين حقيقته إمضا باصييورلر. ألبته او حقيقت گونش گبى ظاهر اولور، شبهه ايدن ديوانه اولور. أوت بر فنده و بر صنعتده متخصّص بر ايكى ذاتڭ او فن و او صنعته عائد حكملرى و فكرلرى، او فنده إختصاصى اولميان بيڭ آدمڭ، (حتّى باشقه فنلرده عالم و أهلِ إختصاص ده اولسهلر) مخالف فكرلرينى حكمدن إسقاط ايتدكلرى گبى؛ بر مسئلهده، مثلا رمضان هلالنى يومِ شكده إثبات ايتمك و "سوت قونسروهلرينه بڭزهين جويزِ هندى باغچهسى روىِ زمينده وار" دييه دعوا ايتمكده ايكى إثبات ايديجى، بيڭ إنكار ايديجى و نفى ايديجيلره غلبه ايدوب دعوايى قزانييورلر. چونكه إثبات ايدن يالڭز بر جويزِ هندىيى وياخود يرينى گوسترسه قولايجه دعوايى قزانير. اونى نفى و إنكار ايدن، بتون روىِ زمينى آرامق، طرامقله هيچ بر يرده بولونماديغنى گوسترمكله دعواسنى إثبات ايدهبيلديگى گبى؛ جنّتى و دارِ سعادتى إخبار و إثبات ايدن يالڭز بر ايزينى و سينهمادهكى گبى كشفًا بر گولگهسنى و بر ترشّحنى گوسترمكله دعوايى قزانديغى حالده؛ اونى إنكار و نفى ايدن، بتون كائناتى و أزلدن أبده قدر بتون زمانلرى گورمك و گوسترمكله آنجق إنكارينى و نفينى إثبات ايتمكله دعوايى قزانهبيلير. بو أهمّيتلى سردندر كه؛ خصوصى بر يره باقميان و ايمانى حقيقتلر گبى عموم كائناته باقان نفيلر و إنكارلر (ذاتنده محال اولمامق شرطيله) إثبات ايديلمز دييه أهلِ تحقيق إتّفاق ايدوب بر دستورِ أساسى قبول ايتمشلر.
ايشته بو قطعى حقيقته بناءً بيڭلر فيلسوفلرڭ مخالف فكرلرى، بويله ايمانى مسئلهلرده بر تك مخبرِ صادقه قارشى هيچ بر شبهه حتّى هيچ بر وسوسه ويرمهمك لازم گليركن، يوز يگرمى درت بيڭ إثبات ايديجى و أهلِ إختصاص مخبرِ صادقڭ
— 568 —
و حدسز و نهايتسز مثبت و متخصّص أهلِ حقيقت و أصحابِ تحقيقڭ إتّفاق ايتدكلرى أركانِ ايمانيهده، عقلى گوزينه اينمش، قلبسز و معنوياتدن اوزاقلاشمش، كورلشمش بر قاچ فيلسوفڭ إنكارلريله شبههيه دوشمك نه قدر أحمقلق و ديوانهلك اولديغنى قياس ايديڭز.
هم مادام گوزيمزله، گوندوز گبى؛ هم نفسمزده، هم أطرافمزده بر رحمتِ عامّه و بر حكمتِ شامله و بر عنايتِ دائمه مشاهده ايدييورز و دهشتلى بر سلطنتِ ربوبيت و دقّتلى بر عدالتِ عاليه و عزّتلى إجراآتِ جلاليهنڭ آثارينى و جلوهلرينى گورويورز. حتّى بر آغاجڭ ميوهلرى و چيچكلرى صاييسنجه او آغاجه حكمتلر طاقان بر حكمت و هر بر إنسانڭ جهازاتى و حسّياتى و قوّهلرى عددنجه إحسانلر و إنعاملر اوڭا باغلامش بر رحمت و قَومِ نوح (عس) و هود (عس) و صالح (عس) و قَومِ عاد و ثمود و فرعون گبى عاصى ملّتلره طوقاتلر ووران و أڭ كوچك بر ذىحياتڭ حقّنى محافظه ايدن عزّتلى و عنايتلى بر عدالت و
وَ مِنْ اٰيَاتِهِ اَنْ تَقُومَ السَّمَاءُ وَ الْاَرْضُ بِاَمْرِهِ ثُمَّ اِذَا دَعَاكُمْ دَعْوَةً مِنَ الْاَرْضِ اِذَا اَنْتُمْ تَخْرُجُونَ
آيتى، عظمتلى بر ايجاز ايله دير:
ناصلكه ايكى قيشلهده ياتان و طوران مطيع عسكرلر، بر قوماندانڭ چاغيرماسيله (بر بورو سسيله) سلاح باشنه، وظيفه باشنه گلمهلرى گبى، عينًا اويله ده: بو ايكى قيشلهنڭ مثالنده و أمره إطاعتده قوجه سماوات و كُرهِٔ أرض، سلطانِ أزلينڭ عسكرلرينه ايكى مطيع قيشله گبى، نه وقت حضرتِ إسرافيلڭ بوروسيله او قيشلهلرده ئولوم ايله ياتانلر چاغيريلسه، درحال جسد لباسلرينى گيوب طيشارى فيرلامالرينى إثبات ايدوب گوسترن هر بهارده أرض قيشلهسى ايچندهكيلر، مَلكِ رعدڭ بوروسيله عين وضعيتى گوسترمهسيله نهايتسز عظمتى آڭلاشيلان بر سلطنتِ ربوبيت؛ ألبته و هر حالده و هيچ شبهه گتيرمز كه، (اوننجى
— 569 —
سوزده إثبات ايديلديگى گبى) او رحمت و حكمت و عنايت و عدالت و سلطنتِ سرمديهنڭ غايت قطعى ايستدكلرى دارِ آخرت و دائرهِٔ حشر و نشرڭ آچيلمامسيله؛ او نهايتسز جمالِ رحمت نهايتسز چركين بر مرحمتسزلگه إنقلاب ايتمهسنه و او حدسز كمالِ حكمت، حدسز قصورلى عبثيته و فائدهسز إسرافاته دونمسنه و او غايت شيرين عنايت، غايت آجى إهانتلره چويرلمسنه و او غايت ميزانلى و حقّانيتلى عدالت، غايت شدّتلى ظلملره قلب اولماسنه و او غايت درجهده حشمتلى و قوّتلى سلطنتِ سرمديه سقوط ايتمهسنه و حشرڭ گلمهمسيله بتون حشمتى غائب اولماسنه و كمالاتِ ربوبيتى عجز و قصور ايله لكهدار اولماسنه، هيچ بر جهتِ إمكانى يوق؛ هيچ بر عقل بو وضعيته إحتمال ويرمز، يوز محال بردن ايچنده بولونور، هم دائرهِٔ إمكان خارجنده باطل و ممتنعدر. چونكه نازنين و نازدار بسلهديگى و عقل و قلب گبى جهازاتله سعادتِ أبديهيه و آخرتده بقاىِ دائمىيه إشتياق حسّنى ويرديگى حالده اونى أبدى إعدام ايتمك، نه قدر غدرلى بر مرحمتسزلك و اونڭ يالڭز دماغنه يوزر حكمتلى فائدهلر طاقديغى حالده اونى ديريلتمهمك اوزره بتون جهازاتنى و بيڭلر فائدهلرى بولونان إستعداداتنى عاقبتسز بر ئولومله فائدهسز، نتيجهسز، حكمتسز بتون بتون إسراف ايتمك نه درجه خلافِ حكمت و بيڭلر وعد و عهدلرينى يرينه گتيرمهمك ايله (حاشا) عجزينى و جهلنى گوسترمك، نه قدر او حشمتِ سلطنته و او كمالِ ربوبيته ضد اولديغنى، هر ذىشعور آڭلار. بونلره قياسًا، عنايت و عدالتى تطبيق أيله.
ايشته خالقمزدن صورديغمز آخرته دائر سؤالمزه رحمٰن، حكيم، عدل، كريم، حاكم إسملرى مذكور حقيقتلرله جواب ويرييورلر، شكسز شبههسز، گونش گبى آخرتى إثبات ايدييورلر.
هم مادام بز گوزيمزله گورويورز: اويله إحاطهلى و عظمتلى بر حفيظيت حكم ايدر كه، او حفيظيت ذىحيات هر شيئڭ و هر حادثهنڭ چوق صورتلرينى و
— 570 —
گورديگى فطرى وظيفهسنڭ دفترينى و أسماءِ إلٰهيهيه قارشى لسانِ حال ايله تسبيحاتنه دائر صحيفهِٔ أعمالنى مثالى لوحهلرده و چكردكلرنده و تخمجقلرنده و لوحِ محفوظڭ نمونهجكلرى اولان قواىِ حافظهلرنده و بِالخاصّه إنسانڭ دماغندهكى معنًا پك بيوك، صورةً پك كوچك كتبخانهسى اولان قوّهِٔ حافظهسنده و سائر مادّى و معنوى إنعكاس آيينهلرنده قيد ايدر، يازديرر؛ ضبط ايدهرك محافظه آلتنه آلير. صوڭره موسمى گلدكجه بتون او معنوى يازيلرى مادّى بر طرزده ده گوزلريمزه گوستروب ميليونلر مثاللر و دليللر و نمونهلر قوّتيله وَ اِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ آيتندهكى أڭ عجيب بر حقيقتِ حشريهيى، قدرتڭ بر چيچگى اولان هر بهار، كندى چيچكِ أكبرنده ميليارلر ديل ايله كائناته إعلان ايدر. باشده نوعِ إنسان اولارق بتون ذىحياتلر و بتون أشيا، فنايه دوشمك و عدمه سقوط ايتمك و هيچلكده محو اولمق و يوقلقده إعدام ايديلمك ايچون ياراديلمامشلر. بلكه بقايه ترقّى و دوامه تصفّى ايدهرك سرمدى وظيفهيه إستعداد ايله گيرمك ايچون خلق اولوندقلرينى غايت قوّتلى إثبات ايدر.
أوت هر بهارده مشاهده ايدييورز كه: گوز موسمى قيامتنده وفات ايدن حدسز نباتات، بهار حشرنده هر بر آغاج، هر بر كوك، هر بر چكردك، هر بر تخم
وَ اِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ
آيتنى اوقويوب بر معناسنى، بر فردينى كندى ديليله، گچمش سنهلرده گورديگى وظيفهنڭ مثاللريله تفسير ايدهرك او عظمتلى حفيظيته شهادت ايدر.
هُوَ الْاَوَّلُ وَ اْلٰاخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْبَاطِنُ
آيتندهكى درت معظّم حقيقتلرى هر شيده گوستروب حفيظيتى أعظمى درجهده و حشرى بهار قولايلغنده و قطعيتنده بزلره درس ويرر. أوت بو درت إسمڭ جلوهلرى، أڭ جزئيدن أڭ كلّىيه قدر جريان ايدرلر. مثلا: ناصلكه بر آغاجڭ منشئى اولان بر چكردك الْاَوَّلُ إسمنه مظهريتله او آغاجڭ غايت مكمّل پروغرامنى و ايجادينڭ نقصانسز
— 571 —
جهازاتنى و تشكّلنڭ بتون شرائطنى جامع بر قوطوجقدر كه؛ حفيظيتڭ عظمتنى إثبات ايدر.
وَ اْلٰاخِرُ إسمنه مظهر اولان ميوهسى ايسه، چكردكلريله او آغاجڭ ايشلديگى بتون فطرى وظيفهلرينڭ فهرستهسنى و عمللرينڭ ليستهسنى و حياتِ ثانيهسنڭ دستورلرينى إحتوا ايدن بر صندوقچهدر كه، أعظمى درجهده حفيظيته شهادت ايدر.
وَ الظَّاهِرُ إسمنه مظهر اولان او آغاجڭ صورتِ جسمانيهسى ايسه، اويله تناسبلى و صنعتلى و سوسلى بر حلّه، بر لباس و آيرى آيرى نقشلر و زينتلر و يالديزلى نشانلرله تزيين ايديلمش؛ گويا يتمش رنكلى بر حورى ألبسهسيدر كه، حفيظيت ايچنده عظمتِ قدرت و كمالِ حكمت و جمالِ رحمتى گوزلره گوسترر.
وَ الْبَاطِنُ إسمنه آيينه اولان او آغاجڭ ايچندهكى ماكينهسى ايسه، اويله منتظم و مكمّل و معجزاتلى بر فابريقه، بر تزگاه، بر كيمياخانه و هيچ بر دالى و ميوهيى و ياپراغى غداسز بيراقميان ميزانلى بر أرزاق قزغانيدر كه؛ حفيظيت ايچنده كمالِ قدرت و عدالتى و جمالِ رحمت و حكمتى گونش گبى إثبات ايدر.
عينًا اويله ده، كُرهِٔ أرض، سنوى موسملر جهتنده بر آغاجدر. إسمِ أوّل جلوهسيله گوز موسمنده حفيظيته أمانت ايديلن بتون تخملر و چكردكلر، بهار چارشافنى گيهن زمين يوزينڭ ميليارلر دال، بوداق و ميوه ويرن و چيچك آچان آغاجنڭ تشكيلاتنه دائر إلٰهى أمرلرڭ مجموعهجقلرى و قدردن گلن دستورلرڭ ليستهلرى و گچن يازڭ ايشلديگى وظيفهلرڭ كوچوجك صحيفهِٔ عمللرى و دفترِ خدماتلريدر كه، بِالبداهه بر حفيظِ ذو الجلال والإكرامڭ حدسز قدرت و عدالتيله و حكمت و رحمتيله ايش گورديگنى گوسترييور.
— 572 —
و سنوى زمين آغاجنڭ آخرى ايسه، ايكنجى گوزده او آغاجڭ گورديگى بتون وظيفهلرينى و أسماءِ إلٰهيهيه قارشى ايتديگى بتون فطرى تسبيحاتلرينى و گلهجك بهار حشرنده نشر اولابيلن بتون صحائفِ عمللرينى، ذرّهجك و كوچوجك قوطوجقلرڭ ايچنه قويوب، حفيظِ ذو الجلالڭ دستِ حكمتنه تسليم ايدر. هُوَ اْلٰاخِرُ إسمنى حدسز ديللرله كائنات يوزنده اوقور.
و بو آغاجڭ ظاهرى ايسه، حشرڭ اوچ يوز بيڭ مثاللرينى و أمارهلرينى گوسترن اوچ يوز بيڭ كلّى و چشيد چشيد چيچكلر آچوب حدسز رحمانيت و رزّاقيت و رحيميت و كريميت سفرهلرينى سرهرك ذىحياتلره ضيافتلر ويرمكله هُوَ الظَّاهِرُ إسمنى ميوهلرى، چيچكلرى، طعاملرى صاييسنجه لسانلرى ايله ذكر ايدوب مدح و ثنا ايدر، گوندوز گبى
وَ اِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ
حقيقتنى گوسترر.
بو حشمتلى آغاجڭ باطنى ايسه، حدّ و حسابه گلمز منتظم ماكينهلرى و ميزانلى فابريقهلرى كمالِ دقّت و إنتظامله ايشلتديرن اويله بر قازان و اويله بر تزگاهدر كه، بر درهمدن بيڭلر بطمان طعاملرى إحضار ايدر، پيشيرير، آجلره يتيشديرر. و اويله بر ميزان و دقّتله ايشلر كه، ذرّه قدر تصادفڭ قاريشماسنه بر ير بيراقماز. هُوَ الْبَاطِنُ إسمنى زمينڭ ايچ يوزيله يوز بيڭ ديل ايله تسبيح ايدن بعض ملائكه گبى يوز بيڭلر طرزلرده إعلان ايدوب إثبات ايدر.
هم أرض، سنوى حياتى حيثيتيله بر آغاج اولديغى و او درت إسم ايچنده حفيظيتى و كذا او درت إسمى، حشر قپوسنه بر آناختار ياپديغى گبى، عينًا اويله ده، دهرى و دنيا حياتى جهتيله ينه ميوهلرى آخرت پازارينه گوندريلن بر منتظم آغاجدر. و او درت إسمه اويله بر مظهر، بر آيينه و آخرته گيدن بر يول آچار كه، گنيشلگنى إحاطهيه و تعبيره عقلمز كافى گلمييور. يالڭز بو قدر ديرز: ناصلكه بر
— 573 —
ساعتڭ ثانيهلرى و دقيقهلرى و ساعتلرى و گونلرى صايان هفتهلق ساعتڭ ميللرى بربرينه بڭزر، بربرينى إثبات ايدر. ثانيهلرڭ حركتنى گورن، سائر چرخلرڭ حركتلرينى تصديق ايتمگه مجبور اولور. عينًا اويله ده؛ سماوات و أرضڭ خالقِ ذو الجلالنڭ بر ساعتِ أكبرى اولان بو دنيانڭ ثانيهلرينى صايان گونلر و دقيقهلرينى حساب ايدن سنهلر و ساعتلرينى گوسترن عصرلر و گونلرينى بيلديرن دورلر بربرينه بڭزر و بربرينى إثبات ايدر. و بو گيجهنڭ صباحى و بو قيشڭ بهارى قطعيتنده فانى دنيانڭ قراڭلقلى قيشنڭ باقى بر بهارى و سرمدى بر صباحى گلهجگنى حدسز أمارهلرله خبر ويرر دييه، حفيظ إسمى ايله
هُوَ الْاَوَّلُ وَ اْلٰاخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْبَاطِنُ
إسملرى، خالقمزدن صورديغمز حشر مسئلهسنه، مذكور حقيقتله جواب ويرييورلر.
هم مادام گوزيمزله گورويورز و عقلمزله آڭلايورز كه؛ إنسان شو كائنات آغاجنڭ أڭ صوڭ و أڭ جمعيتلى ميوهسى و حقيقتِ محمّديه عليه الصلاة والسلام جهتيله چكردكِ أصليسى و كائنات قرآننڭ آيتِ كبراسى و إسمِ أعظمى طاشييان آيت الكرسيسى و كائنات سراينڭ أڭ مكرّم مسافرى و او سرايدهكى سائر سكنهلرده تصرّفه مأذون أڭ فعّال مأمورى و كائنات شهرينڭ زمين محلّهسنڭ باغچهسنده و تارلاسنده، واردات و صرفياته و زرع ايديلمسنه (أكيلمسنه) نظارته مأمور و يوزر فنلرله و بيڭلر صنعتلرله تجهيز ايديلمش أڭ گورولتولى و أڭ مسؤليتلى ناظرى و كائنات ئولكهسنڭ أرض مملكتنده، پادشاهِ أزل و أبدڭ غايت دقّت آلتنده بر مفتّشى و بر نوع خليفهِٔ أرضى و جزئى كلّى بتون حركاتى قيد ايديلن بر متصرّفى و سماوات، أرض و جبالڭ قالديرماسندن چكيندكلرى أمانتِ كبرايى اوموزينه آلان و اوڭنه ايكى عجيب يول آچيلان، برنجى يولده ذىحياتڭ أڭ بدبختى و ايكنجى يولده أڭ بختيارى و چوق گنيش بر عبوديتله مكلّف بر عبدِ كلّى
— 574 —
و كائنات سلطاننڭ إسمِ أعظمنه مظهر و بتون أسماسنه أڭ جامع بر آيينهسى و خطاباتِ سبحانيهسنه و قونوشمهلرينه أڭ آڭلايشلى بر مخاطبِ خاصّى و كائناتڭ ذىحياتلرى ايچنده أڭ زياده إحتياجليسى و حدسز فقريله و عجزيله برابر حدسز مقصدلرى و آرزولرى و نهايتسز دشمنلرى و اونى إنجيتن ضررلى شيلرى بولونان بر بيچاره ذىحياتى و إستعدادجه أڭ زنگينى و لذّتِ حيات جهتنده أڭ متألّمى و لذّتلرى دهشتلى ألملرله آلوده و بقايه أڭ زياده مشتاق و محتاج و أڭ چوق لايق و مستحق و دوامى و سعادتِ أبديهيى حدسز دعالرله ايستهين و يالواران و بتون دنيا لذّتلرى اوڭا ويريلسه، اونڭ بقايه قارشى آرزوسنى تطمين ايتمهين و اوڭا إحسانلر ايدن ذاتى پرستش درجهسنده سَون و سَوْديرن و سَويلن چوق خارقه بر معجزهِٔ قدرتِ صمدانيه و بر أعجوبهِٔ خلقت و كائناتى ايچنه آلان و أبده گيتمك ايچون ياراديلديغنه بتون جهازاتِ إنسانيهسى شهادت ايدن.. و بويله يگرمى كلّى حقيقتلرله جنابِ حقّڭ حق إسمنه باغلانان و أڭ كوچك ذىحياتڭ أڭ جزئى إحتياجنى گورن و نيازينى ايشيدن و فعلًا جواب ويرن حفيظِ ذو الجلالڭ، حفيظ إسميله متماديًا عمللرى قيد ايديلن و كائناتى علاقهدار ايدهجك أفعاللرى او إسمڭ كاتبينِ كراملريله يازيلان و هر شيدن زياده او إسمڭ نظرِ دقّتنه مظهر بولونان بو إنسانلر، ألبته و ألبته و هر حالده و هيچ بر شبهه گتيرمز كه؛ بو يگرمى حقيقتڭ حكميله، إنسانلر ايچون بر حشر و نشر اولاجق و حق إسميله أوّلكى خدمتلرينڭ مكافاتنى و قصوراتنڭ مجازاتنى چكهجك. و حفيظ إسميله جزئى كلّى قيد آلتنه آلينان هر عملندن محاسبهيه و صورغويه چكيلهجك. و دارِ بقاده سعادتِ أبديه ضيافتگاهنڭ هم شقاوتِ دائمه حپسخانهسنڭ قپولرى آچيلاجق. و بو عالمده چوق طائفهلره قوماندانلق ياپان و قاريشان و بعضًا قاريشديران بر ضابط، طوپراغه گيروب ايشلديگى عمللرندن سؤال اولونمامق و اويانديريلمامق اوزره ياتوب صاقلانميهجقدر.
— 575 —
يوقسه سينگڭ سسنى ايشيدوب حقِّ حياتنى ويرمكله فعلًا جواب ويرديگى حالده، گوك گورولتيسى قوّتنده بقايه عائد حدسز حقوقِ إنسانيهنڭ، مذكور يگرمى حقيقتلر لسانلريله ايديلن و عرش و فرشى چينلاتان دعالرينى ايشيتمهمك و او حدسز حقوقى ضايع ايتمك و سينك قنادينڭ إنتظامى شهادتيله سينك قنادى قدر إسراف ايتمهين بر حكمت، بتون او حقيقتلرڭ باغلاندقلرى إنسانى إستعداداتى و أبده اوزانان أمللرى و آرزولرى و او إستعداد و آرزولرى بسلهين كائناتڭ پك چوق رابطهلرينى و حقيقتلرينى بتون بتون إسراف ايتمك اويله بر حقسزلقدر و اويله إمكان خارجندهدر و اويله ظالمانه بر چركينلكدر كه؛ حق و حفيظ و حكيم و جميل و رحيم إسملرينه شهادت ايدن بتون موجودات اونى ردّ ايدرلر. يوز درجه محال و بيڭ وجهله ممتنعدر ديرلر. ايشته خالقمزدن حشره دائر صورديغمز سؤاله، حق، حفيظ، حكيم، جميل و رحيم إسملرى جواب ويروب ديرلر: "بز، حق و حقيقت اولديغمز گبى، هم بزه شهادت ايدن موجوداتڭ تحقّقى مِثللو، حشر حقدر و محقّقدر."
هم مادام.. داها يازاجقدم، فقط گونش گبى معلوم اولماسندن قيصه كسييورم.
ايشته گچمش مثال و ماداملردهكى حقيقتلره قياسًا، جنابِ حقّڭ يوز، بلكه بيڭ أسماسندن كائناته باقان إسملرينڭ هر بريسى، ناصلكه موجوداتدهكى آيينهلرى و جلوهلريله مسمّالرينى بداهتله إثبات ايدرلر. عينًا اويله ده؛ حشرى و دارِ آخرتى ده گوستررلر و قطعيتله إثبات ايدرلر.
هم ناصل خالقمزدن شو صورديغمز سؤالمزه، او ربّمز بتون فرمانلريله و نازل ايتديگى بتون كتابلريله و مسمّا اولديغى أكثر إسملريله بزه قدسى و قطعى جواب ويرييور. عينًا اويله ده، ملائكهلريله و اونلرڭ ديللريله داها باشقه بر طرزده ديديرر.. شويله كه:
— 576 —
مَلكلر ديرلر: "سزڭ زمانِ آدمدن بَرى هم روحانيلرله، هم بزمله گوروشمڭزڭ يوزر تواتر قوّتنده حادثهلرى وار و بزم و روحانيلرڭ وجودلرينه و عبوديتلرينه دلالت ايدن حدسز أمارهلر و دليللر وار. و بز آخرت صالونلرنده و بعض دائرهلرنده گزديگمزى، بربريمزه مطابق اولارق سزڭ قوماندانلريڭز اولان أنبيالرله گوروشديگمز زمان سويلهمشز و دائما ده سويلهيورز. ألبته بو گزديگمز باقى و مكمّل صالونلر و بو صالونلرڭ آرقهلرنده تفريش و تزيين ايديلمش اولان سرايلر و منزللر، هيچ شبههمز يوقدر كه، غايت أهمّيتلى مسافرلرى او يرلرده إسكان ايتمك اوزره بكلهيورلر و سزه قطعى بيان ايدييورز." دييه سؤالمزه جواب ويرييورلر.
هم مادام خالقمز، بزه أڭ بيوك معلّم و أڭ مكمّل استاد و شاشيرماز و شاشيرتماز أڭ طوغرى رهبر اولارق محمّدِ عربى عليه الصلاة والسلامى تعيين ايتمش. و أڭ صوڭ ألچى اولارق گوندرمش. بز دخى، علم اليقين مرتبهسندن عين اليقين و حقّ اليقين مرتبهلرينه ترقّى و تكمّل ايتمك اوزره هر شيدن أوّل بو استاديمزدن، خالقمزدن صورديغمز سؤالى صورمقلغمز لازم گلييور. چونكه او ذات (عصم)، خالقمز طرفندن هر برى برر نشانهِٔ تصديق اولان بيڭ معجزاتيله، قرآنڭ بر معجزهسى اولارق قرآنڭ حق و كلام اللّٰه اولديغنى إثبات ايتديگى گبى؛ قرآن دخى، قرق نوع إعجاز ايله، او ذاتڭ (عصم) بر معجزهسى اولوب، او ذاتڭ (عصم) طوغرى و رسول اللّٰه اولديغنى إثبات ايدهرك ايكيسى برابر، برى عالمِ شهادت لسانى (بتون حياتنده بتون أنبيا و أوليانڭ تصديقلرى آلتنده) ديگرى عالمِ غيب لسانى (بتون سماوى فرمانلرڭ و كائنات حقيقتلرينڭ تصديقلرى ايچنده) بيڭلر آياتيله إدّعا و إثبات ايتدكلرى حقيقتِ حشريه ألبته گونش و گوندوز گبى بر قطعيتدهدر.
أوت حشر گبى، أڭ عجيب و أڭ دهشتلى و طورِ عقلڭ خارجنده اولان بر مسئله، آنجق و آنجق بويله خارقه ايكى استادڭ درسلريله حلّ ايديلير، آڭلاشيلير.
— 577 —
أسكى زمان پيغمبرلرى امّتلرينه قرآن گبى ايضاحات ويرمدكلرينڭ سببى، او دورلر بشريتڭ بدويت و طفوليت دورلرى اولماسيدر. إبتدائى درسلرده ايضاح آز اولور.
الحاصل: مادام جنابِ حقّڭ أكثر إسملرى آخرتى إقتضا ايدوب ايسترلر. ألبته او إسملره دلالت ايدن بتون حجّتلر، بر جهتده آخرتڭ تحقّقنه دخى دلالت ايدرلر. و مادام ملائكهلر آخرتڭ و عالمِ بقانڭ دائرهلرينى گوردكلرينى خبر ويرييورلر. ألبته ملائكهلرڭ، روحلرڭ و روحانياتڭ وجودلرينه و عبوديتلرينه شهادت ايدن دليللر، طولاييسيله آخرتڭ وجودينه دخى دلالت ايدرلر. و مادام محمّد عليه الصلاة والسلامڭ بتون حياتنده وحدانيتدن صوڭره أڭ دائمى دعواسى و مدّعاسى و أساسى آخرتدر؛ ألبته او ذاتڭ نبوّتنه و صدقنه دلالت ايدن بتون معجزهلرى و حجّتلرى، (بر جهتده، طولاييسيله) آخرتڭ تحقّقنه و گلهجگنه شهادت ايدرلر. و مادام قرآنڭ درتدن بريسى حشر و آخرتدر و بيڭ آيتيله حشرى إثبات ايدر و اونى خبر ويرر. ألبته قرآنڭ حقّانيتنه شهادت و دلالت ايدن بتون حجّتلر و دليللر و برهانلر، طولاييسيله آخرتڭ وجودينه و تحقّقنه و آچيلمهسنه دخى دلالت و شهادت ايدرلر.
ايشته باق، بو ركنِ ايمانى نه قدر قوّتلى و قطعى اولديغنى گور.
٭ ٭ ٭