— 470 —
اون ايكنجى شعاع
دڭزلى محكمهسى مدافعاتندن
(٭): استاديمز بديع الزمان سعيد النورسى حضرتلرى، دڭزلى محكمهسى مدافعهنامهسنه بعض لزوملى طىّ و علاوهلرى ياپارق آفيون محكمهسنه (وحدتِ مسئله مناسبتيله) عين مدافعهنامهيى إبراز ايتديگندن، بو دڭزلى مدافعهنامهسنڭ بيوك بر قسمنى، آفيون محكمهسى مدافعهنامهسيله برلشديرمش و "اون دردنجى شعاع" نامنى ويرمشدر.
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
أفنديلر!
سزه قطعى خبر ويرييورم كه: بورادهكى ذاتلرڭ، بزمله و رسالهِٔ نورله مناسبتى اولميان ويا آز بولونانلردن باشقه، ايستديگڭز قدر حقيقى قارداشلرم و حقيقت يولنده حقيقتلى آرقداشلرم وار. بز رسالهِٔ نورڭ كشفياتِ قطعيهسيله ايكى كرّه ايكى درت ايدر درجهسنده صارصيلماز بر قناعتله بيلمشز كه؛ ئولوم بزم ايچون سرِّ قرآن ايله، إعدامِ أبديدن ترخيص تذكرهسنه چوريلمش؛ و بزه مخالف و ضلالتده گيدنلر ايچون او قطعى ئولوم، يا إعدامِ أبديدر (أگر آخرته قطعى ايمانى يوقسه) ويا
— 471 —
أبدى و قراڭلقلى حپسِ منفرددر (أگر آخرته اينانسه و سفاهت و ضلالتده گيتمش ايسه). عجبا دنياده بو مسئلهدن داها بيوك، داها أهمّيتلى بر مسئلهِٔ إنسانيه وار مى كه، بو اوڭا آلَت اولسون؟ سزدن صورويورم! مادام يوقدر و اولاماز، نهدن بزمله اوغراشييورسڭز؟ بز أڭ آغير جزاڭزه قارشى كنديمز، عالمِ نوره گيتمك ايچون بر ترخيص تذكرهسنى آلييورز دييه كمالِ متانتله بكلهيورز. فقط بزى ردّ ايدوب، ضلالت حسابنه محكوم ايدنلرى، سزى بو مجلسده گورديگمز گبى، إعدامِ أبدى ايله و حپسِ منفردله محكوم و پك ياقين بر زمانده او دهشتلى جزايى چكهجكلرينى مشاهده درجهسنده بيلييورز، بلكه گورويورز؛ اونلره إنسانيت طماريله جدًّا آجييورز. بو قطعى و أهمّيتلى حقيقتى إثبات ايتمگه و أڭ متمرّدلرى دخى إلزام ايتمگه حاضرم! دگل وقوفسز، غرضكار، معنوياتده بهرهسز أهلِ وقوفه قارشى بلكه أڭ بيوك عالم و فيلسوفلريڭزه قارشى گوندوز گبى إثبات ايتمزسهم، هر جزايه راضىيم!
ايشته يالڭز بر نمونه اولارق، ايكى جمعه گوننده محبوسلر ايچون تأليف ايديلن و رسالهِٔ نورڭ عمدهلرينى و خلاصه و أساسلرينى بيان ايدهرك رسالهِٔ نورڭ بر مدافعهنامهسى حكمنه گچن ميوه رسالهسنى إبراز ايدييورم و آنقره مقاماتنه ويرمك ايچون، يڭى حرفلرله يازديرمغه مشكلاتلر ايچنده گيزلى چاليشييورز. ايشته اونى اوقويڭز، تام دقّت ايديڭز، أگر قلبڭز (نفسڭزه قاريشمام) بنى تصديق ايتمزسه، بڭا شيمديكى تجريدِ مطلق ايچنده هر حقارت و إشكنجهيى ده ياپسهڭز، سكوت ايدهجگم!
الحاصل؛يا رسالهِٔ نورى تام سربست بيراقڭز وياخود بو قوّتلى و زدهلنمز حقيقتى ألڭزدن گليرسه قيريڭز! بن شيمدىيه قدر سزى و دنياڭزى دوشونمييوردم و دوشونميهجكدم، فقط مجبور ايتديڭز، بلكه ده سزى ايقاظ ايتمك لازم ايدى
— 472 —
كه، قدرِ إلٰهى بزى بو يوله سَوق ايتدى. بز ده
مَنْ اٰمَنَ بِالْقَدَرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِ
دستورِ قدسىيى كنديمزه رهبر ايدوب، هر بر صيقنتيلريڭزى صبر ايله قارشيلايهجغز، دييه عزم ايتدك.
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
أفنديلر!
چوق أمارهلرله قطعى قناعتم گلمش كه؛ حكومت حسابنه، "حسّياتِ دينيهيى آلَت ايدهرك أمنيتِ داخليهيى إخلال ايتمك" ايچون بزه هجوم ايديلمييور. بلكه بو يالانجى پرده آلتنده، زندقه حسابنه، بزم ايمانمز ايچون و ايمانه و أمنيته خدمتمز ايچون بزه هجوم ايديلديگنه چوق حجّتلردن بر حجّتى شودر كه: يگرمى سنه ظرفنده، رسالهِٔ نورڭ يگرمى بيڭ نسخهلرى و پارچهلرينى يگرمى بيڭ آدملر اوقويوب قبول ايتدكلرى حالده، رسالهِٔ نورڭ شاكردلرى طرفندن أمنيتڭ إخلالنه دائر هيچ بر وقوعات اولمامش و حكومت قيد ايتمهمش و أسكى و يڭى ايكى محكمه بولمامش. حالبوكه، بويله كثرتلى و قوّتلى پروپاغنده، يگرمى گونده وقوعاتلر ايله كندينى گوسترهجكدى. ديمك حرّيتِ وجدان پرنسيبنه ضد اولارق، بتون ديندار نصيحتجيلره شامل، لاستيكلى بر قانونڭ (١٦٣) نجى مادّهسى ساخته بر ماسكهدر. زنديقلر، بعض أركانِ حكومتى إغفال ايدهرك، عدليهيى شاشيرتوب، بزى هر حالده أزمك ايستهيورلر.
مادام حقيقت بودر، بز ده بتون قوّتمزله ديرز: أى ديننى دنيايه صاتان و كفرِ مطلقه دوشن بدبختلر! ألڭزدن نه گليرسه ياپيڭز. دنياڭز باشڭزى يسين و ييهجك!
— 473 —
يوزر ميليون قهرمان باشلر فدا اولدقلرى بر قدسى حقيقته، باشمز دخى فدا اولسون! هر جزا و إعدامڭزه حاضرز! حپسڭ خارجى بو وضعيتده، يوز درجه داخلندن داها فنادر. بزه قارشى گلن بويله بر إستبدادِ مطلق آلتنده هيچ بر حرّيت (نه حرّيتِ علميه، نه حرّيتِ وجدان، نه حرّيتِ دينيه) اولمامسندن، أهلِ ناموس و ديانت و طرفدارِ حرّيت اولانلره يا ئولمك ويا حپسه گيرمكدن باشقه بر چاره قالماز. بز ده
اِنَّا ِللّٰهِ وَاِنَّا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ
دييهرك ربّمزه طايانييورز.
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
محكمه رئيسى على رضا بك أفندى!
حقوقمى مدافعه ايتمك ايچون أهمّيتلى بر طلبم و بر رجام وار. بن يڭى حرفلرى بيلمييورم و أسكى يازيم ده پك ناقصدر؛ هم بنى باشقهلرله گوروشديرمييورلر، عادتا تجريدِ مطلق ايچندهيم. حتّى إدّعانامه، اون بش دقيقهدن صوڭره بندن آليندى. هم آووقات طوتمق إقتدارم يوق. حتّى سزه تقديم ايتديگم مدافعاتمڭ، چوق زحمتله، بر قسمنى گيزلى اولارق آنجق يڭى حرف ايله بر صورتنى آلابيلدم. هم رسالهِٔ نورڭ بر نوع مدافعهنامهسى و مسلگنڭ خلاصهسى اولان ميوه رسالهسنڭ بر صورتنى مدّعىعمومه ويرمك ايچون و بر ايكى صورتنى آنقره مقاماتنه گوندرمك ايچون يازديرمشدم. بردن اونلرى أليمدن آلديلر، داها ويرمديلر. حالبوكه أسكيشهر عدليهسى، بزه بر ماكينهيى حپسه گوندردى. بز مدافعاتمزى اونده، يڭى حرفله بر ايكى نسخه يازدق؛ هم او محكمه دخى
— 474 —
يازدى. ايشته أهمّيتلى طلبم: يا بزه بر ماكينهيى سز ويريڭز ويا بزه مساعده ايديڭز، بز جلب ايدهجگز. تا كه هم مدافعاتمى، هم رسالهِٔ نورڭ مدافعهنامهسى حكمندهكى رسالهيى يڭى حرفله ايكى اوچ صورتنى آلوب، هم عدليه وكالتنه، هم هيئتِ وكيلهيه، هم مجلسِ مبعوثانه، هم شوراىِ دولته گوندرهجگز. چونكه إدّعانامهده بتون أساس، رسالهِٔ نوردر و رسالهِٔ نوره عائد دعوا و إعتراض، جزئى بر حادثه و شخصى بر مسئله دگل كه چوق أهمّيت ويريلمهسين. بلكه بو ملّتى و مملكتى و حكومتى جدّى علاقهدار ايدهجك و طولاييسيله عالمِ إسلامڭ نظرِ دقّتنى أهمّيتلى بر صورتده جلب ايدهجك بر كلّى حادثه حكمنده و عمومى بر مسئلهدر.
أوت رسالهِٔ نوره پرده آلتنده هجوم ايدن، أجنبى پارمغيله بو وطندهكى ملّتڭ أڭ بيوك قوّتى اولان عالمِ إسلامڭ توجّهنى و محبّتنى و اخوّتنى قيرمق و نفرت ويرديرمك ايچون سياستى دينسزلگه آلَت ايدهرك پرده آلتنده كفرِ مطلقى يرلشديرنلردر كه، حكومتى إغفال و عدليهيى ايكى دفعهدر شاشيرتوب، دير: "رسالهِٔ نور و شاكردلرى، دينى سياسته آلَت ايدر، أمنيته ضرر إحتمالى وار."
— 474 —
ر حجّتلردن برى، بو مدافعهنامهسى حكمندهكى ميوه رسالهسيدر. بونى عالى بر هيئتِ علميه و إجتماعيه تدقيق ايتسينلر، أگر بنى تصديق ايتمزلرسه، بن هر جزايه و إشكنجهلى إعدامه راضىيم!
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 475 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
رئيس بك أفندى،
قرارنامهده اوچ مادّه أساس طوتولمش:
بريسى:جمعيتدر. بن بورادهكى بتون رسالهِٔ نور شاكردلرينى و بنمله گوروشنلرى ويا اوقويان و يازانلرينى عينيله إشهاد ايدييورم، اونلردن صوريڭز كه، بن هيچ بريسنه ديمهمشم: "بر جمعيتِ سياسيه ويا جمعيتِ نقشيه تشكيل ايدهجگز." دائما ديديگم بودر: بز ايمانمزى قورتارمغه چاليشهجغز. عموم أهلِ ايمان داخل اولدقلرى و اوچ يوز ميليوندن زياده أفرادى بولونان بر مقدّس جماعتِ إسلاميهدن باشقه مابيْنمزده مدارِ بحث اولماديغنى و قرآنده "حزب اللّٰه" نامى ويريلن و عموم أهلِ ايمانڭ اخوّتى جهتيله كنديمزى، قرآنه خدمتمز ايچون حزب القرآن، حزب اللّٰه دائرهسنده بولمشز. أگر قرارنامهده بو معنا مراد ايسه، بتون روحمزله، كمالِ إفتخارله إعتراف ايدرز. أگر باشقه معنالر مراد ايسه، اونلردن خبريمز يوقدر!
ايكنجى مادّه:قرارنامهنڭ إعترافيله، قسطمونى ضابطهسنڭ راپور و تصديقيله، هيچ نشر اولونميهجق طرزده اودون و كومور ييغينلرى آلتنده و ميخلى صندوقلرده بولونان و أسكيشهر محكمهسنڭ تدقيقندن و تنقيدندن گچن و بر خفيف جزايى چكديرن و قطعيًا محرم طوتولان تستّر رسالهسى و هجماتِ ستّه و ذيلى رسالهسى گبى كتابلردن بعض جملهلرينه ياڭليش معنا ويرهرك طوقوز سنه أوّلكى زمانه بزى گوتوروب، جزاسنى چكديگمز صوچ ايله مسئول ايتمك ايستهيور.
— 476 —
اوچنجى مادّه:قرارنامهده قاچ يرنده: "دولتڭ أمنيتنى إخلال ايدهبيلير ويا ياپابيلير." گبى تعبيرلرله إمكانات، وقوعات يرنده إستعمال ايديلمش. هركس ممكندر كه بر قتل ياپسين، بو إمكان ايله مسئول اولابيلير مى؟
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
رئيس بك أفندى!
آنقره مقاماتنه و رئيسِ جمهوره إستدعا صورتنده گوندرديگم مدافعهنامهمى و باش وكالتڭ ده بونى أهمّيتله قبول ايتدكلرينى گوسترن جوابى مكتوبنى ربطًا صونويورم، تقديم ايدرم. مقامِ إدّعانڭ عليهمزده بيان ايتديگى أصلسز، إتهامكارانه أوهامڭ قطعى جوابلرى بو مدافعاتمده واردر. سائر يرلرڭ غرضكارانه و سطحى ضبطنامهلرينه بنا ايديلن بورانڭ أهلِ وقوف راپورنده خلافِ واقع و منطقسز چوق سوزلر واردر كه، اونلره قارشى ده بو إعتراضنامهم تقديم ايديلمشدى. أزجمله:
سزه أوّلجه عرض ايتديگم گبى، أسكيشهر محكمهسنه، ١٦٣ نجى مادّه ايله بنى محكوم ايتمك ايستدكلرى زمان ديمشدم: حكومتِ جمهوريهنڭ ايكى يوز مبعوثى ايچنده عين رقم ١٦٣ مبعوثڭ إمضالريله واندهكى دار الفنونمه (مدرسهمه) يوز أللى بيڭ بانقنوط تخصيصات قبول ايتمهلرى و اونڭ ايله حكومتِ جمهوريهنڭ بڭا قارشى توجّهى، بو ١٦٣ نجى مادّهيى حقّمده حكمدن إسقاط ايدييور، ديديگم حالده؛ او أهلِ وقوف، "١٦٣ مبعوث سعيد عليهنده
— 477 —
تعقيبات ياپمشلر" دييه تحريف ايتمش. ايشته مقامِ إدّعا ده، بو أهلِ وقوفڭ بويله بتون بتون أصلسز إتهاملرينه بناءً بزى مسئول طوتويور. حالبوكه مجلسڭزڭ قراريله، أڭ يوكسك هيئتِ علميه و فنّيهنڭ تدقيقنه و تحقيقنه حواله ايديلن رسالهِٔ نورڭ بتون أجزالرى تدقيقدن صوڭره بِالإتّفاق، حقّمزده ويرديگى قرارده: "سعيدڭ و رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ يازيلرنده؛ دينى، مقدّساتى آلَت ايدوب، دولتڭ أمنيتنى إخلاله تشويق ويا بر جمعيت قورمق و حكومته قارشى بر سوءِ مقصدى بولونمق قصدنده اولديغنى گوسترر بر صراحت و أماره اولماديغنى و سعيدڭ شاكردلرى، مخابرهلرنده حكومته قارشى كوتو بر قصد بسلهمك، بر جمعيت قورمق ويا طريقت گوتمك فكريله حركت ايتمدكلرى آڭلاشيلمقدهدر." دييه متّفقًا قرار ويرمشلر.
هم أهلِ وقوف "سعيد النورسىنڭ يوزده طقسان رسالهسى، هم صميمى، هم حسبى، هم علم و حقيقت و دين أساسلرندن هيچ بر جهتله آيريلمامشلر؛ بونلرده دينى آلَت ايتمك ويا جمعيت تشكيل ايتمكله أمنيتى إخلال حركتنڭ بولونمديغى صريحدر. شاكردلرڭ بربريله و سعيد النورسيله مخابره مكتوبلرى ده بو نوعدندرلر. بش اون محرم و شكوالى و غيرِ علمى اولان رسالهلردن باشقه بتون رسالهلرى هر برى بر آيتڭ تفسيرى و بر حديثِ شريفڭ حقيقتى نامنه يازيلمشلردر. دين، ايمان، اللّٰه، پيغمبر، آخرت عقيدهلرينى و عبارهلرينى آچيقجه آڭلاتمق ايچون تمثيللر ايله يازيلمش و علمى گوروشلرى و إختيارلره و گنجلره أخلاقى اوگوتلر و حيات تجربهسندن آلينمش عبرتلى وقعهلرى و فائدهلى منقبهلرى إحتوا ايدن موجودڭ يوزده طقساننى تشكيل ايدن رسالهلردر. حكومته و إدارهيه و آسايشه ايليشهجك هيچ بر جهتى يوقدر." دييه متّفقًا قرار ويرمشلردر.
ايشته مقامِ إدّعا، بو يوكسك أهلِ وقوفڭ راپورينه باقميهرق أسكى و مشوّش و ناقص راپوره بناءً عجيب طرزلرده بزى إتهام ايتمهسندن حقيقةً فوق الحدّ متأثّر
— 478 —
بولونمقدهيز. بو إنصافلى محكمهنڭ مسلّم إنصافلرينه ألبته ياقيشديرمايز. حتّى تمثيلده خطا اولماسين بر بكتاشىيه: "نه ايچون نماز قيلمييورسڭ؟" ديمشلر. او ده: "قرآنده لَا تَقْرَبُوا الصَّلٰوةَ وار" ديمش. اوڭا ديمشلر: "بونڭ آرقهسنى، يعنى وَ اَنْتُمْ سُكَارٰى يى ده اوقو" دينيلديگنده، "بن حافظ دگلم" ديمش اولماسى قبيلندن، رسالهِٔ نورڭ بر جملهسنى طوتوب او جملهيى تعديل و نتيجهيى بيان ايدن آخرينى آلميهرق عليهمزده ويريلمكدهدر. تقديم ايدهجگم مدافعهنامهمده، او إدّعانامهيه قارشى مقايسه ايديلديگنده بونڭ اوتوز قرق مثالى گورولهجكدر. بو نمونهلردن لطيف بر واقعهيى بيان ايدييورم:
أسكيشهر محكمهسنده مقامِ إدّعانڭ ناصلسه بر سهو نتيجهسى، رسالهِٔ نورڭ ايمان درسلرينه "خلقلرى إفساد ايدييور" گبى بر تعبير و صوڭرهدن او تعبيردن واز گچديگى حالده، رسالهِٔ نور شاكردلرندن عبد الرزّاق نامنده بر ذات محكمهدن بر سنه صوڭره ديمش:
"هَىْ بدبخت! اوتوز اوچ آياتِ قرآنيه إشاراتنڭ تقديرينه مظهر و إمامِ علىنڭ (رض) اوچ كرامتنڭ إخبارِ غيبيسيله و غوثِ أعظمڭ (قس) قوّتلى بر طرزده إخباريله قيمتِ دينيهسى تحقّق ايدن و بو يگرمى سنه ظرفنده إدارهيه هيچ بر ضررى طوقونميان و هيچ كيمسهيه هيچ بر ضرر ويرمهمسى ايله برابر بيڭلر وطن أولادينى تنوير و إرشاد ايدن و ايمانلرينى قوّتلنديرن و أخلاقلرينى دوزهلتن رسالهِٔ نورڭ إرشادلرينه "إفساد" دييورسڭ. اللّٰهدن قورقمييورسڭ، ديلڭ قوروسون!" ديمش.
شيمدى بو شاكردڭ حقلى اولارق بو سوزينى مقامِ إدّعا گورديگى حالده، "سعيد، أطرافنه فساد صاچمش" تعبيرينى إنصافڭزه و وجدانڭزه حواله ايدييورم.
مقامِ إدّعا، رسالهِٔ نورڭ إجتماعى درسلرينه ايليشمك فكريله، "دينڭ تختى و مقامى وجداندر، حكمه قانونه باغلانماز. أسكيدن باغلانماسيله إجتماعى
— 479 —
كشماكشلر اولمشدر." ديدى. بن ده ديرم كه: "دين يالڭز ايمان دگل، بلكه عملِ صالح دخى دينڭ ايكنجى جزئيدر. عجبا قتل، زنا، سرقت، قمار، شراب گبى حياتِ إجتماعيهيى زهرلنديرن پك چوق بيوك گناهلرى ايشلهينلرى اونلردن منع ايتمك ايچون، يالڭز حپس قورقوسى و حكومتڭ بر خفيهسنڭ گورمسى توهّمى كافى گلير مى؟ او حالده هر خانهده، بلكه هركسڭ ياننده دائما بر پوليس، بر خفيه بولونمق لازم گلير كه، سركش نفسلر كنديلرينى او پيسلكلردن چكسينلر. ايشته رسالهِٔ نور عملِ صالح نقطهسنده، ايمان جانبندن، هركسڭ باشنده هر وقت بر معنوى ياساقجىيى بولونديرر. جهنّم حپسنى و غضبِ إلٰهىيى خاطرينه گتيرمكله فنالقدن قولايجه قورتارير.
هم مقامِ إدّعا بر رسالهنڭ گوزل و فوق العاده كرامتكارانه بر توافقنڭ إمضا ايديلمسيله "بر جمعيت أفرادى" دييه معناسز بر أماره بيان ايتمش. عجبا أصنافلرڭ و خانجيلرڭ دفترلرنده بولونان بو نوع إمضالره جمعيت عنوانى ويريلير مى؟ أسكيشهرده عينى بويله بر وهم اولدى. جواب ويرديگم و معجزاتِ أحمديه رسالهسنى گوسترديگم زمان تعجّبله قارشيلاديلر. أگر مابيْنمزده دنيوى بر جمعيت اولسيدى، بو درجه بنم يوزمدن ضرر گورنلر، ألبته كمالِ نفرتله بندن قاچهجق ايديلر. ديمك ناصل بن و بز، إمامِ غزالى ايله إرتباطمز وار، قوپمييور؛ چونكه اُخرويدر، دنيايه باقمييور. عينًا اويله ده؛ بو معصوم و صافى و خالص ديندارلر، بنم گبى بر بيچارهيه ايمان درسلرينڭ خاطرى ايچون بر قوّتلى علاقه گوسترمشلر. اوندن بو أصلسز موهوم بر جمعيتِ سياسيه وهمنى ويرمش. صوڭ سوزم:
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ
موقوف، حپسِ منفردده
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 480 —
بو گلن قسم چوق أهمّيتليدر
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
صوڭ سوزڭ بر مهمّ پارچهسى
أفنديلر!رئيس بك، دقّت ايديڭز! رسالهِٔ نورى و شاكردلرينى محكوم ايتمك، طوغريدن طوغرىيه كفرِ مطلق حسابنه، حقيقتِ قرآنيه و حقائقِ ايمانيهيى محكوم ايتمك حكمنه گچمكله بيڭ اوچيوز سنهدن بَرى هر سنهده اوچ يوز ميليون اونده يورومش و اوچ يوز ميليار مسلمانلرڭ حقيقته و سعادتِ داريْنه گيدن جادّهِٔ كبرالرينى قپاتميه چاليشمقدر و اونلرڭ نفرتلرينى و إعتراضلرينى كنديڭزه جلب ايتمكدر. چونكه او جادّهده گلوب گيدنلر، گلمش گچمشلره دعالر و حسناتلريله يارديم ايدييورلر. هم بو مبارك وطنڭ باشنه بر قيامت قوپمغه وسيله اولمقدر.
عجبا محكمهِٔ كبراده، بو اوچ يوز ميليار دعواجيلرڭ قارشيسنده سزدن صورولسه كه: "دوقتور دوزينڭ، باشدن نهايته قدر سراپا إسلاميتڭز و وطنڭز و دينڭز عليهنده و فرنكجه "تاريخِ إسلام" نامندهكى أثرى گبى، زنديقلرڭ كتبخانهلريڭزدهكى أثرلرينه، كتابلرينه و سربست اوقومالرينه و او كتابلرڭ شاكردلرى قانونڭزجه جمعيت شكلنى آلمالريله برابر، دينسزلك ويا قومونيستلك ويا آنارشيستلك ويا پك أسكى إفساد قوميتهجيلك ويا منفى تورانجيلق گبى سياستڭزه مخالف جمعيتلرينه ايليشمييورديڭز؟ نهدن هيچ بر سياستله علاقهلرى اولميان و يالڭز ايمان و قرآن جادّهِٔ كبراسنده گيدن و كنديلرينى و وطنداشلرينى إعدامِ أبديدن و حپسِ منفرددن قورتارمق ايچون قرآنڭ حقيقى تفسيرى اولان رسالهِٔ نور گبى غايت حق و حقيقت بر أثرى اوقويانلره و هيچ بر سياسى جمعيتله مناسبتى
— 481 —
اولميان او خالص ديندارلرڭ بربريله اُخروى دوستلق و اخوّتلرينه جمعيت نامى ويروب ايليشمشسڭز. اونلرى پك عجيب بر قانونله محكوم ايتديڭز و ايتمك ايستديڭز." ديدكلرى زمان نه جواب ويرهجكسڭز؟ بز ده سزلردن صورييورز.
و سزى إغفال ايدن و عدليهيى شاشيرتان و حكومتى بزمله، وطنه و ملّته ضررلى بر صورتده مشغول أيلهين معارضلريمز اولان زنديقلر و منافقلر، إستبدادِ مطلقه "جمهوريت" نامى ويرمكله، إرتدادِ مطلقى رژيم آلتنه آلمقله سفاهتِ مطلقه "مدنيت" إسمنى ويرمكله، جبرِ كيفئِ كفرىيه "قانون" إسمنى طاقمقله هم سزى إغفال، هم حكومتى إشغال، هم بزى پريشان ايدهرك، حاكميتِ إسلاميهيه و ملّته و وطنه أجنبى حسابنه ضربهلر وورويورلر.
أى أفنديلر! درت سنهده درت دفعه دهشتلى زلزلهلر، تام تامنه درت دفعه رسالهِٔ نور شاكردلرينه شدّتلى بر صورتده تعرّض و ظلم زمانلرينه توافقى و هر بر زلزله دخى تام تعرّض زماننده گلمهسى و هجومڭ طورماسيله زلزلهنڭ طورماسى إشارتيله، شيمديكى محكوميتمز ايله گلن سماوى و أرضى بلالردن سز مسئولسڭز!
دڭزلى حپسخانهسنده تجريدِ مطلق و حپسِ منفردده موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 482 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
صوڭ سوزڭ بر قسمى
أفنديلر!شيمديكى حياتِ إجتماعيهيى بيلهمديگمدن، مقامِ إدّعانڭ گيديشاتنه گوره، سزجه مصمّم محكوميتمزه بر بهانه اولمق ايچون، پك مصرّانه ايلرى سورديگڭز جمعيتجيلك إتهامنه قارشى پك چوق قطعى جوابلريمزى آنقره أهلِ وقوفنڭ دخى متّفقًا تصديقلريله برابر، بو درجه بو نقطهده إصراريڭزه چوق حيرت و تعجّبده بولونوركن قلبمه بو معنا گلدى: مادام حياتِ إجتماعيهنڭ بر تمل طاشى و فطرتِ بشريهنڭ بر حاجتِ ضروريهسى و عائله حياتندن تا قبيله و ملّت و إسلاميت و إنسانيت حياتنه قدر أڭ لزوملى و قوّتلى رابطه و هر إنسانڭ كائناتده گورديگى و تك باشنه مقابله ايدهمديگى مدارِ ضرر و حيرت و إنسانى و إسلامى وظيفهلرڭ ايفاسنه مانع مادّى و معنوى أسبابڭ تهاجماتنه قارشى بر نقطهِٔ إستناد و مدارِ تسلّى اولان دوستلق و قارداشانه جماعت و طوپلانمق و صميمانه اُخروى جمعيت و اخوّت، هم سياسى جبههسى اولماديغى حالده و بِالخاصّه هم دنيا، هم دين، هم آخرت سعادتلرينه قطعى وسيله اولارق ايمان و قرآن درسنده خالص بر دوستلق و حقيقت يولنده بر آرقداشلق و وطننه و ملّتنه ضررلى شيلره قارشى بر تساند طاشييان رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ پك چوق تقدير و تحسينه شايان درسِ ايمانده طوپلانمالرينه، "جمعيتِ سياسيه" نامنى ويرنلر، ألبته و هر حالده يا غايت فنا بر صورتده آلدانمش ويا غايت غدّار بر آنارشيستدر كه، هم إنسانيته وحشيانه دشمنلق ايدر، هم إسلاميته نمرودانه عداوت ايدر، هم حياتِ إجتماعيهيه آنارشيلگڭ أڭ بوزوق و متردّى طوريله خصومت ايدر و بو وطنه و ملّته و حاكميتِ إسلاميهيه و دينى مقدّساته قارشى مرتدانه، متمرّدانه، عنودانه مجادله ايدر. ويا أجنبى حسابنه بو ملّتڭ جان طمارينى كسمگه و بوزمغه چاليشان الخنّاس بر
— 483 —
زنديقدر كه، حكومتى إغفال و عدليهيى شاشيرتير، تا او شيطانلره، فرعونلره، آنارشيستلره قارشى شيمدىيه قدر إستعمال ايتديگمز معنوى سلاحلريمزى قارداشلريمزه و وطنمزه چويرسين ويا قيرديرسين.
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
أفنديلر! اوتوز قرق سنهدن بَرى أجنبى حسابنه و كفر و إلحاد نامنه بو ملّتى إفساد و بو وطنى پارچهلامق فكريله، قرآن حقيقتنه و ايمان حقيقتلرينه هر وسيله ايله هجوم ايدن و چوق شكللره گيرن بر گيزلى إفساد قوميتهسنه قارشى، بو مسئلهمزده كنديلرينه پرده ياپدقلرى إنصافسز و دقّتسز مأمورلره و بو محكمهيى شاشيرتان اونلرڭ مسلمان كسوهسندهكى پروپاغندهجيلرينه خطابًا، فقط سزڭ حضوريڭزده ظاهرًا سزڭ ايله بر قاچ سوز قونوشهجغمه مساعده ايديڭز.
(فقط ايكنجى گون برائت قرارى، او دهشتلى قونوشمهيى گرىيه بيراقدى.)
تجريدِ مطلقده و حپسِ منفردده
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 484 —
مهمّ بر سؤاله حقيقتلى بر جوابدر.
بيوك مأمورلردن بر قاچ ذات بندن صورديلر كه: "مصطفى كمال سڭا اوچ يوز ليرا معاش ويروب، كردستانه و ولاياتِ شرقيهيه، شيخ سنوسى يرينه واعظِ عمومى ياپمق تكليفنى نهدن قبول ايتمدڭ؟ أگر قبول ايتسهيدڭ إختلال يوزندن كسيلن يوز بيڭ آدمڭ حياتلرينى قورتارمغه سبب اولوردڭ!" ديديلر.
بن ده اونلره جوابًا ديدم كه: يگرميشر اوتوزر سنهلك حياتِ دنيويهيى او آدملر ايچون قورتارمديغمه بدل، يوز بيڭلر وطنداشه، هر بريسنه ميليونلر سنه اُخروى حياتى قزانديرمغه وسيله اولان رسالهِٔ نور، او ضايعاتڭ يرينه بيڭلر درجه ايش گورمش. أگر او تكليفى بن قبول ايتسهيدم، هيچ بر شيئه آلَت اولاميان و تابع اولميان و سرِّ إخلاصى طاشييان رسالهِٔ نور ميدانه گلمزدى. حتّى بن، حپسده محترم قارداشلريمه ديمشدم: أگر آنقرهيه گوندريلن رسالهِٔ نورڭ شدّتلى طوقاتلرى ايچون بنى إعدامه محكوم ايدن ذاتلر، رسالهِٔ نور ايله ايمانلرينى قورتاروب إعدامِ أبديدن نجات بولسهلر، سز شاهد اولڭز، بن اونلرى ده روح و جانمله حلال ايدرم!
برائتمزدن صوڭره دڭزليده بنى ترصّدله تعجيز ايدنلره و بيوك آمرلرينه و پوليس مديريله مفتّشلره ديدم: رسالهِٔ نورڭ قابلِ إنكار اولميان بر كرامتيدر كه؛ يگرمى سنه مظلوميت حياتمده، يوزر رساله و مكتوبلرمده و بيڭلر شاكردلرده هيچ بر جريان، هيچ بر جمعيت ايله و داخلى و خارجى هيچ بر قوميته ايله هيچ بر وثيقه، هيچ بر علاقه، طوقوز آى تدقيقاتده بولونماماسيدر. هيچ بر فكرڭ و تدبيرڭ حدّى ميدر كه، بو خارقه وضعيتى ويرسين. بر تك آدمڭ، بر قاچ سنهدهكى محرم أسرارى ميدانه چيقسه، ألبته اونى مسئول و محجوب ايدهجك يگرمى مادّه بولونهجق. مادام حقيقت بودر؛ يا دييهجكسڭز كه: "پك خارقه و مغلوب اولماز بر دها بو
— 485 —
ايشى چويرييور." ويا دييهجكسڭز: "غايت عنايتكارانه بر حفظِ إلٰهيدر." ألبته بويله بر دها ايله مبارزه ايتمك خطادر، ملّته و وطنه بيوك بر ضرردر. و بويله بر حفظِ إلٰهى و عنايتِ ربّانيهيه قارشى گلمك؛ فرعونانه بر تمرّددر.
أگر ديسهڭز: "سنى سربست بيراقسهق و ترصّد و نظارت ايتمهسهك درسلرڭله و گيزلى أسرارڭله حياتِ إجتماعيهمزى بولانديرهبيليرسڭ."
بن ده ديرم: بنم درسلرم، بِلا إستثنا بتونى، حكومتڭ و عدليهنڭ ألنه گچمش؛ بر گون جزايى موجب بر مادّه بولونمامش. قرق أللى بيڭ نسخه رساله، او درسلردن ملّتڭ أللرنده دقّت و مراقله گزديگى حالده، منفعتدن باشقه هيچ بر ضررى هيچ بر كيمسهيه اولماديغى، هم أسكى محكمهنڭ، هم يڭى محكمهنڭ موجبِ مسئوليت بر مادّه بولاماملرى جهتيله، يڭيسى إتّفاقله برائتمزه؛ و أسكيسى، دنياجه بر بيوگڭ خاطرى ايچون يوز اوتوز رسالهدن بش اون كلمه بهانه ايدوب، يالڭز قناعتِ وجدانيه ايله يوز يگرمى موقوف قارداشلرمدن يالڭز اون بش آدمه آلتيشر آى جزا ويرهبيلمسى قطعى بر حجّتدر كه، بڭا و رسالهِٔ نوره ايليشمهڭز، معناسز بر توهّمله چركين بر ظلمدر. هم داها يڭى درسم يوق و بر سرّم گيزلى قالمادى كه، نظارتله تعديلنه چاليشسهڭز.
بن شيمدى حرّيتمه چوق محتاجم. يگرمى سنهدن بَرى لزومسز و حقسز و فائدهسز ترصّدلر آرتيق يتر! بنم صبرم توكندى. إختيارلق ضعفيتندن، شيمدىيه قدر ياپمديغم بددعايى ياپمق إحتمالى وار. "مظلومڭ آهى، تا عرشه قدر گيدر." دييه بر قوّتلى حقيقتدر.
صوڭره او ظالم، دنياجه بيوك مقاملرده بولونان بدبختلر ديديلر: "سن يگرمى سنهدر بر تك دفعه تاقيهمزى باشڭه قويمادڭ، أسكى و يڭى محكمهلرڭ حضورنده
— 486 —
باشڭى آچمادڭ، أسكى قيافتڭ ايله بولوندڭ. حالبوكه اون يدى ميليون بو قيافته گيردى."
بن ده ديدم: اون يدى ميليون دگل، بلكه يدى ميليون ده دگل، بلكه رضاسيله و قلبًا قبوليله آنجق يدى بيڭ آوروپاپرست سرخوشلرڭ قيافتلرينه رخصتِ شرعيه و جبرِ قانونى جهتيله گيرمكدنسه؛ عزيمتِ شرعيه و تقوا جهتيله، يدى ميليار ذاتلرڭ قيافتلرينه گيرمگى ترجيح ايدرم. بنم گبى يگرمى بش سنهدن بَرى حياتِ إجتماعيهيى ترك ايدن آدمه، "عناد ايدييور، بزه مخالفدر." دينيلمز. هايدى عناد دخى اولسه، مادام مصطفى كمال او عنادى قيرهمادى و ايكى محكمه قيرمادى و اوچ ولايتڭ حكومتلرى اونى بوزمادى؛ سز نجى اولويورسڭز كه، بيهوده هم ملّتڭ، هم حكومتڭ ضررينه، او عنادڭ قيريلماسنه چابالايورسڭز! هايدى سياسى مخالف ده اولسه، مادام تصديقڭز ايله يگرمى سنهدر دنيا ايله علاقهسنى كسن و معنًا يگرمى سنهدن بَرى ئولمش بر آدم، يڭيدن ديريلوب، فائدهسز كندينه چوق ضررلى اولارق حياتِ سياسيهيه گيرهرك سزڭ ايله اوغراشماز؛ بو حالده اونڭ مخالفتندن توهّم ايتمك، ديوانهلكدر. ديوانهلرله جدّى قونوشمق دخى بر ديوانهلك اولماسندن، سزڭ گبيلرله قونوشمهيى ترك ايدييورم. "نه ياپارسهڭز ياپڭز، منّت چكمم!" ديديگم، اونلرى هم قيزديردى، هم صوصديردى. صوڭ سوزم:
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ ٭ حَسْبِىَ اللّٰهُ لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ
٭ ٭ ٭
— 487 —
بو دفعهكى كوچك مدافعاتمده ديمشدم:
رسالهِٔ نوردهكى شفقت، وجدان، حقيقت، حق، بزى سياستدن منع ايتمش. چونكه معصوملر بلايه دوشرلر، اونلره ظلم ايتمش اولورز. بعض ذاتلر بونڭ ايضاحنى ايستديلر. بن ده ديدم:
شيمديكى فورطنهلى عصرده غدّار مدنيتدن نشئت ايدن خودكاملق و عصبيتِ عنصريه و عمومى حربدن گلن إستبداداتِ عسكريه و ضلالتدن چيقان مرحمتسزلك جهتنده اويله بر أشدِّ ظلم و أشدِّ إستبداد ميدان آلمش كه، أهلِ حق حقّنى قوّتِ مادّيه ايله مدافعه ايتسه، يا أشدِّ ظلم ايله، طرفگيرلك بهانهسيله چوق بيچارهلرى ياقهجق، او حالتده او ده أظلم اولاجق وياخود مغلوب قالاجق. چونكه مذكور حسّياتله حركت و تعرّض ايدن إنسانلر، بر ايكى آدمڭ خطاسيله يگرمى اوتوز آدمى، عادى بهانهلرله وورور، پريشان ايدر. أگر أهلِ حق، حق و عدالت يولنده يالڭز وورانى وورسه، اوتوز ضايعاته مقابل يالڭز برى قزانير، مغلوب وضعيتنده قالير. أگر مقابلهِٔ بِالمثل قاعدهِٔ ظالمانهسيله، او أهلِ حق دخى بر ايكينڭ خطاسيله يگرمى اوتوز بيچارهلرى أزسهلر، او وقت حق نامنه دهشتلى بر حقسزلق ايدرلر.
ايشته قرآنڭ أمريله، غايت شدّتله و نفرتله سياستدن و إدارهيه قاريشمقدن قاچينديغمزڭ حقيقى حكمتى و سببى بودر. يوقسه بزده اويله بر حق قوّتى وار كه، حقّمزى تام و مكمّل مدافعه ايدهبيليردك. هم مادام هر شى گچيجى و فانيدر و ئولوم ئولمييور و قبر قپوسى قپانمييور و زحمت ايسه رحمته قلب اولويور؛ ألبته بز، صبر و شكرله توكّل ايدوب سكوت ايدرز. زور ايله، إجبار ايله سكوتمزى بوزديرمق ايسه؛ إنصافه عدالته، غيرتِ وطنيهيه و حميتِ ملّيهيه بتون بتون ضددر، مخالفدر.
— 488 —
خلاصهِٔ كلام: أهلِ حكومتڭ و أهلِ سياستڭ و أهلِ إداره و إنضباطڭ و عدليه و ضابطهنڭ بزمله اوغراشهجق هيچ بر ايشلرى يوقدر. اولسه اولسه، دنياده هيچ بر حكومتڭ مدافعه ايدهمديگى و عقلى باشنده هيچ بر إنسانڭ خوشلانمديغى كفرِ مطلق و دهشتلى بر طاعونِ بشرى و مادّيونلقدن گلن زندقهنڭ تعصّبيله، بر قسم گيزلى زنديقلر شيطنتيله بعض رسمى مأمورلرى آلداتهرق اوهاملانديروب، عليهمزه سَوق ايتمك وار. بز ده ديرز: دگل بويله بر قاچ وهّامى، بلكه دنيايى عليهمزه سَوق ايتسهلر، قرآنڭ قوّتيله، اللّٰهڭ عنايتيله قاچمايز. او إرتدادكار كفرِ مطلقه و او زندقهيه تسليمِ سلاح ايتمهيز!..
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭