— 193 —
سكزنجى لمعه
غوثِ أعظمڭ حزب القرآنه دائر كرامتِ غيبيهسيدر.
(حاشيه): استاديمزڭ شخصنه صريحًا إشارت ايدن بو گبى غيبى كرامت و إشاراتڭ نشرينى استاديمز بديع الزمان سعيد النورسى حضرتلرى آرزو ايتمييور. فقط بزلر دوشوندك كه؛ بو گبى دلالت درجهسنده اولان غيبى إشارتلرڭ أهلِ ايمانجه بيلينمهسنه بو زمانده قطعى لزوم و إحتياج وار. بوڭا بناءً نشر ايدييورز.
ناشرلر
شو رساله ايچندهكى إمضالر ايله گوستريلديگى گبى، خدمتِ قرآنيهدهكى آرقداشلريمه إشتراكم وار. بر قسمى بنم إمضام ايلهدر. بر قسمى اونلرڭ تصويب و إستخراجيله و تصديقلريله اولديغندن بڭا عائد حدّمدن فضله حصّهيى اونلرڭ خاطرى ايچون سكوت ايله قبول ايتدم. يوقسه بو رسالهنڭ باشنده سويلهديگم گبى، بونده اويله بر حصّهِٔ شرفه حقّم يوقدر. اون سنه مقدَّم، او قصيدهِٔ غيبيهيى گوردكجه بڭا معنوى بر إخطار گبى "دقّت ايت!" دييه قلبمه گلييوردى. او خاطرهيى ايكى جهتله ديڭلهمييوردم:
برنجيسى: بنم گبى أهمّيتلى عمرى شان و شرف پردهسى آلتنده حبِّ جاه زهريله زهرلنوب ئولديگى ايچون، يڭيدن بو صورتله نفسِ أمّارهيه ديگر بر شرف قپوسى آچمق ايستهمهمكدى.
— 194 —
ايكنجى جهت: بو معنّد زمانده، بديهى دعوالرى و ظاهرى حجّتلرى قبول ايتمهينلره قارشى، بويله إشاراتِ غيبيه نوعندن خودفروشانه بر طرزده إظهار ايتمك خوشمه گيتمهمكدى.
أڭ نهايت أسارتمڭ سكزنجى سنهسنده، أڭ إشكنجهلى و أڭ صيقنتيلى بر زمانده غايت قوّتلى بر تسلّى و تشويقه محتاج اولديغمزدن بڭا إخطار ايديلدى كه: "بونى، تحديثِ نعمت و بر شكرِ معنوى نوعندن إظهار ايت. هم قورقمه، قناعت ويرهجك درجهده قوّتليدر."
بو إظهارده أڭ مهمّ مقصدم، أسرارِ قرآنيهيه عائد اولان رسالهلرڭ مقبوليتنه غوثِ أعظمڭ إمضا باصماسى نوعندن اولديغيدر.
ايكنجى مقصدم، او قدسى استاديمڭ كرامتنى إظهار ايتمكله، كراماتِ أوليايى إنكار ايدن ملحدلرى إسكات ايدوب، خدمتِ قرآنيهيه فتور ويرهجك چوق أسبابه معروض و چوق عوائقه هدف اولان آرقداشلريمڭ قوّهِٔ معنويهسنى تقويه و شوقلرينى تزييد و فتورلرينى إزاله ايتمك ايدى.
بنم ايچون بر نوع خودفروشلق نوعندن اولديغى ايچون أهمّيتلى ضرردر. فقط او ضرريمى، او قدسى استادم و آرقداشلرم خاطرى ايچون قبول ايتدم. شو "كرامتِ غوثيه رسالهسى" تدريجًا إستخراج ايديلديگى ايچون، بر قاچ پارچه و تتمّهلره إنقسام ايتدى. گيتدكجه بربرينى تنوير و تأييد ايتدكجه وضوح پيدا ايدييور. إشارتڭ بعضسنده ضعف وارسه ده، سائر آرقداشلرينڭ إتّفاقندن آلديغى قوّت، او ضعفى إزاله ايدر.
٭ ٭ ٭
— 195 —
شايانِ حيرت بر تفأل و مهمّ بر إخبارِ غيبى
صبرى، سليمان، بكر، غالب و توفيقڭ فقرهسيدر. هم خسرو، حافظ على و رأفت و عاصمڭ و قلهاوڭندن مصطفىلرڭ فقرهسيدر.
لطيف و مژدهلى بر تفأل: استاد، غالب و سليمان، اُمّى سنان ديواننده مسلگمزه و سوزلره دائر تفأل ايديلدى، شو بيتلر چيقدى. باقدق، "سوزلر" لفظى، بتون ديواننده يالڭز بو قافيهلرده گورونويور. ديمك سوزلر، "حق سوز" هم "نور سوز" اولويور.
ديرم كه يارديمجم اللّٰه، شفاعتجيم رسول اللّٰه.
كه برهانم كتاب اللّٰه، بودر بندهكى حق سوز.
سنڭ قپوڭده قول چوقدر، حسابى، حدّى هيچ يوقدر،
ولٰكن بر دخى يوقدر، سنانِ اُمّى گبى نور سوز.
٭ ٭ ٭
مهمّ بر إخبارِ غيبى
(شيخ گيلانىنڭ كندندن سكز يوز سنه صوڭره غيبآشنا گوزيله خبر ويرديگى بر حادثهِٔ قرآنيهدر.)
قرآنِ معجز البيانڭ خدمتندهكى قدسيته، كرامتكارانه سكز يوز كسور سنه أوّل "غوثِ أعظم" عنوانيله بِحقٍّ إشتهار ايدن قطبِ أعظم شيخ گيلانى،
نَظَرْتُ بِعَيْنِ الْفِكْرِ فِى حَانِ حَضْرَتِى.. حَبِيبًا تَجَلَّى لِلْقُلُوبِ فَجَنَّتِ
— 196 —
فقرهسيله باشلايان قصيدهسنڭ آخرنده "مجموعة الأحزاب"ڭ برنجى جلدينڭ بشيوز آلتمش ايكنجى صحيفهسنده، بش سطرله شو زمانده خدمتِ قرآنيهدهكى هيئته و باشنده بولونان استاديمزه بش وجهله باقييور و گوسترييور. ايشته او بش سطر شودر:
تَوَسَّلْ بِنَا فِى كُلِّ هَوْلٍ وَشِدَّةٍ ٭ اَغِيثُكَ فِى الْاَشْيَاءِ دَهْرًا بِهِمَّتِى اَنَا لِمُرِيدِى حَافِظًا مَا يَخَافُهُ ٭ وَاَحْرُسُهُ فِى كُلِّ شَرٍّ وَ فِتْنَةٍ مُرِيدِى اِذَا مَا كَانَ شَرْقًا وَ مَغْرِبًا ٭ اَغِثْهُ اِذَا مَا سَارَ فِى اَىِّ بَلْدَةٍ فَيَا مُنْشِدًا نَظْمِى فَقُلْهُ وَلَا تَخَفْ ٭ فَاِنَّكَ مَحْرُوسٌ بِعَيْنِ الْعِنَايَةِ وَكُنْ قَادِرِىَّ الْوَقْتِ للّٰهِ مُخْلِصًا ٭ تَعِيشُ سَعِيدًا صَادِقًا بِمُحَبَّتِى
بشنجى سطردن صوڭره گلن خاتمهِٔ قصيده:
وَ جَدِّى رَسُولُ اللّٰهِ اَعْنِى مُحَمَّدًا ٭ اَنَا عَبْدُ الْقَادِرِ دَامَ عِزِّى وَ رِفْعَتِى
ايشته أوّلكى بش سطرده، بش وجهله و بش توافقله شيمدى خدمتِ قرآنيهنڭ باشنده بولونانى گوسترييور.
برنجى وجه:آخردهكى سطرده تَعِيشُ سَعِيدًا إسمنى صراحتله خبر ويرمكله برابر، معيشت خصوصنده عزّت و سعادتله گچينهجگنى خبر ويرييور. أوت خواجهمز، كوچكلگندن بَرى فقرِ حاليله إستغناءِ تام ايله برابر، معيشت خصوصنده أڭ مسعود بر ذاتدر.
ايكنجى وجه:عين سطرڭ باشنده وَكُنْ قَادِرِىَّ الْوَقْتِ فقرهسيله او مريدينه دييور كه: "وقتڭ عبد القادريسى اول." بو قَادِرِى كلماتى، حسابِ أبجدى
— 197 —
ايله اوچ يوز يگرمى بش (٣٢٥) ايدر. استاديمزڭ لقبى "نورسى" اولديغى جهتله، "نورسى"نڭ مقامِ أبجديسى اوچ يوز يگرمى آلتى (٣٢٦) ايدييور. بر تك فرق وار. او تك ألفدر. بيڭ معناسنده "ألف"ه رمز ايدر. ديمك بيڭ اوچ يوز يگرمى بشده (١٣٢٥) شيخ گيلانىيه منسوب بر ذات، شيخ گيلانى طرزنده حقيقتِ قرآنيهيى مدافعه ايتمگه چاليشهجق. حقيقةً استاديمز، بيڭ اوچ يوز يگرمى آلتى (١٣٢٦) سنهسنده (حرّيتڭ ايكنجى سنهسى) مجاهدهِٔ معنويهيه آتيلمشدر.
اوچنجى وجه:اونڭ ايكى إسمى وار: "سعيد"، "بديع الزمان." بو ايكى إسمڭ مجموعنڭ مقامِ أبجديسى "الزّمان"دهكى شدّه صاييلمازسه اوچ يوز يگرمى طوقوز (٣٢٩) ايدييور. ايكى "دال" بر صاييلسه اوچ يوز يگرمى بش (٣٢٥). عينًا كُنْ قَادِرِىَّ الْوَقْتِ دهكى مخاطب او اولماسنه إشارت ايدييور، بلكه دلالت ايدييور. أگر "الزّمان"دهكى اوقونميان ألف لام صاييلسه، قاعدةً قَادِرِى يه دخى بر ألف لام داخل اولمق لازم گلير. چونكه تعريف ايچون، مضاف اليه قالقدقدن صوڭره ألف لام لازم گلير، او حالده دخى مساوى اولورلر.
دردنجى وجه:بو بش سطرده حضرتِ شيخ، إستقبالده بر مريدينه تأمينات ويرييور. قُلْ وَلَا تَخَفْ "قورقمه، سوزلريڭى سويله" دييور. سن شرق و غربه گيدهجكسڭ؛ چوق فتنهلره و شرلره گيروب، عمومنده أسبابِ عاديهنڭ فوقنده بر طرز ايله قورتولارق محفوظ قالاجقسڭ. أوت، بو خدمتِ قرآنيه ايچندهكى ذات، حقيقةً أسارتله شرقه گيتدى. و ينه عجيب بر أسارتله آسيانڭ غربنده اون طوقوز سنه قالدى. حضرتِ شيخڭ ديديگى گبى، چوق شهرلرى گزدى. مجاهدهسى سوزلرلهدر. قُلْ وَلَا تَخَفْ حكميله، چكينميهرك حضرتِ شيخڭ ديديگى گبى ياپمش. يگرمى سنه ظرفنده يگرمى فتنه و مهالكِ عظيمهيه دوشديگى حالده، بر حفظِ غيبى ايله حضرتِ شيخڭ ديديگى گبى محفوظ قالمش. هم فوق المأمول، بر غربت ديارنده فوق العاده عنايته مظهريتى او درجهيه گلمش كه، بر رساله صِرف او عناياتڭ تعدادنده يازيلمشدر.
— 198 —
حضرتِ غوثڭ ديديگى گبى، بز اونڭ أطرافنده مَحْرُوسٌ بِعَيْنِ الْعِنَايَةِ فقرهسنڭ مئالنى گوزيمزله گورويورز.
بشنجى وجه:استاديمز كنديسى سويلهيور كه: "بن سكز طوقوز ياشنده ايكن، بتون ناحيهمزده و أطرافنده أهالى نقشى طريقتنده و اوراجه مشهور غوثِ هيزان ناميله بر ذاتدن إستمداد ايدركن، بن أقربامه و عموم أهالىيه مخالف اولارق "يا غوثِ گيلانى" ديردم. چوجقلق إعتباريله أليمدن بر جويز گبى أهمّيتسز بر شى غائب اولسه، "يا شيخ! سڭا بر فاتحه، سن بنم بو شيئمى بولدير." عجيبدر و يمين ايدييورم كه، بيڭ دفعه بويله حضرتِ شيخ، همّت و دعاسيله إمداديمه يتيشمش. اونڭ ايچون بتون حياتمده عموميتله فاتحه و أذكار نه قدر اوقومش ايسهم، ذاتِ رسالتدن (عصم) صوڭره شيخ گيلانىيه هديه ايديلييوردى. بن اوچ درت جهتله نقشى ايكن، قادرى مشربى و محبّتى بنده إختيارسز حكم ايدييوردى. فقط طريقتله إشتغاله، علمڭ مشغوليتى مانع اولويوردى.
صوڭره بر عنايتِ إلٰهيه إمداديمه يتيشوب غفلتى طاغيتديغى بر زمانده، حضرتِ شيخڭ "فتوح الغيب" نامندهكى كتابى حسنِ تصادفله أليمه گچمش. يگرمى سكزنجى مكتوبده بيان ايديلديگى گبى، حضرتِ شيخڭ همّت و إرشاديله أسكى سعيد (رض) يڭى سعيده إنقلاب ايتمش. او فتوح الغيبڭ تفألنده أڭ أوّل شو فقره چيقدى:
اَنْتَ فِى دَارِ الْحِكْمَةِ فَاطْلُبْ طَبِيبًا يُدَاوِى قَلْبَكَ
يعنى، "أى بيچاره! سن دار الحكمة الإسلاميهده بر أعضا اولمق جهتيله گويا بر حكيمسڭ، أهلِ إسلامڭ معنوى خستهلقلرينى تداوى ايدييورسڭ. حالبوكه أڭ زياده خسته سنسڭ. سن أوّل كنديڭه طبيب آرا، شفا بول؛ صوڭره باشقهسنڭ شفاسنه چاليش." ايشته او وقت، او تفأل سرّيله، مادّى خستهلغم گبى معنوى خستهلغمى ده قطعيًا آڭلادم. او شيخمه ديدم: "سن طبيبم اول." الحقّ او طبيبم اولدى. فقط پك شدّتلى عملياتِ جرّاحيه ياپدى. "فتوح الغيب" كتابنده "يا غلام!" تعبير ايتديگى بر طلبهسنه پك مدهش
— 199 —
عملياتِ جرّاحيه ياپييور. بن كنديمى او غلام يرينه وضع ايتدم. فقط پك شدّتلى خطاب ايدييوردى. "أيّها المنافق" "أى ديننى دنيايه صاتان رياكار" دييه دييه ياريسنى آنجق اوقويهبيلدم. صوڭره او رسالهيى ترك ايتدم. بر هفته باقهمدم. فقط عملياتِ جرّاحيهنڭ آرقهسندن بر لذّت گلدى؛ إشتياق ايله او مبارك أثرى آجى ترياق گبى ويا صولْفاتو گبى ايچدم. الحمد ِللّٰه قباحتلريمى آڭلادم، يارهلريمى حسّ ايتدم، غرور بر درجه قيريلدى." خواجهمزڭ سوزى بيتدى.
ايشته خواجهمزڭ بو ماجراىِ حياتيهسى گوسترييور كه، حضرتِ شيخڭ متوجّه اولديغى و أهمّيتله بحث ايتديگى و إستقبالده گلهجك مريدى بو اولمق ايچون قوّتلى بر إحتمالدر. حضرتِ شيخڭ وفاتندن صوڭره حياتده اولدقلرى گبى تصرّفى أهلِ ولايتجه قبول ايديلن اوچ أولياءِ عظيمهنڭ أڭ أعظمى، او حضرتِ غوثِ گيلانىدر. و ديمش:
اَفَلَتْ شُمُوسُ الْاَوَّلِينَ وَ شَمْسُنَا اَبَدًا عَلٰى فَلَكِ الْعُلَى لَا تَغْرُبُ
فقرهسيله بَعْدَ الْممات دعا و همّتيله مريدلرينڭ آرقهسنده و اوڭنده بولونماسيله، بويله خارقه كرامتِ عجيبه ايله مشهور بر ذات، ألبته بويله بر زمانده قيمتدار بر خدمتِ قرآنيه بر مريدينڭ واسطهسيله اولاجغنى اونڭ گورمسى و گوسترمسى شأنندندر. حضرتِ شيخڭ بحث ايتديگى أهمّيتلى مريدى و طلبهسى و حمايهگردهسى اولان شخص؛ بيڭدن صوڭره، اون دردنجى عصرده گلهجگنه بر ايمادر.
سليمان، صبرى، ذكائى، عاصم، رأفت، على، أحمد خسرو، مصطفى أفندى (رح)،رشدى، لطفى، شاملى توفيق، أحمد غالب (رح)، زهدى، بكر بك، لطفى (رح)، مصطفى، مصطفى، مسعود، مصطفى چاوش (رح)، حافظ أحمد (رح)، حاجى حافظ (رح)، محمد أفندى (رح)، على رضا.
٭ ٭ ٭
— 200 —
شيخ گيلانىنڭ فقرهسيله كرامتكارانه ويرديگى خبرِ غيبينڭ تتمّهسيدر.
اَنَا لِمُرِيدِى فقرهسنده مُرِيدِى "منلا سعيد" كلمهسنه تام توافق ايدييور. يالڭز بر ألف فرق وار. ألف ايسه، قاعدهِٔ صرفيهجه "اَلْفٌ" اوقونور. اَلْفٌ ايسه، بيڭدر. ديمك بيڭ ايكى يوز طقسان درتده (١٢٩٤) دنيايه گلهجك بر مريدى، بو مُرِيدِى لفظنده مراددر. چونكه لِمُرِيدِى ده لام صاييلسه ايكى يوز طقسان درت (٢٩٤) ايدر كه، بر تك فرق ايله سعيدڭ تاريخِ ولادتنه توافق ايدر. أساس عربى صاييلسه فرق يوقدر. لامسز مُرِيدِى ايسه ايكى يوز آلتمش درت (٢٦٤) ايدر. "منلا سعيد" دخى ايكى يوز آلتمش بش (٢٦٥) ايدر. "منلا"دهكى ألف، بيڭه إشارت اولديغى ايچون متباقيسى ايكى يوز آلتمش درت (٢٦٤) قالير.
الحاصل: شو زمانده دلّالِ قرآن و خادمِ فرقان اولان او آدمڭ ايكى إسمى و ايكى لقبى وار. "الْكُرْدى" لقبى ايله "منلا سعيد" إسمى، اَنَا لِمُرِيدِى فقرهسنده ظاهر گورونويور. "نورسى" لقبيله "بديع الزمان سعيد" إسمى كُنْ قَادِرِىَّ الْوَقْتِ فقرهسنده آشكار گورونويور. حتّى خدمتِ قرآنيهده أڭ مهمّ بر آرقداشى و خالص بر طلبهسى اولان خلوصى بگه
للّٰهِ مُخْلِصًا تَعِيشُ سَعِيدًا صَادِقًا بِمُحَبَّتِى
فقرهسنده إشارت اولديغى گبى، ديگر بر قسم طلبهلرينه إشارتلر وار.
رسالهِٔ نور طلبهلرى نامنه
رشدى، خسرو
٭ ٭ ٭
سعيد كندى سويلهيور:
حضرتِ شيخ گيلانى، خدمتِ قرآنيهيه نظرِ دقّتى جلب ايتمك و او خدمتِ قرآنيه آخر زمانده طاغ گبى بيوك بر حادثه اولديغنه إشارت ايچون، كرامتكارانه شو خدمتده
— 201 —
إستعداد و لياقتمڭ پك فوقنده بولونماسى و فداكار، چاليشقان قارداشلرمله چاليشديغمزه فضيلت نقطهسندن دگل، بلكه سبقتيت نقطهسندن إسممى بر درجه گوسترمسى بنى أپى زماندر دوشونديرييوردى. عجبا بونڭ إظهارنده معنوى بر ضرر بڭا ترتّب ايدر، بر غرور، بر خودفروشلق گتيرر دييه سكز اون سنهدر توقّف ايتدم. بوگونلرده إظهاره بر إخطار حسّ ايتدم.
هم قلبمه گلدى كه: حضرتِ شيخ بڭا بر پايه ويرمدى. بلكه سعيد إسمنده بر مريدم مهمّ بر خدمتده بولونهجق، فتنه و بلالردن إذنِ إلٰهى ايله و شيخڭ دعاسيله و همّتيله محفوظ قالاجق.
هم اوزاق يرده طاشلر گورونمز، طاغلر گورونور. ديمك سكز يوز سنه بر مسافهده گورونن، خدمتِ قرآنيهنڭ شاهقهسيدر؛ يوقسه سعيد گبى قارينجهلر دگل. مادام بو كرامتِ غوثيهيى إعلان و إظهارندن، قرآن شاكردلرينڭ و خدمتكارلرينڭ شوقى آرتييور، ألبته آرقهلرنده شيخ گيلانى گبى قهرمانلر قهرمانى ذاتلر همّت و دعالريله و إذنِ إلٰهى ايله حمايه ايتدكلرينى بيلسهلر، شوق و غيرتلرى داها آرتار.
الحاصل: بونى، قارداشلريمى فضله شوقه و زياده غيرته گتيرمك ايچون إظهار ايتدم. أگر قصور ايتمش ايسهم، جنابِ حق عفو ايتسين.
اِنَّمَا الْاَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ
شو آخركى بيت
وَكُنْ قَادِرَىَّ الْوَقْتِ ِللّٰهِ مُخْلِصًا ٭ تَعِيشُ سَعِيدًا صَادِقًا بِمُحَبَّتِى
(حاشيه): صَادِقًا بِمُحَبَّتِى فقرهسنده ناصلكه صادق ايكى قارداشمزه إشارت ايدييور. اويله ده: بِمُحَبَّتِى كلمهسيله ده سعيدڭ برنجى و أڭ مهمّ طلبهسى و إشارات الإعجازڭ تأليفنده مخاطب، مسوّد، مبيّض اولان شهيد مرحوم ملا حبيبه (رحمة اللّٰه عليه) ايمادن خالى دگلدر.
سعيد نورسىيى ايكى اوچ وجهله گوسترديگى گبى، مدارِ إمتيازى اولان إخلاصى ايما ايدهرك و خدمتده ايكنجى اولمق جهتيله ايكى فرقله مُخْلِصًا كلمهسى خلوصى بگه توافقله إشارت ايدييور. قَادِرِىَّ الْوَقْتِ
— 202 —
ده قَادِر كلمهسى اوچ فرق ايله اوچنجى آرقداشى تقدير و إستحسان ايله خلوصئِ ثانى اولان صبرىيه
(حاشيه-١): صبرينڭ حقيقى إسمى محمد صبريدر. بو إسم حسابِ أبجدله تك بر فرق ايله عبد القادرى اولور. ديمك ايكنجى خلوصى برنجى خلوصى گبى برنجيدر. هم حافظ على و قلهاوڭنده مصطفىلر، هم ده ذكائى و كوچك لطفى اونلر گبى إشارتِ غوثيهده ظاهردر.
توافقله إشارت ايدييور.
صادقًا كلمهسيله خارقه بر صداقتله ممتاز دردنجى آرقداشى اولان سليمانه درت فرق ايله توافق جهتيله إشارت ايدييور. صادقًا كلمهسندهكى تنوين داخل ايديلسه، خدمتِ صادقانهده ممتاز اولان بكر آغايه "بكر بك" عنوانيله بر فرق ايله إشارت ايدر. مادام بو بيتِ آخر بو هيئتڭ أفرادينه باقار. بعضلرينه صراحته ياقين إشارت وار. اوتهكيلره أدنا بر ايما دخى قناعت ويرر كه، اونلر دخى مراددر.
الحاصل: بو درت ذات، بو فقيرله برابر خدمتده سبقت ايدوب خلوصى إخلاصيله، صبرى تقديريله، سليمان صداقتيله، بكر خدمت و غيرتيله خدمتِ قرآنيهده بولونديلر. هم مرتبهلرينه ايما صورتنده بو بيت إخبار ايدييور. ألبته دينيلهبيلير كه؛ حضرتِ شيخ اونلرى إذنِ إلٰهيله سعيدڭ أطرافنده گورمش، خبر ويرمش. داها سائر آرقداشلره إشارتلر وار.
(حاشيه-١): سليمان اوچ فرق ايله سعيدده داخل اولديغى گبى، عبد اللّٰه (حاشيه ٢) إسمنده بر قاچ مهمّ قارداشلريمز و مسعود ايله برابر سعيدڭ ايچندهدرلر.
(حاشيه ٢): بِالخاصّه إسلامكويلى و عطابگلى عبد اللّٰهلر
شيمدى إظهاره مأذون اولماديغمدن بڭا تام گورونمييور.
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
فَيَا مُنْشِدًا نَظْمِى
فقرهسنده دخى حضرتِ شيخڭ (رض) مخاطبى شبههسز بديع الزمان ملا سعيددر (رض).
— 203 —
الحاصل:شو عجيب قصيدهسنڭ آخرندهكى شو بش بيتده بش كلمه، مدارِ نظرِ شيخ و محلِّ خطابِ غوثيدر. و او بش كلمه ايسه،
لِمُرِيدِى وَ مُرِيدِى وَ مُنْشِدًا وَ قَادِرِى وَ سَعِيدًا
لفظلريدر. سعيدڭ دخى ايكى لقبى اولان "نورسى"، "الْكُرْدى"؛ ايكى إسمى "منلا سعيد"، "بديع الزمان" بو بش كلمهده بولونور. حضرتِ غوثڭ مدارِ توجّه و خطابى اولان شو بش كلمهسنده، آشكار بر صورتده، مذكور ايكى إسم و لقب، علمِ جفر قاعدهسنده مقامِ أبجد ايله گورونمسى شبهه بيراقمييور كه، حضرتِ شيخ قصيدهسنڭ آخرنده اونڭله قونوشويور، اوڭا تسلّى ويروب تشجيع ايدييور. وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ سرّيله موفّقيتنه تأمينات ويرييور.
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ ٭ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ
فَيَا مُنْشِدًا نَظْمِى
فقرهسنده، نَظْمِى كلمهسى، مقامِ أبجديسى بيڭ اولوب؛ رِسَالَةُ النُّورِ ايكى فرقله، رَسَائِلُ كِتَابِ النُّورِ ڭ (ايكى مدّه صاييلمازسه و شدّه ده لام صاييلسه) مقامِ أبجديسى ينه بيڭدر. ديمك
فَيَا مُنْشِدًا نَظْمِى فَقُلْهُ وَلَا تَخَفْ
فقرهسنڭ مئالِ غيبيسى شودر كه:
يَا مُؤَلِّفَ رِسَالَةِ النُّورِ جَاهِدْ بِهَا فَقُلْ وَلَا تَخَفْ
يعنى "قورقمه، سوزلرينى سويله، نشرينه چاليش."
وَالْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ
امّا فَقُلْهُ وَلَا تَخَفْ فقرهسنده شايانِ حيرت بر توافق وار كه: علمِ جفر قاعدهسيله مقامِ أبجديسى بيڭ اوچ يوز اوتوز ايكى (١٣٣٢) ايدر. شو حالده يَا مُنْشِدًا نَظْمِى فَقُلْهُ وَلَا تَخَفْ مئالِ غيبيسى "يا رسالة النور و سوزلر صاحبى! بڭا باق. غافل طاورانمه! بيڭ اوچ يوز اوتوز ايكيده مجاهدهيه باشلا؛ سوزلرى قورقمه ياز، سويله!" فى الحقيقه سعيد (رض) حرّيتدن صوڭره آز بر زمانده مجاهدهسنده توقّف ايتمش ايسه، بيڭ اوچ يوز اوتوز ايكيده إشارات الإعجازى تأليف
— 204 —
ايله برابر أسكى سعيددن صيريلمق نيّت ايدوب، يڭى سعيد صورتنده بتون قوّتيله مجاهدهِٔ معنويهيه باشلايوب، ايكى اوچ سنه صوڭره ده دار الحكمتِ الإسلاميهده بر ايكى سنه حضرتِ غوثِ گيلانىنڭ شو وصيتنى و أمرينى إمتثال ايدهرك أنوارِ قرآنيهيى نشر ايتمش. ِللّٰه الحمد، شيمدىيه قدر دوام ايدييور.
بو شايانِ حيرت فقرهده جاىِ دقّت شو نقطه وار كه؛ حضرتِ غوث، طوغريدن طوغرىيه آلتنجى عصردن شو عصريمزه باقييور. او آلتنجى عصرڭ آخرلرنده هلاكو فلاكتى گبى فجيع، دهشتلى مشهور فتنهنڭ چوق أليم و فجيع و قبوردهكى أمواتى آغلاتديرهجق درجهده دهشتلى بر نوعى، شو اون دردنجى عصرده بولونويور. بو ايكى عصر بربرينه توافق ايدييور كه، حضرتِ شيخ اوندن بوڭا باقييور.
رسالهِٔ نور طلبهلرى نامنه
رأفت، خسرو، حافظ على، صبرى
٭ ٭ ٭
شو كرامتِ غوثيه مناسبتيله اوچ نقطه بيان ايديلهجك:
برنجى نقطه:حضرتِ غوثڭ قصيدهسنڭ باشنده بو بش سطردن أوّل، عجيب، پك غريب، چوق بليغ، نازدارانه تحديثِ نعمت صورتنده بر دعواىِ إفتخاركارانه إفاده ايدن ايكى صحيفهلك قصيدهسندهكى خارقه دعواسنه دليل اولارق بر كرامتِ باهرهيى عادتا معجزهيه ياقين بر خارقهيى گوسترمك لازم گلييوردى. ايشته او عقللرى حيرتده بيراقان مرتبهيه لايق اولديغنى گوسترر بر كرامت إظهار ايتدى كه؛ سكز يوز سنه بر مسافهده جنابِ حقّڭ إذنيله، إعلاميله زمانمزى تفصيلاتيله گورور طرزنده، بزم گبى عاجز، ضعيف طلبهلرينه درس ويروب تشويق ايدر. ايشته حضرتِ غوثڭ دعواسنه بو إخبارِ غيبيسى أڭ باهر برهان اولديغى گبى، رسالهِٔ نورڭ أجزالرينڭ حقّانيت و علويتنه بر حجّتِ قاطعه حكمندهدر. أوت حضرتِ شيخ، بو قصيدهسيله سوزلرڭ حقّانيتنى إمضا ايدييور.
— 205 —
ايكنجى نقطه:أهلِ طريقت و حقيقتجه متّفقٌ عليه بر أساس وار كه: طريقِ حقده سلوك ايدن بر إنسان، نفسِ أمّارهسنڭ أنانيتنى و سركشلگنى قيرمق ايچون لازم گلير كه؛ نظرينى نفسندن قالديروب شيخنه حصرِ نظر ايده ايده تا فنا فى الشيخ حكمنه گلير. "بن" ديديگى وقت، شيخنڭ حسّياتيله قونوشور و هكذا.. تا فنا فىِ الرسول، فنا فِى اللّهه قدر گيدر. مثلا: ناصلكه غايت فداكار و صادق بر خدمتكار، بر ياور، أفنديسنڭ حسّياتيله گويا كنديسى كنديسنڭ أفنديسيدر و پادشاهيدر گبى قونوشور. "بن بويله ايستهيورم" دير؛ يعنى "بنم سيّدم، استادم، سلطانم بويله ايستهيور." چونكه كندينى اونوتمش، يالڭز اونى دوشونويور. "بويله أمر ايدييور" دير. اويله ده غوثِ گيلانى، او خارقه قصيدهسنڭ تضمّن ايتديگى أذواقِ فوق العاده، حضرتِ شيخڭ سرِّ عظيمِ أهلِ بيتڭ إرثيتيله آلِ بيتڭ شخصِ معنويسنڭ مقامى نقطهسنده و ذاتِ أحمديه عليه الصلاة والسلامڭ وراثتيله حقيقتِ محمّديهسنده (عصم) كندينى گورديگى گبى، فناءِ مطلق ايله جنابِ حقّڭ تجلّئِ ذاتيسنه مظهريت نقطهسنده، قصيدهسنده او سوزلرى سويلهمش. اونڭ گبى اولميان و او مقامه يتيشمهين اونى سويلهيهمز؛ سويلهسه مسئولدر.
حضرتِ شيخ وراثتِ مطلقه نقطهسنده، رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ قدمِ مباركنى اوموزنده گورديگى ايچون، كندى قدمنى أوليانڭ اوموزينه او سردن بيراقييور. قصيدهسنده ظاهر گورونن تمدّح و إفتخار دگل، بلكه تحديثِ نعمت و عالى بر شكردر. يالڭز بو قدر وار كه، محبّيت مقامى اولان مقامِ نيازدن، محبوبيت مقامى اولان نازدارلق مقامنه چيقمش. يعنى طريقِ عجز و فقردن، مشربِ عشق و إستغراقه گيرمش. و كندينه اولان نعمِ عظيمهِٔ إلٰهيهيى ياد ايدوب، بِحقٍّ مفتخرانه شكر ايتمشدر.
اوچنجى نقطه:كرامت، معجزه گبى جنابِ حقّڭ فعليدر، هديهسيدر، إحسانيدر و إكراميدر؛ بشرڭ فعلى دگلدر. او كرامته مظهر اولان ذات ايسه بعضًا بيلييور، بعضًا بيلمييور (وقوعندن صوڭره بيلير). كرامته مظهريتنى قبل الوقوع بيلن و إكرامِ إلٰهىيه إختياريله توفيقِ حركت ايدن قسم، أگر أنانيتدن بتون بتون تجرّد ايتمش ايسه و حضرتِ غوث گبى قدسيت كسب ايتمش ايسه، جنابِ حقّڭ إذنيله، او كرامتڭ هر
— 206 —
طرفنى بيلهرك كنديسى صاحب چيقار، بيلير و بيلديرر. فقط بونڭله برابر، مادام او كرامت إكرامدر؛ بتون تفصيلاتيله كرامت صاحبنه ده مشهود اولمق لازم دگلدر. بو سرّه بناءً حضرتِ شيخ إعلامِ ربّانى و إذنِ إلٰهى ايله بو عصرى گورمش و خدمتِ قرآنيهنڭ أطرافنده بزلرى مشاهده ايدوب نظرِ شفقتيله باقمش. او بش سطر، صِرف بر كرامت و إنطاقِ بِالحق و بر إكرامِ إلٰهى و وراثتِ نبويه إعتباريله ظهور ايتديگندن؛ معجزهوارى، قدرتِ بشر فوقنده بر شكل آلمش. صنعى، إرادهِٔ شيخ ايله اولديغى دگلدر. چونكه إنطاقدر. روحِ قدسيسى حسّ ايتمش، گورمش. إراده و إختيار يتيشهمييور. عقل ايسه روحڭ حركاتنى إحاطه ايدهمز. لسان، نه قدر عقلڭ دقائقِ تصوّراتنڭ ترجمهسنده عاجز ايسه، إختيار دخى روحڭ دقائقِ حركاتنڭ دركنده او درجه عاجزدر.
حضرتِ غوث، او درجه يوكسك بر مرتبهيه مالك و او درجه خارقه بر كرامته مظهردر كه، كافرلرڭ بر قسمى ديمش: "بز إسلاميتى قبول ايدهمييورز؛ فقط عبد القادرِ گيلانىيى ده إنكار ايدهمييورز." هم أوليايى إنكار ايدن وهّابينڭ مفرط قسمى دخى، حضرتِ شيخى إنكار ايدهمييورلر. أولياء اونڭ درجهِٔ جلالتنه يتيشمديگى، بتون أهلِ طريقتجه تسليم ايديلمشدر.
ايشته بويله گونش گبى بر معجزهِٔ محمّديه (عليه الصلاة والسلام)، يوكسك و سونمز بر بارقهِٔ إسلاميت اولان بر ذاتِ نورانينڭ غيبآشنا نظريله عصريمزى گوروب، بويله بر كرامت إظهاريله تسلّى ويروب تشجيع ايتمك شأنندندر. عجبا هيچ ممكن ميدر كه؛ "سلطان الأولياء" مقامنى إحراز ايتمش و حميتِ إسلاميه ايله زمانندهكى پادشاهلرى تيترهتمش و قوّهِٔ قدسيه ايله ماضى و مستقبلى حاضر گبى إذنِ إلٰهى ايله گورمش و مماتنده دخى حياتندهكى گبى دائمى تصرّفى بولونديغى تصديق ايديلمش اولان بر قهرمانِ ولايت، بو عصريمزه و بو عصر ايچندهكى كمالِ عجز و ضعف ايله قرآنڭ خدمتنده چاليشان و إنصافسز دشمنلرڭ هجومنه معروض و تسلّى و تأمينه محتاج بيچاره قرآنڭ خادملرينه و طلبهلرينه لاقيد قالابيلير مى؟ هيچ ممكن ميدر كه، بزمله مناسبتدار اولماسين؟ سكز، طوقوز، بلكه اون بش قوّتلى دليلدن قطعِ نظر، أدنا بر إشارت كلامنده بولونسه،
— 207 —
بزه باقديغنه دلالت ايدر؛ خفى بر إشارت ايتسه كافيدر. چونكه مقام إقتضا ايدييور، مطابقِ مقتضاىِ حالدر و مناسبت قويدر.
أى بنمله برابر حضرتِ شيخڭ توجّه و دعاسنه مظهر قارداشلرم! شو استاديمز، بزى إستقبالده عدم ظلماتى ايچنده دوشونوب بزمله مشغول اولوركن، بز او ماضيده موجود و نور پردهلرى ايچنده استاديمزى و استاديمزڭ استادى و جدّى اولان فخر العالمين عليه الصلاة والسلام أفنديمزڭ توجّهلرندن غفلت ايتمك، اونلره إستناد ايتمهمك لايق ميدر؟ مادام اونلر بزى دوشونويورلر؛ بز ده بتون قوّت و روحمزله اونلره إعتماد ايدوب و أمرلرينه بِلا قيد و شرط إطاعت ايتملىيز.
أهلِ دنيانڭ تلسز تلغراف و تلفونلرى شرقدن غربه گيتديگى گبى، ايشته أهلِ حقيقتڭ ده ماضيدن، طوقوز يوز سنه مسافهِٔ عظيمهدن مستقبله بويله معنوى تلفونلرى ايشلهيهبيلير و معنوى تلسقوبلرى گورهبيلير. معلومدر كه ضعيف أمارهلر إجتماع ايتدكجه قوّت بولور، دليل حكمنه گچر. اينجهجك ايپلر، إجتماع ايتدكجه قوپماز خلاط اولور. كلّى عمومى قيدلر، إجتماع ايتدكجه خصوصيت پيدا ايدوب تعيّن ايدر. بو سرّه بناءً، حضرتِ شيخڭ بو بش سطرنده سكز طوقوز قوّتلى إشارتڭ إجتماعنده هيچ شكّ و شبهه بيراقمدى كه؛ حضرتِ شيخ، شيمديكى قرآنِ حكيمڭ شاكردلرينه بِاِذْنِ اللّٰه استادلق ايدييور، بِحَوْلِ اللّٰه شفقتى آلتنده حمايه ايدييور.
جمعِ قطبيت و فرديت و غوثيت
ايله اوچ ستون اوزرنه طورور.
رايتِ علويتِ شيخِ حقّانيدر خطابِ عبد القادر.
إلهامِ خدا، كتابِ عبد القادر.
باز الأشهب فردِ فريدِ دوران.
غوثِ أعظم جنابِ عبد القادر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 208 —
رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ بر فقرهسيدر
وَكُنْ قَادِرِىَّ الْوَقْتِ ِللّٰهِ مُخْلِصًا ٭ تَعِيشُ سَعِيدًا صَادِقًا بِمُحَبَّتِى
علمِ جفر ايله معناسى:"أى سعيد! سن، زمانڭ عبد القادرى اول، إخلاصِ تامّى قزان، فقرڭله برابر معيشتڭى دوشونمه، ناسدن منّت آلمه، إسمڭ "سعيد" اولديغى گبى معيشتده ده مسعود اولاجقسڭ! محبّتمده صادق اولديغڭدن و إخلاصه چاليشديغڭدن، خلوصى گبى مخلص طلبهلر و يارديمجيلر و سليمان، بكر گبى صادق خدمتكارلر و صبرى گبى تام تقدير ايديجى و جدّى مشتاق طلبهلر سزه ويريلمش." أوت ِللّٰه الحمد، غوثڭ صراحت درجهسنده إخبار ايتديگى حال وقوع بولمشدر. غوثِ أعظم، "سعيد" ناميله تسميه ايتديگى مريدينڭ تاريخچهِٔ حياتنده أڭ مهمّ نقطهلرى بيان ايتمكله برابر، علمِ جفر أسراريله سكز طوقوز جهتده سعيدڭ باشنه پارمغنى باصييور. بيتلرڭ معناىِ ظاهريسى ايله معانئِ جفريهسى بربرينه چوق ياقين اولمقله، طوقوز وجهدهكى إشارتلر بربرينى تأييد ايتديگندن صراحت درجهسنه چيقمش.
اَنَا لِمُرِيدِى حَافِظًا مَا يَخَافُهُ ٭ وَاَحْرُسُهُ فِى كُلِّ شَرٍّ وَ فِتْنَةٍ
علمِ جفر ايله معناسى:"اون دردنجى عصرده "الْكُرْدى" لقبيله ياد ايديلن ملا سعيد، بنم مريدمدر. او فتنه و بلا عصرينڭ هر شر و فتنهسندن، اللّٰهڭ إذنيله و حول قوّتيله اونڭ محافظىيم." أوت حرّيتدن يگرمى اوتوز سنه صوڭرهيه قدر، يگرمى فتنهِٔ عظيمه ايچنده فوق العاده بر صورتده غوثڭ او مريدى محفوظ قالمشدر. قورقديغى شر و مهالكدن بر حفظِ غيبى ايله قورتولمشدر.
مُرِيدِى اِذَا مَا كَانَ شَرْقًا وَ مَغْرِبًا ٭ اَغِثْهُ اِذَا مَا سَارَ فِى اَىِّ بَلْدَةٍ
— 209 —
علمِ جفر ايله معناسى:"او غوثڭ مريدى اولان سعيد الكردى، روسيهده أسارتله آسيانڭ شرقِ شماليسنده و أهلِ بدعهنڭ أليله آسيانڭ غربنه نفى اولونهرق قالديغى مقدارجه و سبريا طرفلرندن فرار ايدوب فوق العاده چوق بلادى سير و سياحت ايتمگه مجبور اولديغى زمان، اللّٰهڭ إذنيله، حول و قوّتِ ربّانى ايله اوڭا إمداد ايتمشم و إستمدادينه يتيشمشم." أوت حضرتِ غوثڭ مريدى عنوانيله إراده ايتديگى سعيد (رض)، اوچ سنه أسارتله آسيانڭ شرقِ شماليسنده مهالك ايچنده محفوظ قالوب، اوچ درت آيلق مسافهيى فرار صورتيله قطع ايدهرك چوق شهرلرى گزوب غوثڭ ديديگى گبى محفوظ قالمشدر.
فَيَا مُنْشِدًا نَظْمِى فَقُلْهُ وَلَا تَخَفْ ٭ فَاِنَّكَ مَحْرُوسٌ بِعَيْنِ الْعِنَايَةِ
علمِ جفرله معناسى:بديع الزمان ملا سعيد ناميله ياد اولنان و أورادِ منتظمهسنى اوقويان مريدينه دير كه: "بنم نظممى، يعنى مسلك و مشربمى و مجاهداتمى گوسترن مقالاتمى سويله. يعنى نظممدن مراد، سنڭ رسالهلرڭ و سوزلرڭ و مكتوباتڭدر. فَقُلْهُ وَ لَا تَخَفْ بيڭ اوچ يوز اوتوز ايكيده (١٣٣٢) او سوزلر ايله مجاهدهيه باشلا. سن عنايتِ إلٰهيهنڭ حفظندهسڭ."
أوت مُنْشِدًا علمِ جفرله "ملا سعيد"ى گوسترديگى گبى، نَظْمِى (ظ) ايله رسالة النورى گوسترر. و (مِى) ايله هم مكتوباتى هم كَلِمَاتُ سَعِيدِ الْكُرْدِى گوسترر. "كلمات" سوزلر ديمكدر. فَقُلْهُ وَ لَا تَخَفْ بيڭ اوچ يوز اوتوز ايكىيى (١٣٣٢) گوسترر. او تاريخ، مبدأِ جهاديدر. او تاريخده إشارات الإعجاز تفسيرينڭ نشريله مجاهدهيه باشلامش.
٭ ٭ ٭
— 210 —
كرامتِ غيبيهِٔ غوثيهنڭ إشاراتنى تأييد ايدن اوچ رمز:
برنجى رمز:
اَنَا لِمُرِيدِى حَافِظًا
علمِ جفر إعتباريله، مقامِ أبجدى حسابيله، بيڭ اوچ يوز اوتوز آلتىيى (١٣٣٦) گوسترر. ديمك حضرتِ غوث، بو تاريخده إستقبالده گلهجك مريدينى أمرِ إلٰهى ايله محافظه ايدهجك دييور. أوت بو بيچاره سعيد دخى دييور: نوعِ بشره گلن أڭ بيوك بر مصيبت حربِ عمومى هنگامنده، چوق تهلكهلره معروض قالدم. حضرتِ غوثڭ گوسترديگى عربى تاريخده ويا آز أوّل، خارقه بر صورتده قورتولدم. حتّى بر دفعه، بر دقيقهده اوچ گلّه ئولديرهجك يره مقابل بڭا إصابت ايتديگى حالده تأثير ايتمديلر. بيتليسڭ سقوطنده، بر مقدار طلبهلرمله روس عسكرلرينڭ بر طابورى ايچنه دوشدك. بزى صارديلر، هر طرفده أل أله آتش ايديلدى. درت دانهسى مستثنا، بتون آرقداشلرم شهيد اولدقدن صوڭره، طابورڭ درت صيرهلرينى ياردق؛ ينه اونلرڭ ايچنده بر يره گيردك. اونلر اوستمزده، أطرافمزده سسمزى، اوكسوروگمزى ايشيتدكلرى حالده بزى گورمييورديلر. اوتوز ساعت، او حالده چامور ايچنده، بن يارهلى ايكن حفظِ إلٰهى ايله إستراحتِ قلب ايچنده محافظه ايديلدم.
بونڭ گبى متعدّد تهلكهده حضرتِ غوثڭ گوسترديگى تاريخِ عربى إعتباريله، حقيقةً بر حفظِ إلٰهى ايچنده بولونديغمى حسّ ايدييوردم. ديمك جنابِ حق او قدسى استاديمى، بر ملائكهِٔ صيانت گبى بڭا محافظ قيلمش.
ايشته بو اَنَا لِمُرِيدِى حَافِظًا فقرهسى، بو فقيرڭ مهمّ سرگذشتلرينه إشارت ايتديگى گبى، بو فقيرڭ أطرافنده خدمتِ قرآنيه ايشنده طوپلانان آرقداشلرندن طوقوز طلبهسنى "حافظ" إسميله إشارت ايدييور. وَاَحْرُسُهُ فِى كُلِّ شَرٍّ وَ فِتْنَةٍ فقرهسنده ايكى حكم وار. برى شردن، ديگرى فتنهدندر. ديمك ايكنجيسى اَحْرُسُهُ فِى كُلِّ فِتْنَةٍ و بو جمله كُلِّ دهكى شدّه صاييلمازسه بيڭ اوچ
— 211 —
يوز قرق درت (١٣٤٤) ايدر. أوت، بو تاريخدن شيمدىيه قدر چوق فتنهِٔ مهمّهدن، بر حمايتِ غيبى ايله محفوظ قالديغمى "تحديثًا لِلنعمة" إعلان ايدييورم.
ايكنجى رمز:
مُرِيدِى اِذَا مَا كَانَ شَرْقًا وَ مَغْرِبًا ٭ اَغِثْهُ اِذَا مَا سَارَ فِى اَىِّ بَلْدَةٍ
فقرهسنده بحث ايتديگى و قونوشديغى مريدى ايسه، شرقه أسارةً گيتديگى تاريخى گوسترديگى گبى، غربه نفى اولديغى تاريخى ده گوسترر. شويله كه:
شو فقرهنڭ حقيقى تعبيرى
اِذَا مَا كَانَ مُرِيدِى اَسِيرًا فِى شَرْقٍ
اولويور. ديمك زمانِ أسارت
مَا كَانَ مُرِيدِى اَسِيرًا فِى شَرْقٍ
ده چيقييور. و بيڭ اوچ يوز اوتوز يدى (١٣٣٧) ايدييور. ايشته بو فقير، او تاريخِ عربيده روس أسارتنده، تك باشمله پتروغراددن بر آى شمالِ شرق طرفندن فرار ايدوب، چوق أنواعِ مهالك واركن، روسجه بيلمديگم حالده، بر محافظهِٔ غيبيه آلتنده پك چوق بلادى سير و سياحت ايتدم. تا وارشووا، آووستريا طريقيله إستانبوله گلوب اوزون بر دائرهِٔ أرضده سياحت ايتدم. حضرتِ غوثڭ ديديگى گبى، او أسارتِ شرقيه و او سيرِ بلادِ كثيره ايچنده إذنِ إلٰهى ايله إستغاثهمه مدد گورويوردم. ديمك إذنِ إلٰهى ايله حضرتِ غوث، مَلك گبى بو وظيفهيى دعاسيله ياپمش.
امّا مَا كَانَ مَغْرِبًا قيدى، تاريخِ عربى اولارق بيڭ اوچ يوز أللى بر (١٣٥١)، مشهور رومى تاريخيله ايكى سنه فرق وار. ايشته (حضرتِ غوثڭ ديديگى گبى) بو فقير، تاريخِ عربى ايله بيڭ اوچ يوز أللى برده (١٣٥١)، شعائرِ إسلام ايچنده مهمّ تحوّلات زماننده بتون قوّتمله شعائرڭ محافظهسنه خدمتله مكلّف اولديغم حالده، او معنوى هرج و مرجدهكى فورطنهلر بزى صارصمدى.
هم مَغْرِبًا كلمهسى، آخردهكى تنوين ايله برابر بيڭ ايكى يوز طقسان ايكى
— 212 —
(١٢٩٢) ايدر كه، بو فقيرڭ دنيايه گلمهسندن بر سنه أوّل وياخود رحمِ مادردهكى تاريخه إشارتله برابر، كَانَ مَغْرِبًا بيڭ اوچ يوز اون درت (١٣١٤) ايدر. بيڭ اوچ يوز اون درت سنهلرنده موضوعِ بحث اولان مريدى، مهمّ ورطهدن قورتولمسنه غوث (رض) إشارت ايدييور، اونڭ إمدادينه يتيشدم دييور. حياتده اولان أسكى طلبهلرم بيلييورلر كه؛ بيڭ اوچ يوز اون درت، بيڭ اوچ يوز اون بش اون آلتى سنهلرنده، وان قلعهسى كه، ايكى مناره يوكسكلگنده صِرف طاغ گبى بر طاشدن عبارتدر، أسكيدن قالمه اوطه گبى بر اين قپوسنه گيدييوردق. آياغمدن قوندورهلر قايدى، ايكى آياغم بردن قايدى. تهلكه يوزده يوز... باشقهجه نقطهِٔ إستناد قالماديغى حالده، بيوك بر إستناده باصمش گبى اوچ مترهلك بر قوسله او مغارهنڭ قپوسنه آتيلمشم. هم بن، هم برابرمدهكى اوراده حاضر آرقداشلرم، أجل گلمديگى ايچون صِرف بر حفظِ إلٰهى، خارقه بر إمدادِ غيبى تلقّى ايتدك.
ايشته حضرتِ غوث، مادام بو قصيدهسنده سرگذشتِ حياتمڭ مهمّ نقطهلرينه إشارت ايدييور؛ ألبته بو عجيب و أڭ تهلكهلى بر سرگذشتِ حياتمه شو جملهسيله إشارت ايدييور دينيلهبيلير.
الحاصل:حضرتِ غوثڭ مذكور كلماتلرى، بو فقيرڭ تاريخِ حياتمده گچن أڭ مهمّ نقطهلرى معناسيله إفاده ايتدكلرى گبى، حسابِ أبجد مقاميله مهمّ نقطهلرڭ تاريخِ وقوعلرينه توافقلرى، ألبته تصادفى و تصادف ايشى اولاماز. سائر إشاراتڭ قوّتى، قطعيتى، تصادفى محال درجهسنه گتيرمشدر. مادام بو بش سطر قصيدهسى، بر كرامتدر؛ كرامت ايسه معجزه گبى جنابِ حق طرفندندر، إنطاقِ بِالحق نوعندندر، داها بيان ايتمديگمز چوق أسرارى حاويدر، إختيارِ بشر يتيشهمز.
اوچنجى رمز:خدمتِ قرآنيهدهكى آرقداشلرڭ بر قسمى "حافظ" لقبيله، بر قسم "مخلص" كلمهسيله إشارت ايديلديگى گبى، "صادق" كلمهسنده سليمان، بكره إشارت اولونمقله برابر؛ عينًا اونلر گبى صداقتده ممتاز و قلمى بر ألماس قلنج گبى عاصمه دخى إشارت ايدييور. هم مقاميله برابر فداكار آرقداشلرڭ آلتنجيسى اولديغنه إشارت
— 213 —
ايدييور. عاصم گبى ألماس قلملى أحمد خسروى تَعِيشُ سَعِيدًا جملهسى بشنجى گوسترييور. رأفت بك صَادِقًا بِمُحَبَّتِى جملهسيله، مقامنه إشارتله عاصم گبى آلتنجى آرقداش اولديغنه آلتى فرق ايله گوسترمشدر. و هكذا سائر خاص آرقداشلر ده ايچنده مندرجدر. حتّى تَعِيشُ سَعِيدًا دهكى "سعيد" كلمهسنده بش آلتى قارداشلرم داخل اولديغى، بنجه قطعى بر صورتده تحقّق ايتمشدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
لطيف بر تفأل
شيخ سعدئِ شيرازينڭ "بوستان"ندن سوزلر حقّنده بن، حافظ خالد، غالب، سليمان نيّت ايدوب آچدق. تفأل بو چيقدى:
نِگَرْ تَا گُلِسْتَان مَعْنَا شُگُفْت ٭ بَرُو هِيچْ بُلْبُلْ چُنِينْ خُوشْ نَگُفْت
عَجَبْ گَرْ بِمِيرَدْ چُنِينْ بُلْبُلى ٭ كِه اَزْ اُسْتُخَوانَشْ نَرُويَدْ گُلِى
مئالى: يعنى "گل، باق، گللر باغى شكلنده حقيقت گللرى آچيلمش. بويله حقيقت باغچهسنده هيچ بر بلبل، بويله شيرين، خوش نغمه ايتمهمشدر. ناصل اولويور كه، بويله بر بلبل ئولدكدن صوڭره اونڭ كميكلرندن گللر آچيلمهسين."
بو مئال، مقصديمزه او قدر ياقيندر كه تعبيره لزوم يوقدر. يالڭز گلستانمز؛ أبدى قرآن جنّتندندر، اوندن گلمشدر.
محمد توفيق، غالب، سليمان، حافظ خالد، سعيد (رض)
٭ ٭ ٭
— 214 —
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
غوث، مشهور قصيدهسنده (صراحت درجهسنده) بزلردن، يعنى حزب القرآندن خبر ويرديگى گبى، داها بر قاچ يرده ينه إشارى بر طرزده خبر ويرييور. أزجمله، او قصيدهنڭ آرقهسنده "مجموعة الأحزاب"ڭ (٥٦٣) نجى صحيفهسنده، ينه او معلوم مريدندن بحث ايدييور و بيتنده دييور كه:
فَمُرِيدِى اِذَا دَعَانِى بِشَرْقٍ اَوْ بِغَرْبٍ اَوْ غَارٍ فِى بَحْرِ طَامِى اَغِثْهُ
"غربده بنى چاغيرديغى وقت، اونڭ إمدادينه يتيشهجگم." أوت طوغريدر. عربى تاريخ ايله بيڭ اوچ يوز اوتوز طوقوزده (١٣٣٩) مدهش بر بحرانِ روحى و دهشتلى بر هيجانِ قلبى و دغدغهلى بر تشوّشِ فكرى گچيرديگم صيرهلرده، پك شدّتلى بر صورتده حضرتِ غوثدن إستمداد أيلدم. بر ايكى يرده بحث ايتديگم گبى، "فتوح الغيب" كتابى ايله و دعا و همّتيله إمداديمه يتيشدى و او بحرانى گچيردم. ايشته او مريدى ايسه، بيچاره سعيد الكردى اولديغنى مشهور قصيدهسنده قطعى گوسترديگى گبى، بو قصيدهده ده فَمُرِيدِى دن مراد اودر. چونكه دَعَانِى بِغَرْبٍ أبجد حسابيله بيڭ اوچ يوز اوتوز طوقوز (١٣٣٩) ايدر. او زمان مملكتمه نسبةً غرب صاييلان إستانبولده ايدم. دَعَانِى بِغَرْبٍ مقامِ أبجديسى زمانِ إستمداديمه توافق ايدييور. حسابده اِذَا لفظى داخل اولماز. چونكه اِذَا زمانى گوسترييور، دَعَانِى بِغَرْبٍ جملهسى او مبهم زمانى تعيين ايدييور.
هم أزجمله، "مجموعة الأحزاب"ڭ ايكنجى جلدينڭ (٣٧٩) نجى صحيفهسنده حضرتِ غوثڭ "ورد العشاء" نامندهكى مناجاتنده شو فقره وار:
— 215 —
فَالْوَاصِلُ
(حاشيه): فَالْوَاصِل كلمهسى متعدّى اولمق جهتيله، سوزلريله سلامته ايصال ايديجى ديمكدر.
اِلٰى سَاحِلِ السَّلَامَةِ هُوَ السَّعِيدُ الْمُقَرَّبُ
(حاشيه-١): اَلْمُقَرَّب مشدّد راء بر صاييلسه، استاديمزڭ لقبى اولان "النّورسى" كلمهسنڭ عينيدر. يالڭز عطف ايچون "واو" وار. تام توافقله، مُقرّبدن مراد نورسلى اولديغنى گوسترييور. اَلْمُقَرَّب ده شدّهلى راء ايكى صاييلسه "بديع الزمان نورسى" ياءِ مخفّفله عينيدر. يالڭز ايكى فرق وار. ايكى همزهِٔ وصل صاييلسه، تام تامنه توافقله اَلْمُقَرَّب طوغريدن طوغرىيه اوڭا إشارت ايدييور.
شاملى توفيق، سليمان، على
وَ ذُو الْهَلَاكِ هُوَ الشَّقِىُّ الْمُبَعَّدُ وَ الْمُعَذَّبُ
ايشته غوثڭ شو فقرهسى،
فَمِنْهُمْ شَقِىٌّ وَ سَعِيدٌ
آيتنڭ بر نوع تفسيريدر. شو كلّى آيتڭ بر قسم أفرادينى، آلتنجى عصر و اون دردنجى عصرده آيتڭ كلّيتنده داخل بر قسم أفرادِ مخصوصهيى إرائه ايتديگنه متعدّد أمارهلر وار. آيتڭ كلّيتنده
(حاشيه-٢): آيتڭ كلّيتنده سعادت نقطهسنده مظهريتنه ماصدق اولمق ايچون ميليارلر درجهدن يالڭز بر درجه مراد اولديغمزى آڭلاسهق، أبده قدر شكر ايتسهك او نعمتلرڭ حقّنى أدا ايدهمهيز. حضرتِ غوثڭ إشارتندن آڭلاشيلييور كه، او محيط آيتڭ دڭزندن بر قطره قدر حصّهمز وار. اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
توافق سرّيله فَمِنْهُمْ شَقِىٌّ كلمهسنده بو زمانڭ أڭ بيوك شقيلرندن اوچنه جفرجه توافق ايتمهسى، او كلّى آيتده بونلر دخى قصدًا مراد اولدقلرينه أمارهدر، بلكه إشارتدر. ايشته حضرتِ غوث بو آيتدهكى بو أمارهدن، بو زمانه باقمش. مذكور فقرهسنى كلّى آيته بر نوع خصوصى تفسير ياپارق، قصيدهسنده كرامتكارانه بحث ايتديگى فتنهِٔ آخر زمان ايچندهكى شاكردلرينى گوروب، او زمانڭ شقيلرينڭ شرّندن محافظه ايديلديگى و بوراده مناجاتنده دخى او قصيدهنڭ مئالنه باقييور.
— 216 —
شو فقرهِٔ غوثيهده بر ايما وار. بورادهكى "سعيد" لفظنده، مشهور قصيدهسندهكى تَعِيشُ سَعِيدًا كلمهسنه خفى بر إشارت اولديغى گبى؛ ذُو الْهَلَاكِ هُوَ الشَّقِىُّ الْمُبَعَّدُ فقرهسيله كنديسندن صوڭره وقوع بولان و علومِ إسلاميهيى محو ايتمك نيّتيله كتبخانهلرى دجله و فرات نهرينه آتان هلاكو فلاكتنى خبر ويرمكله برابر؛ هلاكو گبى علومِ إسلاميهيه پرده چكن شقيلرى دخى، مذكور آيته إستنادًا خبر ويرييور.
أوت
فَالْوَاصِلُ اِلٰى سَاحِلِ السَّلَامَةِ
فقرهسيله حزب القرآنه إشارت ايتديگى گبى،
ذُو الْهَلَاكِ هُوَ الشَّقِىُّ الْمُبَعَّدُ وَ الْمُعَذَّبُ
فقرهسيله علومِ إسلاميهيى إمحا نيّتيله هلاكو و وزراسى گبى طاورانان بعض معلوم إنسانلرڭ إسملرى علمِ جفرجه دخى مذكور آيتڭ إشارتنه إستنادًا تام توافق ايدييور، گوسترييور.
معلومدر كه توافق، علمِ جفرڭ آناختارلرندن مهمّ بر آناختاردر. أگر بر توافق ايسه، دلالت دينيلمز؛ فقط خفى بر ايما اولور. أگر ايكى جهت ايله عين مسئلهيه توافق گلسه، ايمادن رمز درجهسنه چيقار. أگر ايكى اوچ جهتله عين مسئلهيه گلسه إشارت اولور. أگر معانئِ ألفاظ، إشاراتِ حرفيهيه مناسب گلسه و إشارتله بحث ايديلن إنسانلرڭ أحوالى او معنايه مطابق و موافق اولسه، او إشارت او وقت دلالت درجهسنه چيقار. أگر آلتى يدى وجهله توافقله برابر، معناىِ كلمات إشارتِ حرفيهيه موافق گلسه و مقتضاىِ حاله ده مطابق اولسه، او دلالت او وقت صراحت درجهسنه چيقار. ايشته بو دستوره بناءً، شيخ گيلانى او مشهور قصيدهسنده صراحت درجهسنده حزب القرآندن بحث ايتديگى گبى، وِرْدُ الْعِشَاءِ مناجاتنده دخى مذكور آيته إستنادًا حزب القرآنڭ بر خادمنى تصريحًا و آرقداشلرينى ده إشارت درجهسنده خبر ويرييور.
غوثِ أعظمڭ إستقبالدن خبر ويرديگى نوعندن، مشهور شيخ الإسلام أحمدِ جامى دخى إمامِ ربّانى (رض) اولان أحمدِ فاروقيدن خبر ويرديگى گبى، جلال الدينِ رومى نقشبنديلردن خبر ويرمش. داها بو نوعدن چوق أوليالر، واقعه مطابق خبر ويرمشلر. فقط اونلرڭ بر قسمى صراحته ياقين خبر ويرمشلر، ديگر بر قسمى خبرلرى چندان بر درجه
— 217 —
مبهم، مطلقدر؛ فقط بحث ايتدكلرى ذاتلر مقام صاحبى و بيوك اولدقلرندن، بيوكلكلرى و تعيّنلرى جهتيله او مبهم إخبارِ غيبىيى بِالإستحقاق كنديلرينه آلمشلر. مثلا: أحمدِ جامى (قس) ديمش كه: "هر درت يوز سنه باشنده مهمّ بر أحمد گلير. بيڭ تاريخى باشندهكى أحمد أڭ مهمّيدر." يعنى او ألفڭ مجدّديدر. ايشته بويله مطلق بر صورتده سويلهديگى حالده، إمامِ ربّانينڭ (قس) بيوكلگى و تشخّصى، او خبرِ غيبىيى قطعيًا كندينه آلمش. حضرتِ مولانا جلال الدينِ رومى (قس) ده نقشبنديدن مبهم بر صورتده بحث ايتمش؛ فقط نقشيلرڭ بيوكلگى و يوكسكلگى و تشخّصلرى، او خبرى ده بِالإستحقاق كنديلرينه آلمشلر.
ايشته بو كرامتكارانه إخبارِ غيبى نوعندن غوثِ أعظم (قس) دخى، حزب القرآندن (إشارى بر صورتده) خبر ويرديگى گبى؛ حزب القرآنڭ بر خادمى اولان بو بيچاره سعيدى (رض) ايكى يرده صراحةً خبر ويرييور. مبهم و مطلق بيراقمديغنڭ سرّى بودر كه: بو بيچاره سعيد، مقام صاحبى اولمامش ايكن و بيوك دگل ايكن و مطلق تعبيرى تشخيص ايدهجك بر تشخّص يوقكن، لطفِ إلٰهى ايله بيوك بر مقامڭ خدمتنده بولونماسيدر. عادتا بر نفر ايكن، مشيريت مقامى خدمتنده بولونماسيدر. ايشته كوچكلگى و أهمّيتسزلگى ايچوندر كه، حضرتِ غوث اوتهكى أوليايه مخالف اولارق يالڭز إشارتله قالمهيوب (صراحت درجهسنده) پارمغنى اونڭ باشنه باصييور.
سرگذشتِ حياتمده گچن و چوغنى گيزلديگم چوق خارقه واقعهلر واردى. كنديمى هيچ بر وجهله كرامته لايق گورمهديگم ايچون اونلرى بعضًا تصادفه، بعضًا ده باشقه أسبابه إسناد ايدييوردم. شيمدى قناعتم گلييور كه، او خارقهلر، غوثِ أعظمڭ بر سلسلهِٔ كرامتنى تشكيل ايدرلر. ديمك اونڭ دعاسيله، همّتيله، اوڭا كرامةً و بزه إكرام نوعندن، بر نوع عنايتِ إلٰهيهيه مظهر اولمشز.
أزجمله: بن منفى اولارق إستانبوله گتيريلديگم وقت، بر زمان مشيختِ إسلاميه دائرهسنده بولونان دار الحكمة الإسلاميهدهكى خدمتِ قرآنيهيه چاليشديغم ايچون، او علاقهدارلق جهتنده "مشيخت دائرهسى نه حالدهدر؟" دييه صوردم. أيواه! اويله بر
— 218 —
جواب آلدم كه؛ روحم، قلبم و فكرم تيترهديلر و آغلاديلر. صورديغم آدم ديدى كه: "يوزر سنه أنوارِ شريعتڭ مظهرى اولمش اولان او دائره، شيمدى بيوك قيزلرڭ ليسهسى و ملعبهگاهيدر." ايشته او وقت اويله بر حالتِ روحيهيه گرفتار اولدم كه، دنيا باشمه ييقيلمش گبى اولدى. قوّتم يوق، كرامتم يوق، كمالِ مأيوسيتله آه واه دييهرك درگاهِ إلٰهيهيه متوجّه اولدم. و بزم گبى قلبلرى يانان چوق ذاتلرڭ حرارتلى آهلرى، بنم آهيمه إلتحاق ايتديلر. خاطريمه گلمييور كه، عجبا شيخ گيلانىنڭ دعاسنى و همّتنى، دعامزه يارديم ايچون ايستدم مى، ايستهمدم مى بيلمييورم. فقط هر حالده او أسكيدن بَرى نورلر يرى اولمش بر يرى ظلمتدن قورتارمق ايچون، بزم گبيلرڭ آهلرينى آتشلنديرن اونڭ دعاسيدر و همّتيدر. ايشته او گيجه مشيخت قسمًا ياندى. هركس وا أسفا ديدى. بن و بنم گبى يانانلر، الحمد ِللّٰه ديدك. ظن ايدرم كه، بو فقير ملّته ايكى يوز ميليون ضرر ويرن عدليه دائرهسندهكى يانغينده بويله بر معنا وار. إن شاء اللّٰه بو ده بر ايقاظ و إنتباهى ويرهجكدر. آتش بعضًا صودن زياده تميزلك ياپار.
حقيقتلى بر لطيفه: سلطان سليمانِ قانونى، كثرتلى قرق چشمه صولرينى إستانبوله گتيرديگى وقت، شيخ الإسلام زنبيللى على أفندى اوڭا ديمش: "خلافِ شريعت قانونلرى آوروپادن گتيرديگڭ جهتله، إستانبوله اويله بر بوق صيچدڭ كه؛ او گتيرديگڭ صولرڭ جملهسى اوزرندن آقوب گچسه، يوز سنهده تميزلهيهمز."
سؤال:غوثِ أعظم گبى بيوك وليلر، بعض أوقاتده، ماضى و مستقبلى حاضر گبى مشاهده ايدرلر. نهدن ماضىيه عائد جهتده صراحت صورتنده خبر ويرييورلر ده، إستقبالدن خفى رمزلرله، گيزلى إشارتلرله بحث ايدييورلر؟
الجواب:لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ آيتيله
عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلٰى غَيْبِهِ اَحَدًا اِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِنْ رَسُولٍ
آيتى إفاده ايتدكلرى قدسى ياساغه قارشى عبوديتكارانه بر حسنِ أدب طاقينمق ايچون تصريحدن إشارت مسلگنه گيرمشلر. تا كه إشارتلر ايله، رمز ايله آڭلاشيلسين كه، إختيارسز نيّتسز بر صورتده تعليمِ إلٰهى ايله
— 219 —
اولمشدر. چونكه إستقبالى اولان غيبيات، نيّت و إختيار ايله ويريلمديگى گبى نيّت ايله ده مداخله ايتمك، او ياساغه قارشى عدمِ إطاعتى إشمام ايدييور.
٭ ٭ ٭
حضرتِ غوثڭ كرامتِ غيبيهسنى تأييد ايدن بر آيتڭ إشاراتندهكى بر نكتهِٔ إعجازيهدر
قرآندن ترشّح ايدن او سوزلر و رسالهلر، قرآنِ حكيمڭ بر نوع مستقيم تفسيرى و حقائقِ ايمانيهنڭ إستقامتلى و قوّتلى دليللرى اولديغندن؛ او رسالهلر و سوزلره گلن شرف و تقدير و تحسين، قرآنه و حقائقِ ايمانه عائددر. مادام اويلهدر بِلا پروا ديرم كه:
وَلَا رَطْبٍ وَلَا يَابِسٍ اِلَّا فِى كِتَابٍ مُبِينٍ
سرّيله، قرآنده ألبته بو إستقامتلى تفسيرينڭ إستقامتنه إشارت وار. أوت وار. قرآن او تفسيرينه خصوصى باقييور. چونكه آياتِ مهمّهدن سورهِٔ هوددهكى
(حاشيه): حتّى رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام فرمان ايتمش كه: شَيَّبَتْنِى سُورَةُ هُود يعنى سورهِٔ هوددهكى فَاسْتَقِمْ كَمَا اُمِرْتَ آيتى بنى إختيارلاتديردى. چونكه أهمّيتى عظيمدر. إستقامتِ تامّهيى أمر ايدييور.
فَمِنْهُمْ شَقِىٌّ وَ سَعِيدٌ
آيتى بولونان صحيفهنڭ قارشيسنده
فَاسْتَقِمْ كَمَا اُمِرْتَ
آيتى، فاىِ عطف خارج اولارق
اِسْتَقِمْ كَمَا اُمِرْتَ
مقامِ أبجديسى بيڭ اوچ يوز ايكيدر (١٣٠٢). ديمك اِستَقِمْ دهكى أمرِ خاص ايچنده بولونان خطابِ عامّڭ حدسز مستقيم أفرادلرى ايچنده، او بيڭ اوچ يوز ايكى (١٣٠٢) تاريخنده بر فردڭ بر جهتده إستقامت أمرينڭ إمتثالى بر خصوصيت قزانهجق. ديمك اون دردنجى عصرده قرآندن إقتباس ايدوب، إستقامتسز سقيم يوللر ايچنده صراطِ مستقيمى گوسترهجك آثارى نشر ايدن بر آدمى، او حدسز أفراد ايچنده داخل ايدييور. هم او إستقامتڭ بر خصوصيتى وار كه، تاريخيله
— 220 —
إشارت ايدييور. حالبوكه، او عصرده شخصًا إستقامتده ممتاز بر خصوصيت كسب ايتمك چوق اوزاقدر. ديمك، شخصى إستقامت دگل. اويله ايسه، او آدمڭ تشبّثيله نشر ايديلن أسرارِ قرآنيه، او عصرده إستقامتده إمتياز كسب ايدهجك. او آدم شخصًا غيرِ مستقيم اولديغى حالده، مستقيملر ايچنه إدخالى، او إمتيازه رمز ايدر.
مادام حقيقت بودر، بن قطعى بر صورتده إعتراف ايدييورم كه؛ حياتم إستقامتسز گيتمش، قلبم سقامتدن قورتولمامش، او قدسى أمرڭ إمتثالندن بلكه يوز درجه اوزاغم. فقط
وَ اَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ
سرّيله او نعمته بر شكر اولارق ديرم كه: او بيڭ اوچ يوز ايكى (١٣٠٢) تاريخى ايسه، (عربى تاريخ إعتباريله اولسه) قرآن اوقومغه باشلاديغم عين تاريخه توافق ايدر. و رومى تاريخى حسابيله، علمه باشلاديغم تاريخه توافق ايدر. اويله ايسه او ايما ايديلن فرد اولابيليرز. حالبوكه شخصًا بتون حياتى سقيم و إستقامتسز اولان بر فرده إستقامتله ايما ايديلسه و غيرِ مستقيم ايكن مستقيملر ايچنه إدخال ايديلسه، ألبته او فردڭ مظهر اولاجغى آثارڭ إستقامتنه ايمادر. و او آثارڭ إستقامتى، او تاريخده باشلايوب ضلالت يوللرى و ظلمات طريقلرى ايچنده صراطِ مستقيمى گوسترهجك
اِسْتَقِمْ كَمَا اُمِرْتَ
أمرينى إمتثال ايدهجك ديمكدر. أوت ِللّٰه الحمد رسالهِٔ نور أجزالرى، قرآنڭ بو معجزانه ايماءِ غيبيسنى بِالفعل گوسترمش، ميداندهدر.
شو آيتڭ گيزلى ايماسنى
اِنَّ حِزْبَ اللّٰهِ هُمُ الْغَالِبُونَ
آيتى تأييد ايدييور. چونكه اِنَّ دهكى شدّهلى نون بر صاييلسه تام أوّلكى آيته توافق ايله، حزب القرآنڭ فعاليتنه واسطه اولان بر خادمنڭ قرآن اوقومغه باشلاديغى بيڭ اوچ يوز ايكى (١٣٠٢) تاريخنه، ايكى فرق ايله توافق ايتمكله برابر، شدّهلى نون ايكى نون صاييلسه، بيڭ اوچ يوز أللى (١٣٥٠) ايدر كه، بو تاريخده قرآندن مقتبس اولان رسالهِٔ نور أطرافنده طوپلانان، بتون قوّتلريله قرآنڭ خدمتلرينه چاليشان حزب القرآنڭ فعاليتى و ضلالت و زندقهيه معنًا غلبه ايتدكلرى بر زمانه توافقى ايسه، إستقبالده تام غلبهلرينه بر ايماءِ غيبيدر.
٭ ٭ ٭
— 221 —
كرامتِ غيبيهِٔ غوثيهنڭ بر تتمّهسيدر.
تَوَسَّلْ بِنَا فِى كُلِّ هَوْلٍ وَ شِدَّةٍ ٭ اَغِيثُكَ فِى الْاَشْيَاءِ دَهْرًا بِهِمَّتِى
حضرتِ غوثڭ كرامتِ غوثيهسنده بش سطردن بحث ايديلمشدى. او بشدن دردى، هر برى بر جهتده حزب القرآنه إشارت ايتديگنى آڭلامشدق. بوراده يازيلان باشده تَوَسَّلْ ايله باشلايان سطردن ايسه، هيچ بر إشارتنى آڭلامامشدق. اونڭ ايچون اونڭ آلتنده حاشيه اولارق بر شى يازيلمامشدى.
بو دفعه اوطهمده تعليق ايديلن او لوحهيه باقدم. بردن بره قلبمه إخطار ايديلدى كه: "باشدهكى سطرڭ سزه عائديتى وار. علمِ جفرڭ قاعدهلريله سزه باقييور. نه ايچون دقّت ايتمييورسڭ؟" بن دقّت ايتدم، بر شى آڭلامدم. تكرار إخطار ايديلدى كه: "بو سطر بريسنه أمر ايدييور، ندا ايدييور. هر حالده بر آدمڭ إسمى ياءِ ندا ايله برابر عرفًا و مقامًا و قاعدةً معنا جهتنده موجود بولونمق لازم گلير. بوندن صوڭره گلن بيتلرده مدارِ خطاب اولان مريد كلمهسندن مراد كيم ايسه، بوراده دخى او مراددر. اويله ايسه تَوَسَّلْ كلمهسندن صوڭره بر إسم ندا ايله مراد و مقدّردر. هم اَغِيثُكَ دهكى خطاب كيمه عائد اولديغى آڭلاشيلمق ايچون، ندا ايله بر إسم ذكر ايتمك لازم گلييور. مادام هر حالده بر إسم لازمدر. ألبته او إسمه دلالت ايدن بر قرينه، بر أماره واردر."
او وقت بر أماره آرادم. گوردم كه: آخردهكى سطرده سعيد إسمى ياءِ ندا ايله برابر بو ايكى يرده مراد اولديغنه ايكى دليل وار:
برنجى دليل:بو بيتڭ درت آرقداشى، سعيد إسمنه إشارتلريدر.
ايكنجى دليل:هم برنجى، هم ايكنجى فقره ده عين بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤) ايدر كه؛ متعدّد يرده جنابِ غوثڭ إشارتِ غيبيهسندن فتنهِٔ آخر زمانڭ
— 222 —
باشلانغيجى اولان تاريخى گوسترييور. او تاريخ ايسه هم بو إسم صاحبنڭ عربى تاريخِ ولادتنه، هم عالمِ إسلامڭ باشنه گلن حادثاتِ أليمهنڭ، هول و شدّتڭ أڭ بيوك سببى اولان طقسان اوچ روس حربنڭ شدّت تاريخنه تصادف ايدييور. او وقت هم طاعون و وبا و قحط و غلا و هم روسڭ ظلم و إستيلا زماننه تصادف ايدييور. حضرتِ غوث بو بيتنده و بو قصيدهسنده فتنهِٔ آخر زمانه باقييور. او فتنهنڭ باشلانغيجى اولان بيڭ ايكى يوز طقسان اوچ و درت تاريخنه تَوَسَّلْ سطرينڭ هر فقرهسى "يا سعيد" كلمهسيله برابر عين تاريخى گوسترييور. برى بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤)، ديگرى بيڭ ايكى يوز طقسان بش (١٢٩٥) تاريخنى گوسترييور. او تاريخ رومى حساب ايله اولسه، سعيدڭ مبدأِ طفوليتنه؛ أگر عربى تاريخيله اولسه ولادت زماننه توافق ايدييور. أگر فقرهِٔ اولٰىدهكى هَوْلٍ كلمهسنڭ اوستندهكى تنوين و ايكنجى فقرهدهكى دَهْرًا كلمهسندهكى تنوين نون صاييلسهلر، او وقت هر بر فقرهنڭ بيڭ اوچيوز قرق درت و بش تاريخنى گوسترهجك. فتنهِٔ آخر زمانڭ معنويات جهتنده أڭ أليم زماننه و إذنِ إلٰهى ايله حمايه و همّت و دعاىِ غوثيهده بولونان سعيدڭ دخى أڭ أليم، أڭ صيقنتيلى زمانِ أسارتنه توافق ايدييور.
بو تَوَسَّلْ بيتنڭ إشارتِ غيبيهسى چندان ضعيف ايسه، اوتهكى درت بيتڭ صراحته ياقين إشارتلرى بونڭ ضعيف إشارتنى تقويه ايدييور. چونكه غايت ضعيف و اينجهجك ايپلرڭ إجتماعنده قوپاريلميهجق بر درجهده قوّت بولديغندن، ألبته بر ضعيف أماره، قوى إشارتلرڭ إشارت ايتدكلرى عينِ شيئه إشارت ايتسه، دلالت درجهسنده بر إشارتدر دينيلهبيلير.
مختصر بر تحليل:
تَوَسَّلْ بِنَا فِى كُلِّ هَوْلٍ وَ شِدَّةٍ
فقرهسى (شِدَّةٍ) لفظندهكى (تاء)، كلمهسنڭ حروفِ أصليهسندن اولماديغندن وقف وقتنده قاعدةً (ها) يه قلب اولديغى جهتله او (تاء) (ها) صاييلير. باشدهكى (تَوَسَّلْ) ده (تاء) ايله (شِدَّةٍ) دهكى (شين) يدى يوز (٧٠٠)، شدّهلى (سين) يوز يگرمى (١٢٠)،
— 223 —
(فى) دهكى (فاء) سكسان (٨٠). مجموعى طوقوز يوز (٩٠٠). درت (لام) يوز يگرمى (١٢٠)، (نون، باء)، اوچ واو ايكى ها، كاف، يا و بر الف يوز اون بر (١١١)، (شِدَّةٍ) دهكى شدّهلى (دال) سكز (٨)، مجموعى بيڭ يوز اوتوز طوقوز (١١٣٩). (تَوَسَّلْ) دن أوّل وياخود صوڭره (يا سعيد) كلمهسى يوز أللى بش (١٥٥) ايدييور. يكونى بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤) ايدر.
ايكنجى فقره:
اَغِيثُكَ فِى الْاَشْيَاءِ دَهْرًا بِهِمَّتِى
فقرهسنده (اَغِيثُكَ) كلمهسى حسابه داخل دگلدر. او كلمهدهكى كافِ خطابدن مراد سعيد اولديغندن، ألبته (يا سعيد) كلمهسى مقدّردر. اويله ايسه
اَغِيثُكَ يَا سَعِيد فِى الْاَشْيَاءِ دَهْرًا بِهِمَّتِى
عينًا أوّلكى فقره گبى بيڭ ايكى يوز طقسان بش (١٢٩٥) ايدر. أگر اوقونميان همزهِٔ وصل صاييلمازسه بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤) ايدر. چونكه (شين) ايله (تاء) يدى يوز (٧٠٠)، (راء) ايكى يوز (٢٠٠). (فاء)، ايكى (يا) ايله برابر يوز (١٠٠)، اولدى بيڭ (١٠٠٠). مشدّد (ميم) سكسان (٨٠)، دال، باء، درت الف، بر (ى) ايله برابر يگرمى (٢٠)، او سكسان (٨٠) ايله يوز (١٠٠) ايدوب أوّلكى يكون ايله بيڭ يوز (١١٠٠). (لام) اوتوز، ايكى (ها) ايله برابر قرقدر. (يا سعيد) ده اولان يوز أللى بش (١٥٥) ايله برابر بيڭ ايكى يوز طقسان بش (١٢٩٥). أگر ساقط اولان همزهِٔ وصل صاييلمازسه بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤) ايدر. عينًا أوّلكى فقره ايله تام توافق ايدوب، هر بريسى فتنهِٔ آخر زمانڭ هم باشلانغيجى تاريخنه كه؛ بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤) در. هم تنوينلر ايله برابر او فتنهنڭ أڭ قراڭلقلى زمانى اولان بيڭ اوچيوز قرق درت (١٣٤٤) تاريخنه و فتنهلرڭ ايچنده محفوظيتله برابر پك چوق چالقانان بيچاره سعيدڭ هم تاريخِ ولادتنه هم إشكنجهلى تاريخِ أسارتنه توافق ايدييور. هر حالده بو عجيب توافق، إتّفاقى و تصادفى بر توافق دگلدر.
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
سؤال:سن بو زمانڭ حادثاتنه، فتنهِٔ آخر زمان دييورسڭ. حالبوكه حديثده وارد اولمش كه: "آخر زمانده اللّٰه اللّٰه دينيلميهجك؛ صوڭره قيامت قوپاجق."
— 224 —
الجواب:أوّلا: فتنهِٔ آخر زمانڭ مدّتى اوزوندر، بز بر فصلندهيز.
ثانيًا:يرده اللّٰه اللّٰه دينيلميهجكدن مراد؛ اللّٰهه ايمان قالقهجق ديمك دگلدر.
(حاشيه-١): چونكه حديثده واردر كه، لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ اُمَّتِى ظَاهِرِينَ عَلَى الْحَقِّ اِلٰى قِيَامِ السَّاعَةِ بو حديث، ديگر حديثى تقييد ايدييور.
بلكه اللّٰهڭ نامنى دگيشديرهجكلر ديمكدر. ناصلكه يرده اللّٰه اللّٰه دينيلمزسه قيامتِ كبرا قوپاجق. بر مملكتده ده اللّٰه اللّٰه دينيلمزسه بر نوع قيامت قوپماسنه إشارتدر
(حاشيه-٢): يدى سنه أوّل يازيلان بو إشارتِ غيبيه عينًا وقوعه گلدى. هركس گوردى. أوت بو گچن زلزله، قيامتڭ زلزلهِٔ كبراسندن خبر ويرر گبى صارصدى؛ فقط عقللرى باشلرينه گلمدى.
تَوَسَّلْ بِنَا فِى كُلِّ هَوْلٍ وَشِدَّةٍ ٭ اَغِيثُكَ فِى الْاَشْيَاءِ دَهْرًا بِهِمَّتِى
علمِ جفرله معناسى: "يا سعيد! آخر زمانڭ فتنهلرينه يتيشوب دوشديگڭ زمان، بنم دعا و همّتمى كنديڭه وسيله و شفاعتجى ياپ. إن شاء اللّٰه سنڭ هر شيئڭده و هر ايشڭده اوزون بر زمانده، يعنى طفوليت زمانڭدن تا إختيارلغڭ وقتنده إشكنجهلى أسارتڭه قدر.. يعنى، بيڭ ايكى يوز طقسان درتدن (١٢٩٤) تا بيڭ اوچ يوز قرق بش (١٣٤٥)، بلكه آلتمش درده (١٣٦٤)، داها زياده بر زمانه قدر اللّٰهڭ إذنيله و قوّتيله سنڭ إمداديڭه يتيشهجگم."
رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا اِنْ نَسِينَا اَوْ اَخْطَاْنَا
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 225 —
رأفت، مصطفى، مصطفى، رشدى، حافظ خالد، مسعود و سليمانڭ و خسروڭ بر نكتهسيدر
فَاِنَّكَ مَحْرُوسٌ بِعَيْنِ الْعِنَايَةِ
شويله كه: بو فقره اِنَّكَ خطابيله بريسيله قونوشويور. اَغِيثُكَ دهكى گبى يا سعيد بوراده دخى مقدّردر. ذاتًا اِنَّكَ آلتندهكى مبارك توافقڭ نهايتى گورونن سعيد، اِنَّكَ ده گورونمهين يا سعيد ى گوسترييور.
شو حالده
فَاِنَّكَ يَا سَعِيدُ مَحْرُوسٌ بِعَيْنِ الْعِنَايَةِ
بيڭ اوچيوز اون درت (١٣١٤) ايدر (أگر شدّهلى نون بر تك صاييلسه). أگر ايكى نون صاييلسه، بيڭ اوچيوز آلتمش درت (١٣٦٤) ايدر. ديمك سعيد أللى سنهلك مدّتده عنايته مظهر اولاجقدر. بيڭ اوچيوز اون درتده (١٣١٤) وانده تدريسه باشلاماسى و آوروپادن گلن أفكارِ باطلهيه قارشى مجاهدهسى او تاريخده باشلايور. شيمدىيه قدر او أساس اوزرينه عنايت فيضى آلتنده بيڭ اوچيوز أللى ايكىيه (١٣٥٢) قدر دوام ايتمش. ديمك داها اون ايكى سنه إشاراتِ غوثيه ايله عنايته مظهر اولماسنى رحمتِ إلٰهيهدن بكلهيورز. كنديسى بو دنيادن گيتسه ده، اونڭ يرنده اونڭ طلبهلرى و آثارى او عنايته الى ماشاء اللّٰه مظهر اولماسنه بر ايمادر.
إجمالًا بر تحليل:فَاِنَّكَ دهكى شدّهلى ايكى نون صاييلسه ايكى يوز بر (٢٠١). مَحْرُوسٌ اوچيوز اون درت (٣١٤). بِعَيْنِ يوز اوتوز ايكى (١٣٢). العِنَايَةِ بش يوز آلتمش ايكى (٥٦٢). اِنَّكَ دن صوڭرهكى "يا سعيد" لفظى يوز أللى بش (١٥٥). يكونى بيڭ اوچيوز آلتمش درت (١٣٦٤). أگر شدّهلى نون بر نون اولوب، أللى طرح ايديلسه بيڭ اوچيوز اون درت (١٣١٤) قالير.
— 226 —
جاىِ دقّتدر كه؛ غوثڭ بو بش سطرنده اوچ يرنده "يا سعيد" لفظيله سرِّ غيبيسى تظاهر ايدييور. "يا سعيد" يرينى باشقهسى طوتمييور. ديمك بو بش سطرنده درت سعيد إسمى تصريح ايديلمش حكمندهدر. مدارِ حيرتدر كه؛ شيخڭ بو بش سطرنده سكز اون دفعه شو زمانمزى و سعيدڭ باشنه گلن أڭ مهمّ حادثاتڭ عين تاريخنى گوسترييور.
وَكُنْ قَادِرِيَّ الْوَقْتِ ِللّٰهِ
شو فقرهده اولان وَكُنْ خطاب ايدييور. هر حالده سائر فقرهلرڭ إشاراتيله وَ كُنْ يَا مُرِيدِى وياخود وَكُنْ يَا سَعِيد كُرْدِى وياخود كُنْ يَا نُورْسِى معناسنده و تقديرنده اولاجق. چونكه بو اوچ إسم اوچ فقرهده ايكيسى صراحةً، بريسى ضمنًا مراد اولديغندن؛ بورادهكى أمرده ده اونلردن بريسى هر حالده مقدّردر. بلكه اوچى ده برابر مراد اولابيلير. ايشته شو فتنهِٔ آخر زمانڭ اوچ أهمّيتلى تاريخلرينه و شو بيچاره سعيدڭ أڭ مهمّ اوچ حادثهِٔ حياتيهسنڭ تاريخلرينه بو اوچ إسمله برابر شو فقره تام توافق ايدييور. شويله كه:
وَكُنْ يَا مُرِيدِى قَادِرِىَّ الْوَقْتِ ِللّٰهِ
مشدّد لام ايكى لام صاييلمق جهتيله تام بيڭ اوچيوز طوقوز (١٣٠٩) تاريخنه توافق ايدييور كه؛ او تاريخ، بو عصرِ عجيبڭ مبدأِ باشلانغيجى، هم خدمتِ قرآنيه ايچون ياشايان سعيدڭ دخى اون سنه مدرسه اصولنجه اوقونان علومى اوچ درت آيده پك خارقه بر صورتده تحصيل ايتديگى بر تاريخدر.
الحاصل كُنْ أمرندن صوڭره ندا ايله بر إسم معنًا وار. هم بو اوچ إسمڭ بو اوچ تاريخه توافقى قطعيًا تصادف اولاماز. هم اونلرڭ يرنده باشقه بر إسم بولونمق هيچ مناسبت، هيچ بر أماره، هيچ بر نتيجه گورونمييور وياخود گورمييورز. ديمك قصدى بر توفيقدر. هم سائر فقرهلرده بولونان اون بش إشارتله تأيّد ايدن بر إشارتِ غيبيهدر. هم ده سعيدڭ أڭ صيقنتيلى و إشكنجهلى اولان شيمديكى بو مصيبت زماننده غوثڭ بو إشارتِ غيبيهسنڭ ظهورى و آڭلاشيلماسى، قدسى و أڭ مهمّ بر تسلّيدر.
— 227 —
وَكُنْ يَا سَعِيدِ كُرْدِى قَادِرِىَّ الْوَقْتِ
جفر و أبجد حسابيله تام بيڭ اوچيوز يگرمى يدى (١٣٢٧) تاريخِ مشهورهسنه و او إنقلابِ عظيمڭ و سعيدڭ مبدأِ مجاهدهسنه توافق ايتديگى گبى؛
وَكُنْ يَا نُورْسِى قَادِرِىَّ الْوَقْتِ ِللّٰهِ
مشدّد لام بر صاييلمق شرطيله شو بيڭ اوچيوز أللى بر (١٣٥١) تاريخِ عجيبهسنه و سعيدڭ بر جهتده منتهاىِ مجاهدهسنه توافق ايدييور. بو صورتده للّٰهِ كلمهسى وار، اونڭله إشارت ايدر كه؛ إن شاء اللّٰه بدايتده اولديغى گبى وقت و زمانه اويمق دگل، بلكه ِللّٰه ايچون مجاهده ايدهجك و ايدييور. هم كرامتِ غوثيه إشارتلرى و بو إشارتِ غيبيهسى عين بو مصيبتلى تاريخده و أڭ صيقنتيلى بر زمانده آڭلاشيلماسى و إنتشار ايتمهسى، بيوك بر لطفِ إلٰهيدر و قرآن خدمتكارلرينه قوّتلى و قطعى بر تسلّيدر. يوقسه بو چوق صيقنتيلى مصيبت ايسه، چكيلير بلالردن دگلدر. تام غوث كندى مريدينڭ و او مريدڭ آرقداشلرينڭ إمدادينه بو صورتله يتيشوب تسلّى ايتدى.
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
عبد اللّٰه (رح)، مصطفى (رح)، مصطفى (رح)، رشدى (رح)، خسرو (رح)،
رأفت (رح)، مصطفى چاوش (رح)، عبد اللّٰه چاوش (رح)،
دائمى خدمتكارى سليمان (رح)
٭ ٭ ٭