— 4 —
رسالهِٔ نور كلّياتندن
سكّهءِ تصديقِ غيبى
مؤلّفى
بديع الزمان سعيد النورسى
— 5 —
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
بو سكّهِٔ غيبيهيى محرم طوتاردق؛ يالڭز خاص قارداشلريمه مخصوصدى. بن وفات ايتدكدن صوڭره نشر ايديلسين ديمشدم. فقط ضابطه گلدى، عدليه حسابنه اونى صاقلاديغمز يردن چيقارديلر. ايكى سنه أللرنده قالدى. اوچ محكمه تدقيقندن صوڭره إعاده ايديلدى. بزه مخالف غايت نامحرملر دخى برابر اوقوديلر. بزه چوق يابانى إنسانلر گورديلر. بو ايكى دفعهدر إسپارطه عدليهسنڭ ألنه باشقه رسالهلرله برابر گيرمش، هيچ بر إعتراض ايديلمهدن گرى ويريلمش.
مادام عمومڭ نظرينه ايستهمديگمز حالده گوستريلمش و مادام رسالهِٔ نورڭ أهمّيتنى إثبات ايدوب شاكردلرينى شوقه گتيرييور، قوّهِٔ معنويهلرينى زيادهلشديرييور؛ ألبته مدرسة الزهرا أركانلرينڭ نشرينه قرار ويرمهلرينه إشتراك ايدرم.
سعيد
— 6 —
رسالهِٔ نوردن پارلاق فقرهلر و بر قسم گوزل مكتوبلر
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا
ليلهِٔ قدرده إخطار ايديلن بر مسئلهِٔ مهمّه
أوّلا:ليلهِٔ قدرده قلبه گلن پك اوزون و گنيش بر حقيقته پك قيصهجه بر إشارت ايدهجگز. شويله كه:
نوعِ بشر بو صوڭ حربِ عمومينڭ أشدِّ ظلم و إستبداد ايله و مرحمتسز تخريبات ايله و بر دشمنڭ يوزندن يوزر معصومى پريشان ايتمهسيله و مغلوبلرڭ دهشتلى مأيوسيتلريله و غالبلرڭ دهشتلى تلاش و حاكميتلرينى محافظه و بيوك تخريباتلرينى تعمير ايدهمهملرندن گلن دهشتلى وجدان عذابلريله و دنيا حياتنڭ بتون بتون فانى و موقّت اولماسى و مدنيت فانتازيهلرينڭ آلداتيجى و اويوتوجى اولماسى عمومه گورونمهسيله و فطرتِ بشريهدهكى يوكسك إستعداداتڭ، ماهيتِ إنسانيهسنڭ عمومى بر صورتده دهشتلى يارهلانمسيله و أبدپرست حسّياتِ باقيه و فطرى عشقِ إنسانيهنڭ هيجان ايچنده اويانماسيله، و غفلت و ضلالتڭ، أڭ سرت، صاغير اولان طبيعتڭ، قرآنڭ ألماس قلنجى آلتنده پارچهلانماسيله و غفلت و ضلالتڭ أڭ بوغوجى، آلداتيجى أڭ گنيش پردهسى اولان سياستڭ روىِ زمينده پك چركين، پك غدّارانه حقيقى صورتى گورونمهسيله ألبته
— 7 —
و ألبته هيچ بر شبهه يوق كه: شمالده، غربده، آمريقاده أمارهلرى گورونديگنه بناءً نوعِ بشرڭ معشوقِ مجازيسى اولان حياتِ دنيويه بويله چركين و گچيجى اولماسندن، فطرةً بشرڭ حقيقى سَوْديگى و آراديغى حياتِ باقيهيى بتون قوّتيله آرايهجق. و ألبته هيچ شبهه يوق كه: بيڭ اوچ يوز آلتمش سنهده، هر عصرده اوچ يوز أللى ميليون شاكردى بولونان و هر حكمنه و دعواسنه ميليونلر أهلِ حقيقت تصديق ايله إمضا باصان و هر دقيقهده ميليونلر حافظلرڭ قلبنده قدسيت ايله بولونوب لسانلريله بشره درس ويرن و هيچ بر كتابده أمثالى بولونميان بر طرزده، بشر ايچون حياتِ باقيهيى و سعادتِ أبديهيى مژده ويروب بتون بشرڭ يارهلرينى تداوى ايدن قرآنِ معجز البيانڭ شدّتلى، قوّتلى و تكرارلى بيڭلر آياتيله، بلكه صريحًا و إشارةً اون بيڭلر دفعه دعوا ايدوب خبر ويروب صارصيلماز قطعى دليللرله، شبهه گتيرمز حدسز حجّتلرله حياتِ باقيهيى قطعيتله مژده و سعادتِ أبديهيى درس ويرمهسى، ألبته نوعِ بشر، بتون بتون عقلنى غائب ايتمزسه و مادّى و معنوى بر قيامت باشلرنده قوپمازسه؛ إسوهچ، نوروهچ، فينلانديا و إنگلترهنڭ قرآنڭ قبولنه چاليشان مشهور خطيبلرى و دينِ حقّى آرايان آمريقانڭ چوق أهمّيتلى جمعيتى گبى روىِ زمينڭ قطعهلرى و حكومتلرى قرآنِ معجز البيانى آرايهجقلر و حقيقتلرينى آڭلادقدن صوڭره بتون روح و جانلريله صاريلاجقلر. چونكه بو حقيقت نقطهسنده قطعيًا قرآنڭ مِثلى يوقدر و اولاماز و هيچ بر شى بو معجزهِٔ أكبرڭ يرينى طوتاماز.
ثانيًا:مادام رسالهِٔ نور او معجزهِٔ كبرانڭ ألنده بر ألماس قلنج حكمنده خدمتنى گوسترمش و أڭ معنّد دشمنلرى تسليمه مجبور ايتمش. هم قلبى، هم روحى، حتّى حسّياتى تام تنوير ايدهجك و علاجلرينى ويرهجك بر طرزده خزينهِٔ قرآنيهنڭ دلّاللغنى ياپان و اوندن باشقه مأخذ و مرجعى اولميان بر معجزهِٔ معنويهسى بولونان رسالهِٔ نور او وظيفهيى ياپييور و عليهنده دهشتلى پروپاغندهلره و غايت معنّد زنديقلره تام غلبه چالمش و ضلالتڭ أڭ سرت و قوّتلى قلعهسى اولان طبيعتى، طبيعت رسالهسيله پارچه پارچه ايتمش و غفلتڭ أڭ قالين و بوغوجى و گنيش دائرهِٔ آفاقنده و فنّڭ أڭ گنيش پردهلرنده عصاىِ موسىدهكى ميوهنڭ آلتنجى مسئلهسى و برنجى، ايكنجى، اوچنجى و سكزنجى حجّتلريله غايت پارلاق بر طرزده غفلتى طاغيتوب نورِ توحيدى گوسترمش. ألبته بزلره
— 8 —
لازم و ملّته ألزمدر كه شيمدى رسمًا إذن ويريلن دين تدريساتى ايچون خصوصى درسخانهلر آچيلمهسنه و إذن ويريلمسنه بناءً، نور شاكردلرى ممكن اولديغى قدر هر يرده كوچوجك درسخانهِٔ نوريه آچمق لازمدر. گرچه هركس كندى كندينه بر درجه إستفاده ايدر، فقط هركس هر بر مسئلهسنى تام آڭلاماز. هم ايمان حقيقتلرينڭ ايضاحى اولديغى ايچون؛ هم علم،
(حاشيه): شايد برى بيلييور، تعلّم ايتمگه محتاج دگلسه عبادته محتاج ويا معرفته مشتاق ويا حضور ايستر. اونڭ ايچون هركسه لزوملى بر درسدر.
هم معرفت، هم عبادتدر. أسكى مدرسهلرده بش اون سنهيه مقابل، إن شاء اللّٰه نور مدرسهلرى بش اون هفتهده عين نتيجهيى تأمين ايدهجك و يگرمى سنهدر ايدييور. و هم حكومت و ملّت و وطن، هم حياتِ دنيويهسنه و سياسيهسنه و اُخرويهسنه پك چوق فائدهسى بولونان بو قرآن لمعاتلرينه و دلّالى بولونان رسالهِٔ نوره دگل ايليشمك، تماميله ترويج و نشرينه چاليشمالرى ألزمدر كه؛ گچن دهشتلى گناهلره كفّارت و گلهجك مدهش بلالره و آنارشيستلگه بر سد اولابيلسين.
ثالثًا:بو رمضانِ شريفده، قرآنى ذوق و شوق ايله اوقومق، بنم چوق إحتياجم واردى. حالبوكه ألملى خستهلق، مادّى - معنوى صيقنتيلر، يورغونلق و مشغلهلرڭ تأثيريله تلاش ايتدم. بردن خسروڭ شيرين قلميله معجزاتلى يازيلان معجزاتلى جزءلر و حافظ على و طاهرىيه پك چوق ثواب قزانديران پارلاق و كرامتلى حزب الأكبرِ قرآنيهيى بربرى آرقهسندن اوقومغه باشلاركن اويله بر ذوق و شوق ويردى كه؛ بتون او يورغونلقلرى هيچه اينديردى. هيچ بر وسوسهيه ميدان ويرميهرك پك پارلاق بر صورتده درسِ قرآنيهيى اونلردن ديڭلركن بتون روح و جانمله آرزو ايتدم و قصد و عزم ايتدم كه، ممكن اولديغى درجهده عين حزب الأكبرِ قرآنيه گبى فوطوغرافله معجزاتلى قرآنمزى طبع ايدهجگز، إن شاء اللّٰه.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 9 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:نورڭ فوق العاده خاص شاكردلرى، سكّهِٔ غيبيه مشتملاتيله، او أولياءِ مشهورهدن، قرق گونده بر دفعه أكمك يهيوب قرق گون ييمهين عثمانِ خالدينڭ صريح إخبارى و أولادلرينه وصيتى ايله و إسپارطهنڭ مشهور أهلِ قلب عالملرندن طوپال شكرينڭ ظاهر خبر ويرمسيله چوق أهمّيتلى بر حقيقتى دعوا ايدوب، فقط ايكى إلتباس ايچنده بو بيچاره، أهمّيتسز قارداشلرى سعيده بيڭ درجه زياده حصّه ويرمشلر. اون سنهدن بَرى قناعتلرينى تعديله چاليشديغم حالده، او بهادر قارداشلر قناعتلرنده ايلرى گيدييورلر. أوت اونلر، اون سكزنجى مكتوبدهكى ايكى أهلِ قلب چوبانڭ ماجراسى گبى، حق بر حقيقتى گورمشلر، فقط تعبيره محتاجدر. او حقيقت ده شودر:
اُمّتڭ بكلهديگى، آخر زمانده گلهجك ذاتڭ اوچ وظيفهسندن أڭ مهمّى و أڭ بيوگى و أڭ قيمتدارى اولان ايمانِ تحقيقىيى نشر و أهلِ ايمانى ضلالتدن قورتارمق جهتيله، او أڭ أهمّيتلى وظيفهيى عينًا بِتَمَامِهَا رسالهِٔ نورده گورمشلر. إمامِ على و غوثِ أعظم و عثمانِ خالدى گبى ذاتلر، بو نقطه ايچوندر كه، او گلهجك ذاتڭ مقامنى رسالهِٔ نورڭ شخصِ معنويسنده كشفًا گورمشلر گبى إشارت ايتمشلر. بعضًا ده او شخصِ معنوىيى بر خادمنه ويرمشلر، او خادمه ملتفتانه باقمشلر. بو حقيقتدن آڭلاشيلييور كه؛ صوڭره گلهجك او مبارك ذات، رسالهِٔ نورى بر پروغرامى اولارق نشر و تطبيق ايدهجك. او ذاتڭ ايكنجى وظيفهسى، شريعتى إجرا و تطبيق ايتمكدر. برنجى وظيفه، مادّى قوّتله دگل، بلكه قوّتلى إعتقاد و إخلاص و صداقتله اولديغى حالده؛ بو ايكنجى وظيفه، غايت بيوك مادّى بر قوّت و حاكميت لازم كه، او ايكنجى وظيفه تطبيق ايديلهبيلسين. او ذاتڭ اوچنجى وظيفهسى؛ خلافتِ إسلاميهيى إتّحادِ إسلامه بنا ايدهرك، عيسوى روحانيلريله إتّفاق ايدوب دينِ إسلامه خدمت ايتمكدر. بو وظيفه، پك بيوك بر سلطنت و قوّت و ميليونلر فداكارلرله تطبيق
— 10 —
ايديلهبيلير. برنجى وظيفه، او ايكى وظيفهدن اوچ درت درجه داها زياده قيمتداردر؛ فقط او ايكنجى، اوچنجى وظيفهلر پك پارلاق و چوق گنيش بر دائرهده و شعشعهلى بر طرزده اولديغندن عمومڭ و عوامڭ نظرنده داها أهمّيتلى گورونويورلر. ايشته او خاص نورجيلر و بر قسمى أوليا اولان او قارداشلريمزڭ تعبيره و تأويله محتاج فكرلرينى اورتهيه آتمق، أهلِ دنيايى و أهلِ سياستى تلاشه ويرر و ويرمش.. هجوملرينه وسيله اولور. چونكه، برنجى وظيفهنڭ حقيقتنى و قيمتنى گورهمييورلر، اوتهكى جهتلره حمل ايدرلر.
قارداشلريمڭ ايكنجى إلتباسى:فانى و چوروتيلهبيلير بر شخصيتى، بعض جهتلرله برنجى وظيفهده پيشدارلق ايدن نور شاكردلرينڭ شخصِ معنويسنى تمثيل ايدن او عاجز قارداشنه ويرييورلر. حالبوكه بو ايكى إلتباس ده رسالهِٔ نورڭ حقيقى إخلاصنه و هيچ بر شيئه، حتّى معنوى و اُخروى مقاماته دخى آلَت اولمامسنه بر جهتده ضرر ويرديگى گبى، أهلِ سياستى ده أوهامه دوشوروب رسالهِٔ نورڭ نشرينه ضرر گلير. بو زمان، شخصِ معنوى زمانى اولديغى ايچون، بويله بيوك و باقى حقيقتلر، فانى و عاجز و سقوط ايدهبيلير شخصيتلره بنا ايديلمز!
الحاصل:او گلهجك ذاتڭ إسمنى ويرمك، اوچ وظيفهسى بردن خاطره گلييور، ياڭليش اولور. هم هيچ بر شيئه آلَت اولميان نوردهكى إخلاص زدهلنير. عوامِ مؤمنين نظرنده حقيقتلرڭ قوّتى بر درجه نقصانلاشير، يقينيتِ برهانيه دخى قضاياءِ مقبولهدهكى ظنِّ غالبه إنقلاب ايدر. داها معنّد ضلالته و متمرّد زندقهيه تام غلبهسى، متحيّر أهلِ ايمانده گورونمهمگه باشلار. أهلِ سياست أوهامه و بر قسم خواجهلر إعتراضه باشلار. اونڭ ايچون، نورلره او إسمى ويرمك مناسب گورولمييور. بلكه مجدّددر، اونڭ پيشداريدر، دينيلهبيلير.
عموم قارداشلريمزه بيڭلر سلام.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 11 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا
عزيز، صدّيق، صارصيلماز، ثباتكار، فداكار، وفادار قارداشلرم!
بيليرسڭز كه آنقره أهلِ وقوفى رسالهِٔ نوره عائد كرامتلرى و إشارتِ غيبيهلرى إنكار ايدهمهمشلر. يالڭز، ياڭليش اولارق او كرامتلرده حصّهدار ظن ايدوب إعتراض ايدهرك، "بويله شيلر كتابده يازيلماملى ايدى؛ كرامت إظهار ايديلمز." دييه خفيف بر تنقيده مقابل مدافعاتمده اونلره جوابًا ديمشدم كه:
اونلر بڭا عائد دگل و او كرامتلره صاحب اولمق بنم حدّم دگل. بلكه قرآنڭ معجزهِٔ معنويهسنڭ ترشّحاتى و لمعهلريدر كه حقيقى بر تفسيرى اولان رسالهِٔ نورده كرامتلر شكلنى آلارق (شاكردلرينڭ قوّهِٔ معنويهلرينى تقويه ايتمك ايچون) إكراماتِ إلٰهيه نوعندندر. إكرام ايسه، إظهارى بر شكردر، جائزدر، هم مقبولدر. شيمدى أهمّيتلى بر سببه بناءً بو جوابى بر پارچه ايضاح ايدهجگم. و "نه ايچون إظهار ايدييورم و نه ايچون بو نقطهده بو قدر تحشيدات ياپييورم و نه ايچون بر قاچ آيدر بو موضوعده چوق ايلرى گيدييورم. أكثر مكتوبلر او كرامته باقييور؟" دييه سؤال ايديلدى.
الجواب:رسالهِٔ نورڭ خدمتِ ايمانيهده بو زمانده بيڭلر تخريباتجيلره مقابل يوز بيڭلر تعميراتجى لازم گليركن، هم بنمله لا أقل يوزر كاتب و يارديمجى بولونمق إحتياج واركن، دگل چكينمك و تماس ايتمهمك، بلكه ملّت و أهلِ إداره تقدير ايله و تشويق ايله يارديم و تماس ايتمك ضرورى ايكن و او خدمتِ ايمانيه حياتِ باقيهيه باقديغى ايچون حياتِ فانيهنڭ مشغلهلرينه و فائدهلرينه ترجيح ايتمك، أهلِ ايمانه واجب ايكن، كنديمى مثال آلارق ديرم كه: بنى هر شيدن و تماسدن و يارديمجيلردن منع ايتمك ايله برابر عليهمزده اولانلر بتون قوّتلريله آرقداشلريمڭ قوّهِٔ معنويهلرينى قيرمق و بندن و رسالهِٔ نوردن صوغوتمق و بنم گبى إختيار، خسته، ضعيف، غريب، كيمسهسز بر بيچارهيه،
— 12 —
بيڭلر آدمڭ گورهجگى وظيفهيى باشنه يوكلهمك و بو تجريد و تضييقلرده مادّى بر خستهلق نوعنده إنسانلر ايله تماس و إختلاطدن چكيلمگه مجبور اولمق، هم او درجه تأثيرلى بر طرزده خلقلرى اوركوتديرمك ايله قوّهِٔ معنويهيى قيرمق جهتلريله و سببلريله، إختيارم خارجنده و بتون او مانعلره قارشى رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ قوّهِٔ معنويهلرينڭ تقويهسنه مدار إكراماتِ إلٰهيهيى بيان ايدهرك رسالهِٔ نور أطرافنده معنوى بر تحشيدات ياپديرمق و رسالهِٔ نور كندى كندينه، تك باشيله باشقهلرينه محتاج اولميهرق بر اوردو قدر قوّتلى اولديغنى گوسترمك حكمتيله بو چشيد شيلر بڭا يازديريلمش. يوقسه حاشا كنديمزى صاتمق و بگنديرمك و تمدّح ايتمك و خودفروشلق ايتمك ايسه؛ رسالهِٔ نورڭ أهمّيتلى بر أساسى اولان إخلاص سرّينى بوزمقدر. إن شاء اللّٰه رسالهِٔ نور كندى كندينه، هم كندينى مدافعه ايتديگى، هم قيمتنى تام گوسترديگى گبى، بزى ده معنًا مدافعه ايدوب قصورلريمزى عفو ايتديرمگه وسيله اولاجقدر.
عموم قارداشلريمڭ و همشيرهلريمڭ خاصّةً دعالرى مقبول مبارك معصوملر طائفهسى و محترم إختيارلر جماعتندن هر بررلرينه بيڭلر سلام و دعا ايدهرك رمضانِ شريفلرينى تبريك ايدرز، دعالرينى رجا ايدرز.
خسته قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
رسالهِٔ نورڭ مقبوليتنه إمضا باصان و غيبى إشارتلرله اوندن خبر ويرن سكز پارچهدن برنجى پارچهدر.
عين مسئلهيه بو برنجى رسالهده يگرمى طوقوز إشارت وار. سائر پارچهلرله برابر بيڭه ياقين إشارتلر، رمزلر، ايمالر، أمارهلر عين مسئلهيه، عين دعوايه إتّفاقله باقمهلرى صراحت درجهسندهدر. وحدتِ مسئله جهتيله، او أمارهلر بربرينه قوّت ويرر، تأييد ايدر.
— 13 —
او سكزدن اوچ دانهسى، إمامِ علىنڭ (رضى اللّٰه عنه) اوچ كرامتِ غيبيهسيله رسالهِٔ النوردن خبر ويرمش.
بو سكز پارچهيى آنقره أهلِ وقوفى تدقيق ايتمش، إعتراض ايتمهمشلر. يالڭز ديمشلر: "بو يازيلماملى ايدى. كرامت صاحبى، كرامتنى يازاماز." بن ده اونلره جواب ويردم كه: بو بنم دگل، رسالهِٔ نورڭ كرامتيدر. رسالهِٔ النور ايسه، قرآنڭ ماليدر و تفسيريدر ديدم. اونلر صوصديلر؛ ديمك قبول ايتديلر. گرچه بو چشيد إكراملر يازيلماسه ايدى داها مناسب اولوردى؛ فقط بو قدر حدسز معارضلر و چوق قوّتلى و كثرتلى دشمنلر قارشيسنده آز و ضعيف اولان بزلره قوّهِٔ معنويه و غيبى إمداد و تشجيع و ثبات و متانت ويرمك ايچون مجبوريتِ قطعيه اولدى، بن ده يازدم. بنم بنلگمه بر خودفروشلق ويروب سقوطمه سبب اولسه ده، أهمّيتى يوق. بو خدمته؛ يعنى أهلِ ايمانى ضلالتِ مطلقهدن قورتارمغه لزوم اولسه دنيوى حيات گبى، اُخروى حياتمى ده فدا ايتمك بر سعادت بيليرم؛ بيڭلر دوستلرم و قارداشلريمڭ جنّته گيرمهلرى ايچون جهنّمى قبول ايدرم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(إشاراتِ قرآنيه و اوچ كرامتِ عَلويه و كرامتِ غوثيه حقّنده بر تنبيه و إخطاردر)
بو غايت محرم رسالهلر، ناصلسه معنّد بر نامحرمڭ ألنه بو رسالهلردن بريسى گچمش. غايت سطحى و عناد نظريله بر ايكى يرينه حقسز بر إعتراض ايله أهمّيتلى بر حادثهيه سببيت ويرديگندن؛ بو مجموعه، رسالهِٔ نورڭ خاص طلبهلرينه بلكه أخصِّ خواصّه مخصوص اولديغى حالده و بنم وفاتمدن صوڭره إنتشارينه مساعده اولماسيله برابر؛ شيمدى مذكور حادثهنڭ سببيله هركسه دگل، بلكه أهلِ إنصاف و رسالهِٔ نورله علاقهدار و طلبهلرندن بولونانلره و خاصلردن بر قاچ شاكردڭ تنسيبيله گوستريلهبيلير فكريله يازدق. شيمدى ايسه، ايكى سنه ايكى محكمه تدقيقدن صوڭره بزه إعاده ايديلمهسندن نشرينه مجبور اولدق.
— 14 —
ايكنجى نقطه:بو رساله باشدن آشاغىيه قدر بر تك نتيجهيه باقييور. بيڭه ياقين أمارهلرله، رسالهِٔ نورڭ مقبوليتنه بر إمضا باصيلديغنى إثبات ايدييور. بويله بر تك دعوايه بو درجه كثرتلى و آيرى آيرى جهتلرده بيڭلر أمارهلر و ايمالر اونى گوسترمسى علم اليقين دگل، بلكه عين اليقين، بلكه حقّ اليقين درجهسنده او دعوايى إثبات ايدر.
اوچنجى نقطه:بو رسالهيى مطالعه ايدن ذاتلر، اينجهدن اينجهيه، خصوصًا جفرى حساباتنه مشغول اولمغه لزوم يوق؛ بر قسمى آڭلاشيلمسه ده ضررى يوق. هم عمومنى اوقومق ده لازم دگل. هم كرامتِ غوثيهنڭ آخرنده، شاملى حافظ توفيقڭ فقرهسندن باشلايوب آخره قدر مطالعهدن صوڭره و باشدهكى مقدّمهيى اوقودقدن صوڭره (حاشيه): كتابڭ برنجى و يدنجى قسملرينى اوقودقدن صوڭره. ايستديگى پارچهيى اوقوسون.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
شاملى حافظ توفيقڭ فقرهسى
بِاسمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
مقدّمه:معلوم اولسون كه: "زبدة الرسائل عمدة الوسائل" نامنده قطب العارفين ضياء الدّين مولانا شيخ خالد (قُدِّسَ سِرُّهُ)نڭ مكتوبات و رسائلِ شريفهلرندن مقتبس نصايحِ قدسيهنڭ ترجمهسنه دائر بر رسالهيى اون اوچ سنه مقدَّم، بروسهده خواجه حسن أفنديدن آلمشدم. ناصلسه مطالعهسنه موفّق اولامامشدم. تا بوگونلرده كتابلريمڭ ايچريسنده بر شى آراركن أليمه گچدى. ديدم: "بو حضرتِ مولانا خالد، استاديمڭ همشهريسيدر. هم إمامِ ربّانيدن صوڭره، طريقِ نقشينڭ أڭ مهمّ قهرمانيدر. هم طريقِ خالديهِٔ نقشيهنڭ پيريدر." رسالهيى مطالعه ايدركن حضرتِ مولانانڭ ترجمهِٔ حالنده شو فقرهيى گوردم:
— 15 —
أصحابِ كتبِ ستّهدن إمامِ حاكم مستدركنده و أبو داود كتابِ سُنَننده، بيهقى شعبِ ايمانده تخريج بيوردقلرى:
اِنَّ اللّٰهَ يَبْعَثُ لِهٰذِهِ الْاُمَّةِ عَلٰى رَاْسِ كُلِّ مِاَةِ سَنَةٍ مَنْ يُجَدِّدُ لَهَا دِينَهَا
يعنى "هر يوز سنهده جنابِ حق بر مجدّدِ دين گوندرييور." حديثِ شريفنه مظهر و ماصدق و مُظْهرِ تام اولان مولانا الشّهير قطب العارفين، غوث الواصلين، وارثِ محمّدى، كامل الطريقة العلية و المجدّدية خالد ذو الجناحيْن قُدِّسَ سِرُّهُ.. إلخ...
صوڭره تاريخچهِٔ حياتنده گوردم كه، تولّدى (١١٩٣) تاريخندهدر. صوڭره گوردم كه، (١٢٢٤) تاريخنده سلطنتِ هندڭ پاىتختى اولان جهانآباده داخل اولمش. طريقِ نقشى سلسلهسنه گيروب مجدّديته باشلامش.
صوڭره (١٢٣٨) ده، أهلِ سياستڭ نظرِ دقّتنى جلب ايدوب، وطننى ترك ايدهرك ديارِ شامه هجرتله گيتمشدر. هم ايچنده گوردم كه، حضرتِ مولانانڭ (قس) نسلى، حضرتِ عثمان بن عفّان رضى اللّٰه عنهه منسوبدر.
صوڭره گوردم كه؛ ترجمهِٔ حالنده إستعدادِ فطرى و قابليتِ خارقه ايله، سنّى يگرمىيه بالغ اولمادن أوّل أعلمِ علماءِ عصر و علّامهِٔ وقت اولمش. سليمانيه قصبهسنده تدريسِ علوم ايله إشتغال أيلهمشدر.
صوڭره استاديمڭ تاريخچهِٔ حياتنى دوشوندم. باقدم، درت مهمّ نقطهده توافق ايدييورلر:
برنجيسى:حضرتِ مولانا (١١٩٣) ده دنيايه گلمش. استادم ايسه عربى (١٢٩٣) ده، تام مولانا خالدڭ يوز سنهسى ختام بولدقدن صوڭره دنيايه گلمش.
ايكنجيسى:حضرتِ مولانانڭ (قس) تجديدِ دين مجاهدهسنه باشلانغيجى و مقدّمهسى، هندستانڭ پاىتختنه (١٢٢٤) ده گيرمش. استاد ايسه عينًا يوز سنه صوڭره، (١٣٢٤) ده عثمانلى سلطنتنڭ پاىتختنه گيرمش، مجاهدهِٔ معنويهسنه حاضرلانمش.
— 16 —
اوچنجيسى:أهلِ سياست، حضرتِ مولانانڭ فوق العاده شهرتندن توهّم ايدهرك ديارِ شامه نقل ايتديرلمهسى (١٢٣٨) ده واقع اولمشدر. استاد ايسه عينًا يوز سنه صوڭره (١٣٣٨) ده آنقرهيه گيدوب، اونلرله اويوشامايوب؛ اونلرى ردّ ايدهرك، كوسهرك تكرار وانه گيدوب، بر طاغده إنزوا ايدركن (١٣٣٨) سنهسنى متعاقب، شيخ سعيد حادثهسنڭ وقوعى مناسبتيله أهلِ سياستڭ وهمنه طوقونمش، اوندن قورقهرق بوردور و إسپارطه، قسطمونى، آفيون ولايتلرنده سكزر سنه، يگرمى بش سنه إقامت ايتديرلمش.
دردنجيسى:حضرتِ مولانا، ياشى يگرمىيه بالغ اولمادن أوّل علّامهِٔ زمان حكمنده، فُحولِ علمانڭ اوستنده گورونمش، درس اوقوتمش. استاد ايسه، تاريخچهِٔ حياتنى گورنلره و بيلنلره معلومدر كه؛ اون درت ياشنده إجازت آلوب أعلمِ علماءِ زمانه قارشى معارضهيه گيريشمش، اون درت ياشنده ايكن، إجازت آلمغه ياقين طلبهلرى تدريس ايتمشدر.
هم حضرتِ مولانا، نسلًا عثمانلى اولديغى و سنّتِ سنيهيه بتون قوّتيله چاليشديغى گبى، استادم قرآنِ حكيمه خدمت نقطهسنده، مشربًا حضرتِ عثمانِ ذى النّوريْنڭ آرقهسنده گيدوب، حضرتِ مولانا (قس) گبى، رسالهِٔ نور أجزالريله (بتون قوّتيله) سنّتِ سنيهنڭ إحياسنه چاليشدى.
ايشته بو درت نقطهدهكى توافقات، تام يوز سنه فاصله ايله رسالهِٔ نورڭ تقويهِٔ دين خصوصندهكى تأثيراتى؛ حضرتِ مولانانڭ (قس) طريقِ نقشيه واسطهسيله خدمتى گبى عظيم گورونويور.
(حاشيه): حضرتِ مولانا (قس) ميليونلر أتباعلرينڭ إتّفاقيله مجدّددر و باشدهكى حديثِ شريفڭ بر ماصدقيدر. و مادام تام يوز سنه صوڭره، درت مهمّ جهتله توافقله برابر رسالهِٔ نور عين وظيفهيى گورويور. ديمك نصِّ حديث ايله، رسالهِٔ نور أجزالرى تجديد و تقويهِٔ دين وظيفهسنى گورويورلر.
— 17 —
استادم كندينه عائد مدح و ثنايى قبول ايتمييور. فقط رسالهِٔ نور قرآنه عائد اولوب، مدح و ثنا قرآنڭ أسرارينه عائددر. يالڭز استادمله حضرتِ مولانانڭ بر قاچ فرقى وار:
برنجيسى:حضرتِ مولانا، ذو الجناحيْندر. يعنى هم قادرى، هم نقشى طريقت صاحبى ايكن، نقشيلك طريقتى اونده داها غالبدر. استادم بِالعكس قادرى مشربى و شاذلى مسلگى اونده داها زياده حكم ايدييور. بن استادمدن ايشيتدم كه: حضرتِ مولانا (قس) هندستاندن طريقِ نقشىيى گتيرديگى وقت، بغداد دائرهسى شاهِ گيلانىنڭ (قس) بَعْدَ الْممات حياتده اولديغى گبى، تصرّفنده ايدى. حضرتِ مولانانڭ (قس) معنًا تصرّفى جاىِ قبول گورهمدى. شاهِ نقشبندله (قس) إمامِ ربّانينڭ (قس) روحانيتلرى بغداده گلوب شاهِ گيلانىنڭ زيارتنه گيدهرك رجا ايتمشلر كه: "مولانا خالد (قس) سنڭ أولادڭدر، قبول ايت!" شاهِ گيلانى (قس)، اونلرڭ إلتماسنى قبول ايدهرك مولانا خالدى قبول ايتمش. اوندن صوڭره بردن مولانا خالد (قس) پارلامش. بو واقعه؛ أهلِ كشفجه واقع و مشهود اولمشدر. او حادثهِٔ روحانيهيى، او زمان أهلِ ولايتڭ بر قسمى مشاهده ايتمش، بعض ده رؤيا ايله گورمشلر. (استاديمڭ سوزى بوراده تمام اولدى.)
ايكنجى فرق شودر كه:استادم كندى شخصيتنى مرجعيتدن عزل ايدييور. يالڭز رسالهِٔ نورى مرجع گوسترييور. حضرتِ مولانانڭ (قس) شخصيتى ايسه؛ قطب الإرشاد، مرجع الخاص و العام اولمشدر.
اوچنجى فرق:حضرتِ مولانا (قس) ذو الأجنحهدر. فقط زمانڭ مقتضاسيله سنّتِ سنيهيه چوق قوّت ويرمكله برابر (علمِ طريقتى أساس طوتمق جهتيله) طريقتى داها زياده طوتمش، او نقطهده صرفِ همّت ايتمش. استادم ايسه شو دهشتلى زمانڭ مقتضاسيله علمِ حقيقتى و حقائقِ ايمانيه جهتنى إلتزام ايدهرك، طريقته اوچنجى درجهده باقمشلر.
— 18 —
الحاصل:باشدهكى حديثِ شريفڭ "هر يوز سنه باشنده دينى تجديد ايدهجك بر مجدّد گوندرييور" وعدِ إلٰهيسنه بناءً، حضرتِ مولانا خالد، أكثر أهلِ حقيقتجه بيڭ ايكى يوز سنهسنڭ يعنى اون ايكنجى عصرڭ مجدّديدر. مادام تام يوز سنه صوڭره، عينًا درت جهتده توافق ايدهرك رسالهِٔ نور أجزالرى عين وظيفهيى گورمشدر. قناعت ويرر كه (نصِّ حديثله) رسالهِٔ نور تجديدِ دين خصوصنده بر مجدّد حكمندهدر.
بنم استادم دائما دييور كه: "بن بر نفرم، فقط مشير خدمتنى گورويورم. يعنى قيمت بنده دگل. بلكه قرآنِ حكيمڭ فيضندن ترشّح ايدن رسالهِٔ نور أجزالرى، بر مشيريتِ معنويه خدمتنى گورويور."
استاديمى قيزديرمامق ايچون شخصنى ثنا ايتمييورم.
شاملى حافظ توفيق
٭ ٭ ٭
رأفت بك و خسرو و رشدى گبى رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ رسالهِٔ نور بركتنه إشارت ايدن بولدقلرى بر توافقِ لطيفدر.
رسالهِٔ نورڭ إسپارطهيه نه درجه رحمت اولديغنه دلالت ايدن بر توافقاتِ عجيبه:
رسالهِٔ نورڭ مظهر اولديغى عناياتڭ كلّيتندن مهمّ بر فردى ده شودر كه: إسپارطه ولايتى سكز سنهدن بَرى رسالهِٔ نورڭ مؤلّفنى سينهسنده صاقلامشدى و بارلا گبى شيرين بر ناحيهسنده (جنابِ حقّڭ لطف و كرميله) محافظه ايتمشدى. بو مدّت ظرفنده يواش يواش إنتشار ايدن رسالهِٔ نوردن بيڭلر آدم إسپارطهده ايمانلرينى تقويه ايتديلر. بِالخاصّه گنجلر پك چوق إستفاده و إستفاضه ايتدى.
وقتا كه، استاديمزڭ بارلا گبى لطيف و شيرين بر محلدهكى صيقنتيلى و پك آجيقلى و أڭ قاتى قلبلرى آغلاتان إشكنجهلى أسارتى بيتدى. رسالهِٔ نورڭ مؤلّفى اولان
— 19 —
استاديمزڭ نظرى جنابِ حقّڭ عنايتيله إسپارطهيه متوجّه اولدى. أوهامه دوشن بعض ظالم أهلِ دنيانڭ تشبّثكارانه حركاتِ ظاهريهسى بر سببِ عادى اولارق، استاديمز إسپارطهيه گتيريلدى.
فقط استاديمزڭ تشريف ايتديگى زمان، ياز موسمنڭ أڭ حرارتلى زمانى ايدى. ياغمورلر كسيلمش، إسپارطهيى إسقا ايدن صولر آزالمش، بر قسمِ مهمّنڭ منبعى كسيلمش؛ آغاجلر صارارمغه، اوتلر قورومغه، چيچكلر بوروشمغه باشلامشدى.
رسالهِٔ نورڭ أڭ زياده إنتشار ايتديگى محل إسپارطه ولايتى اولديغى ايچون رسالهِٔ نور حقّندهكى عناياتِ ربّانيهيى پك ياقينده تماشا ايدن رسالهِٔ نورڭ شاكردلرى اولان بزلر، عجيب بر واقعهيه داها شاهد اولدق.
بو حادثه ايسه: رسالهِٔ نور مؤلّفنڭ إسپارطهيه تشريفنى متعاقب بر عصر ايچنده بر ويا ايكى دفعه وقوعه گلن، بو ياز موسمندهكى ياغمورڭ كثرتله ياغماسى اولمشدر. پك خارقه بر صورتده ياغان بو ياغمور إسپارطهنڭ هر طرفنى تمامًا إسقا ايتمش، نباتاته يڭيدن حيات بخش ايديلمش؛ باغلر، باغچهلر باشقه بر لطافت كسب ايتمش؛ أكثريسى همان همان زراعتله إشتغال ايدن خلقڭ يوزلرى (رسالهِٔ نورڭ نائل اولديغى عنايتدن و بركتندن اولان بو ياغموردن إستفاده ايدهرك) گولمش، روحلرى إنبساط ايتمشدى. جنابِ حق كمالِ رحمتيله، بو ياز موسمنڭ بو شدّتلى و حرارتلى وضعيتنى، بهارڭ أڭ لطافتلى، أڭ شيرين و أڭ خوش وضعيتنه تبديل ايتدى. گويا رسالهِٔ نور يوز اون طوقوز پارچهسيله، مؤلّفى اولان استاديمزه بر طرفدن خوش آمدى ايتمك و محزون اولان قلبنه تسلّى ويرمك و غمناك روحنى تطييب ايتمك و ديگر طرفدن ده، سكز سنهدن بَرى ياشاديغى بارلايى اونوتديرمق و او محتشم چنار آغاجنى و دوستلرينى و علاقهدار اولديغى شيلردن گلن فراق حزننى خاطرلاتمامق ايچون، جنابِ حقدن يوز اون طوقوز رسالهنڭ أليله، يوز اون طوقوز بيڭ كلمهلرى ديليله دعا ايتدى، ياغمور ايستدى. جنابِ حق اويله بركتلى بر ياغمور إحسان ايتدى كه، بر مِثلى طقسان اوچ
— 20 —
تاريخنده ياغديغنى إختيارلريمزدن ايشيدييورز كه؛ بو تاريخ، استاديمزڭ تاريخِ ولادتنه تصادف ايتمكله برابر، بو عمومى حادثهِٔ رحمت اولان كثرتلى ياغمور، خصوصى بر صورتده رسالهِٔ نوره باقديغنه بر دليلى ده شودر كه:
رسالهِٔ نورڭ نشرينه واسطه اولان استاديمز گلديگى گون، إسپارطهيى غايت حرارتلى و ياغمورسزلقدن توز طوپراق ايچنده گورمش. بارلا گبى بر يايلادن گلوب بويله بر يرده طايانهميهجغم، دييه تلاش ايدييوردى. اوچنجى و دردنجى گونى باغچهلرى قسمًا گزديگى وقت، سبزه و اوت و چيچكلرڭ صوسزلقدن بوروشدقلرينى گورهرك غايت متأثّرانه صو ايستهيور، ياغمور طلب ايدييوردى. آرقداشمز اولان بكر بگدن (دگرمنلرى چويرن صويى گوسترهرك) "إسپارطهنڭ صويى بو قدر ميدر؟" دييه صورمشدى. بكر بك جواب ويردى: "گولجگڭ صويى كسيلمش، گلمييور. إسپارطهنڭ درتده برينى صولايان بو صودن باشقه يوقدر." ديدى.
استاديمزڭ إسپارطهده چوق طلبهلرى بولونديغندن، روحًا ياغمورڭ گلمهسنى ايستهيوردى. عين گونده اويله بر ياغمور گلدى كه، أللى سنهدن بَرى إسپارطه بويله حادثهيى گورمهمش. او ياغمور يوزده طقسان طوقوز منفعت ويرمشدر. بوندن آڭلاشيلييور كه، او توافق تصادفى دگل؛ بو رحمت، إسپارطهيه رحمت اولان رسالهِٔ نوره باقييور. ِللّٰه الحمد. بو كرمِ إلٰهى نتيجهسى اولارق استاديمز، "بڭا بارلايى اونوتديردى. اونوتهميهجغم بر شى وارسه، او ده (هر يرده اولديغى گبى) بارلاده بولونان جدّى دوست و طلبهلرمدر." دييور.
مصطفى، لطفى، رشدى، خسرو، بكر بك، رأفت (رح)
٭ ٭ ٭
— 21 —
رسالهِٔ نور بركتنه عائد ياغمور حادثهسنى تأييد ايدن مهاجر حافظ أحمد، سليمان، مصطفى چاوش و بكر بك و شمعىنڭ (رح) بر فقرهسيدر.
(إسپارطهدهكى قارداشلرينڭ فقرهسندهكى دعوايى إثبات ايدن قوّتلى ايكى دليلى گوسترييور.)
رأفت بك و خسرو گبى قارداشلريمزڭ خارقه بر صورتده ياغان عمومى ياغمور ايچنده رسالهِٔ نور بركتنه خصوصى باقديغنه، قناعتمز گلييور. چونكه گوزيمزله ياغمور حادثهسنڭ، خصوصى بر شكلده خدمتِ قرآن و رسالهِٔ نوره باقديغنى ايكى صورتله گوردك.
برنجى صورت:رسالهِٔ نورڭ واسطهِٔ نشرى اولان استاديمزڭ جامعى سدّ ايديلدى. رسالهِٔ نورى يازاجق خارجدهكى طلبهلرينڭ ياننه گلمهلرى منع ايديلديگى هنگامده قوراقلق باشلادى. ياغموره إحتياجِ شديد اولدى. صوڭره ياغمور باشلادى، هر طرفده ياغدى. يالڭز قرهجه أحمد سلطاندن إعتبارًا، بر دائره ايچنده قالان بارلا منطقهسنه ياغمور گلمدى. استاديمز بوندن پك متأثّر اولارق دعا ايدييوردى. صوڭره ديدى كه: "قرآنڭ خدمتنه سد چكيلدى، بو كويدهكى مسجديمز قپاندى. بونده بر أثرِ عتاب وار كه، ياغمور گلمييور. اويله ايسه، مادام قرآنڭ عتابى وار. يٰس سورهسنى شفاعتجى ياپوب قرآنڭ فيضنى و بركتنى ايستهيهجگز." استاديمز، مهاجر حافظ أحمد أفندىيه ديدى كه: "سن قرق بر ياسينِ شريف اوقو." مهاجر حافظ أحمد أفندى (رح) بر قامشه اوقودى. او قامشى صويه قويديلر. داها ياغمور علامتى گورونمزكن، ايكندى نمازى وقتنده، استاديمز دائما إعتماد ايتديگى بر خاطرهسنه بناءً مهاجر حافظ أحمد أفندىيه (رح) سويلهدى كه: "يٰسلر طلسمى آچدى، ياغمور گلهجك."
عين گيجهده أوّلجه ياغمهديغى بارلا دائرهسى ايچنه اويله ياغدى كه، استاديمزڭ اوطهسنڭ آلتندهكى چوبان أحمدڭ باغچهسندهكى ديوار ياغموردن ييقيلدى.
— 22 —
حالبوكه قرهجه أحمد سلطانڭ آرقهسنده و دڭز كنارنده باليق آولامقله مشغول اولان شمعى ايله آرقداشلرى بر طامله ياغمور گورمديلر.
ايشته بو حادثه، قطعيًا دلالت ايدييور كه؛ او ياغمور، خدمتِ قرآن ايله مناسبتداردر. او رحمتِ عامّه ايچنده بر خصوصيت وار. سورهِٔ يٰس آناختار و شفاعتجى اولدى و ياغمور كافى مقدارده ياغدى.
ايكنجى صورت:قوراقلق زماننده، يگرمى اوتوز گون ايچنده ياغمور بارلايه ياغمهمشكن، يوقوش باشى چشمهسى ياپيلديغى بر زمانده منبعنه ياقين استاديمز و بز (يعنى، سليمان، مصطفى چاوش، أحمد چاوش، عبّاس محمد... فلان) برابر جماعتله نماز قيلدق. تسبيحاتدن صوڭره دعا ايچون ألمزى قالديردق، استاديمز ياغمور دعاسى ايتدى. قرآنى شفاعتجى ياپدى. بردن او گونش آلتنده، هر بريمزڭ أللرينه يدى سكز طامله ياغمور دوشدى. ألمزى اينديردك، ياغمور كسيلدى. جملهمز بو حاله حيرت ايتدك. او وقته قدر يگرمى اوتوز گوندر ياغمور گلمهمشدى. يالڭز او ياغمور دعاسى آننده دعا ايدن هر أله، يدى سكز طامله دوشمهسى گوسترييور كه، بونده بر سرّ وار. استاديمز ديدى كه: "بو بر إشارتِ إلٰهيهدر. جنابِ حق معنًا دييور كه: بن دعايى قبول ايدييورم، فقط شيمدى ياغمور ويرمييورم." ديمك صوڭره سورهِٔ يٰس شفاعت ايدهجك. و نتهكيم ده اويله اولمشدر.
الحاصل:إسپارطهدهكى قارداشلريمزڭ عمومى رحمت ايچندهكى رسالهِٔ نورڭ بركتنه دائر دعوا ايتدكلرى خصوصيتى، شو ايكى قوّتلى دليل ايله تصديق ايدييورز.
شمعى، مصطفى چاوش، بكر بك، مهاجر حافظ أحمد، سليمان (رح)
٭ ٭ ٭
— 23 —
صداقتده مشهور اولان بارلالى سليمانڭ وظيفهِٔ صداقتنى تماميله ياپان إسپارطه سليمانى رشدينڭ بر فقرهسيدر.
عزيز استادم!
قارداشلريمڭ يگرمى يدنجى مكتوبه گيرن فقرهلرينى، كندى فكريمه و حسّياتمه موافق بولديغمدن، اونلر بو نقطهِٔ نظردن كندى فقرهلرمدر دييه باشقه فقره يازمغه لزوم گورمدم. فقط بو آخرلرده رسالهِٔ نورڭ كرامتنه تماس ايدن بعض حادثهلر بنمله ده مناسبتدار اولارق وجوده گلديگندن، اوندن بر إخطار حكمنده ايدى كه، اونلر مناسبتيله بنم ده بر خصوصى فقرهم قارداشلريمڭ خصوصى فقرهلرى ايچنه گيرسين دييه او حادثهلردن بعض لطيف توافقاتى و بعض رؤياىِ صادقهيى و بر قاچ حادثهيى يازييورم.
بو رؤيالر، بربرينه ياقين و بر قاچ گون ظرفنده گورولمش و حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلام ايچنده بولونديغى جهتله، رؤياىِ صادقهدر. چونكه حديثجه ثابتدر كه، پيغمبر عليه الصلاة والسلام گورولن رؤياده شيطان او رؤيايه قاريشهمييور. بو رؤياىِ صادقهدن هر برى، (گرچه رؤيادر، دليل و حجّت اولاماز) فقط هر برينڭ عين مئالده إتّفاقلرى، بر مژده ويرييور و رسالهِٔ نورڭ مقبوليتنه و حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلامڭ دائرهِٔ رضاسنده بولونديغنه بزلره قناعت ويرييور. أزجمله:
برنجيسى:رسالهِٔ نور شاكردلرندن رضا گورويور: حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلام، جامعده حضرتِ أبو بكر الصدّيق رضى اللّٰه عنهه أمر ايدييور: "چيق خطبه اوقو." أبو بكر الصدّيق قوشارق منبرڭ أڭ يوقارى باصامغنه قدر چيقار، خطبه اوقور. خطبه ايچنده جماعته دير كه: "بو سويلهديگم حقيقتلرڭ ايضاحاتى يگرمى طوقوزنجى سوزدهدر."
ايكنجيسى:رسالهِٔ نورڭ شاكردلرندن عثمان نورى دييور كه: رؤيامده، شمائلِ شريفه موافق، غايت نورانى بر صورتده حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلامى
— 24 —
اوطورديغى يره طايانمش بر وضعيتده گوردم. بو آنده بر صدا گلدى كه، حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلامڭ بر ياورى گلييور. قپولر بردن بره كندى كندينه آچيلدى. رسالهِٔ نور ناشرلرينڭ استادى اولان ذات ايچرىيه گيردى. حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلام، استاديمزه شفقتكارانه بر إلتفات گوسترهرك، طايانديغى وضعيتدن طوغرلدى. بن ده آغلايهرق اوياندم.
اوچنجيسى:رسالهِٔ نور شاكردلرينه كوشكنى تخصيص ايدن شكرى أفنديدر. رؤياده اوڭا دييورلر كه: "سنڭ او كوشكنه حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلام گلمش." او ده قوشارق گيدوب، حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلامى چوق نورانى و سرورلى بر حالده بولوب زيارت ايتمش.
دردنجيسى:رسالهِٔ نور شاكردلرندن نظمىدر. رؤياسنده اوڭا دييورلر كه: "رسالهِٔ نور شاكردلرى ايمانسز ئولمزلر، قبره ايمان ايله گيررلر."
بو رؤيالر حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلام ايله مناسبتدار اولمق جهتيله، او رؤيالر زماننده "معجزاتِ أحمديه رسالهسى" مناسبتيله لطيف و كوچك بر ايكى توافقڭ لطائفنى ذكر ايدهجگم. شويله كه:
رسالهِٔ نور أجزالرندن بر قاچ وجهله كرامتى گورولن، معجزاتِ أحمديهيه دائر اون طوقوزنجى مكتوبڭ تصحيحى زماننده، يدى معجزاتِ أحمديهيه (عصم) مظهر يدى چوجغڭ بحثنه گلديگى وقتده، مليحه إسمنده يدى ياشندهكى قيزم، اومولمدق بر وقتده خانهمدن چيقوب استاديمڭ اوطورديغى كوشكه گلدى، او يدى چوجق بحثنى معصومانه چوجقجهسنه ديڭلهمگه باشلادى. چاى ايچمهسنى چوق سَوْديگى حالده، كندينه ويريلدى، چوجقلرڭ بحثى بيتنجهيه قدر ايچمهدى.
او ساعتدن اون دقيقه أوّل، هم اون طوقوزنجى مكتوب، هم معراج رسالهسى آيرى آيرى تصحيح ايديلييوردى. اون طوقوزنجى مكتوبڭ يوز أللى صحيفهسى ايچنده بر تك صحيفهده قورو ديرگڭ آغلاماسندن بحث وار. معراج رسالهسنده آلتى يوز
— 25 —
سطردن بر تك سطر اوندن بحث ايدر. مختلف طرزلرده، مختلف وقتده، مختلف آدملر، مختلف كتابلرده بردن بر تك سوزى سويلهدكلرينى بن ايشيتدم. او ده، قورو ديرگڭ آغلامهسى ايدى. هر برى ايكى كيشيدن عبارت ايكى قسم تصحيحجيلر، عين كلمه اوستندهدرلر، او كلمهيى سويلهيورلردى. بن حيرت ايله ديدم: "ايكى طرف ده بر كلمهيى سويلهيورسڭز." صوڭره باقدق. معراجڭ تصحيحى عين كلمهيه گلديگى گبى، اون طوقوزنجى مكتوبڭ تصحيحى ده عين كلمه اوزرندهدر. بز حاضر اولانلر شبههمز قالمادى كه، يدى ياشنده مليحهنڭ يدى چوجق بحثنه توافقى و بو ايكى قسم مصحّحلرڭ عين كلمهده إتّفاقلرى، او معجزاتِ أحمديه بحثنڭ بر كرامتنڭ بر شعاعيدر.
ينه پيغمبر عليه الصلاة والسلامڭ مكتوبيله مناسبتدار اوچنجى بر توافق: ميلاسدن گلن و اورايه گوندريلن كتابلرڭ ليستهسنى بر سببه بناءً صاقلامق لازم گلمشدى. استادم، بو ليستهيى صاقلامق ايچون بڭا ويرديگنى بيلييورمش. بر گون او ليستهيه لزوم اولاجغنى دوشونهرك، بندن ايستيهجكدى. فقط ايستهمهمشدى. او گيجه قالقار، او ليستهيى سجّادهسنڭ ياننده گورور، حيرت ايدر. بو صاقلانديغى يردن چيقوب، ناصل بوراده بولونسون؟ صباحلين بندن صورويور. "بن گتيرمدم، خبرم يوق" ديدم. ذاتًا گيجه ياننه چيقمامشدم. بونده بر معنا وار. بز دوشوندك، عين گون ميلاسدن ليستهيه گوره كتاب ايستهمگه بر حق قزانمق ايچون، حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلامڭ، مصر عزيزى مُقَوْقِسه يازديغى مكتوب، أسكى مصرليلره عائد كتابلر ايچنده بولونهرق إستانبوله گوندريلمش. بو مكتوبڭ فوطوغرافله آلينان عيننڭ بر صورتى، او گيجهنڭ گوندوزنده بزه گلدى، او گيجهكى ليسته حادثهسنه توافق ايتدى. بونده شبههمز قالمادى كه، صاقلى اولان او ليستهنڭ كندى كندينه اوراده بولونماسى، بو مكتوبِ نبويهنڭ گلمهسنه بر إستقبال و بر إشارت ايدى.
ايشته او گونلرده حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلام رؤياده رسالهِٔ نورله مناسبتدار گورولمهسى و مكتوب ده عين وقتده گلمهسى، او گونلرده تأليف ايديلن خستهلره
— 26 —
عائد يگرمى بش دواءِ معنويهيى بيان ايدن يگرمى بشنجى لمعه و إقتصاده عائد اون طوقوزنجى لمعه و اونلرڭ عقبنده إختيارلره عائد يگرمى آلتى رجايى بيان ايدن يگرمى آلتنجى لمعهنڭ تأليف زمانلرينه توافق ايتمهسى شبهه بيراقمييور كه؛ بو اوچ رساله، حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلامڭ مقبوليتنه مظهر اولمش.
ينه رسالهِٔ نورله مناسبتى تحقّق ايدن حادثهلردن بريسى ده شودر كه: رسالهِٔ نورڭ إسپارطهيه مدارِ بركت اولديغنى چوق أمارهلرله گوردك و گورويورز. أزجمله:
شكرى أفندى هم كندى كوشكنى، هم مرحوم قارداشى نورى أفندينڭ كوشكنى رسالهِٔ نورڭ درس و تأليفنه ويرديگى بر زمانده، اونڭ شهردهكى أوينه متّصل بيوك بر خاليچه بناسى آتش آلدى. بتون او بيوك بنا يانديغى حالده، شكرى أفندينڭ أوينه سرايت ايتمدى، حتّى يانان خاليچه بناسنڭ مشتملاتندن اولوب، خاليچه بناسى ايله شكرى أفندينڭ خانهسنه بتيشيك اولان أخشاب اودونلق دخى يانمادى. بو وضعيتى گورن هركس حيرت ايچنده قالدى. فقط رسالهِٔ نور ايله علاقهلرى اولانلرڭ شبههلرى قالمادى كه؛ شكرى أفندى رسالهِٔ نورڭ تأليفنه بو ايكى كوشكى ويرديگى ايچون، اونڭ بركتيله خارقه بر صورتده هم كندى خانهسى، هم مرحوم قارداشنڭ خانهسى او مدهش يانغيندن قورتولدى.
هم رسالهِٔ نور يازڭ ناصلكه بيوك بر ياغمور و رحمته سبب اولديغى دليللرله بيان ايديلوب، غوثِ گيلانىنڭ (قس) كرامتنه دائر رسالهده قيد ايديلن حادثه رسالهِٔ نورڭ بر كرامتى اولديغى گبى؛ بو سنهكى قيشده رسالهِٔ نورڭ مركزِ فعاليتى، بارلادن إسپارطهنڭ باغلرينه نقل ايديلمش ايدى. باغلرده صوغوق و فورطنه، شهردن چوق شدّتلى اولويوردى. بو شدّتلى قيشده رسالهِٔ نورڭ درسى تعطيل اولمامق و ناشرى ده طايانهبيلمك ايچون، بر أثرِ رحمت اولارق بو سنهنڭ قيشى غايت معتدل گچدى. أوت هركس بيلييور كه، شيمدىيه قدر بويله معتدل و بعض گونلرى يازه بڭزر طرزده بر
— 27 —
قيش، بو ياقين زمانلرده گورولمهمشدى. ايشته بوگون، يڭى مارت اون ايكى، أسكى شباط يگرمى يديدر. ستّهِٔ ثَوْر دينيلن فورطنهلى آلتى مشهور گونڭ اوچنجى گونى اولان بوگون، نَوْروز گونى گبى آچيقدر، گوزلدر. ناصلكه رسالهِٔ نورڭ بركتى يوزندن رحمتِ إلٰهيه ياز اورتهسنده بر بهار گتيرديگنى قناعت ويرهجك أمارهلر ايله گورمشدك؛ اويله ده بو قيش اورتهسنده رسالهِٔ نورڭ بركتى يوزندن بر گوز موسمى اولماسنه بر وسيله اولديغنه قناعت ايتدك.
هم رسالهِٔ نور أجزاسندن إقتصاد رسالهسنڭ تأليفنه چوق ياقين بر زمانده، استاديمڭ معيشتندهكى إقتصادى إفراط درجهسنه گيرمشدى. بن و خسرو و داها ديگر آرقداشلريمز بتون بيلييورز كه: استاديمزڭ خسته اولماديغى حالده بتون رمضانده يديگى غدايى حساب ايتدك، بر تك فرنجه أكمگى، ياريم اوقّه كيسه يوغردى، يوز أللى درهم پرنج ايدى. بز تخمين ايتدك كه، يگرمى درت ساعتده اوچ خرما دانهسى قدر غدا ايله كلفتسز إداره ايتدى. فضلهيه إشتهاسى اولماديغى ايچون يمييوردى. بو حال، رمضاندن صوڭره اوڭا يازديريلاجق اولان إقتصاد رسالهسنڭ بركتنه و مباركيتنه و كرامتنه بر إشارت ايدى.
و بر ده رسالهِٔ نورڭ تقويهِٔ دين حقّنده خدمتنه إشارت ايدن بر ديگر حادثه شودر كه: إسپارطهنڭ مهمّ بر عالمنڭ، تقريبًا اوتوز قرق سنه أوّل يازديغى إستقباله دائر قصيدهسنڭ فقرهلرى، رسالهِٔ نوره تام توافق ايدييور و رسالهِٔ نورى گوسترييور. شويله كه:
اللّٰه رحمت ايتسين و قبرى پرنور اولسون، طوپال شكرى أفندى نامنده أهلِ قلب و إسپارطهنڭ بر مدارِ فخرى اولان ذاتڭ كرامتكارانه بوراجه مشهور بر شعرينى گوردم، گتيروب آرقداشلريمه گوستردم. ديدم: بو ذات بو ضلالتلى زمانمزدن بحث ايتديگى گبى، بر فقرهسى ده حربِ عموميدن بحث ايدييور گبى گورونويور. چونكه بو شعرنده دييور:
— 28 —
"آفرين چرخه كه، چاتديردى قودوزى قودوزه."
يعنى، بتون دنيا كافرلرينى بربرينه مسلّط ايتديردى. و ايكى سطر صوڭره ينه دييور:
"سُوقِ عصر ايچره بتون داد سِتَدْ، كفر ضلال
مشترى قالمادى، دين ايندى اوجوزدن اوجوزه."
يعنى او عصرڭ چارشوسنده آليش ويريش دينسزلك ألنده اولاجق، دينسزلك حكم ايدهجك، دين غايت اوجوزه دوشهجك و إسلامڭ شعائرى گيزلنهجك. صوڭره دييور:
"شكريا بيلمزم أسرارِ غيبدن امّا
يا ايلرى، يا گرى، تقريب ايدرم اوچ اوتوزه."
كندى تفسير ايدييور، يعنى اوتوز اوچه. شدّتلى قافيهسنى مراعات ايچون، اوتوز اوچ يرينه "اوچ اوتوز" ديمشدر. هم حربِ عمومىيه إشارت ايتديگى فقرهسيله، "دينسزلك دستورلرى، قانونلرى، او عصر چارشوسنده حكم ايتديگى..." فقرهسنڭ اورتهسنده شويله دييور:
"ايريش أى عونِ شريعت (حاشيه-١): شريعت جفرله طوقوز يوز سكسان (٩٨٠) ايدر. رسالت النور دخى اَلنُّور دهكى لام أصلى لام اولسه جفرله طوقوز يوز يتمش سكز (٩٧٨) ايدوب ايكى فرقله توافق ايدر. ايريش أى محيى الدين!
ألمِ ريشِ (حاشيه-٢):: ريش: جريحه، ياره ديمكدر. جفا سينهدن ايريشدى ئوزه."
شيمدى بنم قناعتم گلييور كه، بو ذات، اوتوز اوچ سنهسندن صوڭره رسالهِٔ نورى إسپارطهنڭ إمدادينه چاغيرييور. "أى عونِ شريعت! أى محيى الدين يتيش!" دييور.
— 29 —
يعنى وفاتندن تقريبًا اوتوز اوچ سنه صوڭره شريعته و دينڭ شعائرينه، إسپارطهيه يتيشهجك بر نورى چاغيرييور. جنابِ حق دعاسنى قبول ايتمش كه، وفاتندن اوتوز قرق سنه صوڭره رسالهِٔ نور او وظيفهيى گورمش.
طلبهڭز و خدمتكاريڭز
سليمان رشدى
٭ ٭ ٭
رسالهِٔ نورڭ مصادره حادثهسى مناسبتيله إسپارطه سليمانى رشدينڭ، أوّلكى فقرهسنه ذيل اولارق يازديغى بر فقرهسيدر.
رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ مركزى اولان شكرى أفندينڭ كوشكنڭ قومشوسى سكسان ياشنده محترم عليل عثمان چاوش نامنده بر ذات، رسالهِٔ نور ناشرلرينه هجوم زمانندن بر گون صوڭره رؤياسنده گورويور كه: گونش ايله قمر، برابر اولارق كوشكڭ ايچنه گيروب پارلايورلر.
ديگر بر رؤياده كچهجى مصطفى أفندينڭ حفيدى بكر ينه حادثهِٔ أليمهدن بر ايكى گون صوڭره گورويور كه: گونش قبله طرفندن چيقييور. شعاعاتى ايچنده گونش يوزنده رسالهِٔ نور ناشرينڭ صورتى تمثّل ايدوب، عينًا گونشڭ قُرْصنده گورونويور.
هم متديّن بر قادين، ينه حادثهدن صوڭره گورويور كه: سماواتدن مبارك كاغدلر ياغييور. صورييورلر: "بو نهدر؟" رؤياده ديمشلر: "رسالهِٔ نورڭ صحيفهلريدر." يعنى، تعبيرجه رسالهِٔ نور، قرآنڭ تفسيرى اولديغى جهتله، وحىِ سماوى اولان قرآنڭ سماوى و إلهامى بر تفسيريدر. هم ياغمور گبى، إنسانلره كثرتلى بر رحمتدر.
حادثهنڭ وقوعندن أوّل، رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ هر برى بر جسدڭ أعضالرى گبى، بر جهتده او جسده گلن مؤثّر بر عارضهيى بتون أعضانڭ حسّ ايتمهسى نوعندن؛
— 30 —
بو حادثهيى رسالهِٔ نورڭ درت شاكردى، وقوعندن بر ايكى گون أوّل شويله گورديلر: اوچى، يعنى محمد زهدى، خليل روحى، محمد نيازى، رسالهِٔ نور ناشرلرينڭ استادينى وفات ايتمش گورويورلر كه؛ وفات ايسه تعبيرجه رسالهِٔ نورڭ تعطيلنى خبر ويرييور. دردنجيسى: فاضل بك گورويور كه: (حادثهدن بر گون أوّل) رافده كتابلرى قاريشديرر، بعض كتابلرى دوشورور. استاد بڭا حدّت ايدييور، بن ده دييورم: "رأفت دوشوردى." بردن خانهيه پوليسلر طولويورلر، هر شيئى آلييورلر.
هم بوندن يدى بچق آى أوّل رسالهِٔ نور ناشرلرينه گلن أليم پوليسخانهيه چاغيرمه مسئلهسنده رسالهِٔ نورڭ شاكردلرينڭ درت دانهسى (عين حادثهيى بر ايكيسى، يعنى رشدى ايله لطفى عينًا گورويورلر، ايكيسى ده آز بر تعبيرله) عين حادثهيى گورمهلرى و بو دفعهكى حادثهيى، ينه درت دانه شاكردلر عينًا گورمسى گوسترييور كه؛ رسالهِٔ نور شاكردلرى، بر جسدڭ أعضالرى گبيدرلر كه، رسالهِٔ نوره گلن حادثهيى، بر جسدڭ أعضالرى گبى حسّ ايدييورلر.
هم رسالهِٔ نور شاكردلرندن بكره او مصيبت گونندن بر گون أوّل برى ديمش: "استادڭ سنى چاغيرييور!" بر حسِّ قبل الوقوع ايله ايكنجى گون استادينڭ باشنه گلن و رحمتِ إلٰهيه ايله خفيف گچن مدهش مصيبتى، دشمنلرڭ پلانلرى درجهسنده بيوك، آغير حسّ ايتمش طرزنده، آغلايهرق غايت قورقاقلق و خلجان ايله قوشوب گلدى. او خلجان و آغلامهسنه هيچ سببِ ظاهرى يوقكن، ينه هيجاننى، آغلاماسنى تسكين ايدهمييوردى. ديمك رسالهِٔ نوره گلن مصيبت، شاكردلرينى كرامتكارانه ايقاظ ايدييوردى.
هم مصيبتڭ عين گوننده استاديمز گزمكدن دونركن، (خسرو و محمدڭ إخباريله) بردن بره سببسز أهلِ دنيايه قارشى حدّته باشلامش. يگرمى بش سنه أوّل ديوانِ حربِ عُرفيده كندى إعدام قرارينى بكلركن، سببسز، قلبسز، رتبهلى ايكى آدم، محبوس اولديغى قوغوشه تحقير ايچون گلدكلرى زمان غايت عجيب بر صورتده
— 31 —
سويلهديگى او حاله مخصوص مشهور بر شتمى اوچ دفعه ظالم و غرضكار أهلِ دنيايه قارشى صرف ايدييور. "بندن نه ايستهيورسڭز؟" دييه باغيرهرق تكرار ايدييور. صوڭره صوصويور. عين دقيقهده ضابطه، كوشكى باصمق ايچون يدى سكز پوليس كوشكڭ أطرافنه گيردكلرى زمانه توافق ايدييور.
مدارِ عبرت بر حادثه:رسالهِٔ نور ناشرلرينڭ تضييقى يوزندن آمرلرينڭ ياننده يوز بولمق نيّتيله رسالهِٔ نور ناشرلرينه ايليشنلرڭ عكسِ مقصديله طوقات ييدكلرينڭ يوز حادثهدن بر حادثهسى شودر كه:
سببسز، صِرف بعض غرضكارلرڭ كيفى ايچون رسالهِٔ نور ناشرلرينه بر قولپ طاقوب محكمهلرده سورونديرمك و بلكه محو ايتمك ايچون صورةً كندينى دوست گوستروب غايت خائنانه بر رياكارلقله دائرهمزه صوقولوب، بر طاقم يالانلرله آمرلرينى إغفال ايدوب رسالهِٔ نور ناشرلرينه مدهش ضربه گلمهسنه وسيله اولان بر آدم، توجّه و مقام قزانمق دگل، بِالعكس اويله بر طوقات يدى كه، دنياده قالدقجه وجدانى وارسه وجدان عذابى چكديرهجك. هم او قولاى وظيفهسندن مشكل بر وظيفهيه تحويل ايتديلر و هم ده اوڭا يالانجى نظريله باقديلر. و هم نفرتِ عامّهيى قزاندى. و هم تحرّى حادثهسندن ايكى گون صوڭره بر إختيار آدمى خانهسندن چيقاروب يولده گتيرركن، او إختيار ذات فجئةً وفات ايدوب هم مسؤليتِ مادّيهيه و معنويهيه معروض قالمشدر.
أوت، رسالهِٔ نوره هجوم ايدنلر، وقتيله كفننى بويننه طاقينمالى و رذالته بورونملى و معنوى جهنّمه دنياده گيرمگى گوزه آلمالى.
هم او مصيبت حادثهسندن ايكى گون أوّل، رسالهِٔ نور شاكردلرندن اولميان و هيچ بزمله ذهنًا مشغول اولميان برى رؤياده گورويور كه: إسپارطهنڭ آلتندهكى اوواده چوق اورمانلر بولونويور. قوّتلى بر سيل گلييور، بو اورمانڭ چوق آغاجلرينى دويرييور. بردن بره بر زلزلهِٔ أرض اولويور، رسالهِٔ نور ناشرى، ألبسهسيله هيبتلى بر صورتده ير ياريلوب
— 32 —
چيقييور.
(حاشيه): ديمك بو گچن سنهكى زلزله يعنى إزمير زلزلهسى، رسالهِٔ نورڭ ديريلمهسنه و ميدانه چيقماسنه بر أمارهدر و او رؤيايى تعبير ايدييور. أوت او زلزلهدن أوّل رسالهِٔ نور دفن اولونمش گبى غايت گيزلى پرده آلتنده إنتشار ايدييوردى. زلزله باشلادقدن صوڭره أسكى ألبسهِٔ فاخرهسيله ميدانِ ظهوره چيقدى.
او ده قورقوسندن اويانييور. ايكى گون صوڭره رسالهِٔ نورى تعطيل و معنًا طوپراغه دفن ايتمك نيّتيله كُرهِٔ أرضى تيترهتهجك درجهده بر خطا ايله رسالهِٔ نورڭ أجزالرينى أوراقِ مضرّه نوعندن تحرّى ايدوب، طوپلايوب مركزِ حكومته، تا داخليه وكالتنه گوندرر. هيچ بر دائره قانونجه موجبِ مؤاخذه و مسئوليت بر شى رسالهِٔ نورده بولامديغندن، او معنوى زلزله ايچنده ئولديردك، دفن ايتدك ظن ايتدكلرى رسالهِٔ نور ديريلوب، ير ياريلوب ميدانه چيقديغى گبى؛ ينه او رؤيا إشارت ايدييور كه، بر زلزلهِٔ عظيمه و بر سيل ايچنده رسالهِٔ نور بو وطن و ملّته بر خلاصكار، بر منجى صورتنده مصيبتزدهلرڭ إمدادينه يتيشهجك.
رسالهِٔ نور شاكردلرندن
(ييلديرم) سليمان رشدى
٭ ٭ ٭
— 33 —
يگرمى يدنجى مكتوبڭ لاحقهسندن آلينمش مهمّ پارچهلر
برنجى مسئله:
برنجى شعاعده بر ايكى آيتڭ إشارتنده، رسالهِٔ نورڭ صادق طلبهلرى ايمان ايله قبره گيرهجكلرينى و أهلِ جنّت اولاجقلرينى، قدسى بر مژده و قوّتلى بر بشارت بولونديغى گوستريلمشدر. فقط بو پك بيوك مسئلهيه و چوق قيمتدار إشاراته تام قوّت ويرهجك بر دليل ايستر دييه بكلردم. چوقدن بَرى منتظردم. ِللّٰه الحمد ايكى أماره بردن قلبمه گلدى:
برنجى أماره:ايمانِ تحقيقى علم اليقيندن حقّ اليقينه ياقينلاشدقجه داها سلب ايديلميهجگنه أهلِ كشف و تحقيق حكم ايتمشلر. ديمشلر كه: سكرات وقتنده شيطان وسوسهسيله آنجق عقله شبههلر ويروب تردّده دوشورهبيلير. بو نوع ايمانِ تحقيقى ايسه يالڭز عقلده طورمييور. بلكه هم قلبه، هم روحه، هم سرّه، هم اويله لطائفه سرايت ايدييور، كوكلهشييور كه، شيطانڭ ألى او يرلره يتيشهمييور؛ اويلهلرڭ ايمانى زوالدن محفوظ قالييور.
بو ايمانِ تحقيقينڭ وصولنه وسيله اولان بر يولى، ولايتِ كامله ايله كشف و شهود ايله حقيقته يتيشمكدر. بو يول أخصِّ خواصّه مخصوصدر، ايمانِ شهوديدر.
ايكنجى يول: ايمانِ بِالغيب جهتنده سرِّ وحيڭ فيضيله برهانى و قرآنى بر طرزده، عقل و قلبڭ إمتزاجيله حقّ اليقين درجهسنده بر قوّت ايله، ضرورت و بداهت درجهسنه گلن بر علم اليقين ايله حقائقِ ايمانيهيى تصديق ايتمكدر. بو ايكنجى يول؛ رسالهِٔ نورڭ أساسى، مايهسى، تملى، روحى، حقيقتى اولديغنى خاص طلبهلرى گورويورلر.
— 34 —
باشقهلرى دخى إنصافله باقسهلر، رسالهِٔ نورڭ حقائقِ ايمانيهيه مخالف اولان يوللرى غيرِ ممكن و محال و ممتنع درجهسنده گوسترديگنى گورهجكلر.
ايكنجى أماره:رسالهِٔ نورڭ صادق شاكردلرينڭ حسنِ عاقبتلرينه و ايمانِ كامل قزانمالرينه او درجه كثرتلى و مقبول و صميمى دعالر اولويور كه، او دعالرڭ ايچنده هيچ برى قبول اولمامسنه عقل إمكان ويرهمييور.
أزجمله: رسالهِٔ نورڭ بر خادمى و بر تك شاكردى، يگرمى درت ساعتده لا أقل رسالهِٔ نور طلبهلرينڭ حسنِ عاقبتلرينه و سعادتِ أبديهيه مظهر اولمالرينه، يوز دفعه رسالهِٔ نور طلبهلرينه ايتديگى دعالرى ايچنده هيچ اولمازسه يگرمى اوتوز دفعه سلامتِ ايمانلرينه و خصوصى حسنِ عاقبتلرينه و ايمان ايله قبره گيرمهلرينه عين دعايى أڭ زياده قبوله مدار اولان شرائط ايچنده ايدييور.
هم رسالهِٔ نور طلبهلرى بو زمانده هر جهتدن زياده هجومه معروض ايمان خصوصنده بربرينه سلامتِ ايمان حقّندهكى صميمى، معصوم لسانلريله دعالرينڭ يكونى اويله بر قوّتدهدر كه، رحمت و حكمت اونڭ ردّينه مساعده ايتمز. فرضا مجموعى إعتباريله ردّ ايديلسه ده، تك بر دانه اونلرڭ ايچنده قبول اولونسه، ينه هر برى سلامتِ ايمان ايله قبره گيرهجگنه كافى گلييور. چونكه هر بر دعا عمومه باقار.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(رسالهِٔ نورڭ كرامتنڭ بو حواليده ظهور ايدن چوق ترشّحاتندن بر ايكى حادثه بيان ايدييورم)
برنجيسى:خطيب محمد نامنده جدّى بر إختيار طلبه، إختيارلر رسالهسنى يازييوردى. تا اون برنجى رجانڭ آخرلرنده مرحوم عبد الرحمانڭ وفاتنڭ تام مقابلنده،
— 35 —
قلمى لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ يازوب و لسانى دخى لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰه دييهرك حسنِ خاتمهنڭ خاتميله صحيفهِٔ حياتنى مهرلهيوب، رسالة النور طلبهلرينڭ ايمان ايله قبره گيرهجكلرينه دائر اولان إشارى بشارتِ قرآنيهيى وفاتيله إمضا ايتمش. رحمة اللّٰه عليه رحمةً واسعةً آمين!
ايكنجيسى:سزڭ تأليفڭز اولان فهرستهنڭ تصحيحنده، بر مستنسخڭ نقصان بيراقديغى بر صحيفهيى، تحسينه ديدم: "ياز!" او ده يازمغه باشلادى. سيمسياه مركّبدن و تميز قلمله بردن، يازديغڭز ايكنجى جلد فهرستهنڭ مقبوليتنه حجّت اولارق او سياه مركّب گوزل بر قيرمزى صورتنى آلدى. تا ياريم صحيفه قدر بز بو غريب حادثهيه تعجّب ايدهرك باقاركن، او مركّب سيمسياهه دوندى. صحيفهنڭ اوتهكى ياريسى، عين قلم، عين حقّه تام سياه يازيلدى. بر زمان بارلاده، باغلردهكى كوشكده، شاملى حافظ و مسعود و سليمانڭ مشاهدهسيله عين حادثهيى باشقه شكلده گوردك. شويله كه:
بن، سهومهديگم ايچون سياه بر مركّبى قسمًا دوكدم؛ بردن متباقيسى چوق بگنديگم گوزل بر قيرمزىيه تحوّل ايتدى. رسالهِٔ نور كاتبلرينى شوقلنديردى. گوزيمزه سلسلهِٔ كرامتڭ بر اوجنى و ترشّحنى گوستردى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(بوگونلرده، معنوى بر محاورهده بر سؤال و جوابى ديڭلهدم. سزه بر قيصه خلاصهسنى بيان ايدهيم.)
برى ديدى:رسالهِٔ نورڭ ايمان و توحيد ايچون بيوك تحشيداتلرى و كلّى تجهيزاتلرى گيتدكجه چوغالييور. و أڭ معنّد بر دينسزى صوصديرمق ايچون يوزده بريسى كافى ايكن، نهدن بو درجه حرارتله داها يڭى تحشيدات ياپييور؟
— 36 —
اوڭا جوابًا ديديلر:"رسالهِٔ نور، يالڭز بر جزئى تخريباتى و بر كوچك خانهيى تعمير ايتمييور. بلكه كلّى بر تخريباتى و إسلاميتى ايچنه آلان و طاغلر بيوكلگنده طاشلرى بولونان بر محيط قلعهيى تعمير ايدييور. و يالڭز خصوصى بر قلبى و خاص بر وجدانى إصلاحه چاليشمييور، بلكه بيڭ سنهدن بَرى تدارك و تراكم ايديلن مفسد آلَتلرله دهشتلى رخنهلهنن قلبِ عمومىيى و أفكارِ عامّهيى و عمومڭ و باخصوص عوامِ مؤمنينڭ إستنادگاهلرى اولان إسلامى أساسلرڭ و جريانلرڭ و شعائرلرڭ قيريلمهسيله بوزولمغه يوز طوتان وجدانِ عمومىيى، قرآنڭ إعجازيله و گنيش يارهلرينى قرآنڭ و ايمانڭ علاجلريله تداوى ايتمگه چاليشييور.
ألبته بويله كلّى و دهشتلى تخريباته و رخنهلره و يارهلره، حقّ اليقين درجهسنده و طاغلر قوّتنده حجّتلر، جهازلر و بيڭ ترياق خاصيتنده مجرّب علاجلر و حدسز أدويهلر بولونمق گركدر كه؛ بو زمانده قرآنِ معجز البيانڭ إعجازِ معنويسندن چيقان رسالهِٔ نور او وظيفهيى گورمكله برابر، ايمانڭ حدسز مرتبهلرنده ترقّيات و إنكشافاته مداردر." دييه اوزون بر مكالمه جريان ايتدى. بن ده تمامًا ايشيتدم، حدسز شكر ايتدم.
بو حادثه مناسبتيله ينه بوگونلرده خاطريمه گلن بر واقعهيى بيان ايدييورم:
بن نماز تسبيحاتنڭ آخرنده، اوتوز اوچ دفعه كلمهِٔ توحيد ذكر ايدركن، بردن قلبمه گلدى كه: حديثِ شريفده "بعضًا بر ساعت تفكّر، بر سنه عبادت حكمنه گچر" رسالة النورده او ساعت وار؛ چاليش، او ساعتى بول، إخطار ايديلدى. عادتا إختيارسز بر صورتده، قرآنڭ آيت الكبراسنڭ ايكى تفسيرى اولان ايكى آيت الكبرا رسالهلرندن ملخّص تفكّرى بر تكلّم، تام بر ساعت دوام ايتدى. باقدم؛ سزه گوندرديگم آيت الكبرا رسالهسنڭ برنجى مقامنڭ خلاصهسندن منتخب گوزل بر سرّينى خلاصه ايله، يگرمى طوقوزنجى لمعهِٔ عربيهدن مستخرج نورلى، طاتلى فقرهلردن تركّب ايدييور. بن، كمالِ لذّتله، هر گون تفكّرله اوقومغه باشلادم. بر قاچ گون صوڭره خاطريمه گلدى كه: مادام
— 37 —
رسالهِٔ نور بو زمانڭ بر مرشديدر، طلبهلرينه بر وردِ أكبر اولابيلير دييه قلمه آلدم. و بتون رسالهلرڭ خصوصى منبعلرى، معدنلرى اولان بيڭدن زياده آياتِ قرآنيهيى، كندى قرآنمده أوّلجه إشارتلر قويوب بر حزبِ أعظمِ قرآنى ياپمق نيّت ايتدم. شيمدى بو حزبِ أعظم و بو وردِ أكبر، رسالهِٔ نور منسوبلرينه بعض أيّامِ مباركهده اوقونماسى ايچون بر زمان سزه ده گوندرمك حقّڭز وار. إن شاء اللّٰه بر زمان صوڭره سزه گوندريلهجك. بعض كلمهلرينى ترجمه و بر قسم قيدلرينى تفهيم ايچون، وقت بولسهم غايت قيصه حاشيه گبى بر شى يازاجغم.
عموم قارداشلريمه و خدمتِ قرآنيهده بتون آرقداشلريمه حسرت و إشتياقله بيڭلر سلام.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
أمين و تحسين و حلمىنڭ بر فقرهسيدر.
يگرمى يدنجى مكتوبڭ فقرهلرى ايچنه گيرمگه مناسب گورولدى.
بوگونلرده زياده بر حسّاسيتله رسالهلره باقيلديغندن، عنايتڭ حمايتى دخى، بر نوع حسّاسيتله إكرامنى گوستردى. غايت جزئى بر نمونهسى شودر كه:
رسالهِٔ نور شاكردلرينه، معيشت جهتنده بر إكرامِ إلٰهى و كوچك فقط شايانِ حيرت و غايت لطيف بر توافق، بر واقعهدر. رسالة النور خدمتنڭ شبههسز بر كرامتيدر. أوت رسالهِٔ نورڭ بر سلسلهِٔ كرامتنڭ منبعى اولان توافق، بو واقعهده او جنسدن آلتى عدد توافقاتڭ إتّفاقى ايسه، تصادف إحتمالنى كوكيله كسر دييه حكم ايتدك. شويله كه:
بر قاچ گوندن بَرى استاديمزڭ زيارتنه گيتمهديگمزدن، قارداشم أمين ايله برابر استاديمزڭ زيارتنه گيتدك. ايكندى وقتى برابر نماز قيلدقدن صوڭره بزه أمر ايتدى كه:
— 38 —
"سزه يمك يديرهجگم، بوراده تعيينڭز وار." مكرّرًا، "يمزسهڭز بڭا طوقوز ضرر اولور" ديدى. "چونكه ييهجگڭزه قارشى جنابِ حق گوندرهجك."
يمك يمكدن عفويمزى رجا ايتمش ايسهك ده أمر ايتدى: "رزقڭزى يهيڭ، بڭا گلير." أمرينى قيرمامق ايچون، لطف بيورديغى ترهياغى و قباق طاتليسنى أكمكله يمگه باشلادق. داها سفرهده ايكن، اُميد ايديلمهين بر وقتده و بر طرزده و عين مقدارده، بر آدم گلدى، ألنده ييديگمز قدر تازه أكمك، عين ييديگمز مقدارده (فندق قدر) ترهياغى و ديگر ألنده بزه ويريلهنڭ تام بر مِثلى قباق طاتليسى اولارق قپويى آچدى. آرتيق تعجّب ايديلهجك، هيچ بر جهتده تصادفه محل قالميهرق، رسالة النور شاكردلرينڭ رزقندهكى بركتِ ربّانيهيى گوزيمزله گوردك. استاديمز أمر ايتدى: "إحسان اون مِثلى اولاجق. حالبوكه بو إكرام تامى تامنه مِثليدر. ديمك، تعيين جهتى غلبه ايتدى. تعيين تأمينى ايسه، ميزان ايله اولور." صوڭره عين آقشامده، صدقه جهتى دخى حكمنى گوستردى. بز گوردك كه، أكمك اون مِثلى، ترهياغى طاتليسى او ده اون مِثلى و قباق طاتليسى چوق سومديگى ايچون قباق، پاطلجان طورشيسى اون مِثلى؛ مأمول خلافنده، رسالة النوردن ايكنجى شعاعڭ بر هفته مطالعهسنه مقابل بر معنوى اجرت اولارق گلدى، گوزيمزله گوردك. ديمك، قباق طاتليسنڭ طاتليلغى، ترهياغڭ اون حلواسنه گيردى، كنديسى طورشيده قالدى.
رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ، حسنِ خدمتنه عجله بر مكافات گوردكلرى گبى؛ خدمتده قصور ايدنلر دخى طوقات ييدكلرينى (إسپارطهده اولديغى گبى) بوراده دخى گوزيمزله گوردك. پك چوق وقوعاتندن بش آلتيسنى بيان ايدييورز:
برنجيسى:بن (يعنى تحسين) بر گون، يڭى آچديغمز دكّان مشغلهسيله بڭا أمر اولنان وظيفهِٔ نوريهيى تنبللك ايدوب ياپامدم. عين وقتده شفقتلى بر طوقات ييدم. دكّانده اوطوروركن بريسى بڭا گلدى، تبديل ايديلمك ايچون أمانت اولمق اوزره يوز ليرا ويردى. بو پارهنڭ صاحبنه، اللّٰه ايچون بر خدمت ياپمق اوزره تبديل ايچون ماليه
— 39 —
صندوغنه گيتدم. بو پارهيى صاياركن، آرالرنده بر قلپ ليرا بولوندى. بو يوزدن إفادهيه سؤال و جواب و مؤاخذهيه معروض قالديغم گبى، أويمزى ده تحرّى ايتمك ايجاب ايتدى. بنى محكمهيه ويرديلر. فقط تربيه و شفقت طوقادى اولمق جهتيله، ينه رسالة النور كرامتنى گوستردى، ضررسز قورتولدق.
ايكنجيسى:استاديمزه و رسالة النوره درت بش سنه خدمت ايدن و اوقوتديران و جدًّا طرفدار بولونان بر ذات، ألنده دينه عائد بر غزته ايله گلدى. رسالهِٔ نورڭ مسلگنه مخالف بر جريانڭ صاحبلرينه طرفدارانه بر طور گوسترديگى زمان، استاديمڭ جانى چوق صيقيلدى. بر ايكى گون صوڭره شدّتلى فقط شفقتلى بر طوقات يدى. بر دوقتور اوڭا ديدى كه: "أگر عمليات ياپديرمازسهڭ يوزده يوز ئولوم وار." او ده بِالمجبوريه عمليات ياپديردى. فقط شفقت جهتى إمداده يتيشهرك چابوق قورتولدى.
اوچنجيسى:بر مأمور، رسالة النورى كمالِ إشتياقله اوقوردى. هم استاد ايله گورشمگه و تام درس آلمغه چاليشييوردى. بردن بر قوميسر طرفندن اوڭا أوهام ويريلدى. او ده گوروشمهيى و اوقومايى بيراقوب باشقه شهره گيدركن، بردن سببسز بر طرزده بر آياغى قيريلدى، بر آى چكدى. ينه شفقت يار اولدى كه، شيمدى تكرار اوقومغه شوق ايله باشلادى.
دردنجيسى:أهمّيتلى بر ذات رسالة النورى كمالِ تقدير ايله اوقور، يازاردى. بردن ثباتسزلق گوستردى، شفقتسز بر طوقات يدى. غايت مفتون اولديغى رفيقهسى وفاتله و ايكى اوغلى ده باشقه يره گيتمهسيله آجينهجق بر حاله گيردى.
بشنجيسى:درت سنهدر استادڭ چارشو ايشنده خدمتنه باقان بر ذات، بردن صداقتنى بيراقوب مسلگنى دگيشديردى. بردن شفقتسز بر طوقات يدى. بر سنهدر داها چكييور.
آلتنجيسى:بر خواجهيه عائد بر حادثهدر. بلكه حلال ايتمز. بز ده اونى گورمييورز. طوقادى شيمديلك قالدى.
— 40 —
بو وقوعات نوعندن هم چوق وار، هم رسالهِٔ نوره قارشى قصوره بناءً طوقات اولديغندن، قطعيًا شبههمز قالمادى.
رسالهِٔ نور شاكردلرندن أمين، تحسين، حلمى
أوت تصديق ايدييورم سعيد النورسى
هم رسالهِٔ النورڭ سهولتله إنتشارينڭ بر كرامتنى، بو مكتوبى يازديغمز زمانده و يمكدهكى كرامت دقيقهسنده گوزيمزله گوردك. شويله كه:
أهمّيتلى يدى سكز رساله و إشاراتِ قرآنيه شعاعنى مهمّ بر مكتوبله برابر بر طوربهده أهمّيتلى بر قارداشمزه بر شهره گوندرمشدك. شوفور او پاكتى دوشورمشدى. بويله بر زمانده بويله أثرلرى، منافقلر، جاسوسلر خبر آلمادن، أمين بر أل ايله بش گون صوڭره ألمزه گچدى. قناعتمز گلدى كه، بر عنايت بزى حمايه ايدييور.
هم رسالهِٔ النورڭ حقّنده عنايتِ ربّانيهنڭ لطيف بر حمايتى شودر كه: قراڭلق بر وضعيتده، قورقوتان بر زمانده، جاسوسلرڭ و تحرّى مأمورلرينڭ تجسّسلرى استاديمزڭ منزلنى صارماسى دقيقهسنده، بر فاره استاديمزڭ بر چورابنى آلدى. نه قدر آرادق، هيچ بر يرده بولامدق. او فارهنڭ يوواسنى گوردك. قابل دگل چوراب اورايه گيرهمز. ايكى گون صوڭره گوردك كه، او حيوان او چورابى گتيرمش اويله يره كه؛ صاقلانمش، محتوياتى اونوتلمش اولان محرم مكتوبلرڭ و أوراقلرڭ تام ياننده بيراقيلمش. حالبوكه ايكى دفعه اورايه باقمشدق، گورهمهمشدك. هم او چورابى او يره گتيرمك؛ صوبا بوروسنه چيقوب يوقاريدن اولور. غايت قورناز و ذكى آدم آنجق او ايشى ياپار. هيچ بر جهتده تصادف إحتمالى قالماديغندن استاديمز ديدى: "بو مكتوبلرى اورادن قالديرهجغز." بز اونلره باقدق، گرچه سياستله علاقهلرى يوقدر. فقط وهّام جاسوسلره، عليهمزده حبّهيى قبّه ياپمغه أهمّيتلى بر وسيله اولوردى. بز هم اونلرى، هم داها بهانهيه مدار اولابيلن باشقه شيلرى قالديردق. او هيجانمزدن جاسوسلر خبر آلوب آڭلاديلر كه، حاضرلاندق. داها
— 41 —
هجوم ايتمهدن يالڭز ايكنجى گون، أمين ألنده بر طوربه ايله منزله گيردى. تام آرقهسنده قرهقول قوميسرى، گيزلى، حسّ ايتديرمهدن گيردى. أمينڭ ألنده كتابلر يرنده يوغردى گوردى، طورينى دگيشديردى.
الحاصل:رسالة النورڭ إنتشارينه قارشى گلن دشمن و جاسوسلره مقابل بر تك فاره چيقدى، پلانلرينى زير و زبر ايتدى.
أوت توفيق أوت أحمد أوت تحسين أوت حلمى أوت فيضى أوت سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز قارداشلرم!
سزڭله پك چوق علاقهدار و گورشمگه چوق مشتاقم و وضعيتڭزى بو صوغوق قيشده مراق ايدر، خيالًا سزڭ ايله گوروشوركن بر ايكى نقطه خاطره گلدى، بيان ايدييورم.
برنجيسى:اون طوقوزنجى سوزڭ آخرنده قرآندهكى تكرارڭ أكثر حكمتلرى، رسالهِٔ النورده دخى جريان ايدر. بِالخاصّه ايكنجى حكمتى تام تامنه واردر. او حكمت شودر كه:
هركس قرآنه محتاجدر. فقط هركس، هر وقت بتون قرآنى اوقومغه مقتدر اولاماز. فقط بر سورهيه غالبًا مقتدر اولور. اونڭ ايچون أڭ مهمّ مقاصدِ قرآنيه أكثر اوزون سورهلرده درج ايديلهرك؛ هر بر سوره بر قرآن حكمنه گچمش. ديمك هيچ كيمسهيى محروم ايتمهمك ايچون حشر و توحيد و قصّهِٔ موسى (عس) گبى بعض مقصدلر تكرار ايديلمش. عينًا بو أهمّيتلى حكمت ايچوندر كه، بعض دفعه خبرم اولمادن، إختيارم و
— 42 —
رضام اولماديغى حالده، اينجه حقائقِ ايمانيه و قوّتلى حجّتلر متعدّد رسالهلرده تكرار ايديلمش. بن چوق حيرت ايدييوردم. نهدن بونلر بڭا اونوتديرلمش، تكرار يازديريلمش؟ صوڭره قطعى بر صورتده بيلدم كه: هركس بو زمانده رسالهِٔ نوره محتاجدر. فقط عمومنى ألده ايدهمز. ايتسه ده تام اوقوياماز. فقط كوچك بر رسالهِٔ النور حكمنه گچمش بر رسالهِٔ جامعهيى ألده ايدهبيلير. و أكثر وقتلرده محتاج اولديغى مسئلهلرى اوندن اوقويهبيلير و غدا گبى هر زمان إحتياج تكرّر ايتديگى گبى، او ده مطالعهسنى تكرار ايدر.
ايكنجى نقطه:آيت الكبرادن چيقان "وردِ أكبر" نامندهكى عربى رسالهجگڭ آخرنده، رسالهِٔ مناجاتڭ باشندهكى آيتڭ تفسيرى دييه عربى قسملرى علاوه ايديلسه، برابر اوقونسه اييدر. بز ده نسخهمزه يازدق.
اوچنجيسى:عزيز قارداشلرم! چوق دفعه قلبمه گلييوردى. نهدن إمامِ على رضى اللّٰه عنه، رسالة النوره و بِالخاصّه آيت الكبرا رسالهسنه زياده أهمّيت ويرمش؟ دييه سرّينى بكلردم. ِللّٰه الحمد او سرّ إخطار ايديلدى. إنكشاف ايدن او سرّه شيمديلك يالڭز قيصه بر إشارت ايدييورم. شويله كه:
رسالة النورڭ ممتاز بر خاصيتى، ايمانڭ أڭ صوڭ و أڭ كلّى إستناد نقطهسنى، قوّتلى و قطعى بيان اولديغندن و بو خاصيت آيت الكبرا رسالهسنده فوق العاده پارلاق گورونويور. بو عجيب عصرده مبارزهِٔ كفر و ايمان، أڭ صوڭ نقطهِٔ إستناده سرايت ايدهرك اوڭا طايانديرييور. مثلا: ناصلكه غايت بيوك بر ميدان محاربهسنده و ايكى طرفڭ بتون قوّتلرى طوپلانديغى بر صيرهده ايكى طابور چارپيشييورلر. دشمن طرفى، أڭ بيوك اوردوسنڭ جهازاتِ مخرّبهسنى كندى طابورينه إمداد و قوّهِٔ معنويهسنى فوق العاده تقويه ايچون هر واسطهيى إستعمال ايدهرك أهلِ ايمان طابورينڭ قوّهِٔ معنويهسنى بوزمق و أفرادينڭ تساندينى قيرمق ايچون هر وسيلهيى قوللانير. أهمّيتلى بر إستنادگاهى كندينه تمايل ايتديرهرك إحتياط قوّتنى طاغيتير. مسلمان طابورينڭ هر بر نفرينه قارشى،
— 43 —
جمعيت و قوميتهجيلك روحيله متساند بر جماعت گوندرر. بتون بتون قوّهِٔ معنويهسنى محو ايتمگه چاليشديغى بر هنگامده خضر گبى برى چيقار، دير: "مأيوس اولمه! سنڭ اويله صارصيلماز بر نقطهِٔ إستنادڭ و اويله مغلوب اولماز محتشم اوردولرڭ، توكنمز إحتياط قوّتلرڭ وار كه؛ دنيا طوپلانسه قارشيسنه چيقاماز، كائناتى طاغيدهميان اونى طاغيدهماز. شيمديلك مغلوبيتڭ سببى، بر جماعته و بر شخصِ معنوىيه قارشى بر نفرى گوندرمڭزدر. چاليش كه، هر بر نفرڭ، إستناد نقطهلرى اولان دائرهلردن معنًا إستفاده ايتديگى قوّتلى قوّهِٔ معنويه ايله بر شخصِ معنوى و بر جمعيت حكمنه گچسين." ديدى و تام قناعت ويردى.
عينًا اويله ده، أهلِ ايمانه هجوم ايدن أهلِ ضلالت، (بو عصر جماعت زمانى اولديغى جهتله) جمعيت و قوميتهجيلك مايهسيله بر شخصِ معنوى و بر روحِ خبيث اولمش، مسلمان عالمندهكى وجدانِ عمومى و قلبِ كلّىيى بوزويور. و عوامڭ تقليدى اولان إعتقادلرينى حمايه ايدن إسلامى پردهِٔ علويهيى ييرتييور و حياتِ ايمانيهيى ياشاتان، عنعنه ايله گلن حسّياتِ متوارثهيى يانديرييور. هر بر مسلمان تك باشيله بو دهشتلى يانغيندن قورتولمغه مأيوسانه چابالاركن، رسالهِٔ النور (رسالة النور) خضر گبى إمداده يتيشدى. كائناتى إحاطه ايدن صوڭ اوردوسنى (حاشيه): كائناتى طاغيتميان بر قوّت او اوردويى بوزاماز. گوستروب و اوندن مقاومتسوز مادّى، معنوى إمداد گتيرمك خدمتنده خارقه بر أمربر نفرى اولارق آيت الكبرا رسالهسنى إمامِ على رضى اللّٰه عنه كشفًا گورمش، أهمّيتله گوسترمش.
تمثيلدهكى سائر نقطهلرى تطبيق ايديڭز، تا او سرّڭ بر خلاصهسى گورونسون.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 44 —
أمين و فيضىنڭ بر فقرهسيدر.
(رسالة النوره عائد درت بش كرامتدن بحث ايدر.)
خدمتِ قرآنيهده بزه سبقت ايدن صادق و خالص، متين و وفاكار قارداشلريمزدن مبارك خسرو و رشدى گبى ذاتلر، رسالة النورڭ خادملرينه و وظيفهلرينڭ مقبوليتنه بر أماره اولان إحسان اولونان بركت حقّنده متعدّد فقرهلر يازمشلر. بز ده بو قارداشلريمزڭ فقرهلرى گبى، بو ياقين زمانده برابر تظاهر ايدن، گورديگمز بعض حادثاتى قيد ايدهجگز. هم نمونه ايچون يالڭز بر قسمنى بيان ايدرز.
برنجيسى:بو ياقينده استاديمز ايله برابر قيره چيقمشدق. چاى ياپيلماسنى، هم ايكيشر چاى، اوچر شكرله ايچيلمهسنى أمر بيورديلر. هپمز، اوچر شكرله ايكيشر چاى ايچدك. يالڭز أمين قارداشمز بر شكر كنديسنه نقصان اولارق ايچمش. آقشام اوزرى، رسالة النورڭ منبعِ إنتشارى اولان استاديمزڭ اوطهسنه گلدك. أمين، شكر قوطوسنه صرف اولان شكرلرى قويمق ايستهمش، فقط قوطو سكز شكردن فضله آلمامش. أمين "فسبحان اللّٰه" دير؛ اون يدى شكر يرينه قوطو سكز شكرله طولسون، دييه تعجّب ايتدك. بو واقعه، بزه شهود درجهسنده قناعت ويردى كه؛ شو سرِّ بركت رسالهِٔ النور خادملرينه بر عنايتِ إلٰهيه و بر إلتفاتِ ربّانيهدر.
ايكنجيسى:ينه عين گونده بن، يعنى محمد فيضى، أوّلجه يازوب استاده تسليم ايتديگم هجماتِ ستّه رسالهسنى بڭا ويرمك ايچون صاقلاديغى يردن آراركن، فوق العاده بر صورتده بولونماز. بردن او آنده، عادتلرينڭ خلافنه اولارق هيچ وقوع بولمامش بر طرزده، بر حادثه ظهوريله، گوزلكلرينى بيراقهرق نردبانه متوجّه اولورلر. عين وقتده رسالهِٔ نورڭ إنتشارينه و خدمتنه ضرر ويرمك نيّتيله جاسوس بر آدمڭ نردبانه طوغرى، ظاهرًا زيارت مقصديله گلديگى گورولور. استاديمزڭ تلاشلى اولديغنى حسّ ايدر. هم استاديمز اونڭ نظرينى اوتهكى حادثهِٔ بدنيهيه چويرر، اوڭا دير كه: "گورييورسڭ بن معذورم، زيارتى باشقه وقته بيراق." او ده دونر، گيدر. هم هجماتِ ستّه، هم محمد فيضى، هم باشقه ايشلريمز او تجسّسدن قورتولدى.
أوت هجماتِ ستّه صاقلانديغى معيّن يرنده فوق العاده بر صورتده غائب اولماسى، أهمّيتلى بر حادثهنڭ اوڭنى آلدى. استاده عارض اولان بو خلافِ عادت حالت و او رسالهنڭ يرنده بولونمامسى، قطعيًا تصادفه حمل ايديلمز. بر هفته صوڭره او رسالهيى خلافِ مأمول بر يرده بولدق. استاديمزڭ أمريله أمين قارداشمه أهمّيتلى بر صورتده اوقودم. استاديمز ايضاحات ويرييوردى. او وقته قدر اويله مهمّ و تأثيرلى درس آلمامشدق. ديمك بو ايكى مهمّ سرّه بناءً رساله كندينى گوسترمدى. بو حادثه رسالهِٔ نورڭ صادق و إخلاصلى شاكردلرى دائما بر حفظ عنايت و حمايت آلتنده اولدقلرينه شبهه بيراقمييور.
— 45 —
اوچنجيسى:ينه بر وقعهِٔ بركت: استاديمزڭ بر اوقّه (يعنى كيلو) پينيرى واردى. أكثر گونلرده او پينيردن خوشنه گيتديگى ايچون، بر ايكى دفعه ييوردى و بزه ده ويرييوردى. هم يمكسز اولديغى أكثر وقتلرده اوندن يديگى حالده، آلتى آى قدر دوام ايتديگنى و حالًا ده، يوز درهم قدر او پينيردن بولونديغنى گوروب يقينًا تصديق ايدييورز. فقط بو حادثهِٔ بركتڭ إفشاسندن صوڭره، أوّلجه گورونمهين ديبى گورونمگه باشلادى، نقصانيتنى گوستردى. أوت، بركت خصوصنده شايانِ حيرت بر حادثهدر. هم ياريم كيلو ترهياغى، أكثر گونلرده فضلهجه صرف اولونديغى حالده، أللى گونه ياقين دواميله آڭلادق كه، شبههسز بر بركت ايچنه گيرمش.
هم ينه عين رمضان بايرامنده، استادڭ رضاسى اولماديغى حالده، تحسين و بن (يعنى أمين) بر كيلو قدر اينجه شكر گتيرمشدك. أكثر يوغرت و سوت و طاتلى قباغه و سائر شيلره، بعضًا يگرمى اوتوز درهمدن فضله قاتدقلرى حالده بش آى دوام ايتدى. حالًا او شكردن يوز درهم قدر قالماسى، ألبته بركت سببيلهدر.
هم بو حواليدهكى شاكردلر، هركس جزئى كلّى حسّ ايتمش و إعتراف ايدييورلر كه: رسالة النوره چاليشديغمز زمان، هم رزقمزده بركت و سهولت، هم قلبمزده بر إنشراح و فرح ظاهرًا حسّ ايدييورز. أزجمله بن كندم (يعنى أمين) إعتراف ايدييورم كه: رسالة النور دائرهسنه گيرمزدن أوّل، بتون سنه چاليشيردم. نه وقت رسالة النور دائرهسنه گيردم؛ بش سنهدن بَرى اوچ درت آى قدر چاليشديغم حالده، أوّلكندن داها
— 46 —
مفرّح و داها مسعود بر حالده ياشامقلغم، يوزده يوز رسالة النورڭ خدمتنڭ بركاتيله اولديغنده هيچ شبههم يوقدر
(حاشيه): أوت، بتون قوّتمله تصديق ايدييورم كه، أمين قارداشمز مملكتمزه گلديگى زمان متماديًا فعّال بر صورتده هر آى چاليشييوردى. شيمدى ايسه، رسالة النورڭ دائرهسنه گيردكدن صوڭره، اوچ درت آيدن فضله چاليشديغنى گورمييورز.
فيضى
هم أزجمله، استاديمز دييور كه: "بنم ده قناعتِ قطعيهم چوق تجربهلرله گلمش كه، بن رسالة النورڭ تصحيحاتيله مشغول اولديغم زمان، پك ظاهر بر طرزده، هم رزقمده بركت، هم سهولت گورويوردم. نه وقت چاليشمازسهم او حالى گورهمييوردم."
هم استاديمز دييور و بز ده تصديق ايدييورز كه: "بن صوڭ زمانده آڭلادم؛ شيمدىيه قدر هم بن، هم دوستلرم بر حقيقتڭ صورتنى باشقه شكلده گورمشز. شويله كه: حپسخانهده بر تك أكمك، سكز و بعضًا اون گون بڭا كافى گلديگى گبى، بوراده ده عينًا او طرزده ياشايوردم. هم بن، هم قارداشلرم، بونى بنم آز يمك و إشتهاسزلغمه ويرييوردق. حالبوكه چوق أمارهلرله قطعيًا آڭلادق كه، او عجيب حال بركت نتيجهلرى ايمش. بر قاچ دفعه سكز گونده بڭا كافى گلن بر أكمگى عين إشتها ايله (چاليشمديغمدن بركته مظهر اولماديغم زمان) ايكى گونده، بعضًا بر بچق گونده بيتيرييوردم. ديمك بو اون آلتى و اون يدى سنهدن بَرى بنم مكمّل تعييناتم، رسالة النورڭ خدمتندن گلن بر بركت ايدى. أوت، بزه ده عين اليقين درجهسنده قناعت گلمش كه، بو كثرتلى حادثاتِ بركت، قرآنِ معجز البيانڭ إعجازِ معنويسنڭ بر شعاعيدر. معنًا دير: "أى قرآن شاكردلرى! سزى وظيفهِٔ مقدّسهڭزدن أكثريتله گرى بيراقان، معيشت تلاشهسيدر. او ايسه، قرآنڭ فيضيله، بركت نوعندن سزلره ويريلييور. وظيفهڭزه باقڭز."
اَللّٰهُمَّ بِحَقِّ اِسْمِكَ الْاَعْظَمِ وَ بِحُرْمَةِ رَسُولِكَ الْاَكْرَمِ يَسِّرْلَنَا خِدْمَةَ الْقُرْاٰنِ بِنَشْرِ رِسَالَةِ النُّورِ بِالدَّوَامِ بَيْنَ الْاَنَامِ فِى عَالَمِ الْاِسْلَامِ اٰمِينَ اٰمِينَ اٰمِينَ
— 47 —
هم حادثاتِ بركتڭ عين زماننده، رسالة النورڭ بر كرامتى اولارق، بر شاكردينڭ بيڭلر ليرا قيمتنده خانهسنڭ، اوڭا پك ياقين دهشتلى بر يانغيندن فوق المأمول بر صورتده رسالة النورڭ بركتيله قورتولماسى و رسالة النورڭ ترجماننه آخرت جهتنده چوق علاقهدارلق گوسترن بر خانم، او دهشتلى يانغينده خانهسنڭ اوچنجى قاتنده بولونان ألماس و مجوهرات و آلتونلرينى قورتارمق ايچون قوشوب چيقديغى وقت، آتش هر طرفنى صارمش، ألماس و مجوهراتنى قورتارهمديغى گبى، كندى نفسنى ده بتون بتون تهلكهِٔ قطعيهده گورديگى وقتده، رسالهِٔ النور ترجمانى، او آتشدن طلبهسنڭ خانهسنى قورتارماسنى شدّتلى دعا ايدركن، او بيچاره خانم خاطرينه گلمش؛ عجبا او يانغينده او آخرت همشيرهم بولونماسين دييه اوڭا ده رسالة النورى شفاعتجى ايدوب دعا ايتمش. "يا ربّى اوڭا مرحمت أيله!" نياز ايتمش. عين زمانده، او خانم پنجرهيى قيرمش، كندينى ايكى قات يوكسكلگنده حولىيه آتمش، فوق العاده بر صورتده نه اينجينمش، نه ده بر يرى قيريلمش. هم باقير و دميرى أريتن او دهشتلى و شدّتلى يانغيندن، (بتون قوناق ياندقدن صوڭره) بتون مجوهراتنى و آلتوننى هيچ برى ضايع اولميهرق، بر اون اونى محافظه ايتمش؛ بولمش، آلمش. رسالة النورڭ بركتندن، هم جاننى، هم مالنى قورتارمش.
هم مذكور حادثاتڭ عين زماننده وقوع بولماسى مناسبتيله، رسالة النورڭ كرامتكارانه ايكى طوقاتنى يين، عين آنده، وظيفهجه أهمّيتلى ايكى متجاوز و معجِّز ايكى آدمڭ تجاوز و تعجيز آننده بريسنڭ قفاسنه، ديگرينڭ جگرينه وورمهسى، (حاشيه): أوت او متجاوزلردن بريسى دخالت ايتدى، ئولومدن قورتولدى؛ ديگرى بر سنه عذاب چكدى، هم ئولدى. بزده هيچ بر شبهه بيراقمدى كه، خدمتِ قرآنيهدهكى عنايتِ ربّانيهنڭ بر حفظ و حمايت سيللهسيدر. "آرتيق طوريڭز، يتر! طوقاته مستحق اولديڭز!" دييه معنًا سويلهمسيدر.
رسالة النور شاكردلرندن
أمين و فيضى
٭ ٭ ٭
— 48 —
محمد فيضىنڭ يديگى شفقت طوقاديدر
أوت استادم بڭا معجزاتِ أحمديهيى، قارداشم خسرو طرزنده ياز دييوردى. بن (يعنى فيضى) بر پارچه تنبللك ايتدم. بردن يگرمى سكز ليلرله عسكره ايستهنيلدم. ينه استادم ديدى: "گيت معجزاتِ أحمديهيى (عصم) ياز، سنى شيمدى ويرميهجگم." صوڭره باشلادم. او أمر بر هفته گرى قالدى. تكرار بر عارضه ايله ناصلسه معجزاتِ أحمديهنڭ (عصم) يازيلماسى نقصانلاشدى. تكرار عسكره چاغيريلدم. استادم: "گيت ياز!" ديدى. بن گيدوب كمالِ جدّيت و صداقتله معجزاتِ أحمديهيى (عصم) يازمغه باشلادم. فوق المأمول، ايكنجى دفعه أمر گرى قالدى. تكرار بر معذرته بناءً معجزاتِ أحمديهيى (عصم) يازامدم. استادم ديدى: "مادام معجزاتِ أحمديهيى (عصم) يازمقده تكاسل ايتدڭ، شيمدى سنڭ وظيفهڭ، رسالة النور حسابنه عسكرلكدهدر." بردن أمر گلوب، بر شفقت طوقادى يهيوب وظيفهمه گوندريلدم. جنابِ حقّه شكرلر اولسون، ممكن اولديغى قدر رسالة النوره چاليشدم و چاليشديريلدم. استادم بزه سويلهديگى گبى، آلتى يدى آى صوڭره ترخيص ايديلوب سَوْگيلى استاديمه، رسالة النورڭ قدسى وظيفهسنه قاووشدم. إن شاء اللّٰه بو قباحتم عفو اولمشدر. هم رسالة النورده، هم خدمتِ قرآنيهده بزلرى سبقت ايدن خسرو، رشدى، حافظ على، خلوصى، صبرى گبى خالص قرآن شاكردلرينى و قيمتدار قارداشلريمى شفاعتجى ايدهرك او قصوريمڭ عفوينى بتون روحمله قرآندن و استادمدن رجا ايدييورم. بن إعتراف ايدييورم كه، تنبللگمڭ جزاسى اولارق فوق المأمول بر شفقت طوقادى ييدم.
رسالهِٔ نورڭ تنبل بر شاكردى، فقط ألماس قلملى قارداشلرينڭ غيرت و فعاليتيله إفتخار ايدن
محمد فيضى
٭ ٭ ٭
— 49 —
رسالهِٔ نور شاكردلرندن محمد فيضى و أمثالنه خطابًا بيان ايديلن بر حقيقتدر.
قارداشم فيضى!
مادام سن، إسپارطه ولايتندهكى قهرمانلره بڭزهمك ايستهيورسڭ، تام اونلر گبى اولماليسڭ. أسكيشهر حپسخانهسنده (اللّٰه رحمت ايتسين) مهمّ بر شيخ مرشد و جاذبهدار بر نقشى أولياسندن بر ذات، درت آى متماديًا رسالة النورڭ أللى آلتمش شاكردلرى ايچنده و جلبكارانه اونلرڭ ايچلرنده صحبت ايتديگى حالده، يالڭز بر تك شاكردى موقّةً كندينه چكهبيلدى. متباقيسى، او جاذبهدار شَيخه قارشى مستغنى قالديلر. رسالة النورڭ يوكسك، قيمتدار خدمتِ ايمانيهسى اونلره كافى اولارق قناعت ويرييوردى. او شاكردلرڭ غايت كسكين قلب بصيرتى شويله بر حقيقتى آڭلامش كه: رسالة النوره خدمت ايدن، ايماننى قورتارييور؛ طريقت و شيخلك ايسه، ولايت مرتبهلرى قزانديرييور. بر آدمڭ ايماننى قورتارمق، اون مؤمنى ولايت درجهسنه چيقارمقدن داها مهمّ و داها ثوابليدر. چونكه ايمان، سعادتِ أبديهيى قزانديرديغى ايچون بر مؤمنه، كُرهِٔ أرض قدر بر سلطنتِ باقيهيى تأمين ايدر. ولايت ايسه، مؤمنڭ جنّتنى گنيشلتديرر، پارلاتديرر. بر آدمى سلطان ياپمق، اون نفرى پاشا ياپمقدن نه قدر يوكسك ايسه، بر آدمڭ ايماننى قورتارمق، اون آدمى ولى ياپمقدن داها ثوابدر.
ايشته بو دقيق سرّى، سنڭ إسپارطهلى قارداشلرڭ بر قسمنڭ عقللرى گورمسه ده عمومنڭ كسكين قلبلرى گورمش كه؛ بنم گبى بيچاره، گناهكار بر آدمڭ آرقداشلغنى أوليالره، بلكه أگر اولسه ايدى، مجتهدلره دخى ترجيح ايتديلر. بو حقيقته بناءً، بو شهره بر قطب، بر غوثِ أعظم گلسه، ديسه: "سنى اون گونده ولايت درجهسنه چيقارهجغم." سن رسالهِٔ نورى بيراقوب اونڭ ياننه گيتسهڭ، إسپارطه قهرمانلرينه آرقداش اولامازسڭ.
ِللّٰه الحمد، بو زمانده سنّتِ سنيه دائرهسنده كمالِ ايمانى قزانان رسالهِٔ نور شاكردلرى أوليالرڭ، مرشدلرڭ نظرِ دقّتنى جلب ايدهجك وضعيتى آلديغندن؛ هر زمانده بولونان حقيقى مرشدلر، هر حالده بو زمانده رسالة النور شاكردلرينه مشترى اولورلر. بريسنى ألده ايتسهلر، يگرمى مريد قدر قيمت ويررلر.
— 50 —
هم ذوقلى و جاذبهدار ولايت ترشّحاتى قارشيسنده رسالة النورڭ خدمتندهكى مشقّت، مجاهده، كلفت بولونديغندن، فيضىيه خطابًا بيان ايديلن بو حقيقت قلمه آليندى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
خسروڭ بر فقرهسيدر
عزيز استادم!
يوكسك و جدّى إرشادلريڭزله آديم آتمغى أڭ بيوك بر مقصد بيلن طلبهلريڭز، صوڭ زمانلرده شايانِ شكران بر وضعيته گيرديلر. خلوصئِ ثانى بش اون آرقداشيله؛ حافظ على، جوارندهكى يگرمى يگرمىبش آرقداشيله؛ مباركلر، اوتوز اوتوزبش رفيقلريله و بِالخاصّه حاجى حافظ كوينده أحمدلر و محمدلرڭ چوق خالص غيرتلريله عموميت إعتباريله هم هيچ مبالغهسز بيڭ قلمله، بلكه داها فضله؛ أڭ گريده قالان إسپارطهده ايسه قهرمان رشدينڭ و رسالهلرى كندينه تمامًا يازان محمد زهدينڭ و كوچك علىنڭ و عثمان نورى گبى فعّال طلبهلرڭ غيرت و همّتلريله اوتوز ايله قرق آراسنده، حتّى بر جهتده ممتازيت قزانان محمد زهدينڭ كوچك حافظ على گبى هم رسالة النورى يازهرق، هم كندى أونده يوز أللى قدر چوجغى سربست اولارق اوچ آيدن بَرى اوقوتماسيله و جوارنده ديگر كويلرده بولونان اون بش يگرميشر آرقداشلريله طلبهلريڭز، قرآنى خدمتلرنده غيرتلى بر صورتده چاليشمقدهدرلر. مباركلرڭ يازدقلرى گبى، درت كويده درت آى ظرفنده ألفبا اوقوميان قرق أللى آدم، رسالة النورى مكمّل يازمغه موفّق اولمالرى، خارقه بر كرامتِ رسالة النور اولديغنه قناعتمز گلدى.
رسالهِٔ نور شاكردلرندن
خسرو
٭ ٭ ٭
— 51 —
خلوصى بگڭ بر فقرهسيدر
عزيز استادم!
اون طوقوزنجى مكتوبى بر مجلسده و بر جمعه گيجهسى اوقومق نيّتيله اوزريمه آلمشدم. شدّتلى ياغمورلى بر گيجه ايدى. او مجلسده اوقومق اوزره أليمى جيبمه قويدم، او مبارك أثر يرنده اولماديغنى حيرتله گوردم. أثرى قويديغم جيب ييرتيق و دليك اولماديغى گبى، بن ده باشقه هيچ بر يرده طورماديغمه گوره بو حاله حيرت ايتمهمك قابل مى؟ او گيجهيى اويقوسز گچيردم، متأثّر اولدم. حضرتِ غوثدن بو مبارك أثرى ايستدم. ِللّٰه الحمد ايرتسى گونى، بو أثرى ديڭلهمكله نمازه باشلامش اولان بر معلّم واسطهسيله بولوندى. شاقير شاقير ياغمور آلتنده و چامور ايچنده بو مبارك أثر بولونسه بيله آرتيق اوقونميهجق درجه اولاجغنى تخمين ايدرسڭز دگل مى؟ شايانِ حيرت و جاىِ دقّت و مدارِ عبرتدر كه، أڭ اوفاق بر لكه بيله اولمامشدر. حافظِ حقيقى او مبارك أثرى، اوڭا معنًا و جدًّا باغلى اولانلر گبى محافظه بيورمش. حفيظ و عليم و حكيم إسملرينڭ ظاهر بر تجلّيسى بويلهجه لمعان ايتمش اولدى.
خلوصى
٭ ٭ ٭
محرم اولان سرِّ اِنَّا اَعْطَيْنَاده جفر ايله إستخراجم، عينًا مناظرات رسالهسنده "بر نور چيقهجق، گورهجگز" دييه غيبى مژدهلردهكى گبى، إلهامى و حق بر حقيقتى، فكرمله تطبيقاتمده بر قصور واردى. او قصور، بنى بر زمان دوشونديرييوردى. مناظرات و سنوحات گبى رسالهلردهكى مژدهِٔ نوريهيى، رسالهِٔ نور حلّ ايتدى. دائرهِٔ سياسيه يرينه، يوكسك بر دائرهِٔ نوريه ايله او قصورى إزاله ايتديگى گبى، محرم سرِّ اِنَّا اَعْطَيْنَاده اون ايكى، اون اوچ سنه صوڭره "إسلاميته ضربه وورانلرڭ باشلرينه اويله مدهش بر پاطلاييش اولاجق كه، قيامته قدر اونوتلميهجق" مئالندهكى إستخراجِ جفرى چوق گنيش بر دائرهده اولديغى حالده، نور سرّينڭ عكسنه اولارق طار بر دائرهده و خصوصى
— 52 —
بر حكومتده تطبيق ايتمك صورتيله، فكرم او گنيش دائرهيى إحاطه ايدهميهرك او حقيقتڭ صورتنى دگيشديرمش. حالبوكه او إستخراجڭ گوسترديگى عين تاريخده، او رژيمڭ مؤسِّسى و باشى دنيادن گوچدى، ضربهسنى يدى. و عين سنهده، پرده آلتنده بيلينمهين و كُرهِٔ أرضڭ أكثريسنى و نوعِ بشرڭ قسمِ أعظمنى إستبدادى آلتنه آلان بر مدهش جريانڭ دوگومى و دوگمهسى و معنًا باشى و أڭ مدهش اولان او گوچوب گيدن آدم، طوقات يديگى عين زمانده، داها سنه تمام اولمادن، او مدهش جريانڭ بتون باشلرى و طرفدارلرى اويله سماوى و مدهش طوقاتلره و شدّتلى فورطنهلى مصيبتلره طوتولمهيه باشلاديلر كه، قيامته قدر عذابنى چكهجكلر و چكييورلر. و أديانِ سماويه و إسلاميته ايتدكلرى جنايتلرڭ جزاسنى، چوق گنيش بر دائرهده گورديلر و گورويورلر. ميمسز مدنيتڭ بو إستفراغ و قوصمهسى ايله دنيايى ملوّث ايتدكلرى ايچون، عين إستخراجڭ گوسترديگى تاريخده، او مدنيتڭ باشنه اويله سماوى طوقات ايندى كه، أڭ قراڭلق وحشتدن داها آشاغى اينديردى.
الحاصل: سرِّ اِنَّا اَعْطَيْنَاده چوق گنيش بر دائرهيى، طار بر دائرهده تطبيق ايديلمش. نور مژدهسى ايسه؛ طار و معنوى فقط يوكسك بر دائرهيى، گنيش و مادّى بر دائره صورتنده تصوير ايديلمش. جنابِ حقّه يوز بيڭ شكر ايدييورم كه؛ بو ايكى قصوريمى، يُبَدِّلُ اللّٰهُ سَيِّئٰاتِهِمْ حَسَنَاتٍ سرّينه مظهر أيلدى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
خسروڭ بر فقرهسيدر
چوق قيمتدار و چوق سَوْگيلى استادم أفنديم!
حضرتِ عيسى عليه السلامله دجّال حقّندهكى أحاديثِ متشابههدن بر حديثڭ اوچ جهتله حقيقى تأويلنى بيان و ايضاح ايدن محمد فيضى و أمين قارداشلريمزڭ مبارك
— 53 —
فقرهلرينى صبرى قارداشم گوندرمش؛ بوگون آلدم، اوقودم. بو حديثِ شريفڭ مئالنه و حقيقى تأويللرينه او قدر محتاج ايميشم كه؛ قيزغين قوم صحرالرنده سنهلردن بَرى صوصامشلره آبِ حيات اوزاتير گبى روح و قلبم بر تازه حيات بولدى، دريندن درينه نَفَس آلدم، بتون لطائفلرم سرورله طولدى، ظاهرى جسدمدن معنوى قلبمه قدر سرايت ايتدى. سَوْگيلى استاديمز طلبهلرينى و قسطمونيلى قارداشلريمز ده بزلرى لطفلريله طويوردقلرندن، جنابِ حقّه حدسز شكر ايتدم. باشده سَوْگيلى استادم رسالة النورڭ كرامتنه و بو فقرهنڭ فيضنه باقان اوچ إكرام ايله قارشيلاشدق.
برنجيسى:مكتوبنى برلكده تقديم ايتديگم صبرى قارداشمز، بو عالى فقره ألنه واصل اولاجغى آنده، بر ديگر قارداشنه حادثاتدن بحث ايدركن بو فقرهنڭ مندرجاتنى آڭلاتمهسى...
ايكنجيسى:بو حقير طلبهڭز خسرو ده، بو فقرهنڭ وصولندن بر گون أوّل رأفت بگله قونوشوركن ديمشدم. "عزيز رأفت! بز، حضرتِ عيسى عليه السلامڭ نزولنه إنتظار ايدييورز. بو پيغمبرِ عالىشان، دين لهنده حركت ايدن جريانڭ باشلرينه نزول ايتسه گركدر و او ملّت ده مسلمان اولاجقدر. سَوْگيلى استاديمزڭ صوڭ مكتوبلرندن بويله آڭلايورم. بو خصوصده اميدم قوّتليدر. إن شاء اللّٰه اويله ده اولاجقدر." ديمشدم.
اوچنجيسى:آتابگلى قارداشلريمڭ سَوْگيلى استاديمه يازدقلرى مكتوب كه، اونى ده بو آقشام آلدم، اوقودم، چوق عجيب گوردم. او قارداشلرم ده عثمانِ خالدينڭ بحث ايتديگى مجدّدِ دين و او شرفه جنابِ حقّڭ نائل ايتديگى ذاتى ده سَوْگيلى استاديمز اولان رسالة النور اولديغندن بحث ايدييورلر. او مكتوبى ده برلكده تقديم ايتدم.
أوت محترم استادم، بوگونلرده رسالة النورڭ فوق العاده فعاليتى ايچنده چوق كرامتلرينى مشاهده ايدييورز. حتّى شويله دييهبيليرم كه: هر بر طلبهڭز، باشلى باشنه، برر برر، بلكه ده كرّاتله بويله إكرامه و بويله إنعامه مظهردرلر.
ميلاسلى محمد أفندى، "بر قريهده بيڭ قلمله نوره صاريلان قارداشلريمزڭ كويندهكى فعاليتى برآز مبالغهلى گورمشلر. بن اونڭ تحقيقى ايچون گلدم." ديدى.
— 54 —
رسالة النورڭ بر كرامتى ايدى كه، بو كويڭ قيمتلى، فعّال بر طلبهسى مرانغوز أحمد يانمده ايدى. بن ديدم: واقعا بن بو كويه گيتمهدم، قارداشلرمدن صورويورم، اونلر ده دييوردى: "قادين أركك، چولوق چوجق، رسالة النورى يازان بيڭ قلم واردر." صوڭره مرانغوز أحمد ديدى كه: "بزم كويمز، اوچ يوز أللى خانهدر. ايكى خواجه، بر حاجى اوچ آدمدن باشقه بتون أولريمزه رسالة النور گيرمشدر. قادينلره، قيز چوجقلرينه وارنجهيه قدر يازييورلر. حتّى امّيلردن (قرق ياشندن يوقارى) يازى يازان اون قدر قارداشمز واردر." جوابنده بولوندى. ميلاسلى محمد أفندى بو فعاليته حيران اولدى.
طلبهڭز
خسرو
٭ ٭ ٭
رسالهِٔ نورڭ بش طلبهسنڭ بر فقرهسيدر
إسپارطهنڭ صاف منابعِ علميهسندن بر ذات كه، طريقتِ عليّهِٔ نقشيه رؤساسندن و بيڭ ايكى يوز طقسان ايكى (١٢٩٢) ويا بيڭ ايكى يوز طقسان اوچ (١٢٩٣) آراسنده دارِ بقايه تشريف بيوران بشقضالىزاده عثمان خالدى حضرتلرى، مسلكِ علميه و عمليهسيله علاقهدارانه كشفيات و حادثاتنى بر حجّتِ قاطعه گبى وارثلرينه وصيت و محضِ تبشيراتلرينى شويلهجه توارث أيلهمشدر. حتّى استادِ محترممزڭ تولّدينه تام إصابتلى اولارق تاريخِ مذكورده "ايمانى قورتاران بر مجدّد چيقهجق، او ده بو سنه تولّد ايتمش" ديمش. بوندن باشقه درت أولادندن بريسنڭ او ذات ايله مشرّف و ملاقى اولاجغنى علاوه ايتمشدر. بو بياناتِ حقيقيه شويلهجه جريان ايتمشدر:
بيڭ اوچ يوز يگرمى يدى (١٣٢٧) رومى سنهسى آتابگده سنّت و حفظ جمعيتلرندن برنده مُشَارٌ اِلَيْه عثمان خالدى حضرتلرينڭ أولادلرندن صوڭنجيسى أحمد أفندى مرحومدن، "مجدّد، مجدّد دييورسڭز، نرهده و كيمدر؟" ايراد اولونان سؤاله جوابًا: "أوت، شيمدى موجوددر و هم اوتوز بش ياشلرندهدر." ديمشدر.
— 55 —
ثانيًا: إسپارطهنڭ يڭيجه محلّهسندن و قارداشلريمزدن نورى طرفندن مرحوم مُومٰى إليه أحمد أفنديدن "پدريڭز، بنم أولادمدن بريسى او مجدّدله مكالمه و مصافحهده اولاجقدر ديمش، ناصلدر؟" دييه صورولمش. جوابًا أحمد أفندى مرحومڭ "أوت طوغريدر، بن اونڭله گوروشدم" جوابنده بولونماسى، إشبو كشفيات و بياناته مدار اولمشدر. مُشَارٌ اِلَيْه عثمان خالدى حضرتلرينڭ مستثنا تسبيحات و تحميداتنڭ برى
وَ اَنْ لَيْسَ لِلْاِنْسَانِ اِلَّا مَا سَعىٰ
آيتِ كريمهسنڭ فضل توفيقنه صيغينارق إسپارطهنڭ جنوبنده، طاغده سِدْره نام موقعده أربعين أيّامِ مباركهسنى تسعيد و حصرِ تسبيحاته نيّتله قرق گونلك إعاشهيه تخصيص ايتديگى كه، هر بر گون ايچون أللى درهم مقدارنده بر بزديرمه أكمگندن قرق دانه اولان بر تخصيصاتى بر ايكى گونده ير و قرق گونده داها يمك ييمهدن او موقعِ مخصوصهده إمرارِ أوقات و تسبيحاتده بولونورلر. إكمالنده، گرى عودتلرنده مبارك دوداقلرى بربرينه ياپيشير، بيچاقله تكرار آچارلر. برآز ايلريده شو عصرِ حاضرڭ اوغراديغى و اوغرايهجغى قويًا مأمول و ملحوظ اولان سفاهت و عطالته رغمًا دستورِ شيوختنى تحديد و آنجق عناصرِ مجروحه جرّاحنى اونوتمايوب و إهمال دخى ايتميهرك شهادتِ قطعيهسنى گوستروب صحيفهِٔ حياتنى بيڭ ايكى يوز طقسان ايكيده (١٢٩٢) إمضالامشدر.
وانده تأسيسنه باشلانان مدرسهِٔ زهرانڭ تأخيرى، "دوقتور خستهيه ألزمدر" فحواسيله، اون طوقوز بيڭ آلتون تخصيصات و آرقهسنده سلطان رشاد، داها برىده ايكى يوز مبعوثدن يوز آلتمش كسورڭ إنضمامِ رأيى يوز أللى بيڭ بانقنوط قبول ايتدكلرى حالده، مادّةً موقعِ فعله ايصال ايديلهمهمش. هر حالده حكيمِ مطلق، قديرِ مطلق، داها أحسن صورتنى ديلهمش كه؛ او سلطانِ أزلينڭ لطفيله، مادّياته منّت ايتمهدن، (هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى) الحمد ِللّٰه إسپارطهده رسالهِٔ نورڭ تأليفنه منبع اولماسى و معنوى مدرسة الزهرا حكمنه گچمهسى، پايانسز قصورلريمزڭ بلكه ده سترينه إن شاء اللّٰه وسيله اولماسنى جنابِ أرحم الرّاحميندن ديلهيهرك، إشبو دستگاهِ معنوىيى تحكيمًا
— 56 —
عثمان خالدينڭ قيمتدار و معنيدار، صادق و مشهور إخباراتنڭ هدف و مصروفِ لهى گوندن داها آشكار بر حالده ظهور ايتمشدر.
شو متوالى وقايعِ مثبته بز عاجز خدمتجيلره وظيفهِٔ أصليمزده آيريجه نظرِ دقّتى جلب ايتديگنه مطّلع اولدقدن صوڭره، بيڭ حمد و ثنا ايله حضورِ استاده برر برر وجودِ معنويمزله عرضِ أندام ايدر و مبارك أللرينى اوپهرز. عين غايهيه يارديمه قوشان و عين دستگاهڭ علاقهدارلرى اولان كوچك خسرو و فيضى، نظيف، أمين، تحسين، توفيق، حلمى گبى قارداشلريمزه عرض ايدرز.
رسالهِٔ نور شاكردلرندن
حسن، عثمان، طاهرى، عبد اللّٰه، خلوصئِ ثانى صبرى
٭ ٭ ٭
عزيز قارداشلرم!
بوگونلرده تفسيرڭ و اوننجى سوزڭ توافقاتنه باقدم. كندى كنديمه ديدم كه: بو زياده تفصيلات إسرافدر، أهمّيتلى مسئلهلر چوقدر، وقت ضايع اولماسين. بردن إخطار ايديلدى كه: او توافق آلتنده چوق أهمّيتلى مسئلهلر واردر. هم مادام توافقده بر عنايتِ خاصّه و بر إلتفاتِ رحمانى رسالة النوره قارشى تظاهر ايتمش. او إلتفاته قارشى حسِّ شكران و ممنونيت و متشكّرانه سَوينج، نه قدر إفراطكارانه ده اولسه إسراف اولاماز. بو إخطار مجملنى ايكى جهتله ايضاح ايدهجگم:
برنجيسى:هر شيده (نه قدر جزئى اولسه ده) بر قصد و إرادهنڭ جلوهسى بولونماسيدر؛ تصادف، حقيقى اولارق بولونماماسيدر. أوت كثرتڭ أڭ طاغنيق و أڭ
— 57 —
زياده تصادفه ويريلن، كلماتدهكى حروفاتڭ وضعيتلريدر. خصوصًا كتابتده، مادام هيچ مناسبتى اولميان و إختيارِ بشر قاريشميان حروفاتڭ وضعيتلرنده بر تناسب، بر نظام بولونويور؛ ألبته بر إرادهِٔ غيبى تحتنده وضعيتلر ويريلييور. هيچ بر شى دائرهِٔ علم و قدرتندن خارج اولماديغى گبى، دائرهِٔ إراده و مشيئتدن دخى خارج دگلدر كه؛ بويله جزئى و طاغنيق شيلرده دخى بر تناسب گوزهتيلييور و تنظيم ايديلييور. و او تنظيم ايچنده إرادهِٔ عامّه جلوهسندن، عنايتِ خاصّه صورتنده، رسالة النوره بر إمتياز نوعندن، خصوصى بر توجّه گورولمش. بن بو درين مسئلهيى تام گورمك ايچون، إشارات الإعجازڭ توافقاتنه دقّت ايتدم و قطعى بر قناعت ايله او سرّى بيلدم و حسّ ايتدم.
ايكنجيسى:ناصلكه چوق مبارك و قدسى بيوك بر ذات، غايت فقير و محتاج بر آدمه، اُميد ايديلمديگى بر طرزده، إلتفاتكارانه، بر قابده بعض كاغدلره صاريلى بر هديه إحسان ايتسه؛ ألبته او بيچاره آدم، او پك بيوك ذاته قارشى، هديهسنڭ بيڭلر مِثلندن فضله تشكّر ايتمك ايستر. و بيڭ او هديه قدر قيمتلى بولونان، او هديه ايله گوستريلن إلتفاته قارشى، نه قدر تشكّرده إسراف و إفراط ده ايتسه مقبولدر. و او چوق مبارك ذاتڭ هديهسنه صارديغى كاغدلرى ده تبرّك دييوب شكر گبى يهسه، حتّى او هديه ايچندهكى جويزلرڭ قابوقلرينى ده تبرّك دييوب أكمك گبى يهسه باشنه قويسه، إسراف اولماديغى گبى؛ رسالة النور يوزنده إرادهِٔ عامّهده، عنايتِ خاصّه إلتفاتى توافق ظرفيله إحسان ايديلمش. ألبته توافقه دائر تفصيلات، تصويرات فعلى تشكّراتڭ بر نوعيدر و سَوينجڭ و منّتدارلغڭ هيجانلى بر ترشّحاتيدر. أوت بويله بر ذاتڭ إلتفاتنى گوسترن مادّى قرق پاره إحساننه قارشى قرق بيڭ ليرايه دگر إلتفاتنه قارشى نه قدر تشكّر أيلهسه، إسراف دگل.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 58 —
عزيز صدّيق قارداشلرم!
سزڭ فوق العاده صداقت و علوِّ همّتڭزدن ترشّح ايدن بر هفته أوّلكى مكتوبڭزه قارشى حسنِ ظنّڭزى بر درجه جرح ايدن بنم جوابمڭ حكمتى شودر كه:
بو زمانده اويله فوق العاده حاكم جريانلر وار كه، هر شيئى كندى حسابنه آلديغى ايچون، فرضا حقيقى بكلهنيلن او ذات دخى بو زمانده گلسه، حركاتنى او جريانلره قاپديرمهمق ايچون سياست عالمندهكى وضعيتدن فراغت ايدهجك و هدفنى دگيشديرهجك دييه تخمين ايدييورم.
هم اوچ مسئله وار: برى حيات، برى شريعت، برى ايماندر. حقيقت نقطهسنده أڭ مهمّى و أڭ أعظمى، ايمان مسئلهسيدر. فقط شيمدى عمومڭ نظرنده و حالِ عالم إلجاآتنده أڭ مهمّ مسئله، حيات و شريعت گورونديگندن او ذات شيمدى اولسه ده، اوچ مسئلهيى بردن عموم روىِ زمينده وضعيتلرينى دگيشديرمك نوعِ بشردهكى جارى اولان عادت اللّٰهه موافق گلمديگندن، هر حالده أڭ أعظم مسئلهيى أساس ياپوب، اوتهكى مسئلهلرى أساس ياپميهجق. تا كه ايمان خدمتى صفوتنى عمومڭ نظرنده بوزماسين و عوامڭ چابوق إغفال اولونهبيلن عقللرنده، او خدمت باشقه مقصدلره آلَت اولماديغى تحقّق ايتسين.
هم ده يگرمى سنهدن بَرى تخريبكار أشدِّ ظلم آلتنده او درجه أخلاق بوزولمش، او درجه متانت و صداقت غائب اولمش كه؛ اوندن بلكه يگرميدن بريسنه إعتماد ايديلمز. بو عجيب حالاته قارشى، چوق فوق العاده ثبات و متانت و حميتِ إسلاميه لازمدر؛ يوقسه عقيم قالير، ضرر ويرر.
ديمك أڭ خالص و أڭ سلامتلى و أڭ مهمّ و أڭ موفّقيتلى خدمت، رسالة النور شاكردلرينڭ چاليشدقلرى دائره ايچندهكى قدسى خدمتدر. هر نه ايسه... شيمديلك بو مسئلهيه بو قدر يتر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 59 —
خسروڭ مكتوبندن بر فقرهدر
أوت استادم، گوزيمزله گورويورز كه: أهلِ طريقت، بدعهلره طايانهمامشلر؛ هم گيرمشلر، ايچندن چيقامييورلر، هم سالكلرى اوندن بر ايكىيه اينمش. هم اونلر ده إعتراف ايدييورلر كه: ذوقلرندن، جذب ايديجى گوزللكلرندن أللرنده چوق شيلرى قالمامش. جنابِ حقّڭ صِرف بر إحسانى اولارق رسالة النورڭ پارلاق، نورانى ناصيهسنى مشاهده ايدييورز كه، إنعكاس ايدن لمعاتِ نوريهسى، بتون إحتياجمزه كافى و وافى گلييور، هركسى حيرتده بيراقييور. هم أهلِ بدعهيى سرفرو ايتديرييور. اويلهلرڭ لسانلرندن، ندامت و تأسّفى إفاده ايدن "بيلمهمشز!" كلمهلرى دوكولويور.
محيطمزده، رسالة النوره قارشى جاذبهدار و چوق عالى حقيقتلرندن باشقه أهلِ بدعه لسانلرى صوصمش؛ گويا قراڭلقلى گردابلره صوقولمشلر، قونوشمايورلر. قونوشسهلر ده تأثيرلرى قالمامشدر. جاذبهدار و إعجازكار لسانيله آنجق رسالة النور قونوشويور. بدعه و ضلالت ظلمتلرينه قارشى آنجق اونڭ طلبهلرى، قوّتِ ايمانله چليكدن بر قلعه گبى طورويورلر. هم اويله فوق العاده فتوحات ياپييور و اويله خارق العاده بر صورتده أمر و نهىِ قرآنىيى تمسّك ايتديرييور كه، پك چوق مشاهداتمزدن يالڭز بريسنى بيڭ قلملى قارداشمز سويلهيورلر كه... سكوت.
خسرو
٭ ٭ ٭
كاتب عثمانڭ رؤياسنه عائد بر فقرهسيدر
شعبانِ شريفڭ اون بشنجى جمعه ايرتسى ليلهِٔ برائت گيجهسى رؤيامده؛ بيوك برّاق، كوچك بر دڭز اولان بر گول ساحلنده إنگليز وياخود آلمانله، بز يعنى تورك
— 60 —
حكومتى حرب ايدييورمش. حرب أثناسنده سمادن بر قرالتى ظهور ايتمگه باشلادى. "عجبا بو سمادن اينن نهدر؟" دييه هپمزڭ نظرِ دقّتنى جلب ايتدى. ياقينلاشدقجه بر إنسان و صوڭره اوزرى إحراملى، يوزى بر پارچه أسمر، باشى بياض و بيوك دُلْبند ايله صاريلى بر قادين شكلنى آلارق، گولڭ اورتهسنده همان اينهجگى زمان درحال اورايه بر مرمردن منبر ياپيلارق منبرڭ اوزرينه ايندى. صوڭره، ذاتِ عاليڭزدن گلن عموم مكتوبلرى اوقومغه باشلادى. هر ايكى طرفده سكونت حاصل اولدى. اوقوديغى مكتوبلرى هركس جان قولاغيله ديڭلهدى. صوڭره نهايتنده "أوت، حضرتِ قرآنِ عظيم الشانڭ أحكامِ شرعيهسنجه عمل ايدرسهڭز، ياقهيى قورتاررسڭز. أگر قرآنِ عظيم الشانڭ أحكامِ شرعيهسنه رعايت ايتمزسهڭز، هپڭز محو و پريشان اولاجقسڭز." دييه سويلهدى. صوڭره أويمه گلدم. بزم رأفت بگله رشدى أفندى بزم أوه گلديلر، بندهڭزه ديديلر: "بو سرّى سن مى إفشا ايتدڭ؟ بو مكتوبلر منبر اوزرنده اوقوندى؟" بندهڭز ده جوابًا: "خاير قارداشلرم، بو سرّى سز آڭلامديڭز مى؟ بو گلن ذات، سمادن گلييور، بو مكتوبلرى اورادن گتيرييور. بن كيم اولويورم كه، او حوادثى اورايه چيقارايم؟" دييه اونلره سويلهدم. صوڭره بونلره بر هديه إكرام ايدهيم دييه باقدم، أويمزڭ دليگنده درت طوپ حلوا گوردم. بريسنى برينه، ديگرينى اوبرينه و ايكى دانهسنى ده كندم ييدم. آغزم طاتلى اولارق اوياندم.
إن شاء اللّٰه ليلهِٔ برائت حرمتنه و دعاڭز بركاتيله حقّمزده مباركدر، لطفًا تعبيرينى بكلهمكدهيز.
طلبهڭز
كاتب عثمان
٭ ٭ ٭
— 61 —
قرهطاغڭ بر ميوهسى
عزيز قارداشلرم!
بو دفعه مكتوب يرنده بو ميوهيى گوندرييورز.
بر آيتڭ معناىِ إشاريسنڭ كلّيتندن بر فردى، حرّيتدن بو آنه قدردر. تشرينِ ثانى اوتوزنجى گون (١٣٥٨) ده قرهطاغ باشنه چيقييوردم. "إنسانلرڭ، خصوصًا مسلمانلرڭ بو تسلسل ايدن هلاكتلرى و خسارتلرى نه وقتدن باشلادى، نه وقته قدر..." خاطره گلدى. بردن، هر مشكلمى حلّ ايدن قرآنِ معجز البيان، سورهِٔ وَالْعَصْرِيى قارشيمه چيقاردى. "باق!" ديدى: باقدم. هر عصره خطاب ايتديگى گبى، بو عصريمزه ده داها زياده باقان
وَ الْعَصْرِ اِنَّ الْاِنْسَانَ لَفِى خُسْرٍ
آيتندهكى اِنَّ الْاِنْسَانَ لَفِى خُسْرٍ مقامِ جفريسى بيڭ اوچ يوز يگرمى درت (١٣٢٤) ايدوب، حرّيت إنقلابيله باشلايان تبدّلِ سلطنت و بالقان و ايتاليان حربلرى و برنجى حربِ عمومى مغلوبيتلرى و معاهدهلرى و شعائرِ إسلاميهنڭ صارصيلمالرى و بو مملكتڭ زلزلهلرى و يانغينلرى و ايكنجى حربِ عمومينڭ زمين يوزنده فورطنهلرى گبى، سماوى و أرضى مصيبتلرله خسارتِ إنسانيه ايله اِنَّ الْاِنْسَانَ لَفِى خُسْرٍ آيتنڭ بو عصره دخى بر حقيقتى، مادّةً عين تاريخيله گوستروب، بر لمعهِٔ إعجازينى گوسترييور.
اِلَّا الَّذِينَ اٰمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ
ايسه، مقامِ جفريسى (آخردهكى (ت)، (هی) صاييلير، شدّه صاييلماز) بيڭ اوچ يوز أللى سكز (١٣٥٨) اولان بو سنهنڭ و گلهجك سنهنڭ عين تاريخنى گوسترمكله او خسارتلردن باخصوص معنوى خسارتلردن قورتولمانڭ چارهِٔ يگانهسى، ايمان و أعمالِ صالحه اولديغى گبى و مفهومِ مخالفيله، او خسارتڭ ده سببِ يگانهسى كفر و كفران، شكرسزلك يعنى ايمانسزلق، فسق و سفاهت اولديغنى گوستردى. سورهِٔ وَ الْعَصْرِ ڭ عظمت و قدسيتنى و قيصهلغيله برابر غايت گنيش و اوزون حقائقڭ خزينهسى اولديغنى تصديق ايدهرك، جنابِ حقّه شكر ايتدك.
— 62 —
أوت عالمِ إسلام، بو عصرڭ خسارتى اولان بو دهشتلى ايكنجى حربِ عموميدن قورتولماسنڭ سببى، قرآندن گلن ايمان و أعمالِ صالحه اولديغى گبى؛ فقيرلره گلن آجى آجلق و قحطڭ سببى، اوروجڭ طاتلى آجلغنى چكمدكلرى؛ و زنگينلره گلن خسارات و ضايعاتڭ سببى ده، زكات يرنده إحتكار ايتمهلريدر. و آناطولينڭ بر ميدانِ حرب اولمامسنڭ سببى؛ اِلَّا الَّذِينَ اٰمَنُوا كلمهِٔ قدسيهسنڭ حقيقتنى فوق العاده بر صورتده يوز بيڭ إنسانلرڭ قلبلرينه تحقيقى بر طرزده درس ويرن رسالهِٔ النور اولديغنى، پك چوق أمارهلرله و شاكردلرندن بيڭلر أهلِ حقيقت و دقّتڭ قناعتلرى إثبات ايدر.
أزجمله: أمارهلردن برى، رسالهِٔ نوره صيقنتى ويرن وياخود خدمتندن چكيلن پك چوق آدملرڭ طوقات ييمهلرى گبى؛ بو سنه، بو مملكتڭ أطرافنده عمومى بر طرزده رسالهِٔ نورڭ إنتشارينه صيقنتى ويروب شيمديكى بر نوع توقّف دورهسى ويرمك خطاسيله، شيمديكى عمومى صيقنتينڭ بر سببى اولديغنى گوسترمسيدر.
٭ ٭ ٭
سورهِٔ وَالْعَصْرِڭ طاغ ميوهسى نامنده نكتهسنه بر حاشيهدر
اَلصَّالِحَاتِ دهكى (ت)، آخردهكى "تا"لر أكثريتجه وقفه راست گلمهسيله جفرجه (هی) صاييلابيلير. بو نقطهده (اِلَّا) برابردر، بو زمانمزى گوسترر (١٣٥٨). و تلفّظجه (هی) اوقونمديغندن (ت) قالابيلير. بو نقطهدن، شدّهلر صاييلمازسه و (اِلَّا) برابر دگل، ايكى يوز كسور زمانه قدر ايمان و عملِ صالح ايله برابر بر طائفهِٔ عظيمه، خسارتِ عظيمهيه قارشى مجاهدهيه دوام ايدهجگنه إشارت ايدوب، فاتحهنڭ آخرنده
صِرَاطَ الَّذِينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ
گوسترديگى زمانه؛ هم
لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ اُمَّتِى ظَاهِرِينَ عَلَى الْحَقِّ حَتَّى يَاْتِىَ اللّٰهُ بِاَمْرِهِ
— 63 —
برنجى جمله، بيڭ بش يوز (١٥٠٠) مقاميله آخر زمانده بر طائفهِٔ مجاهدهنڭ صوڭ زمانلرينه؛ و ايكنجى جمله بيڭ بشيوز آلتى (١٥٠٦) مقاميله، غالبانه مجاهدهنڭ تاريخنه؛ و اوچنجى جمله بيڭ بش يوز قرق بش (١٥٤٥) مقاميله پك آز بر فرقله، هم فاتحهنڭ، هم وَالْعَصْرِ سورهسنڭ ايكنجى جملهسنڭ غيبى إشارتلرينه إشارت ايدوب، توافق ايدر. ديمك بو حديثِ شريفڭ اوچ جملهسندن هر بريسى، بيڭ بش يوز تاريخنه و مجاهدهنڭ نه قدر دوام ايدهجگنه دائر إشارتلرينه، عينًا بو
اَلَّذِينَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ
بيڭ بش يوز آلتمش بر (١٥٦١) مقاميله، هم
وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ
بيڭ بش يوز آلتمش (١٥٦٠) مقاميله إشتراك ايدوب، او طائفهِٔ عظيمهنڭ مجاهداتلرى نه قدر دوام ايدهجگنى معناىِ إشارى و جفرى ايله گوستررلر. و فاتحه و حديثڭ إرائه ايتدكلرى تاريخه، مقامِ أبجدلريله تقرّب ايدوب، فرقلى بر درجه توافق ايدرلر و معنالريله ده تام تطابق ايدهرك، پارلاق بر لمعهِٔ إعجازِ غيبيهيى گوسترييورلر.
٭ ٭ ٭
بردن بره قلبه گلن بر نكتهِٔ إعجازيهدر
قرآنه عائد أڭ جزئى، أڭ كوچك بر نكته ده قيمتى بيوك اولديغندن؛ إشاراتِ قرآنيهنڭ بو زمانمزه توافق ايدن كوچك بر شعاعى بوگون سورهِٔ وَالْعَصْرِ نكتهِٔ إعجازيهسى مناسبتيله، سورهِٔ فيلدن معناىِ إشارى طبقهسندن توافق دستورينه إستنادًا بر نكتهسنى بيان ايتمهم إخطار ايديلدى. شويله كه:
سورهِٔ اَلَمْ تَرَ كَيْفَ مشهور و تاريخى بر حادثهِٔ جزئيهيى بيان ايله، گلن و هر عصرده أفرادى بولونان او گبى و اوڭا بڭزهين حادثهلرى إخطار و طبقاتِ إشاريهدن هر بر طبقهيه گوره بر معنايى إفاده ايتمك، عموم عصرلرده عموم نوعِ بشرله قونوشان قرآنِ معجز البيانڭ بلاغتنڭ مقتضاسى اولماسندن، بو قدسى سوره بو عصريمزه ده باقييور، درس ويرييور، فنالرى طوقاتلايور. معناىِ إشارى طبقهسنده، بو عصرڭ أڭ بيوك
— 64 —
حادثهسنى خبر ويرمكله برابر؛ دنيايى هر جهتله دينه ترجيح ايتمك و ضلالتده گيتمهنڭ جزاسى اولارق، جفر و حسابِ أبجد ايله اوچ جملهسى، عين حادثهنڭ زماننه تطابق ايدوب إشارت ايدييور.
برنجى جملهسى:كعبهِٔ معظّمهيه هجوم ايدن أبرهه عسكرلرينڭ باشلرينه أبابيل طيّارهلريله سماوى بومبالر ياغديرمسنى إفاده ايدن تَرْمِيهِمْ بِحِجَارَةٍ جملهِٔ قدسيهسى، بيڭ اوچ يوز أللى طوقوز (١٣٥٩) ايدوب، دنيايى دينه ترجيح ايدن و نوعِ بشرى يولدن چيقاران مدنيتجيلرڭ باشلرينه سماوى بومبالر و طاشلر ياغديرمسنه توافقله إشارت ايدييور.
ايكنجى جملهسى:
اَلَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِى تَضْلِيلٍ
كلمهِٔ قدسيهسى، أسكى زمان حادثهسندهكى كعبهنڭ نورينى سوندورمك ايچون، حيلهلر ايله هجوم ايدنلرڭ كنديلرى يوقلق، ظلمات ضلالتده عكس العمل ايله عليهلرينه دونمسيله طوقات ييدكلرى گبى؛ بو عصرڭ عينًا حيلهلر ايله، دسيسهلر ايله، أديانِ سماويه كعبهسنى، قبلهگاهنى ضلالت حسابنه تخريبه چاليشان جبّار، مغرور أهلِ ضلالتڭ تضليل و إضلاللرينه سماوى بومبالر طوقاديله جزالانماسنه، عين تاريخى فِى تَضْلِيلٍ كلمهِٔ قدسيهسى بيڭ اوچ يوز آلتمش (١٣٦٠) مقامِ جفريسيله توافق ايدوب إشارت ايدييور.
اوچنجيسى:
اَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِاَصْحَابِ الْفِيلِ
جملهِٔ قدسيهسى رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامه خطابًا: "سنڭ مبارك وطنڭ و قبلهگاهڭ اولان مكّهِٔ مكرّمهيى و كعبهِٔ معظّمهيى خارق العاده بر صورتده دشمنلردن قورتارماسنى و او دشمنلرى ناصل بر طوقات ييدكلرينى گورمييور ميسڭ؟" دييه معناىِ صريحيله إفاده ايتديگى گبى، بو عصره دخى خطاب ايدن او جملهِٔ قدسيه معناىِ إشاريسيله دير كه: "سنڭ دينڭ و إسلاميتڭ و قرآنڭ و أهلِ حق و حقيقتڭ جبّار دشمنلرى اولان دنياپرست و دنيانڭ منفعتى ايچون مقدّساتى چيگنهين او أصحابِ دنيايه سنڭ ربّڭ ناصل طوقاتلرله جزالرينى ويرديگنى گورمييور ميسڭ؟ گور، باق!" دييه معناىِ إشاريسيله،
— 65 —
بو جمله عينًا مقامِ جفريسيله تام بيڭ اوچ يوز أللى طوقوز (١٣٥٩) تاريخيله عينًا آفاتِ سماويه نوعنده سماوى طوقاتلرله إسلاميته إهانت جزاسى اولارق، دييه معناىِ إشارى إفاده ايدييور. يالڭز "أصحاب الفيل" يرنده "أصحاب الدنيا" گلير. "فيل" قالقار، "دنيا" گلير.
(حاشيه): بو "فيل" لفظى قالقماسنڭ سرّى: أسكى زمانده دهشتلى فيلِ محمودى عظمتنه، هيبتنه طايانمش، هجوم ايتمشلر. شيمدى ايسه دنيا ثروتنه و مالنه و او ثروتله هواده و دڭزده فيلولر تشكيل ايدوب، او فيل گبى فيلولرله نوعِ بشرى أسارت آلتنه آلمش و آوروپا مدنيتجيلرى مدنيتڭ محاسنيله، اييلكلريله، منفعتلريله دگل، بلكه مدنيتڭ سيّئاتيله و سفاهتيله و دينسزلگيله اوچ يوز أللى ميليون مسلمانلرڭ هر طرفده حاكميتلرينى إمحا ايدوب إستبدادينه سرفرو ايتمش و بو مصيبتِ سماويهيه سببيت ويرمش. و دنياپرست غدّار ظالملره، ظلملرينه جزا اولارق طوقاتلر گلمگه و فقير و معصوملر و مظلوملره، فانى ماللرينى و حياتلرينى آخرتلرينه چويرمك و قيمتدار أيلهمك و دنيادهكى گناهلرينه كفّارة الذنوب ايتمگه قدرِ إلٰهىيه فتوا ويرديلر. شيمدى يدى سنهدر دنياپرستلرڭ بو مصيبتده وضعيتلرينى و صفحاتلرينى و حربِ عمومى صحيفهلرينى قطعيًا بيلهمييورم. فقط ايكى سنه أوّلكى وضعيتلرى، بو سورهِٔ قدسيهنڭ معناىِ إشارى طبقهسندن گلن طوقاتلر، تامى تامنه اونلرڭ باشلرينه اينييورلر و سورهنڭ بر معناىِ إشاريسنى تام تفسير ايدييور.
تحليل:
تَرْمِيهِمْ بِحِجَارَةٍ : ايكى (ت) سكز يوز. ايكى (ر) درت يوز. ايكى (م)، بر (ب)، بر (ح)، بر (ى) يوز. تنوين وقف اولماديغندن (ن) در، أللى. بر (هی)، بر (ج)، بر (ألف) طوقوز. مجموعى، بيڭ اوچ يوز أللى طوقوز (١٣٥٩).
فِى تَضْلِيلٍ : (ض) سكز يوز. (ت) درت يوز. (ف) سكسان. ايكى (ى) يگرمى. ايكى (ل) آلتمش. تنوين وقفه راست گلمش، صاييلماز. يكونى، بيڭ اوچ يوز آلتمش (١٣٦٠).
اَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِاَصْحَابِ الْفِيلِ : ايكى (ر)، بر (ت) سكز يوز. ايكى (ف)، ايكى (ك) ايكى يوز. ايكى (ل)، بر (م) يوز. بر (ع)، بر
— 66 —
(ص) يوز آلتمش. درت (ب) اوچ (ألف)، بر (ى)، بر (ح) يگرمى طوقوز. (الْفِيلِ) يرينه گلن (الدُّنْيَا) دهكى ايكى (د)، بر (ألف) طوقوز. بر (ن) أللى. بر (ى)، بر (ألف). بو يكون، بيڭ اوچ يوز أللى طوقوز (١٣٥٩)، اوقونميان ألف صاييلمازسه بيڭ اوچ يوز أللى سكز (١٣٥٨) ايدر. هم عربى، هم رومى تاريخيله بو سماوى طوقاتلرڭ آيرى آيرى چشيدلرينڭ زمانلرينه توافقله پارمق باصييور.
(حاشيه): أوت بو طوقاتدن، پرشر بشر شركدن شكره گيرمزسه و قرآنه ترضيه ويرمزسه، ملائكه أللريله ده أحجارِ سماويه باشلرينه ياغاجغنى بو سوره بر معناىِ إشاريله تهديد ايدييور.
قارداشڭز سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(٭):بو گلن مكتوب تكرار ايله اوقوميه لايق اولمسنه بر إشارتدر كه، إختيارسز ايكى دفعه يازيلمش. بز ايليشمدك. صوڭره ده عينًا گلهجك.
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بزم قطعيًا شكّ و شبههمز قالمادى كه؛ بو خدمتمزڭ نتيجهسى اولان رسالهِٔ نورڭ سربستيتنى دگل يالڭز بز و بو آناطولى و عالمِ إسلام آلقيشلايور، تقدير ايدييور؛ بلكه كائنات دخى ممنون اولوب جوِّ سما فضاىِ عالم آلقيشلايور كه؛ اوچ درت آيده ياغموره شدّتِ إحتياج واركن گلمدى. آنقره تسليم قرارينه توافق ايدن ليلهِٔ رغائبدهكى أمثالسز و گورولتولى رحمتڭ گلمهسى و دڭزليده محكمهنڭ بِالفعل تسليمنه قرار ويرمهسى، ينه ليلهِٔ معراجده عينًا رسالهِٔ نورڭ بر رحمت اولديغنه إشارةً ليلهِٔ رغائبه توافق ايدهرك كثرتله مَلكِ رعدڭ آلقيشلاماسيله و رحمتڭ أميرطاغنده گلمهسى، او تسليم قرارينه توافق ايتمهسى و بر هفته صوڭره ديمك دڭزليده وكيللريمزڭ أليله آلينمهسى هنگاملرنده ينه عينًا ليلهِٔ معراجه و ليلهِٔ رغائبه توافق ايدهرك عينًا اونلر گبى، بر جمعه
— 67 —
گيجهسنده كثرتله رحمت و ياغمورڭ بو مملكتده گلمهسى او توافقلريله قطعى قناعت ويرر كه؛ رسالهِٔ نورڭ مصادرهسنه و حپسنه زلزلهلرڭ توافقى كُرهِٔ أرضجه بر إعتراض اولديغى گبى، بو أميرطاغى مملكتنده درت آى ظرفنده يالڭز اوچ جمعه گيجهسنده كه (برى ليلهِٔ رغائب برى ليلهِٔ معراج، برى ده شعبانِ معظّمڭ برنجى جمعه گيجهسنده) رحمتڭ كثرتله گلمهسى و رسالهِٔ نورڭ ده سربستيتنڭ اوچ دورهسنه تام تامنه توافق ايتمهسى؛ كُرهِٔ هوائيهنڭ بر تبريكى، بر مژدهسيدر و رسالهِٔ نور دخى معنوى بر رحمت، بر ياغمور اولديغنه قوّتلى بر إشارتدر.
و أڭ لطيف أماره ده شودر كه؛ دون بردن بره بر سرچه قوشى پنجرهيه گلدى، پنجرهيه ووردى. بز اوچورمق ايچون إشارت ايتدك، گيتمهدى. مجبور اولدق، ديدم: "پنجرهيى آچ، او نه دييهجك؟" گيردى طوردى، تا بو صباحه قدر. صوڭره او اوطهيى اوڭا بيراقدق، ياتاق اوطهمه گلدم. بو صباح چيقدم، قپويى آچدم؛ ياريم دقيقهده دوندم. باقدم "قدّوس قدّوس" ذكرينى ياپان بر قوش اوطهمده گوردم. گولهرك ديدم: "بو مسافر نه ايچون گلدى؟" تام بر ساعت بڭا باقدى، اوچمادى، اوركمهدى. بن ده اوقويوردم، بر ساعت بڭا باقدى. أكمك بيراقدم، ييمهدى. ينه قپويى آچدم چيقدم، ياريم دقيقهده گلدم؛ او مسافر ده غائب اولدى.
صوڭره بڭا خدمت ايدن چوجق گلدى، ديدى كه: "بن بو گيجه گوردم كه، مرحوم حافظ علىنڭ (رح) قارداشى يانمزه گلمش." بن ده ديدم: "حافظ على و خسرو گبى بر قارداشمز بورايه گلهجك." عين گونده، ايكى ساعت صوڭره چوجق گلدى ديدى: "حافظ مصطفى گلدى." هم رسالهِٔ نورڭ سربستيتنڭ مژدهسنى، هم محكمهدهكى كتابلرينى ده قسمًا گتيردى؛ هم سرچه قوشنڭ و بنم رؤيامڭ، هم قدّوس قوشنڭ تعبيرينى إثبات ايتدى. (كه، تصادف اولماديغنى گوستردى.) عجبا أمثالسز بر طرزده هم سرچه قوشى عجيب بر صورتده، هم قدّوس قوشى غريب بر صورتده گلوب باقماسى، صوڭره غائب اولماسى و معصوم چوجغڭ رؤياسى تام تامنه چيقماسى، هم رسالهِٔ نورڭ حافظ على گبى بر ذاتڭ أليله بورايه گلمهسنڭ عين زماننه
— 68 —
توافقى هيچ تصادف اولابيلير مى؟ هيچ بر إحتمالى وار مى كه، بر بشارتِ غيبيه اولماسين؟
(حاشيه): هم بو قوشلرڭ رسالهِٔ نورله علاقهدارلقلرينى تأييد ايدن چوق أمارهلر وار. أزجمله، او قوشلرڭ علاقهدارلغنى گوسترن مكتوب ميلاسه گيتديگى عين وقتده غريب بر طرزده قدّوس قوشى او مكتوبڭ مئالنى وضعيتيله تأييد ايتديگى گبى؛ عين مكتوب اينهبوليده گيجهلين اوقونوركن بيوك بر گيجه قوشى خارقه بر طرزده پنجرهيه گلوب قاناديله ووروب طوروب ديڭلهمسى؛ عين مكتوب صاوهده اوقونوركن بر دفعه ايكى چكرگه اوستنه گلوب طوروب نتيجهيه قدر طورمالرى؛ بر دفعه ده بلبل و سرچه قوشلرى عين مكتوبڭ اوقونماسنده پروانه گبى اوچوب علاقهدارلق گوستروب علاقهدارلغنى گوسترمسى گبى چوق أمارهلر، بو كرامتِ نوريهيى تأييد ايدييور.
أوت بو مسئله، كوچك بر مسئله دگل؛ كائنات و حيوانات ايله دخى علاقهداردر. بن رسالهِٔ نورڭ بر شاكردى اولمق إعتباريله، اونڭ سربستيتندن كندى حصّهمه دوشن بو كار و نتيجهيى، بيڭلر آلتون ليرا قدر قزانجم وار قناعت ايدييورم. باشقه يوز بيڭلر رسالهِٔ نور شاكردلرى و تقويهِٔ ايمانه محتاج أهلِ ايمانڭ إستفادهلرى بوڭا قياس ايديلسين.
أوت دينڭ و شريعتڭ و قرآنڭ يوزدن زياده طلسملرينى، معمّالرينى حلّ و كشف ايدن و أڭ معنّد دينسزلرى صوصديروب إلزام ايدن و معراج و حشرِ جسمانى گبى عقلدن چوق اوزاق ظن ايديلن قرآن حقيقتلرينى أڭ متمرّد و أڭ معنّد فيلسوفلره و زنديقلره قارشى گونش گبى إثبات ايدن و اونلرڭ بر قسمنى ايمانه گتيرن رسالهِٔ نور أجزالرى، ألبته كُرهِٔ أرض و كُرهِٔ هوائيهيى كندى ايله علاقهدار ايدر و بو عصرى و إستقبالى كندى ايله مشغول ايدهجك بر حقيقتِ قرآنيهدر و أهلِ ايمان ألنده بر ألماس قلنجدر.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
أميرطاغنده قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 69 —
كوچك خسرو فيضىنڭ بر إستخراجيدر
(اوتوز اوچنجى آيتدن حافظ علىنڭ إستخراجنڭ بر ذيلى و لاحقهسيدر.)
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
سورهِٔ زُمَرده
اَفَمَنْ شَرَحَ اللّٰهُ صَدْرَهُ لِلْاِسْلَامِ فَهُوَ عَلٰى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ
آيتِ عظيمهنڭ معناىِ صريحندن باشقه بر معناىِ إشارى طبقهسنڭ كلّيتنده داخل بر فردى رسالهِٔ نور و ترجمانى اولديغنه قوّتلى بر دليل بولدم.
اَفَمَنْ شَرَحَ اللّٰهُ صَدْرَهُ لِلْاِسْلَامِ فَهُوَ
جملهسى، حسابِ جفرى و أبجدى و رياضى ايله بيڭ اوچ يوز يگرمى طوقوز (١٣٢٩) ويا سكز (١٣٢٨) ايدر. ديمك مَنْ كلّيتنده و فَهُوَ إشارتنده داخل و مدارِ نظر بر فردى، إنشراحِ صدر نوريله باشقه بر حالته گيروب، أسكى صيقنتيدن قورتولوب، نورانى بر مسلگه گيرن بر شخص، أسكى و يڭى حربِ عمومينڭ گلمگه حاضرلانمهلرى اولان او دهشتلى تاريخه و او فردڭ وضعيتنه رمزًا باقار.
فَهُوَ عَلٰى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ
دهكى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ كلمهسى، رسالهِٔ نور إسمنه و معناسنه هم جفرى، هم صورتى، هم معناسى توافق ايتديگى گبى؛
اَفَمَنْ شَرَحَ اللّٰهُ صَدْرَهُ لِلْاِسْلَامِ فَهُوَ
جملهسنڭ ده مقامِ جفريسى گوسترديگى تاريخده رسالهِٔ نور ترجمانى اولان استاديمڭ
(حاشيه): بو شرحِ صدرله مناسبتدار بر توافقدر. استادمدن آڭلادم؛ يگرمى بش سنهدر دائما و أڭ مهمّ دعاسى اَللّٰهُمَّ اشْرَحْ صَدْرِى لِلْاِيمَانِ وَ الْاِسْلَامِ مناجاتى اولمش.
(تحقيقاتمله) عينًا وضعيتنه توافق ايدييور.
— 70 —
چونكه او زمانده حربِ عمومينڭ مبدألرنده، استادم أسكى عادتنى و سائر علومِ فلسفهيى و علومِ آليه و عاليهيى بيراقوب، تام بر إنشراحِ صدرله رسالهِٔ نورڭ فاتحهسى و برنجى مرتبهسى اولان إشارات الإعجاز تفسيرينه باشلايور، بتون همّتنى، أفكارينى قرآنه صرف ايتمگه باشلاديغنه توافقى قوى بر أمارهدر كه؛ بو عصرده او كلّى معناىِ إشاريده مدارِ نظر بر فردى، رسالهِٔ نورڭ ترجمانى و شاكردلرينڭ شخصِ معنويسنى تمثيل ايدن ممثّليدر.
أوت مادام قرآنِ معجز البيان هر عصرده هر فرده خطاب ايدر و بر علمِ محيط و بر إرادهِٔ شامله ايله هر شيئه باقهبيلير؛ و مادام علماءِ إسلامڭ إتّفاقيله، آيتلرڭ معناىِ صريحندن باشقه إشارى و رمزى و ضمنى متعدّد طبقهلرده معنالرى واردر.
و مادام يَا اَيُّهَا الَّذِينَ اٰمَنُوا گبى خطابلرده هر عصر گبى، بو عصردهكى أهلِ ايمان، عصرِ سعادتدهكى مؤمنلر گبى داخلدر.
و مادام إسلاميت نقطهسنده بو عصر، غايت أهمّيتلى و دهشتليدر. و قرآن و حديث إخبارِ غيبى ايله، أهلِ ايمانى اونڭ فتنهسندن صاقينمق ايچون شدّتلى خبر ويرمش.
و مادام حسابِ جفرى و أبجدى و رياضى، أسكيدن بَرى صاغلام بر دستوردر و قوّتلى بر أماره اولابيلير.
و مادام رسالهِٔ نور و ترجمانى و شاكردلرى، ايمان و قرآن خدمتنده پارلاق و تأثيرلى وظيفهلرى غايت أهمّيت كسب ايتمشدر.
و مادام بو بيوك آيت، حسابِ جفرله بو عصرده و ايكى حربِ عمومىيه باقار. أسكى حربڭ پاطلاماسنه و رسالهِٔ نورڭ ظهورينه توافق ايتديگنى، معنًا ده گوسترر. ألبته مذكور حقيقتلره و قوّتلى قرينهلره بناءً بِلا تردّد حكم ايدرز كه: رسالهِٔ نورڭ شخصِ معنويسى و ترجمانى، بو آيتِ عظيمهنڭ معناىِ إشارى طبقهسنڭ كلّيتنده داخل و مدارِ نظر
— 71 —
بر فرديدر. و بو آيت اوڭا إشارت ايدر. و معناىِ رمزيله اوندن خبر ويرر. و إخبارِ غيب نوعندن بر لمعهِٔ إعجازيهيى گوسترر، دينيلهبيلير.
تحليل:بر (ش) ايكى (ر) يدى يوز. (ف م ن ل) ايكى يوز. (ص د هی ا) يوز. (س م) يوز. إسمِ جلال (اللّٰه) آلتمش يدى. ايكى (ل) آلتمش. فَهُوَ طقسان بر. لِلْاِسْلَامِ دهكى ايكى ويا اوچ (ألف)، ايكى ويا اوچ. (ح) سكز. نُورٍ مِنْ رَبِّهِ ، "رسالهِٔ نور" هر ايكيسنده (نُور) وار. "رساله" ده (ر)، رَبِّهِ دهكى (ر) يه مقابلدر. أگر نُورٍ دهكى تنوين صاييلسه، النُّورْ ده دخى شدّهلى (ن) صاييلير، ينه إتّحاد ايدرلر. (نُورٍ) دن باشقه (مِنْ به) طقسان يدى ايدهرك، رسالهِٔ نورده قالان (هی ل س) ايكى (ألف) دخى طقسان يدى ايدهرك، تام توافق ايدر. توركجه تلفّظده رسالهِٔ النور همزه ايله اوقونماسى ضرر ويرمز.
سورهِٔ مائدهنڭ اون بشنجى آيتى
قَدْ جَاءَكُمْ مِنَ اللّٰهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُبِينٌ يَهْدِى بِهِ اللّٰهُ
سورهِٔ نسانڭ آخرنده
يَا اَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمْ بُرْهَانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَاَنْزَلْنَا اِلَيْكُمْ نُورًا مُبِينًا
آيتى گبى، رسالهِٔ نوره معنا و جفر جهتيله، معناىِ إشارى أفرادندن اولديغنه قوّتلى بر قرينه بولدم.
ايكنجى آيت اولان سورهِٔ نسانڭ آيتى، برنجى شعاع اولان إشاراتِ قرآنيهده، استادم إشارتنى بيان ايتمش. برنجى آيت اولان سورهِٔ مائدهنڭ اون بشنجى آيتى هم بونڭ إشارتنى تأييد ايدييور، هم ده اَفَمَنْ شَرَحَ اللّٰهُ آيتنڭ إشارتنى تصديق ايدييور.
أوت بو عصرده معناىِ إشارى طبقهسندن تام شو آيتڭ قدسى مفهومنه بر فرد، رسالهِٔ نور اولديغنه كيم إنصاف ايله باقسه تصديق ايدهجك.
— 72 —
رسالهِٔ نور بر فردى اولديغنه معنوى مناسبت قويدر. مادام بو آيتڭ مقامِ جفريسى بيڭ اوچ يوز آلتمش آلتيدر (١٣٦٦)، أگر مدّهلر، اوقونميان همزهلر صاييلمازسه آلتمش ايكيدر (١٣٦٢). و مادام رسالهِٔ نور، قرآنِ مبين نورينى و هدايتنى نشر ايدن بر كتابِ مبيندر. و مادام ظاهرًا اوندن داها ايلرى، او وظيفهيى آغير شرائط آلتنده ياپانلرى گورمييورز. و مادام آيتلر، سائر كلاملر گبى جزئى بر معنايه منحصر اولاماز. و مادام دلالتِ ضمنى و إشارى ايله قاعدةً مفهومِ كلامده داخل اولويور. و مادام نجم الدّينِ كبرا و محيى الدينِ عرب گبى چوق أهلِ ولايت، معناىِ ظاهريدن باشقه باطنى و إشارى معنالر ايله أكثر آياتى تفسير ايتمشلر؛ حتّى تفسيرلرنده موسى (عس) و فرعوندن مراد، قلب و نفسدر ديدكلرى حالده اُمّت اونلره ايليشمهمش؛ بيوك علمادن چوقلرى اونلرى تصديق ايتمشلر. ألبته آيتڭ دلالتِ ضمنى ايله رسالهِٔ نوره قوّتلى قرينهلر ايله إشارتى قطعيدر، شبهه ايديلمهمك گركدر.
تحليل:قَدْ جَاءَكُمْ يوز آلتمش طوقوز (١٦٩). مِنَ اللّٰهِ يوز أللى يدى (١٥٧). نُورٌ تنوين ايله برابر اوچيوز آلتى ٣٠٦). وَ كِتَابٌ مُبِينٌ آلتى يوز اوتوز بر (٦٣١). يَهْدِى بِهِ اللّٰهُ يوز اوچ (١٠٣). يكونى، بيڭ اوچيوز آلتمش آلتى (١٣٦٦). أگر مدّهلر، اوقونميان همزهلر صاييلمازسه، بو سنهكى محرّم تاريخنه؛ يعنى بيڭ اوچيوز آلتمش ايكىيه تمام توافق ايدر. أگر مُبِينٌ دهكى تنوينده وقف ايديلسه، بيڭ اوچ يوز اون آلتيدر (١٣١٦) كه؛ هم رسالهِٔ نورڭ مقدّماتنه، هم تنوين ايله تكمّلنه و برنجى شعاعده بيان ايديلديگى گبى، چوق آياتڭ أهمّيتله گوستردكلرى عين مشهور تاريخه توافق ايدر.
٭ ٭ ٭
— 73 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
بن، سنڭ إجتهادڭده خطا وار ديينلره و إثبات ايدنلره تشكّر ايدوب روح و جانله منّتدارم. فقط شيمدىيه قدر او إجتهاديمى تماميله قناعتله تام تصديق ايدنلر، بيڭلر أهلِ ايمان و اونلردن چوقلرى أهلِ علم تصديق ايتدكلرى و بن ده دهشتلى بر زمانده قدسى بر تسلّىيه محتاج اولديغم بر هنگامده، صِرف أهلِ ايمانڭ ايماننى رسالهِٔ نور ايله محافظه نيّتِ خالصهسيله و نجم الدّينِ كبرا، محيى الدينِ عرب گبى بيڭلر أهلِ إشارات گبى جفرى و رياضى حسابيله بيان ايديلن بر مژدهِٔ إشاريهِٔ قرآنيهيى كندينه گلن بر قناعتِ تامّه ايله، هم محرم طوتولمق شرطيله بيان ايتديگم و او إجتهادمده أڭ معنّد دينسزلره ده إثبات ايتمگه حاضرم، ديديگم حالده بنى غيبت ايتمك، دنياده بوڭا هانگى مذهبله فتوا ويريلهبيلير، هانگى فتوايى بولويورلر؟ بن هر شيدن وازگچهرم، فقط عدالتِ إلٰهيهنڭ حضورنده بو دهشتلى غيبته قارشى حقّمى حلال ايتمهم! تيترهسين!.. بتون ساداتڭ جدّى اولان فخرِ عالم عليه الصلاة والسلامڭ سنّتِ سنيهسنى محافظه ايچون حياتنى و هر شيئنى فدا ايدن بر مظلومڭ شكواسى، ألبته جوابسز قالميهجق!..
إلّا بر شرط ايله حلال ايدهبيليرم كه: بو رمضانِ شريفده بڭا و خالص قارداشلريمه ويرديگى أنديشه و تلاشى، حقپرستلك طماريله، بيوكلره لايق علوِّ جنابله، أنانيتِ تعصّبكارانهسنى حقيقته و إنصافه فدا ايدوب تعميره چاليشماسيدر؛ مشفق و منصف بر خواجه طوريله، قصوريمز وارسه بزه لطفكارانه إخطار و ايقاظدر. جنابِ حق ستّار العيوبدر، حسنات سيّئاته مقابل گلسه عفو ايدر. ايمان خدمتنده يوز بيڭلر إنسانڭ ايماننى تحقيقى ياپمق حسنهسنه قارشى، بنم گبى بر بيچارهنڭ حسنِ نيّتله، قوّتلى أمارهلرله عنايتِ إلٰهيهدن تصوّر ايتديگى بر مژدهِٔ قرآنيهنڭ تفهّمنده بر ياڭليش، بلكه يوز ياڭليش وارسه ده، او حسناته قارشى گلهمز، سترِ عيوب پردهسنى ييرتاماز! هر نه ايسه.
— 74 —
بو مسئله يالڭز شخصمه تعلّق ايتسه ايدى، بن جدًّا نفسِ أمّارهمى تام قيرمق ايچون اوڭا منّتدار اولوردم. مسلگمز، بو زمانده حقّه خدمت، بتون بتون تركِ أنانيتله اولابيلهجگنى قطعى قناعتمز اولديغى گبى؛ يگرمى سنهدر نفسِ أمّارهم ايستر ايستهمز او مسلگه إطاعته مجبور اولمش. رسالهِٔ نور و مقدّماتلرى، بوڭا بر حجّتِ قاطعهدر. فقط غرض و عناد و بر نوع تعصّبِ مسلكيهيى إحساس ايدن و أسرارِ مستورهيى إشاعه صورتنده گلن إعتراض و عيبلره قارشى أسكى سعيد (رض) لسانيله ديرم: ايشته ميدان! أڭ متعصّب علمادن و أڭ بيوك وليدن طوت، تا أڭ دينسز فيلسوفلره و مدقّق حكمالره، رسالهِٔ نوردهكى دعوالرى إثبات ايتمگه حاضرم و هم ده إثبات ايتمشم كه، بنم محويمه و إعداممه متماديًا چاليشان زنديق فيلسوفلر و ملحدلر، او دعوالرى جرح ايدهمييورلر و ايدهمهمشلر!
هم بتون حياتمده دليلسز دعوالرى ذكر ايتمهديگم، سزڭ گبى أسكى و يڭى آرقداشلرم بيلييورلر. باخصوص قرآنِ معجز البياندن آلديغم بر قوّتله، آوروپا فيلسوفلرينه رسالهِٔ نور ميدان اوقور. رسالهِٔ نور بو زمانده مدارِ نظر بر حادثهِٔ قرآنيه اولديغندن، بر ايكى إشارت دگل، بلكه بنمله برابر رسالهِٔ نور شاكردلرى طرفندن إستخراج ايديلن بش رسالهده يازيلان إشارتلر، بر جهتده بيڭه ياقلاشييور. بيڭ اينجهجك صاچلر دخى طوپلانسه قوّتلى بر ايپ اولديغى گبى، صراحته ياقين بر دلالت اولويور. وحدتِ مسئله جهتيله او إشارتلر بربرينه قوّت ويرر. بعض إشاراتى ضعيف گورمكله اونى إنكار ايتمك، إنصافه، حقپرستلگه موافق اولاماز. إنكار ايدن معذور اولاماز. خصوصًا لزومسز و ضررلى و مفرطانه بر غيبت اولسه، بو زمانده أهلِ علم اورتهسنده أهلِ حقيقتى آغلاتديرهجق بر حادثهِٔ أليمهدر.
٭ ٭ ٭
— 75 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
قارداشلرم!
قرآنڭ بر تك آيتنڭ بر تك إشارتى إخبارِ غيب نوعندن بر لمعهِٔ إعجازيهيى توافق صورتيله گوسترديگنى معنوى بر إخطار ايله گوردم.
اَيُحِبُّ اَحَدُكُمْ اَنْ يَاْكُلَ لَحْمَ اَخِيهِ مَيْتًا
شو آيتِ كريمهنڭ مقامِ جفريسى (شدّه و تنوين صاييلمازسه) بيڭ اوچ يوز أللى بردر، مَيْتًا أصلى مَيِّتًا اولماسندن بيڭ اوچ يوز آلتمش بر (١٣٦١) ايدهرك؛ بو تاريخده، امورِ عظيمهدن بر دهشتلى غيبتى، شو آيتڭ معناىِ إشارى كلّيتنده داخل ايدييور. و امورِ عظيمهدن بويله بر عجيب غيبت عين تاريخده، عين سنهده وقوعه گلدى. شويله كه:
اون سكز سنه (شيمدى يگرميدن گچدى) مدّتنده سنّتِ سنيهيى محافظه ايچون باشنه شاپقه قويماديغندن و اون سكز سنهدر حپسِ منفرد حكمنده إختلاطدن منع و يالڭز بر اوطهده حياتنى گچيرمگه مجبور ايديلن و خصوصى عبادتگاهنده أذانِ محمّدى (عصم) اوقويوب اَللّٰهُ اَكْبَر ديديگندن و لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰه حقيقتنى گونش گبى گوسترديگندن، يوز آرقداشيله تحتِ توقيفه آلينان بر آدم، يوزر أماره و قرينهلره إستنادًا عنايتِ إلٰهيهدن گلديگندن قطعى بر قناعتى ايله إشاراتِ قرآنيهدن بر مژدهيى هم كندينه، هم مصيبتزده آرقداشلرينه تسلّى نيّتيله بيان ايتديگى ايچون غيبت و فنا تعبيراتله تشهير ايتمك و اونڭ درسلريله ايمانلرينى قورتاران معصوم شاكردلرينى اوندن تنفير ايدوب شبههلر ويرمك؛ گويا اورتهلقده مدارِ إنكار بر شى يوق و هيچ بر منكراتى و جنايتى گورمييور گبى، يالڭز او بيچارهنڭ موهوم بر خطاسنى، سكز سنهده سكسان مدقّقلرڭ نظرنده صاقلانان و سطحى و عنادى نظرينه گوره بر إجتهادى ياڭليشنى گورويور ظنّيله ذمّ ايتمك؛ ألبته بو عصرده، بو مملكتده قرآنِ معجز البيانڭ قصدًا إشارتنه مدار اولابيلير عظيم بر حادثهدر. بنجه، قرآنڭ ناصلكه هر سوره و بعضًا بر آيت و بعضًا بر
— 76 —
كلمه بر معجزه اولور؛ اويله ده بو آيتڭ تك بر إشارتى، إخبارِ غيب نوعندن بر لمعهِٔ إعجازيهدر.
بو آيتڭ بو إشارتى، بو عصرده، رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ حقّندهكى غيبته باقديغنه اوچ أماره وار:
برنجيسى:برنجى شعاع اولان إشاراتِ قرآنيه رسالهسنده، رسالهِٔ نوره و ترجماننه إشارت ايدن بشنجى آيت اولان
اَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَاَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِى بِهِ فِى النَّاسِ
غايت قوّتلى قرينهلرله مَيْتًا كلمهِٔ قدسيهسى جفر و أبجد حسابيله و اوچ جهتِ معناسيله سعيد النورسىيه توافق ايتمهسيدر.
ايكنجى أماره:
اَيُحِبُّ اَحَدُكُمْ
إلى آخر... آيتنڭ مقامِ جفريسى و رياضيسى بيڭ اوچ يوز آلتمش بر (١٣٦١) ايتمهسيدر؛ عين تاريخده، او عجيب حادثه اولدى.
اوچنجى أماره:او محترم إختيار ذاتى اونوتمق، بلكه شخصمه قارشى تزييفاتنى إختيارلغنه و چوق جهتلرله مابيْنمزدهكى اخوّته حرمةً حلال ايتمگه قرار ويرديگم و بز خدمتكار اولديغمز قرآنه حواله ايدوب بيراقديغم هنگامده، بردن إختيارم خارجنده، بش وجهله ذمّى ذمّ ايدن، معجزانه غيبتدن آلتى جهتله زجر ايدن
اَيُحِبُّ اَحَدُكُمْ اَنْ يَاْكُلَ لَحْمَ اَخِيهِ مَيْتًا
آيتى قارشيمده كندينى گوستروب تمثّل أيلدى. معنًا، "بڭا باق!" ديدى. بن ده باقدم، بردن تسبيحات ايچنده گوردم كه: بيڭ اوچيوز أللى بردن، تا بيڭ اوچيوز آلتمش بر تاريخنى گوستردى. حالمزه باقدم؛ پرده آلتنده أللى بردن، تا آلتمش بره قدر رسالهِٔ نور مدد بكلهديگى إستانبول آفاقنده، بر نوع تعرّض بولونمش و آلتمش برده بردن پاطلاماسيدر.
تحليل:(ت) درت يوز، (خ) آلتى يوز: بيڭ. (م م ى ى) يوز. (ل ل ك ك) يوز. اوچنجى (ى ن م) يوز. (ح ح ح ب د) اوتوز. دردنجى (ى) اون. بش ألف، بر
— 77 —
(هی) ايله برابر اون. آخردهكى تنوين وقفًا ألف اولديغى ايچون يكونى بيڭ اوچ يوز أللى بر. (حاشيه): بو آيت بزى شدّتله غيبتدن منع ايتديگندن، بو حادثهيى اونوتمالىيز، مدارِ غيبت ايتمهملىيز. إن شاء اللّٰه، داها تكرّر ايتميهجك. مَيْتًا أصلى ياءِ مشدّده اولديغندن بيڭ اوچ يوز آلتمش بر ايدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
بو عاجز قارداشڭز، هم او إعتراض ايدن او أسكى دوست ذاته هم أهلِ دقّته و سزلره بيان ايدييورم كه:
قرآنِ معجز البيانڭ فيضيله يڭى سعيد (رض) حقائقِ ايمانيهيه دائر او درجه منطقجه و حقيقتجه برهانلر ذكر ايدييور كه؛ دگل مسلمان علماسى، بلكه أڭ معنّد آوروپا فيلسوفلرينى ده تسليمه مجبور ايدييور و ايتمكدهدر. امّا رسالهِٔ نورڭ قيمت و أهمّيتنه إشارى و رمزى بر طرزده حضرتِ على (رض) و غوثِ أعظمڭ (رض) إخباراتى نوعندن، قرآنِ معجز البيان دخى بو زمانده بر معجزهِٔ معنويهسى اولان رسالهِٔ نوره نظرِ دقّتى جلب ايتمهسنه معناىِ إشارى طبقهسندن رموز و ايمالرى، إعجازينڭ شأنندندر و او لسانِ غيبڭ بلاغتِ معجزهكارانهسنڭ مقتضاسيدر.
أوت أسكيشهر حپسخانهسنده دهشتلى بر زمانده و قدسى بر تسلّىيه پك چوق محتاج اولديغمز هنگامده، معنوى بر إخطارله: "رسالهِٔ نورڭ مقبوليتنه أسكى أوليالردن شاهد گتيرييورسڭ. حالبوكه
وَلَا رَطْبٍ وَلَا يَابِسٍ اِلَّا فِى كِتَابٍ مُبِينٍ
سرّيله أڭ زياده بو مسئلهده سوز صاحبى قرآندر. عجبا رسالهِٔ نورى قرآن قبول ايدر مى؟ اوڭا نه نظرله باقييور؟" دينيلدى. او عجيب سؤال قارشيسنده بولوندم. بن ده قرآندن إستمداد أيلدم. بردن اوتوز اوچ آيتڭ معناىِ صريحنڭ تفرّعاتى نوعندهكى طبقاتدن
— 78 —
معناىِ إشارى طبقهسندن و او معناىِ إشارى كلّيتنده داخل بر فردى رسالهِٔ نور اولديغنى و دخولنه و مدارِ إمتيازينه برر قوّتلى قرينه بولونماسنى بر ساعت ظرفنده حسّ ايتدم. و بر قسمى بر درجه ايضاحلى و بر قسمنى مجملًا گوردم. قناعتمه هيچ بر شكّ و شبهه و وهم و وسوسه قالمادى. و بن ده أهلِ ايمانڭ ايماننى رسالهِٔ نور ايله تقويه ايتمك نيّتيله او قطعى قناعتمى يازدم و خاص قارداشلريمه محرم طوتولمق شرطيله ويردم.
و او رسالهده بز ديمييورز كه؛ آيتڭ معناىِ صريحى بودر، تا خواجهلر فِيهِ نَظَرٌ ديسين. هم ديمهمشز كه، معناىِ إشارينڭ كلّيتى بودر. بلكه دييورز كه:
معناىِ صريحنڭ تحتنده متعدّد طبقهلر وار. بر طبقهسى ده معناىِ إشارى و رمزيدر و او معناىِ إشارى ده بر كلّيدر. هر عصرده جزئياتلرى وار. و رسالهِٔ نور دخى بو عصرده او معناىِ إشارى طبقهسنڭ كلّيتنده بر فرددر و او فردڭ قصدًا بر مدارِ نظر اولديغنه و أهمّيتلى بر وظيفه گورهجگنه، أسكيدن بَرى علما بيْننده بر دستورِ جفرى و رياضى ايله قرينهلر، بلكه حجّتلر گوستريلمش ايكن، قرآنڭ آيتنه ويا صراحتنه دگل اينجيتمك، بلكه إعجاز و بلاغتنه خدمت ايدييور. بو نوع إشاراتِ غيبيهيه إعتراض ايديلمز. أهلِ حقيقتڭ نهايتسز إشاراتِ قرآنيهدن حدّ و حسابه گلمهين إستخراجلرينى إنكار ايدهمهين، بونى ده إنكار ايتمهملى و ايدهمز.
امّا بنم گبى أهمّيتسز بر آدمڭ ألنده بويله أهمّيتلى بر أثرڭ ظهور ايتمهسنى إستغراب و إستبعاد ايدوب بويله إعتراض ايدن ذات، أگر بغداى دانهسى قدر چام چكردگندن طاغ گبى چام آغاجنى خلق أيلهمك عظمت و قدرتِ إلٰهيهيه دليل اولديغنى دوشونسه؛ ألبته بزم گبى عجزِ مطلق و فقرِ مطلقده، بويله إحتياجِ شديد زماننده بويله بر أثرڭ ظهورى، وسعتِ رحمتِ إلٰهيهيه دليلدر ديمگه مجبور اولور.
بن سزى و معترضلرى رسالهِٔ نورڭ شرف و حيثيتيله تأمين ايدييورم كه: بو إشارتلر و أوليانڭ ايمالى خبرلرى، رمزلرى، بنى دائما شكره و حمده و قصورلرمدن إستغفاره سَوق ايتمش. هيچ بر وقتده هيچ بر دقيقه نفسِ أمّارهمه مدارِ فخر و غرور اولاجق بر أنانيت و بنلك ويرمديگنى، سزه بو يگرمى سنه حياتمڭ گوزيڭز اوڭنده ترشّحاتيله إثبات ايدييورم.
— 79 —
أوت بو حقيقتله برابر إنسان قصوردن، نسياندن، خالى دگل. بنم بيلمديگم چوق قصورلرم وار. بلكه ده فكرم قاريشمش، رسالهلرده بعض خطالر اولمش. فقط قرآنڭ حروفاتِ قدسيهسنڭ يرينه بشرڭ ترجمهسنى إقامه پردهسى آلتنده، نقصان حروفلرله يڭى خط آلتنده تحريفكارانه أهلِ ضلالتڭ تأويلاتِ فاسدهلرى آياتڭ صراحتنى اينجيتمهلرينه باقمييور گبى؛ بيچاره مظلوم بر آدمڭ قارداشلرينڭ ايماننى قوّتلنديرمك ايچون بر نكتهِٔ إعجازيهيى بيان ايتديگى ايچون خدمتِ ايمانيهسنه فتور ويرهجك درجهده إعتراض، ألبته دگل أهلِ حقيقت ذاتلر، بلكه ذرّه مقدار إنصافى بولونان إعتراض ايدهمز.
بونى ده علاوةً بيان ايدييورم:
بو زمانده غايت قوّتلى و حقيقتلى ميليونلرله فداكارلرى بولونان مشربلر، مسلكلر، طريقتلر؛ بو دهشتلى ضلالت هجومنه قارشى ظاهرًا مغلوبيته دوشدكلرى حالده؛ بنم گبى ياريم اُمّى و كيمسهسز و متماديًا ترصّد آلتنده، قرهقول قارشيسنده و مدهش، متعدّد جهتلرله عليهمده پروپاغندهلر و هركسى بندن تنفير ايتمك وضعيتنده بولونان بر آدم، او مسلكلردن داها ايلرى، داها قوّتلى طايانان رسالهِٔ نوره صاحب دگلدر. و او أثر اونڭ هنرى اولاماز، اونڭله إفتخار ايدهمز. بلكه طوغريدن طوغرىيه قرآنِ حكيمڭ بو زمانده بر نوع معجزهِٔ معنويهسى اولارق رحمتِ إلٰهيه طرفندن إحسان ايديلمشدر. او آدم، بيڭلر آرقداشيله برابر او هديهِٔ قرآنيهيه أل آتمشلر. هر ناصلسه برنجى ترجمانلق وظيفهسى اوڭا دوشمش. اونڭ فكرى و علمى و ذكاسنڭ أثرى اولماديغنه دليل، رسالهِٔ نورده اويله پارچهلر وار كه؛ بعضسى آلتى ساعتده، بعض ايكى ساعتده، بعض بر ساعتده، بعض اون دقيقهده يازيلان رسالهلر وار. بن يمين ايله تأمين ايدييورم كه، أسكى سعيدڭ (رض)
(حاشيهجك): بعض مستنسخلر بو بيچاره سعيد حقّنده (رض) كلمهسنى بر دعا نيّتيله يازمشلر. بن بوزمق ايستدم، خاطره گلدى كه: اللّٰه راضى اولسون معناسنده بر دعادر، ايليشمه. بن ده بوزمادم.
قوّهِٔ حافظهسى ده برابر اولمق شرطيله او اون دقيقه ايشى اون ساعتده فكرم ايله ياپامييورم. او بر ساعتلك رسالهيى، ايكى گون إستعدادمله، ذهنمله
— 80 —
ياپامييورم. و او بر گونده آلتى ساعتلك رساله اولان اوتوزنجى سوزى نه بن و نه ده أڭ مدقّق ديندار فيلسوفلر آلتى گونده او تحقيقاتى ياپامازلر و هكذا...
ديمك بز مفلس اولديغمز حالده، غايت زنگين بر مجوهرات دكّاننڭ دلّالى و بر خدمتجيسى اولمشز. جنابِ حق فضل و كرميله، شو خدمتده خالصانه، مخلصانه بزى و عموم رسالهِٔ نور طلبهلرينى دائم و موفّق أيلهسين، آمين، بِحُرْمَةِ سيّد المرسلين...
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
چوق عزيز، چوق صدّيق و صادق قارداشلرم و رسالهِٔ نور جهتنده أمين و خالص وارثلرم!
چوق معنيدار و قوّتلى بر توافق و شاكردلرڭ صداقتلرينه دليل، بر ظاهر كرامتِ نوريهيى بيان ايتمهمه بر إخطار آلدم. شويله كه:
بن وصيتنامهمى يازديغم عين زمانده، گيزلى منافقلر، بنم إعتماد ايتديگم خدمتجيلريمى ضابطه طرفندن يانمه گلمكدن منع ايتدكلرى عين وقتده، فرصت بولوب، طانيمديغم بريسيله، سابق طوقوز دفعهدن داها تأثيرلى بر زهر بڭا يوتديرديلر.
هم عين زمانده، تونسلى و عالم قارداشلريمزدن و بورايه قدر گچن سنه بنى گورمك ايچون گلوب گوروشمهدن گيدن خواجه حشمت، يوزغاتدن بورايه يازييور كه: "سعيد وفات ايتمش، رسالهِٔ نورڭ يوز اوتوز رسالهسى محافظه ايديلسين. تا كه، ايلريده طبع ايدهجگز."
— 81 —
هم عين زمانده خليل إبراهيمڭ وفاتم حقّنده بر حزين مرثيه حكمندهكى پارلاق مكتوبى، شاكردلرى آغلاتديردى.
هم بو زمانه پك چوق ياقين، خسروڭ، كندى عادتنه مخالف بنم وفاتمه دائر بر ايكى مكتوبنده، ايكى اوچ گون عمر گبى تعبيرلرله أجلمه إشارتلرى، بر پارچه بنى متأثّر ايتدى. "عجبا بن گيدييورم" دييه أنديشه ايتدم.
هم عين بو هنگاملرده، أڭ زياده حياتِ دنيويهدهكى وظيفهمى دوشونوب وفاتمدن صوڭره شاكردلر بو دهشتلى زمانده بنم بدلمه ده او وظيفهيى ياپاجقلر مى دييه چوق مراق ايدركن؛ بردن دڭزلى، ميلاس، إسپارطه، اينهبولى، اميديمڭ يوز درجه فوقنده اويله صحابتكارانه و إلتزامپرورانه او وظيفهيه قوشوب، باشقهلرى ده و معلّم و عالملرى قوشديرديلر كه؛ بنى حيرت حيرت ايچنده بيراقديلر.
الحاصل:بو بش جهتدهكى توافق، ظاهر بر كرامتِ نوريهدر.
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
قارداشلرم! مراق ايتمهيڭز، جوشن و أورادِ بهائيه بو دفعه دخى او دهشتلى زهرڭ تهلكهسنه غلبه ايتدى؛ تهلكه دورهسى گچدى، فقط خستهلق دوام ايدييور.
عموم قارداشلريمه برر برر سلام و سلامتلرينه دعا ايدوب، شبههسز مقبول اولان دعالرينى ايسترم. و اينهبوليده و جوارنده هم چوق خانملرڭ، هم كوچوجك ياورولرينڭ رسالهِٔ نورى يازمغه بشلامالرينى و قرآن درسنى چوق معصوملرڭ آلماسنى بتون روح و جانمزله تبريك ايدييورز.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 82 —
برنجى شعاع
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
وَ بِهِ نَسْتَعِينُ
(ايكى عجيب سؤاله قارشى دفعةً خاطره گلن غريب جوابدر.)
برنجى سؤال:دينيلدى كه: "فاتحه و يٰس و ختمِ قرآنى گبى اوقونان وردلر، قدسى شيلر، بعضًا حدسز ئولمش و صاغ إنسانلره باغيشلانييور. حالبوكه بويله جزئى بر تك هديه آنِ واحدده حدسز ذاتلره يتيشمك و هر بريسنه عين هديه دوشمك، طورِ عقلڭ خارجندهدر."
الجواب:فاطرِ حكيم ناصلكه عنصرِ هوايى كلمهلرڭ برق گبى إنتشارلرينه و تكثّرلرينه بر مزرعه و بر واسطه ياپمش و راديو واسطهسيله بر منارهده اوقونان أذانِ محمّدى (عصم) عموم يرلرده و عموم إنسانلره عين آنده يتيشديرمك گبى، اويله ده؛ اوقونان بر فاتحه دخى، (مثلا) عموم أهلِ ايمان أمواتنه عين آنده يتيشديرمك ايچون حدسز قدرت و نهايتسز حكمتيله معنوى عالمده، معنوى هواده چوق معنوى ألكتريقلرى، معنوى راديولرى سرمش، سرپمش؛ فطرى تلسز تلفونلرده إستخدام ايدييور، چاليشديرييور. هم ناصلكه بر لامبا يانسه، مقابلندهكى بيڭلر آيينهيه (هر برينه) تام بر لامبا گيرر. عينًا اويله ده، بر يٰس شريف اوقونسه، ميليونلر روحلره هديه ايديلسه، هر برينه تام بر يٰس شريف دوشر.
— 83 —
ايكنجى سؤال:شدّتله و آمرانه دينيلدى كه: "سن رسالهِٔ نورڭ مقبوليتنه دائر حضرتِ على (رض) و غوثِ أعظم (رض) گبى ذاتلرڭ قصيدهلرندن شاهدلر گوسترييورسڭ. حالبوكه، أصل سوز صاحبى قرآندر. رسالهِٔ نور، قرآنڭ حقيقى بر تفسيرى و حقيقتنڭ بر ترجمانى و مسئلهلرينڭ برهانيدر. قرآن ايسه، سائر كلاملر گبى قشرلى، كميكلى و شعورى خصوصى و جزئى دگلدر. بلكه قرآن، عموم إشاراتيله و أجزاسيله عينِ شعوردر، قشرسزدر؛ فضولى، لزومسز مادّهلرى يوقدر. عالمِ غيبڭ ترجمانيدر. سوزلر حقّنده سوز اونڭدر، گورهلم او نه دييور؟"
الجواب:رسالهِٔ نور طوغريدن طوغرىيه قرآنڭ باهر بر برهانى و قوّتلى بر تفسيرى و پارلاق بر لمعهِٔ إعجازِ معنويسى و او بحرڭ بر رشحهسى و او گونشڭ بر شعاعى و او معدنِ علمِ حقيقتدن ملهم و فيضندن گلن بر ترجمهِٔ معنويهسى اولديغندن اونڭ قيمتنى و أهمّيتنى بيان ايتمك قرآنڭ شرفنه و حسابنه و ثناسنه گچديگندن، ألبته رسالهِٔ نورڭ مزيتنى بيان ايتمكلگى، حق إقتضا ايدر و حقيقت ايستر، قرآن إذن ويرر. بنم گبى بر ترجمانڭ حصّهسى يالڭز شكردر. هيچ بر جهتله فخره، تمدّحه، غروره حقّى يوقدر و اولاماز. گلهجك آيتلرڭ إشاراتنه بو نقطهِٔ نظرله باقمق گركدر. يوقسه بنى خودبينلك ايله إتهام ايدنلره حقّمى حلال ايتمهم. بو چوق أهمّيتلى سؤاله قارشى ايكى اوچ ساعت ظرفنده بردن قرآنڭ آياتِ مشهورهسندن "سوزلر" عددنجه اوتوز اوچ آيتڭ هم معناسيله، هم جفر ايله رسالهِٔ نوره إشارتلرى اوزاقدن اوزاغه إجمالًا گورولدى. آيرى آيرى طرزلرده اوتوز اوچ آيت متّفقًا رسالهِٔ نورى رمزلريله گوسترديگى خيال ميال گورولدى.
إخطار:أڭ أوّل يگرمى دردنجى آيتڭ باشنده ذكر ايديلن إخطاره دقّت ايتمك لازمدر. او إخطارڭ يرى باشده ايدى. فقط اوراده خاطره گلدى، اورايه گيردى.
ايكنجى بر إخطار:توافقله إشارتلر أگر مناسبتِ معنويهيه إستناد ايتمزسه، أهمّيتى آزدر. أگر مناسبتِ معنويهسى قوّتلى ايسه، بو اونڭ بر فردى، بر ماصدقى حكمنده اولسه و مستثنا بر لياقتى بولونسه، او وقت توافق أهمّيتليدر. و او كلامدن بونڭ إرادهسنه بر أماره اولور. و اوندن او فردڭ خصوصى بر صورتده داخل اولديغنه يا
— 84 —
رمز، يا إشارت، يا دلالت حكمنده اونى گوسترر. ايشته گلهجك آياتِ قرآنيهنڭ رسالهِٔ نوره إشارتلرى و توافقلرى أكثريت ايله قوّتلى بر مناسبتِ معنويهيه إستناد ايدرلر. أوت بو گلهجك آياتِ مشهوره متّفقًا اون اوچنجى عصرڭ آخرينه و اون دردنجى عصرڭ أوّلنه جفرجه باقييورلر و قرآن و ايمان حسابنه بر حقيقته إشارت ايدييورلر. و مدارِ تسلّى بر "نور"دن خبر ويرييورلر. و او زمانڭ ضلالت فتنهسندن گلن شبهاتى إزاله ايدهجك، قرآنى بر برهانى مژده ويرييورلر.
و او إشارتلره و رمزلره تام مظهر و او وظيفهلرى بِحقٍّ گورهجك، رسالهِٔ نور گبى بر تفسيرِ قرآنى اولاجق. حالبوكه رسالهِٔ نور بو مذكور نقطهده ايلرى اولديغى، اونى اوقويانلرجه شبههسز اولماسيله دلالت ايدر كه؛ او آيتلر بِالخاصّه رسالهِٔ نوره باقوب اوڭا إشارت ايدييورلر.
برنجيسى:سورهِٔ نوردن آيت النوردر كه، رسالهِٔ نورڭ رسائل النور و رسالهِٔ النور و رسالة النور ناملريله سببِ تسميهسنڭ اون آلتى سببندن بر سبب اولديغندن، برنجى اولارق اونى بيان ايتمك گركدر. بو آيت النور:
اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكٰوةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ اَلْمِصْبَاحُ فِى زُجَاجَةٍ اَلزُّجَاجَةُ كَاَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّىٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لَا شَرْقِيَّةٍ وَلَا غَرْبِيَّةٍ يَكَادُ زَيْتُهَا يُضِيءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ نُورٌ عَلٰى نُورٍ يَهْدِى اللّٰهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَضْرِبُ اللّٰهُ الْاَمْثَالَ لِلنَّاسِ وَاللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
شو آيتِ نوريهنڭ معناجه چوق طبقاتى و وجوهِ كثيرهسى واردر. و او طبقهلردن و وجهلردن إشارى و رمزى بر وجهى، معناجه و جفرجه نورلى بر تفسيرى اولان رسالهِٔ النور و رسالة النوره درت بش جملهسيله اون جهتدن باقييور. و او طبقهلردن و او وجهلردن بر طبقه و بر پرده دخى معجزانه ألكتريقدن خبر ويرييور.
— 85 —
رسالهِٔ نوره باقان برنجى جملهسى:
مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكٰوةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ
در. يعنى: نورِ إلٰهينڭ ويا نورِ قرآنينڭ ويا نورِ محمّدينڭ (عصم) مثالى شو مِشْكٰوةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ در. مقامِ جفريسى طوقوز يوز طقسان سكز (٩٩٨) اولارق عينًا رسالة النور، (شدّهلى نون ايكى نون صاييلمق جهتيله) تام تامنه توافقله اوڭا إشارت ايدر.
ايكنجى جملهسى:
اَلزُّجَاجَةُ كَاَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّىٌّ يُوقَدُ
در. يگرمى سكزنجى لمعهده تفصيلًا بيان ايديلديگى گبى، إمامِ على (رض) قصيدهِٔ جلجلوتيهسنده صراحت درجهسنده رسالهِٔ النوره باقهرق و اوڭا إشارت ايدهرك ديمش: اَقِدْ كَوْكَبِى بِالْاِسْمِ نُورًا بن تخمين ايدييورم كه، إمامِ علىنڭ (رض) بو إشارتى، بو جملهِٔ نوريهنڭ رمزندن ملهمدر. بو جملهِٔ آيتڭ مقامى، بش يوز قرق آلتى (٥٤٦) ايدوب، رسالهِٔ نورڭ عددى اولان بش يوز قرق سكزه (٥٤٨) غايت جزئى و سرلى ايكى فرق ايله توافق نقطهسندن إشارت ايتديگى گبى، رمزى بر معناسيله تام باقييور.
اوچنجى جملهسى: مِنْ شَجَرَةٍ در. أگر مِنْ شَجَرَةٍ دهكى (ة) وقفلرده گبى (هی) صاييلسه بش يوز طقسان سكز (٥٩٨) ايدهرك تام تامنه رسائل النور و رسالهِٔ النور عددى اولان بش يوز طقسان سكزه توافقله برابر مِنْ فُرْقَانٍ حَكِيمٍ ڭ عددينه ينه سرلى بر تك فرقله توافقِ رمزى ايله، هم رسائل النورى أفرادينه داخل ايدر، هم ينه رسالهِٔ النورڭ شجرهِٔ مباركى (فرقانِ حكيم) اولديغنى گوسترر. أگر مِنْ شَجَرَةٍ دهكى (ة)، (ت) قالسه، او وقت مقامِ جفريسى طوقوز يوز طقسان اوچ (٩٩٣) ايدر. توافقه ضرر ويرمهين جزئى و سرلى بش فرقله رسالة النور عددى اولان طوقوز يوز طقسان سكزه (٩٩٨) توافقله معناسنڭ دخى موافقتنه بناءً اوڭا إشارت ايدر.
دردنجى جملهسى:
نُورٌ عَلٰى نُورٍ يَهْدِى اللّٰهُ لِنُورِهِ
در كه، طوقوز يوز طقسان طوقوز (٩٩٩) ايدهرك سرلى بر تك فرقله رسالة النور عددى اولان طوقوز
— 86 —
يوز طقسان سكزه (٩٩٨) توافقله معناسنڭ قوّتلى مناسبتنه بناءً إشارت درجهسنده رمز ايدر.
بشنجى جملهسى: مَنْ يَشَاءُ جملهسى غايت جزئى بر فرقله رسالة النور مؤلّفنڭ إسميله مشهور بر لقبنه توافقله معناسى باقديغى گبى باقييور. أگر يَشَاءُ دهكى مقدّر ضمير إظهار ايديليرسه مَنْ يَشَائُهُ اولور. تام تامنه توافق ايدر.
بو آيت ناصلكه رسالهِٔ النوره إسميله باقييور، اويله ده تاريخِ تأليفنه و تكمّلنه تام تامنه توافقله رمزًا باقييور.
كَمِشْكٰوةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ اَلْمِصْبَاحُ فِى زُجَاجَةٍ
جملهسى كَمِشْكٰوةٍ دهكى تنوين وقف يرى اولماديغندن نون صاييلمق و فِى زُجَاجَةٍ وقف يرى اولديغندن (ة)، (هی) اولمق جهتيله بيڭ اوچ يوز قرق طوقوز (١٣٤٩) ايدهرك، رسائل النورڭ أڭ نورانى جزءلرينڭ تأليفى هنگامى و تكمّل زمانى اولان بيڭ اوچ يوز قرق طوقوز تاريخنه تام تامنه توافقله إشارت ايدر.
هم
اَلْمِصْبَاحُ فِى زُجَاجَةٍ اَلزُّجَاجَةُ كَاَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّىٌّ
جملهسى بيڭ اوچيوز قرق بش (١٣٤٥) ايدهرك، رسائل النورڭ إنتشارى و إشتهارى و پارلاماسى تاريخنه تام تامنه توافق ايدر. چونكه شدّهلى (ر) ايكى (ر)، شدّهلى (ن) ايكى (ن)، شدّهلى (ز) أصلى إعتباريله بر (ل) بر (ز) و برنجى زُجَاجَة وقف جهتيله (هی)، ايكنجى وقف اولماديغندن (ت) صاييلير. أگر شدّهلى (ز) ايكى (ز) صاييلسه او وقت بيڭ اوچ يوز يگرمى ايكى (١٣٢٢) ايدر كه، ينه رسالهِٔ النور مؤلّفى، مقدّماتِ نوريهيه باشلاديغى عين تاريخه تام تامنه توافق ايدر.
هم مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ جملهسى؛ تاءِ أوّل (ت)، ايكنجى (ت) ايسه وقف يرى اولديغندن (هی) اولمق و شَجَرَةٍ دهكى تنوين (ن) صاييلمق جهتيله بيڭ اوچيوز اون بر (١٣١١) ايدر كه، او تاريخده رسائل النور مؤلّفى رسالة النورڭ
— 87 —
مبارك شجرهِٔ قدسيهسى اولان قرآنڭ باصامقلرى اولان علومِ عربيهيى تدريسه باشلاديغى عين تاريخه تام تامنه توافق ايدهرك رمزًا باقار. ايشته بو قدر معنيدار و متعدّد توافقاتِ قرآنيهنڭ إتّفاقى يالڭز بر أماره، بر إشارت دگل، بلكه قوّتلى بر دلالتدر. بلكه ألكتريق ايله برابر رسائل النوره مناسبتِ معنويهسيله بر تصريحدر.
بو آيتڭ مناسبتِ معنويهسنڭ لطافتلرندن بر لطافتى شودر كه: إخبارِ غيب نوعندن معجزانه هم ألكتريقه، هم رسالهِٔ النوره إشارت ايتديگى گبى، ايكيسنڭ ظهورلرينه و زمانِ ظهورلرندن صوڭرهكى تكمّل زمانلرينه و خلافِ عادت وضعيتلرينى چوق گوزل گوسترييور.
مثلا، زَيْتُونَةٍ لَا شَرْقِيَّةٍ وَ لَا غَرْبِيَّةٍ جملهسى دير: "ناصلكه ألكتريقڭ قيمتدار متاعى، نه شرقدن نه ده غربدن جلب ايديلمش بر مال دگلدر. بلكه يوقاريده، جوِّ هواده رحمت خزينهسندن، سماوات طرفندن اينييور. هر يرڭ ماليدر. باشقه يردن آرامغه لزوم يوقدر" دير. اويله ده معنوى بر ألكتريق اولان رسائل النور دخى نه شرقڭ معلوماتندن، علومندن و نه ده غربڭ فلسفه و فنونندن گلمش بر مال و اونلردن إقتباس ايديلمش بر نور دگلدر. بلكه سماوى اولان قرآنڭ، شرق و غربڭ فوقندهكى يوكسك مرتبهِٔ عرشيسندن إقتباس ايديلمشدر.
هم مثلا
يَكَادُ زَيْتُهَا يُضِيءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ نُورٌ
جملهسى، معناىِ رمزيله دييور كه: "اون اوچنجى و اون دردنجى عصرده سماوى لامبالر آتشسز يانارلر، آتش طوقونمادن پارلارلر. اونڭ زمانى ياقيندر، يعنى بيڭ ايكى يوز سكسان (١٢٨٠) تاريخنه ياقيندر. ايشته بو جمله ايله ناصلكه ألكتريقڭ خلافِ عادت كيفيتنى و گلهجگنى رمزًا بيان ايدر. عينًا اويله ده: معنوى بر ألكتريق اولان رسائل النور دخى غايت يوكسك و درين بر علم اولديغى حالده، كلفتِ تحصيله و درسه چاليشمغه و باشقه استادلردن تعلّم ايديلمگه و مدرّسينڭ آغزندن إقتباس اولمغه محتاج اولمادن هركس درجهسنه گوره او علومِ عاليهيى، مشقّت آتشنه لزوم قالمادن آڭلايهبيلير، كندى كندينه إستفاده ايدر، محقّق بر عالم اولابيلير.
— 88 —
هم إشارت ايدر كه؛ رسائل النور مؤلّفى دخى آتشسز يانار، تحصيل ايچون كلفت و درس مشقّتنه محتاج اولمادن كندى كندينه نورلانير، عالم اولور. أوت بو جملهنڭ بو معجزانه اوچ إشاراتى ألكتريق و رسائل النور حقّنده حق اولديغى گبى، مؤلّف حقّنده دخى عينِ حقيقتدر. تاريخچهِٔ حياتنى اوقويانلر و همشهريلرى بيليرلر كه؛ "إظهار" كتابندن صوڭرهكى مدرسه اصولنجه اون بش سنه درس آلمقله اوقونان كتابلرى، رسائل النور مؤلّفى يالڭز اوچ آيده تحصيل ايتمش.
هم ناصلكه بو جملهنڭ معنوى مناسبت جهتنده قوّتلى و لطافتلى إشارتى وار؛ اويله ده جفرى و أبجدى توافقيله هم ألكتريقڭ زمانِ ظهورينڭ قربيتنى، هم رسائل النورڭ ميدانه چيقماسى، هم ده مؤلّفنڭ ولادتنى رمزًا خبر ويرييور. بر لمعهِٔ إعجاز داها گوسترر. شويله كه: يَكَادُ زَيْتُهَا يُضِيءُ نڭ مقامى، بيڭ ايكى يوز يتمش طوقوز (١٢٧٩) اولوب، وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ نُورٌ قسمى ايسه، ايكى تنوين ايكى "نون" صاييلمق جهتيله بيڭ ايكى يوز سكسان درت (١٢٨٤) ايدهرك هم ألكتريقڭ تعمّمنڭ قربيتنى، هم رسائل النورڭ ياقينلغنى، هم اون درت سنه صوڭره مؤلّفنڭ ولادتنى يَكَادُ كلمهِٔ قدسيهسيله معنًا إشارت ايتديگى گبى، جفر ايله ده تام تامنه عين تاريخه توافقله إشارت ايدر. معلومدر كه، ضعيف و اينجه ايپلر إجتماع ايتدكجه قوّتلشير، قوپماز بر خلاط اولور. بو سرّه بناءً، بو آيتڭ بو إشارتلرى بربرينه قوّت ويرر، تأييد ايدر. توافق تام اولمازسه ده تام حكمنده اولور و إشارتى، دلالت درجهسنه چيقار.
تنبيه:بن بو آيتِ نوريهنڭ إشارتلرينى ألكتريق و رسائل النورڭ خاطرى ايچون بيان ايتمدم. بلكه بو آيتڭ إعجازِ معنويسنڭ بر شُعْبهسندن بر لمعهسنى گوسترمك ايستدم.
الحاصل:بو آيتِ قدسيه صريح معناسيله نورِ إلٰهى و نورِ قرآنى و نورِ محمّدىيى (عصم) درس ويرديگى گبى، معناىِ إشاريسيله ده هر عصره باقديغى گبى، اون
— 89 —
اوچنجى عصرڭ آخرينه و اون دردنجى عصرڭ أوّلنه دخى باقار و دقّتله باقديرر. و بو ايكى عصرڭ آخر و أوّللرنده أڭ زياده نظره چارپان و أڭ زياده مناسبتِ معنويهسى بولونان و بو آيتڭ عموم جملهلرينڭ موافقتلرينى و مطابقتلرينى أڭ زياده قزانان ألكتريق ايله رسائل النور اولديغندن طوغريدن طوغرىيه معناىِ رمزيله باقار دييه بڭا قناعتِ قطعيه ويرديگندن چكينميهرك قناعتمى يازدم. خطا ايتمش ايسهم أرحم الرّاحميندن رحمتيله عفو ايتمهسنى نياز ايدييورم. رسائل النورڭ بو آيتڭ إلتفاتنه لياقتنى آڭلامق ايستهين ذاتلر، هانگى رسالهيه دقّتله باقسهلر آڭلارلر. هيچ اولمازسه أسكيشهر حپسخانهسنڭ بر ميوهسى اولان اوتوزنجى لمعه نامندهكى آلتى أسماءِ إلٰهيهيه دائر آلتى نكته رسالهسنه، هيچ اولمازسه او لمعهدن إسمِ حىّ و قيّومه دائر بشنجى و آلتنجى نكتهلره دقّتله باقسه ألبته تصديق ايدر.
رسائل النوره إشارت ايدن ايكنجى آيت:
فَاسْتَقِمْ كَمَا اُمِرْتَ
آيتِ مشهورهسيدر كه، شَيَّبَتْنِى سُورَةُ هُودٍ حديثنڭ وُرودينه سبب اولمش. اسْتَقِمْ كَمَا اُمِرْتَ نڭ إشارتى سكزنجى لمعهده تفصيلًا بيان ايديلديگى گبى، سورهِٔ هودده فَمِنْهُمْ شَقِىٌّ وَ سَعِيدٌ إلى آخره آيتنڭ ايكى قوّتلى إشارت ويرن صحيفهسنڭ مقابلندهكى غايت مشهور بر آيتيدر. مقامِ جفريسى بيڭ اوچ يوز اوچ (١٣٠٣) ايدهرك، هم سورهِٔ شورىنڭ ايكنجى صحيفهسنده وَاسْتَقِمْ كَمَا اُمِرْتَ ايسه، بيڭ اوچ يوز طوقوز (١٣٠٩) ايدهرك او تاريخده عموم مخاطبلرى ايچنده بريسنه خصوصًا قرآن حسابنه إلتفات ايدوب إستقامتله أمر ايدر كه؛ برنجى تاريخ ايسه، رسائل النور مؤلّفنڭ رسالهِٔ نورى نتيجه ويرن علومڭ تحصيلنه باشلاديغى تاريخدر. و ايكنجى آيتڭ تاريخى ايسه، او مؤلّفڭ خارقه بر صورتده پك آز بر زمانده علمجه تكمّل ايتمهسى، تحصيلدن تدريسه باشلاديغى و اوچ آيده و بر قيش ايچنده اون بش سنهده مدرسهجه اوقونان يوز كتابدن زياده اوقوديغى و او زمانڭ او محيطده أڭ مشهور علماسنڭ ياننده او اوچ آيڭ محصولى اون بش سنهسنڭ محصولى قدر
— 90 —
نتيجه ويرديگى چوق مكرّر إمتحانلرله
(حاشيه): بو بياناتِ مدحيه سعيده عائد دگلدر. بلكه قرآنڭ بر تلميذينى، بر خادمنى سعيد (رض) لسانيله و حاليله تعريف ايدر. تا خدمتنه إعتماد ايديلسين.
و هانگى علمدن اولورسه اولسون صوريلان هر سؤاله قارشى جوابِ صواب ويرمكله إثبات ايتديگى عين تاريخه، تام تامنه توافقله رمزًا رسالهِٔ نورڭ إستقامتنه بر إشارتدر.
اوچنجى آيتِ مشهوره:
وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا
آيتى قوّتلى مناسبتِ معنويهسيله برابر جفرجه بيڭ اوچ يوز قرق درت (١٣٤٤) ايدر كه، او تاريخده رسالهِٔ نورڭ شاكردلرى گبى بو آيتڭ معناسنه داها زياده مظهر اولانلر ظاهرًا گورولمييور. ديمك بو آيت، معناسنڭ متعدّد طبقهلرندن إشارى بر طبقهدن و رمزى بر پردهدن قرآنڭ پارلاق بر تفسيرى اولان رسالهِٔ نوره باقييور و أڭ أوّل نازل اولان سورهِٔ علقده اِنَّ الْاِنْسَانَ لَيَطْغٰى آيتى معناسيله و مقامِ جفريله إفاده ايدييور كه؛ بيڭ اوچ يوز قرق درتده نوعِ إنسان ايچنده فرعونانه أمثالسز بر طغيان، بر إنكار چيقهجق. وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا آيتى ايسه، او طغيانه قارشى مجاهده ايدنلرى ثنا ايدييور.
أوت حربِ عمومى نتيجهلرندن هم عالمِ إنسانيت، هم عالمِ إسلاميت چوق ضرر گورديلر. نوعِ إنسانڭ، خصوصًا آوروپانڭ مغرور و جبّارلرى، بِالخاصّه بريسى، قوّت و غنايه و پارهيه إستناد ايدهرك فرعونانه بر طغيانه گيردكلرندن، او خصوصى إنسانلر نوعِ بشرى مسئول ايدييور دييه إنسان إسمِ عموميسيله تعبير ايديلمش. أگر لَنَهْدِيَنَّهُمْ دهكى شدّهلى "نون" بر "نون" صاييلسه، بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤) ايدر كه رسالة النور مؤلّفنڭ بسملهِٔ حياتيدر و تاريخِ ولادتنڭ برنجى سنهسيدر. أگر شدّهلى "لام" ايكى "لام" و "نون" بر صاييلسه، او وقت بيڭ اوچ يوز يگرمى درتده (١٣٢٤) حرّيتڭ إعلانى هنگامنده مجاهدهِٔ معنويه ايله تظاهر ايدن رسالهِٔ النور مؤلّفنڭ گورونمسى تاريخيدر.
— 91 —
دردنجى آيتِ مشهوره:
وَلَقَدْ اٰتَيْنَاكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِى
آيتيدر. شو جمله قرآنِ عظيم الشانى و فاتحه سورهسنى مُثَنَّا ثناسيله إفاده ايتديگى گبى، قرآنڭ مُثَنَّا وصفنه لايق بر برهانى و آلتى أركانِ ايمانيه ايله برابر حقيقتِ إسلاميت اولان يدى أساسى، قرآنڭ سبعهِٔ مشهورهسنى پارلاق بر صورتده إثبات ايدن و "سبع المثانى" نورينه مظهر بر آيينهسى اولان رسالهِٔ النوره جفرجه دخى إشارت ايدر. چونكه اٰتَيْنَاكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِى مقامِ أبجديسى بيڭ اوچيوز اوتوز بش (١٣٣٥) عدديله رسالهِٔ النورڭ فاتحهسى اولان إشارات الإعجاز تفسيرينڭ فاتحه سورهسيله البقره سورهسنڭ باشنه عائد قسمى باصمقله إنتشار تاريخى اولان بيڭ اوچ يوز اوتوز بش ويا آلتىيه توافقله رمزى بر پردهدن اوڭا باقديغنه بر أمارهدر.
بشنجى آيت:
اَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَاَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِى بِهِ فِى النَّاسِ
در. بو آيتڭ رمزى لطيفدر. چونكه هم قوّتلى مناسبتِ معنويه ايله، هم جفرله أفرادِ كثيرهسى ايچنده خصوصى بر صورتده رسالهِٔ النور و مؤلّفنه باقييور. شويله كه:
مَيْتًا كلمهسى تنوين "نون" صاييلمق جهتيله بش يوز (٥٠٠) ايدهرك "سعيد النورسى" عددى اولان بشيوزه توافقله إشارت ايدييور كه، "سعيد النورسى دخى ميّت حكمنده ايدى. رسالة النور ايله إحيا ايديلدى، اونڭله حيات بولدى." أوت،
اَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَاَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا
دهكى ايكى تنوين "نون"درلر. بيڭ اوچ يوز اوتوز درت (١٣٣٤) ايدر كه، او عين زمانده (عربى تاريخله) سعيد عمومى حربده مادّى و دهشتلى بر موتدن دخى خارقه بر طرزده قورتولماسى و فلسفه و غفلتدن گلن معنوى و شدّتلى بر ئولومدن نجات بولماسى و قرآنڭ آبِ حياتيله تازه بر حياته گيرمهسى تاريخيدر. بو توافقِ معنوى و موافقتِ جفريه دلالت درجهسنده بر إشارتدر. هم
فَاَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِى بِهِ فِى النَّاسِ
ده تنوين "نون" و شدّهلى "نون" ايكى "نون" و بِهِ ده تلفّظ ايديلن (ى) صاييلمق جهتيله بيڭ ايكى يوز
— 92 —
طقسان درت (١٢٩٤) ايدر كه، ولادتنڭ و حياتنڭ برنجى سنهسيدر. ديمك بو جمله ايله حياتِ مادّيهسنه، أوّلكى جمله ايله ده حياتِ معنويهسنه إشارت ايدر.
الحاصل: بو آيت متعدّد و چوق طبقهلرندن بر إشارى طبقهدن هم رسالة النوره، هم مؤلّفنه، هم بو اون دردنجى عصرڭ إبتداسنه، هم إبتداسندهكى رسالة النورڭ مبدئنه رمزًا، بلكه إشارةً، بلكه دلالةً باقار.
(اَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا) آيتنڭ تتمّهسى
اَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَاَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِى بِهِ فِى النَّاسِ كَمَنْ مَثَلُهُ فِى الظُّلُمَاتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِنْهَا
آيتنڭ قوّتلى إشارتنى هم تأييد هم لطافتلنديرن اوچ مناسبت بردن رمضانده قلبمه گلدى. قطعى بر قناعت ويردى كه، "مَيّت" كلمهسنه تام مناسب سعيددر. بو آيت رسالهِٔ نور ترجمانى اولان سعيدى "ميّت" عنوانيله گوسترمسنڭ بر حكمتى بودر كه:
موتڭ معمّاسنى و طلسمنى رسالهِٔ نور ايله او آچمش، او دهشتلى يوزڭ آلتنده أهلِ ايمانه چوق انسيتلى، سرورلى، نورلى بر حقيقت كشف ايدوب إثبات ايتمش. و موتآلود حياتِ فانيهده بوغولان أهلِ إلحاده قارشى، باقيانه حياتآلود موقّت بر موتِ ظاهرى ايله غالبانه مقابله ايدر. كَمَنْ مَثَلُهُ فِى الظُّلُمَاتِ سرّينه مظهر اولان أهلِ إلحاد، غيرِ مشروع مشتهياتنڭ إباحهسيله سوسلنديرمسنه مقابل؛ رسالهِٔ نور، موتى او آلداتيجى، فانى حياته قارشى چيقاروب لذّت و زينتنى زير و زبر ايدر. و دير و إثبات ايدر كه: "موت أهلِ ضلالت ايچون إعدامِ أبديدر و او دهشتلى دار آغاجندن قورتاران و موتى مبارك بر ترخيص تذكرهسنه چويرن يالڭز قرآن و ايماندر." ايشته بونڭ ايچوندر كه، بو حقيقتِ معظّمهِٔ موتيه رسالهِٔ نورده غايت مهمّ و گنيش بر موقع آلمش؛ حتّى أكثر هجومنده موتى ألنده طوتوب أهلِ ضلالتڭ باشنه وورور، عقلنى باشنه گتيرمگه چاليشير.
— 93 —
ايكنجيسى: أهلِ طريقتڭ و بِالخاصّه نقشيلرڭ درت أساسندن برى و أڭ مؤثّرى اولان رابطهِٔ موت أسكى سعيدى يڭى سعيده (رض) چويرمش و دائما حركتِ فكريهده يڭى سعيده يولداش اولمش. باشده إختيارلر رسالهسى اولارق، رسالهلرده او رابطه كشفياتى گوستره گوستره تا أهلِ ايمان حقّنده موتڭ نورانى و حياتدار و گوزل حقيقتنى گوروب گوستردى.
اوچنجيسى: بو آيت جفر و أبجد حسابيله هر طرفده سعيده هجوم ايدن اوچ چشيد موتڭ تماس زماننى و تاريخنى عينًا گوستروب توافق ايدر. ديمك آيتدهكى "ميت" كلمهسنڭ أفرادندن مدارِ نظر بر فردى و جفرجه اونڭ إسمى "ميت" عددينه تام توافقله خصوصى إشارته مظهر بر ماصدق "سعيد النورسى"در.
(صبرينڭ صداقتنڭ بر كرامتيدر.)
بن نمازدن صوڭره بو تتمّهيى يازاركن صدّيق سليمانڭ خَلَفى أمين، صبرينڭ اَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا آيتنه دائر پارچهيى آلديغنى و رمضانڭ فيضندن اونڭ ايضاحى گبى نورلر ايستديگنى گوردم. نه يازديغمى أمينه گوستردم، حيرتله ديدى: "بو هم صبرينڭ، هم رسالهِٔ نورڭ بر كرامتيدر."
بو آيتدهكى أسرارلى موازنهِٔ قرآنيهيى دوشونوركن، سورهِٔ هوددهكى فَاَمَّا الَّذِينَ شَقُوا فقرهسنه قارشى وَاَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا فَفِى الْجَنَّةِ دهكى موازنه خاطره گلدى و بيلديردى كه: ناصلكه بو ايكنجى آيت و برنجى فقره رسالهِٔ نورڭ مسلگنه، شاكردلرينه تام تامنه معنًا و جفرجه باقييور. اويله ده:
فَاَمَّا الَّذِينَ شَقُوا فَفِى النَّارِ لَهُمْ فِيهَا زَفِيرٌ وَ شَهِيقٌ
آيتى دخى، رسالهِٔ نورڭ معارضلرينه و دشمنلرينه و اونلرڭ جريانلرينڭ مبدئنه و فعاليت دورهسنه و منتهاسنه جفر ايله، توافق ايله إشارت ايدر. شويله كه:
— 94 —
يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُا نُورَ اللّٰهِ بِاَفْوَاهِهِمْ
گبى آيتلرڭ بحثنده برنجى شعاعده يدى سكز آياتڭ أهمّيتله گوستردكلرى بيڭ اوچ يوز اون آلتى و يدى (١٣١٦-١٣١٧) تاريخى كه، قرآنه قارشى اولان سوءِ قصدڭ مبدئيدر. فَاَمَّا الَّذِينَ شَقُوا جفرجه عين تاريخى گوسترييور. أگر شدّهلى (م) ايكى (م) صاييلسه بيڭ اوچ يوز أللى يدى (١٣٥٧)، أگر شدّهلى (ل) ايكى (ل) صاييلسه بيڭ اوچيوز قرق يدى (١٣٤٧) كه بو عصرڭ طاغيانه فعاليت تاريخيدر. هر ايكى شدّهلى ايكيشر صاييلسه بيڭ اوچ يوز سكسان يدى (١٣٨٧) كه لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ دهشتلى بر جريانڭ منتهاسى تاريخى اولمق إحتمالى وار.
فَفِى النَّارِ لَهُمْ فِيهَا زَفِيرٌ وَ شَهِيقٌ
ايسه بيڭ اوچ يوز آلتمش بر (١٣٦١)، أگر فَفِى النَّارِ دهكى اوقونميان (ى) صاييلمازسه بيڭ اوچ يوز أللى بر (١٣٥١) تاريخنى؛ أگر شدّهلى (ن) أصل إعتباريله بر (ل)، بر (ن) صاييلسه ينه بيڭ اوچ يوز اوتوز بر (١٣٣١) تاريخنى و حربِ عمومى آتشنڭ فرياد و فيزار ايچندهكى يانغيننى گوسترهرك جهنّم آتشنده زفير و شهيق ايدن أهلِ شقاوتڭ عذابنى خبر ويروب، أهلِ ايمانى فتنهلره دوشورن شقيلرڭ هم دنياده، هم آخرتده جزالرينه إشارت ايدر. عينًا اويله ده، بو عصره ده ظاهرًا باقان، أسرارلى اولان سورهِٔ وَ السَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ دن شو آيتڭ
اِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَتُوبُوا فَلَهُمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَلَهُمْ عَذَابُ الْحَرِيقِ
إفادهسى گبى هم إستانبولڭ ايكى حريقِ كبيرى، هم حربِ عمومينڭ دهشتلى يانغيننى جهنّم عذابى گبى او فتنهنڭ بر جزاسيدر دييه إشارت ايدر.
الحاصل: بو آيت هر عصره باقديغى گبى بو عصره داها زياده نظرِ دقّتى جلب ايتمك ايچون جفرجه بو عصرڭ اوچ درت دورهسنڭ تاريخلرينه و حادثهلرينه إشارت و معناسنڭ صورتيله و طرزِ إفادهسيله ايكى جريانڭ كيفيتلرينه و وضعيتلرينه ايما ايدر.
— 95 —
صبرينڭ مكتوبى يولده ايكن و گلمهدن أوّل او مكتوبڭ معنوى تأثيرى ايله بو آيتى و اَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا آيتيله برابر دوشونوركن خاطريمه گلدى. رسالهِٔ نور بو درجه قوّتلى إشاراتِ قرآنيهيه و شاكردلرى بو قدر قيمتلى بشارتِ فرقانيهيه و أقطابلرڭ إلتفاتنه مظهريتڭ سرّى و حكمتى؛ مصيبتڭ عظمتى و دهشتيدر كه، هيچ بر أثرڭ مظهر اولماديغى بر قدسى تقدير و تحسين آلمش. ديمك أهمّيت اونڭ فوق العاده بيوكلگندن دگل، بلكه مصيبتڭ فوق العاده دهشتنه و تخريباتنه قارشى مجاهدهسى جزئى و آز اولديغى حالده غايت بيوك اويله بر أهمّيت كسب ايتمش كه بو آيتده إشارت و بشارتِ قرآنيهده إفاده ايدر كه، رسالهِٔ نور دائرهسى ايچنه گيرنلر تهلكهده اولان ايمانلرينى قورتارييورلر و ايمانله قبره گيرييورلر و جنّته گيدهجكلر دييه مژده ويرييورلر. أوت بعض وقت اولور كه، بر نفر گورديگى خدمت ايچون بر مشيرڭ فوقنه چيقار، بيڭلر درجه قيمت آلير.
إخطار:گچمش و گلهجك آيتلرڭ إشارتلرى يالڭز توافقله دگل بلكه هر بر آيتڭ معناىِ كلّيسندهكى جزئياتِ كثيرهسندن بر جزئى فردى رسالهِٔ نور اولديغنه ايماءً، مناسبتِ معنويهيه گوره جفرى و أبجدى بر توافقله او مناسبتى تأييدًا و اوڭا بناءً خصوصى اوڭا باقار ديمكدر.
آلتنجى آيت:سورهِٔ حديدده
وَ يَجْعَلْ لَكُمْ نُورًا تَمْشُونَ بِهِ
يعنى: "قراڭلقلر ايچنده سزه بر نور إحسان ايدهجگم كه او نور ايله طوغرى يولى بولوب اونده گيدهسڭز." ِللّٰه الحمد رسالهِٔ نور بو قدسى و كلّى معناسنڭ پارلاق بر فردى اولديغى گبى نُورًا دهكى تنوين "نون" صاييلمق جهتيله بيڭ اوچ يوز اون سكز (١٣١٨) عدديله رسائل النور مؤلّفى تدريسدن، تأليف وظيفهسنه و مجاهدانه سياحته باشلاديغى زمانڭ بش سنه أوّلكى زماننه و چوق آيتلرڭ إشارت ايتدكلرى بيڭ اوچ يوز اون آلتى (١٣١٦) تاريخندهكى مهمّ بر إنقلابِ فكريدن ايكى سنه صوڭرهكى زمانه توافق ايدر كه؛ او زمان إستحضاراتِ نوريهيه باشلاديغى عين تاريخدر. ايشته شو نورلى آيت، هم معناجه هم جفرجه توافقى ايسه، عموم وجوهى عينِ شعور اولان قرآنِ معجز البيانده ألبته إتّفاقى و تصادفى اولاماز.
— 96 —
يدنجى آيت:
وَ يُحِقُّ اللّٰهُ الْحَقَّ بِكَلِمَاتِهِ
شو آيتِ مشهورهنڭ كلّى معناسنڭ بو زمانده ظاهر بر ماصدقى رسالة النور اولديغى گبى، لفظ اللّٰهدهكى شدّهلى "ل" بر "ل" و بِكَلِمَاتِهِ دهكى ملفوظ "ى" صاييلمق شرطيله طوقوز يوز طقسان سكز (٩٩٨) عدديله رسالة النورڭ طوقوز يوز طقسان سكز عددينه تام تامنه توافقله، مناسبتِ معنويهيه بناءً رمزًا اوڭا باقار. و بو رمزى لطيفلشديرن و قوّت ويرن مناسبتلرڭ بريسى شودر كه: رسالة النورڭ أجزالرى سوزلر ناميله إشتهار ايتمشلر. سوزلر ايسه عربجه "كلمات"در. و او كلمات ايله قرآنڭ حقائقنى او درجه محضِ حق و عينِ حقيقت اولديغنى إثبات ايتمش كه، بو زمانڭ دينسز فيلسوفلرينى تام صوصديرييور.
سكزنجى آيت:
قُلْ اِنَّنِى هَدٰينِى رَبِّى اِلٰى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ
در. شو آيتِ مشهوره كلّى معناسنڭ بو عصرده موافق و مناسب بر فردى رسالة النور اولديغى گبى، جفرله صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ كلمهسى صِرَاطٍ دهكى تنوين "نون" صاييلمق جهتيله رسالة النور عددى اولان طوقوز يوز طقسان سكزه (٩٩٨) ينه ايكى سرلى (حاشيه): يعنى مرتبهسنه إشارت ايچون ايكى فرق وار. رسالهِٔ نور وحى دگل، إلهام و إستخراجدر. فرق ايله باقديغى گبى،
هَدٰينِى رَبِّى اِلٰى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ
جملهسنڭ مقامِ أبجديسى ايله بيڭ اوچ يوز اون آلتى (١٣١٦) ايدهرك رسالهِٔ نور مؤلّفنڭ تدريسيله إستحضاراتِ نوريهده بولونديغى أڭ حرارتلى تاريخى اولان بيڭ اوچ يوز اون آلتى عددينه تام تامنه توافق ايدر.
طوقوزنجى آيت:هم "البقره" سورهسنده، هم "لقمان" سورهسنده
فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقٰى
جملهسيدر. يعنى: "اللّٰهه ايمان ايدن هيچ قوپميهجق بر زنجيرِ نورانىيه ياپيشير، تمسّك ايدر." رسالهِٔ نور ايسه، ايمانِ بِاللّٰهڭ قرآنى برهانلرندن بو زمانده أڭ نورانيسى و أڭ قوّتليسى اولديغى تحقّق ايتديگندن، بو بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقٰى
— 97 —
كلّيتنده خصوصى داخل اولديغنه تأييدًا مقامِ جفريسى بيڭ اوچ يوز قرق يدى (١٣٤٧) ايدهرك رسالة النور إنتشارينڭ فوق العاده پارلاماسى تاريخنه تام تامنه توافقله باقار. و بو اون دردنجى عصرده قرآنڭ إعجازِ معنويسندن نشئت ايدن بر عروة الوثقى و ظلماتدن نوره چيقارهجق بر وسيلهِٔ نورانيه رسالهِٔ النور اولديغنى رمزًا بيلديرر.
اوننجى آيت:
يُؤْتِى الْحِكْمَةَ مَنْ يَشَاءُ
اون برنجى آيت:
وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ يُزَكِّيهِمْ
اون ايكنجى آيت:
وَ يُزَكِّيكُمْ وَ يُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَ الْحِكْمَةَ
آيتلريدر. مئالِ إجماليلرى دير كه: "قرآن حكمتِ قدسيهيى سزه بيلديرييور. سزى معنوى كيرلردن تميزلنديرييور." بو اوچ آيتڭ كلّى و عمومى معنالرنده رسالهِٔ النور قصدى بر صورتده داخل اولديغنه ايكى قوّتلى أماره وار.
بريسى شودر كه: رسالهِٔ النورڭ مستثنا بر خاصّهسى، إسمِ حَكم و حكيمڭ مظهرى اولوب بتون صفحاتنده، مباحثنده نظام و إنتظامِ كائناتڭ آيينهسنده إسمِ حَكم و حكيمڭ جلوهلرى اولان حكمتِ قدسيهيى و حِكَمِياتِ قرآنيهيى درس ويرييور. موضوعى و نتيجهسى، حكمتِ قرآنيهدر.
ايكنجى أماره: برنجى آيت بيڭ اوچ يوز يگرمى ايكى (١٣٢٢) ايدهرك مقامِ أبجدى ايله رسالهِٔ النور مؤلّفنڭ طوغريدن طوغرىيه علومِ آلِيَهدن باشنى قالديروب حكمتِ قرآنيهيه متوجّه اولارق خادمُ القرآن وضعيتنى آلديغى تاريخدر كه، بر سنه صوڭره إستانبوله گيتمش معنوى مجاهدهسنه باشلامش.
ايكنجى آيت ايسه: مقامِ جفريسى بيڭ اوچ يوز ايكى (١٣٠٢) ايدهرك رسالهِٔ نور مؤلّفنڭ قرآن درسنى آلديغى تاريخه تام تامنه توافق ايله رمزًا قرآنڭ باهر بر برهانى اولان رسائل النوره باقار.
— 98 —
اوچنجى آيت ايسه: بيڭ اوچ يوز اوتوز سكز (١٣٣٨) اولديغندن حكمتِ قرآنيهيى آوروپا حكماسنه قارشى پارلاق بر صورتده گوسترهبيلن و گوسترن رسالهِٔ النور مؤلّفى "دار الحكمة الإسلاميه"ده حكمتِ قرآنيهيى مدافعه ايتمكله، حتّى إنگليزڭ باش پاپاسى سؤال ايتديگى و آلتى يوز كلمه ايله جواب ايستديگى آلتى سؤالنه آلتى كلمه ايله جواب ويرمكله برابر، إنزوايه گيروب بتون غيرتيله قرآنڭ إلهاماتندن رسالهِٔ نورڭ مسئلهلرينى إقتباسه باشلاديغى عين تاريخه تام تامنه توافقله رمزًا باقار.
اون اوچنجى آيت:سورهِٔ آلِ عمرانده
وَمَا يَعْلَمُ تَاْوِيلَهُ اِلَّا اللّٰهُ وَالرَّاسِخُونَ فِى الْعِلْمِ
اون دردنجى آيت:سورهِٔ نساءده
لٰكِنِ الرَّاسِخُونَ فِى الْعِلْمِ مِنْهُمْ
بو ايكى آيت بو عصره ده خصوصى باقارلر.
برنجيسنڭ مئالى گوسترييور كه: أهلِ ضلالت متشابهاتِ قرآنيهيى ياڭليش تأويلات ايله تحريفنه و شبههلرى چوغالتماسنه چاليشديغى بر زمانده، علمده رسوخى بولونان بر طائفه او متشابهاتِ قرآنيهنڭ حقيقى تأويللرينى بيان ايدوب و ايمان ايدهرك او شبهاتى إزاله ايدر. بو كلّى معنانڭ هر عصرده ماصدقلرى و جزئياتلرى وار. حربِ عمومى واسطهسيله، بيڭ سنهدن بَرى قرآن عليهنده تراكم ايدن آوروپا إعتراضلرى و أوهاملرى عالمِ إسلام ايچنده يول بولوب ياييلديلر. او شبهاتڭ بر قسمى فنّى شكلنى گيدى، اورتهيه چيقدى. بو شبهاتى و إعتراضلرى بو زمانده دفع ايدن باشده رسالهِٔ النور و شاكردلرى گورونديگندن، بو آيت بو عصره ده باقديغندن رسالهِٔ النور و شاكردلرينه رمزًا باقمقله برابر علماءِ متأخّرينڭ مذهبنه گوره اِلَّا اللّٰهُ ده وقف ايديلمز. او حالده مقامِ جفريسى عينًا اِنَّ الْاِنْسَانَ لَيَطْغٰى نڭ مقامى گبى بيڭ اوچ يوز قرق درت (١٣٤٤) ايدهرك رسائل النور و شاكردلرينڭ ميدانِ مجاهدهِٔ معنويهيه آتيلمالرى تاريخنه تام تامنه توافقله اونلرى ده بو آيتڭ حريمِ قدسيسنڭ ايچنه آلييور. هم حشرڭ
— 99 —
أڭ قوّتلى و پارلاق بر برهانى اولان اوننجى سوزڭ أطرافه ياييلماسى تاريخنه و قرآنڭ قرق وجهله معجزه اولديغنى بيان ايدن يگرمى بشنجى سوزڭ إشتهارى هنگامنه، هم اِنَّ الْاِنْسَانَ لَيَطْغٰى عددينه تام تامنه توافقله باقار.
أگر مذهبِ سلف گبى اِلَّا اللّٰهُ ده وقف اولسه، او حالده اَلرَّاسِخُونَ دهكى شدّهلى "ر" ايكى "ر" صاييلسه بيڭ اوچ يوز آلتمش (١٣٦٠) كسور ايدهرك رسالة النور شاكردلرينڭ بوندن اون بش يگرمى سنه صوڭرهكى راسخانه و محقّقانه اولان علملرينه و ايمانلرينه رمزًا باقديغى گبى؛ شدّهلى "ر" أصل إعتباريله بر "ل" بر "ر" صاييلسه بيڭ ايكى يوز اون ايكى (١٢١٢) ايدهرك بوندن بر بچق عصر أوّل مولانا خالد ذو الجناحيْنڭ هندستاندن گتيرديگى پارلاق بر علمِ حقيقت رسوخيله، او زمانده ميدان آلان تأويلاتِ فاسدهيى و شبهاتى طاغيدهرق يوز سنهده أللى ميليوندن زياده إنسانلرى دائرهِٔ إرشادينه آلديغى و تنوير ايتديگى زمانڭ تاريخنه تام تامنه توافقله باقار.
ايكنجى آيت اولان اَلرَّاسِخُونَ فِى الْعِلْمِ مِنْهُمْ شدّهلى "ر" أصلنه نظرًا بر "ل" بر "ر" صاييلمق جهتيله مقامِ أبجديسى بيڭ اوچ يوز قرق درت (١٣٤٤) ايتمكله هر عصره باقديغى گبى بو عصره ده خصوصى رمزًا باقار. و علمِ حقيقتده راسخانه چاليشان و قوّتلى ايمان ايدن بر طائفهيه إشارت ايدر. و چوق آيتلرڭ أهمّيتله گوستردكلرى بو بيڭ اوچ يوز قرق درتده رسالة النور و شاكردلرندن داها زياده بو وظيفهيى مشكل شرائط ايچنده ثباتكارانه ياپان ظاهرده گورولمييور. ديمك بو آيت اونلرى دخى دائرهِٔ ح
ريمنه خصوصى داخل ايدييور.
اون بشنجى آيت:
يَا اَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمْ بُرْهَانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَاَنْزَلْنَا اِلَيْكُمْ نُورًا مُبِينًا
شو آيت بو زمانه دخى خطاب ايدر. چونكه تمام - مُبِينًا خارج قالسه- بيڭ اوچ يوز آلتمش (١٣٦٠) كسور ايدر. أگر قَدْ جَاءَكُمْ دن صوڭرهكى اولسه بُرْهَانٌ و نُورًا كلمهلرندهكى تنوينلر "نون" صاييلسه بيڭ
— 100 —
اوچ يوز اون (١٣١٠) ايدر. ديمك بو عصره ده خطاب ايدر. هم قَدْ جَاءَكُمْ بُرْهَانٌ جملهسى يالڭز درت فرقله فرقان عددينه توافقله صريحًا باقديغى گبى؛ او قدسى برهانِ إلٰهينڭ بو زمانده پارلاق و قوّتلى بر برهانى اولان رسائل النوره دخى ايكنجى جملهسى اولان
اَنْزَلْنَا اِلَيْكُمْ نُورًا مُبِينًا
عددى، ايكى تنوين وقفده ايكى "ألف" صاييلمق جهتيله بش يوز طقسان سكز (٥٩٨) ايدهرك عينًا تام تامنه رسائل النوره و رسالهِٔ النور عددينه توافق ايله او سماوى برهانِ قدسينڭ يرده بر برهانى رسائل النور اولديغنى رمزًا خبر ويرييور.
إخطار: سوزلرڭ اوچ إسمى اولان رسالهِٔ النور ويا رسائل النور ويا رسالة النوردهكى شدّهلى "نون" ايكى "نون" صاييلمق، جفرجه أغلبى بر قاعدهدر. شدّهلى حرف بعضًا بر، بعضًا ايكى صاييلابيلير.
اون آلتنجى آيت:
لِلَّذِينَ اٰمَنُوا هُدًى وَ شِفَاءٌ
در. شو شفالى آيت چوق زماندر بنم دردلريمڭ شفاسى و علاجى اولديغى گبى أجزاخانهِٔ كبراىِ إلٰهيه اولان قرآنِ حكيمڭ ترياقى علاجلرندن، رسالهِٔ النور أجزالرينڭ قوانوزلرندن آلارق بلكه بيڭ معنوى دردلريمه بيڭ قدسى شفايى بولدم و رسائل النور شاكردلرى دخى بولديلر. و فندن و فلسفهنڭ باتاقلغندن چيقان و تداويسى چوق مشكل اولان و زندقه خستهلغنه مبتلا اولانلردن چوقلرى اونڭله شفالرينى بولديلر.
ايشته هر درده شفا اولان قرآنڭ علاجلرينڭ بو زمانده بر قسم قوانوزلرى حكمنده بولونان رسائل النور دخى بو شفادار آيتڭ بر مدارِ نظرى اولديغنه قوّتلى بر أماره شودر كه: بو آيتڭ مقامِ جفريسى اولان بيڭ اوچ يوز قرق آلتى (١٣٤٦) عددى رسائل النورڭ بيڭ اوچ يوز قرق آلتيده شفادارانه أطرافه إنتشارينڭ تاريخنه و معجزاتِ أحمديه عليه الصلاة والسلام نامنده اولان رسالهِٔ خارقهنڭ زمانِ تأليفنه تام تامنه توافقيدر. شو توافق هم مناسبتِ معنويهيى تأييد و اونڭله تأيّد ايدر، هم رمزدن إشارت درجهسنه چيقارييور.
— 101 —
اون يدنجى آيت:
فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِىَ اللّٰهُ لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ
دهكى
قُلْ حَسْبِىَ اللّٰهُ لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ
نڭ مقامِ جفريسى شدّهلى لاملر برر لام و شدّهلى كاف بر كاف صاييلمق جهتيله بيڭ اوچ يوز يگرمى طوقوز (١٣٢٩) ايدهرك، حربِ عمومينڭ باشلانغيجى زماننده رسائل النورڭ باشلانغيجى اولان إشارات الإعجاز تفسيرينڭ تاريخِ تأليفنه تام تامنه توافقله برابر، شدّهلى كاف ايكى كاف صاييلمق جهتيله بيڭ اوچ يوز قرق طوقوز (١٣٤٩) ايدهرك حربِ عمومينڭ ويرديگى صارصينتيلر زماننده رسائل النورڭ حَسْبِىَ اللّٰهُ دييهرك أهلِ دنيادن هيچ بر يرده حمايه گورمهدن بلكه تهاجمه هدف اولمقله برابر چكينميهرك يالڭز باشلريله مشكلات ايچنده أنوارِ قرآنيهيى نشر ايتدكلرى عين تاريخه تام تامنه توافقى ايسه، هر جهتيله عينِ شعور اولان آياتده ألبته تصادفى اولاماز. بلكه بو گبى آيتلر، أڭ مشكل زمان اولان بو عصره دخى خصوصى باقارلر و او آياتى كنديلرينه رهبر إتّخاذ ايدن بر قسم شاكردلرينه خصوصى إلتفات ايدوب إلتفاتلريله تشجيع ايدرلر.
بو آيت، سابق آيتلر گبى مناسبتِ معنويهسى گرچه ظاهرًا گورونمييور؛ فقط بر جهتله رسائل النور ايله بر نوع مناسبتى واردر. شويله كه: اون اوچ سنهدر (حاشيه): تأليف تاريخنه گورهدر. بو آيت رسالة النور مؤلّفنڭ و صوڭره خاص شاكردلرينڭ مغربدن صوڭره بر وردِ خصوصيلريدر. هم بو آيتڭ معناسنه بو زمانده تام مظهر و هركس اونلردن چكينمهسندن فتور گتيرميهرك حَسْبِىَ اللّٰهُ دييوب متوكّلانه مشكلاتِ عظيمه ايچنده أنوارِ ايمانيهيى و أسرارِ قرآنيهيى نشر ايدن، أهلِ ايمانى مأيوسيتدن قورتاران باشده رسالة النور و شاكردلريدر.
اون سكزنجى آيت:
اِنَّ حِزْبَ اللّٰهِ هُمُ الْغَالِبُونَ
در. بو آيت مئاليله حزب اللّٰهڭ ظاهرى مغلوبيتندن گلن مأيوسيتى إزاله ايچون قدسى بر تسلّى ويرر و حزب اللّٰه اولان حزبِ قرآنينڭ حقيقتده و عاقبتده غلبهسنى خبر ويرر. و بو عصرده حزبِ قرآنينڭ
— 102 —
حدسز أفرادندن رسائل النور شاكردلرى تظاهر ايتدكلرندن بو آيتڭ كلّى معناسنده خصوصى داخل اولمالرينه بر أماره اولارق مقامِ جفريسى اولان بيڭ اوچ يوز أللى (١٣٥٠) عددى ايله رسائل النور شاكردلرينڭ ظاهرى مغلوبيتلرى و بر سنه صوڭره محبوسيتلرى ايچنده معنوى غلبهلرى و متانتلرى و حقلرنده ياپيلان مدهش إمحا پلاننى عقيم بيراقان إخلاصلرى و قوّهِٔ معنويهلرى تظاهر ايتمهسنڭ رومى تاريخى اولان بيڭ اوچ يوز أللى و أللى بر و أللى ايكى (١٣٥٠-١٣٥١-١٣٥٢) عددينه تام تامنه توافقى ألبته شفقتكارانه، تسلّيتدارانه بر رمزِ قرآنيدر.
اون طوقوزنجى آيت:
وَ الَّذِينَ اٰمَنُوا مَعَهُ نُورُهُمْ يَسْعٰى بَيْنَ اَيْدِيهِمْ وَ بِاَيْمَانِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا اَتْمِمْ لَنَا نُورَنَا وَ اغْفِرْلَنَا
شو آيتڭ عموم معناسندهكى طبقهلرندن بر طبقهِٔ إشاريهسى بو عصره دخى باقييور. چونكه
يَقُولُونَ رَبَّنَا اَتْمِمْ لَنَا نُورَنَا
هم معناجه قوّتلى مناسبتى وار، هم جفرجه بيڭ اوچ يوز يگرمى آلتى (١٣٢٦) ايدهرك او تاريخدهكى حرّيت إنقلابندن نشئت ايدن فورطنهلرڭ هنگامنده هر شيئى صارصان او فورطنهلرڭ و حربلرڭ ظلماتندن قورتولمق ايچون نور آرايان مؤمنلر ايچنده، رسائل النور شاكردلرى آز بر زمان صوڭره تظاهر ايتدكلرندن بو آيتڭ أفرادِ كثيرهسندن بو عصرده بر ماصدقى اونلر اولديغنه بر أمارهدر. وَاغْفِرْلَنَا جملهسى بيڭ اوچ يوز آلتمشه (١٣٦٠) باقييور. ديمك بوندن بش آلتى سنه صوڭره إستغفار دورهسيدر. رسائل النور شاكردلرى او زمانده إستغفار درسنى ويرهجگنى رمزًا بر ايمادر.
يگرمنجى آيت:
وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْاٰنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ
شو آيتِ عظيمه صريحًا عصرِ سعادتده نزولِ قرآنه باقديغى گبى، سائر عصرلره دخى معناىِ إشاريسيله باقار. و قرآنڭ سماسندن إلهامى بر صورتده گلن شفادار نورلره إشارت ايدر. ايشته طوغريدن طوغرىيه طبيبِ قلوب اولان قرآنِ حكيمڭ فيضندن و ضياسندن إقتباس اولونان رسالة النور، بنم چوق تجربهلرمله عموم معنوى دردلريمه شفا اولديغى گبى، رسائل النور شاكردلرى دخى تجربهلريله بنى تصديق ايدييورلر. ديمك رسائل النور
— 103 —
بو آيتڭ بر معناىِ إشاريسنده داخلدر. و بو دخولنه بر أماره اولارق
مَا هُوَ شِفَاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ
نڭ مقامِ جفريسى بيڭ اوچ يوز اوتوز طوقوز (١٣٣٩) ايدهرك عين تاريخده قرآندن إلهام اولونان رسائل النور بو عصرڭ معنوى و مدهش خستهلقلرينه شفا اولمقله ميدانه چيقمغه باشلاماسندن، بو آيت اوڭا خصوصى رمز ايتديگنه بڭا قناعت ويرييور. بن كندى قناعتمى يازدم، قناعته إعتراض ايديلمز.
يگرمى برنجى آيت ويا آيتلر:
قُلْ اِنَّنِى هَدٰينِى رَبِّى اِلٰى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ ٭ وَ هَدٰيهُ اِلٰى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ
سكز طوقوز آيتلرده "صراطِ مستقيم"ه نظرى چويرييورلر. و بو طوغرى، إستقامتلى يولى بولمق ايچون دائما قرآنڭ نورندن هر عصرده او عصرڭ ظلمتلرينى طاغيدهجق و إستقامت يولنى تنوير ايدهجك قرآندن گلن نورلر اولمقله و بو دهشتلى و فورطنهلى عصرده او طوغرى يولى شاشيرتميهجق بر صورتده گوسترن باشده شيمديلك رسالة النور تظاهر ايتديگندن، هم بو "صراط مستقيم" كلمهسنڭ مقامِ جفريسى (تنوين "نون" صاييلمق جهتيله) بيڭ (١٠٠٠) ايدر. مدّه اولمازسه طوقوز يوز طقسان طوقوز (٩٩٩) ايدهرك يالڭز بر ويا ايكى فرقله
(حاشيه): يعنى رسالة النورڭ مرتبهسى ايكنجى و اوچنجيده اولديغنه إشارتدر. وحى دگل و اولاماز، بلكه إلهام و إستخراجدر.
رسالة النور عددى اولان طوقوز يوز طقسان سكزه (٩٩٨) توافقله، سكز طوقوز آيتلرده "صراط مستقيم" كلمهلرى بو مذكور ايكى آيت گبى رسالة النورى "صراطِ مستقيم"ڭ أفرادينه خصوصى إدخال ايدوب رمزًا اوڭا باقديرر و إستقامتنه إشارت ايدر. أگر صِرَاطٍ دهكى تنوين صاييلمازسه، اَلنُّورِ دهكى شدّهلى "نون" بر "نون" صاييلير، ينه توافق ايدر.
هم ناصلكه بو آيت رسالهِٔ النوره إسميله باقييور، اويله ده اونڭ إستحضارات زماننه ده باقار. چونكه هَدٰينِى رَبِّى اِلٰى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ ڭ مقامِ جفريسى بيڭ
— 104 —
اوچ يوز اون آلتى (١٣١٦) ايدهرك رسالة النور مؤلّفنڭ إختيارسز اولارق إستحضاراتِ نوريهده بولونديغى و عموم معلوماتنى قرآنڭ فهمنه باصامقلر ياپديغى أڭ حرارتلى تاريخى اولان بيڭ اوچ يوز اون آلتى عددينه تام تامنه توافقى ألبته أوّلكى إشاراتى تأييد و اونڭله تأيّد ايدهرك رسالة النورى دائرهِٔ حريمنه رمزًا بلكه إشارةً داخل ايدييور.
جاىِ دقّت و أهمّيتلى بر توافقدر كه: رسالة النور مؤلّفى بيڭ اوچ يوز اون آلتى (١٣١٦) صيرهلرنده مهمّ بر إنقلابِ فكرى گچيردى. شويله كه:
او تاريخه قدر علومِ متنوّعهيى، يالڭز علمله تنوّر ايچون مراق ايدردى، اوقوردى، اوقوتوردى. فقط بردن او تاريخده مرحوم والى طاهر پاشا واسطهسيله آوروپانڭ قرآنه قارشى مدهش بر سوءِ قصدلرى وار اولديغنى بيلدى. حتّى بر غزتهده إنگليزڭ بر مستملكات ناظرى ديمش:
"بو قرآن، إسلام ألنده واركن بز اونلره حقيقى حاكم اولامايز. بونڭ سقوطنه چاليشملىيز." ديديگنى ايشيتدى، غيرته گلدى. بردن مقامِ جفريسى بيڭ اوچ يوز اون آلتى (١٣١٦) اولان فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ فرماننى معنًا ديڭلهيهرك بر إنقلابِ فكرى ايله مراقنى دگيشديردى. بتون بيلديگى علومِ متنوّعهيى قرآنڭ فهمنه و حقيقتلرينڭ إثباتنه باصامقلر ياپارق هدفنى و غايهِٔ علميهسنى و نتيجهِٔ حياتنى، يالڭز قرآنى بيلدى. و قرآنڭ إعجازِ معنويسى، اوڭا رهبر و مرشد و استاد اولدى. فقط مع التأسّف او گنجلك زماننده چوق آلداتيجى عارضهلر يوزندن بِالفعل او وظيفهنڭ باشنه گچمهدى. بر زمان صوڭره حربِ عمومينڭ طرّاقه و گورولتيسى ايله اوياندى. او ثابت فكر جانلاندى، بِالقوّهدن بِالفعله چيقمغه باشلادى.
ايشته هم اوڭا، هم رسالة النوره چوق علاقهسى بولونان بو بيڭ اوچ يوز اون آلتى (١٣١٦) تاريخنه چوق آيتلر متّفقًا باقارلر. مثلا: ناصلكه
هَدٰينِى رَبِّى اِلٰى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ
آيتى تام تامنه توافقله إشارت ايدر. عينًا اويله ده؛ بر آيتِ مشهوره اولان
اِنَّ رَبِّى عَلٰى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ
مقامِ جفريسى شدّهلى "نون" بر "نون" صاييلسه
— 105 —
و تنوين صاييلمازسه بيڭ اوچ يوز اون آلتى ايدهرك عينًا تام تامنه او تاريخه إشارت ايدر. هم ناصلكه يدى سكز سورهلرده گلن آيتلر و او آيتلرده گلن "صراط مستقيم" جملهلرى رسالة النور إسمنه توافقله برابر، بو مذكور ايكى آيت گبى بر قسمى رسالة النور تأليفنڭ تاريخنى ده گوسترر. عينًا اويله ده؛ يدى عدد سورهلرڭ باشلرنده يدى دفعه تِلْكَ اٰيَاتُ الْكِتَابِ جملهِٔ قدسيهسى مقامِ جفريسى اولان بيڭ اوچ يوز اون آلتى ويا يدى (١٣١٦-١٣١٧) ايدهرك عينًا تام تامنه او بيڭ اوچ يوز اون آلتى تاريخنه توافقله إشارت ايتديگى گبى، طٰس تِلْكَ اٰيَاتُ الْقُرْاٰنِ آيتى دخى عينًا بيڭ اوچ يوز اون آلتى ايدهرك او بيڭ اوچ يوز اون آلتى تاريخنه توافقله إشارت ايدر.
گويا ناصلكه عصرِ سعادتده قرآندهكى ايمان حقيقتلرينه علامتلر، دليللر و او كتابِ مبينڭ دعوالرينه برهانلرى و حجّتلرى گوزلره ده گوسترمك معناسنده تكرار ايله
تِلْكَ اٰيَاتُ الْكِتَابِ ٭ تِلْكَ اٰيَاتُ الْكِتَابِ ٭ تِلْكَ اٰيَاتُ الْقُرْاٰنِ
فرمانلريله قرآنِ معجز البيان إعلانات ياپييور. اويله ده، بو دهشتلى عصرده دخى بر معناىِ إشاريسيله او آياتِ فرقانيهنڭ برهانلرى و حقّانيتنڭ علامتلرى و حقيقتلرينڭ حجّتلرى و حق كلام اللّٰه اولديغنه دليللرى اولان رسائل النوره معناىِ إشاريسيله، علامت و برهان و أماره و دليل معناسيله آياتڭ آيتلرى دييه تكرار ايله تِلْكَ اٰيَاتُ الْكِتَابِ فرمان ايدهرك نظرِ دقّتى قرآن حسابنه بو عصره و بو عصردهكى رسائل النوره چويرييور إعتقاد ايدييورم.
أوت هر بر جهت ايله عينِ شعور اولان آياتِ قرآنيهنڭ بويله يگرمى وجهله و يگرمى پارمقله عين شيئه متّفقًا إشارتلرى تصريح درجهسنده بڭا قناعت ويرييور. بنم قناعتمه إشتراك ايتمهين بو إتّفاقه نه دييهجك و نه دييهبيلير؟ هانگى قوّت بو إتّفاقى بوزار؟ رسائل النور بو عصره گلن إشاراتِ قرآنيهيه خصوصى بر مدارِ نظر اولديغنه كيمڭ شبههسى وارسه، قرآنڭ قرق وجهله معجزهسنى إثبات ايدن معجزاتِ قرآنيه نامندهكى يگرمى بشنجى سوز و يگرمنجى سوزڭ ايكنجى مقامنه و حشره دائر اوننجى سوز و يگرمى طوقوزنجى سوزلره باقسين، شبههسى إزاله اولمازسه گلسين پارمغنى گوزيمه صوقسون.
— 106 —
يگرمى ايكنجى آيت و آيتلر:هم يونس، هم يوسف، هم رعد، هم حجر، هم شعراء، هم قَصَصْ، هم لقمان سورهلرينڭ باشلرنده بولونان تِلْكَ اٰيَاتُ الْكِتَابِ إعلانِ قدسيسيدر. يگرمى برنجى آيتڭ خاتمهسنده بونڭ مناسبتِ معنويهسى بر درجه بيان ايديلمش. جفريسى ايسه، بو آيتده اوچ "ت" بيڭ ايكى يوز ايدر و ايكى "ك" ايكى "ل" يوز ايدر؛ يكونى بيڭ اوچ يوز. بر "ى" بر "ب" درت ويا بش "ألف" مجموعى بيڭ اوچ يوز اون آلتى ويا اون يدى (١٣١٦-١٣١٧) ايدهرك رسائل النور مؤلّفى بر إنقلابِ فكرى ايله علومِ متنوّعهيى قرآنڭ حقائقنه چيقمق ايچون باصامقلر ياپديغى بر تاريخه تام تامنه توافقى مناسبتِ معنويهسنڭ قوّتنه إستنادًا ديرز:
او توافق رمز ايدر كه: بو عصرده رسائل النور دينيلن اوتوز اوچ عدد سوز و اوتوز اوچ عدد مكتوب و اوتوز بر عدد لمعهلر، بو زمانده، كتابِ مبيندهكى آيتلرڭ آيتلريدر. يعنى، حقائقنڭ علامتلريدر و حق و حقيقت اولديغنڭ برهانلريدر. و او آيتلردهكى حقائقِ ايمانيهنڭ غايت قوّتلى حجّتلريدر. و تِلْكَ كلمهِٔ قدسيهسنڭ إشارتِ حسّيهسيله گوزلره دخى گورونهجك درجهده ظاهر اولديغنى إفاده ايدن بويله إشارته لايق دليللريدر دييه رمزًا رسائل النورى بر إشارى معناسنڭ كلّى دائرهسنه خصوصى و مدارِ نظر بر فردى اولارق داخل ايدييور.
الحاصل: ناصلكه بو آيتده بولونان إشارى معنا يدى سورهده يدى إشارت حكمنده اولوب دلالت، بلكه صراحت درجهسنه چيقييور. عينًا اويله ده: صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ دهكى رمز دخى، يدى سكز سورهلرده بولونمقله يدى سكز رمز حكمنده اولارق او رمزى إشارت، بلكه دلالت، بلكه صراحت درجهسنه چيقارييور.
إخطار: كلفتسز اولمق اوزره بردن خاطره گلن إشارات قيد ايديلدى. تكلّفه گيرمهمك ايچون إشارتلى اوتوز اوچ آيتڭ چوق إشاراتى قيد ايديلمدى.
يگرمى اوچنجى آيت:
عَسٰى رَبُّنَا اَنْ يُبْدِلَنَا خَيْرًا
شو آيت هر عصره باقديغى گبى بو عصره ده باقييور و بو عصرده كابوسلى بر رؤيا گبى مصيبتلره دوشن و
— 107 —
ربِّ رحيمندن اونى خيره تبديل ايتمهسنى رجا ايدنلر ايچنده رسائل النور شاكردلرينه خصوصى رمز ايتديگنه بر أمارهسى شودر كه: بو آيتڭ مقامِ جفريسى اولان بيڭ اوچ يوز قرق بشده (١٣٤٥) أهمّيتلى رسالهلر تأليف ايله برابر، فوق العاده حادثهلر وقوعه گلمگه خاضرلانديلر. و او رسائل النورڭ مركزِ إنتشارى اولان بارلا قريهسنده زياده صيقنتى مؤلّفنه ويريلدى. و خصوصى كوچك مسجدينه ايليشلديگى زمان رسائل النور شاكردلرى قوّتلى بر رجا ايله درگاهِ إلٰهيهيه إلتجا ايدوب "يا ربّ! بو مدهش رؤيايى خيره تبديل أيله" دييوب يالوارديلر. هركسڭ مأيوسيتلرينه مقابل پك قوّتلى بر اُميد و رجا ايله مسلمانلرڭ قوّهِٔ معنويهلرينى تقويه ايتديلر. بو آيتڭ بردن كلفتسز خاطره گلنى بو قدردر. يوقسه أسرارى چوقدر. تكلّف اولماسين دييه قيصه كسدم.
يگرمى دردنجى آيت و آيتلر:هم سورهِٔ زُمَر، هم سورهِٔ جاثيه، هم سورهِٔ أحقافڭ باشلرنده بولونان
تَنْزِيلُ الْكِتَابِ مِنَ اللّٰهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ
آياتِ عظيمهلريدر. شو آيتلر دخى يگرمى ايكنجيدهكى آيتلر گبى رسالة النورڭ إسمنه و ذاتنه، هم تأليف و إنتشارينه بر معناءِ رمزيله باقييورلر.
ايضاحدن أوّل مهمّ بر إخطار
(لزوملى درت بش نقطه بيان ايديلهجك.)
برنجى نقطه:حديثده وارد اولديغى گبى، "هر بر آيتڭ معنا مرتبهلرنده بر ظاهرى، بر باطنى، بر حدّى، بر مطّلعى واردر. و بو درت طبقهدن هر بريسنڭ (حديثجه "شجون و غصون" تعبير ايديلن) فروعاتى، إشاراتى، دال و بوداقلرى واردر." مئالندهكى حديثڭ حكميله، قرآن حقّنده نازل اولان بو آيتِ قدسيه، فرعى بر طبقهدن و بر معناىِ إشاريسيله ده قرآن ايله مناسبتى چوق قوّتلى بر تفسيرينه باقمق، شأننه بر نقيصه دگل، بلكه او لسان الغيبدهكى إعجازِ معنويسنڭ مقتضاسيدر.
ايكنجى نقطه:بر طبقهنڭ معناىِ إشاريسنڭ كلّيتندهكى أفرادينڭ بو عصرده
— 108 —
تظاهر ايدن و مناسبتى پك قوّتلى بر فردى رسالة النور اولديغنى، اونى اوقويان هركس تصديق ايدر. أوت بن، رسالة النورڭ خاص شاكردلرينى إشهاد ايدهرك ديرم:
رسالة النور سائر تأليفات گبى علوم و فنوندن و باشقه كتابلردن آلينمامش. قرآندن باشقه مأخذى يوق، قرآندن باشقه استادى يوق، قرآندن باشقه مرجعى يوقدر. تأليف اولديغى وقت هيچ بر كتاب مؤلّفنڭ ياننده بولونمييوردى. طوغريدن طوغرىيه قرآنڭ فيضندن مُلْهَمْدر و سماءِ قرآنيدن و آياتنڭ نجومندن، ييلديزلرندن اينييور، نزول ايدييور.
اوچنجى نقطه:رسائل النور باشدن باشه إسمِ حكيم و رحيمڭ مظهرى اولديغندن بو اوچ آيتڭ آخرلرى إسمِ حكيم ايله و گلهجك يگرمى بشنجى دخى رحمٰن و رحيم ايله باغلاملرى مناسبتِ معنويهيى جدًّا قوّتلنديرييور. ايشته بو قوّتلى مناسبتِ معنويهيه بناءً ديرز كه: تَنْزِيلُ الْكِتَابِ جملهسنڭ صريح بر معناسى عصرِ سعادتده وحى صورتيله كتابِ مبينڭ نزولى اولديغى گبى، معناىِ إشاريسيله ده، هر عصرده او كتابِ مبينڭ مرتبهِٔ عرشيهسندن و معجزهِٔ معنويهسندن فيض و إلهام طريقيله اونڭ گيزلى حقيقتلرى و حقيقتلرينڭ برهانلرى اينييور، نزول ايدييور دييهرك شو عصرده بر شاكردينى و بر لمعهسنى جناحِ حمايتنه و دائرهِٔ حريمنه بر خصوصى إلتفاتله آلييور.
دردنجى نقطه:ايشته بو رسالهده مذكور اوتوز اوچ آيتِ مشهورهنڭ بِالإتّفاق تكلّفسز، معناجه و جفرجه رسائل النورڭ باشنه پارمق باصمالرى و باشده آيت النور اون پارمقله اوڭا إشارت ايتمهسى و أسكيدن بَرى علما اورتهسنده و أديبلر مابيْننده مشهور بر دستور و حقيقتلى بر مدارِ إستخراجات و حتّى خصوصى تاريخلرده و مزار طاشلرنده أديبلرڭ إستعمال ايتدكلرى معروف بر قانونِ علمى ايلهدر. أگر او قانونه تصنّع قاريشمازسه، إشارتِ غيبيه اولابيلير. أگر صنعى و قصدى ياپيلسه، يالڭز بر لطافت، بر ظرافت، بر جزالت اولور.
أوت أديبلر خصوصى و شخصى تاريخلرده اونڭ تقليدينى ياپمقله كلاملرينى گوزللشديردكلرى، هم جفر علمنڭ أڭ أساسلى بر قاعدهسى و مهمّ بر آناختارى اولان
— 109 —
مقامِ أبجدى ايله إشارت ايسه؛ هر جهتله عينِ شعور و نفسِ علم و محضِ إراده و تصادفى حاللرى اولميان و لزومسز مادّهلرى بولونميان قرآنڭ بو قدر آياتِ مشهورهسى إجماع ايله و إتّفاقله رسالهِٔ النوره إشارت و توافقلرى صراحت درجهسنده اونڭ مقبوليتنه بر شهادتدر و حق اولديغنه بر إمضادر و شاكردلرينه بر بشارتدر.
بشنجى نقطه:بو حسابِ أبجدى، مقبول و عمومى بر دستورِ علمى و بر قانونِ أدبى اولديغنه دليللر پك چوقدر. بوراده يالڭز درت بش دانهسنى نمونه ايچون بيان ايدهجگز:
برنجيسى: بر زمان بنى إسرائيل عالملرندن بر قسمى حضورِ پيغمبريده سورهلرڭ باشلرندهكى الٓمٓ ٭ كهٰيٰعٓصٓ گبى مقطّعاتِ حروفيهيى ايشيتدكلرى وقت، حسابِ جفرى ايله ديديلر: "يا محمّد! سنڭ امّتڭڭ مدّتى آزدر." اونلره مقابل ديدى: "آز دگل." سائر سورهلرڭ باشلرندهكى مقطّعاتى اوقودى و فرمان ايتدى: "داها وار." اونلر صوصديلر.
ايكنجيسى: حضرتِ على رضى اللّٰه عنهڭ أڭ مشهور قصيدهِٔ جلجلوتيهسى، باشدن نهايته قدر بر نوع حسابِ أبجدى و جفر ايله تأليف ايديلمش و اويله ده مطبعهلرده باصيلمش.
اوچنجيسى: جعفرِ صادق رضى اللّٰه عنه و محيى الدينِ عربى (رض) گبى أسرارِ غيبيه ايله اوغراشان ذاتلر و أسرارِ حروف علمنه چاليشانلر، بو حسابِ أبجدىيى غيبى بر دستور و بر آناختار قبول ايتمشلر.
دردنجيسى: يوكسك أديبلر بو حسابى، أدبى بر قانونِ لطافت قبول ايدوب، أسكى زماندن بَرى اونى إستعمال ايتمشلر. حتّى لطافتڭ خاطرى ايچون، إرادى و صنعى و تقليدى اولمامق لازم گليركن، صنعى و قصدى بر صورتده او غيبى آناختارلرڭ تقليدينى ياپييورلر.
بشنجيسى: علومِ رياضيه علماسنڭ مناسبتِ عدديه ايچنده أڭ لطيف دستورلرى و عوامجه خارقه گورونن قانونلرى، بو حسابِ توافقينڭ جنسندندرلر. حتّى فطرتِ أشياده
— 110 —
فاطرِ حكيم بو توافقِ حسابىيى بر دستورِ نظام و بر قانونِ وحدت و إنسجام و بر مدارِ تناسب و إتّفاق و بر ناموسِ حُسن و إتّساق ياپمش. مثلا؛ ناصلكه ايكى ألڭ و ايكى آياغڭ پارمقلرى، أعصابلرى، كميكلرى، حتّى حجيراتلرى، مساماتلرى حسابجه بربرينه توافق ايدرلر. اويله ده؛ بو آغاج، بو بهارده و گچن بهاردهكى چيچك، ياپراق، ميوهجه توافق ايتديگى گبى، بو بهارده دخى آز بر فرقله گچن بهاره توافق و إستقبال بهارلرى دخى ماضى بهارلرينه إختيار و إرادهِٔ إلٰهيهيى گوسترن سرلى و آز فرقله موافقتلرى، صانعِ حكيمِ ذو الجمالڭ وحدتنى گوسترن قوّتلى بر شاهدِ وحدانيتدر.
ايشته مادام بو توافقِ جفرى و أبجدى، بر قانونِ علمى و بر دستورِ رياضى و بر ناموسِ فطرى و بر اصولِ أدبى و بر آناختارِ غيبى اولويور. ألبته منبعِ علوم و معدنِ أسرار و فطرتڭ ترجمانِ آياتِ تكوينيهسى و أدبياتڭ معجزهِٔ كبراسى و لسان الغيب اولان قرآنِ معجز البيان، او قانونِ توافقىيى إشاراتنده إستخدام، إستعمال ايتمهسى إعجازينڭ مقتضاسيدر.
إخطار بيتدى، شيمدى صدده گلييورز.
سورهِٔ زُمَر، جاثيه، أحقافڭ باشلرندهكى
تَنْزِيلُ الْكِتَابِ مِنَ اللّٰهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ
اولان آيتلر، سابق إخطارڭ ايكنجى نقطهسنده، مناسبتِ معنويهسى بيان ايديلديگندن بوراده يالڭز جفرى رمزينى بيان ايدهجگز.
شويله كه: ايكى "ت" سكز يوز، ايكى "نون" يوز، ايكى "م" سكسان، ايكى "ك" قرق، اوچ "ز" يگرمى بر، اوچ "ى" اوتوز، بر "ب" بر "ح" اون، "لفظ اللّٰه" آلتمش يدى، بر "ع" يتمش، درت "ل" درت "ألف" يوز يگرمى درت اولوب يكونى بيڭ اوچ يوز قرق ايكى (١٣٤٢) ايدهرك بو عصرڭ شو تاريخنه نظرِ دقّتى جلب ايتمكله برابر، قرآنڭ تنزيليله چوق علاقهدار بر نوره پارمق باصييور. و او تاريخدن آز صوڭره معجزاتِ أحمديه (عصم) رسالهسى و يگرمنجى و يگرمى دردنجى مكتوبلر گبى رسالة النورڭ أڭ نورانى جزءلرى ميدانِ إنتشاره چيقمالرى و قرآنڭ قرق وجهله
— 111 —
إعجازينى إثبات ايدن معجزاتِ قرآنيه رسالهسيله حشره دائر اوننجى سوزڭ ايكيسنڭ قرق ايكيده إنتشارلرى و قرق آلتيده فوق العاده إشتهارلرى عين تاريخده اولماسى بر قوّتلى أمارهدر كه، بو آيت اوڭا خصوصى بر إلتفاتى وار. هم ناصلكه بو آيتلر تأليف و إنتشارينه إشارت ايدرلر، اويله ده؛ يالڭز تَنْزِيلُ الْكِتَابِ كلمهسى رسالة النورڭ إسمنه (شدّهلى "نون" بر "نون" صاييلمق جهتيله) غايت جزئى بر فرقله توافق ايدوب رمزًا باقار، كندينه قبول ايدر. چونكه تَنْزِيلُ الْكِتَابِ كلمهسى طوقوز يوز أللى بر (٩٥١) ايدهرك رسالة النورڭ مقامى اولان طوقوز يوز قرق سكزه (٩٤٨) سرلى اوچ فرقله توافق نقطهسندن باقار.
بردن خاطره گلدى كه: بو اوچ فرقڭ سرّى ايسه رسالة النورڭ مرتبهسى اوچنجيده اولماسيدر. يعنى وحى دگل و اولاماز. هم عموميتله دخى إلهام دگل، بلكه أكثريتله قرآنڭ فيضيله و مدديله قلبه گلن سنوحات و إستخراجاتِ قرآنيهدر.
جاىِ دقّتدر كه، برنجى حٰمٓ اولان سورهِٔ مؤمنده
تَنْزِيلُ الْكِتَابِ مِنَ اللّٰهِ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ
مقامِ جفريسى، بعض مهمّ آيتلر گبى بيڭ اوچ يوز يتمشه (١٣٧٠) باقييور. عجبا اون بش يگرمى سنه صوڭره باشقه بر نورِ قرآن ظهور مى ايدهجك، ياخود رسائل النورڭ بر إنكشافِ فوق العاده ايله بر فتوحاتى مى اولاجق بيلمديگمدن او قپويى آچامييورم.
يگرمى بشنجى آيت:
حٰمٓ ٭ تَنْزِيلٌ مِنَ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
آيتِ قدسيهسيدر. بو آيتڭ معناىِ إشاريسى، رسائل النور ايله مناسبتى چوق قوّتليدر. بر جهتى شودر كه: رسالة النورڭ و شاكردلرينڭ مسلگى، درت أساس اوزرينه گيدييور.
برنجيسى تفكّردر؛ حكيم إسمنه باقييور.
برى ده شفقتدر، حدسز اولان فقرينى حسّ ايتمكدر كه؛ رحمٰن و رحيم إسملرينه باقييور.
— 112 —
هم شو آيت ناصلكه رسائل النورڭ تأليف و تكمّل تاريخنه توافقله پارمق باصييور، اويله ده تَنْزِيلٌ كلمهسيله (وقف محلّى اولماديغندن تنوين "نون" صاييلمق جهتيله) مقامى بش يوز قرق يدى (٥٤٧) اولارق سوزلرڭ ايكنجى و اوچنجى إسمى اولان رسائل النور و رسالهِٔ نورڭ عددى اولان بش يوز قرق سكز ويا قرق طوقوزه (٥٤٨-٥٤٩) شدّهلى "نون" بر "نون" صاييلمق جهتيله پك جزئى و سرلى بر ويا ايكى فرقله توافق ايدهرك رمزًا اوڭا باقار، دائرهسنه آلير.
هم
حٰم ٭ تَنْزِيلٌ مِنَ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
ڭ مقامِ جفريسى، بر وجهله، يعنى تنوين "نون" صاييلسه و شدّهلى ايكى "ر"دهكى لامِ أصلى حساب ايديلسه حٰمٓ، حَا مِيمْ تلفّظده اولديغى گبى اولسه، بيڭ اوچ يوز أللى درت ويا بش (١٣٥٤-١٣٥٥) ايدر. و ديگر بر وجهده، يعنى تنوين صاييلمازسه بيڭ اوچ يوز درت (١٣٠٤) ايدر؛ اوچنجى وجهده، يعنى تلفّظده بولونميان ايكى "ل" حسابه گيرمزسه بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤) ايدر.
برنجى وجهده تام تامنه رسائل النورڭ تأليفجه بر درجه تكمّلى و فوق العاده أهمّيت كسب ايتمهسى و فورطنهلره طوتولماسى و شاكردلرى قدسى بر تسلّىيه محتاج اولدقلرى عربى تاريخيله شو بيڭ اوچ يوز أللى بش و أللى درت تاريخنه، هم اوتوز بر عدد لمعهلردن عبارت اولان "اوتوز برنجى مكتوب"ڭ تأليف زماننه، هم او مكتوبڭ اوتوز برنجى لمعهسنڭ وقتِ ظهورينه و او لمعهدن برنجى شعاعڭ تأليفنه و او شعاعڭ يگرمى طوقوز مقامنده اوتوز اوچ عدد آياتڭ رسالهِٔ نوره إشارتلرى إستخراج ايديلديگى هنگامنه و يگرمى بشنجى آيتڭ رسالهِٔ نوره ايمالرى يازيلديغى شو زمانه، شو دقيقهيه، شو حاله تام تامنه توافقى ايسه، قرآنڭ إعجازِ معنويسنه ياقيشييور. غايت لطيف و مژدهلى بر توافقدر.
ايكنجى وجهده، يعنى بيڭ اوچيوز درت (١٣٠٤) مقاميله رسالهِٔ نورڭ ترجمانى، رسالهِٔ نورڭ باصامقلرى اولان مبادئِ علومه بسملهكش اولديغى و فتوحاتِ نوريهده
— 113 —
بسملهسنى چكديگى و فاتحهِٔ حياتِ علميهده
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
اوقوديغى زماننه تام تامنه توافقله پارمق باصييور، آرقهسنى صيواتييور، "هايدى گيت، سلامتله چاليش" رمزًا دييور.
اوچنجى وجهده، يعنى بيڭ ايكى يوز طقسان اوچ ويا درت (١٢٩٣-١٢٩٤) اولان مقامِ جفريسيله او ترجمانڭ بسملهِٔ حياتِ دنيويهسنڭ إبتداسنه تام تامنه توافق سرّيله ايما ايدر كه، اونڭ حياتى چوق دهشتلى دغدغهلرى و فورطنهلرى گورمك و چكمكله برابر دائما رحمٰن و رحيم إسملرينڭ مظهرى اولارق رحمتله محافظه و شفقتله تربيه ايديلهجگنى رمزًا منعمانه خبر ويرييور. بو صورتله قرآنڭ معنوى إعجازندن إخبارِ غيبى نوعنڭ بر شعاعنى گوسترييور.
يگرمى آلتنجى آيت:سورهِٔ هودده
فَمِنْهُمْ شَقِىٌّ وَ سَعِيدٌ
آيتنڭ ايكى سطر صوڭره گلن
وَاَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا فَفِى الْجَنَّةِ
آيتيدر. شو آيتڭ شدّهلى "م" و شدّهلى "ل" و شدّهلى "ن" ايكيشر صاييلمق و اَلْجَنَّةِ دهكى "ت" وقفده اولديغندن "هی" اولمق جهتيله مقامِ جفريسى بيڭ اوچ يوز أللى ايكى (١٣٥٢) اولمقله تام تامنه رسائل النور شاكردلرينڭ أڭ مأيوسيتلى و مصيبتلى زمانلرى اولان بيڭ اوچ يوز أللى ايكى تاريخنه تام تامنه توافقله او آجينهجق حاللرنده قدسى و سماوى بر تسلّى، بر بشارتدر. و آيتڭ مناسبتِ معنويهسى بر ايكى رسالهده، يعنى كراماتِ عَلَويهده و غوثيهده بيان ايديلمشدر.
وَاَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا دهكى سُعِدُوا كلمهسى فَمِنْهُمْ شَقِىٌّ وَ سَعِيدٌ دهكى سَعِيدٌ كلمهسنه قرآن صحيفهسنده تام موازى و مقابل گلمهسى، بو توافقه بر لطافت داها قاتار. بو آيتڭ كلّى و چوق گنيش معناىِ قدسيسنڭ جزئياتندن رسالهِٔ نور شاكردلرى گبى تسلّىيه چوق محتاج بر جزئيسى بو عصرده بيڭ اوچ يوز أللى ايكيده بولونديغنه تام تامنه توافقله إشارت ايدهرك باشنه پارمق باصييور.
— 114 —
أگر فَفِى الْجَنَّةِ كلمهسنده وقف ايديلمزسه و خَالِدِينَ كلمهسيله ربط ايديلسه، او وقت "ت"، "هی" اولماز. فقط داها لطيف تسلّيكار بر توافق اولور. چونكه وَاَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا قاعدهِٔ نحويهجه مبتدادر. فَفِى الْجَنَّةِ خَالِدِينَ اونڭ خبريدر. بو خبر ايسه، مقامِ جفريسى اولان بيڭ اوچ يوز قرق طوقوز (١٣٤٩) عدديله، بيڭ اوچ يوز قرق طوقوز تاريخندن بشارتله رمزًا خبر ويرر. و او تاريخده بولونان قرآن خدمتكارلرندن بر طائفهنڭ أصحابِ جنّت و أهلِ سعادت اولديغنى معناىِ إشاريسيله و توافقِ جفرى ايله إخبار ايدر و بو تاريخده رسالهِٔ نور شاكردلرى قرآن حسابنه فوق العاده خدمتلرى و تنوّرلرى و چوق مهمّ رسالهلرڭ تأليفلرى و باشلرينه گلن شيمديكى مصيبتڭ، دشمنلرى طرفندن إحضاراتى تظاهر ايتديگندن، ألبته بو تاريخه متوجّه و إشارى، تسلّيكار بر بشارتِ قرآنيه أڭ أوّل اونلره باقديغنى گوسترر.
أوت فَفِى الْجَنَّةِ خَالِدِينَ ده شدّهلى (نون) بر (نون) صاييلمق جهتيله (ت) درت يوز، (خ) آلتى يوز؛ بيڭ ايدر. ايكى (ن) يوز، بر (ى) ايكى (ف) بر (ل) ايكى يوز؛ ديگر (ل) اوتوز، ايكنجى (ى) اون، ايكى (ألف) ايكى، بر (ج) اوچ، بر (د) درت، قرق طوقوز ايدر كه؛ يكونى بيڭ اوچ يوز قرق طوقوز (١٣٤٩) ايدر.
بو مژدهِٔ قرآنيهنڭ بيڭدن بر وجهى بزه تماسى، بيڭ خزينهدن زياده قيمتداردر. بو مژدهنڭ بر مژدهجيسى، بر سنه أوّل گورولمش بر رؤياىِ صادقهدر. شويله كه: إسپارطهده باشمزه گلن بو حادثهدن بر آى أوّل بر ذاته رؤياده (اوڭا) دينيلييور كه:
"رسائل النور شاكردلرى، ايمان ايله قبره گيرهجكلر، ايمانسز وفات ايتمزلر."
بز او وقت او رؤيايه چوق سَويندك. ديمك او مژده، بو مژدهِٔ قرآنيهنڭ بر مژدهجيسى ايمش.
(حاشيه): جهان سلطنتندن داها زياده قيمتدار بر مژدهِٔ قرآنيه، بر بشارتِ سماويه بو صحيفهده واردر.
— 115 —
يگرمى يدنجى آيت:سورهِٔ صفّده
يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُا نُورَ اللّٰهِ بِاَفْوَاهِهِمْ وَاللّٰهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ
در. بو آيتدهكى
نُورَ اللّٰهِ بِاَفْوَاهِهِمْ وَاللّٰهُ مُتِمُّ نُورِهِ
جملهسنڭ مقامِ جفريسى، بيڭ اوچ يوز اون آلتى ويا يديدر (١٣١٦-١٣١٧). و بو تاريخ ايسه؛ سابقًا يگرمى برنجى آيتڭ خاتمهسنده ذكر ايديلن إنقلابِ فكرى صددنده؛ آوروپانڭ بر مستملكات ناظرى، قرآنڭ نورينى سوندورمهسنه چاليشماسى تاريخنه و رسائل النور مؤلّفى دخى اوڭا قارشى او إنقلابِ فكرى سايهسنده او نورى پارلاتمغه چاليشماسى عين تاريخه، هم يدى سورهده يدى دفعه تِلْكَ اٰيَاتُ الْكِتَابِ عين تاريخه، هم طٰس تِلْكَ اٰيَاتُ الْقُرْاٰنِ دخى عين تاريخه، هم هَدٰينِى رَبِّى اِلٰى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ دخى عين تاريخه، هم اِنَّ رَبِّى عَلٰى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ دخى شدّهلى "نون" بر "نون" صاييلمق و تنوين صاييلمامق جهتيله عين تاريخه، هم فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ فرمانى دخى عين تاريخه، هم
نُورَ اللّٰهِ بِاَفْوَاهِهِمْ وَاللّٰهُ مُتِمُّ نُورِهِ
دخى عين تاريخه بِالإتّفاق موافقتلرى ألبته رمزدن، إشارتدن، دلالتدن زياده بر صراحتدر كه؛ رسالهِٔ نور او نورِ إلٰهينڭ بر لمعهسى اولاجغنى و دشمنلرى طرفندن گلن شبهات ظلماتنى طاغيدهجغنى معناىِ إشاريسيله مژدهلييور. هم بو جفرى و متعدّد و معنيدار توافقلر ايسه، قوّتلى بر مناسبتِ معنويهيه إستناد ايدرلر.
أوت رسائل النورڭ يوز يگرمى طوقوز رسالهلرى، يوز يگرمى طوقوز ألكتريق لامبالرينڭ شيشهلرى مِثللو قرآن نورِ أعظمندن اوزانان تللرڭ باشلرينه طاقيلوب او نورى نشر ايتدكلرى ميداندهدر. رسالهِٔ نورڭ يارى إسمى ايكى دفعه بو جملهِٔ آيتده بولونماسيله او مناسبتى لطافتلنديرييور.
يگرمى سكزنجى آيت:سورهِٔ توبهده:
يُرِيدُونَ اَنْ يُطْفِئُوا نُورَ اللّٰهِ ِباَفْوَاهِهِمْ وَيَاْبَى اللّٰهُ اِلَّا اَنْ يُتِمَّ نُورَهُ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ
آيتندهكى
نُورَ اللّٰهِ ِباَفْوَاهِهِمْ وَيَاْبَى اللّٰهُ اِلَّا اَنْ يُتِمَّ نُورَهُ
جملهسى، قوّتلى و لطافتلى مناسبتِ معنويهسيله برابر شدّهلى
— 116 —
"لاملر" برر "ل" و شدّهلى "م" أصل كلمهدن اولديغندن ايكى "م" صاييلمق جهتيله بيڭ اوچ يوز يگرمى درت (١٣٢٤) ايدهرك، آوروپا ظالملرى دولتِ إسلاميهنڭ نورينى سوندورمك نيّتيله مدهش بر سوءِ قصد پلانى ياپدقلرى و اوڭا قارشى توركيه حميتپرورلرى، حرّيتى يگرمى درتده إعلانيله او پلانى عقيم بيراقمغه چاليشدقلرى حالده، مع التأسّف آلتى يدى سنه صوڭره، حربِ عمومى نتيجهسنده ينه او سوءِ قصد نيّتيله ثَوْر معاهدهسنده قرآنڭ ضررينه غايت آغير شرائطله كافرانه فكرلرينى ينه إجرا ايتمك اولان پلانلرينى عقيم بيراقمق ايچون تورك ملّيتپرورلرى جمهوريتى إعلانله مقابلهيه چاليشدقلرى تاريخى اولان بيڭ اوچ يوز يگرمى درده، تا اوتوز درده، تا أللى درده تام تامنه توافقله، او هرج و مرج ايچنده قرآنڭ نورينى محافظهيه چاليشانلر ايچنده رسائل النور مؤلّفى يگرمى درتده (١٣٢٤) و رسائل النورڭ مقدّماتى اوتوز درتده (١٣٣٤) و رسائل النورڭ نورانى جزءلرى و فداكار شاكردلرى أللى درتده (١٣٥٤) مقابلهيه چاليشمالرى گوزه چارپييور. حتّى حقيقتِ حالى بيلمهين بر قسم أهلِ سياستى تلاشه سَوق ايتديلر. و بو إطفا سوءِ قصدينه قارشى تنوير وظيفهسنى تام ايفا ايتدكلرندن بو آيتڭ معناىِ إشاريسى جهتنده بر مدارِ نظرى اولدقلرينه قوّتلى بر أمارهدر. شيمدى إسلاملر ايچنده نورِ قرآنه مخالف حالتلرڭ أكثريسى، او سوءِ قصدلرڭ و ثَوْر معاهدهسى گبى غدّارانه معاهدهلرڭ وخيم نتيجهلريدر.
أگر شدّهلى "م" دخى شدّهلى "لاملر" گبى بر صاييلسه، او وقت بيڭ ايكى يوز سكسان درت (١٢٨٤) ايدر. او تاريخده آوروپا كافرلرى دولتِ إسلاميهنڭ نورينى سوندورمگه نيّت ايدهرك اون سنه صوڭره روسلرى تحريك ايدوب روسڭ طقسان اوچ (١٢٩٣) محاربهِٔ مشئومهسيله عالمِ إسلامڭ پارلاق نورينه موقّت بر بلوط پرده ايتديلر. فقط بونده رسائل النور شاكردلرى يرنده مولانا خالدڭ (قس) شاكردلرى او بلوط ظلماتنى طاغيتدقلرندن بو آيت بو جهتده اونلرڭ باشلرينه رمزًا پارمق باصييور. شيمدى خاطره گلدى كه؛ أگر شدّهلى "لاملر" و "م" ايكيشر صاييلسه، بوندن بر عصر صوڭره ظلماتى طاغيدهجق ذاتلر ايسه، حضرتِ مهدينڭ شاكردلرى اولابيلير. هر
— 117 —
نه ايسه... بو نورلى آيتڭ چوق نورانى نكتهلرى وار. اَلْقَطْرَةُ تَدُلُّ عَلَى الْبَحْرِ سرّيله قيصه كسدك.
يگرمى طوقوزنجى آيت:سورهِٔ إبراهيمڭ باشنده
الرٰ كِتَابٌ اَنْزَلْنَاهُ اِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ اِلَى النُّورِ بِاِذْنِ رَبِّهِمْ اِلٰى صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ
آيتيدر. شو آيتڭ درت بش جملهسنده درت بش ايما وار. مجموعى بر إشارت حكمنه گچر.
برنجيسى: اِلَى النُّورِ بِاِذْنِ رَبِّهِمْ جملهسى إفاده ايدر كه: "كتابِ مبين واسطهسيله، اون دردنجى عصردهكى ظلماتدن، إنسانلر بِإذْنِ اللّٰه قرآندن گلن بر نوره چيقارلر." بو مئال و خصوصًا نور لفظى، رسائل النوره مطابق اولديغى گبى؛ مقامِ جفريسى شدّهلى "نون" ايكى "نون" اولمق اوزره بيڭ اوچ يوز اوتوز سكز ويا طوقوز (١٣٣٨-١٣٣٩) ايدهرك حربِ عمومى ظلماتنده تأليف ايديلن رسائل النورڭ فاتحهسى اولان إشارات الإعجاز تفسيرى، او ظلمتلر ايچندهكى ظهورى تاريخنه تام تامنه توافقى و آيتدهكى نور كلمهسى رسالهِٔ نوردهكى نور لفظنه ايما ايله باقييور.
ايكنجيسى: اِلٰى صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ جملهسى أوّلكى جملهدهكى نورى تعريف ايدهرك دير: او نور، جنابِ حقّڭ عزّت و محموديتنى گوسترن يولدر. بو جملهنڭ مقامِ أبجديسى بش يوز قرق سكز ويا أللى (٥٤٨-٥٥٠) اولارق رسائل النورڭ شدّهلى "نون" بر "نون" اولمق اوزره عددى اولان بش يوز قرق سكزه تام تامنه توافق ايدر. أگر اوقونميان ايكى "ألف" صاييلسه، مرتبهسنه إشارت ايدن ايكى فرقله ينه تام تامنه توافق ايدر. بو ايمايى تأييد ايدن، هم لطافتلنديرن بر مناسبت وار. شويله كه:
عالمِ إسلام ايچون أڭ دهشتلى عصر آلتنجى عصر ايله هلاكو فتنهسى و اون اوچنجى عصرڭ آخرى و اون دردنجى عصر ايله حربِ عمومى فتنهلرى و نتيجهلرى اولديغى مناسبتيله بو جمله مقامِ أبجديله آلتنجى عصره و أوّلكى جمله گبى اَلْعَزِيزِ الْحَمِيدِ كلمهلرى ايله بو عصره، سلطان عبد العزيز و سلطان عبد الحميد دورلرينه ايما ايدر.
— 118 —
هم سابق آيتلرده ايسه، رسائل النورڭ ايكنجى إسمنه توافقله إشارت ايدن عموم او آيتلر، دهشتلى عصر اولان هلاكو و جنگيز عصرينه دخى ايما ايدرلر. حتّى او آيتلرڭ هم او عصره، هم بو عصره ايمالرى ايچوندر كه، حضرتِ على (رض) أرجوزهسنده و غوثِ أعظم (رض) قصيدهسنده رسائل النوره كرامتكارانه إشارت ايتدكلرى وقت هم او عصره، هم شو عصره باقوب حدّتله إشارت ايتمشلر.
اوچنجيسى: مِنَ الظُّلُمَاتِ كلمهسندهكى الظُّلُمَاتِ ڭ عددى بيڭ اوچ يوز يتمش ايكى (١٣٧٢) ايدهرك بو عصرڭ ظلملرى، ظلمتلرى نه وقته قدر دوام ايدهجگنى، او ظلمتلرڭ ايچنده بر نور دائما تنويره چاليشهجغنه ايما ايله رسالهِٔ نورڭ تنويرينه رمزًا باقار.
دردنجيسى: لِتُخْرِجَ النَّاسَ جملهسى دييور كه: "بيڭ اوچ يوز قرق بشده (١٣٤٥) قرآندن گلن بر نور ايله إنسانلر قراڭلقلردن ايشيقلره چيقاريلهجق." بو مئال ايسه، بيڭ اوچ يوز قرق بشده فوق العاده تنويره باشلايان رسائل النوره تام تامنه جفرجه، هم مئالجه موافق و مطابق اولمقله رسالهِٔ نورڭ مقبوليتنه ايما بلكه رمز ايدييور.
بشنجيسى: الٓرٰ كِتَابٌ اَنْزَلْنَاهُ اِلَيْكَ دهكى اِلَيْكَ كلمهسى قرآنه خاص باقديغى ايچون خارج قالمق اوزره، الرٰ كِتَابٌ اَنْزَلْنَاهُ جملهسنڭ مقامى رسالة النورڭ برنجى إسمنه تام تامنه توافق ايتمهسى رسالة النورڭ، كتابِ منزَلڭ تام بر تفسيرى و معناسى اولديغنى و اوندن يابانى اولماديغنى رمزًا إفاده ايدر. چونكه الٓرٰ اوچ يوز سكسان ايكى، كِتَابٌ درت يوز يگرمى اوچ، اَنْزَلْنَاهُ يوز قرق درت، يكونى طوقوز يوز قرق طوقوز (٩٤٩)؛ أگر تنوين "نون" صاييلسه طوقوز يوز طقسان طوقوز (٩٩٩) ايدهرك رسالة النورڭ (أگر شدّهلى "نون" بر "نون" صاييلسه) عددى اولان طوقوز يوز قرق سكزه، أگر شدّهلى "نون" ايكى "نون" اولسه طوقوز يوز طقسان سكزه (٩٩٨) سرلى (يعنى وحى اولماديغنى إفاده ايچون) بر تك فرقله توافق ايدوب اوڭا ايما ايدر.
— 119 —
الحاصل: بو بر تك آيتده مذكور بش جملهنڭ مناسبتِ معنويهيى گوزهتهرك بش عدد ايمالرى بر قوّتلى إشارت، بلكه بر دلالت حكمنه گچهبيلير قناعتى بڭا بونى يازديردى. خطا ايتمشسهم كتابِ مبينى شفاعتجى ايدوب أرحم الرّاحميندن قصوريمڭ عفوينى نياز ايدرم.
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
٭ ٭ ٭
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
يگرمى طوقوزنجى آيتڭ سهوينه دائر تفصيلات
كوچك بر سهودن قوّتلى بر إشارتِ غيبيه گوردم. اوندن بيلدم كه، او سهو بونڭ ايچون ايمش.
شويله كه: برنجى شعاع اولان إشاراتِ قرآنيهنڭ يگرمى طوقوزنجى آيت سورهِٔ إبراهيمڭ باشنده،
الرٰ كِتَابٌ اَنْزَلْنَاهُ اِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ اِلَى النُّورِ بِاِذْنِ رَبِّهِمْ
ايچنده اِلَى النُّورِ بِاِذْنِ رَبِّهِمْ جملهسنه مقامِ جفريسى سهوًا بيڭ اوچ يوز اوتوز درت (١٣٣٤) ايدهرك رسالهِٔ نورڭ فاتحهسى اولان إشارات الإعجاز تفسيرينڭ ظهورى و طبعى تاريخنه توافقله باقار دينيلمش. حالبوكه ملفوظ حرفلرينڭ مقامى، بيڭ اوچ يوز اوتوز طوقوز (١٣٣٩) اولوب او تفسيرڭ فوق العاده إشتهارى و دار الحكمت طرفندن أكثر مفتيلره گوندريلن نسخهلر، متعدّد و مادّى و معنوى إنقلابلرڭ صارصينتيلرندن وقايه نقطهسنده (چوق أمارهلر و مفتيلرڭ إعترافيله) برر قلعه و أكثر مفتيلرڭ أللرنده برر ألماس قلنج حكمنه گچمهلرى تاريخنه توافقله تقديركارانه باقار.
— 120 —
اوقونميان ايكى "ألف" صاييلسه، بيڭ اوچ يوز قرق بر (١٣٤١) ايدوب رسالهِٔ نورڭ مبدأِ ظهورينه تام تامنه توافقله باقار.
بو كوچك سهو شويله بر معنايى بردن قوّتلى إخطار ايتدى كه: او سورهِٔ إبراهيمڭ باشندهكى آيتڭ رسالهِٔ نوره رمزًا باقان يالڭز اونڭ درت جملهسى دگل، بلكه او برنجى صحيفه آخرينه قدر مناسباتِ معنويه جهتنده بر معناىِ رمزيله (أفرادِ كثيرهسى ايچنده) رسالهِٔ نوره گيزلى بر خصوصيت ايله ايما ايدر، رمزًا باقار. بن شيمديلك او حقيقتِ رمزيهيى بيان ايدهمم. يالڭز قيصه بر إشارت ايديلهجك.
أوت رسالهِٔ نورڭ مايهسى و مشربى تفكّر و شفقت اولديغى جهتله، حضرتِ إبراهيمڭ (عس) خصوصى مشربى اولان تفكّر و شفقت نقطهسنده تام توافق ايتمك سرّيله شو سورهده داها زياده رسالهِٔ نورى قوجاغنه آلييور. باشدهكى آيت، درت جمله ايله أڭ قراڭلق بر عصرڭ قره قره ايچنده، ظلمت ظلمت ايچنده إنسانلرى نوره چيقاران و قرآندن چيقان بر نوره پارمق باصديغى گبى؛ أڭ قراڭلق ايچنده بولونان و رسالهِٔ نورڭ جرياننه مخالف گيدنلرى تعريف ايدر.
اوچنجى آيت:
اَلَّذِينَ يَسْتَحِبُّونَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا عَلَى اْلٰاخِرَةِ وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللّٰهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا اُولٰئِكَ فِى ضَلَالٍ بَعِيدٍ
بو دخى، اوچ جملهسيله بعض مناسباتِ معنويه و موافقتِ مفهوميه جهتنده و هم رسالهِٔ نورڭ مسلگنه، هم ملحدلرڭ مسلگنه ايماءً باقار. و برنجى جملهسيله دير كه: "او بدبختلر، بعض أهلِ ايمانڭ (ايمانلرى برابر اولديغى حالده) و بر قسم أهلِ علمڭ (آخرتى تام بيلدكلرى حالده) اونلره إلتحاق دلالتيله، بيلهرك و سَوهرك حياتِ دنيويهيى دينه و آخرته، يعنى ألماسى طانيديغى و بولديغى حالده بش پارهلق شيشهيى اوڭا ترجيح ايتمك گبى؛ سفاهتِ حياتى، دينى حسّياته معنّدانه ترجيح ايدوب دينسزلك ايله إفتخار ايدرلر." بو جملهنڭ بو عصره بر خصوصيتى وار. چونكه هيچ بر عصر بويله بر
— 121 —
طرزى گوسترمهمش. سائر عصرلرده او أهلِ ضلالت آخرتى بيلمييور و إنكار ايدييور. ألماسى ألماس بيلمييور، دنيايى ترجيح ايدييور.
و ايكنجى جملهسى اولان وَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللّٰهِ ايله دير كه: "او بدبختلرڭ ضلالتى، محبّتِ حياتدن و تمرّددن نشئت ايتديگى ايچون كندى حاللرى ايله طورمييورلر، تجاوز ايدييورلر. بيلدكلرى و اونڭ ايله أجدادلرى باغلى اولان دينه عداوتكارانه، منبعلرينى قوروتمق و أساساتنى بوزمق و قپولرينى و يوللرينى قپاتمق ايستهيورلر."
و اوچنجى جملهسى اولان وَ يَبْغُونَهَا عِوَجًا ايله دير كه: "اونلرڭ ضلالتى فندن، فلسفهدن گلديگى ايچون عجيب بر غرور و غريب بر فرعونلق و دهشتلى بر أنانيت اونلره ويروب نفسلرينى اويله شيمارتمش كه، كائناتى إداره ايدن إلٰهى قانونلرڭ شعاعلرينى و إنسان عالمنده او حقائقڭ دستورلرينى سفلى هوساتلرينه و مشتهياتلرينه مساعد گورمدكلرندن (حاشا! حاشا!) أگرى، ياڭليش، نقصان بولمق ايستهيورلر."
ايشته بو آيت، اوچ جملهسيله معنًا بو عصرده عجيب بر طائفهِٔ ضالّهيه تام بر توافقِ معنوى ايله معناىِ إشاريسيله چوق أفرادى ايچنده خصوصى باقديغى گبى، توافقِ جفريسيله دخى باشلرينه پارمق باصييور. أوت أوّلكى جمله اولان الَّذِينَ يَسْتَحِبُّونَ نڭ مقامى بيڭ اوچ يوز يگرمى يدى (١٣٢٧)؛ أگر شدّهلى "ل" و "ب" ايكيشر صاييلسه عربى تاريخيله بيڭ اوچ يوز أللى طوقوز (١٣٥٩) ايدوب او طغيانلى طائفهنڭ صولتلى زماننى گوسترهرك تام توافقله باقار. وَ يَبْغُونَهَا عِوَجًا نڭ مقامى، تنوين "نون" اولمق جهتيله بيڭ ايكى يوز طوقوز (١٢٠٩) ايدهرك شريعتِ إسلاميهيه سوءِ قصد اولارق أجنبى قانونلرينى عدليهيه صوقمق فكرى و تشبّثى تاريخنه تام تامنه توافقله باقار.
و بو أمارهلر گبى چوق ايمالر ايله باشدهكى آيتڭ قوّتلى إشارت ايتديگى رسالهِٔ نورڭ معارضلرينه ظاهر بر صورتده باقديغى گبى، مفهومِ مخالفى دلالتيله دخى رسالهِٔ نوره تام باقار. حتّى دردنجى آيتده رسالهِٔ نورڭ توركجه اولماسنى تحسين ايدر و بشنجيده
— 122 —
عربى و توركجهيى تام بيلمهين و مرشدلرى و عالملرى پريشان اولان ولاياتِ شرقيهده رسالهِٔ نور إمدادلرينه و هر طائفهدن زياده باشلرينه گلن حادثهلر و آيتده بِاَيَّامِ اللّٰهِ تعبير ايديلن أليم واقعهلرى خاطرلرينه گتيرمكله ايقاظ و إرشاد ايتمهلرينه بر معناىِ إشارى و رمزى ايله أمر ايدييور. بو آخركى أهمّيتلى إشارتى بيان ايتمهمه شيمديلك إذن اولماديغندن يالڭز هر برينڭ بر تك رمزى غايت قيصه بيان ايديلهجك. شويله كه:
دردنجى آيتڭ:
وَمَا اَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ اِلَّا بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ
جملهسى مقامِ جفريسيله و باشدهكى آيتڭ إشارتلرى قرينهسيله، رسالت و نبوّتڭ هر عصرده وراثت نقطهسنده نائبلرى، وكيللرى بولونمق قاعدهسيله، بر معناىِ رمزى جهتنده وظيفهِٔ إرثيتى ياپان رسالهِٔ نورى أفرادى ايچنه خصوصى بر إلتفاتله داخل ايدوب لسانِ قرآن اولان عربى اولميهرق توركجه اولماسنى تقدير ايدييور. أوت بونڭ مقامى رَسُولٍ دهكى تنوين "نون" صاييلمق و شدّهلى "ل" ايكى صاييلسه و شدّهلى "ى" بر صاييلسه بيڭ اوچ يوز أللى سكز (١٣٥٨)، هر ايكيسى برر صاييلسه بيڭ اوچ يوز يگرمى سكز (١٣٢٨)؛ شدّهليلر ايكى صاييلسه، تنوين صاييلمازسه، بيڭ اوچ يوز اون سكز (١٣١٨)؛ هم تنوين هم شدّهليلر صاييلسه بيڭ اوچ يوز آلتمش سكز (١٣٦٨) ايدهرك رسالهِٔ نورڭ بش دورهسنه و بش وضعيتنه رمزًا و ايماءً باقار.
بشنجى آيتده:
اَنْ اَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُمَاتِ اِلَى النُّورِ وَذَكِّرْهُمْ بِاَيَّامِ اللّٰهِ
اِلَى النُّورِ وَذَكِّرْهُمْ بِاَيَّامِ اللّٰهِ
جملهسنده مقامِ جفريسى، شدّهليلر برر صاييلمق جهتنده بيڭ اوچ يوز أللى بر (١٣٥١) ايدهرك رسالهِٔ نورڭ شيمديلك بياننه إذنم اولميان أهمّيتلى وظيفهسنڭ و بو أوامرِ قرآنيهيى إمتثالنڭ تاريخنه تام تامنه توافقِ جفرى و موافقتِ معنويه قرينهسيله و قصّهدن حصّه آلمق مناسباتِ مفهوميه رمزى ايله رسالهِٔ نوره ايماءً باقار. داها يازيلهجق چوق غيبى إشارتلر وار، فقط إذن ويريلمدى شيمديلك قالدى.
٭ ٭ ٭
— 123 —
اوتوزنجى آيت
سورهِٔ فصّلتده
وَمَنْ اَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعَا اِلَى اللّٰهِ وَ عَمِلَ صَالِحًا وَ قَالَ اِنَّنِى مِنَ الْمُسْلِمِينَ
آيتيدر. مقامِ جفريسى (شدّهلى م (مِمَّنْ) دهكى (مِنْ مَنْ) در. أصلنه نظرًا بر (م) بر (ن) و شدّهلى (ن) ايكى (ن) و تنوين (ن) اولمق اوزره) بيڭ اوچيوز يگرمى سكز (١٣٢٨) ايدر كه، او مدهش تاريخده بر طائفه آياغه قالقوب جنابِ حقّه خلقى دعوت ايدهجگنه إشارت ايدر كه؛ او تاريخ هم حرّيت إنقلابنڭ صارصينتيلرندن، هم حربِ عمومى إنقلابنڭ فورطنهلرندن شريعتِ أحمديه (عصم) و شعائرِ إسلاميه إنخسافه اوغراماسيله، او طائفه بتون قوّت و غيرتيله اللّٰهڭ يولنه إنسانلرى دعوت ايتمكله برابر، كنديلرى ده سنّتِ سنيه اوزرينه عملِ صالحه چاليشوب إسلاميتله إفتخار ايدر دييه رمزًا خبر ويرييور.
و بو تاريخده بويله بر دعوت و قرآنڭ تحسيننه لايق اولاجق گوزل سوز ايسه، شيمديلك سوزلر نامندهكى رسالهِٔ نورڭ دعوت ايديجى جزءلرى باشده گورونويور. اَحْسَنُ قَوْلًا كلمهِٔ قدسيهسنڭ ترجمهسى، "داها زياده گوزل سوزلى كيم اولابيلير" دير. ديمك بريسى او تاريخده غايت گوزل سوزلريله ميدانه چيقهجق. سوزلرينڭ گوزللگيله خلقى تسخير ايدهجك. بو خاصّه ايسه، بو زمانده رسالهِٔ نورڭ سوزلر نامنده بلاغتجه و حسنِ جمالجه و تأثير و تسخيرجه يوكسك بر مرتبهده بولونان كلماتلرى و قوّتلى سوزلرنده بولونور. ديمك بو آيت، معناىِ إشاريسيله ده رسالهِٔ نورى تحسين ايدر.
٭ ٭ ٭
— 124 —
اوتوز برنجى آيت
پدريله برابر رسالهِٔ نور طلبهلرندن صلاح الدين چلبينڭ رسالهِٔ نوره عائد بر آيتدن بر إستخراجيدر.
وَ اِنْ كُنْتُمْ مَرْضٰى اَوْ عَلٰى سَفَرٍ اَوْجَاءَ اَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ اَوْ لٰمَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا
معناىِ ظاهريسيله دييور كه: صو بولامديغڭز وقت تميز طوپراق ايله تيمّم ايديڭز دير. و معناىِ إشاريسيله دييور كه: بيڭ اوچيوز أللى يدى (١٣٥٧) ده معنوى آبِ حيات منبعلرى قپاتيلديغى زمانده، تميز طوپراغه قصد و توجّه ايديڭز. اونده بر منبعِ حيات و بر معدنِ نور بولورسڭز.
بو آيتڭ إشارتى خصوصى بر صورتده رسالهِٔ نوره باقماسنه ايكى أماره وار:
برنجيسى: بو
فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا
آيتڭ مقامِ أبجدى و جفريسى بيڭ اوچيوز أللى يدى (١٣٥٧) ايدر. او تاريخلرده مدرسه و إرشادگاهلرڭ سدّيله و أهلِ علم صاريقلرينڭ آچيلماسيله و معنوى صوسزلق باشلاديغى هنگامده، رسالهِٔ نور حقائقِ ايمانيه جهتنده اون بش سنهده قزانيلان ايمانِ تحقيقىيى اون بش هفتهده، بلكه اون بش گونده، بلكه تام مستعدلره اون بش ساعتده صارصيلميهجق درجهده ايمانِ تحقيقىيى قزانديرماسى، قوى بر أمارهدر كه، شو إشارت اوڭا خصوصى باقار.
ايكنجى أماره: صاد و سين بربرينه تام قارداش اولماسى و بر كلمهده بربرينڭ يرينه گچمهسى مناسبتيله بو آيتدهكى صَعِيدًا كلمهسندهكى "ص"، "س" اوقونسه رسالهِٔ نورڭ ترجماننى گوسترمسى، هم بو جملهنڭ برنجى مقدّمهسى اولان
— 125 —
اَوْ لٰمَسْتُمُ النِّسَاءَ
فقرهسنڭ إشارتيله، قادينلرڭ چيپلاق باجاق اولارق أرككلره قاريشمق و رسالهِٔ نورڭ شدّتلى تعرّضلر ايچنده تستّر لهنده قوّتلى مقاومتى زماننه، شدّهلى (ن) ايكى (ن) اولمق اوزره مقامِ أبجديسى فَلَمْ تَجِدُوا ايله برابر بيڭ اوچيوز قرق يدى (١٣٤٧) عدديله پارمق باصماسى، اَوْ عَلٰى سَفَرٍ فقرهسنڭ إشارتيله عمومى حربلرڭ عصرنده هر ملّت سفربرلك وضعيتنده بولونماسى و اَوْجَاءَ اَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ فقرهسنڭ عينًا بيڭ اوچيوز أللى يدى (١٣٥٧) مقامِ أبجديسيله هم بو سنهنڭ تاريخنى، هم فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا جملهسنڭ عين تاريخنى گوسترمهسيله برابر متعفّن چوقور معناسنده اولان "غائط"دن، يعنى معنوى باتاقلقدن چيقديغڭز و تميزلنمك ايچون صو آراديغڭز زمان معناسنى إفاده ايتمهسى، لطيف و قوّتلى أمارهدر كه فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا آيتنڭ إشارتى بو عصره و رسالهِٔ نوره بر خصوصيتى وار و رمزًا اوڭا باقار. أوت مقامِ أبجدى و جفريسى تنوينلر حالتِ وقفده ألفلر صاييلمق و شدّهلى بر صاييلمق جهتيله بيڭ اوچيوز أللى يدى (١٣٥٧) در. چونكه ايكى (ت) سكز يوز (٨٠٠). برنجى (ف) سكسان (٨٠). اوچ (م)، ايكنجى (ف) ايكى يوز (٢٠٠). دردنجى (م)، بر (ص)، بر (ع) ايكى يوز (٢٠٠). (ل) و ايكى (ى) أللى (٥٠). ايكى (و)، ايكى (د)، بر (ج)، درت عدد (ألفلر) يگرمى يدى (٢٧) ايدر. يكونى بيڭ اوچيوز أللى يدى (١٣٥٧) اولور.
(حاشيه-١): يعنى ترابڭ معنوى خاصّهسى اولان محويت و تركِ أنانيت و تواضع طوپراقدن چيقان تميز و شبههسز بر صو ايله تميزلنڭز. فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَ اَيْدِيكُمْ جملهسنڭ ايماسى و رمزيله او منبعدن گلن نوره يوزيڭز ايله متوجّه اولوب، مطالعه و إستفاده ايديڭز. و أللريڭزدهكى قلملر ايله نشر ايدوب خلقلرى سقوطِ أخلاقدن صعوده و ترقّىيه چيقمالرينه چاليشڭز.
(حاشيه-٢): اَوْ لٰمَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً مقامِ جفريسى اولان بيڭ اوچيوز قرق يدى (١٣٤٧) ايدوب، عين تاريخده جاذبهدار فتنهِٔ نسائيه أهلِ إسلامى ايچنه جذب ايتمسى و رفعِ تستّر رسميلشمهسيدر. و رسالهِٔ نورڭ تام مجاهدهسى عين تاريخنه موافقتى، بو أمارهيى تام قوّتلنديرييور.
(حاشيه-٣): بو درت جملهنڭ مناسبتِ معنويهلرى ايله، اوچ جملهنڭ اوچ مقامِ أبجديله بو زمانمزدهكى رسالهِٔ نورڭ خدمتنه تام مطابقتى او خصوصيتى إثبات ايدر.
(حاشيه-٤): صلاح الدين پدريله برابر، "بو آيتده بر إشارت وار" دييه إجمالًا حسّ ايدوب صوردى. گيجهده معنوى بر إخطار ايله بو جواب گلدى.
(حاشيه-٥): برنجى شعاعڭ اوتوز اوچ آيتندن اوتوز برنجى آيتى، درت سنه صوڭره ظهورينڭ سرّى؛ هر ايكى جملهسيله بو سنهنڭ عين تاريخنى گوسترمسيدر.
وَ اللّٰهُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ ٭ لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
— 126 —
اوتوز برنجى آيتڭ برنجى مقدّمهسى اولان وَ اِنْ كُنْتُمْ مَرْضٰى جملهسى، بيڭ بشيوز (١٥٠٠) كسور اولان مقامِ جفريسيله؛ أهلِ ضلالت طرفندن آشيلانان معنوى خستهلقلرڭ قسمِ أعظمى، رسالهِٔ نورڭ قرآنى علاجلريله إزاله ايديلهبيلير دييه إشارت ايتمكله برابر؛ مع التأسّف ايكى يوز سنهيه قدر دنيانڭ عمرى باقى قالمشسه، بر فرقهِٔ ضالّه ده دوام ايدهجگنه ايما ايدييور. تَيَمَّمُوا صَعِيدًا جملهسنڭ معناىِ إشاريسنده، ايكنجى أمارهنڭ برنجى نقطهسنده "س" حرفى "ص" حرفنڭ آلتنده گيزلنمهسى و "ص" گورونمهسنڭ ايكى رمزى وار:
بريسى: سعيد (رض) تام طوپراق گبى محويت و تركِ أنانيت و تواضعِ مطلقده بولونمق شرطدر؛ تا كه رسائل النورى بولانديرماسين، تأثيرينى قيرماسين.
ايكنجيسى: شيمديكى باتاقلغه و معنوى طاعونه سقوطڭ سببى ايسه، ترقّى ايتمك فكرندن نشئت ايتديگى جهتيله، اونلرڭ خطالرينى گوستروب؛ صعود و ترقّى، مسلمان ايچون آنجق إسلاميتده و ايمانلى اولمقده اولديغنه إشارت ايتمكدر.
٭ ٭ ٭
— 127 —
رسالهِٔ نورڭ فعّال بر شاكردى اولان أحمد نظيفڭ بر فقرهسيدر.
بونى هم برنجى شعاعڭاوتوز ايكنجى آيتىاولارق، هم يگرمى يدنجى مكتوبڭ فقرهلرنده قيد ايتمك مناسب گورولدى.
او كنديسى دييور: گلن آيتلرى حافظدن ديڭلهدم. سورهِٔ أحزابدن:
يَا اَيُّهَا الَّذِينَ اٰمَنُوا اذْكُرُوا اللّٰهَ ذِكْرًا كَثِيرًا ٭ وَسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَاَصِيلًا ٭ هُوَ الَّذِى يُصَلِّى عَلَيْكُمْ وَمَلٰئِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ اِلَى النُّورِ وَكَانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيمًا ٭ تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلَامٌ وَاَعَدَّ لَهُمْ اَجْرًا كَرِيمًا ٭ يَا اَيُّهَا النَّبِىُّ اِنَّا اَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا ٭ وَدَاعِيًا اِلَى اللّٰهِ بِاِذْنِهِ وَسِرَاجًا مُنِيرًا ٭ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ بِاَنَّ لَهُمْ مِنَ اللّٰهِ فَضْلًا كَبِيرًا ٭ صَدَقَ اللّٰهُ الْعَظِيمُ
بو آيتلرده رسالهِٔ نوره ايما و رمز و بلكه إشارتلر وار، دييه حسّ ايتدم. أوت مادام بو آيت گبى وظيفهِٔ رسالت و دعوته باقان آيتلر هر عصره باقييورلر، هر عصرده أفرادلرى و ماصدقلرى وار. و مادام بو آيتلرده رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامه ويريلن صفتلر و عنوانلر هر زمانده جريان و هر بر عصرده حكم ايتمك حيثيتيله، او عنوانلرڭ آلتنده معناىِ رمزى ايله رسالهِٔ نور گبى او وظيفهيى يرينه گتيرن أثرلر و ذاتلر بو گبى آياتڭ دائرهِٔ شموللرينه گيرمهلرينه، قرآندهكى إعجازِ معنويسنڭ شأنيدر بلكه مقتضاسيدر و لازميدر. و مادام رسالهِٔ النور، بو عجيب عصرده مستثنا بر صورتده بو آيتڭ إشارت ايتديگى وظيفهيى ياپييور و معناسنڭ دائرهِٔ كلّيهسنده بر فرديدر. ألبته متعدّد أمارهلر و گيزلى قرينهلر ايله دييهبيليرز كه؛ بو آيتده دخى برنجى شعاعڭ سائر اوتوز بر عدد آيتلرى گبى رسالهِٔ نوره معناىِ إشاريله باقار. شويله كه:
— 128 —
لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ اِلَى النُّورِ وَكَانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيمًا
جملهسى، معناىِ إشاريسيله، بيڭ اوچ يوز يتمشه (١٣٧٠) قدر تجاوز ايدن أڭ قراڭلق بر ظلم، أڭ قراڭلق بر ظلمتدن سزى أى أهلِ ايمان و قرآن! قرآندن گلن نورلره و ايمانڭ ايشيقلرينه چيقاران و إسمنده نور و معناسنده رحيميت بولونان و إسمِ نور و إسمِ رحيمڭ مظهرى اولان بر لمعهِٔ قرآنيهيه و بو عصريمزه باقوب ايما ايدييور. معنا مطابقتندن باشقه بر أماره و قرينهسى بودر كه:
اِلَى النُّورِ وَكَانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيمًا
فقرهسنڭ مقامِ جفريسى (شدّه و تنوين برابر) طوقوز يوز قرق يدى (٩٤٧) ايدوب رسالة النور ويا رسالتِ نور اولان إسمنڭ مقامى اولان طوقوز يوز قرق يدى (٩٤٧) عددينه تام تامنه توافق ايدييور.
اِنَّا اَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا
جملهسى، (شدّه صاييلماز و آخركى تنوين وقفدر، ألف صاييلير) مقامِ جفريسى بيڭ اوچيوز يگرمى اوچ (١٣٢٣) تاريخنى گوسترر. و او تاريخده، مركزِ خلافتده دهشتلى بر إنقلابڭ مبدأِ إنفلاقى ايچنده يأسه دوشن أهلِ ايمانه مژده ويروب، إسلاميتڭ حقّانيتنه و قوّتنه قوّتلى شهادت ايدن و وراثتِ نبوّت نقطهسنده دعوتده بولونان بر شاهده إشارت ايدر.
وَنَذِيرًا ٭ وَدَاعِيًا اِلَى اللّٰهِ
جملهسى (تنوينلر وقف اولماديغندن صاييليرلر) مقامِ جفريسى بيڭ ايكى يوز أللى آلتى (١٢٥٦) تاريخنى گوسترمك ايله، بو عصرده و بو زماندهكى إسلاميتڭ إنخسافنى بر عصر أوّل إحضار ايدن مقدّماتنه باقهرق، وَدَاعِيًا اِلَى اللّٰهِ (حاشيه): وَدَاعِيًا اِلَى اللّٰهِ كلمهسى، رسالهِٔ نورڭ بر إسمى اولان بديع الزمانڭ مقامنه تام تامنه توافقى و معنًا مطابقتى اولديغى گبى، يالڭز وَدَاعِيًا كلمهسى ده، رسالهِٔ نورڭ ترجمانى اولان سعيد إسمنه اوچ حرف ايله إتّحاد و اوچ فرقله توافق ايدر. چونكه تنوين و ألف و واو مجموعى أللى يديدر. "سين"دن اوچ فرق وار.
كلمهسى رسالهِٔ نورڭ بر إسمى اولان بديع الزمانڭ
— 129 —
يوز طقسان بر (١٩١) عددينه تام تامنه توافقله ايما ايدر كه؛ رسالهِٔ النور دخى، او إنخساف ايچنده بر "داعى إلى اللّٰه"در.
بِاِذْنِهِ وَ سِرَاجًا مُنِيرًا
(حاشيه): بِاِذْنِهِ وَ سِرَاجًا مُنِيرًا بيڭ اوچيوز اوتوز (١٣٣٠) ايدهرك رسالهِٔ نورڭ فاتحهسى اولان إشارات الإعجاز تفسيرينڭ ظهورينه توافقى و بِاِذْنِهِ دهكى ملفوظ "ى" صاييلسه بيڭ اوچيوز قرق (١٣٤٠) ايدوب، رسالهِٔ نورڭ ظهورينه تطابقى و برنجى تنوين وقف اولماديغندن "نون" صاييلسه، بيڭ اوچيوز سكسان (١٣٨٠) ايدهرك رسالهِٔ نورڭ او تاريخده إن شاء اللّٰه كُرهِٔ أرضى ايشيقلانديرهجق بر سراجِ نورانى اولاجغنه بر رمزِ قرآنيدر.
رسالهِٔ نور شاكردلرندن تحسين
كلمهسى ايسه تام تامنه رسائل النورڭ بر إسمى اولان "سراج النور"ه لفظًا و معنًا و جفرًا توافقله باقار. مُنِيرًا دهكى (م، ى)، النُّور دهكى شدّهلى "نون"ه مقابلدر. أوت إمامِ على (رض) كرامتِ غيبيهسنده رسالهِٔ نوره "سراج النور" نامنى ويرمهسى، بو آيتڭ بو فقرهسندن ملهمدر دينيلهبيلير و چكينميهرك ديرز.
وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ بِاَنَّ لَهُمْ مِنَ اللّٰهِ
جملهسى، شدّه صاييلمق جهتيله مقامِ جفريسى بيڭ اوچيوز أللى طوقوز (١٣٥٩) تاريخنى گوسترمكله بو عصريمزڭ تام بولونديغمز بو سنهسنه باقهرق أهلِ ايمانه بر بيوك إحسانى وار دييه معناىِ رمزيله خبر ويرييور. بز باقييورز، بو زمانده أڭ بيوك إحسان، ايمانى قورتارمقدر. و گورويورز، ايمانى خارقه برهانلر ايله قورتاران باشده رسالهِٔ النوردر. ديمك بو زمانه نسبةً بر "فضل كبير" اودر. بو إشارتى قوّتلنديرن شودر:
— 130 —
فَضْلًا كَبِيرًا دهكى (حاشيه): هم بوراده فَضْلًا كلمهسى رسالة نورڭ مقامنه قوّتلى توافقى و متعدّد آيتلرده ذٰلِكَ فَضْلُ اللّٰهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ دهكى فَضْلُ اللّٰه كلمهسى شدّه صاييلمازسه طوقوز يوز قرق يدى (٩٤٧) ايدهرك رسالة نورڭ مقامِ جفريسى اولان طوقوز يوز قرق يدى (٩٤٧) عددينه تام تامنه توافقى و تطابقى، إشارت درجهسندن بر رمزدر كه؛ رسالت نور بو بيڭ اوچيوز أللى طوقوز (١٣٥٩) تاريخنده بر فضل كبير در و بر فضل اللّٰه در و هر ايكى آيتده بر مدارِ نظردر و قصدًا داخلدر. اَللّٰهُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ
رسالهِٔ نور شاكردلرندن حلمى فَضْلًا كلمهسى طوقوز يوز آلتمش (٩٦٠) ايدوب رسالهِٔ نورڭ بو إسمى، إضافهدن توصيف طرزينه گچمكله "رسالة نوريه" اولوب، طوقوز يوز آلتمش عددينه معنيدار ايكى فرقله توافقى، اونڭ باشنه رمزًا و ايماءً پارمق باصماسيدر.
٭ ٭ ٭
آخر زماندن خبر ويرن مهمّ بر حديثِ شريف
لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ اُمَّتِى ظَاهِرِينَ عَلَى الْحَقِّ حَتّٰى يَاْتِىَ اللّٰهُ بِاَمْرِهِ
رمضانِ شريفده اوننجى گونڭ ايكنجى ساعتنده بردن بو حديثِ شريف خاطريمه گلدى. بلكه رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ طائفهسى نه قدر دوام ايدهجگنى دوشونديگمه بناءً إخطار ايديلدى.
لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ اُمَّتِى
(شدّه صاييلير، تنوين صاييلماز) فقرهسنڭ مقامِ جفريسى بيڭ بش يوز قرق ايكى (١٥٤٢) ايدهرك نهايتِ دوامنه ايما ايدر.
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
— 131 —
ظَاهِرِينَ عَلَى الْحَقِّ
(شدّه صاييلير) فقرهسى دخى؛ مقامِ جفريسى بيڭ بش يوز آلتى (١٥٠٦) ايدوب، بو تاريخه قدر ظاهر و آشكارانه، بلكه غالبانه؛ صوڭره تا قرق ايكىيه قدر، گيزلى و مغلوبيت ايچنده وظيفهِٔ تنويريهسنه دوام ايدهجگنه رمزه ياقين ايما ايدر.
وَ الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ ٭ لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
حَتّٰى يَاْتِىَ اللّٰهُ بِاَمْرِهِ
(شدّه صاييلير) فقرهسى دخى؛ مقامِ جفريسى بيڭ بش يوز قرق بش (١٥٤٥) اولوب، كافرڭ باشنده قيامت قوپماسنه ايما ايدر.
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
جاىِ دقّت و حيرتدر كه، اوچ فقره بِالإتّفاق بيڭ بش يوز (١٥٠٠) تاريخنى گوسترملريله برابر، تام تامنه معنيدار، معقول و حكمتلى بر صورتده بيڭ بش يوز آلتيدن تا قرق ايكىيه، تا قرق بشه قدر اوچ إنقلابِ عظيمڭ آيرى آيرى زمانلرينه تطابق و توافقلريدر. بو ايمالر گرچه يالڭز بر توافق اولديغندن دليل اولماز و قوّتلى دگل، فقط بردن إخطار ايديلمسى بڭا قناعت ويردى. هم قيامتڭ وقتنى قطعى طرزده بر كيمسه بيلمز؛ فقط بويله ايمالر ايله بر نوع قناعت، بر غالب إحتمال گلهبيلير. فاتحهده "صراط مستقيم" أصحابنڭ طائفهِٔ كبراسنى تعريف ايدن اَلَّذِينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ فقرهسى، شدّهسز بيڭ بش يوز آلتى ويا يدى (١٥٠٦-١٥٠٧) ايدهرك تام تامنه ظَاهِرِينَ عَلَى الْحَقِّ فقرهسنڭ مقامنه توافقى و معناسنه تطابقى و شدّه صاييلسه لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ اُمَّتِى فقرهسنه اوچ معنيدار فرقله تام موافقتى و معنًا مطابقتى بو حديثڭ ايماسنى تأييد ايدوب رمز درجهسنه چيقارييور. و متعدّد آياتِ قرآنيهده "صراط مستقيم" كلمهسى، بر معناىِ رمزيله رسالة النوره معناجه و جفرجه ايما ايتمهسى رمزه ياقين بر ايما ايله؛ رسالة النور شاكردلرينڭ طائفهسى، آخر زمانده او طائفهِٔ كبراءِ أعظمڭ آخرلرنده بر حزبِ مقبول اولاجغنى إشارت ايدر دييه دفعةً بردن إخطار ايديلدى.
اَلْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ ٭ لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
٭ ٭ ٭
— 132 —
اَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ اَصْلُهَا ثَابِتٌ وَ فَرْعُهَا فىِ السَّمَاءِ
كَلِمَةً طَيِّبَةً
كلمهسى (تنوينلر صاييلير، شدّه صاييلماز) بيڭ ايكى (١٠٠٢) ايدهرك رسالة النورڭ مقامنه درت معنيدار فرقله توافقى و كَلِمَةً طَيِّبَةً مبارك و گوزل سوز معناسيله رسالهِٔ النورڭ گوزل سوزلرينه تطابقى و كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ (تنوينلر و شدّه صاييلمازسه) بيڭ اوچيوز قرق درت (١٣٤٤) ايدهرك تام تامنه رسالة النورڭ ظهور و إنتشارينه و يوكسلمسنڭ تاريخنه موافقتى و معناجه مطابقتى بر ايما، بلكه بر رمز، بلكه بر إشارتدر كه، (كلمة طيّبة) اولان رسالهِٔ نورڭ گوزل سوزلرى بو آيتڭ بو عصرده بر مدارِ نظريدر. بو آيتڭ تام آرقهسنده
مَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٍ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ
إلخ... آيتى رسالهِٔ النور معارضلرينڭ پيس مسلكلرينه معنًا باقماسى، او ايمايى تأييد ايدر.
هم
اَصْلُهَا ثَابِتٌ وَ فَرْعُهَا فىِ السَّمَاءِ
معناسيله قرآنڭ طوبا آغاجى گبى أصلى كوكى سمادن، داللرى و ثمراتى زمينده إنتشارينه مقابل؛ او قرآنڭ بر تفسيرى دخى أصلى كوكى زمينده، دال و بوداقلرى سماواتده و حقائقِ الٰهيهده انتشارينى رمزًا إفاده ايتمك ايله او ايمايى تام تأييد ايدر.
٭ ٭ ٭
— 133 —
شهيد مرحوم حافظ علىنڭ بر إستخراجيدر
(رسالهِٔ نوره إشارت ايدن اوتوز اوچنجى آيتڭ إستخراجنه دائر حافظ علىنڭ (رحمة اللّٰه عليه) بر فقرهسيدر)
دون آقشام نمازينى قيلاركن ايكنجى ركعتنده، فاتحهِٔ شريفهدن صوڭره
شَهِدَ اللّٰهُ اَنَّهُ لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ وَالْمَلٰئِكَةُ وَ اُولُوا الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
آيتنى اوقوركن، هيچ دوشونمديگم، عقل و قلبمده بر شى، تحرّىيه بر سبب يوقكن، بردن بره روحڭ پنجرهسنه شو عظيم آيتِ كريمهنڭ رسالهِٔ نوره و مؤلّفنه بر مناسبتِ معنويه ايله إشارتى گوستريلدى. نمازدن صوڭره بن دوشوندم. حقيقةً قوّتلى بر مناسبتِ معنويهسى وار. شويله كه:
بو كائناتده، وحدانيتِ إلٰهيهيى جنّ و إنسه و روحانياته قارشى قطعى بر صورتده گوستروب إثبات ايدن برنجى، قرآنِ عظيم الشان اولديغى گبى؛ بو عصرده ايكنجى، اوچنجى درجهده كمالِ عدالتله و صادق و مصدّق حجّتلرله وحدانيتى واضح و باهر بر صورتده، كائنات صفحاتنده إنس و جنّڭ أنظارينه عرض ايدوب إثبات ايدن رسالهِٔ نور؛ بتون طبقاتِ بشره هم مدرسه، هم مكتب، هم قيشله، هم حكيم، هم حاكم اولارق، أڭ عامى عوامدن أڭ أخصّ خواصّه قدر درس ويروب، تعليم و تربيه ايتمهسى بزجه مشهود اولماسيله، بو آيتِ كريمهنڭ بر موضوعى و بر ماصدقى ده رسالهِٔ النور اولماسنه شبههسز بر قناعت ويرييور.
ايكنجى كلمهِٔ توحيددن صوڭره "اَلْعَزيِزُ الْحَكِيم" إسملريله جنابِ حق (جلّ جلاله) ذاتنى توصيف بيوروب، ايكنجى درجهده عين إسملرڭ مظهرى اولان رسالة النوره و ترجماننه إشارت ايتمهسى قرآنِ عظيم الشانڭ شأننه ياقيشير بر كيفيتدهدر. چونكه بلكه بتون دنيايه مخالف اولارق فقرِ حاليله برابر عزّتِ شريعة إلهيه و عزّتِ علميهيى محافظه ايچون ئولومدن بتر مصيبتلره قارشى گوگس گرن و تحمّل ايدن رسالهِٔ النور مؤلّفى اولديغى گبى؛ زمينده و سماواتده حكمتله تصرّفاتڭ معمّاسنى آچان ينه رسالهِٔ النور اولديغى صادق و مصدّقدر. بو قوّتلى مناسبتِ معنويهيى تأييد ايدن بر أمارهسى شودر كه:
— 134 —
اُولُوا الْعِلْمِ
مقامِ جفريسى ايكى يوز اون درت (٢١٤) اولوب، رسالهِٔ نورڭ بر إسمى اولان "بديع الزمان"ڭ (شدّهلى "ز"، لامِ أصلى صاييلير) مقامى اولان ايكى يوز اون درده (٢١٤) تام تامنه توافقى و مؤلّفنڭ حقيقى و دائمى إسمى اولان ملا سعيدڭ مقامى اولان ايكى يوز اون بشه (٢١٥) بر تك فرقله توافقى، ألبته بو كلمهِٔ قدسيهنڭ هر عصره باقديغى گبى، بو عصره ده مدارِ نظر بر فردى رسالهِٔ نور اولديغنه بر أماره اولديغى گبى؛
وَ اُولُوا الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ
(اوقونميان واو و ايكنجى همزه صاييلماز) مقامى اولان آلتى يوز بر (٦٠١) عدديله، رسالهِٔ نورڭ بش يوز طقسان طوقوز (٥٩٩) مقامنه و رسائل النور مقامنه يالڭز ايكى فرقله، ايكى إسمنه توافقى دخى بر أماره اولديغى و
شَهِدَ اللّٰهُ اَنَّهُ لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ وَالْمَلٰئِكَةُ وَ اُولُوا الْعِلْمِ
جملهِٔ توحيديهِٔ قدسيهنڭ مقامِ جفريسى و أبجديسى اولان بيڭ اوچ يوز آلتمش (١٣٦٠) عدديله (حاشيه): اوقونميان ايكى همزه صاييلماز. تام تامنه بو عجيب عصيان، طغيان و تمرّد عصرينڭ، بو غريب كفران و غليان و إلحاد زماننڭ بو سنهسنه و بولونديغمز بو تاريخه توافقى و تطابقى ألبته قوّتلى بر أمارهدر كه؛ بو پك بيوك و گنيش و عام اولان توحيد و شهادتڭ مدارِ نظر أهمّيتلى أفرادى و ماصدقلرى، هر زماندن زياده بو شهادته داها محتاج بو عصرڭ بو وقتنده بولونهجقدر. و شيمديلك او شهادتى تأثيرلى بر صورتده إثبات ايدن رسائل النور او أفراددن بريسى و خصوصى مدارِ نظر اولديغنه پك چوق أمارهلر و إشارتلر و بشارتلر واردر.
اللّٰهُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ ٭ وَالْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
حافظ على (رحمة اللّٰه عليه)
٭ ٭ ٭
— 135 —
سكزنجى شعاع
اوچنجى بر كرامتِ عَلويه
بر إفادهِٔ مرام
(معلوم اولسون كه؛ بن رسالهِٔ نورڭ قيمتنى و أهمّيتنى بيان ايتمكله قرآنڭ حقيقتلرينى و ايمانڭ ركنلرينى إعلان ايتمك و ضعفِ ايمانه دوشنلرى اونلره دعوت ايتمك و اونلرڭ قوّتلرينى و حقّانيتلرينى گوسترمك ايستهيورم. يوقسه، حاشا كنديمى و هيچ بر جهتله بگنمديگم نفسِ أمّارهمى بگنديرمك و مدح ايتمك دگلدر. هم رسالهِٔ نور ظاهرًا بنم أثرم اولمق حيثيتيله ثنا ايتمييورم. بلكه يالڭز قرآنڭ بر تفسيرى و قرآندن ملهم بر ترجمانِ حقيقيسى و ايمانڭ حجّتلرى و دلّالى اولمق حيثيتيله مزيتلرينى بيان ايدييورم. حتّى بر قسم رسالهلرى إختيارم خارجنده يازديغم گبى، رسالهِٔ نورڭ أهمّيتنى ذكر ايتمكده إختيارسز حكمندهيم. إمامِ علىنڭ (رضى اللّٰه عنه) آيت الكبرا نامنى ويرديگى يدنجى شعاع رسالهسنى يازمقده چوق زحمت چكديگمه بر مكافاتِ عاجله و بر علامتِ مقبوليت و بر مدارِ تشويق اولارق بو كرامتِ جلجلوتيه، عنايتِ إلٰهيه طرفندن ويريلديگنه شبههم قالمامش. تحديثِ نعمت قبيلندن بونى سكزنجى شعاع اولارق يازدم. يوقسه حشره دائر مهمّ بر آيتڭ معجزهلى اولان برهانلرينى يازاجقدم.)
٭ ٭ ٭
— 136 —
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
(إمامِ علىنڭ (رضى اللّٰه عنه) رسالهِٔ نوره دائر اوچنجى بر كرامتيدر.)
أوت اون سكزنجى و يگرمى سكزنجى لمعهلرده ايضاح و إثبات ايديلن ايكى ظاهر كرامتنى تأييد و تقويه ايدهرك قصيدهِٔ جلجلوتيهسنده سراج النوردن صراحت درجهسنده خبر ويرديگى گبى، ينه او قصيدهده سراج النورڭ أڭ نامدار رسالهلرينه پارمق باصييور، عادتا آلقيشلايور؛ و سكز عدد رمز ايله مشهور بر قسم رسالهلرينى گوسترييور.
برنجيسى:رسالهِٔ نوره تصريح ايدن
تُقَادُ سِرَاجُ النُّورِ سِرًّا بَيَانَةً
فقرهسندن صوڭره سُريانى لسانيله أسماءِ حسنىدن إستمداد و سُوَرِ قرآنيه ايله بر مناجات ياپييور. تام اوتوز اوچ سورهلرله اويله غريب و معنيدار بر طرزده ذكر ايدييور كه؛ بر قسم سرلرى و غيبى خبرلرى دخى بيلديرمك ايستديگى آڭلاشيلييور. بن صيقنتيلى بر زمانده إمامِ علىنڭ (رضى اللّٰه عنه) آيت الكبرا نامنى ويرديگى يدنجى شعاعى بيتيرديگم عين وقتده (إعتقادمجه بڭا عجله بر مكافات و بر اجرت اولارق) گيجهلين جلجلوتيهيى اوقودم. بردن بر إخطارِ غيبى گبى قلبمه دينيلدى: إمامِ على رضى اللّٰه عنه، رسالهِٔ نور ايله چوق مشغولدر. مجموعندن خبر ويرديگى گبى قيمتدار رسالهلرينه ده إشارت درجهسنده رمز ايدوب ايما ايدييور. أگر صريح بر صورتده غيبدن خبر ويرمك (چوق ضررلرى بولونديغندن، حكمته منافى اولديغى جهتله) حكمتِ إلٰهيه طرفندن ياساق اولماسه ايدى تصريح ايدهجكدى. مثلا؛ سورهلرى تعداد ايدركن، يگرمى بشنجىيه گلديگى وقت دييور كه:
بِحَقِّ تَبَارَكَ ثُمَّ نُونٍ وَ سَائِلٍ ٭ وَ بِسُورَةِ التَّهْمِيزِ وَ الشَّمْسُ كُوِّرَتْ
وَ بِالذَّارِيَاتِ ذَرْوًا وَ النَّجْمِ اِذَا هَوٰى ٭ وَ بِاِقْتَرَبَتْ لِىَ الْاُمُورُ تَقَرَّبَتْ
— 137 —
وَ بِسُوَرِ الْقُرْاٰنِ حِزْبًا وَ اٰيَةً ٭ عَدَدَ مَا قَرَأَ الْقَارِى وَمَا قَدْ تَنَزَّلَتْ
فَاَسْئَلُكَ يَا مَوْلَاىَ بِفَضْلِكَ الَّذِى ٭ عَلٰى كُلِّ مَا اَنْزَلْتَ كُتْبًا تَفَضَّلَتْ
ايشته بو فقرهلرده أسكيشهر آغير جزا محكمهسنى حيرتده بيراقان و اوستنده گوز ايله گورونن بر كرامتيله و قيامت و حشرى إثبات ايدن خارقه حجّتلريله إشتهار ايدن يگرمى طوقوزنجى سوزه حضرتِ إمامِ على رضى اللّٰه عنه، ذكر و تعداد ايتديگى سورهلرڭ يگرمى طوقوزنجى مرتبهسنده وَالشَّمْسُ كُوِّرَتْ ايله اوڭا إشارت ايدر. چونكه قيامت قوپماسندن غايت دهشتلى خبر ويرن اِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ سورهسنه تام مطابق بر صورتده او يگرمى طوقوزنجى سوز، قيامتڭ و خرابِ عالمڭ و موتِ دنيانڭ و حياتِ آخرتڭ و إحياىِ أمواتڭ قطعى حجّتلرينى بيان ايدركن، بو سورهنڭ دهشتلى تصويرينى ذكر ايتمسى؛ هم معناده، هم يگرمى طوقوزنجى مرتبهده تطابقلرى او إشارتى إثبات ايدر.
هم تحوّلاتِ ذرّاتده بوغولان مادّيونلرى صوصديران و ذرّاتڭ تحوّلاتى و حركاتنى، وظيفه و إنتظاملرينى أمثالسز بر طرزده إثبات ايدن اوتوزنجى سوز نامندهكى ذرّات رسالهسنه حضرتِ إمامِ على رضى اللّٰه عنه، اوتوزنجى مرتبهده وَبِالذَّارِيَاتِ ذَرْوًا قَسَميله اوڭا إشارت ايدر. أوت بو إشارتده لفظًا و صورةً سورهِٔ وَالذَّارِيَاتِ ذَرْوًا و رسالهِٔ ذرّات، بربرينه مشابهت ايله برابر معنا جهتيله دخى مناسبت وار. چونكه سورهِٔ وَالذَّارِيَات ڭ باشنده تصادفى و إنتظامسز ظن ايديلن تموّجاتِ هوائيه، غايت حكمتلى و وظيفهدار اولارق ربوبيتڭ تكوينى أمرلرينى أطرافه يتيشديرر دييه إفاده ايتديگى گبى؛ رسالهِٔ ذرّات دخى مادّيونلر طرفندن تصادفى و إنتظامسز تلقّى ايديلن حركاتِ ذرّات دخى، غايت حكمتلى و او ذرّهلر منتظم وظيفهلرله وظيفهدار اولدقلرينى غايت قوّتلى و قطعى برهانلر ايله إثبات ايدييور.
— 138 —
هم معراجِ محمّدى عليه الصلاة والسلامى دلائلِ عقليه ايله غايت معقول و قطعى بر صورتده إثبات ايدن و اوتوز برنجى سوز نامنده و مرتبهسنده بولونان رسالهِٔ معراجه، حضرتِ إمامِ على (رض) اوتوز برنجى مرتبهده معراجِ أحمدى (عصم) و قاب قوسَيْندهكى مشاهده و مكالمهيى صريح بر صورتده باشلايان سورهِٔ وَ النَّجْمِ اِذَا هَوٰى نڭ باشنده بولونان وَ النَّجْمِ اِذَا هَوٰى جملهسى ايله صراحته ياقين بر طرزده او رسالهيه إشارت ايدر و سورهِٔ وَ الطُّورِ يى بيراقهرق وَ الذَّارِيَات دن صوڭره وَ النَّجْمِ سورهسنى ذكر ايتمسى بو إشارتى قوّتلنديرر.
هم شقِّ قمر معجزهسنى منكِرلره قارشى قوّتلى دليللر ايله إثبات ايدن معراج رسالهسنڭ ذيلى بولونان شقِّ قمر رسالهسى نامنده اوتوز برنجى مرتبهنڭ آخرنده اولان او رسالهيه، حضرتِ إمامِ على (رض) شقِّ قمرى نصِّ صريح ايله ذكر ايدن سورهِٔ
اِقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ
دن إقتباس ايدهرك اوتوز برنجى مرتبهنڭ عقبنده ذكر ايديلن
وَ بِاِقْتَرَبَتْ لِىَ الْاُمُورُ تَقَرَّبَتْ
فقرهسيله صراحته ياقين إشارت ايدر.
معلومدر كه؛ رسالهِٔ نور باشده اوتوز اوچ عدد سوزلردر و سوزلر ناميله ياد ايديلير. فقط اوتوز اوچنجى سوز مستقل دگل، بلكه اوتوز اوچ عدد مكتوباتدن عبارتدر و مكتوبات ناميله ذكر ايديلير. صوڭره اوتوز برنجى مكتوب دخى مستقل دگل، بلكه اوتوز بر عدد لمعهلردن مركّبدر و لمعهلر آدى ايله مشتهردر. صوڭره اوتوز برنجى لمعه دخى مستقل اولمامش، او ده إن شاء اللّٰه اوتوز بر عدد شعاعلردن مركّب اولاجق. الآية الكبرا يدنجى و بو رساله سكزنجى شعاعلريدر. ديمك سوزلرڭ خاتمهسى اوتوز ايكنجى سوزدر. هم رسالهِٔ نورڭ ييلديزلرى ايچنده بر گونش حكمنده شاكردلرنجه تلقّى ايديلن اوتوز ايكنجى سوز نامندهكى اوچ موقفلى رسالهِٔ خارقه و جامعه و سوزلرڭ بر جهتده خاتمهسى و جمعيتلى نتيجهسى اولان او رسالهيه حضرتِ إمامِ على (رض) اونڭ فوق العاده أهمّيتنى و جامعيتنى گوسترمك ايچون قرآنڭ چوق سورهلريله بردن اوتوز ايكنجى مرتبهده
وَ بِسُوَرِ الْقُرْاٰنِ حِزْبًا وَ اٰيَةً
قَسَميله اوتوز ايكنجى مرتبهده بولونان او جامع
— 139 —
رسالهيه إشارت ايدر. رسالهِٔ نورڭ اوتوز اوچنجى سوزى ايسه، بوندن أوّل بيان ايتديگمز گبى اوتوز اوچ عدد مكتوبلردن عبارت و مكتوبات نامنده اوتوز اوچ كتاب و يوزدن زياده رسالهلردر.
ايشته حضرتِ إمامِ على (رض) اوتوز اوچنجى مرتبهده و قَسَمنده اوتوز اوچنجى سوزڭ أجزالرى اولان او يوز اون كتاب و مكتوباته بردن إشارت ايتمك ايچون يوز اون سماوى صحف نامنده يوز اون مختصر كتابلر و او بيوك مقدّس كتابلردن إستمداد معناسنده اولان شو:
وَاَسْئَلُكَ يَا مَوْلَاىَ بِفَضْلِكَ الَّذِى ٭ عَلٰى كُلِّ مَا اَنْزَلْتَ كُتْبًا تَفَضَّلَتْ
كلاميله إشارت ايدر. معلومدر كه؛ علمِ بلاغتده و فنِّ بيانده اوزاق و گيزلى معنالره دلالت ايتمك ايچون قرينه تعبير ايتدكلرى أمارهلردن و مناسبتلردن بريسى بولونسه، اوزاق بر معنا و گيزلى و إشارى اولان بر مفهوم، قرينهنڭ قوّتنه گوره صريح و ظاهر معناسى گبى قبول ايديلير. ايشته بو قاعدهيه بناءً، بو إشارى معنالرڭ هر بريسنه متعدّد قرينهلر، أمارهلر بولونديغى گبى سائر آرقداشلرى ده اوڭا قرينهلر اولور. رسالهِٔ نورڭ مجموعندن خبر ويرن صريح فقرهلر دخى هر بريسنه قوّتلى بر قرينهدر.
ايكنجى رمز:قرآنڭ الآية الكبراسى اولان
تُسَبِّحُ لَهُ السَّمٰوَاتُ السَّبْعُ وَالْاَرْضُ وَ مَنْ فِيهِنَّ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
نڭ حقيقتِ كبراسنى و تفسيرِ أكبرينى گوسترن و رمضانِ شريفڭ إلهامى بر هديهسى بولونان يدنجى شعاع رسالهسنه حضرتِ إمامِ على (رض) مكتوباته إشارتدن صوڭره لمعهلره إشارت ايچنده شعاعلره باقهرق
وَ بِاْلٰايَةِ الْكُبْرٰى اَمِنِّى مِنَ الْفَجَتْ
(حاشيه): إمامِ على بو فقره ايله إشارت ايدر كه، آيت الكبرا رسالهسى يوزندن شاكردلرى بر مصيبته دوشهجكلر و اونڭ كرامتى و بركتيله أمنيته و سلامته چيقهجقلر. أوت بو كرامتِ عَلويه تام تامنه چيقدى كه، او رساله ايچون حپسه دوشوب و اونڭ قوّتلى حقيقتلرى ايله قورتولديلر.
— 140 —
دييوب علمِ بلاغتجه "مستتبعات التراكيب" و "مَعَارِيضُ الْكلام" دينيلن معناىِ ظاهرىنڭ تبعيتيله و پردهسنڭ آرقهسيله متعدّد قرينهلرڭ قوّتنه گوره إشارت ايدر. و او عجيب و يوكسك و توحيدڭ حجّة الكبراسى و الآية الكبرانڭ بر علامتِ كبراسى و بر تفسيرِ أعظمى اولان رسالهيه "آيت الكبرا" نامنى ويرييور. و او نامله هم منبعى اولان آيت الكبرانڭ عظمتنى، هم بو يدنجى شعاع اولان وحدانيتڭ و توحيدڭ برهانِ أعظمنڭ فوق العاده قوّتنى إعلان ايدر، خبر ويرر. حضرتِ إمامِ علىنڭ (رض) بو بيوك إلتفاتنه، بو رسالهنڭ لياقتنه هر كيمڭ بر شبههسى وارسه گلسين بر دفعه او رسالهيى اوقوسون. أگر أوت لايقدر ديمزسه، بڭا توه ديسين.
أوت قرآنڭ عليهنده بيڭ سنهدن بَرى منتقمانه حاضرلانان دينسزلرڭ إعتراضلرينى و كافر فيلسوفلرڭ تراكم ايدوب شيمدى يول بولارق إنتشار ايدن شبههلرينى و قرآنڭ دهشتلى ضربهلرندن إنتقام بسلهين معنّد يهوديلرڭ و مغرور بر قسم خرستيانلرڭ هجوملرينى دفع ايدوب مقابله ايدن و هر عصرده قرآنڭ پك چوق قهرمانلرى و معنوى قلعهلرى واردى. شيمدى إحتياج بر ايكيدن، يوزه چيقمش. و مدافعلر يوزدن، ايكى اوچه اينمش. هم حقائقِ ايمانيهيى، علمِ كلامدن و مدرسهدن اوگرنمك چوق زمانه محتاج بولونديغندن بو زمانده او قپو دخى قپاندى. هم چابوق، هم هركس آڭلايهجق بر طرزده أڭ درين حقيقتلرى تعليم ايدن رسالهِٔ نور، ألبته إمامِ على رضى اللّٰه عنهڭ بو إلتفاتنه لايقدر.
هم إمامِ على (رض) اوننجى مرتبهِٔ تعدادنده اوننجى سوره اولارق و قيامت و ليلهِٔ برائته باقان
وَبِسُورَةِ الدُّخَانِ فِيهَا سِرًّا قَدْ اُحْكِمَتْ
دييوب معناىِ إشاريسيله اوننجى سوز نامنده و مرتبهسنده اولان حشر رسالهسنه إشارتله برابر او رسالهنڭ فوق العاده أهمّيتنى و غايت محكم اولديغنى و او زمانڭ دومانلى قراڭلقلرينى إزاله ايدن بر ليلهِٔ برائتڭ بر قنديلى حكمنده بولونماسنه و حشر و قيامتڭ بر علامتى اولان دخان، هم ليلهِٔ برائتڭ سنوى اولارق حكمتلى تفريق و تقسيمِ امور نقطهلريله و باشقه قرينهلر ايله ايماءً و رمزًا خبر ويرييور.
— 141 —
أوت اوننجى سوز، چوق أهمّيتلى بر بلايى دفع ايتدى. حرّيتِ أفكار سربستيتى و حربِ عمومى صارصينتيسى وقتنده حشرى إنكار ايدن منافقلر، فرصت بولوب چوق يرلرده زهرلى فكرلرينى إظهاره باشلادقلرى بر زمانده، اوننجى سوز چيقدى و طبع ايديلدى. بيڭ نسخهسى أطرافه ياييلدى. اونى گورن هركس كمالِ إشتياق و مراقله اوقودى. زنديقلرڭ كافرانه فكرلرينى تام قيردى و اونلرى صوصديردى. إمامِ على رضى اللّٰه عنهڭ بو تقديرينه لياقتنى إثبات ايتدى. كيمڭ شبههسى وارسه گلسين اونى دقّتله اوقوسون، حشرڭ نه قدر قوّتلى بر برهانى اولديغنى گورسون.
هم حضرتِ إمامِ على رضى اللّٰه عنه اون طوقوزنجى سوره اولارق سورة النورى
بِسِرِّ حَوَامِيمِ الْكِتَابِ جَمِيعِهَا ٭ عَلَيْكَ بِفَضْلِ النُّورِ يَا نُورُ اُقْسِمَتْ
فقرهسيله ذكر ايدهرك پك مختصر اولان اون طوقوزنجى سوزه و پك مكمّل بولونان اون طوقوزنجى مكتوبه إشارت ايچون نور لفظنى تكرار ايتمكله مكتوبلرڭ مرتبهسى، يعنى اون دردنجى مكتوب نقصان قالماسنه ايماءً سورهِٔ نورى اون بشنجيده ينه ذكر ايتمسيله غايت لطيف و مدقّقانه خبر ويرييور. و او ايكى رسالهلرى رسالهِٔ نورڭ بيوك نورلرى اولدقلرينى بيلديرييور. أوت رسالتِ محمّديه عليه الصلاة والسلامه دائر اولان اون طوقوزنجى سوز، هم اوچ جهتله كرامتلى و خارقه اولان اون طوقوزنجى مكتوب الحقّ رسالهِٔ نورڭ أڭ پارلاق برر نوريدرلر. و عائشهِٔ صدّيقه رضى اللّٰه عنهانڭ برائتى مناسبتيله، آيتِ نورڭ مَثَلُ نُورِهِ كلمهسندهكى ضمير، اوچ وجهدن بريسى ايله محمّد عليه الصلاة والسلامه راجع اولمق حيثيتيله سورهِٔ نور ذاتِ محمّديه عليه الصلاة والسلام ايله زياده علاقهدار بولونديغندن، او سوره ايله رسالتِ محمّديه عليه الصلاة والسلامى إثبات ايدن او ايكى رسالهيه ايكى نور لفظيله، بلكه اوچ نور كلمهلريله ينه عينًا رسالتِ أحمديه عليه الصلاة والسلامى إثبات ايدن معراج رسالهسنه دخى إشارت ايتمش. بن إعتراف ايدييورم كه: اون دردنجى مكتوب نقصان قالديغنى اونوتمشدم. حضرتِ إمامِ على (رض) عين سورهيى ايكى دفعه تكرار ايتمهسيله تخطّر ايتدم و إشاراتندهكى دقّتنه
— 142 —
حيران اولدم. فقط او تكرار، يالڭز اون طوقوزنجى سوز و مكتوب ايچون صاييلير؛ اوندن صوڭرهكيلره نسبةً صاييلماز.
اوچنجى رمز:يگرمى سكزنجى لمعهده ايضاح و إثبات ايديلن
تُقَادُ سِرَاجُ النُّورِ سِرًّا بَيَانَةً ٭ تُقَادُ سِرَاجُ السُّرْجِ سِرًّا تَنَوَّرَتْ
بِنُورِ جَلَالٍ بَازِخٍ وَ شَرَنْطَخٍ ٭ بِقُدُّوسِ بَرْكُوتٍ بِهِ النَّارُ اُخْمِدَتْ
فقرهلريله رسالهِٔ نورڭ اوچ أهمّيتلى وضعيتنى خبر ويرييور. بو فقرهلرڭ صراحته ياقين بر صورتده هم جفر، هم معنا جهتيله رسالهِٔ نوره إشارتنى اون سكزنجى لمعهده ايضاحنه بناءً، بوراده ايسه، اوراده ذكر ايديلمهين و إمامِ على رضى اللّٰه عنهڭ نظرِ دقّتنى جلب ايدن يالڭز اوچ سرّى بيان ايديلهجك.
برنجيسى: إسلاملر ايچنده، دلّاللر ألنده تشهير صورتنده گزديرمگه لايق اولان رسالهِٔ نور، مع التأسّف غايت گيزلى پرده آلتنده إنتشار و إستتاره مجبور اولماسنه إشارةً إمامِ على رضى اللّٰه عنه، ايكى دفعه سِرًّا بَيَانَةً و سِرًّا تَنَوَّرَتْ كلمهلريله
سِرًّا يعنى گيزلى إنتشار ايدهبيلير. متعجّبانه خبر ويرييور.
ايكنجيسى: رسالهِٔ نور، إسمِ أعظم جلوهسيله و إسمِ رحيم و حكيمڭ تجلّيسيله ظهور ايتديگندن إمتيازلى خاصّهسى اَللّٰهُ اَكْبَرُ دن إقتباسًا جلال و كبريا و بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ دن إستفاضةً مرحمت و شفقت، وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ دن إستفادةً حكمت و إنتظامڭ أساسلرى اوزرينه گيدييور. اونڭ روحى و حياتى اونلردر. سائر مشربلردهكى عشق يرنده، رسالهِٔ نورڭ مشربنده مشتاقانه شفقتدر و رأفتكارانه محبّتدر. ناصلكه حضرتِ إمامِ على (رض) صريح بر صورتده سراج النورڭ تاريخِ تأليفنى و تكمّل زماننى و مشهور إسمنى تُقَادُ سِرَاجُ النُّورِ فقرهسيله خبر ويرمش. اويله ده
— 143 —
بِنُورِ جَلَالٍ بَازِخٍ وَ شَرَنْطَخٍ
إلى آخر.. فقرهسيله ده سراج النورڭ أساسلرندن خبر ويرييور. چونكه جَلَالٍ بَازِخٍ عزّت، عظمت و جلال و كبريادر. شَرَنْطَخٍ سريانيجه رؤُف و بَرْكُوتٍ رحيمدر. ديمك حضرتِ إمامِ على رضى اللّٰه عنه سراج النورى تعريف ايدييور. حياتنى و نورينى، كبريا و عظمت و رأفت و رحيميتدن آلييور دييه ممتاز خاصيتنى بيان ايدر.
اوچنجيسى: حضرتِ إمامِ على رضى اللّٰه عنه، بو فقرهده بِهِ النَّارُ اُخْمِدَتْ جملهسيله دييور كه: بيڭ اوچ يوز أللى درتده (١٣٥٤) سراج النور (يعنى، رسالهِٔ نورڭ نورى) ايله ضلالتڭ تجاوز ايدن نارى إن شاء اللّٰه سونهجك. يعنى، فتنهِٔ دينيه آتشنى يا تخريباتدن واز گچيرهجك ويا ايلرى تجاوزاتنى قيرهجق. أگر هجرى تاريخى اولسه، بوندن ايكى سنه أوّل؛ "دينى دنيادن تفريق" فرصتندن إستفاده ايله، دينڭ و قرآنڭ ضررينه اولارق ايلرلهين دهشتلى تصوّراتڭ تجاوزاتى توقّف ايتمهسى، ألبته قارشيلرنده قوّتلى بر سدّڭ بولونماسندندر. او سد ايسه، بو زمانده چوق إنتشار ايدن رسالهِٔ نورڭ كسكين حجّتلرى و قوّتلى برهانلرى اولديغى، چوق أمارهلر ايله حسّ ايديلييور. و بو ايكنجى إحتمالدهكى إشارتِ عَلويه دخى اونى تأييد ايدييور.
(حاشيه): هم ده اِنَّا اَعْطَيْنَا نڭ سرّى قسمًا تحقّق ايتمش. چونكه سفيانيتڭ درت ركنندن أڭ قوّتليسى و دهشتليسى بتون بتون چكيلدى. قبر آلتنده عذاب چكييور. و أڭ بيوگى دخى علاقهسى بِالفعل چكيلمش. ماصون قوميتهسنڭ محكومى و آلَتى اولوب عذابيله مشغولدر. يالڭز اونڭ گولگهسى حكم ايدييور. ايلرى تجاوز ايتمهمكله برابر قسمًا گريلييور. باقى قالان ايكى شخص ايسه، أللرندن گلسه تعميره چاليشهجقلر.
أوت جفرجه بِهِ النَّارُ اُخْمِدَتْ : (خ) آلتى يوز، (ت) درت يوز، (ر) ايكى يوز، شدّهلى (ن) يوز، (م) قرق، (د) و اوچ ألف يدى، (بِهِ) دهكى (ب) ايكى، (هی) بش، يكونى بيڭ اوچ يوز أللى درت (١٣٥٤) ايدر.
ِللّٰه الحمد سراج النورڭ الآية الكبراسى گبى چوق رسالهلرى وار. هر برى قوّتلى برر
— 144 —
لامبا حكمنده صراطِ مستقيمى گوستروب إمامِ على رضى اللّٰه عنهڭ خبرينى تصديق ايتديرييورلر.
بو اوچنجى سرّڭ مناسبتيله عينًا بِهِ النَّارُ اُخْمِدَتْ گبى بيڭ اوچ يوز أللى درت (١٣٥٤) تاريخنه مقامِ جفريسيله باقان و سعيدڭ (رض) ايكى معروف لقبنه رمزًا و إسمًا ايما ايدن و "كنديڭى محافظه ايت" أمرينى ويرن و او تاريخده هركسدن زياده متعدّد تهلكهلره معروض بولونهجغنى تلويح ايدن "أرجوزه"نڭ آخرلرندهكى
فَاسْئَلْ لِمَوْلَاكَ الْعَظِيمِ الشَّانِ ٭ يَا مُدْرِكًا لِذٰلِكَ الزَّمَانِ
بِاَنْ يَقِيكَ شَرَّ تِلْكَ الْفِتْنَةِ ٭ وَ شَرَّ كُلِّ كُرْبَةٍ وَ مِحْنَةٍ
فقرهسيله دييور: "يا سعيد الكردى! بيڭ اوچ يوز أللى درت (١٣٥٤) تاريخنه يتيشيرسهڭ مولاىِ عظيمڭدن، او زمانڭ و او عصرڭ فتنه و شرلرندن محافظهڭى ايسته و يالوار." أوت اون سكزنجى لمعهده برنجى كرامتِ عَلويهنڭ ايضاحنده، قصيدهِٔ أرجوزيهنڭ رسالهِٔ نور و مؤلّفنه دائر إشاراتِ غيبيهسى بيان ايديلمش. إسمِ أعظم و سكينه تعبير ايتديگى أسماءِ ستّهِٔ مشهوره ايله دائما مشغول اولان بر شاكرديله قونوشديغى و تسلّى ويرديگى و چوق أمارهلر و قرينهلرله او شاكرد، سعيد اولديغى إثبات ايديلمش. و اوراده او شاكردينه ديمش:
اَحْرُفُ عُجْمٍ سُطِّرَتْ تَسْطِيرًا بِتَّ بِهَا الْاَمِيرُ وَالْفَقِيرَا
يعنى، أجنبى حروفلرى بيڭ اوچ يوز قرق سكزده (١٣٤٨) تعميم ايديلهجك، چولوق چوجق، أمرلر و فقيرلر إجبار صورتنده گيجه درسلريله اوگرنمگه چاليشهجقلر.
أوت سُطِّرَتْ تَسْطِيرًا جملهسى تام تامنه؛ ايكى (ت) سكز يوز، ايكى (س) يوز يگرمى، ايكى (ر) درت يوز، ايكى (ط) اون سكز، بر (ى) اون، مجموعى بيڭ اوچ يوز قرق سكزدر. عين تاريخده لاتينى حروفلرينه گيجه درسلريله جبرًا چاليشديريلدى.
— 145 —
صوڭره إمامِ على (رض) سكينه ايله مشغول اولان سعيده (رض) باقار، قونوشور. عقبنده
يَا مُدْرِكًا لِذٰلِكَ الزَّمَانِ
دير. ايكى اوچ يرده قوّتلى إشارت ايله سعيد (رض) إسمنى ويرديگى شاكردينه خطابًا "كنديڭى سكينه ايله دعا ايدوب محافظهيه چاليش." ياءِ ندائيدن صوڭره متعدّد قرينهلر و أمارهلر ايله سعيد وار. ديمك
يَا سَعِيدُ مُدْرِكًا لِذٰلِكَ الزَّمَانِ
اولور. بو فقره ناصلكه مُدْرِكًا كلمهسيله "الْكُرْدى" لقبنه هم لفظًا هم جفرًا باقار. چونكه ميمسز دركًا كرد قلبيدر.
(١): يعنى؛ ترسندن اوقونوشيدر.
ميم ايسه، "ل" و "ى"يه تام موافقدر. اويله ده؛ ديگر بر إسمى اولان بديع الزمان لقبنه دخى "الزّمان" كلمهسيله ايما ايتمكله برابر، بيڭ اوچ يوز أللى درت (١٣٥٤) ويا بيڭ اوچ يوز أللى بش (١٣٥٥) مقامِ جفريسيله سعيدڭ (رض) حقيقتِ حالنى و خلافِ عادت وضعيتنى و حفظ و وقايه ايچون كثرتلى دعاسنى و خَلْوت و إنزواسنى تماميله تعبير و إفاده ايتديگندن صراحته ياقين بر صورتده پارمغنى اونڭ باشنه او قصيدهده تسلّى ايچون باصييور. بوراده ده بِهِ النَّارُ اُخْمِدَتْ سرّينه مظهر اولان رسالهِٔ نورى آلقيشلايور.
معلوم اولسون كه؛ جلجلوتيهنڭ أساسى و روحى اولان
اَلْقَسَمُ الْجَامِعُ وَالدَّعْوَةُ الشَّرِيفَةُ وَالْاِسْمُ الْاَعْظَمُ
إمامِ على رضى اللّٰه عنهڭ أڭ مهمّ و أڭ مدقّق اويسى بر شاكردى و إسلاميتڭ أڭ مشهور و پارلاق بر حجّتى اولان إمامِ غزالى (رض) حجّة الإسلام دييور كه: "اونلر وحى ايله پيغمبره (عصم) نازل اولديغى وقت إمامِ علىيه (رض) أمر ايتدى: "ياز." او ده يازدى. صوڭره نظم ايتدى." إمامِ غزالى (رض) دييور:
اِنَّ هٰذِهِ الدَّعْوَةَ الشَّرِيفَةَ وَ الْوِفْقَ الْعَظِيمَ وَ الْقَسَمَ الْجَامِعَ وَ الْاِسْمَ الْاَعْظَمَ وَ السِّرَّ الْمَكْنُونَ الْمُعَظَّمَ بِلَا شَكٍّ كَنْزٌ مِنْ كُنُوزِ الدُّنْيَا وَ اْلٰاخِرَةِ
— 146 —
إمامِ غزالى، إمامِ نور الديندن درس آلارق بو جلجلوتيهنڭ هم سُريانى كلمهلرينى، هم قيمتنى و خاصيتنى شرح ايتمش.
دردنجى رمز:إمامِ على (رض) سراج النوردن خبر ويردكدن صوڭره ينه اوتوز اوچ و بر جهتله اوتوز ايكى عدد سريانيجه أسمايى تعداد ايدركن رسالهِٔ نورڭ أڭ قوّتلى، أڭ قيمتدار اولان معجزاتِ قرآنيه رسالهسنه و اوتوز ايكنجى سوزه قوّتلى إشارت ايتديگى گبى، سائر رسالهلره ده رمزًا ويا ايماءً ويا تلويحًا باقار. أوت حضرتِ إمامِ على (رض) رسالهِٔ نوره باقهرق سُريانى إسملرى درج ايدهرك دييور:
تُقَادُ سِرَاجُ النُّورِ سِرًّا بَيَانَةً ٭ تُقَادُ سِرَاجُ السُّرْجِ سِرًّا تَنَوَّرَتْ
بِنُورِ جَلَالٍ بَازِخٍ وَ شَرَنْطَخٍ ٭ بِقُدُّوسِ بَرْكُوتٍ بِهِ النَّارُ اُخْمِدَتْ
بِيَاهٍ وَيَا يُوهٍ نَمُوهٍ اَصَالِيًا ٭ بِطَمْطَامٍ مِهْرَاشٍ لِنَارِ الْعِدَاسَمَتْ
بِهَالٍ اَهِيلٍ شَلْعٍ شَلْعُوبٍ شَالِعٍ ٭ طَهِىٍّ طَهُوبٍ طَيْطَهُوبٍ طَيَطَّهَتْ
اَنُوخٍ بِيَمْلُوخٍ وَ اَبْرُوخٍ اُقْسِمَتْ ٭ بِتَمْلِيخِ اٰيَاتٍ شَمُوخٍ تَشَمَّخَتْ
اَبَاذِيخَ بَيْذُوخٍ وَ ذَيْمُوخٍ بَعْدَهَا ٭ خَمَارُوخٍ يَشْرُوخٍ
(حاشيه): حشره دائر مشهور يگرمى طوقوزنجى سوزه، صوڭره معراج و ذيلى شقِّ قمره باقار.
بِشَرْخٍ تَشَمَّخَتْ
بِبَلْخٍ وَ سِمْيَانٍ وَ بَازُوخٍ بَعْدَهَا
بِذَيْمُوخٍ اَشْمُوخٍ بِهِ الْكَوْنُ عُمِّرَتْ ٭ بِشَلْمَخَتٍ اِقْبَلْ دُعَائِى
دييه دعا ايله ختم ايدر. حضرتِ إمامِ على (رض) باشده صراحت ايله خبر ويرديگى رسالهِٔ نورى، سراج النور و سراج السرج ناميله برنجى مرتبهده آشكار اونى گوستروب
— 147 —
تعداد ايدركن، تا يگرمى بشه گلديگى وقت
بِتَمْلِيخِ اٰيَاتٍ شَمُوخٍ تَشَمَّخَتْ
دير. آياتِ قرآنيهنڭ إعجازلرينى بيان و قرآنڭ قرق وجهله معجزه اولديغنى يدى عدد كلّى وجهلرده إثبات ايدن رسالهِٔ نورڭ أڭ مشهور و پارلاق رسالهسى اولان يگرمى بشنجى سوز نامندهكى معجزاتِ قرآنيه رسالهسنه إشارت ايدر. چونكه باشده سراج النورڭ برنجى مرتبهده صاييلماسى، هم بِتَمْلِيخِ اٰيَاتٍ فقرهسنده اٰيَاتٍ كلمهسنڭ بولونماسى، هم يگرمى بشنجى مرتبهده ذكر ايتمسى، قوّتلى بر قرينهدر كه؛ پك چوق آيتلرى ذكر ايدوب إعجازلرى و سرلرى بيان ايدن يگرمى بشنجى سوزه معناىِ مجازى ايله باقار. و سورهلرڭ تعدادنده دخى ينه يگرمى بشنجى مرتبهده عبارهيى دگيشديروب باشدن باشلار گبى بِحَقِّ تَبَارَكَ دييهرك رسالهِٔ نورڭ أڭ مبارك و بركتلى اولان يگرمى بشنجى سوزڭ أهمّيتنى گوسترييور. صوڭره يگرمى آلتى و يديده
اَبَاذِيخَ بَيْذُوخٍ وَ ذَيْمُوخٍ بَعْدَهَا
دير. صوڭره اوتوز و اوتوز برنجيده
بِبَلْخٍ وَ سِمْيَانٍ وَ بَازُوخٍ بَعْدَهَا
دييوب ينه عبارهيى دگيشديروب بَعْدَهَا كلمهسنى ذكر ايدر. غايت ظاهر و قوّتلى بر قرينه ايله إجتهاده دائر يگرمى يدنجى سوزڭ صحابهلر حقّندهكى چوق مهمّ و قيمتدار ذيلنى و معراجه دائر اوتوز برنجى سوزڭ شقِّ قمره دائر و اوڭا چوق إحتياج بولونان أهمّيتلى ذيلنى بَعْدَهَا كلمهسيله گوسترر گبى، قوّتلى إشارت ايدر.
بن إعتراف ايدييورم كه؛ بن بو ذيللرى اونوتمشدم. إمامِ علىنڭ (رض) بو إخطارى ايله تخطّر ايتدم. شقِّ قمرى سابقًا يازدم. شيمدى بو آنده صحابهلر حقّندهكى ذيلى خاطرلادم. ايشته مادام علمِ بلاغت و فنِّ بيانده بر تك قرينه ايله مجازى بر معنا مراد اولونهبيلير و بر تك مناسبتله، بر مفهومه إشارت بولونسه، او مفهوم بر معناىِ إشارى اولارق قبول ايديلير. ألبته ظاهر و چوق قرينهلردن و أمارهلردن قطعِ نظر، يالڭز بو ايكى يرده تام ذيللرڭ بولونديغى عين مقامده و ذيل معناسنده اولان بَعْدَهَا كلمهسنى تكرار صورتنده إفادهيى دگيشديرهرك سويلهمسى، تام بر قرينهدر كه؛ حضرتِ إمامِ على
— 148 —
(رض) معناىِ حقيقيسندن باشقه بر معناىِ مجازى و إشارىيى دخى إفاده ايتمك ايستهيور.
صوڭره يگرمى طوقوزنجى مرتبهده، هيبتلى بر طرزده
خَمَارُوخٍ يَشْرُوخٍ بِشَرْخٍ تَشَمَّخَتْ
دير. يگرمى بشده گچن و سرلرى بيلمك معناسنده اولان تَشَمَّخَتْ كلمهسنى تكرار ايله سابقًا بيان ايتديگمز خارقهلى يگرمى طوقوزنجى سوزه قوّتلى بر قرينه ايله إشارت ايدر. صوڭره اوتوز ايكنجى مرتبهده سورهلرڭ تعدادنده أهمّيتله إشارت ايتديگى رسالهِٔ جامعه اولان اوتوز ايكنجى سوزه ينه نظرِ دقّتى قوّتلى جلب ايتمك ايچون
ذَيْمُوخٍ اَشْمُوخٍ بِهِ الْكَوْنُ عُمِّرَتْ
و بر نسخهده بِهِ الْكَوْنُ عُطِّرَتْ يعنى إسمِ عدل و إسمِ حَكمڭ تجلّيسيله و عدالت و ميزانيله و إنتظام و حكمتيله دنيا تعمير ايديلير، تخريبدن قورتولور. ايكنجى نسخه ايله او ايكى إسمڭ رايحهِٔ طيّبهسيله و چوق خوش قوقولريله، دنيا گوزل قوقولر آلير. عطّار دكّانى گبى رايحهِٔ طيّبه ويرر.
ايشته إسمِ عدل و إسمِ حَكمڭ پارلاق بر آيينهلرى و بر تفسيرلرى حكمنده اولان اوتوز ايكنجى سوزه پارمق باصييور و معناىِ مجازى صورتنده إفاده ايدر. ذَيْمُوخٍ كلمهسنڭ تكراريله سوزلر اوتوز اوچ ايكن بر مرتبهسى مكتوبلردن عبارت اولديغنه و اوتوز ايكنجى سوز صوڭ مرتبهسى بولونديغنه ايما ايدر. بن سُريانى كلمهلرينڭ معنالرينى تماميله بيلهمديگمدن و إمامِ غزالى (رض) دخى تماميله ايضاح ايتمديگندن حضرتِ إمامِ علىنڭ (رض) او كلمهلر ايله سائر رسالهلره إشاراتنى شيمديلك بيراقييورم.
بشنجى رمز:مادام جلجلوتيه وحى ايله پيغمبر عليه الصلاة والسلامه نازل اولمش. و علّام الغيوبڭ علميله إفادهِٔ معنا ايدر. هم مادام جلجلوتيه اَقِدْ كَوْكَبِى و تُقَادُ سِرَاجُ النُّورِ فقرهلرنده معناىِ مجازى ايله او قصيدهنڭ حقيقتنى إثبات
— 149 —
ايدن رسالهِٔ نوره صريحًا و اونڭ اون اوچ أهمّيتلى رسالهلرينه إشارةً خبر ويرمكله برابر،
فَيَا حَامِلَ الْاِسْمِ الَّذِى جَلَّ قَدْرُهُ
ده دخى او قصيدهنڭ بر أساسى اولان الْاِسْمُ الْمُعَظَّمُ ايله چوق إشتغال و إستمداد ايدن رسالهِٔ نور مؤلّفنه و بونڭ اون اوچ أهمّيتلى واقعاتِ حياتنه ايماءً، رمزًا، إشارةً معناىِ مجازى ايله خبر ويرييور. هم مادام معناىِ مجازى ايله و مفهومِ إشارينڭ مراد اولماسنه بر ضعيف قرينه و بر گيزلى أماره و بر تك مناسبت كافى گلييور. هم مادام رسالهِٔ نور و رسالهلرينه و مؤلّفى و أحوالنه اولان إشارتلر بربرينه قرينه اولور. بلكه مسئلهنڭ وحدتى إعتباريله عموم إشارتلر، قرينهلريله برابر هر بريسنه قوّتلى بر قرينه و قوى بر أماره حكمندهدر.
ألبته دييهبيليرز كه؛ حضرتِ إمامِ على (رض) ناصلكه باشده
بَدَئْتُ بِبِسْمِ اللّٰهِ رُوحِى بِهِ اهْتَدَتْ ٭ اِلٰى كَشْفِ اَسْرَارٍ بِبَاطِنِهِ انْطَوَتْ
يعنى "خزينهِٔ أسرار اولان بسم اللّٰه الرحمن الرحيم ايله باشلادم. روحم، اونڭ ايله او خزينهيى كشف ايتدى." دييهرك سائر إشاراتڭ قرينهسيله بر معناىِ إشارى و بر مدلولِ مجازى صورتنده رسالهِٔ نورڭ بسم اللّٰهى حكمنده و فاتحهسى و بسملهسى و "بسم اللّٰه"دهكى بيوك سرّڭ حقيقتنى بيان ايدن و قيصه و غايت قوّتلى برنجى سوز نامنده اولان بسم اللّٰه رسالهسنه ايما، بلكه رمز، بلكه إشارت ايدييور. عينًا اويله ده؛ سائر إشاراتڭ قرينه و مناسبتيله و حروفِ قرآنيهنڭ أسرارندن بحث ايدن و رموزاتِ ثمانيه نامنده بولونان سكز كوچك رسالهلرڭ ماهيتلرينى آڭديرر بر طرزده، عبارهيى دگيشديرهرك حروفلرڭ أسراريله إستمداد ايتمگه باشلاماسى قرينهِٔ لطيفهسيله معظّم دعا و مناجات و جامع قَسَمِ إستمدادينڭ آخرلرنده و سوزلره و مكتوبلره إشارتدن صوڭره
بِوَاحِ الْوَحَا بِالْفَتْحِ وَالنَّصْرِ اَسْرَعَتْ
فقرهسيله يگرمى طوقوزنجى مكتوبڭ بر قسم أسرارِ حروفِ قرآنيهيى بيان ايدن رموزاتِ ثمانيه نامنده سكز كوچك رسالهلرڭ أڭ مهملرى و فتحِ مكّه و فتحِ شام و فتحِ قُدُسْ و فتحِ إستانبول گبى چوق فتوحاتِ إسلاميهدن غيبى خبر ويرن سورهِٔ
اِذَا جَاءَ نَصْرُ اللّٰهِ وَ الْفَتْحُ
نڭ أسرارينى بيان ايله، فتوحاتِ إسلاميهنڭ
— 150 —
پهلوانى اولان حضرتِ إمامِ علىنڭ (رض) نظرِ دقّتنى جلب ايدن فتح و نصر رسالهسنه، هم سورهِٔ فتحڭ أڭ مهمّ و أڭ آخر آيتڭ بش وجه ايله إعجازينى بيان و إثبات ايله، قهرمانِ إسلام حضرتِ إمامِ علىنڭ (رض) نظرِ دقّتنى جلب ايدن غايت قيمتلى اولان آيتِ فتح رسالهسى نامندهكى كوچك بر رسالهيه ايما بلكه إشارت ايدر، إعتقادندهيم. بويله إعتقاده إشتراك ايديلمزسه ده إعتراض ايديلمهملى.
آلتنجى رمز:مادام حضرتِ إمامِ على (رض)، استادِ قدسيسندن آلديغى درسه بناءً، قرآنه تعلّق ايدن گلهجك حادثاتدن خبر ويرييور. و "بندن صوريڭز" دييه متعدّد و طوغرى خبرلرى ويروب بر شاهِ ولايت اولديغنى اويله كرامتلرله إثبات ايتمش. و مادام بو عصرده آوروپا دينسزلرى و أهلِ ضلالت منافقلرى، دهشتلى بر صورتده قرآنه هجومى هنگامنده رسالهِٔ نور او سَيْلِ ضلالته قارشى مقاومت ايدوب، قرآنڭ طلسملرينى كشف ايدهرك حقيقتنى محافظه ايدييور. و مادام
اَقِدْ كَوْكَبِى بِالْاِسْمِ نُورًا وَ بَهْجَةً ٭ مَدَى الدَّهْرِ وَ الْاَيَّامِ يَا نُورُ جَلْجَلَتْ
فقرهسيله يگرمى سكزنجى لمعهده إثبات ايديلديگى گبى صراحته ياقين بر صورتده رسالهِٔ نوره إشارت ايتمكله برابر سورهِٔ نوردهكى آيت النورڭ رسالهِٔ نوره إشارتنه إشارت ايدر. و مادام اَقِدْ كَوْكَبِى بِالْاِسْمِ نُورًا معنا و جفرجه تام تامنه رسالهِٔ نوره توافق ايدييور. ألبته دييهبيليرز كه؛ بو فقرهنڭ عقبنده:
بِاٰجٍ اَهُوجٍ جَلْمَهُوجٍ جَلَالَةٍ ٭ جَلِيلٍ جَلْجَلَيُّوتٍ جَمَاهٍ تَمَهْرَجَتْ
بِتَعْدَادِ اَبْرُومٍ وَ سِمْرَازٍ اَبْرَمٍ ٭ وَ بَهْرَةِ تِبْرِيزٍ وَ اُمٍّ تَبَرَّكَتْ
فقرهسيله رسالهِٔ نورڭ بدايتده اون ايكى سوز نامنده إشتهار و إنتشار ايدن اون ايكى كوچك رسالهلرينه اَقِدْ كَوْكَبِى قرينهسيله، بو فقرهدهكى اون ايكى سُريانى كلمهلر اونلره برر إشارتدر. گرچه أليمده بولونان جلجلوتيه نسخهسى أڭ صحيح و أڭ معتمددر. إمامِ غزالى (رض) گبى چوق إماملر جلجلوتيهيى شرح ايتمشلر. فقط بو
— 151 —
سُريانى كلمهلرڭ معناسنى تام بيلمديگمدن و نسخهلرده إختلاف بولونديغندن، هر بريسنڭ وجهِ إشارتنى و مناسبتنى شيمديلك بيلمديگمدن بيراقييورم.
الحاصل: حضرتِ إمامِ على (رض) بر دفعه اَقِدْ كَوْكَبِى فقرهسيله، آخر زمانده رسالهِٔ نورى دعا ايله اللّٰهدن نياز ايدر، ايستر و بدايتده اون ايكى رسالهدن عبارت بولونديغندن يالڭز اون ايكى رسالهسنه إشارت ايدييور. ايكنجى دفعهده تُقَادُ سِرَاجُ النُّورِ فقرهسيله داها صريح بر صورتده رسالهِٔ نورى مدح و ثنا ايله گوسترهرك تكمّلنه إشارةً، عموم سوزلرى و مكتوبلرى و لمعهلرى رمزًا خبر ويرر. هم اون ايكى سوز نامى ايله چوق إنتشار ايدن او كوچوجك رسالهلر، بو فقرهدهكى كلمهلر گبى بربرينه إسمًا و صورةً بڭزهدكلرى گبى بديع معناسنده اولان جلجلوتيه كلمهسنه مطابق اولارق هر برى غايت بديع بر طرزده، گوزل بر تمثيل ايله، بيوك و درين بر حقيقتِ قرآنيهيى تفسير و إثبات ايدر.
أگر بر معنّد طرفندن دينيلسه: حضرتِ إمامِ على (رض) بو عموم مجازى معنالرى إراده ايتمهمش؟
بز ده ديرز كه: فرضا حضرتِ إمامِ على (رض) إراده ايتمزسه، فقط كلام دلالت ايدر و قرينهلرڭ قوّتيله إشارى و ضمنى دلالتله معنالرى ايچنه داخل ايدر. هم مادام او مجازى معنالر و إشارى مفهوملر حقدر، طوغريدر و واقعه مطابقدر و بو إلتفاته لايقدرلر و قرينهلرى قوّتليدر؛ ألبته حضرتِ إمامِ علىنڭ (رض) بويله بتون إشارى معنالرى إراده ايدهجك كلّى بر توجّهى فرضا بولونمازسه (جلجلوتيه وحى اولمق جهتيله) حقيقى صاحبى حضرتِ إمامِ علىنڭ (رض) استادى اولان پيغمبرِ ذىشانڭ (عصم) كلّى توجّهى و استادينڭ استادِ ذو الجلالنڭ إحاطهلى علمى اونلره باقار، إراده دائرهسنه آلير.
بو خصوصده بنم خصوصى و قطعى و يقين درجهسندهكى قناعتمڭ بر سببى شودر كه: مشكلاتِ عظيمه ايچنده، الآية الكبرانڭ تفسيرِ أكبرى اولان يدنجى شعاعى يازمقده چوق زحمت چكديگمدن، بر قدسى تسلّى و تشويقه جدًّا چوق محتاج ايدم. شيمدىيه قدر مكرّر تجربهلر ايله بو گبى حالتلرمده، عنايتِ إلٰهيه إمداديمه
— 152 —
يتيشييوردى. رسالهيى بيتيرديگم عين وقتده (هيچ خاطريمه گلمديگى حالده) بردن بو كرامتِ عَلويهنڭ ظهورى، بنده هيچ بر شبهه بيراقمدى كه؛ بو دخى بنم إمداديمه گلن سائر عنايتِ إلٰهيه گبى، ربِّ رحيمڭ بر عنايتيدر. عنايت ايسه آلداتماز، حقيقتسز اولماز.
يدنجى رمز:حضرتِ إمامِ على (رض) ناصلكه
وَ بِاْلٰايَةِ الْكُبْرٰى اَمِنِّى مِنَ الْفَجَتْ ٭ وَ بِحَقِّ فَقَجٍ مَعَ مَخْمَةٍ يَا اِلهَنَا
وَ بِاَسْمَائِكَ الْحُسْنٰى اَجِرْنِى مِنَ الشَّتَتْ ٭ حُرُوفٌ لِبَهْرَامٍ عَلَتْ وَ تَشَامَخَتْ
وَ اسْمُ عَصَا مُوسٰى بِهِ الظُّلْمَتُ انْجَلَتْ
دييه برنجى فقرهسيله يدنجى شعاعه إشارت ايتمش. اويله ده، عين فقره ايله عالى بر تفكّرنامه و توحيده دائر يوكسك بر معرفتنامه نامنده اولان يگرمى طوقوزنجى عربى لمعهيه دخى إشارت ايدر. ايكنجى فقرهسيله إسمِ أعظم و سكينه دينيلن أسماءِ ستّهِٔ مشهورهنڭ حقيقتلرينى غايت عالى بر طرزده بيان و إثبات ايدن و يگرمى طوقوزنجى لمعهيى تعقيب أيلهين اوتوزنجى لمعه نامنده آلتى نكتهِٔ أسماء رسالهسنه
بِاَسْمَائِكَ الْحُسْنٰى اَجِرْنِى مِنَ الشَّتَتْ
جملهسيله إشارت ايتديگندن صوڭره عقبنده رسالهِٔ أسمايى تعقيب ايدن اوتوز برنجى لمعهنڭ برنجى شعاعى اولارق، اوتوز اوچ آيتِ قرآنيهنڭ رسالهِٔ نوره إشاراتنى قيد ايدوب، حسابِ جفرى مناسبتيله، باشدن باشه علمِ حروف رسالهسى گبى گورونن و بر معجزهِٔ قرآنيه حكمنده بولونان رسالهيه
حُرُوفٌ لِبَهْرَامٍ عَلَتْ وَ تَشَامَخَتْ
كلمهسيله إشارت ايدوب، درعقب
وَ اسْمُ عَصَا مُوسٰى بِهِ الظُّلْمَتُ انْجَلَتْ
كلاميله دخى، رسالهِٔ حروفيهيى تعقيب ايدن و الآية الكبرادن و باشقه رسائلِ نوريهدن تركّب ايدن و عصاىِ موسى نامنى آلان و عصاىِ موسى گبى، ضلالتڭ و شركڭ سحرلرينى إبطال ايدن رسالهِٔ نورڭ شيمديلك أڭ صوڭ و آخر رسالهسنه عصاىِ موسى نامنى ويرهرك إشارتله برابر، معنوى قراڭلقلرى طاغيدهجغنى مژده ايدييور.
— 153 —
أوت وَ بِاْلٰايَةِ الْكُبْرٰى كلمهسيله يدنجى شعاعه إشارتى، قوّتلى قرينهلر ايله إثبات ايديلديگى گبى، عين كلمه، ديگر بر معنا ايله الحقّ رسالهِٔ نورڭ آيت الكبراسى حكمنده و أكثر رسالهلرڭ روحلرينى جمع ايدن و عربى بولونان يگرمى طوقوزنجى لمعهيه بو كلام، "مستتبعات التراكيب" قاعدهسيله اوڭا باقييور، أفرادينه داخل ايدييور. اويله ايسه حضرتِ إمامِ على (رض) دخى بو فقرهدن اوڭا باقوب إشارت ايدر دييهبيليرز. هم سائر إشاراتڭ قرينهسيله، هم مكتوباتدن صوڭره لمعهلره باشقه بر طرزِ عباره ايله ايما ايدهرك؛ لمعهلرڭ أڭ پارلاغنڭ تأليفى، دهشتلى بر زمانده و حپس و إعدامدن قورتولمق و أمنيت و سلامت بولمق ايچون، معناىِ مجازى و مفهومِ إشارى ايله، حضرتِ على (رض) كندى لساننى، بيوك تهلكهلرده بولونان مؤلّفڭ حسابنه إستعمال ايدهرك؛
وَ بِاْلٰايَةِ الْكُبْرٰى اَمِنِّى مِنَ الْفَجَتْ
يعنى "يا ربّ! بنى قورتار، أمان و أمنيت وير" دييه دعا ايتمهسيله، تام تامنه أسكيشهر حپسخانهسنده إعدام و اوزون حپس تهلكهسى ايچنده تأليف ايديلن يگرمى طوقوزنجى لمعهنڭ و صاحبنڭ وضعيتنه توافق قرينهسيله، كلام ضمنى و إشارى دلالت ايتديگندن دييهبيليرز كه؛ حضرتِ إمامِ على (رض) دخى بوندن، اوڭا إشارت ايدر.
هم اوتوزنجى لمعه نامنده و آلتى نكته اولان رسالهِٔ أسمايه باقهرق وَ بِاَسْمَائِكَ الْحُسْنٰى دييوب، سائر إشاراتڭ قرينهسيله، هم يگرمى طوقوزنجى لمعهيه تعقيب قرينهسيله، هم ايكيسنڭ إسمده و أسماء لفظنده توافق قرينهسيله، هم تشتّتِ حاله و صيقنتيلى بر غربته و پريشانيته دوشن مؤلّفى، اونڭ تأليفى بركتيله تسلّى و تحمّل بولماسنه و معناىِ مجازى جهتنده، حضرتِ إمامِ علىنڭ (رض) لسانيله كندينه دعا اولان
وَ بِاَسْمَائِكَ الْحُسْنٰى اَجِرْنِى مِنَ الشَّتَتْ
يعنى إسمِ أعظم اولان او أسماء رسالهسنڭ بركتيله بنى تشتّتدن، پريشانيتدن حفظ أيله يا ربّى مئالى، تام تامنه او رساله و صاحبنڭ وضعيتنه توافق قرينهسيله كلام مجازى دلالت و إمامِ على (رض) ايسه غيبى إشارت ايدر دييهبيليرز.
— 154 —
هم مادام جلجلوتيهنڭ أصلى وحيدر و أسرارليدر و گلهجك زمانه باقييور و غيبى امورِ إستقباليهدن خبر ويرييور. و مادام قرآن إعتباريله بو عصر دهشتليدر و قرآن حسابيله، رسالهِٔ نور بو قراڭلق عصرده أهمّيتلى بر حادثهدر. و مادام صراحت درجهسنده چوق قرينه و أمارهلرله؛ رسالهِٔ نور جلجلوتيهنڭ ايچنه گيرمش، أڭ مهمّ يرنده يرلشمش. و مادام رسالهِٔ نور و أجزالرى بو موقعه لايقدرلر و حضرتِ إمامِ علىنڭ (رض) نظرِ تقديرينه و تحسيننه و اونلردن خبر ويرمسنه لياقتلرى و قيمتلرى وار. و مادام حضرتِ إمامِ على (رض) سراج النوردن ظاهر بر صورتده خبر ويردكدن صوڭره ايكنجى درجهده پردهلى بر طرزده سوزلردن، صوڭره مكتوبلردن، صوڭره لمعهلردن، رسالهلردهكى گبى عين ترتيب، عين مقام، عين نومرو تحتنده، قوّتلى قرينهلرڭ سَوقيله كلام دلالت و حضرتِ إمامِ علىنڭ (رض) إشارت ايتديگنى إثبات أيلهمش. و مادام باشده
بَدَئْتُ بِبِسْمِ اللّٰهِ رُوحِى بِهِ اهْتَدَتْ ٭ اِلٰى كَشْفِ اَسْرَارٍ بِبَاطِنِهِ انْطَوَتْ
رسالهلرڭ باشى و برنجى سوز اولان بسم اللّٰه رسالهسنه باقديغى گبى، قَسَمِ جامعِ معظّمڭ آخرنده، رسالهلرڭ قسمِ آخرلرى اولان صوڭ لمعهلره و شعاعلره، خصوصًا بر آيت الكبراىِ توحيد اولان يگرمى طوقوزنجى لمعهِٔ خارقهِٔ عربيه و رسالهِٔ أسماءِ ستّه و رسالهِٔ إشاراتِ حروفِ قرآنيه و بِالخاصّه شيمديلك أڭ آخر شعاع و عصاىِ موسى گبى، ضلالتلرڭ بتون معنوى سحرلرينى إبطال ايدهبيلن بر ماهيتده بولونان و بر معناده آيت الكبرا نامنى آلان رسالهِٔ خارقهيه باقييور گبى بر طرزِ إفاده گورونويور. و مادام بر تك مسئلهده بولونان أمارهلر و قرينهلر، مسئلهنڭ وحدتى حيثيتيله، أمارهلر بربرينه قوّت ويرر، ضعيف بر مناسبتله بر ترشّح دخى منبعنه إلحاق ايديلير. ألبته بو يدى عدد أساسلره إستنادًا ديرز:
حضرتِ إمامِ على (رض) ناصلكه مشهور سوزلره ترتيبلرى اوزرينه إشارت ايتمش و مكتوباتدن بر قسمنه و لمعهلردن أڭ مهملرينه ترتيبله باقمش؛ اويله ده
بِاَسْمَائِكَ الْحُسْنٰى اَجِرْنِى مِنَ الشَّتَتْ
جملهسيله، اوتوزنجى لمعهيه، يعنى مستقل لمعهلردن أڭ صوڭ اولان أسماءِ ستّه رسالهسنه تحسين ايدهرك باقييور. و
حُرُوفٌ لِبَهْرَامٍ عَلَتْ وَ تَشَامَخَتْ
— 155 —
كلاميله دخى، اوتوزنجى لمعهيى تعقيب ايدن إشاراتِ حروفِ قرآنيه رسالهسنى تقدير ايدوب، إشارتله تصديق ايدييور.
وَ اسْمُ عَصَا مُوسٰى بِهِ الظُّلْمَتُ انْجَلَتْ
كلمهسيله دخى شيمديلك أڭ آخر رساله و توحيد و ايمانڭ ألنده عصاىِ موسى گبى خارقهلى، أڭ قوّتلى برهان اولان مجموعه رسالهسنى ثناكارانه رمزًا گوسترييور گبى بر طرزِ إفادهدن بِلا پروا حكم ايدييورز كه: حضرتِ إمامِ على (رض) هم رسالهِٔ نوردن، هم چوق أهمّيتلى رسالهلرندن معناىِ حقيقى و مجازى ايله؛ إشارى و رمزى و ايمائى و تلويحى بر صورتده خبر ويرييور. كيمڭ شبههسى وارسه، إشارت اولونان رسالهلره بر كرّه دقّتله باقسين. إنصافى وارسه، شبههسى قالماز ظن ايدييورم.
بورادهكى معناىِ إشارى و مدلولِ مجازيلره، قرينهلرڭ أڭ گوزلى و لطيفى؛ عين ترتيبى محافظه ايله ويريلن إسملرڭ مناسبتيدر. مثلا: يگرمى طوقوز، اوتوز و اوتوز بر و اوتوز ايكى مرتبهِٔ تعدادده، يگرمى طوقوز و اوتوز و اوتوز بر و اوتوز ايكنجى سوزلره غايت مناسب إسملر ايله؛ باشده، سوزلرڭ باشى اولان برنجى سوزه، عين بسمله سرّيله و آخرده، شيمديلك رسالهلرڭ آخرينه ماهيتنى گوسترر لايق برر إسم ويرهرك إشارت ايتمهسى گرچه گيزلى ايسه ده، فقط چوق گوزلدر و لطافتليدر. بن إعتراف ايدييورم كه: بويله مقبول بر أثرڭ مظهرى اولمق، هيچ بر وجهله او مقامه لياقتم يوقدر. فقط كوچك أهمّيتسز بر چكردكدن، قوجه طاغ گبى بر آغاجى خلق ايتمك؛ قدرتِ إلٰهيهنڭ شأنندندر و عادتيدر و عظمتنه دليلدر. بن قَسَمله تأمين ايدرم كه: رسالهِٔ نورى ثنادن مقصدم، قرآنڭ حقيقتلرينى و ايمانڭ ركنلرينى تأييد و إثبات و نشردر.
خالقِ رحيممه يوز بيڭلر شكر اولسون كه؛ كنديمى كنديمه بگنديرمهمش، نفسمڭ عيبلرينى و قصورلرينى بڭا گوسترمش و او نفسِ أمّارهيى، باشقهلره بگنديرمك آرزوسى قالمامش. قبر قپوسنده بكلهين بر آدم، آرقهسندهكى فانى دنيايه رياكارانه باقماسى، آجينهجق بر حماقتدر و دهشتلى بر خسارتدر. ايشته بو حالتِ روحيه ايله، يالڭز حقائقِ ايمانيهنڭ ترجمانى اولان رسالهِٔ نورڭ طوغرى و حق اولديغنه لطيف بر مناسبت سويلهيهجگم. شويله كه:
— 156 —
جلجلوتيه، سريانيجه بديع ديمكدر و بديع معناسندهدر. عبارهلرى بديع اولان رسالهِٔ نور، جلجلوتيهده مهمّ بر موقع طوتوب أكثر يرلرنده ترشّحاتى گورونديگندن، قصيدهنڭ إسمى اوڭا باقييور گبى ويريلمش. هم شيمدى آڭلايورم كه؛ أسكيدن بَرى بنم لياقتم اولماديغى حالده بڭا ويريلن بديع الزمان لقبى بنم دگلدى، بلكه رسالهِٔ نورڭ معنوى بر إسمى ايدى. ظاهر بر ترجماننه عاريةً و أمانةً طاقيلمش. شيمدى او أمانت إسم، حقيقى صاحبنه إعاده ايديلمش. ديمك، سريانيجه بديع معناسنده و قصيدهده تكرّرينه بناءً قصيدهيه ويريلن جلجلوتيه إسمى إشارى بر طرزده، بدعت زماننده چيقان بديع البيان و بديع الزمان اولان رسالهِٔ نورڭ هم عباره، هم معنا، هم إسم نقطهلريله بديعلگنه مناسبتدارلغنى إحساس ايتمهسنه و بو إسم بر پارچه اوڭا ده باقماسنه و بو إسمڭ مسمّاسنده، رسالهِٔ نور چوق ير إشغال ايتديگى ايچون، حق قزانمش اولماسنه تخمين ايدييورم.
رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا اِنْ نَسِينَا اَوْ اَخْطَاْنَا
سكزنجى رمز:بو رمزڭ بيانندن أوّل أڭ مهمّ ايكى سؤاله جواب يازيلهجق.
برنجى سؤال:بتون قيمتدار كتابلر ايچنده رسالهِٔ نور، قرآنڭ إشارتنه و إلتفاتنه و حضرتِ إمامِ علىنڭ (رض) تقدير و تحسيننه و غوثِ أعظمڭ توجّه و تبشيرينه وجهِ إختصاصى نهدر؟ او ايكى ذاتڭ كرامتله رسالهِٔ نوره بو قدر قيمت و أهمّيت ويرمهنڭ حكمتى نهدر؟
الجواب: معلومدر كه، بعض وقت اولور بر دقيقه؛ بر ساعت و بلكه بر گون، بلكه سنهلر قدر.. و بر ساعت؛ بر سنه، بلكه بر عمر قدر نتيجه ويرر و أهمّيتلى اولور. مثلا: بر دقيقهده شهيد اولان بر آدم، بر ولايت قزانير؛ و صوغوغڭ شدّتندن إنجماد ايتمك زماننده و دشمنڭ دهشتِ هجومنده بر ساعت نوبت، بر سنه عبادت حكمنه گچهبيلير. ايشته عينًا اويله ده: رسالهِٔ نوره ويريلن أهمّيت دخى، زمانڭ أهمّيتندن، هم بو عصرڭ شريعتِ محمّديهيه (عصم) و شعائرِ أحمديهيه (عصم) ايتديگى تخريباتڭ دهشتندن، هم بو آخر زمانڭ فتنهسندن أسكى زماندن بَرى بتون اُمّت إستعاذه ايتمهسى جهتندن، هم او فتنهلرڭ صولتندن مؤمنلرڭ ايمانلرينى قورتارماسى نقطهسندن رسالهِٔ نور
— 157 —
اويله بر أهمّيت كسب ايتمش كه؛ قرآن اوڭا قوّتلى إشارتله إلتفات ايتمش و حضرتِ إمامِ على (رض) اوچ كرامتله اوڭا بشارت ويرمش و غوثِ أعظم (رض) كرامتكارانه اوندن خبر ويروب ترجماننى تشجيع ايتمش. أوت بو عصرڭ دهشتنه قارشى، تقليدى اولان إعتقادڭ إستناد قلعهلرى صارصيلمش و اوزاقلاشمش و پردهلنمش اولديغندن؛ هر مؤمن، تك باشيله ضلالتڭ جماعتله هجومنه مقاومت ايتديرهجك غايت قوّتلى بر ايمانِ تحقيقى لازمدر كه طايانهبيلسين. رسالهِٔ نور بو وظيفهيى؛ أڭ دهشتلى بر زمانده و أڭ لزوملى و نازك بر وقتده، هركسڭ آڭلايهجغى بر طرزده، حقائقِ قرآنيه و ايمانيهنڭ أڭ درين و أڭ گيزليلرينى غايت قوّتلى برهانلر ايله إثبات ايدهرك، او ايمانِ تحقيقىيى طاشييان خالص و صادق شاكردلرى دخى، بولوندقلرى قصبه، قريه و شهرلرده (خدمتِ ايمانيه إعتباريله) عادتا برر گيزلى قطب گبى، مؤمنلرڭ معنوى برر نقطهِٔ إستنادى اولارق، بيلينمهدكلرى و گورونمدكلرى و گوروشلمدكلرى حالده، قوّهِٔ معنويهِٔ إعتقادلرى جسور برر ضابط گبى، قوّهِٔ معنويهيى أهلِ ايمانڭ قلبلرينه ويروب، مؤمنلره معنًا مقاومت و جسارت ويرييورلر.
ايكنجى سؤال:كرامت إظهار ايديلمزسه داها أولٰى اولديغى حالده، نهدن سن إعلان ايدرسڭ؟
الجواب: بو، بڭا عائد بر كرامت دگلدر. بلكه قرآنڭ إعجازِ معنويسندن ترشّح ايدهرك خاص بر تفسيرندن كرامت صورتنده بزلره و أهلِ ايمانه بر إكرامِ ربّانى و إنعامِ إلٰهيدر. ألبته معجزهِٔ قرآنيه و اونڭ لمعهلرى إظهار ايديلير. و نعمت ايسه، شكر نيّتيله إعلان ايتمك، بر تحديثِ نعمتدر. وَ اَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ آيتى إظهارينه أمر ايدر. بنم ايچون مدارِ فخر و غرور اولاجق بر لياقتم و إستحقاقم اولماديغنى قَسَمله إعتراف ايدييورم. بن چكردك گبى چورودم و قورودم. بتون قيمت و حيات و شرف او چكردكدن چيقان شجرهِٔ رسالهِٔ نور و معجزهِٔ معنويهِٔ قرآنيهيه گچمش بيلييورم. و اويله إعتقاد ايتديگمدن إعجازِ قرآنى حسابنه إظهار ايدرم. بتون قيمت بر معجزهِٔ قرآنيه اولان رسالهِٔ نوردهدر. حتّى أسكيدن بَرى طاشيديغم بديع الزمان إسمى اونڭ ايمش، ينه اوڭا
— 158 —
إعاده ايديلدى. رسالهِٔ نور ايسه، قرآنڭ ماليدر و معناسيدر. بو رمزده خصوصى قناعتمى تأييد ايدن و كنديمه مخصوص چوق أماره و قرينهلر وار. فقط باشقهلره إثبات ايدهمديگمدن يازهمييورم. يالڭز ايكى اوچنه إشارت ايتمگه مناسبت گلمش.
برنجيسى: بن جلجلوتيهيى اوقوديغم وقت، سائر مناجاتلره مخالف اولارق كندم بِالذّات حسّياتمله مناجات ايدييورم دييه حسّ ايدردم. و باشقهسنڭ لسانيله تقليدكارانه اولمايوردى. بنم ايچون غايت فطرى و دردلريمه علاقهدار و تفكّراتِ روحيهمه خوش بر زمين اولويوردى. بر قاچ سنه صوڭره كرامتنى و رسالهِٔ نور ايله مناسبتنى گوردم و آڭلادم كه؛ او حالت، بو مناسبتدن ايلرى گلمش.
ايكنجيسى: حضرتِ إمامِ على (رض) باشده
رُوحِى بِهِ اهْتَدَتْ اِلٰى كَشْفِ اَسْرَارٍ بِبَاطِنِهِ انْطَوَتْ
و اورتهلرنده
وَاَمْنِحْنِى يَا ذَا الْجَلَالِ كَرَامَةً ٭ بِاَسْرَارِ عِلْمٍ يَا حَلِيمُ بِكَ انْجَلَتْ
و آخرده
مَقَالُ عَلِىٍّ وَ ابْنِ عَمِّ مُحَمَّدٍ ٭ وَ سِرُّ عُلُومٍ لِلْخَلَائِقِ جُمِّعَتْ
بر خزينهِٔ علوم اولارق گوسترييور. حالبوكه ظاهرنده يالڭز بر مناجاتدر. حتّى إمامِ علىنڭ (رض) حقيقتفشان سائر قصيدهلرى و علمى باشقه مناجاتلرى گبى، أسرارِ علميه ايله تام مناسبتى گورونمييور. بنم خصوصى قناعتم شودر كه: جلجلوتيه، مادام رسالهِٔ نورى ايچنه آلمش و سينهسنه باصوب معنوى ولد گبى قبول ايتمش، ألبته
وَ سِرُّ عُلُومٍ لِلْخَلَائِقِ جُمِّعَتْ
فقرهسى ايله، كندى خزينهسنڭ بر قسم پيرلانطهلرينى آخر زمانده نشر ايدن رسالهِٔ نورى شاهد گوستروب جلجلوتيهيى بر خزينهِٔ علوم و بر دفينهِٔ علميهدر دييه بِحقٍّ مدح و ثنا ايدهبيلير.
اوچنجيسى: معلومدر كه، بعضًا غايت كوچك بر أماره، بعض شرائط داخلنده غايت قوّتلى بر دليل حكمنه گچر. يقين درجهسنده قناعت ويرر. بڭا بويله قناعت ويرن چوق مثاللرندن يالڭز سابق بيان ايتديگم بر تك مثال بڭا كافى گلييور. شويله كه:
— 159 —
حضرتِ إمامِ على (رض) تُقَادُ سِرَاجُ النُّورِ فقرهسيله رسالهِٔ نورى تاريخيله و إسميله و ماهيتيله و أساسلريله و خدمتيله و وظيفهسيله گوستردكدن صوڭره، سريانيجه إسملرى تعداد ايدهرك مناجات ايدر. اوتوز ايكى ويا اوتوز اوچ عدد إسملرده ايكى دفعه بَعْدَهَا كلمهسنى تكرار ايدر. برى، يگرمى يدنجيده وَ ذَيْمُوخٍ بَعْدَهَا ديگرى، اوتوز برده وَ بَازُوخٍ بَعْدَهَا دير. ايشته رسالهِٔ نورڭ سوزلرى اوتوز اوچ و بر جهتده اوتوز ايكى.. و مكتوبات نامندهكى رسالهلرڭ دخى بر جهتده اوتوز ايكى و بر جهتده اوتوز اوچ اولوب بو مناجاتله مطابق اولماسى و يالڭز رساله شكلنده ايكى عدد ذيللرى بولونماسى و او ذيللرڭ بريسى يگرمى يدنجى سوزڭ أهمّيتلى ذيلى و ديگرى اوتوز برنجى سوزڭ قيمتدار ذيلى اولماسى و او ايكى ذيل رسالهسنڭ مستقل مرتبه و نومرولرى بولونمامسى و بَعْدَهَا كلمهسى دخى عين يرده، عين معناده توافق ايتمهسى بڭا ايكى كرّه ايكى درت ايدر درجهسنده قناعت ويرييور كه؛ حضرتِ إمامِ على (رض) تبعى بر معنا ايله و إشارى بر مفهوم ايله رسالهِٔ نوره، حتّى ذيللرينه باقمق ايچون اويله ياپمش. داها چوق قرينهلر و برر سوزه إشارت ايدن مناسبتلر وار. فقط گيزلى و اينجه اولدقلرندن ذكر ايديلمهدى.
(حاشيه): مثلا، يگرمى سكزنجى مرتبهده وَ بِسُورَةِ التَّهْمِيزِ كلمهسيله يگرمى سكزنجى سوزڭ آخرى اولان جهنّم مسئلهسنڭ چوق قوّتلى بر برهاننه إشارت ايدوب باشدهكى جنّت مسئلهسنڭ يالڭز ايكى اوچ سؤال و جوابه دائر بحثى ايسه، باشقه يرده إشارت ايتديگندن مناسبت گيزلنمش. هم مثلا ايكنجى مرتبهده يٰس كلمهسيله، هم ايكنجى سوزه، هم ايكنجى مكتوبه، هم ايكنجى لمعهيه، هم ايكنجى شعاعه باقديغندن مناسبت گنيشلنديگندن گيزلنمش.
هم مثلا: وَ كَافٍ وَ هَا يَاءٍ وَ عَيْنٍ وَ صَادِهَا يعنى كهٰيٰعص بشنجى مرتبهده بولونماسى، هم بشنجى سوزه، هم بشنجى مكتوبه، هم بشنجى لمعهيه و دردنجى شعاع اولان آيتِ حسبيه رسالهسنه، هم اوچنجى شعاع اولان مناجاته باقديغى جهتله مناسبت گنيشلنمش، گيزلنمش. بوڭا باشقهلرى قياس ايديلسين.
— 160 —
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ ٭ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ
اَستَغْفِرُ اللّٰهَ مِنْ خَطَائِى وَخَطِيئَاتِى وَ مِنْ سَهْوِى وَغَلَطَاتِى وَالْحَمْدُ ِللّٰهِ عَلٰى نِعْمَةِ الْاِيمَانِ وَ الْقُرْاٰنِ بِعَدَدِ حَاصِلِ ضَرْبِ حُرُوفِ رَسَائِلِ النُّورِ الْمَقْرُوئَةِ وَ الْمَكْتُوبَةِ وَ الْمُتَمَثِّلَةِ فِى الْهَوَاءِ فِى عَاشِرَاتِ دَقَائِقِ حَيَاتِى فِى الدُّنْيَا وَ الْبَرْزَخِ وَ اْلٰاخِرَةِ
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَ عَلٰى اٰلِهِ وَ اَصْحَابِهِ بِعَدَدِهَا وَارْحَمْنَا وَ ارْحَمْ طَلَبَةَ رَسَائِلِ النُّورِ بِعَدَدِهَا اٰمِينَ وَ الْحَمْدُ ِللّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
٭ ٭ ٭
— 161 —
اوتوز برنجى مكتوبڭ اوتوز برنجى لمعهسنڭ اوتوز بر مسئلهسندن بر مسئلهدر.
بر تك جمله اولان قيصهجق بر حديثڭ بش لمعهِٔ إعجازيهسنه دائر بر نكتهدر. بورايه بر مناسبتله گيرمش.
اَلْخِلَافَةُ بَعْدِى ثَلَاثُونَ سَنَةً
حديثِ شريفڭ إخبارِ غيبى نوعندن تاريخجه مصدّق بش لمعهِٔ إعجازيهسى واردر.
برنجيسى:خلفاىِ راشدينڭ خلافتلرى ايله حضرتِ حسن رضى اللّٰه عنهڭ آلتى آيلق خلافتنڭ مدّتى، اوتوز سنه اولاجغنى إخباردر. عينًا چيقمش.
ايكنجيسى:اوتوز سنهلك خليفهلرى اولان حضرتِ أبو بكر رضى اللّٰه عنه، حضرتِ عُمَر رضى اللّٰه عنه، حضرتِ عثمان رضى اللّٰه عنه و حضرتِ على رضى اللّٰه عنهڭ أبجدى و جفرى حسابلرى بيڭ اوچ يوز يگرمى آلتى (١٣٢٦) ايدر كه، او تاريخدن صوڭره شرائطِ خلافت داها تقرّر ايتمدى. خلافتِ عليّهِٔ عثمانيه بيتدى.
اوچنجيسى:ثَلَاثُونَ كلمهسى، جفر حسابى بيڭ سكسان يدى (١٠٨٧) ايدر كه، تاريخجه خلافتِ عبّاسيهنڭ إنقراضيله خلافتِ عثمانيهنڭ تقرّرينه قدر اولان زمانِ فترت طىّ ايديلسه بيڭ سكسان كسور قالير. أگر ناقص خلافتلر صاييلسه، ثَلَاثُونَ سَنَةً دهكى "سنه" لفظى علاوه اولور. او حالده بيڭ ايكى يوز ايكى (١٢٠٢) ايدر كه، "رموزاتِ ثمانيهِٔ قرآنيه" رسالهلرنده هم اِنَّا فَتَحْنَا لَكَ ، هم فاتحه، هم سورهِٔ نصر، هم سورهِٔ علق گبى چوق يرلرده عينًا خلافتله برابر دولتِ إسلاميهنڭ هم ترقّى، هم غالبيت دورهسى اولان بيڭ ايكى يوز ايكى (١٢٠٢) تاريخنى گوسترر. هم ناقص خلافتله برابر بتون مدّتِ خلافتِ إسلاميه بيڭ ايكى يوز ايكيدر كه، تام تامنه
— 162 —
توافقله خبر ويرر.
وَ اِنِ اسْتَقَامَتْ اُمَّتِى فَلَهَا يَوْمٌ وَ اِلَّا فَنِصْفُ يَوْمٍ
حديثنڭ معجزانه إخبارِ غيبيسنى ايضاح ايدر. يعنى بو حديث قيامتدن دگل، بلكه غالبانه حاكميتِ إسلاميهدن خبر ويرن اون سكزنجى لمعهده و باشقه يرده بو حديثڭ اوچ لمعهِٔ إعجازيهسنى بيان ايتديگمدن بوراده قيصه كسييورز.
دردنجيسى:اِنَّ الْخِلَافَةَ بَعْدِى إلى آخر.. شدّهلى اِنَّ يوز بر، الْخِلَافَة بيڭ يوز قرق بر، بَعْدِى سكسان آلتى ايدر. يكونى: عربيجه بيڭ اوچ يوز يگرمى سكز (١٣٢٨) اولور و روميجه بيڭ اوچ يوز يگرمىآلتيدر (١٣٢٦) كه، خلفاىِ راشدينڭ إسملرى ايكنجى وجهده گوسترديگى عين تاريخه و حرّيتڭ اوچنجى سنهسندهكى إنقطاعِ خلافتڭ تاريخنه تام تامنه توافقى، ألبته او لسان الغيب اولان ذاتڭ لساننده تصادفى اولاماز؛ بلكه اونى ده گورمش، اوڭا ده إشارت ايتمش.
بشنجيسى:اِنَّ الْخِلَافَة شدّهلى نون بر نون صاييلسه بيڭ يوز طقسان ايكى (١١٩٢) ايدر كه، عينًا ثَلَاثُونَ سَنَةً جملهسنڭ گوسترديگى گبى بيڭ ايكى يوز ايكى (١٢٠٢) تاريخنه اون فرقله تام توافق ايدهرك تام و ناقص بتون مدّتِ خلافتى گوسترمسى و يالڭز "خلافت" كلمهسى بيڭ يوز اون بر (١١١١) ايدوب تام خلافتڭ مدّتنه تام توافقله برابر او مدّته إشارت ايدر. ثَلَاثُون كلمهسنڭ جفرى حسابى اولان بيڭ سكسان يدى (١٠٨٧) عددينه، يگرمى درت گبى جزئى بر فرقله موافقت ايتمهسى، ألبته و هر حالده او مخبرِ غيبينڭ بر إشارتِ غيبيهسيدر و بر نوع معجزاتِ غيبيهسنڭ بر لمعهسيدر. ايشته بو قيصهجق حديثڭ جامعيتنه، سائر جوامع الكلم اولان حديثلر قياس ايديلسين.
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
٭ ٭ ٭
— 163 —
ايكنجى كرامتِ عَلَويه
يگرمى سكزنجى لمعهنڭ برنجى مسئلهسى
أسكيشهر حپسخانهسنده إختلاطدن و قونوشمقدن ممنوع اولديغم زمانده، قارشيمدهكى قارداشلريمه تسلّى ايچون يازديغم قيصهجق فقرهلرڭ بر قسميدر.
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
حپسڭ بر لطيف خاطرهسيدر كه: رسالهِٔ نور گيزلهنير فقط سونمز و سوندورولمز. بر عالمِ معناده حضرتِ إمامِ على رضى اللّٰه عنهڭ علمندن صوردم:
اَحْرُفُ عُجْمٍ سُطِّرَتْ تَسْطِيرًا
ديمشسڭ، مرادڭ نهدر؟" ديدى:
عُجْمٍ يعنى هجاوارى، تركيبسز و وفقلرده رقموارى شكلسز حرفلردر كه؛ لاتينى حروفيدر. لا دينى زماننده تعمّم ايدر." صوڭره صوردم: "أرجوزهڭده بندن بحث ايله كنديڭى محافظه ايت ديمشسڭ. هم تام وقتنده أمريڭزى گوردك، فقط مع التأسّف كنديمزى محافظه ايدهمدك، بو بلايه دوشدك. شخصمدن بيڭلر دفعه داها أهمّيتلى اولان رسالهِٔ نوردن بحث و إشارتڭ يوق مى؟" ديدم. ديدى: "يالڭز إشارت دگل، بلكه جلجلوتيهمده تصريح ايدييورم." بن بو جوابدن صوڭره، قصائدِ عَلَويهدن أڭ مشهور و أڭ زياده أسرارلى اولان جلجلوتيه قصيدهسنده بو فقرهيى گوردم:
تُقَادُ سِرَاجُ النُّورِ سِرًّا بَيَانَةً ٭ تُقَادُ سِرَاجُ السُّرْجِ سِرًّا تَنَوَّرَتْ
دقّت ايتدم، صراحت درجهسنده رسالهِٔ نوره باقار. أزجمله: سراج النور بر تك فرق ايله تام و عينًا رسالهِٔ نوردر. چونكه سراج النورده ألف لام، جيم ايله برابر اوتوز درت
— 164 —
ايدر. رسالهده "ل" و "هی" اوتوز بش ايدر كه، بر تك فرق وار. او تك فرق ألفدر، او ده بيڭه إشارت ايدر.
هم برنجى فقره جفر و أبجد حسابيله (شدّه صاييلماز) بيڭ اوچيوز أللى ايكى (١٣٥٢) ويا أللى (١٣٥٠) ايدر كه؛ بو تاريخ، رسالهِٔ نورڭ گيزلنمهسنه و گيزلى پارلاماسنه و إشتعالنه تام توافق ايدر. أگر بَيَانَةً كلمهسى صاييلمازسه (حاشيه): بَيَانَةً كلمهسندهكى ة وقفه راست گلديگندن هی اولور. او وقت سِرًّا كلمهسنڭ آخرندهكى تنوين (نون) صاييلير، بيڭ اوچيوز اوتوز اوچ (١٣٣٣) ويا اوتوز بش (١٣٣٥) اولور كه؛ بو تاريخ، رسالهِٔ نورڭ مبدأِ إنتشاريدر.
ايكنجى فقره اولان
تُقَادُ سِرَاجُ السُّرْجِ سِرًّا
سِرَاجُ السُّرْجِ ينه اون فرقله رسالهِٔ نوره و فرقسز رسالهِٔ نورى توافق ايتمكله برابر، تمام فقره جفر و أبجد حسابيله بيڭ ايكى يوز طقسان اوچ (١٢٩٣) ايدر كه؛ رسالهِٔ نور مؤلّفنڭ تاريخِ ولادتيدر. و سِرًّا دهكى تنوين (نون) اولسه بيڭ اوچيوز قرق اوچ (١٣٤٣) اولور كه؛ رسالهِٔ نوردن اوننجى سوزڭ إنتشارى ايله پارلاماسى زمانيدر. أگر اَلسُّرْجِ دهكى شدّهلى "س" ايكى "س" صاييلسه بيڭ اوچيوز أللى اوچ (١٣٥٣) ايدر كه؛ بو تاريخ، رسالهِٔ نورڭ بر مصيبت نتيجهسنده موقّت گيزلنمهسنه و گيزلى پرده آلتنده پارلاماسنه و تنويرينه تام توافق ايدر.
عجبا حضرتِ على (رض) گبى أسرارِ حروف و جفر علمنده استادِ مطلق و جلجلوتيه گبى جفرلى، أبجدلى، سرلى بر قصيدهسنده بو معنا جهتيله و جفر إعتباريله و حقيقت نقطهسنده و واقعه مطابق حيثيتيله و مقتضاىِ حاله موافق اولان متعدّد و معنيدار توافقاتِ عجيبهسى تصادف اولابيلير مى؟ حاشا اولاماز. بلكه حضرتِ على رضى اللّٰه عنهڭ بر كرامتيدر. أرجوزهدهكى چوق ظاهر اولان مشهور كرامتنى تأييد و اونڭله تأيّد ايدر.
جلجلوتيهنڭ رسالهِٔ نوره إشارتنى تأييد ايدن جاىِ دقّت بر توافق وار. شويله كه:
— 165 —
بو سرلى و جفرلى قصيدهنڭ جفرى، حسابى رقملرى هر سطرڭ آلتنده مطبوع اولارق يازيلمش. او رقملر آيرى آيريدرلر. فقط رسالهِٔ نوردن بحث ايتديگى يرده او جفرى رقملر رسمًا قبول ايديلن ميلادى تاريخنه توافق ايدييور. و او تاريخڭ تاريخِ قبولنى و رسالهِٔ نورڭ پرده آلتنده تنويرينڭ تاريخنى گوسترييور. بيڭ طوقوز يوز يگرمى طوقوزدن (١٩٢٩) تا اوتوز طوقوزه (١٩٣٩) تا قرق درده (١٩٤٤) قدر گوسترر. اوتوز ايكى صحيفهدن عبارت اولان او قصيدهنڭ يالڭز بر ايكى يرده بو زمانڭ ميلادى تاريخنى گوسترر. ظن ايدرم كه، اوتهكى يرده دخى بو زماندن بحث ايدييور. داها تام آڭلامامشم.
هم باشده سورهِٔ إخلاص ايله إشارت ايديلن وَفقِ مُثَلّث بيڭ اوچيوز أللى بر (١٣٥١) ايدر. هم بو إشارتِ عَلويهيه بو ده ايما ايدر كه؛ او قصيدهنڭ نصفِ أوّلنده يتمش فقرهده اون يدى دفعه نور
(حاشيه): رسالهِٔ نورڭ سببِ تسميهسى اون يدى جهتله نور ايله علاقهدار اولديغندن و اون عدددن زياده رسالهِٔ قدرڭ مسائلِ متفرّقهسنڭ آخرنده ذكر ايديلمشدر. بو لطيف توافق معناسز اولاماز.
كلمهسنى تكرار ايدييور و متعدّد دفعه سريانيجه بديع معناسنده اولان جلجلوتيه كلمهسنى اويله أهمّيتله ذكر ايدر كه؛ قصيدهنڭ إسمى جلجلوتيه اولمشدر. رسالهِٔ نور أسماءِ حسنى ايچنده إسمِ نور، إسمِ حكيم و إسمِ بديعڭ مظهريدر. ظاهرنده، طرزِ بيانده إسمِ بديعڭ جلوهسى گورونويور. هم تُقَادُ سِرَاجُ النُّورِ فقرهسندن ايكى سطر أوّل بو فقرهِٔ رعنا، بلكه أڭ أهمّيتلى و أڭ پارلاق فقره اولان
اَقِدْ كَوْكَبِى بِالْاِسْمِ نُورًا وَ بَهْجَةً ٭ مَدَى الدَّهْرِ وَ الْاَيَّامِ يَا نُورُ جَلْجَلَتْ
يعنى: يا ربّ! بنم ييلديزيمى نور ايله آخر زمانه قدر بديع بر صورتده ايشيقلاندير، شعلهلندير. أوت إمامِ على رضى اللّٰه عنهڭ شو دعاسى، بو زمانده رسالهِٔ نور ايله قبول اولديغنى و رسالهِٔ نورى إراده ايتديگنى شو بديع، عجيب توافق إثبات ايدر. شويله كه:
اَقِدْ كَوْكَبِى بِالْاِسْمِ نُورًا
تام تامنه عينًا جفر و أبجد حسابيله رسالهِٔ نور اولويور. چونكه نور كلمهسى هر ايكيسنده ده وار.
اَقِدْ كَوْكَبِى بِالْاِسْمِ
ايكى يوز طقسان آلتى (٢٩٦) ايدر. رسالهِٔ نوردهكى "رساله" كلمهسى عينًا ايكى يوز طقسان آلتى (٢٩٦) در. ديمك إمامِ على رضى اللّٰه عنه بتون علومنڭ خزينهسى اولان
— 166 —
قرآنِ معجز البيانڭ بر شعلهِٔ إعجازى اولان رسالهِٔ نورى جنابِ حقدن آخر زمانده قرآنه چليك بر سور و پارلاق بر ييلديز اولارق ايستهمش.
(حاشيه-١): تُقَادُ سِرَاجُ السُّرْجِ سِرًّا تَنَوَّرَتْ دن صوڭره متّصل اولارق گلن شو سطر:
بِنُورِ جَلَالٍ بَازِخٍ وَشَرَنْطَخٍ ٭ بِقُدُّوسِ بَرْكُوتٍ بِهِ النَّارُ اُخْمِدَتْ ينه رسالهِٔ نوره پك ظاهر بر صورتده باقار. چونكه معناسى شودر: رسالهِٔ نور آخر زمانده پرده آلتنده گيزليجه تنوّر ايدوب، نورلى إسم شَرَنْطَخٍ بِقُدُّوسِ بَرْكُوتٍ يعنى رؤُف رحيمدن إسمِ أعظمڭ تأثيرى آلتنده جلال و كبريانڭ عظمتلى نورندن إقتباس ايدهرك ضلالت و إلحاد آتشنى سوندورهجك. أوت بو معنا، رسالهِٔ نوره تام تامنه مطابقدر. چونكه رسالهِٔ نورى مطالعه ايدنلر بيليرلر كه؛ اونڭ ايكى منبعى وار. برى: إسمِ أعظمڭ كبريالى و عظمتلى جلوهسى. ديگرى: إسمِ رحيمڭ شفقتلى و رأفتلى تجلّيسيدر. و اونڭ نوريله فتنهِٔ دينيه نارى و زندقه آتشى سونويور و سونهجك.
و دعاسى قبول اولمش.
داها جلجلوتيهده بو زمانه و رسالهِٔ نوره ايما ايدن متعدّد أمارهلر وار. حتّى حيرتمى موجب بر رؤيا: أسكيشهر حپسنده إستنطاقمدن بر گيجه أوّل گورويورم كه: جلجلوتيهنڭ سُريانى شو فقرهسى
بِهَالٍ اَهِيلٍ شَلْعٍ شَلْعُوبٍ شَالِعٍ ٭ طَهِىٍّ طَهُوبٍ طَيْطَهُوبٍ طَيَطَّهَتْ
إمداديمه يتيشمش، بنى صيقنتيدن قورتارمش. بن بر قاچ دفعه تكرار ايدوب اوقويورم. اوياندم. ياتدم، ينه اونڭله مشغولم. صباحلين فوق المأمول إستنطاقه چاغيريلدم، هم فوق العاده جواب ويردم. مدافعاتمڭ أڭ مهمّ و مأمورلرى حيرتده بيراقان پارچهسى تكلّفسز تظاهر ايتدى. فقط او پارچهيى بن قلمه آلامدم. اونلر يازديلر. هر نه ايسه... بوندن بو جلجلوتيه بزه باقار. بر خاطره گلدى، باقدم كه؛ او سُريانى فقرهنڭ تام آرقهسنده بر سطر أوّل، حضرتِ إمامِ علىنڭ (رض) رسالهِٔ نورى تصريح ايتمشم دييه باشده يازديغم
تُقَادُ سِرَاجُ النُّورِ سِرًّا بَيَانَةً
و ايكى سطر أوّل
اَقِدْ كَوْكَبِى بِالْاِسْمِ نُورًا
معنيدار، مژدهلى كرامتكار فقرهلرى بولونويور. آڭلادم كه، گيجهدهكى مشغوليت بونڭ ايچون ايمش.
الحاصل: جلجلوتيه بو إشارتيله قصيدهِٔ أرجوزيهدهكى ظاهر كراماتِ عَلويهيى هم تأييد ايدر، هم اونڭله تأيّد ايدوب صراحت درجهسنه تقرّب ايدييور.
— 167 —
جاىِ دقّتدر كه: بن اويسى بر طرزده بر قسم علمِ حقيقتى، حجّة الإسلام اولان إمامِ غزالىدن (قس) آلمشدم. شيمدى آڭلايورم كه؛ إمامِ غزالى (قس) عين درسى اويسى بر طرزده إمامِ علىدن (رض) آلمشدر. ديمك حضرتِ إمامِ على رضى اللّٰه عنهڭ مهمّ بر شاكردى اولان إمامِ غزالينڭ (قس) باشى اوستنده بو بيچاره طلبهسنه شفقتكارانه، تسلّيدارانه، أڭ صيقنتيلى بر زمانده باقماسى عجيب دگل، بلكه لازمدر. و اويله اولمق گركدر.
رسالهِٔ نوره اوچ فقرهسنده قوّتلى إشارت ايدن حضرتِ علىنڭ (رض) قصيدهِٔ جلجلوتيهسنڭ هيچ بر جهتله تصادفه حمل ايديلمز توافقلى بر كرامتنى بيان ايتمگه مجبور اولدم. شويله كه: اوچ آيدن بَرى او قصيدهيى اوقويورم. يالڭز سكز صحيفهيى، حلّ ايدهمديگم بر وفقه دائر اولديغى جهتله اوقومييوردم. فقط آخرنده وَصَلِّ اِلٰهِى دن باشلايان آخركى ايكى صحيفهيى ده اوتهكيلرله برابر اوقوردم. يتمش دفعه قطعى، بلكه تخمينمه گوره يوزه ياقين دفعهلرده هر دفعه إستثناسز، نه وقت أليمه آلوب باشدن اوقودقدن صوڭره آخرينى آچاركن،
فَيَا حَامِلَ الْاِسْمِ الَّذِى جَلَّ قَدْرُهُ
ايله باشلايان صحيفه آچيلييوردى. بن حيرت ايدييوردم. اونى اوقوميارق ايكى صحيفه صوڭره وَصَلِّ اِلٰهِى ايله باشلايان ايكى صحيفه آخرينى اوقودقلريمه ضمّ ايدهرك هر نه وقت باشدن اوقوديغم و ترك ايتديگم سكز صحيفهيه گليركن، كتابڭ باقى قالان يوزه ياقين صحيفهلرى ايچنده آچدقجه ينه فَيَا حَامِلَ الْاِسْمِ صحيفهسى آچيلييوردى. حيرت ايچنده حيرت ايدييوردم. أللى دفعهدن صوڭره ديدم: "عجبا بو صحيفه نهدن آچيلييور؟ اونى ده اوقوسهم نه اولور؟" باقدم كه، قصيدهِٔ جلجلوتيهيى اوقوديغم مقصدڭ نتيجهسنى او صحيفه گوسترييور. بن ترك ايتديگمدن خطا ايتديگمى بيلدم. اوندن صوڭره اوقومغه باشلادم. اوندن صوڭره بلكه قرق دفعهدن فضله أل آتدقجه ينه او صحيفه آچيلييوردى. نهايت آرقداشلريمه حكايه ايتدم. اونلر ده حيرت ايچنده حيرتده قالديلر. ديدم: بو جلجلوتيهنڭ بر كرامتيدر. سزلرى دگل باشقهلرينى إقناع ايدهجك مادّى دليل أليمده يوق. يالڭز بنم مشاهداتم وار. بنم مشاهداتم، باشقهسنه حجّت اولاماز. بن ده شيمدىيه قدر دليلسز دعوالرى يازمق
— 168 —
عادتم دگلدى. فقط مادام بو توافق عجيبدر. ألبته إشارتدر كه؛ بنى ياز. اينانميانه كندينى اينانديرهجق كه، يازديرمق ايستهيور.
جنابِ حقّه يوز بيڭ شكر ايدييورم كه؛ بڭا هم بيوك بر تسلّى، هم دعوامه بيوك بر دليل گوستردى. و توافقڭ بش آلتى نوعى بزه و مسلگمزه مدارِ إمتياز و وسيلهِٔ تشويق اولارق ويريلمش. و هر مأيوسيت و گَوْشكلك زمانمزده بر قامچئِ تشويق و بر كرامتِ خدمتِ قرآنيهيه مدار بر توافقِ لطيفه إمداديمزه يتيشديگى گبى، بو دفعه ده يتيشدى.
أوت قلبًا غايت علاقهدار اولديغم قارداشلريمڭ مفارقت زماننڭ پك ياقين اولديغى بر زمانده و حپسده يالڭز قالاجغم بر آنده و اوچ آيده يتمش دفعه عجيب بر طرزده بڭا آچيلان بر صحيفهنڭ كرامتنى دعوا ايتديگم و دليلسز قالديغم بر هنگامده، حضرتِ علىنڭ (رض) جلجلوتيه قصيدهسنڭ يتمش دفعه بِلا إستثنا بڭا آچيلان
فَيَا حَامِلَ الْاِسْمِ الَّذِى جَلَّ قَدْرُهُ
دن باشلايان اوچ درت سطرده اوچ درت قوّتلى أماره و دليل واردر كه؛ فَيَا حَامِلَ الْاِسْمِ خطابِ عموميسنده بزه خصوصى باقييور.
برنجى أماره:
فَيَا حَامِلَ الْاِسْمِ الَّذِى جَلَّ قَدْرُهُ
فقرهسى هم مقام، هم معنا، هم جفر و أبجد حسابيله بو نداءِ عمومئِ عَلَويده خصوصى بر طرزده بو زمانه و رسالهِٔ نوره و رسالهِٔ نورڭ مؤلّفنه باقييور. چونكه
فَيَا حَامِلَ الْاِسْمِ الَّذِى جَلَّ قَدْرُهُ
جفر و أبجد حسابيله بيڭ اوچيوز أللى اوچ (١٣٥٣) سنهسى زماننى تام گوسترديگى و او زمانده ده رسالهِٔ نور و شاكردلرڭ أڭ قورقولى بر زمانيدر كه؛ آلتى سطرده يدى دفعه لَاتَخْشَ كلمهلرينى تكرار ايدييور. فَيَا حَامِلَ الْاِسْمِ فقرهسندهكى حَامِلَ الْاِسْمِ ملا سعيد (رض) فَيَا حَامِلَ الْاِسْمِ (ملا كرد) و (ملا سعيدِ بديع) يالڭز اوچ فرق ايله توافق سرّيله گوسترييور. و بو إسم صاحبى، بو خطابده خصوصى مراد اولديغنه إشارت ايدييور. و معناسيله ده "بيڭ اوچيوز أللى اوچ (١٣٥٣) سنهسنڭ تاريخنده بو إسمِ أعظمڭ حاملى، يعنى إسمِ أعظمى كندينه محافظ إتّخاذ ايدن شخص" ديمكله او عمومى خطابده بويله خصوصى بزه باقييور.
— 169 —
چونكه ِللّٰه الحمد بيڭ اوچيوز أللى اوچ (١٣٥٣) تاريخنده هر يگرمى درت ساعتده يوز يتمش بر دفعه
الْاِسْمُ الَّذِى جَلَّ قَدْرُهُ
اولان إسمِ أعظمى اوقويوردم. و كنديمى اونڭله محافظهيه چاليشييوردم. أوت قصيدهِٔ أرجوزيهسنده سكينه تعبير ايتديگى إسمِ أعظم و جلجلوتيهسنده سُريانى و عربى اولارق ينه متعدّد طرزده
الْاِسْمُ الْمُعَظَّمُ قَدْرُهُ الَّذِى جَلَّ قَدْرُهُ
گبى تعبيرلرله بيان ايتديگى أسماءِ ستّهِٔ مشهوره كه؛ إسمِ أعظمدر. گوسترديگى بيڭ اوچيوز أللى اوچ (١٣٥٣) تاريخنده
(حاشيه-١): بلكه فَيَا ندا ايله چاغيرديغى حَامِلَ الْاِسْمِ الَّذِى جَلَّ قَدْرُهُ حسابِ أبجد و جفرله بيڭ اوچيوز أللى درت (١٣٥٤) ايدر كه؛ بو عربى تاريخده رسالهِٔ نورڭ قرقدن فضله شاكردلرينى و مؤلّفنى إمحا ايتمك پلانى ايله حپسخانهيه آتدقلرى زماندر و توقيف ايتدكلرى تاريخدر. بو تاريخده بو خطابه تام مخاطب اولارق، يالڭز بونلر گورونويورلر. چونكه وضعيتلرى غايت قورقولى ايدى. حالبوكه خارقه اولارق سلامته چيقديلر. بو فقرهده حضرتِ على (رض) دييور: تَوَقّٰى بِهِ كُلَّ الْاُمُورِ تَسَلَّمَتْ يعنى إسمِ أعظمڭ بركتيله هر بر تهلكهدن سلامتله قورتولاجقسڭز. أوت، شكر قورتولدق. أگر الَّذِى جَلَّ دهكى ايكى شدّهلى لاملر برر لام صاييلسه بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤) ايدر كه؛ او زمان، رسالهِٔ نور مؤلّفنڭ دنيايه گلديگى تاريخدر و طقسان اوچ مدهش حربندن تا حربِ عمومىيه قدر و بيڭ اوچيوز أللى درده (١٣٥٤) قدر اولان تهلكهلى بر زمانده ياشايهجقسڭ و چوق تهلكهلره دوشهجكسڭ، فقط قورقمه قورتولاجقسڭ دييه إشارت ايدييور.
يوز يتمش بر دفعه أسماءِ ستّهسى رسالهِٔ نور مؤلّفنڭ دائمى ورديدر. و او يوز يتمش بر دفعه اوقوديغم أسماءِ ستّه ايله برابر يتمش بر آيتى يگرمى درت ساعتده اون طوقوز دفعه اوقويهرق يكونى بيڭ اوچيوز أللى اوچ (١٣٥٣)، هم بر جهتده بيڭ اوچيوز قرق بر (١٣٤١) ايدر كه؛ بو إسمِ أعظمه بيڭ اوچيوز قرقدن (١٣٤٠) بَرى دوام ايتديگمڭ تاريخنه توافق ايدييور. هم بر دفعهسنده اون طوقوز آيت إسمِ أعظمله برابر اون طوقوز دفعه دائمى اوقونور. و آيتلرڭ تكراراتنڭ حروفاتنڭ عددى آلتى بيڭ آلتى يوز آلتمش آلتى (٦٦٦٦) آياتِ قرآنيهيه توافق ايدييور. سورهِٔ إخلاصڭ اوچ و فاتحهِٔ شريفهنڭ تكرّرِ نزولى ايچون ايكى اولسه ينه تام تامنه توافق ايدييور.
— 170 —
ايكنجى أماره:
فَيَا حَامِلَ الْاِسْمِ الَّذِى
سطرندن صوڭره
فَقَاتِلْ وَلَا تَخْشَ وَ حَارِبْ وَلَا تَخَفْ
فقرهسى پك ظاهر و قطعى بر صورتده حربِ عمومىيى گوسترديگى گبى، حربِ عموميده غايت تهلكهلى بر صورتده حربه إشتراك ايدن بو فقيرڭ أڭ قورقونج زماننه باقار و تسلّى ايدر، "قورقمه" دير. و بو عمومى خطابده خصوصى رسالهِٔ نورڭ باشلانغيجى اولان إشارات الإعجازڭ مبدأِ تأليفى ايله و عالمِ إسلامڭ أڭ مدهش و قورقولى مصيبت زماننى معناسيله گوسترديگى گبى، جفر و أبجد حسابيله ده گوسترر. معنا ايله جفر حسابى إتّفاق ايتديگى يرده، ايما قوّتلهنوب إشارت درجهسنه چيقار. چونكه وَ لَاتَخْشَ هجرى بيڭ اوچيوز اوتوز يدى (١٣٣٧)، رومى ايكى كسور فرق ايدر. او حالده بيڭ اوچيوز اوتوز درده (١٣٣٤) اينييور. او تاريخده يالڭز تك باشمله روسيهنڭ شمالنده أڭ قورقولى بر وضعيتده و أسارتدن فرار ايتديگمڭ زمانيدر. فَقَاتِلْ وَلَاتَخْشَ برابر اولسه بيڭ طوقوز يوز قرق (١٩٤٠) كسور اولويور كه؛ بونده اللّٰه أعْلَمُ او تاريخده ديگر بر حربِ عمومى چيقمهسنه إشارت ايتمكله برابر بويله بيوك يكونلرده اوچ درت فرقڭ أهمّيتى اولماديغندن، هم رومى يرينه عربى بو ميلادى تاريخنه گيرسه بش آلتى سنه فرق ايدييور. ينه اوتوز يدى تاريخى أوّلكى حسابه توافق ايدوب، أڭ قورقولى وضعيتمزده تسلّى ويرييور. وَحَارِبْ وَلَا تَخَفْ ايسه پك صريح بر صورتده حربِ عمومىيى گوسترييور. چونكه وَحَارِبْ وَلَا تَخَفْ معناسى، دهشتلى بر حربِ آخر زمانده قورقمه ديمكله برابر؛ جفر و أبجد حسابيله بيڭ اوچيوز اوتوز بر (١٣٣١) وياخود بيڭ اوچيوز اوتوز اوچ (١٣٣٣) ايتديگندن او عمومى خطابده خصوصى بزه باقديغى سائر أمارهلرله گورونديگى گبى، او تاريخده حربِ عموميده أڭ مدهش بر وضعيته گرفتار اولمشدم. إشارات الإعجازڭ مسودّهِٔ أوّليسى دشمنڭ ألنده پارچه پارچه اولمشدى. بن ده بر دفعهده درت مرمى وجوديمه إصابت ايدهرك بريسنده يارهلى، آياغم قيريق، صو و چامور ايچنده اوتوز درت ساعت ئولومه منتظر و أطرافمده دشمن عسكرى محاصره
— 171 —
ايتديگى بر هنگامدر كه، أڭ قورقولى و أڭ مأيوسيتلى زمانمه باقييور. اويله ايسه او عموم ايچنده خصوصى بزه إشارت ايدييور
(حاشيه): فَيَا حَامِلَ الْاِسْمِ الَّذِى إلخ... درت سطرده بش آلتى وجهله رسالهِٔ نوره و مؤلّفنه إشارت ايتديگى گبى حياتندهكى وقوعاتِ مهمّهيه پارمق باصييور. أزجمله: دردنجى سطرده فَلَا حَيَّةٌ تَخْشٰى فقرهسيله بيڭ اوچيوز قرق سكز (١٣٤٨) رادّهلرنده و رومى ايسه بيڭ اوچيوز قرق بشده (١٣٤٥) خواجهم طاغدهكى جسيم بر قره آغاجه طايانديغى أثناده، ياريم ساعت بر گورولتى ايشيدوب باقمادى. صوڭره باقدى كه، غايت مدهش أژدرها گبى بر ييلان، آرقهسنده آغزينى آچمش بكلهيور. هجوم ايدهمييور. بردن خواجهم او ييلانڭ اوڭندن تارلا ايچنه چكيلدى. ييلان ايسه چوركلنمش و بر متره ده آياغه قالقمش بر وضعيتده ايكن، اونڭ هجومنه إنتظار ايدييوردى. حالبوكه خارقه اولارق او مدهش حيوان قيملدانهمدى. چونكه خواجهمڭ او گون چوق دفعه اوقوديغى آيت الكرسى حمايتى او حيوانه گم وورمش گبى اوچ متره مسافهده طورديردى. أڭ نهايت چكيلدى گيتدى. بو معنايى تأييد ايدن جفرجه حَيَّةٌ ده (ت) مؤنّث علامتى اولديغى ايچون صاييلماز، چونكه او ييلان دهشتنه گوره مذكّر ايمش. تعبيرِ حقّى حَيٌّ در. حَيٌّ اولسه او وقت فَلَا حَىٌّ تَخْشٰى عربى بيڭ اوچيوز قرق سكز (١٣٤٨) ايدر كه؛ عين تاريخده بو حادثه واقع اولمشدر. هم اوچنجى سطرده وَخَاصِمْ مَنْ تَشَاءُ فقرهسنده مَنْ تَشَاءُ جفرجه، خواجهمڭ خصومت ايتديگى آدملرڭ عينِ إسملرينڭ عددينه موافق گلييور. ايضاحاته إذن ويرمديگى ايچون بو قدر يازديرلدى. وَحَارِبْ وَلَا تَخَفْ دن صوڭره دُسْ كُلَّ اَرْضٍ (حاشيه) يعنى أرضه باصديغڭ زمان كه، جفرجه بيڭ ايكى يوز طقسان بش (١٢٩٥) عربى و طقسان اوچ رومى تاريخيدر كه، تاريخِ ولادتنه و روس حربِ مدهشنه توافقله برابر بِالْوُحُوشِ تَعَمَّرَتْ فقرهسى إشارت ايدييور كه؛ يره باصديغڭ زمان زمين وحشيلرله شنلهنييور. يعنى وحشى روسلر عالمِ إسلامى خيرپالييور. قرق سنه صوڭره او وحشيلرڭ ألنده أسير اولوب اونلرڭ أڭ وحشى مملكتنه گيدهجكسڭ، خبر ويرييور. الحاصل: فَقَاتِلْ وَلَا تَخْشَ وَحَارِبْ وَلَا تَخَفْ ٭ دُسْ كُلَّ اَرْضٍ بِالْوُحُوشِ تَعَمَّرَتْ بو سطرده درت كلمه ايله باشنه گلن درت وقوعاتِ مهمّهيه صراحته ياقين إشارت ايدييور.
حافظ توفيق
حاشيه: كُلَّ اَرْضٍ دهكى تنوين نون صاييلير. (١٢٩٥-١٢٩٣)
دينيلهبيلير.
— 172 —
اوچنجى أماره:بو اوچ گوز موسميدر. عين زمانده مدارِ تسلّى اوچ كرامتى گورويورز:
برنجيسى: غوثِ أعظم (رض)
يَا مُرِيدِى كُنْ قَادِرِىَّ الْوَقْتِ ِللّٰهِ مُخْلِصًا تَعِيشُ سَعِيدًا
تعبيريله اون بش أمارهِٔ قويه ايله بزه باقديغى و تسلّى ويرديگى فَقُلْ وَلَا تَخَفْ أمريله قورقومزى إزاله ايتمش.
ايكنجى گوزده: عين موسمده حضرتِ على (رض) عينًا او قدسى حفيدينڭ باشى اوستنده بزه باقوب قورقولى، مأيوسيتلى وضعيتمزدن و ياقينده باشمزه گلهجك مصيبته قارشى تحفّظ ايچون إسمِ أعظمى درس ويروب
وَيَا مُدْرِكًا لِذٰلِكَ الزَّمَانِ
تعبيريله بش قوّتلى دليللر ايله او عمومى خطابدن بزه خصوصى باقديغنى گوردك.
بو اوچنجى گوزده: بزى ايقاظ ايتديگى مصيبت باشمزه گلديگى و حپسه دوشديگمز و بتون روحمله اُنسيت ايتديگم آرقداشلريمڭ مفارقت زماننده ينه
فَيَا حَامِلَ الْاِسْمِ الَّذِى جَلَّ قَدْرُهُ
دييه كرامتكارانه بزه تسلّى و قورقومزى إزاله ايدر بر طرزده بياناتى گورولدى.
لطيف توافقدندر كه: اوچ گوز موسمنده عين زمانده سكزنجى و اون سكزنجى و يگرمى سكزنجى لمعهلر بو اوچ كراماتِ عظيمهيه دائر اولديغندن إختياريمز اولمادن اونر فاصله ايله سكز، اون سكز، يگرمى سكزه توافق ايدييور.
بو آلتى سطرده يدى دفعه حضرتِ إمامِ علىنڭ (رض) لَا تَخْشَ دييهرك بيڭ اوچيوز اوتوز يديدن (١٣٣٧) صوڭرهكى سنهلر قورقولى سنهلر اولديغندن أڭ زياده قرآن حسابنه پريشانيت و خوفه دوشمش اولانلره تسلّى و تشجيع ايتمهسى، بو عمومى خطابده هر بر سنهيه بر لَا تَخْشَ كلمهسيله باقوب قرق ايكىيه و داها صوڭرهسنه قدر رسالهِٔ نورڭ مبدأِ إنتشارى و تأليفى و بو فقير، آرقداشلرمله برابر زمانڭ
— 173 —
أڭ دهشتلى ضربهسنه معروض اولديغمزدن بو عمومى خطابده بزه خصوصى باقديغنه قوّتلى بر أمارهدر. أگر لَا تَخْشَ معناسنده بولونان لَا تَخَفْ، لَا تَهْرَبْ، وَخَاصِمْ مَنْ تَشَاءُ گبى درت بش كلمه داها علاوه اولسه، بزم و رسالهِٔ نورڭ إنتشاريله برابر أڭ قورقولى بر زمانده اولديغمزدن ينه سائر أماراتڭ إشاراتيله بو فقرهلر عمومى خطاب ايچنده خصوصى بر صورتده رسالهِٔ نور شاكردلرينه باقار و بِالخاصّه بربرينه مقابل مَلِكلرڭ، رئيسلرڭ تجاوزندن و توقيفندن و إحاطهسندن قورقمه مئالنده اولان
وَلَا تَخْشَ مِنْ بَاْسِ الْمُلُوكِ وَلَوْ طَغَتْ ٭ وَلَا تَخْشَ بَأْسًا لِلْمُلُوكِ وَلَوْ حَوَتْ
ايكى فقرهيى شيمدى تام ايضاح ايدهمديگم متعدّد أمارهلر ايله حاكملر، پادشاهلر، رئيسلرڭ سڭا قارشى هجوملرندن و أسارتلرندن و ياقالامالرندن قورقمه دييه اولان خطابِ عموميسنده خصوصى بزه باقييور. هم معناجه هم جفرجه حقيقى و لايق مخاطب اولاجق مصيبتزدهلر ايچنده تام بزم گبى بو زمانده هيچ بر كيمسه گورولمييور. ديمك خصوصى بو ايكى فقره بزه باقار.
هم
فَيَا حَامِلَ الْاِسْمِ
إلخ... فقرهسنڭ آلتندهكى فقره اولان
تَوَقّٰى بِهِ كُلَّ الْاُمُورِ تَسَلَّمَتْ
معناسيله ينه جفر و أبجد حسابيله
بِهِ كُلَّ الْاُمُورِ تَسَلَّمَتْ
(حاشيه): بِهِ كُلَّ الْاُمُورِ تَسَلَّمَتْ بيڭ اوچيوز يگرمى بشدر (١٣٢٥). بو تاريخده او حَامِلَ الْاِسْم ديوانِ حربڭ دار آغاجنه آصيلمقدن مأمولڭ خلافنه اولارق سلامتله قورتولديغى گبى؛ حَامِلَ الْاِسْم الَّذِى جَلَّ قَدْرُهُ بيڭ اوچيوز أللى درتده (١٣٥٤)، بو تاريخده بو مدهش مصيبتدن خارقه اولارق سلامتله چيقدق.
بيڭ اوچيوز أللى درت (١٣٥٤) عربى تاريخنده أڭ سَوْديگم قارداشلرمله
— 174 —
حپسده مأيوسيتلى بر وقتده گونده يوز يتمش بر دفعه
الْاِسْمُ الَّذِى جَلَّ قَدْرُهُ
تعبير ايديلن إسمِ أعظمى اوقوديغم بر زمانده ألبته بو تسلّئِ سلامت، جلجلوتيهنڭ عمومى مژدهسنده خصوصى بزه باقديغنى أهلِ إنصاف تردّد ايتمهملى. چونكه حقّمزدهكى دشمن پلانندن سلامته چيقمق خارقهدر كه؛ اونى گوسترييور. قصيدهنڭ اورتهسنده أڭ مهمّ و أڭ پارلاق يرده أڭ مهمّ دعاسنڭ نتيجهسنده اوچ فقرهسنڭ هر برنده صراحته ياقين رسالهِٔ نورى معناسيله و جفرله گوسترمسى، بوراده فَيَا حَامِلَ الْاِسْمِ فقرهسنده دخى رسالهِٔ نور شاكردلرينه تسلّى و تأمينات ويرمكله خصوصى بر صورتده باقديغنى قوّتلى تأييد ايدييور.
بو أمارهلرى تأييد ايدن شو نقطهدر كه: قصيدهِٔ جلجلوتيه عموميتى إعتباريله سُريانى، عِبرانى أسماءِ إلٰهيهيى و سُوَرِ قرآنيهيى شفاعتجى ياپوب خصوصى مناجات اولديغى حالده، باشده
بَدَاْتُ بِبِسْمِ اللّٰهِ رُوحِى بِهِ اهْتَدَتْ اِلٰى كَشْفِ اَسْرَارٍ بِبَاطِنِهِ انْطَوَتْ
فقرهسيله گوسترييور كه: بعض أسرارِ غيبيهنڭ كشفندن بحث ايدهجك. يالڭز بر ايكى يرده خصوصى مناجات و دعادن إستقباله باقار طرزى وار كه؛ بريسى
اَقِدْ كَوْكَبِى بِالْاِسْمِ نُورًا
دن باشلايور. او اوچ سطرده اوچ دفعه قوّتلى إشارتله معنا و جفرله رسالهِٔ نورى گوسترييور. ايكنجى ير ايسه
فَيَا حَامِلَ الْاِسْمِ الَّذِى جَلَّ قَدْرُهُ
ايله باشلايان اوچ سطرنده اوچ قوّتلى إشارتله رسالهِٔ نور شاكردلرينه باقييور. يتمش دفعه يوز إحتمال ايچنده بر صحيفهنڭ آچيلمهسى تصادف اولماديغى گبى؛ بو طرزدهكى ايمالر، أمارهلر، إشارتلر ألبته تصادفى اولاماز. بلكه بر كرامتِ غيبيهدر، قرآنِ حكيمڭ خدمتكارلرينه بر إكراميدر.
سعيد النورسى
— 175 —
حافظ توفيقڭ فقرهسنه تتمّهدر
رأفت، خسرو، رشدىيه هديهدر.
فَيَا حَامِلَ الْاِسْمِ الَّذِى جَلَّ قَدْرُهُ
إلخ... بو بش آلتى سطرده يدى فقرهسيله يدى جهتله ده رسالهِٔ نور مؤلّفنه إشارت ايتديگى گبى؛ ديگر اوچ فقره ده گرچه اوتهكى فقرهلر گبى قوى بر إشارت دگل، فقط بر خفى ايمادن خالى دگلدر. مادام بتون فقرهلر إشارت ايدييورلر، بو اوچ فقره دخى اونلر گبى إشارت ايتمك گركدر. أزجمله:
اَقْبِلْ وَلَا تَهْرَبْ
فقرهسى بلكه آلتى سطردهكى اون اوچ فقرهده، إستقبالده گلن و مدهش قورقولره دوشن بريسنه خطاب ايدييور كه، "قارشيلاش! قاچمه!" دييوب تشجيع ايدييورلر. سائر فقرهلرڭ دلالتيله بو عمومى خطابده خصوصى بر مخاطب سعيد النورسىدر. او حالده "يا سعيد النورسى" ضمّيله بيڭ اوچيوز يگرمى بش (١٣٢٥) ايدر. چونكه شدّهلى نون ايكى نون و (النّورسى)دهكى شدّهلى يا ايكى يادر. ايشته او تاريخده اوتوز بر مارت حادثهسى مناسبتيله إستانبولدن قاچارق، موقّت بر زمان مجاهدهِٔ معنويهيى بيراقمق نيّتيله حركت اوردوسندن فرار ايدوب إزميته گلديگى تاريخه توافق ايدييور.
وَلَا عَقْرَبٌ تَرٰى
فقرهسنده دخى مخاطبِ خصوصى او "نورسى" اولديغندن "يا نورسى" إظهار ايديلهرك علاوه ايديلسه، بيڭ اوچيوز قرق بر (١٣٤١) ايدر. ايشته او تاريخده بن بارلاده منفى اولارق إنسان صورتندهكى عقربلرڭ تعجيزلرى آلتنده عذاب چكركن، خراب و خصوصى كوچك مسجدمده اوطوروركن، سجّادهمڭ آلتنده يرى بولونان و أمثالنى گورمهديگم بيوك بر عقرب چيقدى. بر ذات اونى ئولديردى. داها اوندن صوڭره اون سنهدر طاغلرده، عقربلى يرلرده قالديغم حالده هيچ بر عقربى گورمدم. بو فقرهنڭ تام معناسنه مظهر اولدم. أگر "يا نورسى"دهكى "يا" شدّهلى اولسه او وقت بيڭ اوچيوز أللى بر (١٣٥١) ايدر كه، او تاريخده إنسان عقربلرينڭ او نورسىنڭ محوينه و إعدامنه چاليشدقلرى و فقط موفّق اولامدقلرى زماننه تام توافق ايدر.
— 176 —
وَلَا اَسَدٌ يَاْتِى اِلَيْكَ بِهَمْهَمَتْ
فقرهسنڭ مخاطبى متعدّد أمارهلرله "يا كردى"در. چونكه حضرتِ إمامِ على (رض) قصيدهِٔ أرجوزيهسنده
يَامُدْرِكًا لِذٰلِكَ الزَّمَانِ
فقرهسنده لفظًا و معنًا كردى نامنى ويرييور. او حالده "يا كردى"دهكى "يا" شدّهسز اولسه او وقت بيڭ اوچيوز يگرمى بر (١٣٢١) ايدر. او تاريخده او كردى، باشيت نامندهكى مشهور طاغڭ باشنده بر طاش اوستنده آقشام نمازينى قيلدقدن صوڭره يالڭز اولارق اوطوروركن، او طاغڭ أسَدى و آرسلانى حكمنده اولان بر جاناوار قورد ياننه گلدى. بر آرقداش گبى اوڭا ايليشمدى. أگر "يا كردى" دهكى "يا" شدّهلى اولسه بيڭ اوچيوز اوتوز بر (١٣٣١) ايدر كه، او تاريخده أرمنى، روس قوميتهسنڭ جاناوارلرى هر طرفده او كردىيى صاردقلرى و قتلنه چاليشدقلرى و فقط موفّق اولامدقلرى تاريخه تام تامنه توافق ايدر.
ايشته بيڭ اوچيوز اوتوز بر (١٣٣١) تاريخنه و او دهشتلى حربِ عمومينڭ شدّتلى زماننه و سعيدِ كردينڭ أڭ مصيبتلى و أڭ قورقولى زماننه حضرتِ إمامِ على (رض) بو آلتى سطرده آلتى دفعه
لَا تَخْشَ لَا تَخْشَ لَا تَخْشَ
دييه مكرّرًا او تاريخه إشارت ايتمك، ألبته هيچ بر جهتله تصادف اولماز. و علمِ أسرار و جفرده علّامهِٔ اُمّت اولان حضرتِ على (رض) سرلى و كرامتلى اولان مشهور قصيدهِٔ جلجلوتيهسنده إستقباله باقان آلتى سطرده آلتى دفعه مكرّرًا عين تاريخه و عين قورقولى وقتنه لَا تَخْشَ كلمهسنده جفر حسابيله و معناسيله گوسترمسى شكسز، شبههسز بر كرامتِ غيبيهسيدر. رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامدن درس آلمش، أمّته درس ويرمش. أوت لَا تَخْشَ جفر أبجد حسابيله بيڭ اوچيوز اوتوز بر (١٣٣١) ايدر. چونكه لَا تَخْشَ دهكى (خ) آلتى يوز، (ت) درت يوز، (ش) اوچيوز، (لا) اوتوز بر ايدر. مجموعى بيڭ اوچيوز اوتوز بر (١٣٣١) ايدر.
لَا تَخْشَ مِنْ سَيْفٍ وَلَا طَعْنِ خَنْچَرٍ
فقرهسندهكى
مِنْ سَيْفٍ وَلَا طَعْنِ خَنْچَرٍ
جملهسى سَيْفٍ آخرندهكى تنوين نون صاييلمق شرطيله بيڭ
— 177 —
اوچيوز طوقوز (١٣٠٩) ايدر. ايشته او تاريخ ايسه لَا تَخْشَ خطابنه مظهر اولان رسالهِٔ نور مؤلّفنڭ عادتِ محلّيه و سلاحِ ملّى اولان سيف و خنچرڭ هجومنه هدف قالديغى، سيف و خنچرى برابرنده طاشيمغه مجبور اولديغى و قيصقانجلق سببيله سعردده عالملر و طلبهلرڭ بيوك بر منازعه و غاوغالرينه معروض بولونديغى هنگامه تام تامنه توافق ايدر. بو توافق ايسه سائر فقرهلرڭ إتّفاقيله قوّتلنييور، ايمادن إشارت بلكه دلالت درجهسنه چيقييور.
وَ لَا تَخْشَ مِنْ رُمْحٍ وَ لَا شَرٌّ اَسْهَمَتْ
فقرهسندهكى
وَ لَا شَرٌّ اَسْهَمَتْ
جملهسنده شدّهلى "ر" ايكى "ر" و اوستندهكى تنوين "نون" صاييلمق شرطيله بيڭ ايكى يوز طقسان اوچ (١٢٩٣) ايدر. ايشته بو تاريخ روسڭ عالمِ إسلامڭ فلاكتنه سبب اولان طقسان اوچ دهشتلى حربڭ زماننه و رسالهِٔ نور مؤلّفنڭ تاريخِ ولادتنه تام تامنه توافقى، شبههسز قصدى بر إشارتِ غيبيهدر. أگر شدّهلى "ر" بر صاييلسه و تنوين صاييلمازسه او وقت
وَ لَا تَخْشَ مِنْ رُمْحٍ وَ لَا شَرٌّ اَسْهَمَتْ
سطرندهكى
رُمْحٍ وَ لَا شَرٌّ اَسْهَمَتْ
فقرهسى بيڭ ايكى يوز طقسان بر (١٢٩١) ايدر. يالڭز ايكى فرق ايله عين تاريخى گوسترر.
بو فقرهنڭ جفرى إشارتنه معناسى قوّت ويرديگى گبى، صورتِ معنا دخى لطافتلنديرييور. چونكه "رمح" مزراق "سهم" اوقدر. مزراق و اوقى حربده إستعمال ايدن، عرب ايله أسكى زمان بدوى آدملريدر. طقسان اوچ حربى ايسه عصرِ بدويته ياقين اولمقله برابر، منطقهِٔ حارّه أهلى اولان مزراقلى و اوقلى عربلر او دهشتلى حربده ممالكِ باردهده، قيشده چارپيشدقلرى حالده دولتِ إسلاميهنڭ مغلوبيتيله نتيجهلنمسى و او حربده عربڭ آجينهجق وضعيتلرينى سيّدِ عرب اولان حضرتِ إمامِ على (رض) گورمش گبى إفاده ايدييور. أوت استادِ قدسيسى اوڭا گوسترمش. او ده گورمش و قهرمانلق طمارينه طوقونمش. شدّتله "قورقمه" دييه تشجيع ايتمش.
— 178 —
كرامتِ عَلويهنڭ نتيجهسى
مادام حضرتِ على (رض) اَنَا مَدِينَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِىٌّ بَابُهَا حديثنه مظهردر. هم مادام شاهِ ولايت عنواننى آلارق خارقه كرامتلرى گوسترمشدر. هم آخر زمانده گلن حادثهلره قارشى، قرآن و آلِ بيت جهتنده هركسدن زياده علاقهداردر. هم مادام أسرارلى قصيدهِٔ أرجوزهده و مشهور قصيدهِٔ جلجلوتيهسنده واقعاتِ إستقباليهدن خبر ويرييور. و أسرارِ غيبيهيى بندن صوريڭز دييه إدّعا ايدهرك قسمًا دعواسنى إخباراتِ صادقهِٔ غيبيه ايله إثبات ايتمشدر. هم مادام او ايكى قصيدهسنده تعقيب ايتديگى أڭ مهمّ أساس و أڭ بيوك درس إسمِ أعظمدر. و إسمِ أعظم ايله مشغول اولانلر ايله قونوشور، تسلّى و تشجيع ايدر. هم مادام او قصيدهلر إستقباله باقدقلرى وقت؛ چوق أمارهلر و إشارتلر ايله، هم معنالر ايله، هم جفرى حسابيله شو زمانمزى و شو زماندهكى حادثاتِ عجيبهيه پارمق باصييور و عين حادثهيى مكرّرًا إشارتله گوسترييور. هم مادام رسالهِٔ نور بو زمانده ايمان و قرآن خدمتنده حضرتِ علىنڭ (رض) نظرينه چارپهجق أڭ أهمّيتلى بر حادثهدر. و حضرتِ على (رض) تأسيسنده خارقه علميله و خارق العاده شجاعتيله جهانپسندانه خدمت ايتديگى و اوستنده تيترهديگى حقائقِ ايمانيه و قرآنيه خارقه بر طرزده قطعى برهانلريله إثبات ايدن رسالهِٔ نور او قدسى حقيقتلرى گونش گبى گوسترمشدر. هم مادام حضرتِ علىنڭ (رض) قدسى استادندن (عصم) آلديغى و بو أمّته ويرديگى أڭ مهمّ درس، بو ايكى قصيدهِٔ غيبيهسنڭ موضوع و أساسى و روحى اولان سكينهيى و إسمِ أعظمى بو زمانده هركسدن زياده كندينه ورد ايدن و اون اوچ سنهدن بَرى إسمِ أعظمله برابر بيڭ بر أسماءِ إلٰهيه ايچنده بولونان جوشن الكبيرى ايله و او أسماء ايله علومِ قرآنيهنڭ خزينهسنى آچان يوز يگرمى رسالهيى او أسمانڭ فيضى ايله قرآنه تفسير ياپان و يگرمى درت ساعتده يوز يتمش دفعه سكينه و إسمِ أعظم دينيلن أسماءِ ستّهِٔ مشهورهيى بيڭ اوچيوز مكرّر آياتله اوقويان و آلِ بيتڭ معنوى غايت مهمّ بر ميراثى و بر معدنِ فيضى اولان جوشن الكبيرى كندينه استاد ايدن و بدايتده هر گونده بر دفعه، بعضًا ايكى اوچ دفعه تمامنى اوقويان و طلبهلرينه توصيه ايدن آدم، رسالهِٔ نور مؤلّفيدر.
— 179 —
هم مادام ايكى قصيدهنڭ صراحته ياقين آلتى يرنده اوندن خبر ويرييور. حتّى يالڭز
فَيَا حَامِلَ الْاِسْمِ الَّذِى جَلَّ قَدْرُهُ
مقامنده دخى آلتى سطرده آلتى دفعه لَاتَخْشَ ايله بو زمانڭ أڭ مدهش حادثهسى اولان برنجى حربِ عمومىيى گوستروب او حربده علمجه و شريعتجه و شخصجه قورقولره دوشن بر شاكردينى تشجيع ايدن بو آلتى سطر بِلا إستثنا اون اوچ جملهسيله اون اوچ دفعه عين شاكردينڭ باشنه پارمق باصييور. و اون اوچ سنهدن بَرى إسمِ أعظمه دوام ايدن او شاكردڭ تاريخِ حياتنڭ اون اوچ واقعاتِ مهمّهسنه اون اوچ صورتده إشارت و عموم إشارتلر بربرينه قوّت ويروب إتّفاق ايتدكلرى آدم، رسالهِٔ نور مؤلّفيدر. ألبته بو مذكور طوقوز حقيقت غايت قطعى بر صورتده نتيجه ويرر كه، حضرتِ على (رض) أرجوزه و جلجلوتيهسنده رسالهِٔ نورى آلقيشلايور. خبر ويرييور و مؤلّفى ايله قونوشويور، تسلّى ايدييور.
اَلْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ
حاشيه:بو كرامتِ عَلويه يا تفصيلاتيله اوڭا گوستريلمش، او ده إخبار ايتمشدر كه؛ ظاهرده بودر. وياخود إجمالى بيلديريلمش، تفصيلاتى بيلديريلمهمش. بلكه إنطاقِ بِالحق نوعندن جنابِ حق اونى سويلتديرمش. او حالده اوڭا بر كرامت و رسالهِٔ نوره بر إكرامِ إلٰهى اولارق كلامنده بو إخبارِ غيبى بولونمش. أوت كرامت ايكى قسمدر: ألنده ظاهر اولان ذات بعضًا بيلير. بعضًا تفصيلًا بيلديريلمز. ايكيسى ده كرامتدر. بلكه بيلديريلمزسه داها سلامتليدر.
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مَنْ قَالَ: اَنَا مَدِينَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِىٌّ بَابُهَا
وَعَلٰى اٰلِهِ وَ صَحْبِهِ اَجْمَعِينَ اٰمِينَ وَ الْحَمْدُ ِللّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
٭ ٭ ٭
— 180 —
برنجى كرامتِ علويه
جاىِ دقّت
شو عجيب لمعهنڭ أهمّيتى اوچ نقطهدن گلييور:
برنجيسى و أڭ مهمّى: گيزلى قالمش، غيبى، مهمّ بر معجزهِٔ أحمديهيى (عصم) (حاشيه): معجزاتِ أحمديهيه (عصم) دائر اولان اون طوقوزنجى مكتوبڭ جزءِ أوّلنده ذكر ايديلن حدسز إخباراتِ غيبيهِٔ أحمديه (عصم) نوعندن سكسان معجزهِٔ غيبيهِٔ أحمديه (عصم) بونڭله سكسان بر اولور. بيان ايدر كه؛ جوامع الكلم نوعندن ايكى جملهدن عبارت بر حديثِ شريف ايكى صحيفه قدر حقائقِ تاريخيهيى و ايكى دولتِ عظيمهِٔ إسلاميهنڭ خاتمهلرينى إفاده ايدييور.
ايكنجيسى: كراماتِ أولياء حق اولديغنه قطعى بر برهان گوسترن حضرتِ على رضى اللّٰه عنهڭ لاتين حروفنڭ قبولنى تام تاريخيله و طرزِ تطبيقنى ايكى كلمه ايله گوسترمسيدر.
اوچنجيسى: رسالهِٔ نور شاكردلرينه و ناشرلرينه قارشى حضرتِ على رضى اللّٰه عنهڭ إرشادكارانه و توجّهكارانه باقماسى و إشارت ايتمهسيدر.
— 181 —
اون سكزنجى لمعه
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
حضرتِ غوثِ أعظم شيخِ گيلانىنڭ (رض) صراحت درجهسندهكى كرامتِ غيبيهسنى تأييد و تقويه ايدن حضرتِ أسد اللّٰه الغالب على ابن أبى طالب رضى اللّٰه عنه و كرّم اللّٰه وجهه، قصيدهِٔ أرجوزهِٔ مشهورهسنده عينًا إخباراتِ غوثيهيى تصديق ايدوب إشارت ايدييور.
مجموعة الأحزابڭ (٥٨٢) نجى صحيفهسندن (٥٩٧) نجى صحيفهسنه قدر او أرجوزهدر. او أرجوزهنڭ موضوعى و ايچندهكى مقصدِ أصلى؛ إسمِ أعظمى تضمّن ايدن آلتى إسمڭ أهمّيتنى بيان ايتمك، هم او مناسبتله إستقبالدهكى بر قسم امورِ غيبيهيه و تأسيسِ إسلاميتده بر قسم مجاهداتنه إشارت ايتمكدر.
أوت حضرتِ إمام (رض) استادى اولان حبيب اللّٰه عليه الصلاة والسلامدن آلديغى درسڭ بر قسمنى إشارى بر صورتده ذكر ايدييور. فتحِ خيبردهكى هم معجزهِٔ نبويه هم كرامتِ عَلويه اولان خارقه واقعهيى بحث ايتديگى گبى، تأسيسِ إسلاميته تماس ايدن مهمّ نقطهلرى ده بحث ايدييور. صوڭره إستقباله باقييور.
پيغمبرِ ذىشان عليه الصلاة والسلامدن آلديغى درسله، بر قسم أعرابڭ اوڭا قارشى عصيانلرندن حدّت ايدهرك ديمش:
فِى عِلْمِ تِسْعِينَ حِسَابِ الْفَارِسِى ٭ مِن بَعْدِ قَرْنٍ تَاسِعِ الْمَعَاصِى
سَتَظْهُرُ الْفُرْسُ عَلَى الْاَعْرَابِ ٭ تَقْتُلُهُمْ كَقَتْلَةِ الدَّوَابِ
— 182 —
تَكُونُ مَبْدَاُ فِتَنِ عَوَابِسِ ٭ مُظْلِمَةٌ كَظُلْمَةِ الْحَنَادِسِ
يعنى: طوقوز قرن صوڭره "فرس" يعنى، أقوامِ شرقيه أعراب اوزرينه هجوم ايدهجك. غلبه ايدوب، حيوان گبى أعرابى كسهجك. اويله مدهش فتنهلر، قراڭلقلى مصيبتلر كه، أڭ قراڭلقلى گيجهلردن داها زياده قراڭلق اولاجق.
ايشته حضرتِ علىنڭ (رض) بر كرامتِ باهرهسى كه؛ كندندن بش يوز سنه صوڭره گلن و عرب دولتِ عبّاسيهسنى محو ايدن و حدسز كتبِ إسلاميهيى نهرِ فراته دوكن و أعرابى غايت ظالمانه قتل ايدن هلاكو وقعهِٔ مشهورهسنى خبر ويرييور. چونكه مشهور اولان قرن، قرق سنه دگل، او زمان إصطلاحنجه أغلبِ عمر اولان آلتمش سنهدن عبارتدر. چونكه بر دَور، آلتمش سنهده دگيشير. بو صورتله إمامِ علىنڭ (رض) هجرتدن اوتوز سنه صوڭره كوفهده يازديغى بو أرجوزهدهكى طوقوز دفعه آلتمش، اوتوزه علاوه ايديلسه بش يوز يتمش (٥٧٠) اولويور كه؛ جنگيزڭ و هلاكونڭ هجوم و تخريبات زمانيدر.
صوڭره حضرتِ جبرائيلڭ على نبيّنا و عليه الصلاة والسلام حضورِ نبويده گتيروب حضرتِ علىيه (رض) سكينه ناميله بر صحيفهده يازيلى إسمِ أعظم، حضرتِ علىنڭ (رض) قوجاغنه دوشمش. حضرتِ على (رض) دييور: بن جبرائيلڭ شخصنى يالڭز علائم السماء صورتنده گوردم، سسنى ايشيتدم، صحيفهيى آلدم، بو إسملرى ايچنده بولدم؛ دييهرك بو إسمِ أعظمدن بحث ايله، بعض حادثاتى ذكردن صوڭره تحديثِ نعمت صورتنده دييور كه:
فَكُلُّ مَعْنًا مِنْ عُلُومٍ فَاخِرَةٍ ٭ مِنْ مَبْدَاِ الدُّنْيَا لِيَوْمِ اْلٰاخِرَةِ
قَدْ صَارَ كَشْفًا عِنْدَنَا عَيَانًا ٭ فَكُلُّ ذِى شَكٍّ غَدَا مُهَانًا
يعنى: أوّلِ دنيادن قيامته قدر علوم أسرارِ مهمّه بزه شهود درجهسنده إنكشاف ايتمش. كيم نه ايسترسه صورسون! سوزيمزه شبهه ايدنلر ذليل اولور.
— 183 —
صوڭره ينه إسمِ أعظم ايچنده بولونان او آلتى أسماءِ حسنىدن بحث ايدوب، بردن بره عينًا غوثِ گيلانىنڭ إخبارِ غيبيسى گبى، هلاكو عصرندن بو عصريمزه باقييور. ايكنجى بر كرامتِ غيبيهيى إظهار ايدييور و دييور كه:
اَحْرُفُ عُجْمٍ سُطِّرَتْ تَسْطِيرًا
(حاشيه): حضرتِ علىنڭ (رض) شو كرامتى پك ظاهردر. چونكه حروفِ أجنبيهنڭ إسلام ايچنده جبرًا قبول ايتديريلديگى زمانى، سُطِّرَتْ تَسْطِيرًا جملهسيله تام تامنه عين تاريخى گوسترييور. جفرله حسابِ أبجدله فقرهنڭ معناسنى تقويه ايدييور. شويله كه: ايكى "سين" (١٢٠)، ايكى "ط" (١٨)، ايكى "ت" (٨٠٠)، ايكى "ر" (٤٠٠)، بر "ى" (١٠)، بر "ألف" (١): بيڭ اوچيوز قرق طوقوزدر (١٣٤٩). شيمدى عربى بيڭ اوچيوز أللى اوچدر (١٣٥٣). بو حروفڭ جبرًا قبولى و رمضان گيجهلرنده چولوق و چوجق و قادينلره اوقوتديرلمسى درت سنه اوّلدر.
٭ بِتَّ بِهَا الْاَمِيرُ وَ الْفَقِيرَا
يعنى: اون دردنجى عصرِ محمّديده (عصم) بيڭ اوچيوز قرق طوقوز (١٣٤٩) و روميجه بيڭ اوچيوز قرق يديده (١٣٤٧) عربى حروفنى ترك ايدوب، أجنبى و عجمى حروفنه إسلام ايچنده باشلانهجق. هم عموم، هم فقير و زنگين، أمير و ايشجى، چولوق و چوجق گيجه درسلريله او حروفى جبرًا اوگرنهجكلر. چونكه بر نسخهده (بَاتَ) در. (بَاتَ) ايسه گيجه چاليشماسيدر. بِتَّ ايسه قطعى و جبرى إفاده ايدييور. اَحْرُفُ عُجْمٍ فقرهسندهكى عُجْمٍ ايسه او زمانڭ إصطلاحنجه عربڭ غيرى لاتينجه و فرنگى حروف ديمكدر.
صوڭره دييور:
فَمَنْ اَرَادَ اللّٰهُ اَنْ يُعِينَهُ اَتْحَفَهُ بِهٰذِهِ السَّكِينَةِ
يعنى: كيم عنايتِ إلٰهيهيه مظهر ايسه، حضرتِ جبرائيلڭ تعبيريله بو سكينهِٔ قدسيه اولان إسمِ أعظمى جنابِ حق اوڭا هديه ايدر. اونڭله او زمانڭ شرّ و فتنهلرندن قورتارير.
بو سوزدن درت صحيفه أوّل ينه ديمش:
— 184 —
فَكُلُّ مَنْ لَاحَتْ لَهُ السَّعَادَةُ ٭ كَانَ لَهُ فِى الْجِيدِ كَالْقِلَادَةِ
يعنى: كيم سعادته مظهر ايسه؛ سعيد ايسه شقى دگلسه، او إسمِ أعظم اونڭ بويننده مبارك بر گردانلق حكمنده بر نسخه اولور. صوڭره دييور:
ثُمَّ اعْلَمُوا مَعَاشِرَ الْاِخْوَانِ ٭ اَنَّ غُوَاتَ اٰخِرِ الزَّمَانِ
هُمْ عُلَمَاءُ ذَوَّقُوا اَفْوَاهَهُمْ ٭ ثُمَّ انْثَنُوْا وَاتَّبَعُوا اَهْوَائَهُمْ
يعنى: او بدعهلر و عجمى و أجنبى حروفڭ إنتشارى زمانى اولان او آخر زمانڭ فنا آدملرى، بر قسم علماء السؤدر كه؛ حرص سببيله بطنلرينى حرامله طولديرمق ايچون، بدعهلره يارديم و فتوا ويرنلردر.
صوڭره بر قسم علماء السوئى طوقاتلامق ايچنده، بريسيله قونوشويور. دير:
فَاسْئَلْ لِمَوْلَاكَ الْعَظِيمِ الشَّانِ ٭ يَامُدْرِكًا لِذٰلِكَ الزَّمَانِ
بِاَنْ يَقِيكَ شَرَّ تِلْكَ الْفِتْنَةِ ٭ وَشَرَّ كُلِّ كُرْبَةٍ وَمِحْنَةٍ
يعنى: يا او زمانه يتيشن و عالملردن اولان إنسان! جنابِ حقدن او فتنهنڭ شرّندن محافظه ايچون سڭا درس ويرديگم إسمِ أعظم ايله دعا ايت!
فَاِنَّمَا نَحْنُ عَلَى التَّحْقِيقِ ٭ غَوْثٌ لِكُلِّ كُرْبَةٍ وَضِيقٍ
يعنى: بز آلِ بيتدن هر كربت و شدّت زماننده برر غوث چيقوب إمداد ايدييورز.
أسد اللّٰه الغالب حضرتِ على ابن أبى طالب كرّم اللّٰهُ وجهه، إخباراتِ غيبيهيه عائد شو قصيدهسنڭ بر قسمنده رسالهِٔ نور شاكردلرينه، بِالخاصّه باقديغنه متعدّد أمارهلر وار. او ده غوثِ گيلانى گبى رسالهِٔ نورڭ مقبوليتنى إمضا ايدييور و آلقيشلايور.
— 185 —
برنجى أماره:لاتين حروفنڭ إسلاملر ايچنده جبرًا قبول ايتديرلديگنى تأسّفله بحث ايدوب و علماء السوئى طوقاتلاديغى يرده، بردن بره بريسيله إرشادكارانه قونوشويور. و دييور كه: يَا مُدْرِكًا لِذٰلِكَ الزَّمَانِ سڭا ويرديگم درس ايله حفظ دعاسنى ايت!
ايشته بو (مدرك) عينًا حضرتِ غوثڭ قصيدهِٔ مشهورهسنده (مريدى) ديديگى آدمڭ عينيدر. چونكه ايكيسى ده عين فتنهدن بحث ايدوب، عموم ايچنده خصوصى بر آدمه إلتفات گوسترييورلر. قصيدهِٔ غوثيهده (مريدى) علمِ جفر و اون يدى أماره ايله "ملا سعيد" هم "الْكُرْدى" اولديغى تحقّق ايتمش.
رسالهِٔ نورڭ بر واسطهِٔ نشرى اولان استاديمزڭ هم إسمى، هم لقبى (مريدى) لفظنده اولديغى گبى، عينًا حضرتِ علىنڭ (رض) يَامُدْرِكًا لِذٰلِكَ الزَّمَانِ (حاشيه): يا مدركًا تنوين نون صاييلمق شرطيله، (٣٢٥) اولوب نورسى بر فرق ايله (٣٢٦) ايدييور. او فضله ألف بيڭه إشارت ايتديگى ايچون (٣٢٥) قالوب، هم يا مدركًا ه تام توافق ايدييور، هم فتنهلرڭ باشلانغيجى و او نورسىنڭ مجاهدهسنڭ باشلانغيجى تاريخنى گوسترييور. علمِ جفرله و حسابِ أبجدله عينًا هم منلا سعيد، هم الْكُرْدى اولويور. هر بريسى ايكى يوز آلتمش بش ايدييور. (مدركًا) اوستندهكى تنوين وقفده ألفه إنقلاب ايتديگى ايچون (اَلْفٌ) اولويور. (مدركًا) لفظى ميمسز يوقاريدن اوقونماسيله (كرد) اولديغى گبى، (الزمان) لفظى ده بديع الزمانڭ بر پارچهسنى اوقومقله بو أمارهيى لطافتلنديرييور. ديمك او زمانه يتيشنلرڭ آراسنده و حضرتِ علىنڭ (رض) خطابنه مظهر چوق أفراد ايچنده، رسالهِٔ نور ناشرينه خصوصى بر إلتفاتى وار.
ايكنجى أماره:حضرتِ على (رض) حرص و طمع يولنده بدعهلره تابع اولان بر قسم علماء السوئى طوقاتلاديغى وقت، علما ايچنده بريسيله مرحمتكارانه قونوشمغه باشلادى. استاديمزى بيلنلره معلومدر كه: آنقره رؤساسى إستانبولده اونڭ إنگليزلره
— 186 —
قارشى مجاهداتنى تقدير ايدهرك اونى ايستديلر. آنقرهيه گيتدى. وانده مدرسة الزهرا نامنده كندى دار الفنوننه يوز أللى بيڭ بانقنوط ايكى يوز مبعوثدن يوز آلتمش اوچنڭ إمضاسيله إعطاسى قرارلشديريلان لايحهِٔ قانونيه قبول ايديلمكله برابر، شيخ سنوسى مقامنده ولاياتِ شرقيه واعظِ عموميلگى و هم دار الحكمتڭ أعضالرى اوراده ديانت رياستنڭ أعضالرى اولمقله، او ده ايچنده بولونمقله برابر مبعوث اولمق و داها نه ايسترسه ياپيلاجق دييه تكليف ايتدكلرى حالده، صِرف سنّتِ سنيهيه مخالف حركت ايتمهمك ايچون او تكليفلرى قبول ايتمهيوب، شيمدى يگرمى بش سنه إشكنجهلى بر أسارتى قبول ايدن استاديمزه ألبته حضرتِ علىنڭ (رض) علماء السوئه حدّت ايتديگى زمان اوڭا قارشى خصوصى إلتفاتى اولاجق و او معنوى مجلسده اونى اوقشايهجق. اونڭ ايچون بو حال بر أمارهدر كه؛ حضرتِ على (رض) حضرتِ غوثِ گيلانى (رض) گبى عموم مخاطبلرى ايچنده بو رسالهِٔ نورڭ بر واسطهسى اولان خواجهمزه إشارةً إلتفات ايدييور.
نَحْنُ عَلَى التَّحْقِيقِ غَوْثٌ لِكُلِّ كُرْبَةٍ
فقرهسنده "غوث" لفظيله غوثِ گيلانىنڭ (رض) مريدينه شفقتله باقماسنه حضرتِ علىنڭ (رض) باقديغنى ايما ايدييور.
اوچنجى أماره:علماء بحثنڭ أوّلكى سطرنده دييور:
فَمَنْ اَرَادَ اللّٰهُ اَنْ يُعِينَهُ
(حاشيه-١): بو سطرده غوثڭ تَعِيشُ سَعِيدًا فقرهسندهكى سعيد لفظى يُعِينَهُ دخى عينًا (سكينه) ينه عينًا گوسترييورلر. هر بريسى سَعِيدًا اولويور. ديمك غوث گبى، بو فقره سعيد ايله قونوشويور. (هی) حرفى بشدر. دردى (د) در، برى (د) اوستندهكى تنويندن گلن وقف ايچون ألفه مقابلدر.
اَتْحَفَهُ بِهٰذِهِ السَّكِينَةِ
(حاشيه-٢): جاىِ دقّتدر كه؛ بو ايكى سطر معنا إعتباريله طوغريدن طوغرىيه رسالهِٔ نور ناشرينه باقديغى گبى، جفر و أبجد حسابيله ينه باقييور. چونكه اَتْحَفَهُ بِهٰذِهِ السَّكِينَةِ جفر و أبجد حسابيله بيڭ اوچيوز قرق طوقوز (١٣٤٩) تاريخنى گوسترييور كه؛ رسالهِٔ نورڭ غالبانه إنتشار و تكمّل تاريخيدر. ايكنجى سطر فَكُلُّ مَنْ لَاحَتْ لَهُ السَّعَادَةُ ٭ كَانَ لَهُ فِى الْجِيدِ كَالْقِلَادَةِ ينه جفر و أبجد حسابيله بيڭ اوچيوز يگرمى طوقوز (١٣٢٩) ايدييور كه؛ رسالهِٔ نور ناشرينڭ حقيقى مبدأِ مجاهدهسى تاريخيدر. يالڭز بو السَّعَادَةُ و الْقِلَادَةِ دهكى ايكى "ت" وقفه راست گلدكلرى ايچون قاعدةً "هی" صاييليرلر.
الحاصل: بو ايكى سطر اوچ جهتله رسالهِٔ نور ناشرينه باقييور. برنجيسى: إسمِ أعظمى تضمّن ايدن آلتى إسمڭ اوڭا هديه ايديلديگنى و اونڭله محافظه ايديلمسى عينًا واقع اولمش و اولمقدهدر.
ايكنجيسى: يُعِينَهُ جفرجه سعيد، السَّكِينَةِ جفرجه ينه سعيد، السَّعَادَةُ معنًا و لفظجه ينه سعيد اولويور.
اوچنجيسى: أوّلكى سطر رسالهِٔ نورله مجاهدهنڭ بوگوننى، ايكنجى سطر مجاهدهنڭ مبدئنى تام تامنه تاريخيله گوسترييور. ايشته بو ايكى سطر رسالهِٔ نور ناشرينڭ يگرمى سنهلك مجاهداتنڭ برى مبدأ، ديگرى منتهاسنى گوسترمسى ألبته تصادف اولاماز. بلكه مجاهدهنڭ مقبوليتنه بر إشارتِ غيبيهدر و حضرتِ علىنڭ (رض) بر سكّهِٔ تصديقيدر.
سليمان رشدى، خسرو
إسمِ أعظم بحثنده
— 187 —
فَكُلُّ مَنْ لَاحَتْ لَهُ السَّعَادَةُ ٭ كَانَ لَهُ فِى الْجِيدِ كَالْقِلَادَةِ
يعنى: كيم عنايته و سعادته مظهر ايسه، او آخر زمان فتنهلرندن بو آلتى إسمى ويرديگم درس طرزنده ورد ايدنلر محفوظ قالير. حضرتِ على (رض) حروفِ أجنبيهيى إسلاملر ايچنده جبرًا قبول ايتديرمك حادثهسى ايله علماء السوئڭ بدعهلره يارديملرندن تأسّفله بحث ايدوب، او ايكى حادثه اورتهسنده إرشادكارانه بعضلرندن بحث ايدييور كه؛ او سكينه اولان إسمِ أعظمله أجنبى حروفنه قارشى مقابله ايدييور و هم علماء السوئه مخالفت ايدييور.
ايشته بو زمانده او آدملر رسالهِٔ نور شاكردلرى و ناشرلرى اولدقلرى شبههسزدر. چونكه اونلردر كه؛ خطِّ قرآنى محافظه ايدييورلر و بدعهكار بر قسم علمالره قارشى ده مقاومت ايدييورلر.
أوت بز خواجهمزدن آڭلامشز كه: اون اوچ سنه أوّل حضرتِ علىنڭ (رض) بو قصيدهسنڭ سرّينى بيلمهدن يدى سنه أوّل بو آلتى إسمى إمامِ غزالىدن درس آلارق و كندينه دائما ورد ايدهرك، بتون أورادلرى تبدّل و تحوّل ايتديگى حالده، بو سكينه تعبير ايديلن آلتى إسمه حضرتِ علىنڭ (رض) ويرديگى درس طرزنده متماديًا ترك ايتمهدن
— 188 —
دوام ايتمش. بو طرزده دوام ايدنلرى ايشيتمهمشز. هم خلافِ عادت بر طرزده يگرمى سنه ظرفنده يگرمى فتنهِٔ عظيمهيه دوشديگى گبى و تأثيرلى بر صورتده حياتِ إجتماعيهِٔ إسلاميهيه قاريشديغى حالده خارقه بر محفوظيت آلتنده اولديغنى گوزيمزله گورديگمزدن، حضرتِ علىنڭ (رض) آخر زماندهكى خطاب ايتديگى دوستلرى ايچنده بِالخاصّه اوڭا روىِ إلتفاتى اولديغنى حسّ ايدييورز. هم لَاحَتْ لَهُ السَّعَادَةُ لفظيله يعنى سعيد اولمق و علما بحثنه متّصل بريسنه عنايته مظهر اولديغنى و يَا مُدْرِكًا لِذٰلِكَ الزَّمَانِ فقرهسى حسابِ أبجدله اون اوچنجى عصرى گوستروب، او عصرده دنيايه گلن علمادن سعيد (رض) إسمنده بريسنه لطيفانه بر ايما، بو أمارهيى زينتلنديرييور.
(حاشيه): يَا مُدْرِكًا تنوين نون صاييلمق شرطيله، بيڭ اوچيوز يگرمى بش (١٣٢٥) تاريخى اولان حرّيتڭ ايكنجى و اوچنجى سنهلرنده خلافتِ إسلاميهيى قالديرمغه تشبّثله، او خلافتڭ قيريلماسندن فتنهلرڭ قپوسى آچيلديغنڭ زمانيدر كه؛ حضرتِ على (رض) او زمانه دهشتلى باقييور.
دردنجى أماره:حضرتِ غوثِ گيلانى فتنهِٔ آخر زمانده سنّتِ سنيهيى و أسرارِ قرآنيهيى محافظهيه و نشره چاليشان بر مريدينه اون بش أماره ايله إلتفات ايدر و اونڭله قونوشورسه، ألبته إسلاميتڭ تأسيسنده "أسد اللّٰه" عنواننى آلان و علومِ أسراريهده
اَنَا مَدِينَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِىٌّ بَابُهَا
حديثنه مظهر بولونان و كراماتِ خارقه ايله إشتهار ايدن و وهّابيلرڭ أجدادى اولان خارجيلرى قلنجدن گچيرن و غوثِ أعظمڭ جدّى و استادى اولان حضرتِ على (رض) ألبته آلِ بيته بر جهتده دشمن اولان وهّابيلرڭ حرمينِ شريفَيْنى إستيلاسى هنگامنده و خارجيلردن داها برباد بر طرزده سنّتِ سنيهيه مخالفت ايدن بر قسم علماء السوء و ظلمهلرڭ إستيلاسى زماننده، رسالهِٔ نور واسطهسيله رسالهِٔ نور شاكردلرى بتون قوّتلريله سنّتِ سنيهنڭ محافظهسنه و آلِ بيتڭ حرمتنه و مودّتنه چاليشمالرى و او مدهش مهالكه قارشى صارصيلمدقلرى حالده، إمدادِ روحانىيه و قوّهِٔ معنويهنڭ تقويهسنه پك چوق محتاج اولدقلرى بر زمانده، او علومِ أوّلين و آخرينى بيلديگنى مفتخرانه إدّعا ايدن حضرتِ على (رض) ممكن ميدر كه، أولادندن اولان
— 189 —
غوثِ گيلانىدن (رض) گرى قالسين، شجاعتِ حيدرانهسيله رسالهِٔ النور شاكردلرينڭ إمدادينه يتيشمهسين؟ ألبته بو صورتله يتيشير و يتيشدى.
معلومدر كه؛ مثلا عموم بر جماعت ايچنده برى حركت ايتسه، برى ديسه: "أى إنسان بڭا باق!" او "إنسان" لفظِ عموميسنده قرينهِٔ حال ايله، او معيّن آدمه خطابدر. مادام مقتضاىِ حال و قرينهِٔ حال ايله حضرتِ علىنڭ (رض) عموم مخاطبلرى ايچنده أڭ زياده محتاج و أڭ زياده حضرتِ علىنڭ (رض) مقصدى لهنده حركت ايدن، رسالهِٔ نور شاكردلريدر. ألبته او ذات إستقباله باقوب و يَا اَيُّهَا الْاِخْوَان تعبيرى ايله قونوشديغى جماعت ايچنده أڭ زياده متحرّك و قوّهِٔ معنويهنڭ تقويهسنه محتاج اولانلره خصوصيتله باقار.
بشنجى أماره:أجنبى حروفاتنى أهلِ إسلامڭ أڭ مهمّ حكومتى رسمى بر صورتده قبول و نشر و جبر ايتديگى حالده، رسالهِٔ نور شاكردلرى بتون قوّتلريله خطِّ قرآنىيى خارقه بر صورتده نشر و تعميم ايله محافظهسنه چاليشدقلرى بر زمانده، حضرتِ على (رض) تاريخيله اوندن خبر ويرمكله غيبى كراماتى بيان ايتديگى يرده علماء ايچنده بريسنه إلتفات گوسترييور. ألبته بو إلتفاتڭ گرچه چوق أفرادى اولابيلير. فقط بو قرينهِٔ حال گوسترييور كه؛ رسالهِٔ نور شاكردلرى بر خصوصيت كسب ايتمش كه، حضرتِ على (رض) إلتفاتيله رسالهِٔ نورى آلقيشلايور.
آلتنجى أماره:قوّتليدر فقط يازامايز.
يدنجى أماره:ظاهردر فقط گوسترهمييورز.
الحاصل: حضرتِ على كرّم اللّٰهُ وَجْهَهُ أجنبى حروفنه قارشى شدّتلى تأسّف و حدّت ايتديگى و بدعهيه طرفدارلق ايدن بر قسم علماء السوئه قارشى شدّتلى نفرت و حدّت ايتديگى يرده، إرشادكارانه بعضلرله قونوشويور. و حضرتِ جبريلڭ تعبيريله سكينه إسمى ويريلن و إسمِ أعظم صندوقچهسى اولان أسماءِ ستّهيه دوام ايدنى إرشاد ايدييور، تلطيف ايدييور.
ايشته او أسماءِ ستّهنڭ دوامندن ترشّح ايدن و او أسمانڭ لمعاتى اولان رسالهِٔ نور
— 190 —
و او رسالهِٔ نور كندى شاكردلريله لا أقل يوزر قلمله يوز پارچه رسالهِٔ نورڭ أجزالريله و إنتشار ايدن يگرمى بيڭ نسخهسيله لا أقل يوز بيڭ آدمى حروفِ قرآنيه لهنه و سنّتِ سنيهيه إتّباعه و ايمانلرينڭ تقويهسنه و حضرتِ علىنڭ (رض) حدّت ايتديگى ايكى جريانه قارشى تماميله مقاومت ايتدكلرندن، ألبته حضرتِ علىنڭ (رض) يَا ايُّهَا الْاِخْوَانِ تعبير ايتديگى إخوانلرى ايچنده خصوصى بر صورتده اونلره باقييور.
أوت حضرتِ علىنڭ (رض) بو ظاهر كراماتِ غيبيهسى حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلامڭ إرشاديله اولديغى ايچون، باشقه شكلده بر معجزهِٔ پيغمبريه (عصم) اولديغى مناسبتيله، عين كرامتِ غوثيه و إشاراتِ خارقهِٔ عَلويه گبى بشنجى عصرله، اون دردنجى عصرڭ فتنهلرينه إشارت ايدن و گيزلى قالوب معناسى آڭلاشيلميان بر معجزهِٔ غيبيهِٔ نبويهيى بيان ايتمگه مناسبت گلييور. شويله كه:
حديثِ صحيحده واردر كه، رسولِ أكرم (عصم) فرمان ايتمش:
اِنِ اسْتَقَامَتْ اُمَّتِى فَلَهُمْ يَوْمٌ وَ اِلَّا فَنِصْفُ يَوْمٍ
(أو كما قال) شو حديثِ شريفه هر ناصلسه قيامته إشارت صورتنده معنا ويريلمش؛ معجزهِٔ نبويه گيزلنمش، آڭلاشيلمامش. هم شيخِ گيلانى (رض)، هم حضرتِ علىنڭ (رض) إرشادِ نبوى ايله، بشنجى و آلتنجى و اون دردنجى عصرلرڭ فتنهلرندن كرامتكارانه بحثلرى گوسترييور كه؛ بو حديثِ شريف اونلرڭ بو زمانه باقمق ايچون بر تلسقوبلريدر كه، بو ايكى عصره باقييورلر. أوت حديثده "يوم" تعبيرى،
اِنَّ يَوْمًا عِنْدَ رَبِّكَ كَاَلْفِ سَنَةٍ ممَّا تَعُدُّونَ
آيتنڭ دلالتيله بيڭ سنهدن عبارتدر. خلافتِ إسلاميه و حكومتِ عربيه، حديث موجبنجه تام إستقامتله گيتمديگى ايچون، تام نصفِ يوم اولان بش يوز كسور سنهده
(حاشيه): حديثڭ حكميله حكومتِ عربيه بش يوز سنه ياشايهجق. حالبوكه، بش يوزدن بر مقدار گچر. بونڭ سرّى شودر كه: يزيد، وليد، حَجّاجِ ظالم گبى ظلمهنڭ و أبو مسلمِ خُراسانينڭ تحكّمى و أمويلرڭ إنقراضندن صوڭره عبّاسيلرڭ تام تقرّرينه قدر اولان زمان حكومتِ عربيهنڭ فترت زمانى صاييلديغندن، بو فترت زمانى طىّ ايديلمكله تام بش يوز قالير.
هلاكو هجوميله خاتمه ويريلدى. اوچ درت عصر زمانِ فترتدن صوڭره
— 191 —
يَاْتِى اللّٰهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ
آيتنڭ سرّينه مظهر اولان عثمانلى عادل پادشاهلرى، حديثِ شريفدهكى إستقامتى يرينه گتيرمگه چاليشدقلرندن، حديثڭ حكميله اُمّت ايچون بيڭ سنه خلافتِ إسلاميهيى و شرعِ شريف اوزرنده گيدن حكومتڭ إدامهسنه واسطه اولديلر. حديثڭ ايكنجى جهتى كه، فَلَهُمْ يَوْمٌ ده تحقّق ايدييور.
و إستانبولڭ فتحندن تقريبًا يگرمى سنه أوّل ينه خلافتِ إسلاميهيه زمين إحضار و تام عموم عالمِ إسلامڭ مركزِ حكومتى اولاجق بر وضعيت آلمغه و مژده و ثناءِ نبوىيه مظهر اولان سلطان فاتحڭ واسطهسيله إستانبولڭ فتحى تاريخندن فترت زماننى طىّ ايدوب عبّاسيلر نرهدن بيراقمشلرسه اورادن باشلايهرق عالمِ إسلامڭ بِالإستحقاق باشنه گچديلر. ينه حديثِ شريفڭ حكميله أگر إستقامتله گيتسه بيڭ سنهدن عبارت اولان بر گون، يوقسه ياريم گون دوام ايدهجك. ايشته عينًا عبّاسيلر گبى تام ياريم گون يعنى بش يوز سنه دوام ايتدى.
بو معجزهِٔ نبويه پك پارلاق بر صورتده تظاهر ايدييور. ايشته خلافتِ عربيه تام إستقامته مظهر اولماديغندن يالڭز ياريم گونى آلدى. عثمانلى دولتى دخى تك باشيله آخرلرنده أجنبيلرڭ و منافقلرڭ مداخلهلرى يوزندن تام إستقامتى محافظه ايدهمديگى ايچون او ده ياريم گون اولان بش يوز سنهيى آلدى. بو ايكى قارداش اولان ايكى عنصرڭ إتّحادلرندن تام إستقامته مظهريت سرّى واردر كه، بيڭ سنه اولان بر گونى تمام آلديلر.
سؤال:رؤياىِ صادقه واسطهسيله ويا حقيقى كشف جهتيله حضرتِ على (رض) و غوثِ أعظم (رض) گبى ذواتِ قدسيه جزئى ايشلره دائر عامى آدملرله ده تماس ايدهبيليرلر و بعض شيلرى خبر ويرييورلر. نهدندر كه؛ بونلرڭ بر إشارتِ غيبيهلرينى غايت أهمّيتله بيڭ كشف و بيڭلر رؤياىِ صادقه قدر طوتويورسڭز، أهمّيت ويرييورسڭز؟
— 192 —
الجواب:سكز يوز و بيڭ اوچيوز سنه مسافهده، وراثتِ نبوّت مقامنده عالمِ إسلامڭ إستقبالى نقطهِٔ نظرنده كلّى بر نظره او اوزون مسافهده گورونن حادثاتڭ ألبته چوق أهمّيتى اولاجق، طاغ گبى بر بيوكلگى اولاجق كه؛ او اوزون مسافهده و او كلّى نظرده عالمِ إسلامڭ منفعتى نقطهِٔ نظرنده اوزاقدن گورونسون و اوڭا دقّت ايديلسين و وجوده گلمهدن أوّل اوندن خبر ويريلسين. رؤياىِ صادقه و كشف ايسه جزئى و خصوصيدر و وجوده گلدكدن صوڭره ياقيندن باقمقدر. ألبته بويله كشف جهتنده روحانى تمثّل إعتباريله ياقيندن باقيلديغى وقت ذرّهلر دخى گورونهبيلير. عادى آدملر ده اونلرڭ روحانى مثاللريله گوروشهبيليرلر و غايت أهمّيتسز شيلر ده مدارِ نظر اولابيلير. أوت بر آيينهده مثالى گونشله مناسبتدار اولمق و صحبت ايتمك نرهده؟ حقيقى سمادهكى گونشله مناسبتدار اولمق نرهده؟ آيينهدهكى گونشى هركس ألنه آلابيلير، إلتفاتنه مظهر اولابيلير. قونوشهبيلسه بلكه قونوشديرهبيلير. فقط سمادهكى گونشڭ إلتفاتنى جلب ايدن و كنديسيله قونوشديران كيمسه، قمره چيقمالى، مقامى قمرده اولمالى ويا قمر گبى بر وظيفه گورملى؛ يوقسه او سلطانِ سماوينڭ حشمتلى نظرى آلتنده هيچ گورونميهجك درجهده گيزلنهجكدر.
رسالهِٔ نور شاكردلرى نامنه
بكر بك، عاصم، كچهجى مصطفى، مصطفى، مصطفى، على، سليمان رشدى،
عبدا للّٰه، خسرو، رأفت، سليمان، صبرى، خلوصى، باباجان محمد على،
مسعود، حسين، غالب، حافظ على، كوچك لطفى، ذكائى،
عبد الباقى، شاملى حافظ توفيق، يعقوب جمال وسائره
٭ ٭ ٭
— 193 —
سكزنجى لمعه
غوثِ أعظمڭ حزب القرآنه دائر كرامتِ غيبيهسيدر.
(حاشيه): استاديمزڭ شخصنه صريحًا إشارت ايدن بو گبى غيبى كرامت و إشاراتڭ نشرينى استاديمز بديع الزمان سعيد النورسى حضرتلرى آرزو ايتمييور. فقط بزلر دوشوندك كه؛ بو گبى دلالت درجهسنده اولان غيبى إشارتلرڭ أهلِ ايمانجه بيلينمهسنه بو زمانده قطعى لزوم و إحتياج وار. بوڭا بناءً نشر ايدييورز.
ناشرلر
شو رساله ايچندهكى إمضالر ايله گوستريلديگى گبى، خدمتِ قرآنيهدهكى آرقداشلريمه إشتراكم وار. بر قسمى بنم إمضام ايلهدر. بر قسمى اونلرڭ تصويب و إستخراجيله و تصديقلريله اولديغندن بڭا عائد حدّمدن فضله حصّهيى اونلرڭ خاطرى ايچون سكوت ايله قبول ايتدم. يوقسه بو رسالهنڭ باشنده سويلهديگم گبى، بونده اويله بر حصّهِٔ شرفه حقّم يوقدر. اون سنه مقدَّم، او قصيدهِٔ غيبيهيى گوردكجه بڭا معنوى بر إخطار گبى "دقّت ايت!" دييه قلبمه گلييوردى. او خاطرهيى ايكى جهتله ديڭلهمييوردم:
برنجيسى: بنم گبى أهمّيتلى عمرى شان و شرف پردهسى آلتنده حبِّ جاه زهريله زهرلنوب ئولديگى ايچون، يڭيدن بو صورتله نفسِ أمّارهيه ديگر بر شرف قپوسى آچمق ايستهمهمكدى.
— 194 —
ايكنجى جهت: بو معنّد زمانده، بديهى دعوالرى و ظاهرى حجّتلرى قبول ايتمهينلره قارشى، بويله إشاراتِ غيبيه نوعندن خودفروشانه بر طرزده إظهار ايتمك خوشمه گيتمهمكدى.
أڭ نهايت أسارتمڭ سكزنجى سنهسنده، أڭ إشكنجهلى و أڭ صيقنتيلى بر زمانده غايت قوّتلى بر تسلّى و تشويقه محتاج اولديغمزدن بڭا إخطار ايديلدى كه: "بونى، تحديثِ نعمت و بر شكرِ معنوى نوعندن إظهار ايت. هم قورقمه، قناعت ويرهجك درجهده قوّتليدر."
بو إظهارده أڭ مهمّ مقصدم، أسرارِ قرآنيهيه عائد اولان رسالهلرڭ مقبوليتنه غوثِ أعظمڭ إمضا باصماسى نوعندن اولديغيدر.
ايكنجى مقصدم، او قدسى استاديمڭ كرامتنى إظهار ايتمكله، كراماتِ أوليايى إنكار ايدن ملحدلرى إسكات ايدوب، خدمتِ قرآنيهيه فتور ويرهجك چوق أسبابه معروض و چوق عوائقه هدف اولان آرقداشلريمڭ قوّهِٔ معنويهسنى تقويه و شوقلرينى تزييد و فتورلرينى إزاله ايتمك ايدى.
بنم ايچون بر نوع خودفروشلق نوعندن اولديغى ايچون أهمّيتلى ضرردر. فقط او ضرريمى، او قدسى استادم و آرقداشلرم خاطرى ايچون قبول ايتدم. شو "كرامتِ غوثيه رسالهسى" تدريجًا إستخراج ايديلديگى ايچون، بر قاچ پارچه و تتمّهلره إنقسام ايتدى. گيتدكجه بربرينى تنوير و تأييد ايتدكجه وضوح پيدا ايدييور. إشارتڭ بعضسنده ضعف وارسه ده، سائر آرقداشلرينڭ إتّفاقندن آلديغى قوّت، او ضعفى إزاله ايدر.
٭ ٭ ٭
— 195 —
شايانِ حيرت بر تفأل و مهمّ بر إخبارِ غيبى
صبرى، سليمان، بكر، غالب و توفيقڭ فقرهسيدر. هم خسرو، حافظ على و رأفت و عاصمڭ و قلهاوڭندن مصطفىلرڭ فقرهسيدر.
لطيف و مژدهلى بر تفأل: استاد، غالب و سليمان، اُمّى سنان ديواننده مسلگمزه و سوزلره دائر تفأل ايديلدى، شو بيتلر چيقدى. باقدق، "سوزلر" لفظى، بتون ديواننده يالڭز بو قافيهلرده گورونويور. ديمك سوزلر، "حق سوز" هم "نور سوز" اولويور.
ديرم كه يارديمجم اللّٰه، شفاعتجيم رسول اللّٰه.
كه برهانم كتاب اللّٰه، بودر بندهكى حق سوز.
سنڭ قپوڭده قول چوقدر، حسابى، حدّى هيچ يوقدر،
ولٰكن بر دخى يوقدر، سنانِ اُمّى گبى نور سوز.
٭ ٭ ٭
مهمّ بر إخبارِ غيبى
(شيخ گيلانىنڭ كندندن سكز يوز سنه صوڭره غيبآشنا گوزيله خبر ويرديگى بر حادثهِٔ قرآنيهدر.)
قرآنِ معجز البيانڭ خدمتندهكى قدسيته، كرامتكارانه سكز يوز كسور سنه أوّل "غوثِ أعظم" عنوانيله بِحقٍّ إشتهار ايدن قطبِ أعظم شيخ گيلانى،
نَظَرْتُ بِعَيْنِ الْفِكْرِ فِى حَانِ حَضْرَتِى.. حَبِيبًا تَجَلَّى لِلْقُلُوبِ فَجَنَّتِ
— 196 —
فقرهسيله باشلايان قصيدهسنڭ آخرنده "مجموعة الأحزاب"ڭ برنجى جلدينڭ بشيوز آلتمش ايكنجى صحيفهسنده، بش سطرله شو زمانده خدمتِ قرآنيهدهكى هيئته و باشنده بولونان استاديمزه بش وجهله باقييور و گوسترييور. ايشته او بش سطر شودر:
تَوَسَّلْ بِنَا فِى كُلِّ هَوْلٍ وَشِدَّةٍ ٭ اَغِيثُكَ فِى الْاَشْيَاءِ دَهْرًا بِهِمَّتِى اَنَا لِمُرِيدِى حَافِظًا مَا يَخَافُهُ ٭ وَاَحْرُسُهُ فِى كُلِّ شَرٍّ وَ فِتْنَةٍ مُرِيدِى اِذَا مَا كَانَ شَرْقًا وَ مَغْرِبًا ٭ اَغِثْهُ اِذَا مَا سَارَ فِى اَىِّ بَلْدَةٍ فَيَا مُنْشِدًا نَظْمِى فَقُلْهُ وَلَا تَخَفْ ٭ فَاِنَّكَ مَحْرُوسٌ بِعَيْنِ الْعِنَايَةِ وَكُنْ قَادِرِىَّ الْوَقْتِ للّٰهِ مُخْلِصًا ٭ تَعِيشُ سَعِيدًا صَادِقًا بِمُحَبَّتِى
بشنجى سطردن صوڭره گلن خاتمهِٔ قصيده:
وَ جَدِّى رَسُولُ اللّٰهِ اَعْنِى مُحَمَّدًا ٭ اَنَا عَبْدُ الْقَادِرِ دَامَ عِزِّى وَ رِفْعَتِى
ايشته أوّلكى بش سطرده، بش وجهله و بش توافقله شيمدى خدمتِ قرآنيهنڭ باشنده بولونانى گوسترييور.
برنجى وجه:آخردهكى سطرده تَعِيشُ سَعِيدًا إسمنى صراحتله خبر ويرمكله برابر، معيشت خصوصنده عزّت و سعادتله گچينهجگنى خبر ويرييور. أوت خواجهمز، كوچكلگندن بَرى فقرِ حاليله إستغناءِ تام ايله برابر، معيشت خصوصنده أڭ مسعود بر ذاتدر.
ايكنجى وجه:عين سطرڭ باشنده وَكُنْ قَادِرِىَّ الْوَقْتِ فقرهسيله او مريدينه دييور كه: "وقتڭ عبد القادريسى اول." بو قَادِرِى كلماتى، حسابِ أبجدى
— 197 —
ايله اوچ يوز يگرمى بش (٣٢٥) ايدر. استاديمزڭ لقبى "نورسى" اولديغى جهتله، "نورسى"نڭ مقامِ أبجديسى اوچ يوز يگرمى آلتى (٣٢٦) ايدييور. بر تك فرق وار. او تك ألفدر. بيڭ معناسنده "ألف"ه رمز ايدر. ديمك بيڭ اوچ يوز يگرمى بشده (١٣٢٥) شيخ گيلانىيه منسوب بر ذات، شيخ گيلانى طرزنده حقيقتِ قرآنيهيى مدافعه ايتمگه چاليشهجق. حقيقةً استاديمز، بيڭ اوچ يوز يگرمى آلتى (١٣٢٦) سنهسنده (حرّيتڭ ايكنجى سنهسى) مجاهدهِٔ معنويهيه آتيلمشدر.
اوچنجى وجه:اونڭ ايكى إسمى وار: "سعيد"، "بديع الزمان." بو ايكى إسمڭ مجموعنڭ مقامِ أبجديسى "الزّمان"دهكى شدّه صاييلمازسه اوچ يوز يگرمى طوقوز (٣٢٩) ايدييور. ايكى "دال" بر صاييلسه اوچ يوز يگرمى بش (٣٢٥). عينًا كُنْ قَادِرِىَّ الْوَقْتِ دهكى مخاطب او اولماسنه إشارت ايدييور، بلكه دلالت ايدييور. أگر "الزّمان"دهكى اوقونميان ألف لام صاييلسه، قاعدةً قَادِرِى يه دخى بر ألف لام داخل اولمق لازم گلير. چونكه تعريف ايچون، مضاف اليه قالقدقدن صوڭره ألف لام لازم گلير، او حالده دخى مساوى اولورلر.
دردنجى وجه:بو بش سطرده حضرتِ شيخ، إستقبالده بر مريدينه تأمينات ويرييور. قُلْ وَلَا تَخَفْ "قورقمه، سوزلريڭى سويله" دييور. سن شرق و غربه گيدهجكسڭ؛ چوق فتنهلره و شرلره گيروب، عمومنده أسبابِ عاديهنڭ فوقنده بر طرز ايله قورتولارق محفوظ قالاجقسڭ. أوت، بو خدمتِ قرآنيه ايچندهكى ذات، حقيقةً أسارتله شرقه گيتدى. و ينه عجيب بر أسارتله آسيانڭ غربنده اون طوقوز سنه قالدى. حضرتِ شيخڭ ديديگى گبى، چوق شهرلرى گزدى. مجاهدهسى سوزلرلهدر. قُلْ وَلَا تَخَفْ حكميله، چكينميهرك حضرتِ شيخڭ ديديگى گبى ياپمش. يگرمى سنه ظرفنده يگرمى فتنه و مهالكِ عظيمهيه دوشديگى حالده، بر حفظِ غيبى ايله حضرتِ شيخڭ ديديگى گبى محفوظ قالمش. هم فوق المأمول، بر غربت ديارنده فوق العاده عنايته مظهريتى او درجهيه گلمش كه، بر رساله صِرف او عناياتڭ تعدادنده يازيلمشدر.
— 198 —
حضرتِ غوثڭ ديديگى گبى، بز اونڭ أطرافنده مَحْرُوسٌ بِعَيْنِ الْعِنَايَةِ فقرهسنڭ مئالنى گوزيمزله گورويورز.
بشنجى وجه:استاديمز كنديسى سويلهيور كه: "بن سكز طوقوز ياشنده ايكن، بتون ناحيهمزده و أطرافنده أهالى نقشى طريقتنده و اوراجه مشهور غوثِ هيزان ناميله بر ذاتدن إستمداد ايدركن، بن أقربامه و عموم أهالىيه مخالف اولارق "يا غوثِ گيلانى" ديردم. چوجقلق إعتباريله أليمدن بر جويز گبى أهمّيتسز بر شى غائب اولسه، "يا شيخ! سڭا بر فاتحه، سن بنم بو شيئمى بولدير." عجيبدر و يمين ايدييورم كه، بيڭ دفعه بويله حضرتِ شيخ، همّت و دعاسيله إمداديمه يتيشمش. اونڭ ايچون بتون حياتمده عموميتله فاتحه و أذكار نه قدر اوقومش ايسهم، ذاتِ رسالتدن (عصم) صوڭره شيخ گيلانىيه هديه ايديلييوردى. بن اوچ درت جهتله نقشى ايكن، قادرى مشربى و محبّتى بنده إختيارسز حكم ايدييوردى. فقط طريقتله إشتغاله، علمڭ مشغوليتى مانع اولويوردى.
صوڭره بر عنايتِ إلٰهيه إمداديمه يتيشوب غفلتى طاغيتديغى بر زمانده، حضرتِ شيخڭ "فتوح الغيب" نامندهكى كتابى حسنِ تصادفله أليمه گچمش. يگرمى سكزنجى مكتوبده بيان ايديلديگى گبى، حضرتِ شيخڭ همّت و إرشاديله أسكى سعيد (رض) يڭى سعيده إنقلاب ايتمش. او فتوح الغيبڭ تفألنده أڭ أوّل شو فقره چيقدى:
اَنْتَ فِى دَارِ الْحِكْمَةِ فَاطْلُبْ طَبِيبًا يُدَاوِى قَلْبَكَ
يعنى، "أى بيچاره! سن دار الحكمة الإسلاميهده بر أعضا اولمق جهتيله گويا بر حكيمسڭ، أهلِ إسلامڭ معنوى خستهلقلرينى تداوى ايدييورسڭ. حالبوكه أڭ زياده خسته سنسڭ. سن أوّل كنديڭه طبيب آرا، شفا بول؛ صوڭره باشقهسنڭ شفاسنه چاليش." ايشته او وقت، او تفأل سرّيله، مادّى خستهلغم گبى معنوى خستهلغمى ده قطعيًا آڭلادم. او شيخمه ديدم: "سن طبيبم اول." الحقّ او طبيبم اولدى. فقط پك شدّتلى عملياتِ جرّاحيه ياپدى. "فتوح الغيب" كتابنده "يا غلام!" تعبير ايتديگى بر طلبهسنه پك مدهش
— 199 —
عملياتِ جرّاحيه ياپييور. بن كنديمى او غلام يرينه وضع ايتدم. فقط پك شدّتلى خطاب ايدييوردى. "أيّها المنافق" "أى ديننى دنيايه صاتان رياكار" دييه دييه ياريسنى آنجق اوقويهبيلدم. صوڭره او رسالهيى ترك ايتدم. بر هفته باقهمدم. فقط عملياتِ جرّاحيهنڭ آرقهسندن بر لذّت گلدى؛ إشتياق ايله او مبارك أثرى آجى ترياق گبى ويا صولْفاتو گبى ايچدم. الحمد ِللّٰه قباحتلريمى آڭلادم، يارهلريمى حسّ ايتدم، غرور بر درجه قيريلدى." خواجهمزڭ سوزى بيتدى.
ايشته خواجهمزڭ بو ماجراىِ حياتيهسى گوسترييور كه، حضرتِ شيخڭ متوجّه اولديغى و أهمّيتله بحث ايتديگى و إستقبالده گلهجك مريدى بو اولمق ايچون قوّتلى بر إحتمالدر. حضرتِ شيخڭ وفاتندن صوڭره حياتده اولدقلرى گبى تصرّفى أهلِ ولايتجه قبول ايديلن اوچ أولياءِ عظيمهنڭ أڭ أعظمى، او حضرتِ غوثِ گيلانىدر. و ديمش:
اَفَلَتْ شُمُوسُ الْاَوَّلِينَ وَ شَمْسُنَا اَبَدًا عَلٰى فَلَكِ الْعُلَى لَا تَغْرُبُ
فقرهسيله بَعْدَ الْممات دعا و همّتيله مريدلرينڭ آرقهسنده و اوڭنده بولونماسيله، بويله خارقه كرامتِ عجيبه ايله مشهور بر ذات، ألبته بويله بر زمانده قيمتدار بر خدمتِ قرآنيه بر مريدينڭ واسطهسيله اولاجغنى اونڭ گورمسى و گوسترمسى شأنندندر. حضرتِ شيخڭ بحث ايتديگى أهمّيتلى مريدى و طلبهسى و حمايهگردهسى اولان شخص؛ بيڭدن صوڭره، اون دردنجى عصرده گلهجگنه بر ايمادر.
سليمان، صبرى، ذكائى، عاصم، رأفت، على، أحمد خسرو، مصطفى أفندى (رح)،رشدى، لطفى، شاملى توفيق، أحمد غالب (رح)، زهدى، بكر بك، لطفى (رح)، مصطفى، مصطفى، مسعود، مصطفى چاوش (رح)، حافظ أحمد (رح)، حاجى حافظ (رح)، محمد أفندى (رح)، على رضا.
٭ ٭ ٭
— 200 —
شيخ گيلانىنڭ فقرهسيله كرامتكارانه ويرديگى خبرِ غيبينڭ تتمّهسيدر.
اَنَا لِمُرِيدِى فقرهسنده مُرِيدِى "منلا سعيد" كلمهسنه تام توافق ايدييور. يالڭز بر ألف فرق وار. ألف ايسه، قاعدهِٔ صرفيهجه "اَلْفٌ" اوقونور. اَلْفٌ ايسه، بيڭدر. ديمك بيڭ ايكى يوز طقسان درتده (١٢٩٤) دنيايه گلهجك بر مريدى، بو مُرِيدِى لفظنده مراددر. چونكه لِمُرِيدِى ده لام صاييلسه ايكى يوز طقسان درت (٢٩٤) ايدر كه، بر تك فرق ايله سعيدڭ تاريخِ ولادتنه توافق ايدر. أساس عربى صاييلسه فرق يوقدر. لامسز مُرِيدِى ايسه ايكى يوز آلتمش درت (٢٦٤) ايدر. "منلا سعيد" دخى ايكى يوز آلتمش بش (٢٦٥) ايدر. "منلا"دهكى ألف، بيڭه إشارت اولديغى ايچون متباقيسى ايكى يوز آلتمش درت (٢٦٤) قالير.
الحاصل: شو زمانده دلّالِ قرآن و خادمِ فرقان اولان او آدمڭ ايكى إسمى و ايكى لقبى وار. "الْكُرْدى" لقبى ايله "منلا سعيد" إسمى، اَنَا لِمُرِيدِى فقرهسنده ظاهر گورونويور. "نورسى" لقبيله "بديع الزمان سعيد" إسمى كُنْ قَادِرِىَّ الْوَقْتِ فقرهسنده آشكار گورونويور. حتّى خدمتِ قرآنيهده أڭ مهمّ بر آرقداشى و خالص بر طلبهسى اولان خلوصى بگه
للّٰهِ مُخْلِصًا تَعِيشُ سَعِيدًا صَادِقًا بِمُحَبَّتِى
فقرهسنده إشارت اولديغى گبى، ديگر بر قسم طلبهلرينه إشارتلر وار.
رسالهِٔ نور طلبهلرى نامنه
رشدى، خسرو
٭ ٭ ٭
سعيد كندى سويلهيور:
حضرتِ شيخ گيلانى، خدمتِ قرآنيهيه نظرِ دقّتى جلب ايتمك و او خدمتِ قرآنيه آخر زمانده طاغ گبى بيوك بر حادثه اولديغنه إشارت ايچون، كرامتكارانه شو خدمتده
— 201 —
إستعداد و لياقتمڭ پك فوقنده بولونماسى و فداكار، چاليشقان قارداشلرمله چاليشديغمزه فضيلت نقطهسندن دگل، بلكه سبقتيت نقطهسندن إسممى بر درجه گوسترمسى بنى أپى زماندر دوشونديرييوردى. عجبا بونڭ إظهارنده معنوى بر ضرر بڭا ترتّب ايدر، بر غرور، بر خودفروشلق گتيرر دييه سكز اون سنهدر توقّف ايتدم. بوگونلرده إظهاره بر إخطار حسّ ايتدم.
هم قلبمه گلدى كه: حضرتِ شيخ بڭا بر پايه ويرمدى. بلكه سعيد إسمنده بر مريدم مهمّ بر خدمتده بولونهجق، فتنه و بلالردن إذنِ إلٰهى ايله و شيخڭ دعاسيله و همّتيله محفوظ قالاجق.
هم اوزاق يرده طاشلر گورونمز، طاغلر گورونور. ديمك سكز يوز سنه بر مسافهده گورونن، خدمتِ قرآنيهنڭ شاهقهسيدر؛ يوقسه سعيد گبى قارينجهلر دگل. مادام بو كرامتِ غوثيهيى إعلان و إظهارندن، قرآن شاكردلرينڭ و خدمتكارلرينڭ شوقى آرتييور، ألبته آرقهلرنده شيخ گيلانى گبى قهرمانلر قهرمانى ذاتلر همّت و دعالريله و إذنِ إلٰهى ايله حمايه ايتدكلرينى بيلسهلر، شوق و غيرتلرى داها آرتار.
الحاصل: بونى، قارداشلريمى فضله شوقه و زياده غيرته گتيرمك ايچون إظهار ايتدم. أگر قصور ايتمش ايسهم، جنابِ حق عفو ايتسين.
اِنَّمَا الْاَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ
شو آخركى بيت
وَكُنْ قَادِرَىَّ الْوَقْتِ ِللّٰهِ مُخْلِصًا ٭ تَعِيشُ سَعِيدًا صَادِقًا بِمُحَبَّتِى
(حاشيه): صَادِقًا بِمُحَبَّتِى فقرهسنده ناصلكه صادق ايكى قارداشمزه إشارت ايدييور. اويله ده: بِمُحَبَّتِى كلمهسيله ده سعيدڭ برنجى و أڭ مهمّ طلبهسى و إشارات الإعجازڭ تأليفنده مخاطب، مسوّد، مبيّض اولان شهيد مرحوم ملا حبيبه (رحمة اللّٰه عليه) ايمادن خالى دگلدر.
سعيد نورسىيى ايكى اوچ وجهله گوسترديگى گبى، مدارِ إمتيازى اولان إخلاصى ايما ايدهرك و خدمتده ايكنجى اولمق جهتيله ايكى فرقله مُخْلِصًا كلمهسى خلوصى بگه توافقله إشارت ايدييور. قَادِرِىَّ الْوَقْتِ
— 202 —
ده قَادِر كلمهسى اوچ فرق ايله اوچنجى آرقداشى تقدير و إستحسان ايله خلوصئِ ثانى اولان صبرىيه
(حاشيه-١): صبرينڭ حقيقى إسمى محمد صبريدر. بو إسم حسابِ أبجدله تك بر فرق ايله عبد القادرى اولور. ديمك ايكنجى خلوصى برنجى خلوصى گبى برنجيدر. هم حافظ على و قلهاوڭنده مصطفىلر، هم ده ذكائى و كوچك لطفى اونلر گبى إشارتِ غوثيهده ظاهردر.
توافقله إشارت ايدييور.
صادقًا كلمهسيله خارقه بر صداقتله ممتاز دردنجى آرقداشى اولان سليمانه درت فرق ايله توافق جهتيله إشارت ايدييور. صادقًا كلمهسندهكى تنوين داخل ايديلسه، خدمتِ صادقانهده ممتاز اولان بكر آغايه "بكر بك" عنوانيله بر فرق ايله إشارت ايدر. مادام بو بيتِ آخر بو هيئتڭ أفرادينه باقار. بعضلرينه صراحته ياقين إشارت وار. اوتهكيلره أدنا بر ايما دخى قناعت ويرر كه، اونلر دخى مراددر.
الحاصل: بو درت ذات، بو فقيرله برابر خدمتده سبقت ايدوب خلوصى إخلاصيله، صبرى تقديريله، سليمان صداقتيله، بكر خدمت و غيرتيله خدمتِ قرآنيهده بولونديلر. هم مرتبهلرينه ايما صورتنده بو بيت إخبار ايدييور. ألبته دينيلهبيلير كه؛ حضرتِ شيخ اونلرى إذنِ إلٰهيله سعيدڭ أطرافنده گورمش، خبر ويرمش. داها سائر آرقداشلره إشارتلر وار.
(حاشيه-١): سليمان اوچ فرق ايله سعيدده داخل اولديغى گبى، عبد اللّٰه (حاشيه ٢) إسمنده بر قاچ مهمّ قارداشلريمز و مسعود ايله برابر سعيدڭ ايچندهدرلر.
(حاشيه ٢): بِالخاصّه إسلامكويلى و عطابگلى عبد اللّٰهلر
شيمدى إظهاره مأذون اولماديغمدن بڭا تام گورونمييور.
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
فَيَا مُنْشِدًا نَظْمِى
فقرهسنده دخى حضرتِ شيخڭ (رض) مخاطبى شبههسز بديع الزمان ملا سعيددر (رض).
— 203 —
الحاصل:شو عجيب قصيدهسنڭ آخرندهكى شو بش بيتده بش كلمه، مدارِ نظرِ شيخ و محلِّ خطابِ غوثيدر. و او بش كلمه ايسه،
لِمُرِيدِى وَ مُرِيدِى وَ مُنْشِدًا وَ قَادِرِى وَ سَعِيدًا
لفظلريدر. سعيدڭ دخى ايكى لقبى اولان "نورسى"، "الْكُرْدى"؛ ايكى إسمى "منلا سعيد"، "بديع الزمان" بو بش كلمهده بولونور. حضرتِ غوثڭ مدارِ توجّه و خطابى اولان شو بش كلمهسنده، آشكار بر صورتده، مذكور ايكى إسم و لقب، علمِ جفر قاعدهسنده مقامِ أبجد ايله گورونمسى شبهه بيراقمييور كه، حضرتِ شيخ قصيدهسنڭ آخرنده اونڭله قونوشويور، اوڭا تسلّى ويروب تشجيع ايدييور. وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ سرّيله موفّقيتنه تأمينات ويرييور.
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ ٭ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ
فَيَا مُنْشِدًا نَظْمِى
فقرهسنده، نَظْمِى كلمهسى، مقامِ أبجديسى بيڭ اولوب؛ رِسَالَةُ النُّورِ ايكى فرقله، رَسَائِلُ كِتَابِ النُّورِ ڭ (ايكى مدّه صاييلمازسه و شدّه ده لام صاييلسه) مقامِ أبجديسى ينه بيڭدر. ديمك
فَيَا مُنْشِدًا نَظْمِى فَقُلْهُ وَلَا تَخَفْ
فقرهسنڭ مئالِ غيبيسى شودر كه:
يَا مُؤَلِّفَ رِسَالَةِ النُّورِ جَاهِدْ بِهَا فَقُلْ وَلَا تَخَفْ
يعنى "قورقمه، سوزلرينى سويله، نشرينه چاليش."
وَالْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ
امّا فَقُلْهُ وَلَا تَخَفْ فقرهسنده شايانِ حيرت بر توافق وار كه: علمِ جفر قاعدهسيله مقامِ أبجديسى بيڭ اوچ يوز اوتوز ايكى (١٣٣٢) ايدر. شو حالده يَا مُنْشِدًا نَظْمِى فَقُلْهُ وَلَا تَخَفْ مئالِ غيبيسى "يا رسالة النور و سوزلر صاحبى! بڭا باق. غافل طاورانمه! بيڭ اوچ يوز اوتوز ايكيده مجاهدهيه باشلا؛ سوزلرى قورقمه ياز، سويله!" فى الحقيقه سعيد (رض) حرّيتدن صوڭره آز بر زمانده مجاهدهسنده توقّف ايتمش ايسه، بيڭ اوچ يوز اوتوز ايكيده إشارات الإعجازى تأليف
— 204 —
ايله برابر أسكى سعيددن صيريلمق نيّت ايدوب، يڭى سعيد صورتنده بتون قوّتيله مجاهدهِٔ معنويهيه باشلايوب، ايكى اوچ سنه صوڭره ده دار الحكمتِ الإسلاميهده بر ايكى سنه حضرتِ غوثِ گيلانىنڭ شو وصيتنى و أمرينى إمتثال ايدهرك أنوارِ قرآنيهيى نشر ايتمش. ِللّٰه الحمد، شيمدىيه قدر دوام ايدييور.
بو شايانِ حيرت فقرهده جاىِ دقّت شو نقطه وار كه؛ حضرتِ غوث، طوغريدن طوغرىيه آلتنجى عصردن شو عصريمزه باقييور. او آلتنجى عصرڭ آخرلرنده هلاكو فلاكتى گبى فجيع، دهشتلى مشهور فتنهنڭ چوق أليم و فجيع و قبوردهكى أمواتى آغلاتديرهجق درجهده دهشتلى بر نوعى، شو اون دردنجى عصرده بولونويور. بو ايكى عصر بربرينه توافق ايدييور كه، حضرتِ شيخ اوندن بوڭا باقييور.
رسالهِٔ نور طلبهلرى نامنه
رأفت، خسرو، حافظ على، صبرى
٭ ٭ ٭
شو كرامتِ غوثيه مناسبتيله اوچ نقطه بيان ايديلهجك:
برنجى نقطه:حضرتِ غوثڭ قصيدهسنڭ باشنده بو بش سطردن أوّل، عجيب، پك غريب، چوق بليغ، نازدارانه تحديثِ نعمت صورتنده بر دعواىِ إفتخاركارانه إفاده ايدن ايكى صحيفهلك قصيدهسندهكى خارقه دعواسنه دليل اولارق بر كرامتِ باهرهيى عادتا معجزهيه ياقين بر خارقهيى گوسترمك لازم گلييوردى. ايشته او عقللرى حيرتده بيراقان مرتبهيه لايق اولديغنى گوسترر بر كرامت إظهار ايتدى كه؛ سكز يوز سنه بر مسافهده جنابِ حقّڭ إذنيله، إعلاميله زمانمزى تفصيلاتيله گورور طرزنده، بزم گبى عاجز، ضعيف طلبهلرينه درس ويروب تشويق ايدر. ايشته حضرتِ غوثڭ دعواسنه بو إخبارِ غيبيسى أڭ باهر برهان اولديغى گبى، رسالهِٔ نورڭ أجزالرينڭ حقّانيت و علويتنه بر حجّتِ قاطعه حكمندهدر. أوت حضرتِ شيخ، بو قصيدهسيله سوزلرڭ حقّانيتنى إمضا ايدييور.
— 205 —
ايكنجى نقطه:أهلِ طريقت و حقيقتجه متّفقٌ عليه بر أساس وار كه: طريقِ حقده سلوك ايدن بر إنسان، نفسِ أمّارهسنڭ أنانيتنى و سركشلگنى قيرمق ايچون لازم گلير كه؛ نظرينى نفسندن قالديروب شيخنه حصرِ نظر ايده ايده تا فنا فى الشيخ حكمنه گلير. "بن" ديديگى وقت، شيخنڭ حسّياتيله قونوشور و هكذا.. تا فنا فىِ الرسول، فنا فِى اللّهه قدر گيدر. مثلا: ناصلكه غايت فداكار و صادق بر خدمتكار، بر ياور، أفنديسنڭ حسّياتيله گويا كنديسى كنديسنڭ أفنديسيدر و پادشاهيدر گبى قونوشور. "بن بويله ايستهيورم" دير؛ يعنى "بنم سيّدم، استادم، سلطانم بويله ايستهيور." چونكه كندينى اونوتمش، يالڭز اونى دوشونويور. "بويله أمر ايدييور" دير. اويله ده غوثِ گيلانى، او خارقه قصيدهسنڭ تضمّن ايتديگى أذواقِ فوق العاده، حضرتِ شيخڭ سرِّ عظيمِ أهلِ بيتڭ إرثيتيله آلِ بيتڭ شخصِ معنويسنڭ مقامى نقطهسنده و ذاتِ أحمديه عليه الصلاة والسلامڭ وراثتيله حقيقتِ محمّديهسنده (عصم) كندينى گورديگى گبى، فناءِ مطلق ايله جنابِ حقّڭ تجلّئِ ذاتيسنه مظهريت نقطهسنده، قصيدهسنده او سوزلرى سويلهمش. اونڭ گبى اولميان و او مقامه يتيشمهين اونى سويلهيهمز؛ سويلهسه مسئولدر.
حضرتِ شيخ وراثتِ مطلقه نقطهسنده، رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ قدمِ مباركنى اوموزنده گورديگى ايچون، كندى قدمنى أوليانڭ اوموزينه او سردن بيراقييور. قصيدهسنده ظاهر گورونن تمدّح و إفتخار دگل، بلكه تحديثِ نعمت و عالى بر شكردر. يالڭز بو قدر وار كه، محبّيت مقامى اولان مقامِ نيازدن، محبوبيت مقامى اولان نازدارلق مقامنه چيقمش. يعنى طريقِ عجز و فقردن، مشربِ عشق و إستغراقه گيرمش. و كندينه اولان نعمِ عظيمهِٔ إلٰهيهيى ياد ايدوب، بِحقٍّ مفتخرانه شكر ايتمشدر.
اوچنجى نقطه:كرامت، معجزه گبى جنابِ حقّڭ فعليدر، هديهسيدر، إحسانيدر و إكراميدر؛ بشرڭ فعلى دگلدر. او كرامته مظهر اولان ذات ايسه بعضًا بيلييور، بعضًا بيلمييور (وقوعندن صوڭره بيلير). كرامته مظهريتنى قبل الوقوع بيلن و إكرامِ إلٰهىيه إختياريله توفيقِ حركت ايدن قسم، أگر أنانيتدن بتون بتون تجرّد ايتمش ايسه و حضرتِ غوث گبى قدسيت كسب ايتمش ايسه، جنابِ حقّڭ إذنيله، او كرامتڭ هر
— 206 —
طرفنى بيلهرك كنديسى صاحب چيقار، بيلير و بيلديرر. فقط بونڭله برابر، مادام او كرامت إكرامدر؛ بتون تفصيلاتيله كرامت صاحبنه ده مشهود اولمق لازم دگلدر. بو سرّه بناءً حضرتِ شيخ إعلامِ ربّانى و إذنِ إلٰهى ايله بو عصرى گورمش و خدمتِ قرآنيهنڭ أطرافنده بزلرى مشاهده ايدوب نظرِ شفقتيله باقمش. او بش سطر، صِرف بر كرامت و إنطاقِ بِالحق و بر إكرامِ إلٰهى و وراثتِ نبويه إعتباريله ظهور ايتديگندن؛ معجزهوارى، قدرتِ بشر فوقنده بر شكل آلمش. صنعى، إرادهِٔ شيخ ايله اولديغى دگلدر. چونكه إنطاقدر. روحِ قدسيسى حسّ ايتمش، گورمش. إراده و إختيار يتيشهمييور. عقل ايسه روحڭ حركاتنى إحاطه ايدهمز. لسان، نه قدر عقلڭ دقائقِ تصوّراتنڭ ترجمهسنده عاجز ايسه، إختيار دخى روحڭ دقائقِ حركاتنڭ دركنده او درجه عاجزدر.
حضرتِ غوث، او درجه يوكسك بر مرتبهيه مالك و او درجه خارقه بر كرامته مظهردر كه، كافرلرڭ بر قسمى ديمش: "بز إسلاميتى قبول ايدهمييورز؛ فقط عبد القادرِ گيلانىيى ده إنكار ايدهمييورز." هم أوليايى إنكار ايدن وهّابينڭ مفرط قسمى دخى، حضرتِ شيخى إنكار ايدهمييورلر. أولياء اونڭ درجهِٔ جلالتنه يتيشمديگى، بتون أهلِ طريقتجه تسليم ايديلمشدر.
ايشته بويله گونش گبى بر معجزهِٔ محمّديه (عليه الصلاة والسلام)، يوكسك و سونمز بر بارقهِٔ إسلاميت اولان بر ذاتِ نورانينڭ غيبآشنا نظريله عصريمزى گوروب، بويله بر كرامت إظهاريله تسلّى ويروب تشجيع ايتمك شأنندندر. عجبا هيچ ممكن ميدر كه؛ "سلطان الأولياء" مقامنى إحراز ايتمش و حميتِ إسلاميه ايله زمانندهكى پادشاهلرى تيترهتمش و قوّهِٔ قدسيه ايله ماضى و مستقبلى حاضر گبى إذنِ إلٰهى ايله گورمش و مماتنده دخى حياتندهكى گبى دائمى تصرّفى بولونديغى تصديق ايديلمش اولان بر قهرمانِ ولايت، بو عصريمزه و بو عصر ايچندهكى كمالِ عجز و ضعف ايله قرآنڭ خدمتنده چاليشان و إنصافسز دشمنلرڭ هجومنه معروض و تسلّى و تأمينه محتاج بيچاره قرآنڭ خادملرينه و طلبهلرينه لاقيد قالابيلير مى؟ هيچ ممكن ميدر كه، بزمله مناسبتدار اولماسين؟ سكز، طوقوز، بلكه اون بش قوّتلى دليلدن قطعِ نظر، أدنا بر إشارت كلامنده بولونسه،
— 207 —
بزه باقديغنه دلالت ايدر؛ خفى بر إشارت ايتسه كافيدر. چونكه مقام إقتضا ايدييور، مطابقِ مقتضاىِ حالدر و مناسبت قويدر.
أى بنمله برابر حضرتِ شيخڭ توجّه و دعاسنه مظهر قارداشلرم! شو استاديمز، بزى إستقبالده عدم ظلماتى ايچنده دوشونوب بزمله مشغول اولوركن، بز او ماضيده موجود و نور پردهلرى ايچنده استاديمزى و استاديمزڭ استادى و جدّى اولان فخر العالمين عليه الصلاة والسلام أفنديمزڭ توجّهلرندن غفلت ايتمك، اونلره إستناد ايتمهمك لايق ميدر؟ مادام اونلر بزى دوشونويورلر؛ بز ده بتون قوّت و روحمزله اونلره إعتماد ايدوب و أمرلرينه بِلا قيد و شرط إطاعت ايتملىيز.
أهلِ دنيانڭ تلسز تلغراف و تلفونلرى شرقدن غربه گيتديگى گبى، ايشته أهلِ حقيقتڭ ده ماضيدن، طوقوز يوز سنه مسافهِٔ عظيمهدن مستقبله بويله معنوى تلفونلرى ايشلهيهبيلير و معنوى تلسقوبلرى گورهبيلير. معلومدر كه ضعيف أمارهلر إجتماع ايتدكجه قوّت بولور، دليل حكمنه گچر. اينجهجك ايپلر، إجتماع ايتدكجه قوپماز خلاط اولور. كلّى عمومى قيدلر، إجتماع ايتدكجه خصوصيت پيدا ايدوب تعيّن ايدر. بو سرّه بناءً، حضرتِ شيخڭ بو بش سطرنده سكز طوقوز قوّتلى إشارتڭ إجتماعنده هيچ شكّ و شبهه بيراقمدى كه؛ حضرتِ شيخ، شيمديكى قرآنِ حكيمڭ شاكردلرينه بِاِذْنِ اللّٰه استادلق ايدييور، بِحَوْلِ اللّٰه شفقتى آلتنده حمايه ايدييور.
جمعِ قطبيت و فرديت و غوثيت
ايله اوچ ستون اوزرنه طورور.
رايتِ علويتِ شيخِ حقّانيدر خطابِ عبد القادر.
إلهامِ خدا، كتابِ عبد القادر.
باز الأشهب فردِ فريدِ دوران.
غوثِ أعظم جنابِ عبد القادر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 208 —
رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ بر فقرهسيدر
وَكُنْ قَادِرِىَّ الْوَقْتِ ِللّٰهِ مُخْلِصًا ٭ تَعِيشُ سَعِيدًا صَادِقًا بِمُحَبَّتِى
علمِ جفر ايله معناسى:"أى سعيد! سن، زمانڭ عبد القادرى اول، إخلاصِ تامّى قزان، فقرڭله برابر معيشتڭى دوشونمه، ناسدن منّت آلمه، إسمڭ "سعيد" اولديغى گبى معيشتده ده مسعود اولاجقسڭ! محبّتمده صادق اولديغڭدن و إخلاصه چاليشديغڭدن، خلوصى گبى مخلص طلبهلر و يارديمجيلر و سليمان، بكر گبى صادق خدمتكارلر و صبرى گبى تام تقدير ايديجى و جدّى مشتاق طلبهلر سزه ويريلمش." أوت ِللّٰه الحمد، غوثڭ صراحت درجهسنده إخبار ايتديگى حال وقوع بولمشدر. غوثِ أعظم، "سعيد" ناميله تسميه ايتديگى مريدينڭ تاريخچهِٔ حياتنده أڭ مهمّ نقطهلرى بيان ايتمكله برابر، علمِ جفر أسراريله سكز طوقوز جهتده سعيدڭ باشنه پارمغنى باصييور. بيتلرڭ معناىِ ظاهريسى ايله معانئِ جفريهسى بربرينه چوق ياقين اولمقله، طوقوز وجهدهكى إشارتلر بربرينى تأييد ايتديگندن صراحت درجهسنه چيقمش.
اَنَا لِمُرِيدِى حَافِظًا مَا يَخَافُهُ ٭ وَاَحْرُسُهُ فِى كُلِّ شَرٍّ وَ فِتْنَةٍ
علمِ جفر ايله معناسى:"اون دردنجى عصرده "الْكُرْدى" لقبيله ياد ايديلن ملا سعيد، بنم مريدمدر. او فتنه و بلا عصرينڭ هر شر و فتنهسندن، اللّٰهڭ إذنيله و حول قوّتيله اونڭ محافظىيم." أوت حرّيتدن يگرمى اوتوز سنه صوڭرهيه قدر، يگرمى فتنهِٔ عظيمه ايچنده فوق العاده بر صورتده غوثڭ او مريدى محفوظ قالمشدر. قورقديغى شر و مهالكدن بر حفظِ غيبى ايله قورتولمشدر.
مُرِيدِى اِذَا مَا كَانَ شَرْقًا وَ مَغْرِبًا ٭ اَغِثْهُ اِذَا مَا سَارَ فِى اَىِّ بَلْدَةٍ
— 209 —
علمِ جفر ايله معناسى:"او غوثڭ مريدى اولان سعيد الكردى، روسيهده أسارتله آسيانڭ شرقِ شماليسنده و أهلِ بدعهنڭ أليله آسيانڭ غربنه نفى اولونهرق قالديغى مقدارجه و سبريا طرفلرندن فرار ايدوب فوق العاده چوق بلادى سير و سياحت ايتمگه مجبور اولديغى زمان، اللّٰهڭ إذنيله، حول و قوّتِ ربّانى ايله اوڭا إمداد ايتمشم و إستمدادينه يتيشمشم." أوت حضرتِ غوثڭ مريدى عنوانيله إراده ايتديگى سعيد (رض)، اوچ سنه أسارتله آسيانڭ شرقِ شماليسنده مهالك ايچنده محفوظ قالوب، اوچ درت آيلق مسافهيى فرار صورتيله قطع ايدهرك چوق شهرلرى گزوب غوثڭ ديديگى گبى محفوظ قالمشدر.
فَيَا مُنْشِدًا نَظْمِى فَقُلْهُ وَلَا تَخَفْ ٭ فَاِنَّكَ مَحْرُوسٌ بِعَيْنِ الْعِنَايَةِ
علمِ جفرله معناسى:بديع الزمان ملا سعيد ناميله ياد اولنان و أورادِ منتظمهسنى اوقويان مريدينه دير كه: "بنم نظممى، يعنى مسلك و مشربمى و مجاهداتمى گوسترن مقالاتمى سويله. يعنى نظممدن مراد، سنڭ رسالهلرڭ و سوزلرڭ و مكتوباتڭدر. فَقُلْهُ وَ لَا تَخَفْ بيڭ اوچ يوز اوتوز ايكيده (١٣٣٢) او سوزلر ايله مجاهدهيه باشلا. سن عنايتِ إلٰهيهنڭ حفظندهسڭ."
أوت مُنْشِدًا علمِ جفرله "ملا سعيد"ى گوسترديگى گبى، نَظْمِى (ظ) ايله رسالة النورى گوسترر. و (مِى) ايله هم مكتوباتى هم كَلِمَاتُ سَعِيدِ الْكُرْدِى گوسترر. "كلمات" سوزلر ديمكدر. فَقُلْهُ وَ لَا تَخَفْ بيڭ اوچ يوز اوتوز ايكىيى (١٣٣٢) گوسترر. او تاريخ، مبدأِ جهاديدر. او تاريخده إشارات الإعجاز تفسيرينڭ نشريله مجاهدهيه باشلامش.
٭ ٭ ٭
— 210 —
كرامتِ غيبيهِٔ غوثيهنڭ إشاراتنى تأييد ايدن اوچ رمز:
برنجى رمز:
اَنَا لِمُرِيدِى حَافِظًا
علمِ جفر إعتباريله، مقامِ أبجدى حسابيله، بيڭ اوچ يوز اوتوز آلتىيى (١٣٣٦) گوسترر. ديمك حضرتِ غوث، بو تاريخده إستقبالده گلهجك مريدينى أمرِ إلٰهى ايله محافظه ايدهجك دييور. أوت بو بيچاره سعيد دخى دييور: نوعِ بشره گلن أڭ بيوك بر مصيبت حربِ عمومى هنگامنده، چوق تهلكهلره معروض قالدم. حضرتِ غوثڭ گوسترديگى عربى تاريخده ويا آز أوّل، خارقه بر صورتده قورتولدم. حتّى بر دفعه، بر دقيقهده اوچ گلّه ئولديرهجك يره مقابل بڭا إصابت ايتديگى حالده تأثير ايتمديلر. بيتليسڭ سقوطنده، بر مقدار طلبهلرمله روس عسكرلرينڭ بر طابورى ايچنه دوشدك. بزى صارديلر، هر طرفده أل أله آتش ايديلدى. درت دانهسى مستثنا، بتون آرقداشلرم شهيد اولدقدن صوڭره، طابورڭ درت صيرهلرينى ياردق؛ ينه اونلرڭ ايچنده بر يره گيردك. اونلر اوستمزده، أطرافمزده سسمزى، اوكسوروگمزى ايشيتدكلرى حالده بزى گورمييورديلر. اوتوز ساعت، او حالده چامور ايچنده، بن يارهلى ايكن حفظِ إلٰهى ايله إستراحتِ قلب ايچنده محافظه ايديلدم.
بونڭ گبى متعدّد تهلكهده حضرتِ غوثڭ گوسترديگى تاريخِ عربى إعتباريله، حقيقةً بر حفظِ إلٰهى ايچنده بولونديغمى حسّ ايدييوردم. ديمك جنابِ حق او قدسى استاديمى، بر ملائكهِٔ صيانت گبى بڭا محافظ قيلمش.
ايشته بو اَنَا لِمُرِيدِى حَافِظًا فقرهسى، بو فقيرڭ مهمّ سرگذشتلرينه إشارت ايتديگى گبى، بو فقيرڭ أطرافنده خدمتِ قرآنيه ايشنده طوپلانان آرقداشلرندن طوقوز طلبهسنى "حافظ" إسميله إشارت ايدييور. وَاَحْرُسُهُ فِى كُلِّ شَرٍّ وَ فِتْنَةٍ فقرهسنده ايكى حكم وار. برى شردن، ديگرى فتنهدندر. ديمك ايكنجيسى اَحْرُسُهُ فِى كُلِّ فِتْنَةٍ و بو جمله كُلِّ دهكى شدّه صاييلمازسه بيڭ اوچ
— 211 —
يوز قرق درت (١٣٤٤) ايدر. أوت، بو تاريخدن شيمدىيه قدر چوق فتنهِٔ مهمّهدن، بر حمايتِ غيبى ايله محفوظ قالديغمى "تحديثًا لِلنعمة" إعلان ايدييورم.
ايكنجى رمز:
مُرِيدِى اِذَا مَا كَانَ شَرْقًا وَ مَغْرِبًا ٭ اَغِثْهُ اِذَا مَا سَارَ فِى اَىِّ بَلْدَةٍ
فقرهسنده بحث ايتديگى و قونوشديغى مريدى ايسه، شرقه أسارةً گيتديگى تاريخى گوسترديگى گبى، غربه نفى اولديغى تاريخى ده گوسترر. شويله كه:
شو فقرهنڭ حقيقى تعبيرى
اِذَا مَا كَانَ مُرِيدِى اَسِيرًا فِى شَرْقٍ
اولويور. ديمك زمانِ أسارت
مَا كَانَ مُرِيدِى اَسِيرًا فِى شَرْقٍ
ده چيقييور. و بيڭ اوچ يوز اوتوز يدى (١٣٣٧) ايدييور. ايشته بو فقير، او تاريخِ عربيده روس أسارتنده، تك باشمله پتروغراددن بر آى شمالِ شرق طرفندن فرار ايدوب، چوق أنواعِ مهالك واركن، روسجه بيلمديگم حالده، بر محافظهِٔ غيبيه آلتنده پك چوق بلادى سير و سياحت ايتدم. تا وارشووا، آووستريا طريقيله إستانبوله گلوب اوزون بر دائرهِٔ أرضده سياحت ايتدم. حضرتِ غوثڭ ديديگى گبى، او أسارتِ شرقيه و او سيرِ بلادِ كثيره ايچنده إذنِ إلٰهى ايله إستغاثهمه مدد گورويوردم. ديمك إذنِ إلٰهى ايله حضرتِ غوث، مَلك گبى بو وظيفهيى دعاسيله ياپمش.
امّا مَا كَانَ مَغْرِبًا قيدى، تاريخِ عربى اولارق بيڭ اوچ يوز أللى بر (١٣٥١)، مشهور رومى تاريخيله ايكى سنه فرق وار. ايشته (حضرتِ غوثڭ ديديگى گبى) بو فقير، تاريخِ عربى ايله بيڭ اوچ يوز أللى برده (١٣٥١)، شعائرِ إسلام ايچنده مهمّ تحوّلات زماننده بتون قوّتمله شعائرڭ محافظهسنه خدمتله مكلّف اولديغم حالده، او معنوى هرج و مرجدهكى فورطنهلر بزى صارصمدى.
هم مَغْرِبًا كلمهسى، آخردهكى تنوين ايله برابر بيڭ ايكى يوز طقسان ايكى
— 212 —
(١٢٩٢) ايدر كه، بو فقيرڭ دنيايه گلمهسندن بر سنه أوّل وياخود رحمِ مادردهكى تاريخه إشارتله برابر، كَانَ مَغْرِبًا بيڭ اوچ يوز اون درت (١٣١٤) ايدر. بيڭ اوچ يوز اون درت سنهلرنده موضوعِ بحث اولان مريدى، مهمّ ورطهدن قورتولمسنه غوث (رض) إشارت ايدييور، اونڭ إمدادينه يتيشدم دييور. حياتده اولان أسكى طلبهلرم بيلييورلر كه؛ بيڭ اوچ يوز اون درت، بيڭ اوچ يوز اون بش اون آلتى سنهلرنده، وان قلعهسى كه، ايكى مناره يوكسكلگنده صِرف طاغ گبى بر طاشدن عبارتدر، أسكيدن قالمه اوطه گبى بر اين قپوسنه گيدييوردق. آياغمدن قوندورهلر قايدى، ايكى آياغم بردن قايدى. تهلكه يوزده يوز... باشقهجه نقطهِٔ إستناد قالماديغى حالده، بيوك بر إستناده باصمش گبى اوچ مترهلك بر قوسله او مغارهنڭ قپوسنه آتيلمشم. هم بن، هم برابرمدهكى اوراده حاضر آرقداشلرم، أجل گلمديگى ايچون صِرف بر حفظِ إلٰهى، خارقه بر إمدادِ غيبى تلقّى ايتدك.
ايشته حضرتِ غوث، مادام بو قصيدهسنده سرگذشتِ حياتمڭ مهمّ نقطهلرينه إشارت ايدييور؛ ألبته بو عجيب و أڭ تهلكهلى بر سرگذشتِ حياتمه شو جملهسيله إشارت ايدييور دينيلهبيلير.
الحاصل:حضرتِ غوثڭ مذكور كلماتلرى، بو فقيرڭ تاريخِ حياتمده گچن أڭ مهمّ نقطهلرى معناسيله إفاده ايتدكلرى گبى، حسابِ أبجد مقاميله مهمّ نقطهلرڭ تاريخِ وقوعلرينه توافقلرى، ألبته تصادفى و تصادف ايشى اولاماز. سائر إشاراتڭ قوّتى، قطعيتى، تصادفى محال درجهسنه گتيرمشدر. مادام بو بش سطر قصيدهسى، بر كرامتدر؛ كرامت ايسه معجزه گبى جنابِ حق طرفندندر، إنطاقِ بِالحق نوعندندر، داها بيان ايتمديگمز چوق أسرارى حاويدر، إختيارِ بشر يتيشهمز.
اوچنجى رمز:خدمتِ قرآنيهدهكى آرقداشلرڭ بر قسمى "حافظ" لقبيله، بر قسم "مخلص" كلمهسيله إشارت ايديلديگى گبى، "صادق" كلمهسنده سليمان، بكره إشارت اولونمقله برابر؛ عينًا اونلر گبى صداقتده ممتاز و قلمى بر ألماس قلنج گبى عاصمه دخى إشارت ايدييور. هم مقاميله برابر فداكار آرقداشلرڭ آلتنجيسى اولديغنه إشارت
— 213 —
ايدييور. عاصم گبى ألماس قلملى أحمد خسروى تَعِيشُ سَعِيدًا جملهسى بشنجى گوسترييور. رأفت بك صَادِقًا بِمُحَبَّتِى جملهسيله، مقامنه إشارتله عاصم گبى آلتنجى آرقداش اولديغنه آلتى فرق ايله گوسترمشدر. و هكذا سائر خاص آرقداشلر ده ايچنده مندرجدر. حتّى تَعِيشُ سَعِيدًا دهكى "سعيد" كلمهسنده بش آلتى قارداشلرم داخل اولديغى، بنجه قطعى بر صورتده تحقّق ايتمشدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
لطيف بر تفأل
شيخ سعدئِ شيرازينڭ "بوستان"ندن سوزلر حقّنده بن، حافظ خالد، غالب، سليمان نيّت ايدوب آچدق. تفأل بو چيقدى:
نِگَرْ تَا گُلِسْتَان مَعْنَا شُگُفْت ٭ بَرُو هِيچْ بُلْبُلْ چُنِينْ خُوشْ نَگُفْت
عَجَبْ گَرْ بِمِيرَدْ چُنِينْ بُلْبُلى ٭ كِه اَزْ اُسْتُخَوانَشْ نَرُويَدْ گُلِى
مئالى: يعنى "گل، باق، گللر باغى شكلنده حقيقت گللرى آچيلمش. بويله حقيقت باغچهسنده هيچ بر بلبل، بويله شيرين، خوش نغمه ايتمهمشدر. ناصل اولويور كه، بويله بر بلبل ئولدكدن صوڭره اونڭ كميكلرندن گللر آچيلمهسين."
بو مئال، مقصديمزه او قدر ياقيندر كه تعبيره لزوم يوقدر. يالڭز گلستانمز؛ أبدى قرآن جنّتندندر، اوندن گلمشدر.
محمد توفيق، غالب، سليمان، حافظ خالد، سعيد (رض)
٭ ٭ ٭
— 214 —
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
غوث، مشهور قصيدهسنده (صراحت درجهسنده) بزلردن، يعنى حزب القرآندن خبر ويرديگى گبى، داها بر قاچ يرده ينه إشارى بر طرزده خبر ويرييور. أزجمله، او قصيدهنڭ آرقهسنده "مجموعة الأحزاب"ڭ (٥٦٣) نجى صحيفهسنده، ينه او معلوم مريدندن بحث ايدييور و بيتنده دييور كه:
فَمُرِيدِى اِذَا دَعَانِى بِشَرْقٍ اَوْ بِغَرْبٍ اَوْ غَارٍ فِى بَحْرِ طَامِى اَغِثْهُ
"غربده بنى چاغيرديغى وقت، اونڭ إمدادينه يتيشهجگم." أوت طوغريدر. عربى تاريخ ايله بيڭ اوچ يوز اوتوز طوقوزده (١٣٣٩) مدهش بر بحرانِ روحى و دهشتلى بر هيجانِ قلبى و دغدغهلى بر تشوّشِ فكرى گچيرديگم صيرهلرده، پك شدّتلى بر صورتده حضرتِ غوثدن إستمداد أيلدم. بر ايكى يرده بحث ايتديگم گبى، "فتوح الغيب" كتابى ايله و دعا و همّتيله إمداديمه يتيشدى و او بحرانى گچيردم. ايشته او مريدى ايسه، بيچاره سعيد الكردى اولديغنى مشهور قصيدهسنده قطعى گوسترديگى گبى، بو قصيدهده ده فَمُرِيدِى دن مراد اودر. چونكه دَعَانِى بِغَرْبٍ أبجد حسابيله بيڭ اوچ يوز اوتوز طوقوز (١٣٣٩) ايدر. او زمان مملكتمه نسبةً غرب صاييلان إستانبولده ايدم. دَعَانِى بِغَرْبٍ مقامِ أبجديسى زمانِ إستمداديمه توافق ايدييور. حسابده اِذَا لفظى داخل اولماز. چونكه اِذَا زمانى گوسترييور، دَعَانِى بِغَرْبٍ جملهسى او مبهم زمانى تعيين ايدييور.
هم أزجمله، "مجموعة الأحزاب"ڭ ايكنجى جلدينڭ (٣٧٩) نجى صحيفهسنده حضرتِ غوثڭ "ورد العشاء" نامندهكى مناجاتنده شو فقره وار:
— 215 —
فَالْوَاصِلُ
(حاشيه): فَالْوَاصِل كلمهسى متعدّى اولمق جهتيله، سوزلريله سلامته ايصال ايديجى ديمكدر.
اِلٰى سَاحِلِ السَّلَامَةِ هُوَ السَّعِيدُ الْمُقَرَّبُ
(حاشيه-١): اَلْمُقَرَّب مشدّد راء بر صاييلسه، استاديمزڭ لقبى اولان "النّورسى" كلمهسنڭ عينيدر. يالڭز عطف ايچون "واو" وار. تام توافقله، مُقرّبدن مراد نورسلى اولديغنى گوسترييور. اَلْمُقَرَّب ده شدّهلى راء ايكى صاييلسه "بديع الزمان نورسى" ياءِ مخفّفله عينيدر. يالڭز ايكى فرق وار. ايكى همزهِٔ وصل صاييلسه، تام تامنه توافقله اَلْمُقَرَّب طوغريدن طوغرىيه اوڭا إشارت ايدييور.
شاملى توفيق، سليمان، على
وَ ذُو الْهَلَاكِ هُوَ الشَّقِىُّ الْمُبَعَّدُ وَ الْمُعَذَّبُ
ايشته غوثڭ شو فقرهسى،
فَمِنْهُمْ شَقِىٌّ وَ سَعِيدٌ
آيتنڭ بر نوع تفسيريدر. شو كلّى آيتڭ بر قسم أفرادينى، آلتنجى عصر و اون دردنجى عصرده آيتڭ كلّيتنده داخل بر قسم أفرادِ مخصوصهيى إرائه ايتديگنه متعدّد أمارهلر وار. آيتڭ كلّيتنده
(حاشيه-٢): آيتڭ كلّيتنده سعادت نقطهسنده مظهريتنه ماصدق اولمق ايچون ميليارلر درجهدن يالڭز بر درجه مراد اولديغمزى آڭلاسهق، أبده قدر شكر ايتسهك او نعمتلرڭ حقّنى أدا ايدهمهيز. حضرتِ غوثڭ إشارتندن آڭلاشيلييور كه، او محيط آيتڭ دڭزندن بر قطره قدر حصّهمز وار. اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
توافق سرّيله فَمِنْهُمْ شَقِىٌّ كلمهسنده بو زمانڭ أڭ بيوك شقيلرندن اوچنه جفرجه توافق ايتمهسى، او كلّى آيتده بونلر دخى قصدًا مراد اولدقلرينه أمارهدر، بلكه إشارتدر. ايشته حضرتِ غوث بو آيتدهكى بو أمارهدن، بو زمانه باقمش. مذكور فقرهسنى كلّى آيته بر نوع خصوصى تفسير ياپارق، قصيدهسنده كرامتكارانه بحث ايتديگى فتنهِٔ آخر زمان ايچندهكى شاكردلرينى گوروب، او زمانڭ شقيلرينڭ شرّندن محافظه ايديلديگى و بوراده مناجاتنده دخى او قصيدهنڭ مئالنه باقييور.
— 216 —
شو فقرهِٔ غوثيهده بر ايما وار. بورادهكى "سعيد" لفظنده، مشهور قصيدهسندهكى تَعِيشُ سَعِيدًا كلمهسنه خفى بر إشارت اولديغى گبى؛ ذُو الْهَلَاكِ هُوَ الشَّقِىُّ الْمُبَعَّدُ فقرهسيله كنديسندن صوڭره وقوع بولان و علومِ إسلاميهيى محو ايتمك نيّتيله كتبخانهلرى دجله و فرات نهرينه آتان هلاكو فلاكتنى خبر ويرمكله برابر؛ هلاكو گبى علومِ إسلاميهيه پرده چكن شقيلرى دخى، مذكور آيته إستنادًا خبر ويرييور.
أوت
فَالْوَاصِلُ اِلٰى سَاحِلِ السَّلَامَةِ
فقرهسيله حزب القرآنه إشارت ايتديگى گبى،
ذُو الْهَلَاكِ هُوَ الشَّقِىُّ الْمُبَعَّدُ وَ الْمُعَذَّبُ
فقرهسيله علومِ إسلاميهيى إمحا نيّتيله هلاكو و وزراسى گبى طاورانان بعض معلوم إنسانلرڭ إسملرى علمِ جفرجه دخى مذكور آيتڭ إشارتنه إستنادًا تام توافق ايدييور، گوسترييور.
معلومدر كه توافق، علمِ جفرڭ آناختارلرندن مهمّ بر آناختاردر. أگر بر توافق ايسه، دلالت دينيلمز؛ فقط خفى بر ايما اولور. أگر ايكى جهت ايله عين مسئلهيه توافق گلسه، ايمادن رمز درجهسنه چيقار. أگر ايكى اوچ جهتله عين مسئلهيه گلسه إشارت اولور. أگر معانئِ ألفاظ، إشاراتِ حرفيهيه مناسب گلسه و إشارتله بحث ايديلن إنسانلرڭ أحوالى او معنايه مطابق و موافق اولسه، او إشارت او وقت دلالت درجهسنه چيقار. أگر آلتى يدى وجهله توافقله برابر، معناىِ كلمات إشارتِ حرفيهيه موافق گلسه و مقتضاىِ حاله ده مطابق اولسه، او دلالت او وقت صراحت درجهسنه چيقار. ايشته بو دستوره بناءً، شيخ گيلانى او مشهور قصيدهسنده صراحت درجهسنده حزب القرآندن بحث ايتديگى گبى، وِرْدُ الْعِشَاءِ مناجاتنده دخى مذكور آيته إستنادًا حزب القرآنڭ بر خادمنى تصريحًا و آرقداشلرينى ده إشارت درجهسنده خبر ويرييور.
غوثِ أعظمڭ إستقبالدن خبر ويرديگى نوعندن، مشهور شيخ الإسلام أحمدِ جامى دخى إمامِ ربّانى (رض) اولان أحمدِ فاروقيدن خبر ويرديگى گبى، جلال الدينِ رومى نقشبنديلردن خبر ويرمش. داها بو نوعدن چوق أوليالر، واقعه مطابق خبر ويرمشلر. فقط اونلرڭ بر قسمى صراحته ياقين خبر ويرمشلر، ديگر بر قسمى خبرلرى چندان بر درجه
— 217 —
مبهم، مطلقدر؛ فقط بحث ايتدكلرى ذاتلر مقام صاحبى و بيوك اولدقلرندن، بيوكلكلرى و تعيّنلرى جهتيله او مبهم إخبارِ غيبىيى بِالإستحقاق كنديلرينه آلمشلر. مثلا: أحمدِ جامى (قس) ديمش كه: "هر درت يوز سنه باشنده مهمّ بر أحمد گلير. بيڭ تاريخى باشندهكى أحمد أڭ مهمّيدر." يعنى او ألفڭ مجدّديدر. ايشته بويله مطلق بر صورتده سويلهديگى حالده، إمامِ ربّانينڭ (قس) بيوكلگى و تشخّصى، او خبرِ غيبىيى قطعيًا كندينه آلمش. حضرتِ مولانا جلال الدينِ رومى (قس) ده نقشبنديدن مبهم بر صورتده بحث ايتمش؛ فقط نقشيلرڭ بيوكلگى و يوكسكلگى و تشخّصلرى، او خبرى ده بِالإستحقاق كنديلرينه آلمشلر.
ايشته بو كرامتكارانه إخبارِ غيبى نوعندن غوثِ أعظم (قس) دخى، حزب القرآندن (إشارى بر صورتده) خبر ويرديگى گبى؛ حزب القرآنڭ بر خادمى اولان بو بيچاره سعيدى (رض) ايكى يرده صراحةً خبر ويرييور. مبهم و مطلق بيراقمديغنڭ سرّى بودر كه: بو بيچاره سعيد، مقام صاحبى اولمامش ايكن و بيوك دگل ايكن و مطلق تعبيرى تشخيص ايدهجك بر تشخّص يوقكن، لطفِ إلٰهى ايله بيوك بر مقامڭ خدمتنده بولونماسيدر. عادتا بر نفر ايكن، مشيريت مقامى خدمتنده بولونماسيدر. ايشته كوچكلگى و أهمّيتسزلگى ايچوندر كه، حضرتِ غوث اوتهكى أوليايه مخالف اولارق يالڭز إشارتله قالمهيوب (صراحت درجهسنده) پارمغنى اونڭ باشنه باصييور.
سرگذشتِ حياتمده گچن و چوغنى گيزلديگم چوق خارقه واقعهلر واردى. كنديمى هيچ بر وجهله كرامته لايق گورمهديگم ايچون اونلرى بعضًا تصادفه، بعضًا ده باشقه أسبابه إسناد ايدييوردم. شيمدى قناعتم گلييور كه، او خارقهلر، غوثِ أعظمڭ بر سلسلهِٔ كرامتنى تشكيل ايدرلر. ديمك اونڭ دعاسيله، همّتيله، اوڭا كرامةً و بزه إكرام نوعندن، بر نوع عنايتِ إلٰهيهيه مظهر اولمشز.
أزجمله: بن منفى اولارق إستانبوله گتيريلديگم وقت، بر زمان مشيختِ إسلاميه دائرهسنده بولونان دار الحكمة الإسلاميهدهكى خدمتِ قرآنيهيه چاليشديغم ايچون، او علاقهدارلق جهتنده "مشيخت دائرهسى نه حالدهدر؟" دييه صوردم. أيواه! اويله بر
— 218 —
جواب آلدم كه؛ روحم، قلبم و فكرم تيترهديلر و آغلاديلر. صورديغم آدم ديدى كه: "يوزر سنه أنوارِ شريعتڭ مظهرى اولمش اولان او دائره، شيمدى بيوك قيزلرڭ ليسهسى و ملعبهگاهيدر." ايشته او وقت اويله بر حالتِ روحيهيه گرفتار اولدم كه، دنيا باشمه ييقيلمش گبى اولدى. قوّتم يوق، كرامتم يوق، كمالِ مأيوسيتله آه واه دييهرك درگاهِ إلٰهيهيه متوجّه اولدم. و بزم گبى قلبلرى يانان چوق ذاتلرڭ حرارتلى آهلرى، بنم آهيمه إلتحاق ايتديلر. خاطريمه گلمييور كه، عجبا شيخ گيلانىنڭ دعاسنى و همّتنى، دعامزه يارديم ايچون ايستدم مى، ايستهمدم مى بيلمييورم. فقط هر حالده او أسكيدن بَرى نورلر يرى اولمش بر يرى ظلمتدن قورتارمق ايچون، بزم گبيلرڭ آهلرينى آتشلنديرن اونڭ دعاسيدر و همّتيدر. ايشته او گيجه مشيخت قسمًا ياندى. هركس وا أسفا ديدى. بن و بنم گبى يانانلر، الحمد ِللّٰه ديدك. ظن ايدرم كه، بو فقير ملّته ايكى يوز ميليون ضرر ويرن عدليه دائرهسندهكى يانغينده بويله بر معنا وار. إن شاء اللّٰه بو ده بر ايقاظ و إنتباهى ويرهجكدر. آتش بعضًا صودن زياده تميزلك ياپار.
حقيقتلى بر لطيفه: سلطان سليمانِ قانونى، كثرتلى قرق چشمه صولرينى إستانبوله گتيرديگى وقت، شيخ الإسلام زنبيللى على أفندى اوڭا ديمش: "خلافِ شريعت قانونلرى آوروپادن گتيرديگڭ جهتله، إستانبوله اويله بر بوق صيچدڭ كه؛ او گتيرديگڭ صولرڭ جملهسى اوزرندن آقوب گچسه، يوز سنهده تميزلهيهمز."
سؤال:غوثِ أعظم گبى بيوك وليلر، بعض أوقاتده، ماضى و مستقبلى حاضر گبى مشاهده ايدرلر. نهدن ماضىيه عائد جهتده صراحت صورتنده خبر ويرييورلر ده، إستقبالدن خفى رمزلرله، گيزلى إشارتلرله بحث ايدييورلر؟
الجواب:لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ آيتيله
عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلٰى غَيْبِهِ اَحَدًا اِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِنْ رَسُولٍ
آيتى إفاده ايتدكلرى قدسى ياساغه قارشى عبوديتكارانه بر حسنِ أدب طاقينمق ايچون تصريحدن إشارت مسلگنه گيرمشلر. تا كه إشارتلر ايله، رمز ايله آڭلاشيلسين كه، إختيارسز نيّتسز بر صورتده تعليمِ إلٰهى ايله
— 219 —
اولمشدر. چونكه إستقبالى اولان غيبيات، نيّت و إختيار ايله ويريلمديگى گبى نيّت ايله ده مداخله ايتمك، او ياساغه قارشى عدمِ إطاعتى إشمام ايدييور.
٭ ٭ ٭
حضرتِ غوثڭ كرامتِ غيبيهسنى تأييد ايدن بر آيتڭ إشاراتندهكى بر نكتهِٔ إعجازيهدر
قرآندن ترشّح ايدن او سوزلر و رسالهلر، قرآنِ حكيمڭ بر نوع مستقيم تفسيرى و حقائقِ ايمانيهنڭ إستقامتلى و قوّتلى دليللرى اولديغندن؛ او رسالهلر و سوزلره گلن شرف و تقدير و تحسين، قرآنه و حقائقِ ايمانه عائددر. مادام اويلهدر بِلا پروا ديرم كه:
وَلَا رَطْبٍ وَلَا يَابِسٍ اِلَّا فِى كِتَابٍ مُبِينٍ
سرّيله، قرآنده ألبته بو إستقامتلى تفسيرينڭ إستقامتنه إشارت وار. أوت وار. قرآن او تفسيرينه خصوصى باقييور. چونكه آياتِ مهمّهدن سورهِٔ هوددهكى
(حاشيه): حتّى رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام فرمان ايتمش كه: شَيَّبَتْنِى سُورَةُ هُود يعنى سورهِٔ هوددهكى فَاسْتَقِمْ كَمَا اُمِرْتَ آيتى بنى إختيارلاتديردى. چونكه أهمّيتى عظيمدر. إستقامتِ تامّهيى أمر ايدييور.
فَمِنْهُمْ شَقِىٌّ وَ سَعِيدٌ
آيتى بولونان صحيفهنڭ قارشيسنده
فَاسْتَقِمْ كَمَا اُمِرْتَ
آيتى، فاىِ عطف خارج اولارق
اِسْتَقِمْ كَمَا اُمِرْتَ
مقامِ أبجديسى بيڭ اوچ يوز ايكيدر (١٣٠٢). ديمك اِستَقِمْ دهكى أمرِ خاص ايچنده بولونان خطابِ عامّڭ حدسز مستقيم أفرادلرى ايچنده، او بيڭ اوچ يوز ايكى (١٣٠٢) تاريخنده بر فردڭ بر جهتده إستقامت أمرينڭ إمتثالى بر خصوصيت قزانهجق. ديمك اون دردنجى عصرده قرآندن إقتباس ايدوب، إستقامتسز سقيم يوللر ايچنده صراطِ مستقيمى گوسترهجك آثارى نشر ايدن بر آدمى، او حدسز أفراد ايچنده داخل ايدييور. هم او إستقامتڭ بر خصوصيتى وار كه، تاريخيله
— 220 —
إشارت ايدييور. حالبوكه، او عصرده شخصًا إستقامتده ممتاز بر خصوصيت كسب ايتمك چوق اوزاقدر. ديمك، شخصى إستقامت دگل. اويله ايسه، او آدمڭ تشبّثيله نشر ايديلن أسرارِ قرآنيه، او عصرده إستقامتده إمتياز كسب ايدهجك. او آدم شخصًا غيرِ مستقيم اولديغى حالده، مستقيملر ايچنه إدخالى، او إمتيازه رمز ايدر.
مادام حقيقت بودر، بن قطعى بر صورتده إعتراف ايدييورم كه؛ حياتم إستقامتسز گيتمش، قلبم سقامتدن قورتولمامش، او قدسى أمرڭ إمتثالندن بلكه يوز درجه اوزاغم. فقط
وَ اَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ
سرّيله او نعمته بر شكر اولارق ديرم كه: او بيڭ اوچ يوز ايكى (١٣٠٢) تاريخى ايسه، (عربى تاريخ إعتباريله اولسه) قرآن اوقومغه باشلاديغم عين تاريخه توافق ايدر. و رومى تاريخى حسابيله، علمه باشلاديغم تاريخه توافق ايدر. اويله ايسه او ايما ايديلن فرد اولابيليرز. حالبوكه شخصًا بتون حياتى سقيم و إستقامتسز اولان بر فرده إستقامتله ايما ايديلسه و غيرِ مستقيم ايكن مستقيملر ايچنه إدخال ايديلسه، ألبته او فردڭ مظهر اولاجغى آثارڭ إستقامتنه ايمادر. و او آثارڭ إستقامتى، او تاريخده باشلايوب ضلالت يوللرى و ظلمات طريقلرى ايچنده صراطِ مستقيمى گوسترهجك
اِسْتَقِمْ كَمَا اُمِرْتَ
أمرينى إمتثال ايدهجك ديمكدر. أوت ِللّٰه الحمد رسالهِٔ نور أجزالرى، قرآنڭ بو معجزانه ايماءِ غيبيسنى بِالفعل گوسترمش، ميداندهدر.
شو آيتڭ گيزلى ايماسنى
اِنَّ حِزْبَ اللّٰهِ هُمُ الْغَالِبُونَ
آيتى تأييد ايدييور. چونكه اِنَّ دهكى شدّهلى نون بر صاييلسه تام أوّلكى آيته توافق ايله، حزب القرآنڭ فعاليتنه واسطه اولان بر خادمنڭ قرآن اوقومغه باشلاديغى بيڭ اوچ يوز ايكى (١٣٠٢) تاريخنه، ايكى فرق ايله توافق ايتمكله برابر، شدّهلى نون ايكى نون صاييلسه، بيڭ اوچ يوز أللى (١٣٥٠) ايدر كه، بو تاريخده قرآندن مقتبس اولان رسالهِٔ نور أطرافنده طوپلانان، بتون قوّتلريله قرآنڭ خدمتلرينه چاليشان حزب القرآنڭ فعاليتى و ضلالت و زندقهيه معنًا غلبه ايتدكلرى بر زمانه توافقى ايسه، إستقبالده تام غلبهلرينه بر ايماءِ غيبيدر.
٭ ٭ ٭
— 221 —
كرامتِ غيبيهِٔ غوثيهنڭ بر تتمّهسيدر.
تَوَسَّلْ بِنَا فِى كُلِّ هَوْلٍ وَ شِدَّةٍ ٭ اَغِيثُكَ فِى الْاَشْيَاءِ دَهْرًا بِهِمَّتِى
حضرتِ غوثڭ كرامتِ غوثيهسنده بش سطردن بحث ايديلمشدى. او بشدن دردى، هر برى بر جهتده حزب القرآنه إشارت ايتديگنى آڭلامشدق. بوراده يازيلان باشده تَوَسَّلْ ايله باشلايان سطردن ايسه، هيچ بر إشارتنى آڭلامامشدق. اونڭ ايچون اونڭ آلتنده حاشيه اولارق بر شى يازيلمامشدى.
بو دفعه اوطهمده تعليق ايديلن او لوحهيه باقدم. بردن بره قلبمه إخطار ايديلدى كه: "باشدهكى سطرڭ سزه عائديتى وار. علمِ جفرڭ قاعدهلريله سزه باقييور. نه ايچون دقّت ايتمييورسڭ؟" بن دقّت ايتدم، بر شى آڭلامدم. تكرار إخطار ايديلدى كه: "بو سطر بريسنه أمر ايدييور، ندا ايدييور. هر حالده بر آدمڭ إسمى ياءِ ندا ايله برابر عرفًا و مقامًا و قاعدةً معنا جهتنده موجود بولونمق لازم گلير. بوندن صوڭره گلن بيتلرده مدارِ خطاب اولان مريد كلمهسندن مراد كيم ايسه، بوراده دخى او مراددر. اويله ايسه تَوَسَّلْ كلمهسندن صوڭره بر إسم ندا ايله مراد و مقدّردر. هم اَغِيثُكَ دهكى خطاب كيمه عائد اولديغى آڭلاشيلمق ايچون، ندا ايله بر إسم ذكر ايتمك لازم گلييور. مادام هر حالده بر إسم لازمدر. ألبته او إسمه دلالت ايدن بر قرينه، بر أماره واردر."
او وقت بر أماره آرادم. گوردم كه: آخردهكى سطرده سعيد إسمى ياءِ ندا ايله برابر بو ايكى يرده مراد اولديغنه ايكى دليل وار:
برنجى دليل:بو بيتڭ درت آرقداشى، سعيد إسمنه إشارتلريدر.
ايكنجى دليل:هم برنجى، هم ايكنجى فقره ده عين بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤) ايدر كه؛ متعدّد يرده جنابِ غوثڭ إشارتِ غيبيهسندن فتنهِٔ آخر زمانڭ
— 222 —
باشلانغيجى اولان تاريخى گوسترييور. او تاريخ ايسه هم بو إسم صاحبنڭ عربى تاريخِ ولادتنه، هم عالمِ إسلامڭ باشنه گلن حادثاتِ أليمهنڭ، هول و شدّتڭ أڭ بيوك سببى اولان طقسان اوچ روس حربنڭ شدّت تاريخنه تصادف ايدييور. او وقت هم طاعون و وبا و قحط و غلا و هم روسڭ ظلم و إستيلا زماننه تصادف ايدييور. حضرتِ غوث بو بيتنده و بو قصيدهسنده فتنهِٔ آخر زمانه باقييور. او فتنهنڭ باشلانغيجى اولان بيڭ ايكى يوز طقسان اوچ و درت تاريخنه تَوَسَّلْ سطرينڭ هر فقرهسى "يا سعيد" كلمهسيله برابر عين تاريخى گوسترييور. برى بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤)، ديگرى بيڭ ايكى يوز طقسان بش (١٢٩٥) تاريخنى گوسترييور. او تاريخ رومى حساب ايله اولسه، سعيدڭ مبدأِ طفوليتنه؛ أگر عربى تاريخيله اولسه ولادت زماننه توافق ايدييور. أگر فقرهِٔ اولٰىدهكى هَوْلٍ كلمهسنڭ اوستندهكى تنوين و ايكنجى فقرهدهكى دَهْرًا كلمهسندهكى تنوين نون صاييلسهلر، او وقت هر بر فقرهنڭ بيڭ اوچيوز قرق درت و بش تاريخنى گوسترهجك. فتنهِٔ آخر زمانڭ معنويات جهتنده أڭ أليم زماننه و إذنِ إلٰهى ايله حمايه و همّت و دعاىِ غوثيهده بولونان سعيدڭ دخى أڭ أليم، أڭ صيقنتيلى زمانِ أسارتنه توافق ايدييور.
بو تَوَسَّلْ بيتنڭ إشارتِ غيبيهسى چندان ضعيف ايسه، اوتهكى درت بيتڭ صراحته ياقين إشارتلرى بونڭ ضعيف إشارتنى تقويه ايدييور. چونكه غايت ضعيف و اينجهجك ايپلرڭ إجتماعنده قوپاريلميهجق بر درجهده قوّت بولديغندن، ألبته بر ضعيف أماره، قوى إشارتلرڭ إشارت ايتدكلرى عينِ شيئه إشارت ايتسه، دلالت درجهسنده بر إشارتدر دينيلهبيلير.
مختصر بر تحليل:
تَوَسَّلْ بِنَا فِى كُلِّ هَوْلٍ وَ شِدَّةٍ
فقرهسى (شِدَّةٍ) لفظندهكى (تاء)، كلمهسنڭ حروفِ أصليهسندن اولماديغندن وقف وقتنده قاعدةً (ها) يه قلب اولديغى جهتله او (تاء) (ها) صاييلير. باشدهكى (تَوَسَّلْ) ده (تاء) ايله (شِدَّةٍ) دهكى (شين) يدى يوز (٧٠٠)، شدّهلى (سين) يوز يگرمى (١٢٠)،
— 223 —
(فى) دهكى (فاء) سكسان (٨٠). مجموعى طوقوز يوز (٩٠٠). درت (لام) يوز يگرمى (١٢٠)، (نون، باء)، اوچ واو ايكى ها، كاف، يا و بر الف يوز اون بر (١١١)، (شِدَّةٍ) دهكى شدّهلى (دال) سكز (٨)، مجموعى بيڭ يوز اوتوز طوقوز (١١٣٩). (تَوَسَّلْ) دن أوّل وياخود صوڭره (يا سعيد) كلمهسى يوز أللى بش (١٥٥) ايدييور. يكونى بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤) ايدر.
ايكنجى فقره:
اَغِيثُكَ فِى الْاَشْيَاءِ دَهْرًا بِهِمَّتِى
فقرهسنده (اَغِيثُكَ) كلمهسى حسابه داخل دگلدر. او كلمهدهكى كافِ خطابدن مراد سعيد اولديغندن، ألبته (يا سعيد) كلمهسى مقدّردر. اويله ايسه
اَغِيثُكَ يَا سَعِيد فِى الْاَشْيَاءِ دَهْرًا بِهِمَّتِى
عينًا أوّلكى فقره گبى بيڭ ايكى يوز طقسان بش (١٢٩٥) ايدر. أگر اوقونميان همزهِٔ وصل صاييلمازسه بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤) ايدر. چونكه (شين) ايله (تاء) يدى يوز (٧٠٠)، (راء) ايكى يوز (٢٠٠). (فاء)، ايكى (يا) ايله برابر يوز (١٠٠)، اولدى بيڭ (١٠٠٠). مشدّد (ميم) سكسان (٨٠)، دال، باء، درت الف، بر (ى) ايله برابر يگرمى (٢٠)، او سكسان (٨٠) ايله يوز (١٠٠) ايدوب أوّلكى يكون ايله بيڭ يوز (١١٠٠). (لام) اوتوز، ايكى (ها) ايله برابر قرقدر. (يا سعيد) ده اولان يوز أللى بش (١٥٥) ايله برابر بيڭ ايكى يوز طقسان بش (١٢٩٥). أگر ساقط اولان همزهِٔ وصل صاييلمازسه بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤) ايدر. عينًا أوّلكى فقره ايله تام توافق ايدوب، هر بريسى فتنهِٔ آخر زمانڭ هم باشلانغيجى تاريخنه كه؛ بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤) در. هم تنوينلر ايله برابر او فتنهنڭ أڭ قراڭلقلى زمانى اولان بيڭ اوچيوز قرق درت (١٣٤٤) تاريخنه و فتنهلرڭ ايچنده محفوظيتله برابر پك چوق چالقانان بيچاره سعيدڭ هم تاريخِ ولادتنه هم إشكنجهلى تاريخِ أسارتنه توافق ايدييور. هر حالده بو عجيب توافق، إتّفاقى و تصادفى بر توافق دگلدر.
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
سؤال:سن بو زمانڭ حادثاتنه، فتنهِٔ آخر زمان دييورسڭ. حالبوكه حديثده وارد اولمش كه: "آخر زمانده اللّٰه اللّٰه دينيلميهجك؛ صوڭره قيامت قوپاجق."
— 224 —
الجواب:أوّلا: فتنهِٔ آخر زمانڭ مدّتى اوزوندر، بز بر فصلندهيز.
ثانيًا:يرده اللّٰه اللّٰه دينيلميهجكدن مراد؛ اللّٰهه ايمان قالقهجق ديمك دگلدر.
(حاشيه-١): چونكه حديثده واردر كه، لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ اُمَّتِى ظَاهِرِينَ عَلَى الْحَقِّ اِلٰى قِيَامِ السَّاعَةِ بو حديث، ديگر حديثى تقييد ايدييور.
بلكه اللّٰهڭ نامنى دگيشديرهجكلر ديمكدر. ناصلكه يرده اللّٰه اللّٰه دينيلمزسه قيامتِ كبرا قوپاجق. بر مملكتده ده اللّٰه اللّٰه دينيلمزسه بر نوع قيامت قوپماسنه إشارتدر
(حاشيه-٢): يدى سنه أوّل يازيلان بو إشارتِ غيبيه عينًا وقوعه گلدى. هركس گوردى. أوت بو گچن زلزله، قيامتڭ زلزلهِٔ كبراسندن خبر ويرر گبى صارصدى؛ فقط عقللرى باشلرينه گلمدى.
تَوَسَّلْ بِنَا فِى كُلِّ هَوْلٍ وَشِدَّةٍ ٭ اَغِيثُكَ فِى الْاَشْيَاءِ دَهْرًا بِهِمَّتِى
علمِ جفرله معناسى: "يا سعيد! آخر زمانڭ فتنهلرينه يتيشوب دوشديگڭ زمان، بنم دعا و همّتمى كنديڭه وسيله و شفاعتجى ياپ. إن شاء اللّٰه سنڭ هر شيئڭده و هر ايشڭده اوزون بر زمانده، يعنى طفوليت زمانڭدن تا إختيارلغڭ وقتنده إشكنجهلى أسارتڭه قدر.. يعنى، بيڭ ايكى يوز طقسان درتدن (١٢٩٤) تا بيڭ اوچ يوز قرق بش (١٣٤٥)، بلكه آلتمش درده (١٣٦٤)، داها زياده بر زمانه قدر اللّٰهڭ إذنيله و قوّتيله سنڭ إمداديڭه يتيشهجگم."
رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا اِنْ نَسِينَا اَوْ اَخْطَاْنَا
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 225 —
رأفت، مصطفى، مصطفى، رشدى، حافظ خالد، مسعود و سليمانڭ و خسروڭ بر نكتهسيدر
فَاِنَّكَ مَحْرُوسٌ بِعَيْنِ الْعِنَايَةِ
شويله كه: بو فقره اِنَّكَ خطابيله بريسيله قونوشويور. اَغِيثُكَ دهكى گبى يا سعيد بوراده دخى مقدّردر. ذاتًا اِنَّكَ آلتندهكى مبارك توافقڭ نهايتى گورونن سعيد، اِنَّكَ ده گورونمهين يا سعيد ى گوسترييور.
شو حالده
فَاِنَّكَ يَا سَعِيدُ مَحْرُوسٌ بِعَيْنِ الْعِنَايَةِ
بيڭ اوچيوز اون درت (١٣١٤) ايدر (أگر شدّهلى نون بر تك صاييلسه). أگر ايكى نون صاييلسه، بيڭ اوچيوز آلتمش درت (١٣٦٤) ايدر. ديمك سعيد أللى سنهلك مدّتده عنايته مظهر اولاجقدر. بيڭ اوچيوز اون درتده (١٣١٤) وانده تدريسه باشلاماسى و آوروپادن گلن أفكارِ باطلهيه قارشى مجاهدهسى او تاريخده باشلايور. شيمدىيه قدر او أساس اوزرينه عنايت فيضى آلتنده بيڭ اوچيوز أللى ايكىيه (١٣٥٢) قدر دوام ايتمش. ديمك داها اون ايكى سنه إشاراتِ غوثيه ايله عنايته مظهر اولماسنى رحمتِ إلٰهيهدن بكلهيورز. كنديسى بو دنيادن گيتسه ده، اونڭ يرنده اونڭ طلبهلرى و آثارى او عنايته الى ماشاء اللّٰه مظهر اولماسنه بر ايمادر.
إجمالًا بر تحليل:فَاِنَّكَ دهكى شدّهلى ايكى نون صاييلسه ايكى يوز بر (٢٠١). مَحْرُوسٌ اوچيوز اون درت (٣١٤). بِعَيْنِ يوز اوتوز ايكى (١٣٢). العِنَايَةِ بش يوز آلتمش ايكى (٥٦٢). اِنَّكَ دن صوڭرهكى "يا سعيد" لفظى يوز أللى بش (١٥٥). يكونى بيڭ اوچيوز آلتمش درت (١٣٦٤). أگر شدّهلى نون بر نون اولوب، أللى طرح ايديلسه بيڭ اوچيوز اون درت (١٣١٤) قالير.
— 226 —
جاىِ دقّتدر كه؛ غوثڭ بو بش سطرنده اوچ يرنده "يا سعيد" لفظيله سرِّ غيبيسى تظاهر ايدييور. "يا سعيد" يرينى باشقهسى طوتمييور. ديمك بو بش سطرنده درت سعيد إسمى تصريح ايديلمش حكمندهدر. مدارِ حيرتدر كه؛ شيخڭ بو بش سطرنده سكز اون دفعه شو زمانمزى و سعيدڭ باشنه گلن أڭ مهمّ حادثاتڭ عين تاريخنى گوسترييور.
وَكُنْ قَادِرِيَّ الْوَقْتِ ِللّٰهِ
شو فقرهده اولان وَكُنْ خطاب ايدييور. هر حالده سائر فقرهلرڭ إشاراتيله وَ كُنْ يَا مُرِيدِى وياخود وَكُنْ يَا سَعِيد كُرْدِى وياخود كُنْ يَا نُورْسِى معناسنده و تقديرنده اولاجق. چونكه بو اوچ إسم اوچ فقرهده ايكيسى صراحةً، بريسى ضمنًا مراد اولديغندن؛ بورادهكى أمرده ده اونلردن بريسى هر حالده مقدّردر. بلكه اوچى ده برابر مراد اولابيلير. ايشته شو فتنهِٔ آخر زمانڭ اوچ أهمّيتلى تاريخلرينه و شو بيچاره سعيدڭ أڭ مهمّ اوچ حادثهِٔ حياتيهسنڭ تاريخلرينه بو اوچ إسمله برابر شو فقره تام توافق ايدييور. شويله كه:
وَكُنْ يَا مُرِيدِى قَادِرِىَّ الْوَقْتِ ِللّٰهِ
مشدّد لام ايكى لام صاييلمق جهتيله تام بيڭ اوچيوز طوقوز (١٣٠٩) تاريخنه توافق ايدييور كه؛ او تاريخ، بو عصرِ عجيبڭ مبدأِ باشلانغيجى، هم خدمتِ قرآنيه ايچون ياشايان سعيدڭ دخى اون سنه مدرسه اصولنجه اوقونان علومى اوچ درت آيده پك خارقه بر صورتده تحصيل ايتديگى بر تاريخدر.
الحاصل كُنْ أمرندن صوڭره ندا ايله بر إسم معنًا وار. هم بو اوچ إسمڭ بو اوچ تاريخه توافقى قطعيًا تصادف اولاماز. هم اونلرڭ يرنده باشقه بر إسم بولونمق هيچ مناسبت، هيچ بر أماره، هيچ بر نتيجه گورونمييور وياخود گورمييورز. ديمك قصدى بر توفيقدر. هم سائر فقرهلرده بولونان اون بش إشارتله تأيّد ايدن بر إشارتِ غيبيهدر. هم ده سعيدڭ أڭ صيقنتيلى و إشكنجهلى اولان شيمديكى بو مصيبت زماننده غوثڭ بو إشارتِ غيبيهسنڭ ظهورى و آڭلاشيلماسى، قدسى و أڭ مهمّ بر تسلّيدر.
— 227 —
وَكُنْ يَا سَعِيدِ كُرْدِى قَادِرِىَّ الْوَقْتِ
جفر و أبجد حسابيله تام بيڭ اوچيوز يگرمى يدى (١٣٢٧) تاريخِ مشهورهسنه و او إنقلابِ عظيمڭ و سعيدڭ مبدأِ مجاهدهسنه توافق ايتديگى گبى؛
وَكُنْ يَا نُورْسِى قَادِرِىَّ الْوَقْتِ ِللّٰهِ
مشدّد لام بر صاييلمق شرطيله شو بيڭ اوچيوز أللى بر (١٣٥١) تاريخِ عجيبهسنه و سعيدڭ بر جهتده منتهاىِ مجاهدهسنه توافق ايدييور. بو صورتده للّٰهِ كلمهسى وار، اونڭله إشارت ايدر كه؛ إن شاء اللّٰه بدايتده اولديغى گبى وقت و زمانه اويمق دگل، بلكه ِللّٰه ايچون مجاهده ايدهجك و ايدييور. هم كرامتِ غوثيه إشارتلرى و بو إشارتِ غيبيهسى عين بو مصيبتلى تاريخده و أڭ صيقنتيلى بر زمانده آڭلاشيلماسى و إنتشار ايتمهسى، بيوك بر لطفِ إلٰهيدر و قرآن خدمتكارلرينه قوّتلى و قطعى بر تسلّيدر. يوقسه بو چوق صيقنتيلى مصيبت ايسه، چكيلير بلالردن دگلدر. تام غوث كندى مريدينڭ و او مريدڭ آرقداشلرينڭ إمدادينه بو صورتله يتيشوب تسلّى ايتدى.
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
عبد اللّٰه (رح)، مصطفى (رح)، مصطفى (رح)، رشدى (رح)، خسرو (رح)،
رأفت (رح)، مصطفى چاوش (رح)، عبد اللّٰه چاوش (رح)،
دائمى خدمتكارى سليمان (رح)
٭ ٭ ٭
— 228 —
رسالهِٔ نوردن پارلاق فقرهلر و بر قسم گوزل مكتوبلر
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
لطيف، معنيدار و بشارتلى ايكى حادثهيى بيان ايدييورم:
برنجيسى:مأيوسانه بر خاطرهدن مژدهلى بر إخطار:
بوگونلرده خاطريمه گلدى كه: حياتِ إجتماعيهيه گيرن هانگى شيئه تماس ايتسه، أكثريتله گناهلره معروض قالييور. هر جهتله گناهلر سربستجه إنسانى صارييورلر. بو قدر گناهلره قارشى إنسانلرڭ خصوصى عباداتى و تقواسى ناصل مقابله ايدهبيلير؟ دييه مأيوسانه دوشوندم.
حياتِ إجتماعيهدهكى رسالة النور طلبهلرينڭ وضعيتلرينى تخطّر ايتدم. رسالهِٔ نور شاكردلرى حقّنده نجاتلرينه و أهلِ سعادت اولدقلرينه دائر قوّتلى إشاراتِ قرآنيهيى و بشارتِ عَلويه و غوثيهيى دوشوندم. قلبًا ديدم كه: "هر برى بيڭ يردن گلن گناهلره قارشى بر ديل ايله ناصل مقابله ايدر، غلبه ايدر، نجات بولور؟" دييه متحيّر قالدم. بو تحيّرمه مقابل إخطار ايديلدى كه:
رسالة النورڭ حقيقى و صادق شاكردلرى مابيْنندهكى دستورِ أساسى اولان إشتراكِ أعمالِ اُخرويه قانونيله و صميمى و صادق تساند سرّيله هر بر خالص و حقيقى شاكرد بر ديل ايله دگل، بلكه قارداشلرى عددنجه ديللريله عبادت ايدوب إستغفار
— 229 —
ايدر. بيڭ طرفدن هجوم ايدن گناهلره قارشى، بيڭ ديل ايله مقابله ايدر. إخلاص و صداقت و سنّتِ سنيهيه متابعت و خدمت درجهسنه گوره او كلّى عبوديته صاحب اولور.
بو بيوك قزانجى ألدن قاچيرمامق گركدر. بعض ملائكهنڭ قرق بيڭ ديل ايله ذكر ايتدكلرى گبى؛ خالص و حقيقى، متّقى بر شاكرد دخى، قرق بيڭ قارداشنڭ ديللريله عبادت ايدر، نجاته مستحق اولور، إن شاء اللّٰه.
ايكنجيسى:أسكى زمانده، اون درت ياشنده ايكن إجازت آلمانڭ علامتى اولان استاد طرفندن بر جبّه بڭا گيديرمك وضعيتنه مانعلر بولوندى. ياشمڭ كوچكلگيله، مملكتمزده بيوك خواجهلره مخصوص كسوه گيمك ياقيشمديغنى؛
ثانيًا: او زمان بيوك عالملر، بڭا قارشى استادلق وضعيتنى دگل، يا رقيب وياخود تسليميت درجهسنه گيردكلرى ايچون، بڭا بر جبّه گيديرمك و استادلق وضعيتنى آلاجق كنديلرينه گووهننلر بولونمادى. و أولياءِ عظيمهدن درت بش ذاتڭ ده وفات ايتمهلرى جهتيله، أللى آلتى سنهدر إجازتڭ ظاهر علامتى اولان جبّهيى گيمك، بر استادڭ ألنى اوپمك، استادلغنى قبول ايتمك حقّمى بوگونلرده، يوز سنهلك بر مسافهده حضرتِ مولانا ذو الجناحيْن خالد ضياء الدّين كندى جبّهسنى، پك غريب بر طرزده بڭا گيديرمك ايچون گوندرديگنى بعض أمارهلرله بڭا قناعت گلدى. بن ده او مبارك يوز ياشنده
(حاشيه): رسالهِٔ نور شاكردلرندن و آخرت همشيرهمزدن (آسيه) نامنده بر خانم أليله او مبارك أمانتى آلدم.
جبّهيى گيييورم. جنابِ حقّه شكر ايدييورم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 230 —
أمين و فيضىنڭ إسپارطهدهكى قارداشلرينه استادلرينڭ خستهلغى حقّنده بر مكتوبلريدر.
رمضانِ شريفده بش گون صومِ وصال ايچنده غدا اولارق، أكمكسز محلّبى اوچ و بش آلتى قاشق صوغوق يوغرت. اوچنجى گيجه، ياريم قاشق محلّبى و دردنجى گيجه إفطارده صولى شهريهدن بش قاشق و بش قاشق ده ينه او شهريهدن سحورده و يوغرت كذا اوچ درت قاشق، بشنجى گيجه، دانهسز گبى غايت خفيف شهريه بش آلتى قاشق، سحورده ايسه ينه بش آلتى قاشق. ايشته بش گونده پرنج چورباسى صو صاييلمامق شرطيله شهريهدن بش درهم، يوغرت سوزولسه اون درهم، محلّبى صوسز آلتى يدى درهم، مجموعى اوتوز درهم غدا ايله بش گون صومِ وصال، يالڭز تراويح نقصان اولارق سائر وظيفهلرڭ ياپيلماسى، رسالة النور شاكردلرينه إحاطه ايديلن عناياتڭ خارقهلرندن بر كرامتنى گوردك.
هم استاديمزدن هيچ گورمديگمز ايكيمز يعنى فيضى، أمين؛ بارلا، إسپارطه سليمانلرى گبى اينجهدن اينجهيه خستهلق حدّتلرينى تحريك ايتمهمك ايچون إحتياط ايدهمديگمزدن، شدّتلى حدّتنى گوردك. بو خستهلغنده ينه أثرِ رحمتدر كه؛ هيچ خيال و خاطره گلمهين عشرِ آخرڭ غايت مهمّ گيجهلرنده، استاديمزڭ تام ايفا ايدهمديگى وظيفه يرنده بو حواليده هر بر شاكرد، كندى خصوصى چاليشماسندن باشقه، بر ساعتى استاد حسابنه رسالة النورڭ شاكردلرينڭ مجاهدهِٔ معنويهلرينه إشتراك و اونلرى هدف ايدوب اونلرڭ دفترِ أعمالنه گچمگه، عين استاد گبى چاليشمغه باشلاديلر. حتّى استاديمز دييوردى: أهمّيتسزلگمله برابر إسپارطه و حواليسنده قارداشلريمزڭ أعمالِ اُخرويهسنه بر مدارِ مهيّج حكمنده بنم قصورلى چاليشمام كافى گلمييوردى؛ ديمك استاد يرنده اونڭ بر قاچ ساعت چاليشماسنه بدل، پك چوق ساعتلر عين وظيفهيى گورمگه باشلاديلر. جنابِ حق رحمتيله، بو خستهلق وسيلهسيله بر
— 231 —
شخصِ معنوى و قوّتلى بر مدار اولاجق بو تدبيرى إحسان أيلدى، جزئيتدن كلّيته چيقاردى.
هم بو خستهلق لطائفندندر كه؛ استاديمزڭ هيچ سسى چيقمييوردى، قونوشامييوردى. هيچ بكلهنيلمهدن، بردن إفطار وقتنده بر دوقتور گلدى، ألنى طوتدى. استاديمز ديدى كه: "بن خستهلغمى معاينه ايتديرمهم، بن حكيملره محتاج دگلم. حكيم، جنابِ حقدر." بردن جانلاندى، سسى چيقمغه باشلادى. گويا كنديسى بر دوقتور شكلنى آلدى. دوقتور ايسه، بر خسته حكمنه گچدى. دوقتوره أهمّيتلى بر مكتوبى اوقودى، دوقتورڭ دردينه دوا اولاجق بر علاج اولدى. صوڭره طوپ آتيلدى. دوقتوره ديدى: "بوراده إفطار ايت." دوقتور ديدى: "بوگون قصور ايتمشم، اوروج طوتامدم" ديمهسيله چوق حيرت ايتديگمز استاديمزڭ وضعيتى، اوروجى بوزمش بر دوقتورڭ طب نقطهسنده حاكمانه وضعيتنى قبول ايتمدى كه، او وضعيت اوڭا ويريلدى.
أوت رسالهِٔ نورڭ شخصِ معنويسندن گلن شفا دعاسى، اويله يوز بيڭ دوقتوره مقابل گلير دييه بز ده تصديق ايتدك. هم بو خستهلغڭ ليلهِٔ قدرده رسالة النور طلبهلرى، خصوصًا معصوملر ايتدكلرى شفا دعالرى اويله بر درجهده خارقه بر صورتده تأثيرينى گوستردى كه، استاديمزه صحّت حالندن داها ايلرى بر صورتده بر وضعيت ويريلدى. ليلهِٔ قدره لايق بر طرزده چاليشمغه باشلادى. رسالهِٔ نور شاكردلرندن گلن بو دعاءِ شفا، خارقه بر معجزه گبى بر كرامت اولديغنى بز گوزيمزله گوردك.
رسالهِٔ نور شاكردلرندن
أمين، فيضى
٭ ٭ ٭
— 232 —
بزدن بر آى اوزاقده بولونان رسالة النور شاكردلرى، استاديمزڭ خستهلغنڭ عين زماننده خستهلغنڭ وضعيتنى رؤياده عينًا گوردكلرى گبى؛ صبرى و حافظ علىنڭ طائفهلرى ده عين وقتده بوراده يعنى قسطمونيده اولديغى گبى، خسته اولان استاديمزڭ حسابنه داها مهمّ بر طرزده چاليشمشلر. شويله كه:
صبرينڭ مكتوبنڭ بر پارچهسيدر
استادم أفنديم!
راحتسزلغڭز آننده اورادهكى منبعِ نورڭ مجاهدلرى بر ساعت مساعئِ معنويهلرينى خادمِ قرآن حسابنه ياپدقلرى گبى، بو حواليده ده بو سنهيه مخصوص ايفا ايديلن مساعئِ دينيه تحديثِ نعمت ضمننده ذكره وسيله اولديغى فقيره بو سنه ليلهِٔ قدردن بر گون أوّل إخطار ايديلدى كه: "بو سنه ليلهِٔ قدرى ايكى گيجه ياپ." بندهلرى ده جماعته شويله سويلهدم كه: "استادم (سلّمه اللّٰهُ و عافاه) بعض بو گبى مبارك گيجهلرى بعض مقصدلره بناءً او ليلهِٔ مباركهيى إحيا ايچون بر گيجه أوّل، حتّى معهود گيجهدن بر گيجه صوڭره داها إحيايه سعى ايدرلردى. بز ده او إثره إتّباعًا اونڭ حسابنه ليلهِٔ قدرى ايكى گيجه ياپاجغز دييه نيّت و قرار ايتدك. برنجى گيجهده أورادِ بهائيه و تسبيحات و سكينه و دلائل الخيرات و جوشن الكبير گبى درس و وردلريمزه چاليشدق. ايكنجى گيجه كذا؛ هم نصيحت... ديمك إتّباع جهتيله استاديمزڭ حسابنه يوز جماعتله "تقبّل اللّٰه" چاليشديريلمشز. صوڭره إسپارطه، عطابك، إسلامكوى، قلهاوڭى وسائره گبى محللرده ده سائر وظائفدن ماعدا هر گون قرآنڭ جزءلرينى تقسيم صورتيله ختمِ قرآن، استاد حسابنه بتون رمضانده و آيت الكرسى ختملرى كذا... شو حالده، بو سنهيه مخصوص ياپيلان عباداتِ معروضهلرڭ بر حكمتى وارمش كه، بيلمديگمز حالده قسطمونيلى قارداشلريمز گبى استاد حسابنه چاليشديريلمشز. فى ما بعد ربّم اوزون عمرلر إحسان ايتسين، معمّر، أبدى شفا و دوا و عنايتلر إحسان بيورسون، آمين!
طلبهڭز صبرى
٭ ٭ ٭
— 233 —
نماز تسبيحاتنڭ فضيلتنه عائد إسپارطهيه گوندريلن بر مكتوبدر
بوگونلرده اينجه بر مسئله قلبمه گلدى. وقتنده قلمه آلامدم. وقت گچدكدن صوڭره او أهمّيتلى حقيقته بر إشارت ايدرز:
قارداشلريمزدن بريسنڭ نماز تسبيحاتنده تكاسلنه بناءً ديدم: نمازدن صوڭرهكى تسبيحاتلر، طريقتِ محمّديهدر (عصم) و ولايتِ أحمديهنڭ (عصم) بر أوراديدر. او نقطهِٔ نظرده أهمّيتى بيوكدر. صوڭره، بو كلمهنڭ حقيقتى بويله إنكشاف ايتدى: ناصلكه رسالته إنقلاب ايدن ولايتِ أحمديه (عصم) بتون ولايتلرڭ فوقندهدر؛ اويله ده، او ولايتڭ طريقتى و او ولايتِ كبرانڭ أورادِ مخصوصهسى اولان فرض نمازلرڭ عقبندهكى تسبيحات، او درجه سائر طريقتلرڭ و أورادلرڭ فوقندهدر. و بو سرّ دخى شويله إنكشاف ايتدى:
ناصل ذكر دائرهسنده بر مجلسده وياخود ختمهِٔ نقشيهده بر مسجدده بربريله علاقهدار هيئتِ مجموعهده نورانى بر وضعيت حسّ ايديلييور. اويله ده قلبى هشيار بر ذات، نمازدن صوڭره سُبْحَانَ اللّٰهِ سُبْحَانَ اللّٰهِ دييوب تسبيحى چكركن، او دائرهِٔ ذكرڭ رئيسى اولان ذاتِ أحمديهنڭ (عصم) مواجههسنده، تسبيح ألنده يوز ميليون آدم تسبيح چكدكلرينى معنًا حسّ ايدر؛ او عظمت و علويتله سُبْحَانَ اللّٰهِ سُبْحَانَ اللّٰهِ دير. صوڭره او سرذاكرڭ أمرِ معنويسيله اوڭا إتّباعًا اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ ديديگى وقت، او حلقهِٔ ذكرڭ و او گنيش دائرهسى بولونان ختمهِٔ أحمديهنڭ (عصم) دائرهسنده يوز ميليون مريدلرڭ اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ لرندن تظاهر ايدن عظمتلى بر حمدى دوشونوب ايچنده اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ ايله إشتراك ايدر و هكذا... اَللّٰهُ اَكْبَرُ اَللّٰهُ اَكْبَرُ و دعادن صوڭره لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ اوتوز اوچ دفعه او طريقتِ أحمديهنڭ (عصم) حلقهِٔ ذكرنده و ختمهِٔ كبراسنده او سابق معنا
— 234 —
ايله او إخوانِ طريقتى نظره آلوب، او حلقهنڭ سرذاكرى اولان ذاتِ أحمديهيه (عصم) متوجّه اولوب
اَلْفُ اَلْفِ صَلَاةٍ وَ اَلْفُ اَلْفِ سَلَامٍ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللّٰهِ
دير، دييه آڭلادم و حسّ ايتدم و خيالًا گوردم. ديمك تسبيحاتِ صلاتيهنڭ چوق أهمّيتى وار.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
حافظ علىنڭ بو دفعهكى مكتوبنده چوق مبارك و يوكسك دعاسى بزى أڭ درين روحمزدن مسرور ايدوب شكره سَوق ايتدى. و هر مصيبتزدهيه و حزن و كدرلره دوشنلره معناىِ إشاريسيله مددرس و خلاصكار و شفادار و مدارِ سُرور اولان اَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ و اِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا هر مصيبتزدهيه باقديغى گبى، بو گچن خستهلق جهتيله بزه ده باقديغنى يازييور. أوت حافظ على (رح) او نقطهيى تام گورمش. بن ده تصديقًا ديرم كه: أگر او خستهلق يگرمى درجه تضاعف ايتسه ايدى، بزلره قزانديرديغى نتيجهيه نسبةً ينه اوجوز دوشردى و رحمت اولوردى. فقط حافظ علىنڭ (رح) استادى حقّنده، بنم حدّمدن چوق فضله إسناد ايتديگى مزيت و معصوميتى؛ اونڭ معصوم لسانيله حقّمده مدح اولارق دگل، بلكه بر نوع دعا اولارق تصوّر ايدييورز.
هم حافظ علىنڭ، صاوه گبى يرلر، قريهلر و إسپارطه، بر مدرسهِٔ نوريه حكمنه گچمهسى و رسالهِٔ نورڭ صادق شاكردلرى خارق العاده اولارق گوندن گونه يوكسلمهلرى، تنوّر ايتمهلرى، بزلرى بلكه آناطولىيى بلكه عالمِ إسلامى مسرور و مفرّح ايدن بر حقيقتلى خبر تلقّى ايدييورز.
آخر فقرهسنده، مخبرِ صادقڭ خبر ويرديگى "معنوى فتوحات ياپمق و ظلماتى طاغيتمق، زمان و زمينى همان همان گلمش" دييه فقرهسنه، بتون روح و جانمزله
— 235 —
رحمتِ إلٰهيهدن نياز و تمنّى ايدييورز. فقط بز رسالة النور شاكردلرى ايسه: وظيفهمز خدمتدر، وظيفهِٔ إلٰهيهيه قاريشمهمق و خدمتمزى اونڭ وظيفهسنه بنا ايتمكله بر نوع تجربه ياپمامق اولمقله برابر؛ كميته دگل، كيفيته باقمق؛ هم چوقدن بَرى سقوطِ أخلاقه و حياتِ دنيويهيى هر جهتله حياتِ اُخرويهيه ترجيح ايتديرمگه سَوق ايدن دهشتلى أسباب آلتنده رسالة النورڭ شيمدىيه قدر فتوحاتى و زندقهلرڭ و ضلالتلرڭ صولتلرينڭ قيريلماسى و يوز بيڭلر بيچارهلرڭ ايمانلرينى قورتارماسى و هر برى يوزه مقابل بيڭلر حقيقى مؤمن طلبهلرى يتيشديرمسى، مخبرِ صادقڭ إخبارينى عينًا تصديق ايتمش و وقوعات إثبات ايتمش و ايدييور و إن شاء اللّٰه داها ايدهجك. هم اويله كوكلشمش كه؛ إن شاء اللّٰه هيچ بر قوّت آناطولينڭ سينهسندن اونى چيقاراماز. تا آخر زمانده، حياتڭ گنيش دائرهسنده أصل صاحبلرى (يعنى مهدى و شاكردلرى)، جنابِ حقّڭ إذنيله گلير، او دائرهيى گنيشلنديرر و او تخملر سنبللهنير. بزلر ده قبريمزده سير ايدوب، اللّٰهه شكر ايدرز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بوگونلرده رموزاتِ ثمانيهيه عائد ايكى رسالهيى أهمّيتلى طلبهلره، بر يره گوندردم. يول قپاندى، گيتمهدى. او ايكى رسالهيى تكرار دقّتله مطالعه ايتدم. فكرًا ديدم كه: "بو ذوقلى و گوزل و مراقلى، شيرين بر مقصده گيدن بو توافقلى يولده نه ايچون سوق ايديلمهدن پرده ايندى، باشقه يولده سوق ايديلدك، چاليشديريلدق."
بردن إخطار ايديلدى كه: او غيبى أسرارى آچاجق اولان مسلكدن يوز درجه داها أهمّيتلى و قيمتلى و عمومى إحتياجه مدار و هركس بو زمانده اوڭا شدّتله محتاج و إسلاميتڭ تمل طاشلرى اولان حقائقِ ايمانيه خزينهسنه خدمت ايتمگه و إستفادهيه ضرر
— 236 —
گلهجكدى. چونكه او أسرارِ غيبيه، ذوقلى و مراقلى اولديغى ايچون نظرى كندينه چكهجكدى. أڭ بيوك و أڭ يوكسك مقصد اولان حقائقِ ايمانيهيى، ايكنجى درجهده بيراقهجقدى. اونڭ ايچون ايدى كه، سورهِٔ اِذَا جَاءَ نَصْرُ اللّٰهِ رمزنده، أسرارِ غيبى گوستريلدى؛ بردن قپاندى، پرده ايندى. هم بو سرّ ايچون ايدى كه، او يولده إستخدام ايديلمدك، يالڭز او مسلكِ توافقيهنڭ ترشّحاتندن رسالهِٔ نورڭ حقّانيتنه بر إمضا و جزالتنه بر زينت و حروفِ قرآنيهنڭ إنتظامندن و وضعيتندن تظاهر ايدن بر نوع إعجاز چيقدى. داها او يولده چاليشديريلمدق.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
رؤيا حقّنده إسپارطهيه گوندريلن بر فقرهدر.
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
هديهڭز قسطمونىيه گلهجگى آننده رؤياده گوردم كه؛ بزلره بر فرمانِ شاهانه معنوى بر جانبدن گلييور، كمالِ حرمتله أللرنده طوتوب بزه گتيرييورلر. بز باقدق كه؛ او فرمانِ عالى، قرآنِ عظيم الشان اولارق چيقدى. او حالده بو معنا قلبه گلدى: قرآن يوزندن رسالة النورڭ شخصِ معنويسى و بز شاكردلرى، بر ترفيع و ترقّى فرماننى عالمِ غيبدن آلاجغز.
شيمدى تعبيرى ايسه؛ او فرمانى تمثيل ايدن معصوملرڭ قلميله معنوى تفسيرِ قرآنىيى آلديغمزدر. بو رؤيانڭ شيمديكى تعبيرى چيقمهدن بر ايكى ساعت أوّل، فيضى ايله أمينڭ گوستردكلرى تعبير دخى حقدر، أهمّيتليدر.
هم بو مدارِ سُرور و فرح اولان هديهِٔ نوريهيى، بر حسِّ قبل الوقوع ايله بنم روحم تام حسّ ايتمش، عقله خبر ويرمهمش ايدى كه او گلمهدن ايكى گون أوّل، فيضى
— 237 —
و أمينڭ فقرهسنده بيان ايديلن رؤيايى گورديگم گيجهنڭ گوننده، صباحدن آقشامه قدر و ايكنجى گوننده قسمًا، هيچ گورمهديگم بر طرزده بر سَوينج، بر سُرور حسّ ايدوب متماديًا بر بهانه ايله فرحمى إظهار ايدوب، اوتوز قرق دفعه تبسّم ايله گولدم. هم بن هم فيضى تعجّب و حيرت ايتدك. اوتوز گونده بر دفعه گولمهين، بر گونده اوتوز دفعه گولمك بزلرى حيرتده بيراقدى.
شيمدى آڭلاشيلدى كه؛ او سُرور، او سَوينج، مذكور معنوى فرمانى تمثيل ايدن معصوملرڭ و اُمّيلرڭ قلملرينڭ يازيلرى نسلِ آتينڭ صحائفِ حياتلرينه، عالمِ إسلامڭ صحيفهِٔ مقدّراتنه و أهلِ ايمانڭ إستقبالنڭ دفترلرينه نشرِ أنوار ايدهجكلرينڭ و او معصوملرڭ خالص و صافى عمللرى و خدمتلريله صحيفهِٔ أعمالمزده حسناتلرينى يازوب قيد ايتمهسنڭ و رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ إستقبالنڭ مقدّراتنى مسعودانه إدامهسنڭ خبرينى ويرن او هديهدن، و داها گلمهدن گلييوردى. بن او عظيم يكوندن حصّهمه دوشن بيڭدن بر جزئنى روحًا حسّ ايتمش ايدم كه، بنى مسرورانه هيجانه گتيرمشدى.
أوت بويله يوزر معصوملرڭ مقبول عمللرى و ردّ ايديلمز دعالرى سائر قارداشلريمڭ دفترلرينه گچمهسى مِثللو، بنم گبى گناهكارڭ صحيفهِٔ أعمالنه دخى گيرمهسى، بيڭلر سُرور و سَوينج ويرهبيلير. بويله قراڭلق بر زمانده، بو آغير شرائط آلتنده بويله معصومانه و قهرمانانه چاليشمق ايچون بز، هم او معصوملرى هم او اُمّيلرى هم اونلرڭ معلّملرينى، هم پدر و والدهلرينى، هم كويليلرينى، هم آناطولىيى، هم مملكتلرينى تبريك ايدرز.
او مبارك معصوملرڭ و اُمّيلرڭ هر بريسنه برر خصوصى تشكّر و تبريكنامه يازمق أليمدن گلسه ايدى يازاجقدم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 238 —
أمين و فيضىنڭ إسپارطهلى قارداشلرينه گوندريلمش بر فقرهسيدر.
إسپارطهده بولونان قارداشلريمزه!
لطيف بر رؤيانڭ، قدره عائد بر مسئلهيى شهود درجهسنده بزه قناعت ويرديگى گبى، او لطيف رؤيانڭ ايكنجى پارچهسى، بزلره معنوى بر مژده و بشارت ويرديگى جهتله، سز قارداشلريمزه بيان ايدييورز. شويله كه:
استاديمز رؤياده گورويور كه: بن يعنى فيضى ايله برابر گزمگه چيقييورز. گيدركن، بردن استاديمزه سويلهيورم كه: بوراده بن آيينڭ تسبيحنى طوپلايهجغم. استاديمز ده باقييور كه، بياض ايپلر گبى طولاشمش بر شى گورويور. بو عجيب گولديرهجك سوزمدن و آيىيه تسبيح إسناد ايتمك وضعيتمدن چوق شدّتلى گولهرك اويانمش. اوياندقدن صوڭره ده گولمش. آقشامه قدر هيچ گورولمهمش بر طرزده، يگرمى اوتوز دفعه او حادثهِٔ نوميهيى گولهرك بنمله ملاطفه ايتدى. مناسبتى اولميان بعض شيلرله تعبيره چاليشدقسه ده، مناسبت طوتمهدى. صوڭره عين ايكنجى گونڭ عين ساعتنده بڭا بڭزهين بر دوست (كه، رؤياده استاديمه بنم صورتمده گورونمش) استاديمزڭ ياننه گلدى ديدى كه: "آيينڭ ياغنى طوپلايانلردن آلوب مؤذّن و تسبيح ياپان بر آدم توصيهسيله مهمّ بر آدمه، هر صباح خستهلق ايچون يوتمهسنى ناصل گورييورسڭز؟" استاديمز ده، رؤياده گولديگى گبى عين اويله گولمش. بردن رؤيا خاطرينه گلوب بو عجيب و عين عيننه تعبيرى كمالِ تعجّب و حيرتله قارشيلايوب، اوڭا ديمش: "صاقين إستعمال ايتمهسين."
يگرمى سكزنجى مكتوبڭ برنجى رسالهسنڭ آلتنجى نكتهسنده؛ رؤياىِ صادقه، قدرِ إلٰهى هر شيئى إحاطه ايتديگنه بر حجّتِ قاطعه حكمنده. استاديمز بيڭلر تجربه ايله گورديگى گبى، عينًا بو واقعه دخى بزلره شهود درجهسنده قطعى إثبات ايتدى كه؛ حادثات، وجوده گلمزدن أوّل مقدّردر، معلومدر، معيّندر. قدرِ إلٰهينڭ ميزانلريله گلييور دييه، بو ركنِ ايمانىيه بزه غايت قطعى بر نمونه اولدى.
— 239 —
هم رؤيانڭ ايكنجى طبقهسنده استاديمز دييور كه؛ اوڭا و رسالهِٔ نورڭ هيئتنه بر فرمان گلييور. بردن گلدى، او قدسى فرمان قرآن چيقدى. بونڭ تعبيرى، عين گونڭ عين تجربه ساعتنده، حزب الأكبرِ قرآنى اُميد ايديلمديگى او وقتده، آسيه خانمڭ خانهسنده تزيين ايچون گوندريلن حزب الأكبر يوز سنهلك گوزل بر قاب ايچريسنده، او قابڭ اوزرنده صيرما ايله پادشاهڭ مهمّ فرمانلردهكى طرّهِٔ شاهانه ايشلنمش گوردك. استاديمز ديدى كه: فرمان گلدى دييه قرآن چيقدى. شيمدى ده، قرآنڭ حزب الأكبرى گلدى. اوستنده فرمان طرّهسى بولونديغندن، رسالهِٔ النورڭ هيئتنه بشارتلى و مدارِ فيض و ترقّى و بر فرمانِ ربّانى حكمنه گچهجگنى رحمتِ إلٰهيهدن بكلرز. هم بو تعبيردن آز صوڭره سزلرڭ قيمتدار هديهلريڭزى آلدق كه، رؤيانڭ تام تعبيرى چيقدى. اوراده بولونان عموم قارداشلريمزه سلام، عرضِ حرمت ايدر، دعالريڭزى ايسترز.
رسالهِٔ النور شاكردلرندن
أمين، فيضى
٭ ٭ ٭
إسپارطهيه گوندريلن بر مكتوب
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
نماز تسبيحاتنڭ سرّينه گوره: ناصلكه نمازدن صوڭره تسبيح و ذكر و تهليل ايله ختمهِٔ معظّمهِٔ محمّديه (عصم) و ذكر و تسبيح ايدن و روىِ زمين قدر گنيش بر حلقهِٔ تحميداتِ أحمديه (عصم) دائرهسنه تصوّرًا و نيّةً گيرمك مدارِ فيوضات اولديغى گبى؛ بز دخى، رسالة النورڭ گنيش دائرهسنه و حلقهِٔ أنوارنده درس آلان و چاليشان بيڭلر معصوم لسانلرڭ و مبارك إختيارلرڭ دعالرينه و أعمالِ صالحهلرينه حصّهدار اولمق و آمين ديمك حكمنده اولان، طىِ مكان ايدهرك، غيابًا اوموز اوموزه، ديز ديزه بولونمق خياليله و نيّتيله و تصوّريله كنديمزى فوق الحدّ بختيار بيلييورز. خصوصًا آخر عمرمده بويله قيمتدار، معصوم، معنوى أولادلرى و يوزر عبد الرحمانلرى بولمق، بنم ايچون دنياده بر جنّت حياتى حكمنه گچييور.
— 240 —
گچن رمضانِ شريفده، خستهلق مناسبتيله، هر بر قارداشم بنم حسابمه بر ساعت چاليشماسنڭ بيوك بر نتيجهسنى عين الحقّ و حقّ اليقين گورديگمدن؛ بويله دعالرى ردّ ايديلمز معصوملرڭ و مبارك إختيارلرڭ و استادلرينڭ، بنم حسابمه اولان دعالرى و چاليشمالرى، بنم رسالهِٔ نوره خدمتمڭ اُخروى بر نتيجهِٔ باقيهسنى دنياده گوستردى.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
رسالهِٔ نورڭ كوچك و معصوم شاكردلرى
رسالهِٔ نورڭ كوچك و معصوم شاكردلرندن أللى آلتمش طلبهنڭ يازدقلرى نسخهلرى بزه ده گوندريلمش، بز ده او پارچهلرى اوچ جلد ايچنده جمع ايتدك. هم او معصوم شاكردلرڭ بعضلرينى إسملريله قيد ايتدك. مثلا:
عُمَر اون بش ياشنده، بكر طوقوز ياشنده، حسين اون بر ياشنده، حافظ نبى اون ايكى ياشنده، مصطفى اون درت ياشنده، مصطفى اون اوچ ياشنده، أحمد ذكى اون اوچ ياشنده، على اون ايكى ياشنده، حافظ أحمد اون ايكى ياشنده.. بو ياشده داها چوق چوجقلر وار، اوزون اولماسين دييه يازيلمادى.
ايشته بو معصوم چوجقلرڭ رسالة النوردن آلدقلرى درسلرينڭ و يازدقلرينڭ بر قسمنى بزه گوندرمشلر. بز ده اونلرڭ إسملرينى بر جدولده درج ايتدك. بونلرڭ بو زمانده بو جدّى چاليشمالرى گوسترييور كه: رسالة النورده اويله معنوى بر ذوق و جاذبهدار بر نور وار كه؛ مكتبلردهكى چوجقلرى اوقومغه شوقله سَوق ايتمك ايچون ايجاد ايتدكلرى هر نوع أگلنجه و تشويقلره غلبه ايدهجك بر لذّت، بر سُرور، بر شوق رسالة النور ويرييور
— 241 —
كه چوجقلر بويله حركت ايدييورلر. هم بو حال گوسترييور كه؛ رسالة النور كوكلهشييور. إن شاء اللّٰه، داها هيچ بر شى اونى قوپاراميهجق، أنسالِ آتيهده دوام ايدهجك.
عينًا بو معصوم كوچك شاكردلر گبى، رسالة النورڭ جاذبهدار دائرهسنه گيرن اُمّى إختيارلرڭ دخى قرق أللى ياشندن صوڭره رسالة النورڭ خاطرى ايچون يازىيه باشلايوب يازدقلرى قرق أللى پارچهيى، ايكى اوچ مجموعه ايچنده درج ايتدك. بو اُمّى إختيارلرڭ و قسمًا چوبان و أفهلرڭ بو زمانده، بو عجيب شرائط ايچنده هر شيئه ترجيحًا رسالهِٔ نوره بو صورتله چاليشمالرى گوسترييور كه: بو زمانده رسالة النوره أكمكدن زياده إحتياج وار كه؛ خرمانجيلر، چيفتجيلر، چوبانلر، يوروك أفهلرى حاجاتِ ضروريهدن زياده رسالهِٔ النوره چاليشمالرى، رسالة النورڭ حقّانيتنى گوسترييورلر.
بو جلدده آز سائر آلتى جلدِ آخَرده معصوملرڭ و إختيار اُمّيلرڭ يازيلرينڭ تصحيحنده چوق زحمت چكدم؛ وقت مساعده ايتمييوردى. خاطريمه گلدى و معنًا دينيلدى كه: صيقيلمه! بونلرڭ يازيلرى چابوق اوقونمديغندن، عجلهجيلرى يواش يواش اوقومغه مجبور ايتديگندن، رسالهِٔ نورڭ غدا و طعام حكمندهكى حقيقتلرندن هم عقل، هم قلب، هم روح، هم نفس، هم حسّ، حصّهلرينى آلابيليرلر. يوقسه يالڭز عقل جزئى بر حصّه آلير، اوتهكيلر غداسز قالابيليرلر. رسالهِٔ نور، سائر علملر و كتابلر گبى اوقونماملى. چونكه اوندهكى ايمانِ تحقيقى علملرى، باشقه علملره و معرفتلره بڭزهمز. عقلدن باشقه چوق لطائفِ إنسانيهنڭ ده قوت و نورلريدر.
الحاصل: معصوملرڭ و اُمّى و إختيارلرڭ نقصان يازيلرنده ايكى فائده وار:
برنجيسى: تأنّى و دقّتله اوقومغه مجبور ايتمكدر.
ايكنجيسى: او معصومانه و خالصانه صميمى و طاتلى ديللرندن، درسلرندن رسالهِٔ نورڭ شيرين و درين مسئلهلرينى لذّتلى بر حيرتله ديڭلهمك و درس آلمقدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 242 —
إسپارطهيه گوندريلن بر فقرهدر
رسالة النور كندى صادق و ثباتكار شاكردلرينه قزانديرديغى چوق بيوك كار و قزانج و پك چوق قيمتدار نتيجهيه مقابل فيآت اولارق، او شاكردلردن تام و خالص بر صداقت و دائمى صارصيلماز بر ثبات ايستر. أوت رسالة النور اون بش سنهده مدرسهده قزانيلان قوّتلى ايمانِ تحقيقىيى، اون بش هفتهده و بعضلره اون بش گونده قزانديرديغنه، يگرمى سنهده يگرمى بيڭ ذات تجربهلريله شهادت ايدرلر.
هم إشتراكِ أعمالِ اُخرويه دستوريله، هر بر شاكردينڭ، هر بر گونده بيڭلر خالص لسانلريله ايديلن مقبول دعالرى و بيڭلر أهلِ صلاحتڭ ايشلدكلرى أعمالِ صالحهنڭ مِثل ثوابلرينى قزانديروب، هر بر حقيقى، ثابت و ثباتكار شاكردلرينى عملجه بيڭلر آدم حكمنه گتيرديگنى؛ كرامتكارانه و تقديركارانه إمامِ علىنڭ اوچ إخبارى و كرامتِ غيبيهِٔ غوثِ أعظمدهكى تحسينكارانه و تشويقكارانه بشارتى و قرآنِ معجز البيانڭ قوّتلى إشارتله، او خالص شاكردلر أهلِ سعادت و أهلِ جنّت اولاجقلرينى مژدهسى پك قطعى إثبات ايدرلر. ألبته بويله بر قزانج، اويله بر فيآت ايستر.
مادام حقيقت بودر. رسالهِٔ نور دائرهسنڭ ياقيننده بولونان أهلِ علم و أهلِ طريقت و صوفىمشرب ذاتلر، اونڭ جرياننه گيرمك و علم و طريقتدن گلن سرمايهلريله اوڭا قوّت ويرمك و گنيشلنمسنه چاليشمق و شاكردلرينى تشويق ايتمك و بر بوز پارچهسى اولان أنانيتنى، تام بر حوضى قزانمق ايچون، او دائرهدهكى آبِ حيات حوضنه آتوب أريتمك گركدر و ألزمدر. يوقسه باشقه بر چيغير آچمقله هم او ضرر ايدر، هم بو مستقيم و متين جادّهِٔ قرآنيهيه بيلميهرك ضرر ويرر؛ بلكه زندقهيه بيلميهرك بر نوع يارديم حسابنه گچر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 243 —
لطيف بر توافقه إشارت ايدن بر فقرهدر
اوتوز آلتى ياپراقدن عبارت و إمامِ علىنڭ فوق العاده تقديرينه مظهر اولان اوتوز ايكنجى سوزڭ كندى كندينه گلن بش بيڭ يدى يوز اون بش (٥٧١٥) توافقى، رسالة النورڭ بو حواليدهكى غايت مهمّ بر طلبهسى اولان أحمد نظيفڭ نسخهسنده چيقمشدر. ديمك او رسالهنڭ خطِّ حقيقيسنه راست گلمش كه، بو خارقه كرامتى گوسترمشلر.
هم ايكى خسروى رسالهِٔ نور دائرهسنه و بكر صدقىيه كرامتنى گوستروب ايمانه گتيرن و طلسمِ كائناتڭ اوچده بريسنى حلّ ايدن، اون بش ياپراقدن عبارت اولان اوتوزنجى سوز ينه قهرمان نظيفڭ نسخهسنده تكلّفسز اوچ بيڭ سكز يوز اوتوز بش (٣٨٣٥) توافقى؛ بز گوزيمزله بو كرامتِ توافقيهِٔ نوريهيى گوردك.
(حاشيه): بو رسالهده ألفلرڭ مجموعى يوز قرق درت (١٤٤) چيقمش؛ تام تامنه "سعيد" اولوب مؤلّفنڭ إمضاسنى گوسترييور.
خليل، حلمى، صلاح الدين، أمين، فيضى، سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
حافظ مصطفىنڭ بر فقرهسيدر
عزيز استادم!
او جريانڭ هجومى آننده كويمزده ناحيه مديرى و داها ظاهرًا مهمّ مأمورلر بولونديغى حالده، شفاهًا إسملريمزله إخبار ايدوب تحرّى ايتديرمك ايستدكلرى حالده، حضرتِ أسد اللّٰه على كرم اللّٰهُ وَجْهَهُ و غوثِ أعظم گبى چوق معنوى استادلريمزڭ
— 244 —
معنوى يارديملريله عقيم قالوب؛ حتّى او مأمورلرى عليهمزه دگل، لهمزه معنوى ضربهلريله چويرديلر.
اَلْفُ اَلْفِ اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
مكتوبى مطالعه ايتدك. عجيبدر كه، بزم قصوريمزدن و اوفاجق إحتياطسزلغمزدن گلن او تأثيرسز جريانى خبر ويرييور گوردك. چونكه "بر قسم عوامِ ناس و بدعهلره تابع بر قسم علماءِ ظاهر، حقيقةً كنديلرينڭ پيس و ضلالت باتاقلغندن گيدن يوللرنده آرقداشلق ايتمهين و بر جادّهِٔ كبرايى بولان رسالة النور شاكردلرينى ذمّ ايدييور" دييه سزدن گلن او مكتوب خبر ويرييوردى. حقيقةً اويله اولدى. مكتوبدن بر گون صوڭره، مراقى موجب اوزريمزده هيچ بر تأثير قالمادى.
طلبهڭز
حافظ مصطفى
٭ ٭ ٭
أمين و فيضنڭ إسپارطهدهكى قارداشلرينه يازديغى بر فقرهدر
أوت إسپارطهده بولونان قارداشلريمزڭ خبر ويردكلرى بو أهمّيتلى حادثهِٔ تعرّضيهيه تشبّث وقوعى زماننده مخابرهمز كسيلديگى حالده، متماديًا هر وقت استاديمز، عين تعرّضه معروض بولونويورز گبى بزى، (يعنى فيضى و أمينى) ايقاظ ايدييوردى: "دقّت ايديڭز، درت جهتله بزه تعرّض وار. دمير گبى ثبات ايديڭز. بر خلط ايدهمزلر." بز ده باقييوردق كه؛ بزده بر شى يوق، حسّ ايتمييوردق.
هم او غيبى حادثهيى بَرطرف ايتمك ايچون، مطابق بر مكتوب بزه يازديردى، سزه گوندرلدى.
رسالهِٔ نور شاكردلرندن
أمين، فيضى
٭ ٭ ٭
— 245 —
خلوصى بگڭ بر فقرهسيدر
لاحقهنڭ بو دفعه إرسال بويوريلان قسمنى آلدم. لَهُ الْحَمْد قدسى وظيفهده إستخداممز دوام ايدييور. حقيقةً إنسان، سيّدينڭ متنوّع خدمتلر آراسنده بويله نورلى و نورانى خدمتده بولونديرماسنى حسّ ايدنجه، ذاتًا اجرتنى پشين آلان بر كوله اولديغنى ده نظرِ دقّته آلنجه، بتون ذرّاتِ كائنات قدر ديل ايله حمد ايتمك ايستهيور. يعنى قلبنده يانان الحمد ِللّٰه قنديلى، هر شيئى مسبّح و حامد گوسترييور و گوزل بر نيّتله، او حامدلرڭ حمدينى و مسبّحلرڭ تسبيحنى و او شاكرلرڭ شكرينى برابرجه سيّدينه تقديمه بر إشتياق حسّ ايدييور.
نورلى و قدسى مكتوبلريڭز يكديگرينى تعقيب ايتدكجه، حقيقةً تحقيقى ايمانڭ كماله طوغرى سيران ايتديگى گورولويور. بو عاجز قارداشڭز شبههسز بر صورتده ايمان ايتدم كه: شريعتِ غرّاءِ أحمديه عليه الصلاة والسلامڭ حقائقنه، روحنه نفوذ ايتمهنڭ أڭ قيصه، أڭ خطرسز، أڭ ذوقلى طريقى، رسالة النوره إنتسابلهدر.
أوت بختيار اودر و اوڭا ديرلر كه: رسالة النوره إنتساب ايتمش بتون مؤمنلرى كنديسنه تام حقيقى قارداش بيلوب بو ظلمتلى عصرده ايمانِ تحقيقى نوريله جادّهِٔ كبراىِ أحمديهيى (عصم) بولويور. نهايتسز شكللره، قاريشيقلقلره رغمًا بسم اللّٰه ايله آچيلان رسالة النور قپوسندن گيرنجه، طِفل ايكن "اُمّتى" ديين شفيعنى جدّى سومك، يعنى سنّتِ سنيهسنه إتّباع أيلهمهنڭ معجّل مكافاتى اولارق بولويور. هر أمرى ايشلركن، بو أمرى جانبِ حقدن بو أمّته گتيرنى؛ هر نهيى ياپمامغه جبر ايدركن، بو نهيى طرفِ إلٰهيدن بو أمّته گتيرنى دوشونه دوشونه، درسلرده گچديگى گبى، بتون عمر دقيقهلرى عبادت اولابيلير. و او حبيبِ خدا، او شفيعِ روزِ جزايى هر ايشنده نمونه ايتمك عزمندن متولّد محبّت، او حبيبڭ بولونديغى عالمه گوچمهيى سَوْديرهجك حاله گتيرييور و بويلهجه مُوتُوا قَبْلَ اَنْ تَمُوتُوا سرّى تظاهر ايدييور.
— 246 —
تذكّرِ موت ويا رابطهِٔ موت،
تَفَكُّرُ سَاعَةٍ خَيْرٌ مِنْ عِبَادَةِ سَنَةٍ
الحاصل: نه آراسهق، هپ رسالة النورده گونش گبى گورونويور. رسالة النور شاكردلرى دقّت ايتسهلر، داها بو فانى عالمده ايكن لواء الحمدِ أحمدى (عليه الصلاة والسلام) آلتنده بولوندقلرينى عنايتِ حق ايله آڭلارلر.
عاجزانه فهم ايدهبيلديگم شو آنده قلبمه گلن حقيقتلره إستنادًا دييهجگم كه: بو ضلالت و بدعهلرڭ و دينسزلگڭ طاعون و وبادن داها زياده و داها شدّتلى سارى علّتلرينه قارشى رسالة النورڭ گتيرديگى و تعليم و تفهيم ايتديگى چوق حقيقتلردن سنّتِ أحمديهيه (عصم) تمسّك درسنى أڭ حقيقى اولارق آلان، رسالة النور شاكردلريدر. اونلر بو تمسّك و إنتسابلرينڭ، ايكى كرّه ايكى درت ايدر قطعيتنده مظهر اولدقلرى عنايتِ ربّانيه شهادتيله، معجّل مكافاتلرينى گورويورلر. يعنى بوراده سنّتى ايله ضلالت و بدعت و دينسزلك آتشلرندن قورتاران، منسوب اولديغمز شريعتڭ مبلّغى؛ بوراده خلاص و مقاومتله، آخر حياتمزده ايمان ايله، حشرِ أكبرده شفاعتيله إن شاء اللّٰه أبدى سَوينديرهجكدر دييورلر، دييهبيليورلر.
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
مادام كه بويله اولمشدر؛ او حالده شبههسز رسالة النورڭ إنتشارندهكى مقصد، شو زمانڭ إنسانلرينه تحقيقى ايمانى درس ويرمك، متحيّرلرينى قورتارمق، متحرّيلرينى تقويه و ترصين ايتمك، زندقه و أهلِ إلحادى إسكات و إلزام ايتمكدر. امّا فتنه آتشلرى آفت حالنى آلان بو زمانده، جام ايله ألماسڭ برابر صاتيلديغى بر چارشوده بو مبارك نورلرى، يعنى شاننده
اِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ اِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ
بويوريلان قرآنِ معجز البيانڭ حقيقى تفسيرلرى اولان رسالة النورڭ حقارتدن صيانتى ايچون، هم سِرًّا تَنَوَّرَتْ سرِّ تنويرينى رحيم و كريم ربّمز إراده و تقدير بيورمش.
رسالهِٔ نور شاكردلرندن
خلوصى
٭ ٭ ٭
— 247 —
خليل إبراهيمڭ رسالهِٔ نوره خطابًا يازديغى بر فقرهدر.
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ عَلَى الرِّسَالَةِ النُّورِيَّةِ
شموسِ قرآنڭ أنوارلرندن إنعكاس ايدن أجرامِ علويه، سيّارات و ثوابتِ كوكبيه و أزهارِ مزيّنهِٔ روضهِٔ صفائيه و حقائقآشنا ايله مملو درِّ مكنونه،
اَلْمُؤَيَّدُ بِالدَّلَائِلِ الْعَقْلِيَّةِ وَ التَّسْلِيمِيَّةِ
اولان رسالهِٔ نوريه، أسرارِ كتاب اللّٰه، عالمى ضيالانديردى و إن شاء اللّٰه دائمى ضيالانديرهجقدر. و اويله بر شاه أثردر كه، سلفِ صالحينڭ أثرلرينڭ صوڭنده گلمكله هپسندن ايلريدهدر. اويله مبذول بر فيض وار كه، أڭ ظلمتلى قلبلرى دخى نورِ ايمان ايله نورلانديرر. و اويله بر معرفتِ إلٰهيهيى سرد و بيان أيلر كه، كورلره بيله گوستردى.
او بنم گوزيمڭ نورى، قلبمڭ سرورى، گوڭلمڭ بلبلى، روحمڭ غداسى، لطائفمڭ إنجلاسى، جانمڭ جانى... بن اونڭ هر بر حقيقتنه بيڭ جان ويرسهم، إن شاء اللّٰه بر جانه مقابل باقيده بيڭ جان آلاجغم. او بنم قبرده أنيسم، برزخده رفيقم و ميزانده أعمالم، صراطده براقم، جنّتده يولداشم...
بن اونڭ حقّنده ناصل تعريف ايدهبيليرم؟ يگرمى سكزنجى مكتوبده سرد ايديلن
وَ مَا مَدَحْتُ مُحَمَّدًا بِمَقَالَتِى ٭ وَ لٰكِنْ مَدَحْتُ مَقَالَتِى بِمُحَمَّدٍ
فحواسنجه بن ده ديرم:
وَ مَا مَدَحْتُ رِسَالَةَ النُّورِ بِمَقَالَتِى ٭ وَ لٰكِنْ مَدَحْتُ مَقَالَتِى بِرِسَالَةِ النُّورِ
هم نه حدّمه دوشمش كه، او منشورِ قرآندن بحث ايدهيم! اولسه، اولابيلسه بو فقير، اوندن إستشفاء و إستشفاع و إستفاضه ايدهبيلير. شويله كه:
گَرْ نَه خَواهِى دَادْ نَه دَادِى خَواهْ
قاعدهسنجه رضاىِ بارىنڭ كنديسندن خوشنود و راضى اولماسنى ايسترز. و اونڭ نوريله دنياده بتون عالمِ إسلامڭ
— 248 —
نورلانماسنى ايسترز. و طلبهلرينڭ دنياده برر آرسلان و آخرتده برر سلطان اولماسنى و لواء الحمد سنجاغنڭ آلتنده، اوڭده استاديمزله، بتون طلبهلريله وارمق ايسترز.
الحاصل: ايستهمهسنى بيلمديگم ايچون مادّى و معنوى بتون رزق و إحتياجلريمزڭ ويريلمهسنى، استاديمڭ ايستهمهسنى ايسترز. اوراده بولونان قارداشلريمزڭ، باشده استاديمز اولارق، جملهسنه آيرى آيرى سلاملرله صحّت و عافيتده بَرْدوام اولماسنى ايسترز.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
طلبهڭز
خليل إبراهيم
رسالهِٔ نورڭ مهمّ أركانندن بولونان و بو عينِ حقيقت اولان مكتوبنى بزلره گوندرن خليل إبراهيم قارداشمزڭ سوزلرينى عاجز لسانم سويلهمگه و عاطل قلمم يازمغه مقتدر دگلسه ده، هر خصوصده بو مبارك قارداشمزڭ فكرينه بتون روح و جانمله إشتراك ايدييورم. هم قلبمه باقييوردم؛ بو مكتوبى يازاركن لسانمه ترجمان اولاميان قلبم ده عينًا بو مدحه معنًا إشتراك ايدوب برابر او قارداشمله سويلر گبى حسّ ايدوب تلذّذ ايدردم. أگر سويلهيهبيلسه ايدم، بن ده بويله سويلردم.
فيضى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بو يڭى حادثهِٔ تعرّضيهدن متأثّر اولمايڭز. چونكه مكرّر تجربهلرله، رسالة النور عنايت آلتندهدر. هيچ بر طائفه، شيمدىيه قدر بويله أهمّيتلى خدمتده بزلر قدر آز مشقّت ايله قورتولان اولمامش.
— 249 —
هم گچن رمضاندهكى خستهلغم و أسكيشهردهكى مصيبتمز گبى چوق واقعهلرله ظاهرى صيقنتيلى مشقّتلى حالات آلتنده رسالة النورڭ فائدهسنه عائد إنكشافاتى و داها تأثيرلى فتوحاتى گورولمش. إن شاء اللّٰه، بو صيقنتيلى حادثه دخى، منافقلرڭ عكسِ مقصوديله، رسالة النورڭ فتوحاتى باشقه مجرالرده تسهيله وسيله اولور.
بشنجى شعاع أللرينه گچمهسى أهمّيتليدر. فقط بونده بر حكمت وار. بلكه اونلره كندى مسلكلرينى بيلديرمك و جهنّمه گيدهنڭ ماهيتنى بيلمك ايچون، فوق العاده و إقتداريمز خارجنده بر قضاءِ إلٰهى، دييه جنابِ حقّڭ حكمتنه و عنايتنه و حفظنه إعتماد ايدوب، مراق ايتمهيڭز.
هم سز، هم اونلر بيلسينلر كه، صدقه بلايى دفع ايتديگى گبى؛ رسالة النور آناطوليدن، خصوصًا إسپارطه و قسطمونيدن آفاتِ سماويه و أرضيهيى دفع و رفعنه وسيلهدر. أوت صبرينڭ
يَا اَرْضُ ابْلَعِى...وَاسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِىِّ الخ
آيتندن إستخراج ايتديگى معنا، حقدر و مطابقدر.
أوت رسالهِٔ نور، سفينهِٔ نوح گبى آناطولىيى جبلِ جودى حكمنه گتيروب، كُرهِٔ أرضڭ يانغينندن و طوفانندن قورتولمسنه سببدر. چونكه ضعفِ ايماندن گلن طغيان، أكثرى مصيبتِ عامّهيى جلب ايتديگى گبى؛ ايمانى فوق العاده قوّتلنديرن رسالة النور، او مصيبتِ عامّهيى دائرهسنڭ خارجنه بيراقمغه رحمتِ إلٰهيه طرفندن وسيله اولدى. بو أهلِ ايمان، بو آناطولى خلقى رسالة النوره گيرمهسهلر ده ايليشمهسينلر. أگر ايليشسهلر؛ ياقينده بكلهين يانغينلر، طوفانلر، طاعونلرڭ إستيلاسنه اوغرايهجقلرينى دوشونسونلر، عقللرينى باشلرينه آلسينلر. مادام بز اونلرڭ دنيالرينه قاريشمييورز، اونلر ده بزم بو درجه آخرتمزه قاريشمالرى اونلره فلاكت گتيرمك إحتمالى قويدر.
ايشته بو سكز آيدر، خصوصًا بو هيجان ويرن بو حادثهلرله برابر؛ شيمدى يانمده بولونان فيضى، أمين ايله و بتون دوستلر شاهددر كه، بو سكز آى ظرفنده بر تك دفعه، نه حربِ عمومى، نه ده سياستى صورمامشم. و اوطهمده ايشيديلن راديويى ده، اوچ سنهدر ديڭلهمدم. حالبوكه بن، بيڭلر آدم قدر دنيايه باقمق مناسبتم وار. ديمك بزه
— 250 —
ايليشن، طوغريدن طوغرىيه ايمانه تجاوز ايدر. اونلرى، جنابِ حقّه حواله ايدييورز. هم أهلِ سياستله هيچ بر مناسبتمز اولماديغى حالده، قطعى بيلسينلر كه؛ بو مملكتده، بو عصرده، بو ملّتى آنارشيلكدن، تردّى و تدنّئِ مطلقدن قورتارهجق يگانه چاره، رسالة النورڭ أساساتيدر.
بو حادثهده صيقنتى چكن معصوملر و استادلرى بيلسينلر كه؛ آغير شرائط آلتنده بر ساعت نوبت، بر سنه عبادت و بر ساعت حقيقى تفكّرِ ايمانى، بر سنه طاعت حكمنه گچديگى گبى، إن شاء اللّٰه اونلرڭ صيقنتيلرى ده اويله ثوابه مدار اولور. اونلر ده، مراق ايدوب تأثّر ايله دگل، فرح و سُرور ايله قارشيلامالى. فقط حضرتِ إمامِ على رضى اللّٰه عنهڭ ايكى كره سِرًّا بَيَانَةً ٭ سِرًّا تَنَوَّرَتْ ديمهسنه بناءً، بز هر وقت إحتياطلى اولمق و تام صاقينمق وضعيتنى محافظه ايتمگه مكلّفز.
رسالهِٔ نورڭ منسوبلرى، شعور و إختيارلرى خارجنده بربريله مناسبتدار، بربرينڭ حادثهلريله علاقهدار اولديغنه بر دليل ده بوگونلرده اولدى. شويله كه:
اورادهكى حادثهنڭ وقوعندن بوگونه قدر، بورادهكى مختلف طبقهلردهكى طلبهلرڭ وضعيتلرى، أهمّيتلى بر حادثه يوزندن دگيشمش گبى چكينمك و منافقلرڭ نظرينى كنديلرينه و بزلره جلب ايتمهمك ايچون توقّف دورهسى گچدى. هم نظيف گبى بر چوق ذاتڭ رؤيالرينڭ تعبيرلريله، سزڭ حادثهڭز اولديغنى آڭلادق.
عموم قارداشلريمزه برر برر خصوصًا مصيبتزدهلره سلام و دعا ايدييورز. جنابِ حق اونلرى چابوق قورتاروب (حاشيه): بو دعا خارقه بر صورتده قبول اولدى، پك چابوق قورتولديلر. وظيفهلرينڭ باشلرينه گچيرسين، آمين.
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 251 —
رسالهِٔ نورڭ مهمّ بر ركنى اولان حافظ علىنڭ (رح) فقرهسيدر
عزيز استادم أفنديم!
"بو عجيب زمانڭ أڭ بيوك تهلكهسى، حديثِ شريفله ثابت اولان آخر زمانده چوق أهلِ سفاهت و غفلت دنيادن ايمانسز چيقمق يارهسنى لسانِ قرآنِ معجز البيانله، قبره ايمان ايله گيرمك علاجيله تداوى ايدن رسالة النور شاكردلرينه بر حجّتِ قاطعه بخش ايدن رسالة النوره خدمت، عجبا عاجز إنسانلرڭ جزئى و فضلِ إلٰهى ايله خدمتلرى ناصل مقابله ايدر؛ بلكه هر ايكى جهتله بر فضلِ إلٰهيدر." بيان بيورلدقدن صوڭره، ناصل گيجهنڭ ظلماتنده يانان بر نور و بر ضيا لسانِ حالِ شوقيله بتون روح صاحبلرينى، حتّى أڭ كوچك پروانهلرى دخى ظلماتدن نوره چاغيروب چيقارديغى گبى، رسالة النور دخى لسانِ حال و قال ايله، شريعت قلنجيله معنًا إعدام اولمامش و ظلماتده بوغولوب ئولمهمش أهلِ علم و أهلِ طريقتى دعوت ايتمهسى، اونڭ رحيم إسمنه مظهريتى شأنندندر.
ايكى خاطرهدن برنجيسى: إختياره خانملر حقّنده و هر زمانده نفوذينى و قطعى تأثيرينى گورديگمز حديثِ شريفڭ بيان بيورلماسى، بزلرى و چوق علاقهدار قادينلرى سَوينديردى. جنابِ حق سزدن أبدًا راضى اولسون، آمين!
ايكنجى خاطره: غفلت سائقهسيله ويا گوزسز، أل يارديميله بعضلرڭ ألماس يرينه جام پارچهسى آلديغى گبى، سعادتِ أبديه دكّانى اولان رسالة النوردن سعادتِ دنيويه آرامغه گلنلرى ايقاظ و إرشاد فقرهلريڭز، گيجه - گوندوز يول گوزلهين عموم رسالة النور شاكردلرينى مسرور أيلدى.
طلبهڭز
حافظ على (رح)
٭ ٭ ٭
— 252 —
مصطفىلر، كوچك على، مبارك و منوّر قارداشلر!
مكتوبڭز، بيوك علىنڭ مكتوبى گبى عجيب بر حقيقتى بيان ايدييور. او حقيقت، رسالة النور حقّنده حقدر. فقط بنم حدّم دگل كه، او حدوده گيرهيم.
عُلَمَاءُ اُمَّتِى كَاَنْبِيَاءِ بَنِى اِسْرَائيِلَ
فرمان ايتمش. غوثِ أعظم شاهِ گيلانى (قس)، إمامِ غزالى (قس)، إمامِ ربّانى (قس) گبى هم شخصًا، هم وظيفةً بيوك و خارقه ذاتلر بو حديثى، قيمتدار إرشادلريله و أثرلريله فعلًا تصديق ايتمشلر. او زمانلر بر جهتده فرديت زمانى اولديغندن حكمتِ ربّانيه اونلر گبى فريدلرى و قدسى داهيلرى اُمّتڭ إمدادينه گوندرمش. شيمدى ايسه عين وظيفهيه، فقط مشكلاتلى و دهشتلى شرائط ايچنده، بر شخصِ معنوى حكمنده بولونان رسالة النورى و سرِّ تساند ايله بر فردِ فريد معناسنده اولان شاكردلرينى بو جماعت زماننده او مهمّ وظيفهيه قوشديرمش. بو سرّه بناءً، بنم گبى بر نفرڭ، آغيرلاشمش مشيريت مقامنده آنجق دمدارلق وظيفهسى وار.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
أوت بو عصرڭ أهمّيتلى و معنوى و علمى بر مرشدى اولان رسالة النورڭ هيئتِ مجموعهسى، سائر شخصى بيوك مرشدلر گبى كندينه موافق و حقيقتِ علميهسنه مناسب، بر قاچ نوعده و بِالخاصّه حقائقِ ايمانيهنڭ إظهارنده، إنتشارنده عظيم كرامتلرى اولديغى گبى؛ اوچ كرامتِ ظاهرهسى بولونان معجزاتِ أحمديه (عصم)، اوننجى سوز، يگرمى طوقوزنجى سوز و آيت الكبرا گبى چوق رسالهلرى دخى هر برى كندينه مخصوص كرامتلرى بولونديغنى چوق أمارهلر و واقعهلر بڭا قطعى قناعت ويرمش. حتّى سكراتده بولونان طلبهلرينه ايماننى قورتارمق ايچون مرشد گبى يتيشديگنه متعدّد واقعهلر شبهه بيراقمييور.
— 253 —
هم بر ساعت تفكّر، بر سنه عبادتِ نافله حكمنده... بر مثال "حزب الأكبردر" دييه مشاهده ايتدم و قناعت گتيردم.
بر سؤال جواب اولارق يازديغم بر فقرهيى، سزه ده فائدهسى اولور إحتماليله بيان ايدييورم. شويله كه:
أوليا ديوانلرينى و علمانڭ كتابلرينى چوق مطالعه ايدن بر قسم ذاتلر طرفندن صورولدى: "رسالهِٔ نورڭ ويرديگى ذوق و شوق و ايمان و إذعان اونلردن چوق قوّتلى اولماسنڭ سببى نهدر؟"
الجواب:أسكى مبارك ذاتلرڭ أكثرى ديوانلرى و علمانڭ بر قسم رسالهلرى ايمانڭ و معرفتڭ نتيجهلرندن و ميوهلرندن و فيضلرندن بحث ايدرلر. اونلرڭ زمانلرنده ايمانڭ أساساتنه و كوكلرينه هجوم يوق ايدى و أركانِ ايمان صارصيلمييوردى. شيمدى ايسه كوكلرينه و أركاننه شدّتلى و جماعتلى بر صورتده تعرّض وار. او ديوانلر و رسالهلرڭ چوغى خاص مؤمنلره و فردلره خطاب ايدرلر، بو زمانڭ دهشتلى تعرّضنى دفع ايدهمييورلر.
رسالهِٔ نور ايسه، قرآنڭ بر معنوى معجزهسى اولارق ايمانڭ أساساتنى قورتارييور و موجود و محكم ايماندن إستفاده جهتنه دگل، بلكه چوق دليللر و پارلاق برهانلر ايله ايمانڭ إثباتنه و تحقّقنه و محافظهسنه و شبهاتدن قورتارماسنه خدمت ايتديگندن؛ هركسه بو زمانده أكمك گبى، علاج گبى لزومى وار اولديغنى دقّتله باقانلر حكم ايدييورلر.
او ديوانلر ديرلر كه: "ولى اول، گور؛ مقاماته چيق، باق؛ نورلرى، فيضلرى آل."
رسالهِٔ نور ايسه دير: "هر كيم اولورسهڭ اول؛ باق، گور، يالڭز گوزيڭى آچ، حقيقتى مشاهده ايت، سعادتِ أبديهنڭ آناختارى اولان ايمانڭى قورتار."
— 254 —
هم رسالة النور، أڭ أوّل ترجماننڭ نفسنى إقناعه چاليشير، صوڭره باشقهلره باقار. ألبته نفسِ أمّارهسنى تام إقناع ايدن و وسوسهسنى تمامًا إزاله ايدن بر درس، غايت قوّتلى و خالصدر كه، بو زمانده جماعت شكلنه گيرمش دهشتلى بر شخصِ معنوئِ ضلالت قارشيسنده تك باشيله غالبانه مقابله ايدر.
هم رسالة النور، سائر علمانڭ أثرلرى گبى، يالڭز عقلڭ آياغى و نظريله درس ويرمييور و أوليا مِثللو يالڭز قلبڭ كشف و ذوقيله حركت ايتمييور؛ بلكه عقلڭ و قلبڭ إتّحاد و إمتزاجى و روح وسائر لطائفڭ تعاونى آياغيله حركت ايدهرك أَوْجِ أعلايه اوچار؛ تعرّض ايدن فلسفهنڭ دگل آياغى، بلكه گوزى يتيشهمديگى يرلره چيقار؛ حقائقِ ايمانيهيى كور گوزينه ده گوسترر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
معنوى بر إخطار ايله، بر ايكى اينجه مسئلهيى يازييورم:
برنجيسى:گچن سنه رمضانِ شريفده، أهلِ سنّتڭ سلامتى و نجاتى ايچون ايديلن پك چوق دعالرڭ شيمديلك آشكاره قبوللرى گورونمهمسنه خصوصى ايكى سبب إخطار ايديلدى:
برنجى سبب: بو عصرڭ عجيب خاصّهسندندر كه: ألماسى ألماس بيلديگى حالده، جامى اوڭا ترجيح ايدر. بو عصردهكى أهلِ ايمانڭ فوق العاده صافدرونلغى و دهشتلى جانيلرى عالىجنابانه عفو ايتمهسى؛ و بر تك حسنهيى و بيڭلر سيّئاتى ايشلهين و بيڭلر معنوى و مادّى حقوقِ عبادى محو ايدن آدمدن گورسه، اوڭا بر نوع طرفدار چيقماسيدر. بو صورتله أقلِّ قليل اولان أهلِ ضلالت و طغيان؛ صافدل طرفدار ايله أكثريت تشكيل ايدهرك، أكثريتڭ خطاسنه ترتّب ايدن مصيبتِ عامّهنڭ دوامنه و إدامهسنه بلكه تشديدينه قدرِ إلٰهىيه فتوا ويررلر؛ بز بوڭا مستحقز ديرلر. أوت ألماسى
— 255 —
بيلديگى حالده، يالڭز ضرورتِ قطعيه صورتنده شيشهيى اوڭا ترجيح ايتمگه رخصتِ شرعيه وار. يوقسه كوچك بر إحتياجله ويا طمع ويا خفيف بر قورقو ايله ترجيح ايديلسه؛ أبلهانه بر جهالت و خسارتدر، طوقاته مستحق ايدر. هم عالىجنابانه عفو ايتمك ايسه، يالڭز كندينه قارشى جنايتى عفو ايدهبيلير. كندى حقّندن واز گچسه حقّى وار؛ يوقسه باشقهلرينڭ حقوقنى چيگنهين جانيلره عفوكارانه باقمغه حقّى يوقدر، ظَلَمَهيه شريك اولور.
ايكنجى سبب: إذن اولماديغندن يازيلمادى.
ايكنجى مسئله:قارداشلرم! أسكيشهر حپسخانهسنده، آخر زمانڭ حادثاتى حقّنده گلن روايتلرڭ تأويللرى مطابق و طوغرى چيقدقلرى حالده، أهلِ علم و أهلِ ايمان اونلرى بيلمهملرينڭ و گورمهملرينڭ سرّينى و حكمتنى بيان ايتمك نيّتيله باشلادم؛ بر ايكى صحيفه يازدم، پرده قپاندى، گرى قالدى.
بو بش سنهده، بش آلتى دفعه عين مسئلهيه متوجّه اولوب موفّق اولامييوردم. يالڭز او مسئلهنڭ تفرّعاتندن بڭا عائد بر مسئلهيى بيان ايتمك إخطار ايديلدى. شويله كه:
حرّيتڭ بدايتنده، رسالة النوردن چوق أوّل، قوّتلى بر اُميد و إعتقاد ايله، أهلِ ايمانڭ مأيوسيتلرينى إزاله ايچون، "إستقبالده بر ايشيق وار، بر نور گورويورم" دييه مژدهلر ويرييوردم. حتّى حرّيتدن أوّل طلبهلريمه بشارت ايدردم. تاريخچهِٔ حياتمده عبد الرحمانڭ يازديغى گبى، سنوحات مِثللو رسالهلرده دخى "بن بر ايشيق گورويورم" دييه دهشتلى حادثهلره قارشى او اُميد ايله طايانوب مقابله ايدردم. بن ده هركس گبى او ايشيغى سياست عالمنده و حياتِ إجتماعيهِٔ إسلاميهده و چوق گنيش بر دائرهده تصوّر ايدييوردم. حالبوكه حادثاتِ عالم ايكى حربِ عمومى ايله بنى او غيبى إخبارده و بشارتده بر درجه تكذيب ايدوب اميديمى قيردى.
بردن بر إخطارِ غيبى ايله قطعى قناعت ويرهجك بر صورتده قلبمه گلدى كه: "جدّى بر علاقه ايله سنڭ أسكيدن بَرى تكرار ايتديگڭ "ايشيق وار، بر نور
— 256 —
گورهجگز" دييه مژدهلرڭ تأويلى و تفسيرى و تعبيرى، سزڭ حقّڭزده بلكه ايمان جهتيله عالمِ إسلام حقّنده دخى أهمّيتلى، رسالة النوردر. بو بر ايشيقدر كه، سنى شدّتلى علاقهدار ايتمش ايدى. و بو بر نوردر كه، أسكيده تخيّل و تخمينڭله گنيش دائرهده بلكه سياست عالمنده گلهجك مسعودانه و ديندارانه حالتلرڭ و وضعيتلرڭ مقدّمهسى و مژدهجيسى ايكن، بو معجّل ايشيغى او مؤجّل سعادت تصوّر ايدهرك، أسكى زمانده سياست قپوسيله اونى آرايوردڭ.
أوت اوتوز قرق سنه أوّل بر حسِّ قبل الوقوع ايله حسّ ايتدڭ. فقط ناصل قيرمزى بر پرده ايله سياه بر يره باقيلسه، قارهيى قيرمزى گورور. سن دخى طوغرى گوردڭ، فقط ياڭليش تطبيق ايتدڭ. سياست جاذبهسى سنى آلداتدى."
س ع
٭ ٭ ٭
أمين ايله فيضىنڭ استادلرينڭ غريب وضعيتنه و رسالهِٔ نورڭ عجيب أهمّيتنه دلالت ايدن بر سؤاللرى و استادلرينڭ اونلره و أمثاللرينه ويرديگى بر جوابدر:
سؤال:عالمِ إسلامڭ مقدّراتيله جدّى علاقهدار اولان بو جهان حربنڭ دهشتلى زمانلرنده أللى گون قدر، (شيمدى يدى سنهدن گچدى، عين حال دوام ايدييور. هيچ نه صورويور و نه ده مراق ايدر.) هر گون خدمتڭزده بولونان بزلردن بر دفعهجق صورماديڭز. عجبا بو بيوك حادثهدن داها بيوك ديگر بر حقيقت مى حكم ايدييور كه، بونى أهمّيتدن إسقاط ايدييور؛ ياخود اونڭله مشغول اولمانڭ بر ضررى مى وار؟. دييه استاديمزدن صوردق.
او ده الجواب دييور كه:أوت بو جهان حربندن داها بيوك بر حقيقت و داها أعظم بر حادثه حكم ايتديگى ايچون، شو جهان حربى اوڭا نسبةً چوق أهمّيتسز
— 257 —
دوشويور. چونكه بو جهان حربنده ايكى حكومت كُرهِٔ أرضڭ حاكميتى ايچون مرافعه و محاكمه دعواسنده بولونمالرى ايچنده ايكى معظّم دينڭ مصالحه و صلح محكمهسنه باريشمق دعواسى آچيلارق و دينسزلگڭ دهشتلى جريانى ده سماوى دينلرله مجاهدهِٔ عظيمهسى باشلاديغى هنگامده، نوعِ بشرڭ سوسيالست طبقهسيله بورژووالر طائفهسنڭ محكمهِٔ كبرالرنده آچيلان دعوالرندن چوق مهمّ اويله بر دعوا آچيلمش و اويله معظّم بر حقيقت ميدانه چيقمش كه، او دعوانڭ تك بر آدمه إصابت ايدن مقدارى بو جهان حربندن داها بيوكدر. ايشته او دعوا ده بودر كه:
شو زمانده هر بر مؤمن ايچون، بلكه هركس ايچون كُرهِٔ أرض قدر بر باقى تارلا و او تارلا باشدن باشه باغچهلر و قصرلرله مزيَّن أبدى بر ملك آلمق ويا او ملكى غائب ايتمك دعواسى آچيلمش. ديمك هر بر تك آدمڭ باشنه اويله بر دعوا آچيلمش كه؛ أگر إنگليز آلمان قدر ثروتى و قوّتى اولسه و عقلى ده وارسه، يالڭز او دعوايى قزانمق ايچون بتوننى صرف ايدهجك. ألبته بو دعوايى قزانمهدن أوّل باشقه شيلره أهمّيت ويرن، ديوانهدر. حتّى او دعوا او درجه تهلكهيه دوشمش كه، بر أهلِ كشفڭ مشاهدهسيله، بر يرده أجل ألندن ترخيص تذكرهسنى آلان قرق آدمدن بر آدم قزانهبيلمش، اوتوز طوقوزى غائب ايتمش.
ايشته بو أهمّيتلى، عظيم دعوايى قزانديرهجق و يگرمى سنهدن بَرى تجربهلر ايله اوندن سكزينه او دعوايى قزانديران بر دعوا وكيلى بولونسه؛ ألبته عقلى باشنده هر آدم، او دعوايى قزانديران اويله بر دعوا وكيلنى وظيفهيه سَوق ايدهجك اولان بر خدمته هر حادثهنڭ فوقنده أهمّيت ويرمگه مكلّفدر. ايشته او دعوا وكيلنڭ بو عصرده بريسى بلكه برنجيسى، قرآنِ معجز البيانڭ إعجازِ معنويسندن سوزولن و چيقان و تولّد ايدن رسالهِٔ نور اولديغنى بيڭلر اونڭ ايله او دعوايى قزانانلر شاهددر.
أوت بو كُرهِٔ أرضه مأموريتله گوندريلن هر إنسان، بوراده مسافر و فانى اولديغى و ماهيتى بر حياتِ باقيهيه متوجّه بولونديغى قطعيًا تحقّق ايتمشدر. او هر إنسان، بو زمانده حياتِ أبديهسنى قورتارهجق اولان إستناد نقطهلرى صارصيلديغندن بو دنياسنى و
— 258 —
ايچنده بتون علاقهدار أحبابنى أبدى ترك ايتمكله برابر، بو دنيادن بيڭلر درجه داها مكمّل بر باقى ملكى ده غائب ايتمك ويا قزانمق دعواسى باشنه آچيلمش. أگر ايمان وثيقهسى اولمازسه و براتى و سندى اولان إعتقادى صاغلام بر صورتده ألده ايتمزسه، او دعوايى غيب ايدر. عجبا بو غائب ايتديگى شيئڭ يرينى هانگى شى طولديرهبيلير؟
ايشته بو حقيقته بناءً، بنم و قارداشلريمڭ هر بريمزڭ يوز درجه عقلى و فكرى زيادهلشسه، بو معظّم وظيفهِٔ قدسيهنڭ خدمتنه آنجق كافى گلهبيلير. سائر مسئلهلره باقمق، بزه فضولى و مالايعنى اولور. يالڭز بو قدر وار كه، رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ بر قسمى اوتهكى دعوالر ايچنده بولونديغى و لزومسز و سببسز بعضًا بزه عقلسزلرڭ تجاوزلرى و تعرّضلرى زماننده ضرورت درجهسنده، ايستهميهرك موقّةً باقمشز.
هم بو حقيقى و پك بيوك دعوانڭ خارجندهكى دعوالره و بوغوشمالره علاقهدارانه فكرًا و قلبًا قاريشمق ضررليدر. چونكه بويله گنيش و سياسى و هيجان ويرن دائرهلره دقّت ايدن و اونلرله مشغول اولان بر آدم، قيصه بر دائره ايچنده وظيفهدار اولديغى أهمّيتلى خدمتلرندن گرى قالير ويا شوقى قيريلير. هم او گنيش و جاذبهدار سياست و بوغوشمه دائرهلرينه دقّت ايدن، بعضًا قاپيلير؛ وظيفهسنى ياپامديغى گبى، سلامتِ قلبنى و حسنِ نيّتنى و إستقامتِ فكرينى و خدمتندهكى إخلاصى غائب ايتمهسه ده او إتهام آلتنده قالابيلير. حتّى محكمهده بڭا بو نقطهدن هجوم ايتدكلرى زمان ديدم: گونش گبى حقيقتِ ايمانيه و قرآنيه، يردهكى موقّت ايشيقلرڭ جاذبهسنه تابع و آلَت اولماديغى گبى، او حقيقتى جدًّا طانييان، دگل كُرهِٔ أرضدهكى حادثاته، بلكه كائناته ده آلَت ايدهمز ديدم، اونلرى صوصديردم.
ايشته استاديمزڭ جوابى بيتدى، بز ده بتون قوّتمزله تصديق ايتدك.
رسالهِٔ نور شاكردلرندن
أمين، فيضى
٭ ٭ ٭
— 259 —
(بر مكتوبڭ پارچهسيدر. بو مقام مناسبتنه بناءً يازيلدى.)
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
صاقين، دنيا جريانلرى، خصوصًا سياست جريانلرى و بِالخاصّه خارجه باقان جريانلر سزى تفرقهيه آتماسين. قارشيڭزده إتّحاد ايتمش ضلالت فرقهلرينه قارشى سزى پريشان ايتمهسين!
اَلْحُبُّ فِى اللّٰهِ وَ الْبُغْضُ فِى اللّٰهِ
دستورِ رحمانى يرينه، اَلْعِيَاذُ بِاللّٰه
اَلْحُبُّ فِى السِّيَاسَةِ وَ الْبُغْضُ لِلسِّيَاسَةِ
دستورِ شيطانى حكم ايدهرك، مَلك گبى بر حقيقت قارداشنه عداوت و الخنّاس گبى بر سياست آرقداشنه محبّت و طرفدارلقله ظلمنه رضا گوستروب، جنايتنه معنًا شريك أيلهمسين.
أوت بو زماندهكى سياست، قلبلرى إفساد ايدوب عصبى روحلرى عذاب ايچنده بيراقير. سلامتِ قلب و إستراحتِ روح ايستهين آدم، سياستى بيراقمالى. أوت، شيمدى كُرهِٔ أرضده هركس يا قلبًا، يا روحًا، يا عقلًا، يا بدنًا گلن مصيبتدن حصّهدارلقدن، عذاب چكييور، پريشاندر. بِالخاصّه أهلِ ضلالت و أهلِ غفلت، مرحمتِ عموميهِٔ إلٰهيهدن و حكمتِ تامّهِٔ سبحانيهدن خبرسز اولديغندن، نوعِ بشره رقّتِ جنسيه، علاقهدارلق جهتيله كندى ألمندن باشقه نوعِ بشرڭ شيمديكى أليم و دهشتلى ألملريله دخى متألّم اولوب عذاب چكييور. چونكه لزومسز و مالايعنى بر صورتده وظيفهِٔ حقيقيهلرينى و ألزم ايشلرينى بيراقوب آفاقى و سياسى بوغوشمالره و كائناتڭ حادثهلرينى مراق ايله ديڭلهيهرك، قاريشهرق روحلرينى سرسم عقللرينى گوهزه ايتمشلر. ضرره راضى اولانه مرحمت ايديلمز معناسنده اَلرَّاضِى بِالضَّرَرِ لَا يُنْظَرُ لَهُ قاعدهِٔ أساسيهسيله شفقت حقّنى و مرحمت لياقتنى كنديلرندن سلب ايتمشلر. اونلره آجينميهجق و شفقت ايديلمز. و لزومسز باشلرينه بلا گتيرييورلر.
بن تخمين ايدييورم كه: بتون كُرهِٔ أرضڭ بو يانغيننده و فورطنهلرنده، سلامتِ قلبنى و إستراحتِ روحنى محافظه ايدن و قورتاران، بو مملكتده، رسالة النور دائرهسنه صداقتله گيرنلردر.
— 260 —
چونكه اونلر، رسالة النوردن آلدقلرى ايمانِ تحقيقى درسلرينڭ نوريله و گوزيله، هر شيده رحمتِ إلٰهيهنڭ ايزينى، ئوزينى، يوزينى گوروب، هر شيده كمالِ حكمتنى، جمالِ عدالتنى مشاهده ايتدكلرندن كمالِ تسليميت و رضا ايله، ربوبيتِ إلٰهيهنڭ إجراآتندن اولان مصيبتلره قارشى تسليميتله، گولهرك قارشيلايورلر، رضا گوسترييورلر. و مرحمتِ إلٰهيهدن داها ايلرى شفقتلرينى سورمييورلر كه، ألم و عذاب چكسينلر. ايشته بو حقيقته بناءً، دگل يالڭز حياتِ اُخرويهنڭ، بلكه دنيادهكى حياتڭ دخى سعادت و لذّتنى ايستهينلر، (حدسز تجربهلرله) رسالة النورڭ ايمانى و قرآنى درسلرنده بولابيلير و بولويورلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
أهمّيتلى بر خواجهنڭ استاد حقّنده زياده حسنِ ظنّنى تعديل ايتمك مناسبتيله أمين و فيضىنڭ او خواجهيه گوندردكلرى بر مكتوب
عزيز، صادق و محترم خواجه حشمت أفندى!
سزڭ، مجدّد حقّندهكى مكتوبڭزى حيرتله اوقودق، استاديمزه سويلهدك. استاديمز دييور كه:
"أوت بو زمانده هم ايمان و دين، هم حياتِ إجتماعيه و شريعت، هم حقوقِ عامّه و سياستِ إسلاميه ايچون، غايت أهمّيتلى بر مجدّد ايستر. فقط أڭ أهمّيتليسى، حقائقِ ايمانيهيى محافظه نقطهسندهكى تجديد، أڭ مقدّس و أڭ بيوگيدر. شريعت و حياتِ إجتماعيه و سياسيه دائرهلرى اوڭا نسبةً ايكنجى، اوچنجى، دردنجى درجهده قالييور.
روايتِ حديثيهده، تجديدِ دين حقّندهكى زياده أهمّيت ايسه، ايمانى حقائقدهكى تجديد إعتباريلهدر. فقط أفكارِ عامّهده و حياتپرست إنسانلرڭ نظرنده ظاهرًا گنيش و
— 261 —
حاكميت نقطهسنده جاذبهدار اولان حياتِ إجتماعيهِٔ إسلاميه و سياستِ دينيه جهتلرى داها زياده أهمّيتلى گورونديگى ايچون، او عدسه ايله او نقطهِٔ نظردن باقييورلر، معنا ويرييورلر.
هم بو اوچ وظائف بردن بر شخصده، وياخود بر جماعتده، بو زمانده بولونماسى و مكمّل اولماسى و بربرينى جرح ايتمهمسى پك اوزاق، عادتا قابل گورولمييور. آخر زمانده، آلِ بيتِ نبوينڭ جماعتِ نورانيهسنى تمثيل ايدن مهديده و جماعتندهكى شخصِ معنويده آنجق إجتماع ايدهبيلير. جنابِ حقّه حدسز شكر اولسون كه، بو عصرده رسالة النورڭ حقيقى شاكردلرينڭ شخصِ معنويسى، حقائقِ ايمانيه محافظهسنده تجديد وظيفهسنى ياپديرمشدر. يگرمى سنهدن بَرى او وظيفهِٔ قدسيهده تأثيرلى و فاتحانه نشرياتيله غايت دهشتلى و قوّتلى زندقه و ضلالت هجومنه قارشى تام مقابله ايدوب، يوز بيڭلر أهلِ ايمانڭ ايمانلرينى قورتارديغنى قرق بيڭ آدم شهادت ايدر.
امّا بنم گبى عاجز و ضعيف بر بيچارهنڭ، بويله بيڭلر درجه حدّمدن فضله بر يوكى يوكلنمك طرزنده، بيچاره شخصمى مدارِ نظر ايتمهملى" دييور و سزه سلام ايدييور. بز ده ذاتِ عاليڭزه و اورادهكى رسالة النور ايله علاقهدار اولانلره سلام ايدييورز.
رسالهِٔ نور شاكردلرندن
أمين، فيضى
٭ ٭ ٭
استاديمزڭ أهمّيتلى بر مكتوبيدر
غايت جدّى بر إخطار ايله بر حقيقتى بيان ايتمگه لزوم وار. شويله كه:
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
سرّيله أهلِ ولايت، غيبى اولان شيلرى بيلديريلمزسه بيلمزلر. أڭ بيوك بر ولى دخى، خصمنڭ حقيقى حالنى بيلمدكلرى ايچون، حقسز
— 262 —
اولارق مبارزه ايتمهسنى عشرهِٔ مبشّرهنڭ مابيْنندهكى محاربه گوسترييور. ديمك ايكى ولى، ايكى أهلِ حقيقت بربرينى إنكار ايتمكله مقاملرندن سقوط ايتمزلر. مگر بتون بتون ظاهرِ شريعته مخالف و خطا بر إجتهاد ايله حركت ايديلمش اوله. بو سرّه بناءً
وَ الْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَ الْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ
دهكى علوِّ جناب دستورينه إتّباعًا و عوامِ مؤمنينڭ شيخلرينه قارشى حسنِ ظنلرينى قيرمامقله، ايمانلرينى صارصيلمادن محافظه ايتمك و رسالهِٔ نورڭ أركانلرينڭ حقسز إعتراضلره قارشى حقلى فقط ضررلى حدّتلرندن قورتارمق لزومنه بناءً؛ و أهلِ إلحادڭ ايكى طائفهِٔ أهلِ حقيقتڭ مابيْنندهكى خصومتدن إستفاده ايدهرك، برينڭ سلاحيله، إعتراضيله اوتهكينى جرح ايدوب اوتهكينڭ دليللريله بريكينى چوروتوب ايكيسنى ده يره وورمق و چوروتمكدن إجتنابًا، رسالهِٔ نور شاكردلرى بو مذكور بش أساسه بناءً، معارضلره حدّت و تهوّرله و مقابلهِٔ بِالْمثل ايله قارشيلاماملى. يالڭز كنديلرينى محافظه ايچون مصالحهكارانه، مدارِ إعتراض نقطهلرى ايضاح ايتمك و جواب ويرمك گركدر.
چونكه بو زمانده أنانيت چوق ايلرى گيتمش. هركس، قامتى مقدارنده بر بوز پارچهسى اولان أنانيتنى أريتمييور، بوزمييور؛ كنديسنى معذور بيلييور، اوندن نزاع چيقييور. أهلِ حق ضرر ايدر، أهلِ ضلالت إستفاده ايدييور.
إستانبولده معلوم إعتراض حادثهسى ايما ايدييور كه؛ ايلريده، مشربنى چوق بگهنن بعض ذاتلر و خودكام بعض صوفىمشرب و نفسِ أمّارهسنى تام ئولديرمهين و حبِّ جاه ورطهسندن قورتولميان بعض أهلِ إرشاد و أهلِ حق، رسالة النور و شاكردلرينه قارشى كندى مشربلرينى و مسلكلرينڭ رواجنى و أتباعلرينڭ حسنِ توجّهلرينى محافظه نيّتيله إعتراض ايدهجكلر، بلكه دهشتلى مقابله ايتمك إحتمالى وار. بويله حادثهلرڭ وقوعنده، بزلره إعتدالِ دم و صارصيلمامق و عداوته گيرمهمك و او معارض طائفهنڭ ده رؤسالرينى چوروتمهمك گركدر.
— 263 —
فاش ايتمك خاطريمه گلمهين بر سرّى، فاش ايتمگه مجبور اولدم. شويله كه:
رسالهِٔ نورڭ شخصِ معنويسى و او شخصِ معنوىيى تمثيل ايدن خاص شاكردلرينڭ شخصِ معنويسى "فريد" مقامنه مظهر اولدقلرى ايچون، دگل خصوصى بر مملكتڭ قطبى، بلكه (أكثريتِ مطلقه ايله) حجازده بولونان قطبِ أعظمڭ تصرّفندن خارج اولديغى.. و اونڭ حكمى آلتنه گيرمگه مجبور دگل. هر زمانده بولونان ايكى إمام گبى، اونى يعنى قطبِ أعظمى، طانيمغه مجبور اولمايور. بن أسكيده رسالهِٔ نورڭ شخصِ معنويسنى، او إماملردن بريسنى ظن ايدييوردم. شيمدى آڭلايورم كه؛ غوثِ أعظمده قطبيت و غوثيتله برابر "فرديت" دخى بولونديغندن، آخر زماندهكى شاكردلرينڭ باغلانديغى رسالة النور، او فرديت مقامنڭ مظهريدر. گيزلنمگه لايق اولان بو سرِّ عظيمه بناءً، مكّهِٔ مكرّمهده دخى (فرضِ محال اولارق) رسالهِٔ النور عليهنده بر إعتراض قطبِ أعظمدن دخى گلسه؛ رسالهِٔ النور شاكردلرى صارصيلمايوب، او مبارك قطبِ أعظمڭ إعتراضنى إلتفات و سلام صورتنده تلقّى ايدوب، توجّهنى ده قزانمق ايچون، مدارِ إعتراض نقطهلرى او بيوك استادلرينه قارشى ايضاح ايله، أللرينى اوپمكدر.
أوت قارداشلرم؛ بو زمانده اويله دهشتلى جريانلر و حياتى و جهانى صارصهجق حادثهلر ايچنده، حدسز بر متانت و إعتدالِ دم و نهايتسز بر فداكارلق طاشيمق گركدر. أوت
يَسْتَحِبُّونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا عَلَى اْلٰاخِرَةِ
آيتنڭ سرِّ إشاريسيله؛ آخرتى بيلدكلرى و ايمان ايتدكلرى حالده، دنيايى آخرته سَوهرك ترجيح ايتمك و قيريلهجق شيشهيى باقى ألماسه، بيلهرك رضا و سَوينجله ترجيح ايتمك و عاقبتى گورمهين كور حسّياتڭ حكميله، حاضر بر درهم زهرلى بر لذّتى، ايلريده بر بطمان صافى لذّته ترجيح ايتمك، بو زمانڭ دهشتلى بر مرضى، بر مصيبتيدر. او مصيبت سرّيله، مؤمنلر دخى بعضًا أهلِ ضلالته طرفدار اولمق گبى دهشتلى خطاده بولونويورلر. جنابِ حق أهلِ ايمانى و رسالهِٔ نور شاكردلرينى بو مصيبتلرڭ شرّندن محافظه أيلهسين، آمين.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 264 —
سؤال:إشاراتِ قرآنيه رسالهسنده، فاتحهنڭ صراطِ مستقيم أصحابى كه، الَّذِينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ آيتنڭ تعريف أيلديگى طائفه ايچنده، هم
لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ اُمَّتِى... حَتَّى يَاْتِىَ اللّٰهُ بِاَمْرِهِ
إلى آخر... حديثنڭ آخر زمانده گوسترديگى مجاهدلر ايچنده، هم وَالْعَصْرِ سورهسنڭ
اِلَّا الَّذِينَ اٰمَنُوا وَ عَمِلوُا الصَّالِحَاتِ
ايله باشلايان اوچ جملهسنده معناىِ إشارى ايله خصوصى بر صورتده داخل بر فردڭ، رسالهِٔ نور شاكردلرى اولديغنه سبب نهدر و وجهِ تخصيصى نهدر؟
الجواب:سببى ايسه؛ رسالهِٔ نور، يوزه ياقين دين طلسملرينى و حقائقِ قرآنيه معمّالرينى حلّ و كشف ايتمشدر كه؛ هر بر طلسمڭ بيلينمهمسندن چوق إنسانلر شبهاته و شكوكه دوشوب، تردّدلردن قورتولمايوب، بعضًا ايماننى غائب ايدردى. شيمدى بتون دينسزلر طوپلانسه، او طلسملرڭ كشفندن صوڭره غلبه ايدهمزلر. يگرمى سكزنجى مكتوبده عناياتِ سبعهده بر قسمنه إشارت ايديلمش. إن شاء اللّٰه بر زمان او طلسملر، مستقل بر رسالهده جمع ايديلهجك.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
صلاح الدّينڭ فقرهسندن بر پارچهدر
بر وقت طوسيهدن قسطمونىيه گليركن، برابرمده رسالهِٔ نورڭ لمعهلرى و شعاعلرى واردى. حشره دائر بر مبحث اوقويوردم. قاميون يوقوشلرى طيرمانييوردى. هوانڭ و ماكينهنڭ حرارتى بڭا آغيرلق و فكريمه ده "بو رسالهِٔ معظّم بر معجزهِٔ قرآنيهدر. باشقه ساحهده معجزه گوسترهبيلير مى؟ حالبوكه معجزه، أنبيالره مخصوصدر. رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامدن صوڭره معجزه گوستريلميهجكدر." ملاحظهسى أثناسنده قاميون مدهش صدمهلرله اوچ طاقلهده، يگرمىبش اوتوز متره يردن آشاغىيه
— 265 —
يووارلاندى. شهادت گتيرييوردم. يارهلى مىيم دييه كنديمى يوقلادم. يوز بيڭ شكر هيچ بر يارهم يوق. قورقهرق طوغرولدم، شوفورڭ قفاسى پارچهلانمش، "آه، اوف" چكييور. أطرافمى تدقيق ايتدم؛ شوفور طرفندهكى جاملر خردهخاش اولمش. بنم طرفمدهكى اينجه جام بيله قيريلمامش. او آنده بونڭ بيوك بر كرامت اولديغنى، معجزه اولماديغنى و بر داها بويله ماجرالى شيلرى تفكّر ايتمهمك ايچون كرامتكارانه رسالهِٔ نورڭ بر طوقادى اولديغنى آڭلادم.
رسالهِٔ نور شاكردلرندن
صلاح الدين چلبى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
رسالهِٔ نورڭ حقّانيتنه و أهمّيتنه دائر بر إمضاىِ غيبى حكمنده بو مجموعهنڭ گوسترديگى قيمت رسالهِٔ نورده بولونديغنى، بو زمانڭ دهشتلى فورطنهلرى إثبات ايدييور.
أوت قارداشلرم، حضرتِ عيسى عليه السلام إنجيلِ شريفده ديمش كه: "بن گيدييورم، تا سزه تسلّيجى گلسين." يعنى حضرتِ أحمد عليه الصلاة والسلام گلسين، ديمهسيله قرآنڭ بشره غايت بيوك بر نتيجهسى، بر غايهسى، بر هديهسى؛ تسلّيدر.
أوت بو دهشتلى كائناتڭ فورطنهلرى و زوال تخريباتلرى و بو بوشلق نهايتسز فضاده هر شى ايله علاقهدار اولان إنسان ايچون تسلّىيى و إستمداد نقطهلرينى قرآن ويرييور. أڭ زياده او تسلّىيه محتاج بو زماندر و أڭ زياده قوّتلى بر صورتده او تسلّىيى إثبات ايدن، گوسترن رسالهِٔ نوردر. چونكه ظلمات و أوهامڭ منبعى اولان طبيعتى، او دلمش گچمش، حقيقت نورينه گيرمش. يگرمى طوقوزنجى و اوتوزنجى و اون آلتنجى سوزلر گبى أكثر پارچهلرنده، حقائقِ ايمانيهنڭ يوزر طلسملرينى كشف و ايضاح
— 266 —
ايدوب، عقلى إنكاردن تردّدلردن قورتارمش. ايشته بو حقيقت ايچوندر كه؛ بو چوق اوصانديريجى زمانده، اوصانديرميهجق بر طرزده، چوق تكرار ايله، عقلى باشنده اولانلرى رسالهِٔ نور ايله مشغول ايدييور. رأفت مكتوبنده ديمش: "نه وقت بر آرايه گلسهك، سوزلردن بريسنى آچوب اوقوروز، طاتلى طاتلى إستفاده ايدوب استاديمزله گوروشورز. هم رسالهِٔ نورڭ أڭ بارز خاصيتى، اوصانديرمامقدر. يوز دفعه اوقونسه، يوزبرنجىده ينه ذوق ايله اوقونهبيلير." ديمش. طوغرى سويلهمش.
يالڭز رسالهِٔ نورڭ ترجمانى، حقيقى وظيفهسنڭ خارجنده دنيادهكى إستقبالياته نادرًا آرا صيره باقماسى، ظاهرى بر مشوّشيت ويرر. مثلا: بوندن اوتوز قرق سنه أوّل: "بر نور گلهجك، بر نور عالمى گورهجگز" ديمش و او معنايى، گنيش بر دائرهده و سياستده تصوّر ايتمش.
هم بوندن اون درت، اون بش سنه أوّل، "دينسزلگى چويرنلر مدهش سماوى طوقاتلر ييهجكلر" دييه بيوك، گنيش، كُرهِٔ أرض دائرهسندهكى حادثهيى، طار بر مملكتده و محدود إنسانلرده تصوّر ايتمش. حالبوكه إستقبال، او ايكى إخبارِ غيبىيى تصوّرڭ پك فوقنده تفسير و تعبير أيلدى. أسكى سعيدڭ "بر نور عالمى گورهجگز" ديمسى، رسالهِٔ نورڭ دائرهسنڭ معناسنى حسّ ايتمش؛ گنيش بر دائرهِٔ سياسيه تصوّر ايتديگى گبى، سرِّاِنَّا اَعْطَيْنَاده،اون اوچ اون درت سنه صوڭره، "دينسزلگى، زندقهيى نشر ايدنلر، مدهش طوقاتلر ييهجكلر." دييوب؛ گنيش بر حقيقتى طار بر دائرهده تصوّر ايتمش. إستقبال، او ايكى حقيقتى تعبير و تفسير أيلدى. باشده إسپارطه اولارق رسالهِٔ نور دائرهسى، أوّلكى حقيقتى پك پارلاق و گوزل بر صورتده گوسترديگى گبى؛ ايكنجى حقيقتى ده، مدنيتِ سفيههنڭ طغياننڭ و مادّيونلق
(حاشيه): أوت مادّيونلق طاعوننڭ خستهلغى نوعِ بشره بو دهشتلى صيتمهيى و كُرهِٔ أرضه بو تيترهمگى ويرمشدر.
طاعوننڭ آشيلامسنى چويرن و إداره ايدن أرواحِ خبيثهنڭ باشلرينه گلن بو دهشتلى سماوى طوقاتلر، گنيش بر دائرهده، سرِّاِنَّا اَعْطَيْنَانڭحقيقتنى، تام تامنه إثبات ايتمش.
— 267 —
سؤال: رسالهِٔ نور قطعى برهانلره إستنادًا حكملرى عين عيننه، تأويلسز، تعبيرسز حقيقت چيقماسى و يالڭز إشارتِ توافقيه و سنوحاتِ قلبيهيه إعتمادًا بياناتى، بويله دنيوى اولان مسائلِ إستقباليهده نهدن تعبير و تأويله محتاج اولويور؟ دييه خاطريمه گلدى.
بويله بر جواب إخطار ايديلدى كه: غيبى إستقبالِ دنيوىده باشه گلن حادثاتى بيلديرمهمكده؛ جنابِ أرحم الراحمينڭ چوق بيوك بر رحمتى صاقلانديغى و غيبى گيزلهمكده چوق أهمّيتلى بر حكمتى بولونديغى جهتله، غيبى شيلرى خبر ويرمكدن ياساق ايدوب، يالڭز مبهم و مجمل بر صورتده، يا إلهام ويا إخطار ايله بر أمارهيى وسيله ايدهرك، كشفياتده و رؤياىِ صادقهده بر قسم غيبى حقيقتلرينى إحساس ايدر. و او حقيقتلرڭ خصوصى صورتلرى، وقوعندن صوڭره بيلينير.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
رسالهِٔ نور شاكردلرندن أمين، حلمى، كامل و فيضىنڭ بر فقرهسيدر.
رسالهِٔ نورڭ قصبهلره، جماعتلره بركته مدار اولماسى و اوڭا ضرر ويرنلره طوقات گلمهسى گبى؛ شخصلره ده، پك ظاهر بر صورتده هم بركت و حسنِ معيشت (اوڭا چاليشانلره)؛ و غيبى طوقاتلر، (اونڭ عليهنده چاليشانلره) گلمهسى.. بو حواليده پك چوق حادثهلرى وار. بز كندى نفسمزده؛ چاليشديغمز زمان پك ظاهرى بر صورتده بر حسنِ معيشت، بر عنايت گورديگمز گبى؛ رسالهِٔ نورڭ أركانندن نظيف، قطعى بر صورتده خبر ويرييور كه: اوچ درت آدم، دنيا ثروتنڭ خاطرى ايچون رسالهِٔ النور عليهنده طوپلانوب، منافقانه بر تدبير قوردقلرى هنگامده؛ اوچ گون صوڭره او اوچ آدمڭ خانهلرى و دكّانلرى يانوب، بيڭلر ليرا ضايعاتله طوقات ييديلر.
هم بر دسّاس و جاسوس آدم، رسالة النور شاكردلرى عليهنده چاليشييوردى كه، اونلرى حپسه آتديرسين. بر گون (سربست اولارق) "بن بر ايپ اوجى بولامدم كه،
— 268 —
بونلرى حپسه صوقهيم. أگر بر ايپ اوجى بولسهم، اونلرى حپسه صوقهجغم." دييه إعلان ايتديگى وقتدن ايكى گون صوڭره بر ايش ياپوب، رسالهِٔ نور شاكردلرى يرنده، او ايكى سنه حپسه گيردى.
هم بدبخت، معنّد بر آدم، شدّتلى رسالهِٔ نور عليهنده هم شاكردلرينڭ بر ركنى عليهنده بولونديغى هنگامده، بر ايكى گون صوڭره ميخانهيه گيدوب ايچه ايچه چاتلامش، اوراده ئولمش.
بو نوعده چوق حادثهلر وار. ديمك رسالهِٔ نور دوستلره ترياق اولديغى گبى، دشمنلره ده صاعقه اولويور.
هم غوثِ أعظمڭ استاديمز حقّنده
فَاِنَّكَ مَحْرُوسٌ بِعَيْنِ الْعِنَايَةِ
فقرهسيله، عنايت و تسهيله دائما مظهر اولديغنه؛ و توافق، رسالهِٔ نورڭ بر معدنى بولونديغنه پك چوق أمارهلردن، بو بر ايكى گون ظرفنده، كوچك و لطيف، فقط قطعى قناعت ويرن جزئى حادثهلرڭ توافقاتنده گوزيمزله گورديگمز عناياتِ ربّانيهنڭ نمونهلرندن بش آلتيسنى بيان ايدييورز كه، اونلر بو ايكى گون ظرفنده برابر وقوعه گلمش:
برنجيسى:دون استاديمزه، رسالهِٔ نوره عائد اوچ خدمت لازم گلدى. كيمسه ده يوق. بزلر ده اوزاقده. مرديواندن اينوب، بر چوجغى بولوب، بزلره گوندرمك نيّتيله قپويى آچدى. رسالهِٔ نورڭ او اوچ خدمتنى گورهجك اوچ شاكردى، فوق العاده بر طرزده دقيقهسيله قپويه گلمشلر.
ايكنجيسى:..............................
اوچنجيسى:استاديمز، عين بوگون أمين قارداشمزه ديدى: اوچ درت آيدر هر هفته قريهسندن بورايه گلن خانه صاحبهسى گلمدى، درت آى اولدى كراسنى آلمادى. هر حالده خبر گوندريڭز گلسين، كراسنى آلسين." ديديگى عين وقتده، درت آيدن بَرى گلمهين او خانه صاحبهسى قپويى ووردى، گلدى. بش آيلق كراسنى آلدى. استاديمز، بو حادثهِٔ عنايتدن ممنونيتى ايچون، اوڭا اوزاق بر ناحيهدن گلن، يووارلاق، هيچ گورمديگمز و بوراده بولونميان بر كوچك أكمگى او خانه صاحبهسنه ويردى. عين وقتده
— 269 —
يگرمى دقيقه ظرفنده، بوراده بولونميان او عين أكمكدن بش مِثلى، ايكى سنه رسالهِٔ نورڭ بر كتابنى آلوب مطالعهسنڭ معنوى اجرتنڭ بيڭده بر اجرتى اولارق گلدى. و بر پارچه عاشورا چورباسنى دخى ينه او أو صاحبهسنه ويردى. عينًا او عاشورانڭ اون مِثلى قدر، اوچ لطيف أكمك، ينه ايكى سنه ايكى كتابڭ اوقوماسنه بيڭده بر اجرت اولارق گلدى. گوزيمزله گوردك.
هم بوگون او خانه صاحبهسنڭ، يدى سنهدر آدينى بيلمديگى ايچون استاديمز اوڭا "إسمڭ نهدر؟" دييه صوردى. ديدى: خيريهدر. خيريه إسمنده اولمق تفأليله، ايكى ساعت صوڭره، خيرى نامنده رسالهِٔ نورڭ بر شاكردى، خبريمز يوقكن إستانبوله گيتمش. هم تجارت مناسبتيله ايكى مهمّ شاكردلرى دخى گيدوب گج قالديلر. مادّى و معنوى فورطنهلر مناسبتيله استاديمز هم اونلرى، هم اورادهكى مهمّ بر شاكردى ايچون چوق مراق ايدييوردى. بوگون او خيرى، ايكى ساعت او خيريهدن صوڭره قپويى آچدى گلدى؛ او اوچ شاكرد حقّندهكى مراقى إزاله ايتمكله برابر، استادڭ درت آيدن بَرى دوام ايدن تفاريق نامندهكى بر قوقوسى بوگون بيتمش كنديمز گوردك. خيرينڭ بر كوچك شيشه ألنده، "ايشته سزه تفاريق گتيردم." ديدى. ايشته بو كوچك، لطيف تفاريقدهكى توافقه بارك اللّٰه ديدى.
بو ايكى گون ظرفنده بو كوچك نمونهلر گبى، استاديمز معجزاتِ أحمديهنڭ (عصم) تصحيحاتيله مشغول اولديغى ايچون، چوق نمونهلر گورمش. مادام ايكى گون ظرفنده بو قدر عناياتڭ جلوهلرينى گورويورز. رسالهِٔ نور دائرهسى ايچنده دقّت ايديلسه هركس (كندى نفسنده) خدمتى درجهسنده بويله نمونهلرى گورهجكدر.
رسالهِٔ نور شاكردلرندن حلمى، أمين، كامل، فيضى، حافظ أحمد
أوت، بن ده تصديق ايدييورم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 270 —
فيضيله أمين دييورلر:استاديمز اولان رسالهِٔ نورڭ جدّى حقائقلرى ايچنده أڭ طاتلى بر فاكههسى توافق اولديغى ايچون، قارداشلريمزه ينه بو ايكى گون ظرفنده كوچك بر ايكى توافقى، سزه بوندن أوّلكى توافقه حاشيه اولارق يازييورز:
أوت ناصلكه كلماتده و كلماتِ مكتوبهده توافق؛ بر قصد، بر عنايتِ خصوصيهيى گوسترييور. بعضًا خارقه اولوب كرامت درجهسنه چيقييور. بعضًا لطيف بر ظرافت ويرييور. عينًا اويله ده، رسالهِٔ نوره عائد و استاديمزه عائد حادثاتده ده عينًا قصدى و عنايتكارانه توافقى، أقوالده اولديغى گبى، او أفعالده ده گورويورز. أزجمله:
سزه يازيلان، درت آى گلمهين خانه صاحبهسى ايچون أمين قارداشمزه ديدى: "خبر گوندر" تكلّمنده، اونڭ قپو چالماسى توافق ايتديگى گبى؛ عين جملهيى بر گون صوڭره ايكى دفعه اوقوديغى زمان، "أمينه ديديگى" كلمهسى اوقونديغى آننده، آشاغيدهكى قپويى أمين آچدى. گلمك زمانى گلمهدن گلدى. ايكنجى گون، ينه باشقه بر آدمه اوقونديغى وقت، "أمينه ديديگى" كلمهسنى اوقوديغى وقت، عين آنده يوقارى قپويى أمين آچدى، گلمه عادتنه مخالف اولارق گلدى، گيردى. بو ايكى توافق، خانه صاحبهسنڭ توافقنه توافقى گوسترييور كه؛ أڭ جزئى ايشلريمز ده تصادف دگل، قصدى توافقدر.
هم درت آى أوّل بزه بر پارچه تارخانه گتيرن رسالهِٔ نور شاكردلرندن فؤادڭ إستانبوله گيدوب، اوتوز گون تأخيرندن گج قالماسندن أنديشه ايتديگمز عين گونده، اونڭ تارخانهسى بيتديگى عين گونده گلمهسى، توافق ايتدى.
هم عين گونده، بر پارچه ترهياغى، (بز ده استاديمز ده بونڭ بركتنى حسّ ايدييوردق) بيتديگى دقيقهده اونڭ مقدارينه توافق ايدوب، ظنّمزجه عين يردن، عين مقدار، عين زمانده گلديگى گبى؛ هم بورالرده كويلرده، كول ايچنده ياپيلان بر چورك، استاديمزڭ خوشنه گيتديگى ايچون صباح آقشام اوندن ييوب و اون بش گون دوام ايدن و بيتديگى عين گونده، عين چوركدن، اونڭ أقرباسندن بريسى گتيردى. بو توافقڭ خاطرى ايچون گرى چويرمدى، قبول ايتدى. گوزيمزله بو لطيف توافقدهكى شيرين
— 271 —
عناياتِ إلٰهيهنڭ جزئى جلوهلرينى گوردك و آڭلادق كه، كور تصادف ايشمزه قاريشمييور. معنيدار توافق، رسالهِٔ نورڭ كلماتنده و حروفاتنده اولديغى گبى، اوڭا تماس ايدن حركات و أفعالده دخى معنيدار توافقلر وار. عنايته تماس ايتديگى ايچون، أڭ جزئى بر شى ده اولسه قيمتى بيوكدر. بويله اوزون يازمق و زياده أهمّيت ويرمك إسراف اولماز. چونكه، معناسى اولان عنايت و إلتفاتِ رحمت مراددر. و او بحث ده، معنوى بر شكردر.
رسالهِٔ نور شاكردلرندن
أمين، فيضى
٭ ٭ ٭
رسالهِٔ نور أجزالرينى محكمهدن آلوب، بڭا گتيروب تسليم ايدن حافظ مصطفىيه خطابدر.
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ بِعَدَدِ حُرُوفَاتِ رَسَائِلِ النُّورِ
سن بيڭلر صفالرله گلدڭ، بنى أبدى منّتدار ايتدڭ. و صادق آرقداشلرڭ ايله رسالهِٔ نورڭ سربستيتنه خدمتڭز او درجه بيوك و قيمتداردر، دگل يالڭز بزى و رسالهِٔ نور شاكردلرينى، بلكه بو مملكتى، بلكه عالمِ إسلامى معنًا منّتدار ايتديڭز كه؛ أهلِ ايمانڭ إمدادينه يتيشمگه رسالهِٔ نورڭ يولنى سربستجه آچديڭز. بن، بر سنهدن بَرى سنى و سنڭله برابر رسالهِٔ نورڭ بو سربستيتنه چاليشانلرى، حافظ على و خسرو گبى رسالهِٔ نورڭ قهرمانلريله برابر معنوى قزانجلريمه و دعالريمه شريك ايتمشم؛ هم دوام ايدهجك. بورايه قدر يولدهكى هر بر دقيقه، بر گون خدمتده بولونمق گبى بنى منّتدار أيلهدڭ.
— 272 —
حاكمِ عادل نامنى آلان معلوم ذاتى و لهمزده اونڭله برابر چاليشانلرى، بو حقيقى عدالته خدمتلرى ايچون آخر عمريمه قدر اونوتميهجغم. آلتى يدى آيدر اونلرى ده عينًا معنوى قزانجلريمه شريك ايدييورم.
بڭا تسليم ايتدكلرى رسالهلرڭ بر قسمنى، قارداشلريمه جواب ويرهجگم، بتوننى يازسينلر، اونلره هديه ايدهجگم. چونكه اونلر، رسالهِٔ نورڭ بوندن صوڭرهكى خدمتنه تام حصّهداردرلر. بو مسئلهده بن دڭزلى شهرينى كندى قريهمه آرقداش ايدوب بتون أمواتنى و أهلِ ايمانڭ حياتده اولانلرينى هم كندم، هم رسالهِٔ نورڭ طلبهلرى، معنوى قزانجلريمزه حصّهدار ايتمگه قرار ويردك. دڭزلى حپسخانهسنى ده، بر إمتحان مدرسهمز تلقّى ايدييورز. و بزمله علاقهدار هم دڭزليده، هم حپسنده عمومنه و خصوصنه و تام عدالتنى گورديگمز محكمه هيئتنه چوق سلام و دعالر ايدرز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
بشنجى نقطه: رسالهِٔ نور، بو آناطولى مملكتنه بلالرڭ دفعنه أهمّيتلى بر وسيلهدر. صدقه ناصل بلايى دفع ايدييور، اونڭ إنتشارى و اوقونماسى كلّى بر صدقه نوعنده سماوى و أرضى بلالرڭ دفعنه وسيله اولديغى چوق أمارهلر و چوق حادثهلرله تبيّن ايتمش. حتّى قرآنڭ إشارتيله تحقّق ايتمش. و يازماسنى و إنتشارينى منع ايتمك زمانلرنده درت دفعه زلزلهلرڭ باشلاماسى و إنتشاريله طورمالرى و آناطوليده أكثر يرلرده اوقونماسى، حربِ عمومينڭ آناطولىيه گيرمهمسنه بر وسيله اولديغى سورهِٔ وَ الْعَصْرِ إشارت ايتديگى حالده، بو ايكى آى قوراقلق زماننده محكمهنڭ رسالهِٔ نورڭ برائتنه و وطنه منفعتلى اولديغنه دائر قرارينى محكمهِٔ تمييز تصديق ايدهرك تام بر سربستيتله رسالهِٔ نورڭ
— 273 —
إنتشارى و اوقونماسنى بكلركن، بتون بتون عكسنه اولارق منع ايديلمسى و محكمهدهكى رسالهلرى صاحبلرينه إعاده ايديلديگى حالده، بزى ده او جهتجه قونوشمقدن منع ايتمهلرى جهتيله، بلالرڭ دفعنه وسيله اولان بو كلّى صدقهِٔ معنويه بلايه قارشى چيقامدى، گناهمز نتيجهسى قوراقلق باشلادى.
بز رسالهِٔ نور شاكردلرى دنيايه چوق أهمّيت ويرمديگمزدن، دنيايه يالڭز رسالهِٔ نور ايچون باقديغمزدن، بو ياغمورسزلقده دخى او نقطهدن باقييورز. ايشته دڭزليده محكمهيه ويريلن جزئى بر قسم رسالهِٔ نور، صاحبلرينه إعادهسنڭ عين زماننده، بوراده دخى بر قسم ذاتلر يازمغه باشلامالرى عين وقتده، بو ياغمورسزلقده بر درجه رحمت ياغدى، فقط رسالهِٔ نورڭ سربستيتى جزئى اولماسندن، رحمت دخى جزئى قالدى. إن شاء اللّٰه ياقينده بنم ده رسالهلرم إعاده ايديلهجك، تام سربست و إنتشارى كلّيلشهجك و رحمت دخى تام اولاجق.
(حاشيه): هم عينًا اويله اولدى، بز گوردك.
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ بِعَدَدِ قَطَرَاتِ الْمَطَرِ فِى لَيْلَةِ الرَّغَائِبِ
عزيز قارداشلرم!
سزه ايكى پوصلهيى ليلهِٔ رغائبدن آلتى ساعت أوّل يازدم. "حزبِ نوريه" و خسروڭ كاغدى ايله تسليمدن صوڭره، قطعيًا بنم قناعتمده بر نوع معجزهِٔ أحمديه اولارق، ايكى آيدن بَرى متماديًا قوراقلق و ياغمورسزلق و هر طرفده دائما نمازلردن صوڭره پك چوق دعالرڭ عقيم قالديغى و هركس مأيوسيتندن دردِ معيشت أنديشهسيله قلبًا آغلاركن، بردن ليلهِٔ رغائب (بتون عمرمده هيچ ايشيتمديگم و باشقهلرى ده
— 274 —
ايشيتمديگى) اوچ ساعتده يوز دفعه، بلكه فضله تكرارله مَلكِ رعدڭ بو يوكسك و شدّتلى تسبيحاتيله اويله بر رحمت ياغدى كه؛ أڭ معنّده دخى ليلهِٔ رغائبڭ قدسيتنى و حضرتِ رسالتڭ بر درجه، بر جهتده عالمِ شهادته تشريفنڭ عموم كائناتجه و بتون عصرلرده نظرِ أهمّيتده و رحمةً للعالمين اولديغنى إثبات ايتدى و كائنات او گيجهيى آلقيشلايور دييه گوستردى. عجبا، دعالريمزده إسپارطه بو مملكتله برابردى، بو ياغمورده حصّهسى وار مى، مراق ايدييورم. شيمدىيه قدر چوق أمارهلرله رسالهِٔ نور بر وسيلهِٔ رحمت اولماسندن، بو رحمت ايما ايدر كه، هر حالده بر فتوحاتى پرده آلتنده واردر و بلكه سربستيتنه بر إشارتدر.
(حاشيه-١): صوڭره تحقّق ايتدى كه؛ عين زمانده هم فتوحاتى هم سربستيتى پرده آلتنده تحقّق ايتمش.
هم بوراده "لمعهلر"ڭ ويردكلرى إشتياق جهتيله يازيجيلرڭ چوغالمهسى، إن شاء اللّٰه بر نوع مقبول دعا حكمنه گچدى.
رسالهِٔ نور طلبهلرى نامنه
أوت: محمد، أوت: جيلان
دعاڭزه محتاج قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز صدّيق قارداشلرم!
ليلهِٔ معراجڭ، عين ليلهِٔ رغائب گبى هيچ إنكار ايديلمز بر طرزده، بر نوع معجزهِٔ أحمديه گبى بر كرامتنى و كائناتجه حرمتنى گوزيمزله گوردك. شويله كه:
— 275 —
ناصل أوّلجه يازديغمز گبى، ايكى آى قوراقلق ايچنده بوراده هيچ ياغمور گلمديگى، گويا ليلهِٔ رغائبى بكلهيور گبى او مبارك گيجهنڭ گلمهسيله أمثالسز بر گورولتى ايله قدسيتنى بوراده گوسترديگى گبى؛ عينًا اويله ده: او گيجهدن بَرى بورايه بر قطره ياغمور دوشمهديگى حالده، يگرمى گوندن صوڭره عينًا معراج گيجهسى بردن بره اويله بر رحمت ياغدى كه، دينسزلرده شبهه بيراقمدى كه؛ صاحب المعراج رحمةً للعالمين اولديغى گبى، اونڭ معراج گيجهسى ده بر وسيلهِٔ رحمتدر. هم أهلِ ايمانڭ ايمانلرينى قوّتلنديرديگى گبى، مأيوسيتلرينى ده بر درجه إزاله ايتدى.
حالِ عالمى بيلمييورم، فقط حسّ ايدييورم كه: أهلِ ايمان هم خارجى بر قاچ طرفده تضييقات، هم داخلى أنديشهلر و قوراقلقدن گلن دردِ معيشت و نقطهِٔ إستنادى دنياجه بولامامقدن أهمّيتلى بر مأيوسيتڭ تأثيريله، حتّى عبادته قارشى بر فتور گلمشدى. بردن معراج گيجهسى، بوراده كرامتيله ليلهِٔ رغائبڭ كرامتنى تقويه ايدهرك، أهلِ ايمانه بيلديردى كه: "سز صاحبسز دگلسڭز. كائنات قبضهسنده بولونان بر ذاتڭ، عالمه رحمت گوندرديگى بر إستنادگاهڭز واردر." دييه مأيوسيت و أنديشهلرينى قسمًا إزاله أيلدى.
هم رسالهِٔ نورڭ بر سلسلهِٔ كرامتنى تشكيل ايدن توافق، بو حادثهده هيچ تصادفه حواله ايديلمز بر طرزده اوچ درت توافقله، ليلهِٔ معراج و ليلهِٔ رغائب حرمتلرنده رسالهِٔ نورڭ ده بر حصّهسى وار اولديغنى گوردك.
برنجى توافق: إبتدا و إنتهاءِ ترقّياتِ حياتِ أحمديهنڭ عنوانلرى اولان ليلهِٔ رغائب و ليلهِٔ معراج بو قوراقلق زماننده كثرتلى رحمتده توافقلريدر.
ايكنجى توافق: بوگونلرده خسروڭ توافقلى يازديغى معراج رسالهسنى بوراده رسالهِٔ نور طلبهلرى شوقه گلوب عينًا توافقنى، حتّى يدى "فقط، فقط، فقط" كلمهلرينڭ پارلاق توافقنى گوسترن نسخهلرى يازديلر، بيتيرديلر. بن ده تصحيح ايدييوردم، باشقهلرى ده اوقويورديلر. بردن معراج گيجهسى كثرتلى رحمتى ايله
— 276 —
گلمهسى، رسالهِٔ نورڭ يازيلماسى و خسروڭ معراج رسالهسى و إنتشارى دخى بر وسيلهِٔ رحمت اولديغنى طلبهلرينه بر قناعت ويردى. ايكى اوچ توافق داها وار. بزه قطعى قناعت ويرييور كه؛ تصادف ايچنده يوقدر. طوغريدن طوغرىيه بو معنّد زمانده شعائرِ إسلاميهنڭ أهمّيتلرينى گوسترمگه بر إشارتدر. عموم قارداشلريمه سلام و معراجلرينى تبريك ايدرم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
أوت، استاديمزى تصديق ايدييورز.
محمد، محمد، عثمان، إبراهيم، جيلان، خيرى وسائره...
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بر سؤال: "توافقله بو كرامت ناصل قطعى ثابت اولويور؟" دييه قارداشلريمزدن بريسنڭ سؤالنه كوچك بر جوابدر.
الجواب: بر شيده توافق اولسه، كوچك بر أماره اولور كه؛ اونده بر قصد وار؛ راست گله بر تصادف دگل. و بِالخاصّه بر توافق بر قاچ جهتده اولسه، او أماره تام قوّتلشير. و بِالخاصّه يوز إحتمال ايچنده ايكى شيئه مخصوص و او ايكى شى بربريله تام
— 277 —
مناسبتدار اولسه، او توافقدن گلن إشارت صريح بر دلالت حكمنه گچر كه؛ بر قصد و إراده ايله و بر مقصد ايچون او توافق اولمش، تصادفڭ إحتمالى يوق.
ايشته بو مسئلهِٔ معراجيه ده عينًا بويله اولدى. طقسان طوقوز گون ايچنده يالڭز ليلهِٔ رغائب و ليلهِٔ معراجه ياغمور و رحمتڭ توافقى و او ايكى گيجه و گونه مخصوص اولماسى، داها أوّل و داها صوڭره اولمامسى و إحتياجِ شديدڭ تام وقتنه موافقتى و معراجيه رسالهسنڭ بوراده چوقلر طرفندن شوق ايله قرائت و كتابت و نشرينه راست گلمسى و او ايكى مبارك گيجهنڭ بربريله بر قاچ جهتده توافق ايتمهسى و موسمى اولماديغى حالده عجيب گورولتيلرله، سونميهجك مادّى معنوى زمين گورولتيلريله فريادلرينه تهديدكارانه و تسلّيدارانه توافق ايتمهسى و أهلِ ايمانڭ مأيوسيتندن تسلّى آرامالرينه و ضلالتڭ صولتندن گلن وسوسه و ضعفيته قارشى قوّهِٔ معنويهنڭ تقويهسنى ايستهملرينه تام توافقى و بو گيجهلر گبى شعائرِ إسلاميهيه قارشى حرمتسزلك ايدنلرڭ خطالرينه بر تكدير اولارق، كائنات بو گيجهلره حرمت ايدر، نهدن سز ايتمييورسڭز؟ دييه معناسنده، كثرتلى رحمتله شعائرِ إسلاميهيه قارشى، حتّى سماوات و فضاىِ عالم حرمتلرينى گوسترمكله توافق ايتمهسى، ذرّه مقدار إنصافى اولان بيلير كه؛ بو ايشده خصوصى بر قصد و إراده و أهلِ ايمانه خصوصى بر عنايت و مرحمتدر، هيچ بر جهتله تصادف إحتمالى اولاماز. ديمك حقيقتِ معراج، بر معجزهِٔ أحمديه (عصم) و كرامتِ كبراسى اولديغى و معراج نردبانى ايله گوكلره چيقماسى ايله ذاتِ أحمديهنڭ (عصم) سماوات أهلنه أهمّيتنى و قيمتنى گوسترديگى گبى؛ بو سنهكى معراج ده زمينه و بو مملكت أهاليسنه كائناتجه حرمتنى و قيمتنى گوستروب بر كرامت گوستردى.
دعاڭزه محتاج قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 278 —
(٭): بو مكتوب مكرّردر. فقط گچنى مقدّمهيه گيرهجك، بو ايسه خاتمهده قالاجق دييه ايليشمدم.
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بزم قطعيًا شكّ و شبههمز قالمادى كه؛ بو خدمتمزڭ نتيجهسى اولان رسالهِٔ نورڭ سربستيتنى دگل يالڭز بز و بو آناطولى و عالمِ إسلام آلقيشلايور، تقدير ايدييور؛ بلكه كائنات دخى ممنون اولوب جوِّ سما و فضاىِ عالم آلقيشلايور كه؛ اوچ درت آيده بر ياغموره شدّتِ إحتياج واركن گلمدى، يالڭز آنقره تسليم قرارينه توافق ايدن ليلهِٔ رغائبدهكى أمثالسز و گورولتولى رحمتڭ گلمهسى و دڭزليده محكمهنڭ بِالفعل تسليمنه قرار ويرمهسى، ينه ليلهِٔ معراجده عينًا رسالهِٔ نورڭ بر رحمت اولديغنه إشارةً ليلهِٔ رغائبه توافق ايدهرك كثرتله مَلكِ رعدڭ آلقيشلاماسيله و رحمتڭ أميرطاغنده گلمهسى، او تسليم قرارينه توافق ايتمهسى و بر هفته صوڭره ديمك دڭزليده وكيللريمزڭ أليله آلينمهسى هنگاملرنده ينه عينًا ليلهِٔ معراجه و ليلهِٔ رغائبه توافق ايدهرك عينًا اونلر گبى، شعبانِ شريفڭ بر جمعه گيجهسنده كثرتلى رحمت و ياغمورڭ بو مملكتده گلمهسى اونلره توافقلريله قطعى قناعت ويرر كه؛ رسالهِٔ نورڭ مصادرهسنه و حپسنه درت زلزلهلرڭ توافقى كُرهِٔ أرضجه بر إعتراض اولديغى گبى، بو أميرطاغى مملكتنده درت آى ظرفنده يالڭز اوچ جمعه گيجهسنده كه (برى ليلهِٔ رغائب و برى ليلهِٔ معراج، برى ده شعبانِ معظّمڭ برنجى جمعه گيجهسنده) رحمتڭ كثرتله گلمهسى و رسالهِٔ نورڭ ده سربستيتنڭ اوچ دورهسنه تام تامنه توافق ايتمهسى؛ كُرهِٔ هوائيهنڭ بر تبريكى، بر مژدهسيدر و رسالهِٔ نور دخى معنوى بر رحمت بر ياغمور اولديغنه قوّتلى بر إشارتدر.
و أڭ لطيف بر أماره ده شودر كه؛ دون بردن بره بر سرچه قوشى پنجرهيه گلدى، پنجرهيه ووردى. بز اوچورمق ايچون إشارت ايتدك، گيتمهدى. مجبور اولدق، ديدم: "پنجرهيى آچ، او نه دييهجك؟" گيردى طوردى، تا بو صباحه قدر؛ صوڭره او اوطهيى اوڭا بيراقدق، ياتاق اوطهمه گلدم. بو صباح چيقدم، قپويى آچدم؛ ياريم دقيقهده دوندم. باقدم "قدّوس قدّوس" ذكرينى ياپان بر قوش اوطهمده گوردم. گولهرك ديدم:
— 279 —
"بو مسافر نه ايچون گلدى؟" تام بر ساعت بڭا باقدى، اوچمادى، اوركمهدى. بن ده اوقويوردم، بر ساعت بڭا باقدى. أكمك بيراقدم، ييمهدى. ينه قپويى آچدم چيقدم، ياريم دقيقهده گلدم؛ او مسافر ده غائب اولدى. صوڭره بڭا خدمت ايدن چوجق گلدى، ديدى كه: "بن بو گيجه گوردم كه، مرحوم حافظ علىنڭ (رح) قارداشى يانمزه گلمش." بن ده ديدم: حافظ على و خسرو گبى بر قارداشمز بورايه گلهجك. عين گونده، ايكى ساعت صوڭره چوجق گلدى ديدى: "حافظ مصطفى گلدى." هم رسالهِٔ نورڭ سربستيتنڭ مژدهسنى، هم محكمهدهكى كتابلرينى ده قسمًا گتيردى؛ هم سرچه قوشنڭ و بنم رؤيامڭ، هم قدّوس قوشنڭ تعبيرينى إثبات ايتدى كه، تصادف اولماديغنى گوستردى.
عجبا أمثالسز بر طرزده هم سرچه قوشى عجيب بر صورتده، هم قدّوس قوشى غريب بر صورتده گلوب باقماسى، صوڭره غائب اولماسى و معصوم چوجغڭ رؤياسى تام تامنه چيقماسى، هم رسالهِٔ نورڭ حافظ على گبى بر ذاتڭ أليله بورايه گلمهسنڭ عين زماننه توافقى هيچ تصادف اولابيلير مى؟ هيچ بر إحتمالى وار مى كه، بر بشارتِ غيبيه اولماسين؟
(حاشيه): هم بو قوشلرڭ رسالهِٔ نورله علاقهدارلقلرينى تأييد ايدن چوق أمارهلر وار. أزجمله: او قوشلرڭ علاقهدارلغنى گوسترن مكتوب ميلاسه گيتديگى عين وقتده غريب بر طرزده قدّوس قوشى او مكتوبڭ مئالنى وضعيتيله تأييد ايتديگى گبى؛ عين مكتوب اينهبوليده گيجهلين اوقونوركن بيوك بر گيجه قوشى خارقه بر طرزده پنجرهيه گلوب قناديله ووروب طوروب ديڭلهمسى؛ عين مكتوب صاوهده اوقونوركن بر دفعه ايكى چكرگه اوستنه گلوب طوروب نتيجهيه قدر طورمالرى؛ بر دفعه ده سرچه و بلبل قوشلرى عين مكتوبڭ اوقونماسنده پروانه گبى اوچوب علاقهدارلق گوسترمهلرى و إسپارطهده خسروڭ أونده عين مكتوب اوقونوركن بلبل قوشى خلافِ عادت صالونه گلمهسى، علاقهدارلغنى گوسترمسى گبى چوق أمارهلر، بو كرامتِ نوريهيى تأييد ايدييور.
أوت بو مسئله، كوچك بر مسئله دگل؛ كائنات و حيوانات ايله دخى علاقهداردر. أوت، رسالهِٔ النور سربستيتندن بن رسالهِٔ نورڭ بر شاكردى اولمق إعتباريله، كندى
— 280 —
حصّهمه دوشن بو كار و نتيجهيى، بيڭلر آلتون ليرا قدر قزانجم وار قناعت ايدييورم. باشقه يوز بيڭلر رسالهِٔ نور شاكردلرى و تقويهِٔ ايمانه محتاج أهلِ ايمانڭ إستفادهلرى بوڭا قياس ايديلسين.
أوت دينڭ و شريعتڭ و قرآنڭ يوزدن زياده طلسملرينى، معمّالرينى حلّ و كشف ايدن و أڭ معنّد دينسزلرى صوصديروب إلزام ايدن و معراج و حشرِ جسمانى گبى صِرف عقلدن چوق اوزاق ظن ايديلن قرآن حقيقتلرينى أڭ متمرّد و أڭ معنّد فيلسوفلره و زنديقلره قارشى گونش گبى إثبات ايدن و اونلرڭ بر قسمنى ايمانه گتيرن رسالهِٔ نور أجزالرى، ألبته كُرهِٔ أرضى و كُرهِٔ هوائيهيى كندى ايله علاقهدار ايدر و بو عصرى و إستقبالى كندى ايله مشغول ايدهجك بر حقيقتِ قرآنيهدر و أهلِ ايمان ألنده بر ألماس قلنجدر.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
أميرطاغنده قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
رسالهِٔ نورڭ قهرمانى خسرو طرفندن قلمه آلينمشدر
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
رسالهِٔ النورڭ كرامتلرندندر كه: استاديمز رضى اللّٰه عنه چوق دفعه رسالهلرده: "أى ملحدلر و أى زنديقلر! رسالهِٔ النوره ايليشمهيڭز. أگر ايليشيرسهڭز، ياقينده سزى بكلهين بلالر، سيل گبى باشڭزه ياغاجقدر." دييه اون سنهدن بَرى كرّاتله سويلهيورلردى. بو خصوصده شاهد اولديغمز فلاكتلردن:
برنجيسى:درت سنه أوّل أرزنجانده و إزمير جوارنده وقوعه گلن حركتِ أرض اولمشدر. او وقتلر منافقلر، دسيسهلرله إسپارطه منطقهسنده صاوه و قلهاوڭى و جوارى
— 281 —
كويلردهكى رسالهِٔ نور طلبهلرينه ايليشديلر. اوتوز قرق قدر رسالهِٔ نور طلبهلرينى "جامعه گيتمييورسڭز، تاكيه گييورسڭز، طريقت درسى ويرييورسڭز." دييه محكمهيه سوق ايتمشلردى. جنابِ حق، إزمير جوارينى و آزريلرى و جوارندهكى خلقى دهشتلر ايچنده بيراقان زلزلهلر ايله رسالهِٔ نورڭ بر وسيلهِٔ دفعِ بلا اولديغنى گوستردى. بو زلزلهلردن بر هفته صوڭره، محكمهيه سوق ايديلمش اولان او قارداشلريمزڭ هپسى برائت ايتديرلهرك قورتولمشلردى.
ايكنجيسى:ينه وقت وقت رسالهِٔ نور طلبهلرينڭ آرقهلرنده قوشمقده دوام ايدن ملحدلر، خطِّ قرآن ايله چوجق اوقوتدقلرينى بهانه ايدهرك إسپارطهده متوفّى محمد زهدى (رحمة اللّٰه عليه) ايله صاوه قريهسندن حافظ محمد (رحمة اللّٰه عليه) إسمندهكى ايكى رسالهِٔ النور طلبهسنه هجوم ايتمشلر. نور درسنى اوقويان چوجقلرى، بو ايكى قارداشمزڭ أولرندن آلينان رسالهِٔ نور أجزالريله برلكده محكمهيه سوق ايديلمش. مرحوم محمد زهدى، پاره جزاسيله محكوم ايديلمك ايستهنيلمش. نتيجهده، مركزى أربعه و طوقاتده وقوعه گلن ايكنجى بر قورقونج زلزله ايله جنابِ حق، رسالهِٔ النور بر وسيلهِٔ دفعِ بلا اولمقله شاكردلرينه يارديم ايدهرك استادلرينڭ ويرديگى خبرڭ صحّتنى تصديق ايتمك ايچون او قارداشمزى برائت ايتديرمش و آلينان بتون رسالهِٔ نور أجزالرينى كنديلرينه إعاده ايتديرمشدر.
اوچنجيسى ايسه:ايچنده بولونديغمز دڭزلى حپسخانهسندهكى مصيبتڭ باشمزه گلمهسنه سبب اولان او منافقلر؛ رومى بيڭ اوچ يوز أللى طوقوز (١٣٥٩) سنهسنده تكرار باشده سَوْگيلى استاديمز اولديغى حالده، بزه و رسالهِٔ النوره هجوم ايتديلر. بر قسممزى إسپارطهدن طوپلاديلر، بر قسمنى چيوريلدن إسپارطهيه گتيرديلر، سَوْگيلى استاديمزى ده يالڭز اولارق قسطمونيدن إسپارطهيه سَوق ايتديلر. داها باشقه ولايتلردن ده آرقداشلريمز إسپارطهيه گتيريلمشدى. أهلِ غرضڭ إغفالنه قاپيلان إسپارطه عدليهسى، رسالهِٔ النورڭ غايهسى خارجنده بولونان جبههلرده، بزجه معناسى اولميان إتهاملر آلتنده بزى صيقييوردى. بِالخاصّه قيمتدار استاديمزى داها چوق تضييق ايتدكلرى وقت، استاديمزه لزوملى لزومسز بر چوق سؤاللر آچان إسپارطه مدّعى عموميسنڭ: "بو بلالر
— 282 —
ديديگڭ نهدر؟" دييه اولان سؤالنه جوابًا: أوت ديمش، زنديقلر أگر رسالهِٔ النوره و شاكردلرينه ايليشسهلر، ياقينده بكلهين بلالرڭ حركتِ أرض صورتيله گلهجگنى سويلهمشدى.
داها صوڭره بزى دڭزلىيه سَوق ايتديلر. قسطمونى، إستانبول، آنقره داخل اولمق اوزره اون ولايتدن عدليهلره سَوق ايديلن يوزى متجاوز رسالهِٔ نور طلبهلرينڭ بر قسمى بيراقيلمش، يتمش كيشيدن عبارت اولان بر ديگر قسمى ده دڭزليده "مدرسهِٔ يوسفيه" نامنى آلان حپسده بولونويوردى. بزم بتون مراجعتلريمزه صودن جواب ويريلييور، سَوْگيلى استاديمز داها چوق تضييق و صيقنتى ايچريسنده ياشاتديريلييور، عفونتلى، روطوبتلى، ظلمتلى، هواسز بر يرده بتون بتون قونوشمقدن و تماسدن منع ايديلمك صورتيله حپسِ منفردده عذاب چكديريلييوردى.
ايشته بو صيرهلرده دڭزلى زنداننڭ بو دهشتلى إضطرابلرينى گچرمكده ايدك. اللّٰهدن باشقه هيچ بر إستنادگاهلرى بولونميان بو بيچارهلرڭ بر قسمى قسطمونيدن، ديگر بر قسمى اينهبوليدن، ديگر بر قسمى ده إستانبولدن هنوز گلمهمشلردى. شو وطنڭ هر كوشهسنده حق و حقيقت ايچون چيرپينان و صاف قلبلريله نجاتلرى ايچون ربِّ رحيملرينه إلتجا ايدن پك چوق معصوملرڭ سماواتى دلوب گچن و عرش الرحمانه طايانان آهلرى بوشه گيتمهدى. اللّٰهُ ذو الجلال حضرتلرى، او مبارك استاديمزڭ إسپارطهده سويلهديگى گبى، معصوملرى جنّته گوتورن، ظالملرى جهنّمه يووارلايان دهشتلى بر ديگر زلزلهيى گوندردى. قارشيسنده رسالهِٔ النور مدافعه وضعيتنده بولونمامسندن چوق خانهلر خراب اولدى، چوق إنسانلر أنقاض آلتنده أزيلدى، چوقلرى سوقاق اورتهلرنده قالدى. هنوز مملكتلرينڭ حپسخانهلرنده بولونان قارداشلريمزدن قسطمونيدن محمد فيضى و صادق و أمين و حلمى و اينهبوليدن أحمد نظيف، دڭزلى حپسخانهسنه سوق ايديلدكلرنده شو معلوماتى ويرديلر:
"زلزله تام گيجه ساعت سكزده باشلادى. بتون آرقداشلر، لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰه ذكرينه دوام ايدييوردق. زلزله بتون شدّتيله دوام ايتمكده ايدى. او صيرهده خاطريمزه
— 283 —
گلدى: رسالهِٔ النورى عشقله و بر سائق ايله اوچ بش دفعه شفاعتجى ايدهرك جنابِ حقدن خلاص ايستدك. الحمد ِللّٰه، درحال ساكن اولدى.
قسطمونيده ايسه، او گيجه قلعهدن قوپان چوق بيوك بر طاش، آشاغى يووارلانارق بر خانهيى أزمش، بر چوق خانهلرده ياريقلر، چيقيقلقلر اولمش، بر قاچ أو چوكمش، حكومت بناسى ياريلمش، داها بونڭ گبى خسارات و ضايعات اولمش. فقط زلزله هر گون اولمق صورتيله بر مدّت دوام ايتمش. طوسيهده بيڭ بش يوز أو خراب اولمش، ئولو و يارهلى مقدارى چوق فضله ايمش. قارغى و عثمانجق تمامًا، لاديك و سائر محللرده ضايعات فضله مقدارده ايمش. اينهبوليده بر منارهنڭ عَلَمى أگريلمش، اوفاق تفك چاتلاقلقلر اولمش، خسارات و ضايعات اولمامش."
أحمد نظيف، أمين، صادق، محمد فيضى
اوچنجى اولان بو حركتِ أرضدن صوڭره، ينه رسالهِٔ النوره و طلبهلرينه و مؤلّفنه هجوم ايدن أهلِ غرضڭ سوزينى ديڭلهين عدليه، عين طرزده بزى صيقمقده دوام ايدييوردى. زندقه طرفدارلرى، مبارك استاديمزڭ إخبارلرى اولان و رسالهِٔ نورڭ بيوك كرامتلرندن اولوب زلزلهلر أليله گلن بليّهلره أهمّيت ويرمك ايستهمييورلردى. رسالهِٔ النورڭ إلٰهى و قرآنى حقيقتلرينه قارشى جبهه آلان بو زمرهنڭ باشنه بر دردنجى طوقات داها گلدى.
غريبى شو كه، بز شباطڭ اوچنجى گونى محكمهيه چاغريلمشدق. إضطراب و ألملرى ايچنده يوركلريمزى آغلاتان خستهلقلى حاليله كنديسندن صوريلان سؤاللره جواب ويرمك ايچون آلتمش بش قدر طلبهسنڭ اوڭنده آياغه قالقان مبارك استاديمزڭ جوابلرى آراسنده "او زنديقلرڭ دنيالرى باشلرينى يسين و ييهجك!" كلمهلرى، تكرار تكرار هيئتِ حاكمهنڭ يوزلرينه قارشى آغزندن دوكولويوردى. بر قاچ دفعه محكمهيه گيدوب گلدكدن صوڭره، ٧ شباط ١٩٤٤ تاريخلى إستانبولده منتشر "همشهرى"
— 284 —
إسمندهكى بر غزته أليمه گچدى. غزته اوقومغه و راديو ديڭلهمگه هوسلى اولمامقلغمله برابر، "يگرمنجى عصرڭ مدنيلرىيز" دييهرك بوگونكى ترقّياتِ بشريهيى كنديلرندن بيلن، اللّٰهى اونوتان، آخرته اينانميان إنسانلرڭ باشلرينه جنابِ حقّڭ، موطورلى واسطهلر أليله ناصل آتشلر ياغديرديغنى، او منكِرلرڭ دونكى جنّت حياتلرينڭ بوگونكى جهنّمى حالات ايچنده ناصل گچمكده اولديغنى بيلمك و رسالهِٔ النورڭ بركتيله آناطولىيى بو دهشتلى آتش ياغمورندن ناصل محافظه ايتمكده اولديغنى گورمك و شكر ايتمك حالتندن گلن بر مراق ايله بعض بو گبى حوادثلرى صوراردم و ديڭلردم.
ايشته بو غزتهنڭ ده حرب بوغوشمالرينه عائد رسملرينه باقييوردم. نظريمه چارپان بيوك يازى ايله يازيلمش بر ستونده، آناطولينڭ يگرمى بر ولايتنى صارصان و شباطڭ برنجى گوننڭ گيجهسنده صباحه قارشى هركس اويقوده ايكن وقوعه گلن و پك چوق ضايعاته مال اولان دهشتلى بر زلزلهيى خبر ويرييوردى. درحال، شباطڭ اوچنده محكمهده سَوْگيلى استاديمزڭ هيئتِ حاكمهيه "زنديقلرڭ دنيالرى باشلرينى يسين و ييهجك" دييه تكرار تكرار سويلهديگى سوزلرى خاطرلادم. "أيواه!" ديدم، "رسالهِٔ نور إصلاح ايدر، إفساد ايتمز، إعمار ايدر، خراب ايتمز؛ مسعود ايدر، پريشان ايتمز" دييه سويلركن، "عكسيله بزى و رسالهِٔ النورى إتهام ايتمك، خالقڭ خوشنه گيتمييور." ديدم.
ايشته مركزى گرهده، بولى و دوزجه اولان بو قانلى زلزله، رسالهِٔ النورڭ دردنجى بر كرامتى ايدى. بو غزته شو معلوماتى ويرييور: آنقره، بولى، زونغولداق، چانغرى و إزميت ولايتلرنده فضله غائبلر وارمش. گرهدهده ايكى بيڭ أو ييقيلمش، ييقيلميان أولر ده اوطوريلميهجق درجهده خراب اولمش، بيڭدن فضله ئولو وارمش، أنقاض آلتندن متماديًا ئولو چيقارتيلييورمش. دوزجهده ضرر چوقمش، ئولو و يارهليلرڭ مقدارى معلوم دگلمش. آنقرهده يوز اوچ ئولو و بر او قدر ده يارهلى وارمش. بيڭه ياقين أو ييقيلمش. دبّاغخانهده ايكى أو چوكمش، بعض كويلرده صارصينتىيى متعاقب يانغينلر اولمش. ايلك صارصينتى چوق قوّتلى اولمش، صارصينتىيى ير آلتندن گلن بر طاقم گورولتيلر
— 285 —
تعقيب ايتمش. بوليدن و ديگر يرلرڭ كويلرندن بر هفته گچديگى حالده هنوز معلومات آلينهمييورمش. ديگر بر يرده ايكى يوز أو ييقيلمش، اون بر ئولو وارمش. بولى ايله تلغراف و تلفون خطلرى كسيلمش، زلزله منطقهسنده شدّتلى بر قار فورطنهسى حكم سورويورمش. إزميتده زلزله اولوركن شمشكلر چاقمش، شهر بر قاچ ثانيه آيدينلق ايچنده قالمش. بر چوق يرلرده خلق چيريلچيپلاق سوقاقلره فيرلامش. دنيانڭ بتون رصدخانهلرى بو بيوك آناطولى زلزلهسنى قيد ايتمش. بر إنگليز رصدخانهسى صارصينتينڭ چوق خراب ايديجى اولديغنى بيلديرمشدر. سينوبده عين گونده چوق قورقونج بر فورطنه اولمش، گوك گورولتيلرى و شمشكلرله گيتدكجه شدّتنى آرتيرمشدر.
داها صوڭره باشقه بر غزتهده، تماملاييجى و حيرت ويريجى شو معلوماتلرى گوردم: زلزلهدن أوّل كديلر، كوپكلر اوچر بشر اولارق طوپلانمشلر، دوشونجهلى، حزنلى گبى آليق آليق بربرينه باقهرق بر مدّت برابر اوطورمشلر، صوڭره طاغيلمشلر. گرك زلزله اولوركن و گركسه اولمادن أوّل ويا اولدقدن صوڭره ده بو حيوانلردن هيچ برى گورولمهمش؛ قصبهلردن اوزاقلاشهرق قيرلره گيتمشلر. بر غريبى ده شو كه: بو حيوانلر عصيانمزدن متولّد اولارق باشمزه گلهجك فلاكتلرى لسانِ حاللريله خبر ويردكلرينى يازييورلر ده بز آڭلامييورز دييهرك تعجّب ايدييورلر.
ايشته استاديمز بديع الزمان اوزون سنهلردن بَرى "زنديقلر رسالهِٔ نوره طوقونماسينلر و شاكردلرينه ايليشمهسينلر. أگر طوقونورلر و ايليشيرلرسه ياقيندن بكلهين فلاكتلر، اونلرى يوز دفعه پشيمان ايدهجك." دييه رسالهِٔ النور ايله خبر ويرديگى يوزلر حادثات ايچنده ايشته زلزله أليله طوغريلغنى إمضا ايدهرك گلن درت حقيقتلى فلاكت داها... جنابِ حق بزه و رسالهِٔ النوره تعرّض ايدنلرڭ قلبلرينه ايمان و باشلرينه حقيقتى گورهجك عقل إحسان ايتسين. بزى بو زندانلردن، اونلرى ده بو فلاكتلردن قورتارسين، آمين!
موقوف
خسرو
٭ ٭ ٭
— 286 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
شيمدىيه قدر گيزلى منافقلر، رسالهِٔ نوره قانونله، عدليه ايله و آسايش و إداره نقطهسندن حكومتڭ بعض أركاننى إغفال ايدوب تجاوز ايدييورلردى. بز مثبت حركت ايتديگمز ايچون، مجبوريت اولديغى زمان تدافعى وضعيتنده ايدك. شيمدى پلانلرى عقيم قالدى. بِالعكس تجاوزلرى رسالهِٔ نورڭ دائرهسنى گنيشلتديردى. بو دفعه يڭى حروفله عصاىِ موسىيى طبع ايتمك نيّتمز، إختياريمز اولماديغى حالده، تجاوز وضعيتى رسالهِٔ نوره ويريلييور گبيدر. بو حادثهنڭ أهمّيتلى بر حكمتى شو اولمق گركدر:
رسالهِٔ نور بو مبارك وطنڭ معنوى بر خلاصكارى اولمق جهتيله شيمدى ايكى دهشتلى معنوى بلايى دفع ايتمك ايچون مطبوعات عالميله تظاهره باشلامق، درس ويرمك زمانى گلدى ويا گلهجك گبيدر ظن ايدرم.
او دهشتلى بلادن بريسى: خرستيان ديننى مغلوب ايدن و آنارشيلگى يتيشديرن شمالده چيقان دهشتلى دينسزلك جريانى، بو وطنى معنوى إستيلاسنه قارشى رسالهِٔ النور، سدِّ ذو القرنيْن گبى بر سدِّ قرآنى وظيفهسنى گورهبيلير. و عالمِ إسلامڭ بو مبارك وطنڭ أهاليسنه قارشى پك شدّتلى إعتراض و إتهاملرينى إزاله ايتمك ايچون مطبوعات لسانيله قونوشمق لازم گلمش دييه قلبمه إخطار ايديلدى.
بن دنيانڭ حالنى بيلمييورم، فقط آوروپاده إستيلاكارانه حكم ايدن و أديانِ سماويهيه طايانميان دهشتلى جريانڭ إستيلاسنه قارشى رسالهِٔ نور حقيقتلرى بر قلعه اولديغى گبى؛ عالمِ إسلامڭ و آسيا قطعهسنڭ حالِ حاضردهكى إعتراض و إتهامنى إزاله
— 287 —
و أسكيدهكى محبّت و اخوّتنى إعاده ايتمگه وسيله اولان بر معجزهِٔ قرآنيهدر. بو مملكتڭ وطنپرور سياسيلرى چابوق عقلنى باشنه آلوب رسالهِٔ نورى طبع ايدهرك رسمى نشر ايتملرى لازمدر كه، بو ايكى بلايه قارشى سپر اولسون.
عجبا بو يگرمى سنه ظرفنده ايمانِ تحقيقىيى پك قوّتلى بر صورتده بو وطنده نشر ايدن رسالهِٔ نور اولماسه ايدى، بو دهشتلى عصرده عجيب إنقلاب و إنفلاقلرده بو مبارك وطن، قرآننى، ايماننى دهشتلى صدمهلردن تام محافظه ايدهبيلير ميدى؟ هر نه ايسه... رسالهِٔ نوره، داها وطنه، إدارهيه ضررى طوقونمق بهانهسيله تجاوز ايديلمز، داها كيمسهيى او بهانه ايله اينانديرامازلر. فقط جبههيى دگيشديروب، دين پردهسى آلتنده بعض صافدل خواجهلرى ويا بدعه طرفدارى ويا أنانيتلى صوفىمشربليلرى بعض قورنازلقلرله رسالهِٔ نوره قارشى (ايكى سنه أوّل إستانبولده و دڭزلى جوارنده اولديغى گبى) إستعمال ايتمك و رسالهِٔ نوره و شاكردلرينه آيرى بر جبههده تجاوز ايتمگه منافقلر چابالايورلر. إن شاء اللّٰه موفّق اولامازلر. رسالهِٔ نور شاكردلرى، تام إحتياطله برابر، بر تعرّض اولديغى وقتده مناقشه ايتمهسينلر، آلديرمهسينلر. آلدانان أهلِ علم و ايمانسه، دوست اولسونلر. "بز سزه ايليشمييورز، سز ده بزه ايليشمهيڭز. بز أهلِ ايمانله قارداشز." دييوب ياتيشديرسينلر.
ثانيًا:مباركلرڭ پهلوانى هم عبد الرحمن، هم لطفى، هم بيوك حافظ على معنالرينى طاشييان بيوك روحلى كوچك على قارداشمز بر سؤال صورويور. حالبوكه او سؤالڭ جوابى رسالهِٔ نورده يوز يرده وار. "رسالهِٔ نورڭ أركانِ ايمانيه حقّنده بو درجه كثرتلى تحشيداتى نه ايچوندر؟ بر اُمّى مؤمنڭ ايمانى بيوك بر ولينڭ ايمانى گبيدر، دييه أسكى خواجهلر بزه درس ويرمشلر؟" دييور.
الجواب:باشده آيت الكبرا مراتبِ ايمانيه بحثلرنده و آخره ياقين مجدّدِ ألفِ ثانى إمامِ ربّانى بيانى و حكمى كه: "بتون طريقتلرڭ منتهاسى و أڭ بيوك مقصدلرى، حقائقِ ايمانيهنڭ إنكشافيدر. و بر مسئلهِٔ ايمانيهنڭ قطعيتله وضوحى، بيڭ كرامتلردن و
— 288 —
كشفياتلردن داها اييدر." و آيت الكبرانڭ أڭ آخردهكى و لاحقهدن آلينان او مكتوبڭ پارچهسى و تمامنڭ بياناتى جواب اولديغى گبى، ميوه رسالهسنڭ تكراراتِ قرآنيه حقّنده اوننجى مسئلهسى، توحيد و ايمان ركنلرى حقّنده تكرارلى و كثرتلى تحشيداتِ قرآنيهنڭ حكمتى، عينًا بِتَمَامِهَا اونڭ حقيقى تفسيرى اولان رسالهِٔ نورده جريان ايتمهسى ده جوابدر.
هم ايمانڭ تحقيقى و تقليدى و إجمالى و تفصيلى و ايمانڭ بتون تهاجماته و وسوسه و شبههلره قارشى طايانوب صارصيلمامسنى بيان ايدن رسالهِٔ نور پارچهلرينڭ ايضاحاتى، بيوك روحلى كوچك علىنڭ مكتوبنه اويله بر جوابدر كه، بزه هيچ بر إحتياج بيراقمييور.
ايكنجى جهت:ايمان، يالڭز إجمالى و تقليدى بر تصديقه منحصر دگل. بر چكردكدن، تا بيوك خرما آغاجنه قدر و ألدهكى آيينهده گورونن مثالى گونشدن تا دڭز يوزندهكى عكسنه، تا گونشه قدر مرتبهلرى و إنكشافلرى اولديغى گبى؛ ايمانڭ او درجه كثرتلى حقيقتلرى وار كه، بيڭ بر أسماءِ إلٰهيه و سائر أركانِ ايمانيهنڭ كائنات حقيقتلريله علاقهدار چوق حقيقتلرى وار كه: "بتون علملرڭ و معرفتلرڭ و كمالاتِ إنسانيهنڭ أڭ بيوگى ايماندر و ايمانِ تحقيقيدن گلن تفصيللى و برهانلى معرفتِ قدسيهدر" دييه أهلِ حقيقت إتّفاق ايتمشلر.
أوت ايمانِ تقليدى، چابوق شبههلره مغلوب اولور. اوندن چوق قوّتلى و چوق گنيش اولان ايمانِ تحقيقيده پك چوق مراتب وار. او مراتبلردن علم اليقين مرتبهسى، چوق برهانلرينڭ قوّتلريله بيڭلر شبههلره قارشى طايانير. حالبوكه تقليدى ايمان بر شبههيه قارشى بعضًا مغلوب اولور.
هم ايمانِ تحقيقينڭ بر مرتبهسى ده عين اليقين درجهسيدر كه، پك چوق مرتبهلرى وار. بلكه أسماءِ إلٰهيه عددنجه تظاهر درجهلرى وار. بتون كائناتى بر قرآن گبى
— 289 —
اوقويهبيلهجك درجهسنه گلير. هم بر مرتبهسى ده حقّ اليقيندر. اونڭ ده چوق مرتبهلرى وار. بويله ايمانلى ذاتلره شبهات اوردولرى هجوم ده ايتسه، بر خلط ايدهمز. و علماءِ علمِ كلامڭ بيڭلر جلد كتابلرى، عقله و منطغه إستنادًا تأليف ايديلوب، يالڭز او معرفتِ ايمانيهنڭ برهانلى و عقلى بر يولنى گوسترمشلر. و أهلِ حقيقتڭ يوزر كتابلرى كشفه، ذوقه إستنادًا او معرفتِ ايمانيهيى داها باشقه بر جهتده إظهار ايتمشلر. فقط قرآنڭ معجزهكار جادّهِٔ كبراسى، گوسترديگى حقائقِ ايمانيه و معرفتِ قدسيه؛ او علما و أوليانڭ پك چوق فوقنده بر قوّت و يوكسكلكدهدر. ايشته رسالهِٔ نور بو جامع و كلّى و يوكسك معرفت جادّهسنى تفسير ايدوب، بيڭ سنهدن بَرى قرآن عليهنه و إسلاميت و إنسانيت ضررينه و عدم عالملرى حسابنه تخريباتجى كلّى جريانلره قارشى قرآن و ايمان نامنه مقابله ايدييور، مدافعه ايدييور. ألبته حدسز تحشيداته إحتياجى واردر كه، او حدسز دشمنلره قارشى طايانوب أهلِ ايمانڭ ايماننى محافظهسنه قرآن نوريله وسيله اولسون. حديثِ شريفده واردر كه: "بر آدم سنڭله ايمانه گلمهسى، سڭا صحرا طولوسى قيرمزى قويونلردن داها خيرليدر." "بعضًا بر ساعت تفكّر، بر سنه عبادتدن داها خيرلى اولور." حتّى نقشيلرڭ خفى ذكره ويرديگى بيوك أهمّيت، بو نوع تفكّره يتيشمك ايچوندر. عموم قارداشلريمه برر برر سلام و دعا ايدييورز.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 290 —
(رسالهِٔ نورڭ خاص شاكردلرندن و أهمّيتلى أسكى معلّملردن و ايمانى قوّتلى اولان بيوك معلّملرى تمثيل ايدن حسن فيضىنڭ سكّهِٔ تصديقِ غيبيدن آلديغى بر إلهامله رسالهِٔ نور حقّنده و او نورڭ منبعى و أساسى اولان نورِ محمّدى (عصم) و حقيقتِ قرآن و سرِّ ايمان تعريفنده بو قصيدهيى يازمش)
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُا نُورَ اللّٰهِ بِاَفْوَاهِهِمْ وَاللّٰهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ
أحمد ياراديلمش او بيوك نورِ أحددن
هر ذرّهده نوردر، او أزلدن هم أبددن
بر نور كه اودر هم يوجه هم لايتناهى
اول فخرِ جهان حضرتِ محبوبِ إلٰهى
پارلاتدى جهانى بو گوزل نورِ محمّد (عصم)
خلق اولماسه، اولماز ايدى بر ذرّه و بر فرد
اول نورى آنڭ، هر يرى هر ذرّهيى صارمش
باشدن باشه هر دم بو كثيف ظلمتى يارمش
بر نور كه اودر ساده و هم لايتزلزل
عارى و بَرى جملهدن اوستون و مكمّل
بر نور كه بتون ذرّهده او نُمَايَان
بر نور كه ويرر قلبلره هم عشق ايله ايمان
— 291 —
بر نور كه أگر اولماسه اول نور هله بر آن
باشدن باشه ظلمتده قالير هم ده بو أكوان
بر نور كه دگل اويله محاط، هم دخى محصور
بر نور كه ايدر قلبى ده پرنور، چشمى ده پرنور
بر لمعهدر آندن، شو بيوك شمس و قمرلر
هپ ايشته او نوردن بو عجائب قوجه عالم
خلق اولدى او نوردن ينه جنّتله جهنّم
شكّ يوق كه او نوردر اوقونان حضرتِ قرآن
اول نورِ أزل هم سببِ خلقتِ إنسان
هر شيئه اودر مبدأ و أصل و أساس هم
اوندن گورونور نوعِ بشر بويله مكرّم
بر ذرّه دگل، بحرِ محيط او بحرِ منيردن
هم ناصل بشر هيچ قالييور هپسى ده بردن
شكّ يوق كه جهان، قطرهِٔ نورندن او نورڭ
شكّ يوق كه بو جان، ذرّهِٔ نورندن او نورڭ
سونسون دييه اوفلنسه، او دريا گبى قاينار
سوندورمگه هم كيمده عجب ذرّه مجال وار
سوندورمگه قالقمشدى عصرلر طولو كفّار
قهر أيلدى هر هپسنى اول حضرتِ قهّار
هپ سونمش عصرلر، يانييور سونمهدن اول
تاريخه صورڭ، كيمدر او نور، هم كيم ايمش منفور
— 292 —
آلننده يانان نورِ محمّددى خليلڭ
يتمزدى گوجى، باقمغه هر چشمِ عليلڭ
گورسهيدى رسولڭ او گوزل نورينى، نمرود
ياقمازدى او دم، نارينى اول كافرِ مطرود
بر سيورى سينك ئولديرييور او شاهِ جهانى (!)
آتمشدى خليلى آتشه چونكه او جانى
بر پرده آچوب سويلهدى حق گيزلى كلامدن
اول آتشه بحث أيلدى هم برد و سلامدن
"دوستم و رسولم يوجه إبراهيمى أى نار
آت عادتڭى، ياقمه بوگون، سن اونى زنهار!"
بر گيزلى خطاب گلدى ده اول دم ينه حقدن
بر عبدِ مكرّم دخى قورتولدى بيچاقدن
اول نوردن ايچون يونسى حفظ أيلدى اول حوت
اول نور ايله قهر أيلدى هم قومنى اول لوط
اول حسن جمال، أيلدى عالملرى حيران
نردن اونى بولمش، عجبا يوسفِ كنعان
حكمت نهدر، اول دردلره صبر ايلدى أيّوب
هم سرّى نهدر، يوسف ايچون آغلادى يعقوب
ئولدكجه ديريلدكجه نهدن طويمادى بر حسّ
اول ناملى نبى، شانلى شهيد حضرتِ جرجيس
حسرتله نهدن آغلاديلر آدم و حوّا
كيمدندى بو ييللرجه سورن قوصقوجه دعوا
— 293 —
هم آه، نهدن ترك ايديلوب روضهِٔ جنّت
بر دارِ قرار اولدى نهدن عالمِ محنت
نور شهرى اولان طورده او دم حضرتِ موسى
أسرارِ كلام هپ چوزولوب بولدى تجلّى
بر پارچه زبوردن اوقوسه حضرتِ داود
باشلاردى همان صانكه بيوك محشرِ موعود
بيلمم كه نهدن، يل و صولر هپ اونى ديڭلر
بيلمم كه نهدن، هپ ايشيدن آه دييه ايڭلر
مخلوقى بتون كندينه رام ايتدى سليمان
نردندى بو قوّت، اوڭا كيمدندى بو فرمان
يللرله اوچان شانلى بيوك تختِ مقدّس
أسرارِ أزلدن او ده طويمش ينه بر سس
اول هانگى عجيب سرّ كه، چيقار گوكلره عيسى
كيمدر چكيلن چارميخه، كيمدر ينه يودا
نور دردى ايچون تختنى ترك أيلدى أدهم
بر باشقهسنڭ تختى اولور دردينه مرهم
چوق شخصِ ولى، نور ايله هم ايتدى قناعت
چوق شخصِ دنى، نور ايله هم بولدى كرامت
هر هپسى ده پروانهسى، اُفتادهسى نورڭ
هر هپسى معمّا، گوجى يتمز بو شعورڭ
شقّ ايتدى قمر، فخرِ بشر، اول يوجه سَرْور
هر يرده و هر آنده اونڭ نورى مظفّر
— 294 —
قرآندى قَولى، نوردى يولى، اُمّتى موطلى
اُمّت اولانڭ قلبى بتون نور ايله طولدى
چكمزدى كدر، اول سوزى جوهر، ئوزى كوثر
اول سورهِٔ كوثر، ديدى أعداسنه "أبتر!"
اول شمسِ أزلدن قاچينان اول قورو باشلر
غيّاءِ جهنّمده بتون ياقمش آتشلر
بيتمشدى نَفَس، چيقمدى سس، بيقدى ده هركس
اول نوره واروب باش أگهرك هپ ديديلر پس
إدراكى اولان قافله آيريلدى قُريشدن
فيض آلمق ايچون طوغمش اولان شانلى گونشدن
اول كوثرِ أحمددن ايچوب هر برى طاس طاس
اولمشدى او گون صانكه مجلّا برر ألماس
اول باشلره تاج، درده علاج، مرشدِ عالم
أيلردى نظر بونلره نوريله دمادم
بونلردى او أعدايى بوغان بر آلاى آرسلان
حق اوغرينه، نور اوغرينه اولمش چوغى قربان
بونلردن او گون أهلِ نفاق جمله قاچاردى
مشرك ايسه، اول عقلى آنڭ قالماز اوچاردى
بونلردى او پيغمبرڭ أصحابى و آلى
دنياده و عقباده ده هم شانلرى عالى
توصيف ايدييور بونلرى هپ شويلهجه قرآن:
صلح وقتى قويون، غاوغاده كوكرك برر آرسلان
— 295 —
هپ يوزلرى پاك، سوزلرى حق، يوللرى حقدى
مركبلرى يللر گبى دُلْدُلْدى، براقدى
بر جذبهِٔ "يا حىّ!" ايله سيللر گبى آقدى
أعدايه واروب هر برى شمشك گبى چاقدى
بونلردى او گون حلقهِٔ توحيدى قورانلر
بونلردى او گون بالطهلايوب كفرى قيرانلر
بونلردى مبارك يوجه جمعيتِ شورى
بونلردى او نوردن ديزيلن حلقهِٔ كبرى
بونلردى آلان سوريه، عراق، ئولكهِٔ كسرا
بونلرله ضيادار او قراڭلق قوجه صحرا
بونلردى ويرن خسته، عليل گوزلره بر فر
بونلردى او تاريخه گچن شانلى غَضَنْفَرْ
هر هپسى ده بر ذرّهِٔ نورى او حبيبڭ
هر آن گورونور گوزلره اوندن نيجه يوز بيڭ
نور آلتنه گيرمش بولونان درلو جماعت
هم بولدى بقا، هم ده بتون گوردى عدالت
درحال آچيلوب گوك يوزى هم پارلادى اول نوردن گلن رسالهِٔ النور
خلّاقِ رحيم أيلدى مخلوقنى مسرور
ظلمت طاغيلوب باشلادى بر يَپْيڭى گوندوز
بر نشئه طويوب صوصدى برآز آغلايان او گوز
بر دم بيله دوشمزكن اونڭ آهى ديلندن
قورتولدى، يازيق دردلى بشر دردڭ ألندن
— 296 —
اول تازه گونش، ئولكهيه سرپدكجه ايشيقلر
هپ شاد اولاجق، شوق بولاجق قلبى قيريقلر
هر قلبه سُرور، هر گوزه نور طولدى بو گوندن
بر مژده ويرر صانكه او بر شانلى دوگندن
عرض أيلهيهلم اول يوجه اللّٰهه شكرلر
قالقار بو قهر جهل و ضلال، شرك و كفرلر
اول نورِ هدا صالدى ضيا، قلبه صفا هم
گوستردى بقا، گوچدى فنا، بولدى وفا هم
چيقمشدى شقى، گلدى نقى گوردى عداوت
أيلردى نفى، اولدى خفى نورِ هدايت
فيشقيردى رسالهِٔ نور، اُفقدن نورِ رسالت
اول نورِ رسالت ويرهجك أمن و عدالت
اللّٰهه شكر، قالقماده هپ جمله قراڭلق
اللّٰهه شكر، طولماده هپ قلبه فرحلق
اللّٰهه شكر، ايشته بوگون پرده آچيلدى
عالملره آرتيق ينه بر نشئه صاچيلدى
آرتيق بو سونوك جانلره جان اوفلهدى جانان
آرتيق بو گوڭل دردينه اول أيلدى درمان
بر فصلِ بهار باشلادى ايللرده بو گوندن
بر صحبتِ گُل باشلادى ديللرده بو گوندن
بندن بڭا بن گيتمك ايچون رسالهِٔ نور دييه قوشدم
نور دردينه دوشدم ده دڭزلر گبى جوشدم
— 297 —
بر ذرّهجك اولسون بولايم دير ده آراركن
دوشدم ينه دريا گبى بر نوره بوگون بن
ويردم اوڭا بن گوڭلمى باشدن باشه آرتيق
معشوقم اودر شيمدى بنم، بن اوڭا عاشق
اول نورِ أزل هم قراران قلبلره لايق
اول نوردن آلير فيضنى هم جمله خلايق
قهر أيلدى اول ظلمتى رسالهِٔ نوره آقانلر
نور قهرينه اوغرار، اوڭا خصمانه باقانلر
كفرڭ بتون آلايى هجوم ايتسه ده أى نور
ايتمز سنى دور، كندى اولور بلكه ده مقهور
سنسڭ ينه حاضر، ينه سنسڭ بزه ناظر
أى نورِ رحيم، أى أبدى بر جلوهِٔ قدرتِ فاطر
بر نشئه طويوردڭ ايمانله سرِّ أزلدن
بر مژده گتيردڭ بزه اول ناملى گوزلدن
مادام كه ايچيردڭ بزه اول آبِ حياتدن
بر ذرّه قدر قالمادى خوف شيمدى مماتدن
حسرت ياشادق نوريڭه ييللرجه بتون بز
معصوم و عليل، درلو بلا چكدى سببسز
ييللرجه آقان، قان طولو گوزياشلرى دينسين
ظالم يره باتسين، او ظلم بر يره سينسين
ييللرجه، عصرلرجه بو نورڭ ينه يانسين
اوكسوز و يتيم، دول و عليل هپسى ده قانسين
— 298 —
أى نور گلى، نور چهرهڭى اوپسم دوداغڭدن
قلب باغچهسنڭ قلبنه ديكسهم بوداغڭدن
هر دم قوقارق هم او گوزل رايحهسندن
چيقسهم ينه بن عالمِ فانى طاساسندن
نور گللرڭ آچسين، ينه مسكلر گبى توتسون
سينهمده بو جان بلبلى توحيد ايله ئوتسون
سنسڭ بزه بر نشئه ويرن اول گُلِ خالص
سنسڭ بزه هم جملهدن أعلا، دخى مخلص
أى نورِ رسالتدن گلن بر برهانِ قرآن
أى سرِّ فرقاندن چيقان حجّتِ ايمان
سندڭ بزه مطلوب، ينه سندڭ بزه موعود
سايهڭده بوگون هركس اولور زنده و مسعود
هر آن سنى بكلر و صاييقلاردى بو دنيا
حق كندينى گوستردى، بوگون بيتدى او رؤيا
بيڭ اوچ يوز سنهدر طوپراغه دونمش نيجه ميليار
مؤمن و مُوَحِّدْ سنى گوزلردى هپ أى يار
هر هپسى ده سندن يڭا سويلردى كلامى
هر هپسى ده هر آن سڭا أيلردى سلامى
نور چهرهڭى آچسهڭ، آتارق پردهيى يوزدن
سويلر بڭا روحم ينه مَا ازْدَدْتُ يَقِينًا
واللّٰه، أزلدن بونى بن أيلدم أزبر
رسالهِٔ النوردر واللّٰه او صوڭ مجدّدِ أكبر
— 299 —
يوزلرجه سند، هم نيجه يوزلرجه إشارت
أيلر بو مقدّس قوجه دعوايه شهادت
أڭ باشده گلن شاهدِ عدل حضرتِ قرآن
گوسترمش عيانًا اوتوز اوچ يرده او برهان
يَا مُدْرِكًا نڭ قلبنه گوممش أسد اللّٰه
چوق سرّ كه، بيلنلر اولويور هپ سڭا آگاه
كُنْ قَادِرِىَّ الْوَقْتِ ديمش اول پيرِ معظّم
بيڭلرجه ولى هم ينه ياپمش بوڭا بيڭ ضم
معجزدر او سوز، حقدر او ئوز، گورمدى هر گوز
آرتيق بو معمّالرى گل سن بزه بر چوز
آلتنجى سوزڭ آلدى بتون فعل و صفاتى
ويردم ده آريندم اوڭا هم ذات و حياتى
مفلس و فقير بكلهيورم شيمدى قپوڭده
توحيده ايريشدير بنى، گل واريڭى صون ده
بن بن دييه، يازدمسه ده سنسڭ ينه اول بن
هيچدن نه چيقار، هم بڭا بنلك ينه سندن
عفو ايت بنى أى عفوى بيوك، لطفى بيوك رسالهِٔ النور
بر دم بيله هم أيلهمه سندن بنى يا ربّنا مهجور
نور عشقنه، حق عشقنه، دوست عشقنه أى نور
نورڭله و سرّڭله بوگون قيل بزى مسرور
أى نورِ أزلدن گلن نورِ محمّد (عصم)
أى سرِّ ايماندن گلن نورِ مؤبّد
— 300 —
بيڭلرجه يتيمڭ طويولان آهنى بر كس
صارصار او بيوك عرشى ده واللّٰه بو چيقان سس
واللّٰه جميلسڭ، يتر آرتيق بو جلالڭ
گوستر بزه أى نورِ محمّد، بر كرّه جمالڭ
درگاهڭى آچ، ايت بزه إحسان، ينه أى نورِ رسالت
بز دردلى قولز، قيل بزه درمان، ينه أى نورِ حقيقت
أمّاره اولان نفسمزڭ أمرينه اويدق
وير بزلره سن نور ايله ايقان، ينه أى نورِ قرآن
حرص آتشى سونسون ده گوڭل گلشنه دونسون
صاچ نوريڭى، هم فيضڭى هر آن، ينه أى نورِ ايمان
سن نورِ بديع، نورِ رحيمسڭ بزه لطف ايت
هپ ايستهگمز عشق ايله ايمان، ينه أى نورِ إلٰهى
دينڭ چكيلوب، ديو گبى صالديرماده وحشت
رحم ايت بزى غرق ايتميه طوفان، ينه أى نورِ رحمانى
پرنوره بويانسين بتون آفاقى جهانڭ
هر يرده اوقونسون ده بو قرآن، ينه أى نورِ سبحانى
محبوبڭه اويدق، هپمز اُمّتى اولدق
آغلاتمه يتر، ايت بزى خندان، ينه أى نورِ ربّانى
اول روضهِٔ پاكِ أحمدى (عصم) گوستر بزه بر دم
آرتيق اولالم هپ اوڭا قربان، ينه أى نورِ صمدانى
إسلامه ظفر وير، بزى قورتار، بزى گولدير
أعدامزى ايت خاك ايله يكسان، ينه أى نورِ فرقانى
— 301 —
هر بلدهِٔ إسلام ايله، اولسون بو يشيل يورد
تا حشره قدر جنّتِ جانان، ينه أى نورِ ايمانى
اول فخرِ جهان، آلِ عبا حقّى ايچون هم يا ربّ
حفظ ايت بزى آفات و بلادن يا نور الأنوار بِحقِّ إسمك النور!
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
مبارك استادم أفنديم!
او بيوك و گوزل خاص نوريڭڭ بو فقير و بيچاره طلبهڭزه بو واديده و بو شكلده اولان إحسان و إكراماتنى عينًا حضورِ عرفانڭزه صونويور و بو وسيله ايله مبارك أللريڭزى و دامنِ پاكڭزى بر داها اوپمك شرفيله مشرّف اولويورم، قبول بيورلماسنى حضرتڭزدن إسترحام ايدرم أفنديم.
عاجز و بيچاره طلبهڭز
حسن فيضى
رَحِمَهُ اللّٰهُ بِعَدَدِ حُرُوفِ رَسَائِلِ الْمَكْتُوبَةِ و الْمَقْرُوئَةِ اٰمِينَ
٭ ٭ ٭
— 302 —
يگرمى سكزنجى مكتوبدن يدنجى مسئله
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
قُلْ بِفَضْلِ اللّٰهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذٰلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ
شو مسئله "يدى إشارت"در.
أوّلا تحديثِ نعمت صورتنده بر قاچ سرِّ عنايتى إظهار ايدن"يدى سبب"ىبيان ايدرز:
برنجى سبب:أسكى حربِ عموميدن أوّل و أوائلنده، بر واقعهِٔ صادقهده گورويورم كه: آرارات طاغى دينيلن مشهور آغرى طاغنڭ آلتندهيم. بردن او طاغ، مدهش إنفلاق ايتدى. طاغلر گبى پارچهلرى، دنيانڭ هر طرفنه طاغيتدى. او دهشت ايچنده باقدم كه، مرحوم والدهم يانمدهدر. ديدم: "آنا قورقمه! جنابِ حقّڭ أمريدر؛ او رحيمدر و حكيمدر." بردن او حالتده ايكن، باقدم كه مهمّ بر ذات، بڭا آمرانه دييور كه: "إعجازِ قرآنى بيان ايت." اوياندم، آڭلادم كه: بر بيوك إنفلاق اولاجق. او إنفلاق و إنقلابدن صوڭره، قرآن أطرافندهكى سورلر قيريلهجق. طوغريدن طوغرىيه قرآن كندى كندينى مدافعه ايدهجك. و قرآنه هجوم ايديلهجك، إعجازى اونڭ چليك بر زرهى اولاجق. و شو إعجازڭ بر نوعى شو زمانده إظهارينه، حدّمڭ فوقنده اولارق، بنم گبى بر آدم نامزد اولاجق و نامزد اولديغمى آڭلادم.
— 303 —
مادام إعجازِ قرآنى بر درجه بيان، سوزلرله اولدى. ألبته او إعجازڭ حسابنه گچن و اونڭ رشحاتى و بركاتى نوعندن اولان خدمتمزدهكى عناياتى إظهار ايتمك، إعجازه يارديمدر و إظهار ايتمك گركدر.
ايكنجى سبب:مادام قرآنِ حكيم مرشديمزدر، استاديمزدر، إماممزدر، هر بر آدابده رهبريمزدر؛ او، كندى كندينى مدح ايدييور. بز ده اونڭ درسنه إتّباعًا، اونڭ تفسيرينى مدح ايدهجگز.
هم مادام يازيلان سوزلر اونڭ بر نوع تفسيريدر و او رسالهلردهكى حقائق ايسه، قرآنڭ ماليدر و حقيقتلريدر. و مادام قرآنِ حكيم أكثر سورهلرده، خصوصًا الٓرٰ لرده حٰمٓ لرده كندى كندينى كمالِ حشمتله گوسترييور، كمالاتنى سويلهيور، لايق اولديغى مدحى كندى كندينه ايدييور. ألبته سوزلره إنعكاس ايتمش قرآنِ حكيمڭ لمعاتِ إعجازيهسندن و او خدمتڭ مقبوليتنه علامت اولان عناياتِ ربّانيهنڭ إظهارينه مكلّفز. چونكه او استاديمز اويله ايدر و اويله درس ويرر.
اوچنجى سبب:سوزلر حقّنده تواضع صورتنده ديمييورم؛ بلكه بر حقيقتى بيان ايتمك ايچون ديرم كه: سوزلردهكى حقائق و كمالات، بنم دگل قرآنڭدر و قرآندن ترشّح ايتمشدر. حتّى اوننجى سوز، يوزر آياتِ قرآنيهدن سوزولمش بعض قطراتدر. سائر رسالهلر دخى عمومًا اويلهدر. مادام بن اويله بيلييورم و مادام بن فانىيم، گيدهجگم؛ ألبته باقى اولاجق بر شى و بر أثر، بنمله باغلانمامق گركدر و باغلانماملى. و مادام أهلِ ضلالت و طغيان، ايشلرينه گلمهين بر أثرى، أثر صاحبنى چوروتمكله أثرى چوروتمك عادتلريدر؛ ألبته سماءِ قرآنڭ ييلديزلريله باغلانان رسالهلر، بنم گبى چوق إعتراضاته و تنقيداته مدار اولابيلن و سقوط ايدهبيلن چوروك بر ديرك ايله باغلانماملى. هم مادام عُرفِ ناسده، بر أثردهكى مزايا، او أثرڭ مصدرى و منبعى ظن ايتدكلرى مؤلّفنڭ أطوارنده آرانيلييور و بو عُرفه گوره، او حقائقِ عاليهيى و او جواهرِ غاليهيى كندم گبى بر مفلسه و اونلرڭ بيڭده برينى كندنده گوسترهمهين شخصمه مال ايتمك، حقيقته قارشى بيوك بر حقسزلق اولديغى ايچون رسالهلر كندى مالم دگل، قرآنڭ مالى اولارق، قرآنڭ رشحاتِ مزيّاتنه
— 304 —
مظهر اولدقلرينى إظهار ايتمگه مجبورم. أوت لذّتلى اوزوم صالقيملرينڭ خاصيتلرى، قورو چوبوغنده آرانيلماز. ايشته بن ده اويله بر قورو چوبوق حكمندهيم.
دردنجى سبب:بعضًا تواضع، كفرانِ نعمتى إستلزام ايدييور؛ بلكه كفرانِ نعمت اولور. بعضًا ده تحديثِ نعمت، إفتخار اولور. ايكيسى ده ضرردر. بونڭ چارهِٔ يگانهسى؛ نه كفرانِ نعمت چيقسين، نه ده إفتخار اولسون. مزيت و كمالاتلرى إقرار ايدوب، فقط تملّك ايتميهرك، منعمِ حقيقينڭ أثرِ إنعامى اولارق گوسترمكدر. مثلا: ناصلكه مرصّع و مزيَّن بر ألبسهِٔ فاخرهيى برى سڭا گيديرسه و اونڭله چوق گوزللشسهڭ، خلق سڭا ديسه: "ما شاء اللّٰه چوق گوزلسڭ، چوق گوزللشدڭ." أگر سن تواضعكارانه ديسهڭ: "حاشا!.. بن نهيم، هيچ. بو نهدر، نرهده گوزللك؟" او وقت كفرانِ نعمت اولور و حلّهيى سڭا گيديرن ماهر صنعتكاره قارشى حرمتسزلك اولور. أگر مفتخرانه ديسهڭ: "أوت بن چوق گوزهلم، بنم گبى گوزل نرهده وار، بنم گبى برينى گوستريڭز." او وقت، مغرورانه بر فخردر.
ايشته فخردن، كفراندن قورتولمق ايچون ديمهلى كه: "أوت بن گوزللشدم، فقط گوزللك لباسڭدر و طولاييسيله لباسى بڭا گيديرنڭدر، بنم دگلدر."
ايشته بونڭ گبى، بن ده سسم يتيشسه، بتون كُرهِٔ أرضه باغيرهرق ديرم كه: سوزلر چوق گوزلدرلر، حقيقتدرلر؛ فقط بنم دگللر، قرآنِ كريمڭ حقائقندن تلمّع ايتمش شعاعلردر.
وَ مَا مَدَحْتُ مُحَمَّدًا بِمَقَالَتِى ٭ وَ لٰكِنْ مَدَحْتُ مَقَالَتِى بِمُحَمَّدٍ
دستوريله ديرم كه:
وَ مَا مَدَحْتُ الْقُرْاٰنَ بِكَلِمَاتِى ٭ وَ لٰكِنْ مَدَحْتُ كَلِمَاتِى بِالْقُرْاٰنِ
يعنى: "قرآنڭ حقائقِ إعجازينى بن گوزللشديرهمدم، گوزل گوسترهمدم؛ بلكه قرآنڭ گوزل حقيقتلرى، بنم تعبيراتلريمى ده گوزللشديردى، علويلشديردى." مادام بويلهدر؛
— 305 —
حقائقِ قرآنڭ گوزللگى نامنه، سوزلر نامندهكى آيينهلرينڭ گوزللكلرينى و او آيينهدارلغه ترتّب ايدن عناياتِ إلٰهيهيى إظهار ايتمك، مقبول بر تحديثِ نعمتدر.
بشنجى سبب:چوق زمان أوّل بر أهلِ ولايتدن ايشيتدم كه؛ او ذات، أسكى وليلرڭ غيبى إشارتلرندن إستخراج ايتمش و قناعتى گلمش كه: "شرق طرفندن بر نور ظهور ايدهجك، بدعهلر ظلماتنى طاغيدهجق." بن، بويله بر نورڭ ظهورينه چوق إنتظار ايتدم و ايدييورم. فقط چيچكلر بهارده گلير. اويله ايسه او قدسى چيچكلره زمين حاضر ايتمك لازم گلير. و آڭلادق كه، بو خدمتمزله او نورانى ذاتلره زمين إحضار ايدييورز. مادام كنديمزه عائد دگل، ألبته سوزلر نامندهكى نورلره عائد اولان عناياتِ إلٰهيهيى بيان ايتمكده مدارِ فخر و غرور اولاماز؛ بلكه مدارِ حمد و شكر و تحديثِ نعمت اولور.
آلتنجى سبب:سوزلرڭ تأليفى واسطهسيله قرآنى اولان خدمتمزه بر مكافاتِ عاجله و بر واسطهِٔ تشويق اولان عناياتِ ربّانيه، بر موفّقيتدر. موفّقيت ايسه، إظهار ايديلير. موفّقيتدن گچسه؛ اولسه اولسه بر إكرامِ إلٰهى اولور. إكرامِ إلٰهى ايسه، إظهارى بر شكرِ معنويدر. اوندن دخى گچسه، اولسه اولسه هيچ إختياريمز قاريشمادن بر كرامتِ قرآنيه اولور. بز مظهر اولمشز. بو نوع إختيارسز و خبرسز گلن بر كرامتڭ إظهارى، ضررسزدر. أگر عادى كراماتڭ فوقنه چيقسه، او وقت اولسه اولسه قرآنڭ إعجازِ معنويسنڭ شعلهلرى اولور. مادام إعجاز إظهار ايديلير، ألبته إعجازه يارديم ايدنڭ دخى إظهارى إعجاز حسابنه گچر؛ هيچ مدارِ فخر و غرور اولاماز، بلكه مدارِ حمد و شكراندر.
يدنجى سبب:نوعِ إنسانڭ يوزده سكسانى أهلِ تحقيق دگلدر كه، حقيقته نفوذ ايتسين و حقيقتى حقيقت طانييوب قبول ايتسين. بلكه صورته، حسنِ ظنّه بناءً، مقبول و معتمد إنسانلردن ايشيتدكلرى مسائلى تقليدًا قبول ايدرلر. حتّى قوّتلى بر حقيقتى، ضعيف بر آدمڭ ألنده ضعيف گورور و قيمتسز بر مسئلهيى، قيمتدار بر آدمڭ ألنده گورسه، قيمتدار تلقّى ايدر. ايشته اوڭا بناءً، بنم گبى ضعيف و قيمتسز بر بيچارهنڭ ألندهكى حقائقِ ايمانيه و قرآنيهنڭ قيمتنى، أكثر ناسڭ نقطهِٔ نظرنده دوشورمهمك
— 306 —
ايچون، بِالمجبوريه إعلان ايدييورم كه: إختياريمز و خبريمز اولمادن، بريسى بزى إستخدام ايدييور؛ بز بيلميهرك، بزى مهمّ ايشلرده چاليشديرييور. دليلمز ده شودر كه: شعوريمز و إختياريمزدن خارج بر قسم عناياته و تسهيلاته مظهر اولويورز. اويله ايسه، او عنايتلرى باغيرهرق إعلان ايتمگه مجبورز.
ايشته گچمش يدى أسبابه بناءً، كلّى بر قاچ عنايتِ ربّانيهيه إشارت ايدهجگز.
برنجى إشارت:يگرمى سكزنجى مكتوبڭ سكزنجى مسئلهسنڭ برنجى نكتهسنده بيان ايديلمشدر كه، "توافقات"در. أزجمله: معجزاتِ أحمديه مكتوباتنده، اوچنجى إشارتندن تا اون سكزنجى إشارتنه قدر آلتمش صحيفه؛ خبرسز، بيلميهرك بر مستنسخڭ نسخهسنده ايكى صحيفه مستثنا اولمق اوزره متباقى بتون صحيفهلرده (كمالِ موازنتله) ايكى يوزدن زياده "رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام" كلمهلرى بربرينه باقييورلر. كيم إنصاف ايله ايكى صحيفهيه دقّت ايتسه، تصادف اولماديغنى تصديق ايدهجك. حالبوكه تصادف، اولسه اولسه بر صحيفهده كثرتلى أمثال كلمهلر بولونسه، يارى يارىيه توافق اولور، آنجق بر ايكى صحيفهده تمامًا توافق ايدهبيلير. او حالده بويله عموم صحيفهلرده رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام كلمهسى؛ ايكى اولسون اوچ اولسون، درت اولسون ويا داها زياده اولسون، كمالِ ميزان ايله بربرينڭ يوزينه باقسه؛ ألبته تصادفى اولماسى ممكن دگلدر. هم سكز آيرى آيرى مستنسخڭ بوزامديغى بر توافقات، قوّتلى بر إشارتِ غيبيه، ايچنده اولديغنى گوسترر. ناصلكه أهلِ بلاغتڭ كتابلرنده، بلاغتڭ درجاتى بولونديغى حالده؛ قرآنِ حكيمدهكى بلاغت، درجهِٔ إعجازه چيقمش. كيمسهنڭ حدّى دگل كه اوڭا يتيشسين. اويله ده؛ معجزاتِ أحمديهنڭ بر آيينهسى اولان اون طوقوزنجى مكتوب و معجزاتِ قرآنيهنڭ بر ترجمانى اولان يگرمى بشنجى سوز و قرآنڭ بر نوع تفسيرى اولان رسالهِٔ نور أجزالرنده توافقات، عموم كتابلرڭ فوقنده بر درجهِٔ غرابت گوسترييور. و اوندن آڭلاشيلييور كه؛ معجزاتِ قرآنيه و معجزاتِ أحمديهنڭ بر نوع كرامتيدر كه، او آيينهلرده تجلّى و تمثّل ايدييور.
— 307 —
ايكنجى إشارت:خدمتِ قرآنيهيه عائد عناياتِ ربّانيهنڭ ايكنجيسى شودر كه: جنابِ حق، بنم گبى قلمسز، ياريم اُمّى، ديارِ غربتده، كيمسهسز، إختلاطدن منع ايديلمش بر طرزده؛ قوّتلى، جدّى، صميمى، غيّور، فداكار و قلملرى برر ألماس قلنج اولان قارداشلرى بڭا معاون إحسان ايتدى. ضعيف و عاجز اوموزيمه چوق آغير گلن وظيفهِٔ قرآنيهيى، او قوّتلى اوموزلره بينديردى. كمالِ كرمندن، يوكمى خفيفلشديردى. او مبارك جماعت ايسه؛ (خلوصينڭ تعبيريله) تلسز تلغرافڭ آخذهلرى حكمنده و (صبرينڭ تعبيريله) نور فابريقهسنڭ ألكتريقلرينى يتيشديرن ماكينهلر حكمنده آيرى آيرى مزيتلرى و قيمتدار مختلف خاصيتلريله برابر، (ينه صبرينڭ تعبيريله) بر توافقاتِ غيبيه نوعندن اولارق، شوق و سعى و غيرت و جدّيتده بربرينه بڭزر بر صورتده أسرارِ قرآنيهيى و أنوارِ ايمانيهيى أطرافه نشر ايتملرى و هر يره ده ايريشديرملرى و شو زمانده (يعنى حروفات دگيشمش، مطبعه يوق، هركس أنوارِ ايمانيهيه محتاج اولديغى بر زمانده) هم فتور ويرهجك و شوقى قيرهجق چوق أسباب واركن، بونلرڭ فتورسز، كمالِ شوق و غيرتله بو خدمتلرى، طوغريدن طوغرىيه بر كرامتِ قرآنيه و ظاهر بر عنايتِ إلٰهيهدر. أوت ولايتڭ كرامتى اولديغى گبى، نيّتِ خالصهنڭ دخى كرامتى واردر. صميميتڭ دخى كرامتى واردر. باخصوص ِللّٰه ايچون اولان بر اخوّت دائرهسندهكى قارداشلرڭ ايچنده جدّى، صميمى تساندڭ چوق كرامتلرى اولابيلير. حتّى شويله بر جماعتڭ شخصِ معنويسى بر ولىِّ كامل حكمنه گچهبيلير، عناياته مظهر اولور.
ايشته أى قارداشلرم و أى خدمتِ قرآنده آرقداشلرم! بر قلعهيى فتح ايدن بر بولوگڭ چاوشنه بتون شرفى و بتون غنيمتى ويرمك ناصل ظلمدر، بر خطادر؛ اويله ده شخصِ معنويڭزڭ قوّتيله و قلملريڭز ايله حاصل اولان فتوحاتدهكى عناياتى بنم گبى بر بيچارهيه ويرهمزسڭز. ألبته بويله مبارك بر جماعتده، توافقاتِ غيبيهدن داها زياده قوّتلى بر إشارتِ غيبيه وار و بن گورويورم؛ فقط هركسه و عمومه گوسترهمييورم.
اوچنجى إشارت:رسالهِٔ نور أجزالرى، بتون مهمّ حقائقِ ايمانيه و قرآنيهيى حتّى أڭ معنّده قارشى دخى پارلاق بر صورتده إثباتى، چوق قوّتلى بر إشارتِ غيبيه و بر عنايتِ إلٰهيهدر.
— 308 —
چونكه حقائقِ ايمانيه و قرآنيه ايچنده اويلهلرى وار كه؛ أڭ بيوك بر داهى تلقّى ايديلن ابن سينا، فهمنده عجزينى إعتراف ايتمش، "عقل بوڭا يول بولاماز!" ديمش. اوننجى سوز رسالهسى، او ذاتڭ دهاسيله يتيشهمديگى حقائقى؛ عواملره ده، چوجقلره ده بيلديرييور.
هم مثلا: سرِّ قدر و جزءِ إختيارينڭ حلّى ايچون، قوجه سعدِ تفتازانى گبى بر علّامه؛ قرق أللى صحيفهده، مشهور مقدّماتِ إثنا عشر ناميله تلويح نام كتابنده آنجق حلّ ايتديگى و آنجق خواصّه بيلديرديگى عين مسائلى، قدره دائر اولان يگرمى آلتنجى سوزده، ايكنجى مبحثڭ ايكنجى صحيفهسنده تماميله، هم هركسه بيلديرهجك بر طرزده بيانى، أثرِ عنايت اولمازسه نهدر؟
هم بتون عقولى حيرتده بيراقان و هيچ بر فلسفهنڭ أليله كشف ايديلمهمش و سرِّ خلقتِ عالم و طلسمِ كائنات دينيلن و قرآنِ عظيم الشانڭ إعجازيله كشف ايديلن او طلسمِ مشكلكشا و او معمّاىِ حيرتنما، يگرمى دردنجى مكتوب و يگرمى طوقوزنجى سوزڭ آخرندهكى رمزلى نكتهده و اوتوزنجى سوزڭ تحوّلاتِ ذرّاتڭ آلتى عدد حكمتنده كشف ايديلمشدر. كائناتدهكى فعاليتِ حيرتنمانڭ طلسمنى و خلقتِ كائناتڭ و عاقبتنڭ معمّاسنى و تحوّلاتِ ذرّاتدهكى حركاتڭ سرِّ حكمتنى كشف و بيان ايتمشلردر، ميداندهدر، باقيلهبيلير.
هم سرِّ أحديت ايله، شريكسز وحدتِ ربوبيتى؛ هم نهايتسز قربيتِ إلٰهيه ايله، نهايتسز بعديتمز اولان حيرتأنگيز حقيقتلرى كمالِ وضوح ايله اون آلتنجى سوز و اوتوز ايكنجى سوز بيان ايتدكلرى گبى؛ قدرتِ إلٰهيهيه نسبةً ذرّات و سيّارات مساوى اولديغنى و حشرِ أعظمده عموم ذىروحڭ إحياسى، بر نفسڭ إحياسى قدر او قدرته قولاى اولديغنى و شركڭ خلقتِ كائناتده مداخلهسى إمتناع درجهسنده عقلدن اوزاق اولديغنى كمالِ وضوح ايله گوسترن يگرمنجى مكتوبدهكى
وَ هُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
كلمهسى بياننده و اوچ تمثيلى حاوى اونڭ ذيلى، شو عظيم سرِّ وحدتى كشف ايتمشدر.
— 309 —
هم حقائقِ ايمانيه و قرآنيهده اويله بر گنيشلك وار كه، أڭ بيوك ذكاءِ بشرى إحاطه ايدهمديگى حالده؛ بنم گبى ذهنى مشوّش، وضعيتى پريشان، مراجعت ايديلهجك كتاب يوقكن، صيقنتيلى و سرعتله يازان بر آدمده، او حقائقڭ أكثريتِ مطلقهسى دقائقيله ظهورى؛ طوغريدن طوغرىيه قرآنِ حكيمڭ إعجازِ معنويسنڭ أثرى و عنايتِ ربّانيهنڭ بر جلوهسى و قوّتلى بر إشارتِ غيبيهدر.
دردنجى إشارت:أللى آلتمش رسالهلر (شيمدى يوز اوتوزدر) اويله بر طرزده إحسان ايديلمش كه؛ دگل بنم گبى آز دوشونن و ظهوراته تبعيت ايدن و تدقيقه وقت بولاميان بر إنسانڭ؛ بلكه بيوك ذكالردن مركّب بر أهلِ تدقيقڭ سعى و غيرتيله ياپيلميان بر طرزده تأليفلرى، طوغريدن طوغرىيه بر أثرِ عنايت اولدقلرينى گوسترييور. چونكه بتون بو رسالهلرده، بتون درين حقائق، تمثيلات واسطهسيله، أڭ عامى و اُمّى اولانلره قدر درس ويريلييور. حالبوكه او حقائقڭ چوغنى بيوك عالملر "تفهيم ايديلمز" دييوب، دگل عوامه، بلكه خواصّه ده بيلديرهمييورلر.
ايشته أڭ اوزاق حقيقتلرى، أڭ ياقين بر طرزده، أڭ عامى بر آدمه درس ويرهجك درجهده؛ بنم گبى توركجهسى آز و سوزلرى مغلق، چوغى آڭلاشيلماز و بعضًا قيصهجه مجمل يازديغندن ظاهر حقيقتلرى دخى مشكللشديرييور دييه أسكيدن بَرى إشتهار بولمش و أسكى أثرلرى قسمًا او سوءِ إشتهارى تصديق ايتمش بر شخصڭ ألنده بو خارقه تسهيلات و سهولتِ بيان؛ ألبته بِلا شبهه بر أثرِ عنايتدر و اونڭ هنرى اولاماز و قرآنِ كريمڭ إعجازِ معنويسنڭ بر جلوهسيدر و تمثيلاتِ قرآنيهنڭ بر تمثّليدر و إنعكاسيدر.
بشنجى إشارت:رسالهلر عموميتله پك چوق إنتشار ايتديگى حالده، أڭ بيوك عالمدن طوت، تا أڭ عامى آدمه قدر و أهلِ قلب بيوك بر وليدن طوت، تا أڭ معنّد دينسز بر فيلسوفه قدر اولان طبقاتِ ناس و طائفهلر او رسالهلرى گوردكلرى و اوقودقلرى و بر قسمى طوقاتلرينى ييدكلرى حالده تنقيد ايديلمهمسى و هر طائفه درجهسنه گوره إستفاده ايتمهسى، طوغريدن طوغرىيه بر أثرِ عنايتِ ربّانيه و بر كرامتِ قرآنيه اولديغى گبى، چوق تدقيقات و تحرّياتڭ نتيجهسيله آنجق حصول بولان او چشيد رسالهلر، فوق العاده
— 310 —
بر سرعتله، هم إدراكمى و فكريمى مشوّش ايدن صيقنتيلى إنقباض وقتلرنده يازيلماسى دخى، بر أثرِ عنايت و بر إكرامِ ربّانيدر.
أوت أكثر قارداشلرم و يانمدهكى عموم آرقداشلرم و مستنسخلر بيلييورلر كه؛ اون طوقوزنجى مكتوبڭ بش پارچهسى، بر قاچ گون ظرفنده هر گون ايكى اوچ ساعتده و مجموعى اون ايكى ساعتده هيچ بر كتابه مراجعت ايديلمهدن يازيلماسى؛ حتّى أڭ مهمّ بر پارچه و او پارچهده لفظِ رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام كلمهسنده ظاهر بر خاتمِ نبوّتى گوسترن دردنجى جزء، اوچ درت ساعتده، طاغده، ياغمور آلتنده أزبر يازيلمش؛ و اوتوزنجى سوز گبى مهمّ و دقيق بر رساله، آلتى ساعت ايچنده بر باغده يازيلمش؛ و يگرمى سكزنجى سوز، سليمانڭ باغچهسنده بر، نهايت ايكى ساعت ايچنده يازيلماسى گبى، أكثر رسالهلر بويله اولماسى؛ و أسكيدن بَرى صيقنتيلى و منقبض اولديغم زمان، أڭ ظاهر حقيقتلرى دخى بيان ايدهمديگمى، بلكه بيلهمديگمى ياقين دوستلرم بيلييورلر. خصوصًا او صيقنتىيه خستهلق ده علاوه ايديلسه، داها زياده بنى درسدن، تأليفدن منع ايتمكله برابر؛ أڭ مهمّ سوزلر و رسالهلر، أڭ صيقنتيلى و خستهلقلى زمانمده، أڭ سرعتلى بر طرزده يازيلماسى؛ طوغريدن طوغرىيه بر عنايتِ إلٰهيه و بر إكرامِ ربّانى و بر كرامتِ قرآنيه اولمازسه نهدر؟
هم هانگى كتاب اولورسه اولسون، بويله حقائقِ إلٰهيهدن و ايمانيهدن بحث ايتمش ايسه، على كلّ حال بر قسم مسائلى، بر قسم إنسانلره ضرر ويرر و ضرر ويردكلرى ايچون، هر مسئله هركسه نشر ايديلمهمش. حالبوكه شو رسالهلر ايسه؛ شيمدىيه قدر هيچ كيمسهده، (چوقلردن صورديغم حالده) سوءِ تأثير و عكس العمل و تخديشِ أذهان گبى بر ضرر ويرمدكلرى، طوغريدن طوغرىيه بر إشارتِ غيبيه و بر عنايتِ ربّانيه اولديغى بزجه محقّقدر.
آلتنجى إشارت:شيمدى بنجه قطعيت پيدا ايتمشدر كه؛ أكثر حياتم إختيار و إقتداريمڭ، شعور و تدبيريمڭ خارجنده اويله بر طرزده گچمش و اويله غريب بر صورتده اوڭا جريان ويريلمش؛ تا قرآنِ حكيمه خدمت ايدهجك اولان بو نوع رسالهلرى نتيجه
— 311 —
ويرسين. عادتا بتون حياتِ علميهم، مقدّماتِ إحضاريه حكمنه گچمش. و سوزلر ايله إعجازِ قرآنڭ إظهارى، اونڭ نتيجهسى اولاجق بر صورتده اولمشدر. حتّى شو يدى سنه نفيمده و غربتمده و سببسز و آرزومڭ خلافنده تجرّدم و مشربمه مخالف يالڭز بر كويده إمرارِ حيات ايتمكلگم؛ و أسكيدن بَرى الفت ايتديگم حياتِ إجتماعيهنڭ چوق رابطهلرندن و قاعدهلرندن نفرت ايدوب ترك ايتمكلگم؛ طوغريدن طوغرىيه بو خدمتِ قرآنيهيى خالص، صافى بر صورتده ياپديرمق ايچون بو وضعيت ويريلديگنه شبههم قالمامشدر. حتّى چوق دفعه بڭا ويريلن صيقنتى و ظلمًا بڭا قارشى اولان تضييقات پردهسى آلتنده، بر دستِ عنايت طرفندن مرحمتكارانه، قرآنڭ أسرارينه حصرِ فكر ايتديرمك و نظرى طاغيتمامق ايچون ياپيلمشدر قناعتندهيم. حتّى أسكيده مطالعهيه چوق مشتاق اولديغم حالده؛ بتون بتون سائر كتابلرڭ مطالعهسندن بر منع، بر مجانبت روحمه ويريلمشدى. بويله غربتده مدارِ تسلّى و اُنسيت اولان مطالعهيى بڭا ترك ايتديرن، آڭلادم كه، طوغريدن طوغرىيه آياتِ قرآنيهنڭ استادِ مطلق اولمالرى ايچوندر.
هم يازيلان أثرلر، رسالهلر، (أكثريتِ مطلقهسى) خارجدن هيچ بر سبب گلميهرك، روحمدن تولّد ايدن بر حاجته بناءً، آنى و دفعى اولارق إحسان ايديلمش. صوڭره بعض دوستلريمه گوسترديگم وقت، ديمشلر: "شو زمانڭ يارهلرينه دوادر." إنتشار ايتدكدن صوڭره أكثر قارداشلرمدن آڭلادم كه، تام شو زماندهكى إحتياجه موافق و درده لايق بر علاج حكمنه گچييور.
ايشته إختيار و شعوريمڭ دائرهسى خارجنده، مذكور حالتلر و سرگذشتِ حياتم و علوملرڭ أنواعلرندهكى خلافِ عادت و إختيارسز تتبّعاتم؛ بويله بر نتيجهِٔ قدسيهيه منجر اولمق ايچون، قوّتلى بر عنايتِ إلٰهيه و بر إكرامِ ربّانى اولديغنه بنده شبهه بيراقمامشدر.
يدنجى إشارت:بو خدمتمز زماننده، بش آلتى سنه ظرفنده، بِلا مبالغه يوز أثرِ إكرامِ إلٰهى و عنايتِ ربّانيه و كرامتِ قرآنيهيى گوزيمزله گوردك. بر قسمنى، اون آلتنجى مكتوبده إشارت ايتدك؛ بر قسمنى، يگرمى آلتنجى مكتوبڭ دردنجى مبحثنڭ مسائلِ متفرّقهسنده؛ بر قسمنى، يگرمى سكزنجى مكتوبڭ اوچنجى مسئلهسنده بيان ايتدك.
— 312 —
بنم ياقين آرقداشلرم بونى بيلييورلر. دائمى آرقداشم بارلالى سليمان أفندى چوقلرينى بيلييور. خصوصًا سوزلرڭ و رسالهلرڭ نشرنده و تصحيحاتنده و يرلرينه يرلشديرمكده و تسويد و تبييضنده، فوق المأمول كرامتكارانه بر تسهيلاته مظهر اولويورز. كرامتِ قرآنيه اولديغنه شبههمز قالمييور. بونڭ مثاللرى يوزلردر.
هم معيشت خصوصنده او قدر شفقتله بسلهنييورز كه؛ أڭ كوچك بر آرزوىِ قلبمزى، بزى إستخدام ايدن صاحبِ عنايت تطمين ايتمك ايچون؛ فوق المأمول بر صورتده إحسان ايدييور. و هكذا... ايشته بو حال غايت قوّتلى بر إشارتِ غيبيهدر كه، بز إستخدام اولونويورز. هم رضا دائرهسنده، هم عنايت آلتنده بزه خدمتِ قرآنيه ياپديريلييور.
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ صَلَاةً تَكُونُ لَكَ رِضَاءً وَ لِحَقِّهِ اَدَاءً وَ عَلٰى اٰلِهِ وَ صَحْبِهِ وَ سَلِّمْ تَسْلِيمًا كَثِيرًا اٰمِينَ
اَللّٰهُمَّ بِسِرِّ اسْمِكَ الْاَعْظَمِ اِجْعَلْ نَاشِرَ هٰذِهِ الرِّسَالَةِ مَظْهَرِ عِنَايَتِكَ وَ كَرَامَاتِ فُرْقَانِكَ اٰمِينَ اٰمِينَ اٰمِينَ
٭ ٭ ٭
محرم بر سؤاله جوابدر
شو سرِّ عنايت أسكيدن محرمجه يازيلمش، اون دردنجى سوزڭ آخرينه إلحاق ايديلمشدى. هر ناصلسه أكثر مستنسخلر اونوتوب يازمامشلردى. ديمك مناسب و لايق موقعى بوراسى ايمش كه، گيزلى قالمش.
— 313 —
بندن سؤال ايدييورسڭ:"نهدن سنڭ قرآندن يازديغڭ سوزلرده اويله بر قوّت، بر تأثير وار كه، مفسّرلرڭ و عارفلرڭ سوزلرنده نادرًا بولونور. بعضًا بر سطرده، بر صحيفه قدر قوّت وار؛ بر صحيفهده، بر كتاب قدر تأثير بولونويور؟"
الجواب:(گوزل بر جوابدر) شرف، إعجازِ قرآنه عائد اولديغندن و بڭا عائد اولماديغندن، بِلا پروا ديرم: أكثريت إعتباريله اويلهدر. چونكه:
يازيلان سوزلر تصوّر دگل تصديقدر؛ تسليم دگل، ايماندر؛ معرفت دگل، شهادتدر، شهوددر؛ تقليد دگل تحقيقدر؛ إلتزام دگل، إذعاندر؛ تصوّف دگل حقيقتدر؛ دعوا دگل، دعوا ايچنده برهاندر. شو سرّڭ حكمتى بودر كه:
أسكى زمانده، أساساتِ ايمانيه محفوظدى، تسليم قوى ايدى. تفرّعاتده، عارفلرڭ معرفتلرى دليلسز ده اولسه، بياناتلرى مقبول ايدى، كافى ايدى. فقط شو زمانده ضلالتِ فنّيه، ألنى أساساته و أركانه اوزاتمش اولديغندن، هر درده لايق دوايى إحسان ايدن حكيمِ رحيم اولان ذاتِ ذو الجلال، قرآنِ كريمڭ أڭ پارلاق مظهرِ إعجازندن اولان تمثيلاتندن بر شعلهسنى؛ عجز و ضعفمه، فقر و إحتياجمه مرحمةً خدمتِ قرآنه عائد يازيلريمه إحسان ايتدى. فَلِلّٰهِ الْحَمْدُ سرِّ تمثيل دوربينيله، أڭ اوزاق حقيقتلر غايت ياقين گوستريلدى. هم سرِّ تمثيل جهت الوحدتيله، أڭ طاغنيق مسئلهلر طوپلاتديريلدى. هم سرِّ تمثيل نردبانيله، أڭ يوكسك حقائقه قولايلقله يتيشديريلدى. هم سرِّ تمثيل پنجرهسيله؛ حقائقِ غيبيهيه، أساساتِ إسلاميهيه شهوده ياقين بر يقينِ ايمانى حاصل اولدى. عقل ايله برابر وهم و خيال، حتّى نفس و هوا تسليمه مجبور اولديغى گبى، شيطان دخى تسليمِ سلاحه مجبور اولدى.
الحاصل: يازيلرمده نه قدر گوزللك و تأثير بولونسه، آنجق تمثيلاتِ قرآنيهنڭ لمعاتندندر. بنم حصّهم؛ يالڭز شدّتِ إحتياجمله طلبدر و غايت عجزمله تضرّعمدر. درد بنمدر، دوا قرآنڭدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 314 —
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا: گچن مبارك ليلهِٔ برائتڭزى و گلهجك رمضانِ شريفڭزى تبريك ايدرز. بو سنه برائت گيجهسنى نورجيلر حقّنده چوق بركتلى و كرامتلى اولديغنه بر أمارهسنى حيرتله گوردك. شويله كه:
بن برائت گيجهسندن آز أوّل عصاىِ موسى تصحيحيله مشغول ايكن؛ بر گوگرجين پنجرهيه گلدى، بڭا باقدى. بن ديدم: "مژده مى گتيردڭ؟" ايچرىيه گيردى، گويا أسكيدن دوست ايدك گبى هيچ اوركمهدى. عصاىِ موسى اوستنه چيقدى، اوچ ساعت اوطوردى؛ أكمك، پرنج ويردم، ييمهدى؛ تا آقشامه قالدى، صوڭره گيتدى، تكرار گلدى. تا صباحه قدر يانمده قالدى. بن ياتاركن باشمه گلدى، اللّٰهه ايصمارلادق نوعندن باشمى اوقشادى، صوڭره اوچدى گيتدى. ايكنجى گون، بن تأسّف ايدركن، ينه گلدى؛ بر گيجه داها قالدى. ديمك بو مبارك قوش، هم عصاىِ موسى، هم برائتمزى تبريك ايتمك ايستدى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا
أوّلا: شيمدى تام تحقّق ايتدى كه؛ زلزله، رسالهِٔ النور ايله علاقهداردر. خسروڭ مدافعاتمده يازيلان درت زلزله مسئلهسنى تصديق ايدن بو گيجهكى شدّتلى درت دفعه زلزله، بڭا و نورلره و بو مملكته قطعى بر سوءِ قصد أثرى اولارق حكومت ايچريسنده
— 315 —
خدمتجيمه باغيرهرق بڭا تحقيركارانه إهانت و شتم ايدوب "گيت اوڭا سويله" ديين و قائمِمقامڭ أمرِ جبريله "خسته ده اولسه بورايه گتيريڭز" بكجيلره و ژاندارمهلره أمر ويرن و آفيونڭ پرده آلتندهكى بيوك مأموره طايانان أميرطاغ ضابطهسى، هم نور شاكردلرينڭ شوقلرينه، هم نورلرڭ بوراده يازيلماسنه، هم بڭا أهمّيتلى صيقنتى ويرمهسى عين وقتده، بويله بوراده گورولمهين بو شدّتلى زلزلهنڭ گلمهسى گوسترييور كه؛ رسالهِٔ النور بر وسيلهِٔ دفعِ بلادر؛ تعطيله اوغرادقجه، بلا فرصت بولوب گلير.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
ذكائينڭ بر منظومهسى
بو نور أثر، تفسيريدر او سماوى كتابڭ،
إعلان ايدر حقيقتى، أمرِ حقّى بيلديرر.
عصيانلره، ظلملره معروض اولان جهانڭ
بو عصرده گوزياشنى، نور صاچارق ديڭديرر.
بو أثردر مضطرب گوڭللره تسلّى،
بو قرارسز عالمڭ هر بحراننده نور صاچار.
بو أثردر هر ظلمتده سلامت رهبرى،
أهلِ ايمان بو سايهده بو أثرله حر ياشار.
معصوملره بر اوگوتدر، گنجلرڭ ده رهبرى
هر مظلومه "آغلامه" دير، "گولهجكسڭ يارين سن!"
تسلّيسى چوق يوجهدر، عبرتليدر درسلرى،
بلى بوكوك إختياره مژده ويرر دريندن.
— 316 —
بو نور أثر، هر بيلگينڭ، هر مؤمنڭ سرتاجى،
دردليلرڭ درمانيدر، هر منكِرى طوقاتلر.
شركلرڭ هم هادميدر، هم هر قايغو علاجى،
زنديق ظالم ايليشيرسه باشنه وولقان پاطلار.
بو أثردر إنسانلرى دهشتلردن دور ايدن،
قدرت ألى حاميسيدر، حيرتأفزا حكمى وار.
معنّدلر تسليم اولور، حكمنه مغرور ايكن،
هر سرسرى فيلسوفى مفتون ايدن نورى وار.
أى گوچ يتمز، دهشت ويرن حالتلردن آغلايان،
فانيلره آلدانهرق قيريلدقجه باغيرمه.
أى زائلدن، عاجزلردن مدد اوموب باغلانان،
گير بو نورڭ عالمنه، فانيلرى چاغيرمه.
آييل آرتيق، غفلت سرخوشلغندن طورمه اويان،
هوساتڭ بر أژدرهادر قلبڭى كميرهجك.
يارين مسعود اولاجقدر يوقلقده حقّى بولان،
نوره وير نَقْدِ عمرى، يارين سڭا ويريلهجك،
حضورينه اُخرٰىده إحتشاملر سريلهجك...
رسالهِٔ نورڭ قصورلى خادمى
ذكائى
٭ ٭ ٭
— 317 —
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
وَمَا اَرْسَلْنَاكَ اِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ
آيتنڭ وراثتِ أحمديه (عصم) جهتنده، معناىِ إشارى نقطهسنده، بو عصرده او رحمةً لِلعالمينڭ بر آيينهسى و حقيقتِ قرآنيهنڭ بر حقيقى تفسيرى اولان رسالهِٔ نور، او كلّى رحمتڭ بر جلوهسى، بر نمونهسى اولماسندن؛ حقيقتِ محمّديهنڭ (عصم) بر قسم أوصافنى، معناىِ مجازى ايله جزئى بر وارثنه ويريلهبيلير دييه، بو پارلاق قصيدهيه ايليشمدم. يالڭز حقيقتِ أحمديه (عصم) آيينهسنڭ فرقنه إشارةً بعض كلمهلر علاوه ايديلدى.
سعيد النورسى
حضور بولور بوگون سنڭله عالم
أى بو عصرده رحمتِ عالم رسالة النور
سُرور بولور بوگون سنڭله آدم
أى بر رحمتِ عالم رسالة النور
بو خسته گوڭللر چوقدن پريشان
وارسه سنده أگر لقماندن نشان
بر شفا صون، گل أى محبوبِ ذىشان
أى جلوهِٔ رحمتِ عالم رسالة النور
گلمز مى صوڭى بو اوزون هيجهنڭ
گچمز مى غمى بو ياسلى گيجهنڭ
زارى آرتدى، صبرى بيتدى نيجهنڭ
أى جلوهِٔ رحمتِ عالم رسالة النور
— 318 —
فخرِ عالم، عرشدن بو يره ايندى
شاهِ ولايت گلوب دُلْدُله بيندى
ذو الفقاره بوگون آرتيق نور ديندى
أى بو زمانده رحمتِ عالم رسالة النور
يولمز، بو نورڭ بو نورلى يولى
اولدق هپمز او نورڭ بر قولى
نور يولنده يوروين هم نه موطلى
أى نمونهِٔ رحمتِ عالم رسالة النور
نورسڭ نور چيقان نورلى طاغنده
بلبل ئوتر باغچهسنده باغنده
توزى اولسهق اونڭ پاك آياغنده
أى رحمتِ عالم جلوهسى رسالة النور
دردلره درمانسڭ، محبوبِ جانسڭ
هم جامع الأسماء والقرآنسڭ
هم ده نورِ حقدن بزه إحسانسڭ
أى بر رحمتِ عالم رسالة النور
بو عالمده مادّه دگل، بر ئوزسڭ
هر ذرّهدن باقان بتون بر گوزسڭ
كائناتى حيران ايدن بتون بر يوزسڭ
أى مثالِ رحمتِ عالم رسالة النور
— 319 —
أصلى أوّليسڭ بالڭ، شكرڭ
درياسيسڭ جمله علمڭ، هنرڭ
گلمدى جهانه بويله أثر بڭزرڭ
أى مرآتِ رحمتِ عالم رسالة النور
سن آيلردن، گونشلردن اوستونسڭ
نهايتسز، صوڭى گلمز بوتونسڭ
نور جمالڭ بتون بتون گورونسون
أى مظهرِ رحمتِ عالم رسالة النور
بوين بوكوب آجى آجى ملهردك
گوزياشنى قانلر ايله سيلهردك
گورسهك دييه سنى حقدن ديلردك
أى بر تمثيلِ رحمتِ عالم رسالة النور
چونكه سنسڭ بو عصرده رحمةً لِلعالمينڭ جلوهسى
چونكه سنسڭ شيمدى شفيع المُذنبينڭ وارثى
اَغِثْنا يا غياثَ المستغيثين، بر دعاسى
أى شعلهِٔ رحمتِ عالم رسالة النور
شفا بولسون شيمدى برآز يارهمز
رواج بولسون گچمز اولان پارهمز
صاچ نوريڭى، آقه دونسون قرهمز
أى ضياءِ رحمتِ عالم رسالة النور
— 320 —
جُرممزله كلخان گبى پرنارز
درد ألندن هم هر گون زار و زارز
عفو ايت بزى مادام سڭا هپ يارز
أى نورِ رحمتِ عالم رسالة النور
مَيلمز يوق يالانجى بر دنيايه
صوڭ ويردك بز بدعهلره، ريايه
قاپيلمايز اويله قورو خوليايه
أى بر حقيقتِ رحمتِ عالم رسالة النور
يوق بزده جمعيت قورمه خولياسى
يوق باشقه بر يوله گيتمه سوداسى
اولدق آنجق نورڭ دردلى شيداسى
أى دردليلره رحمتِ عالم رسالة النور
يوللرده بيراقدق گچدك درويشى
آتدق گوڭللردن اويله تشويشى
كافى بو پارلايان نورڭ گونشى
أى معكسِ رحمتِ عالم رسالة النور
گچميشز هپ مدحلردن ثنادن
يوز چويردك ثروتلردن غنادن
نور ايسترز، گچمهدن بو فنادن
أى بو عصرده رحمتِ عالم رسالة النور
— 321 —
نور ألندن ايچهلى بز شرابى
چويرمشز طاتليلغه عذابى
بر محبوبڭ بز ده اولدق ترابى
أى بزه رحمتِ عالم رسالة النور
عاشقلرڭ عرشه چيقان فريادى
آغلاتييور او پاك روحلى أجدادى
اللّٰه ايچون أيله بزه إمدادى
أى محتاجلره رحمتِ عالم رسالة النور
گوكلر صالدى بلا، ير ويردى بلا
صارصدى آفاقى بر آجى واويلا
رحمت ايت عالمه أى نورِ مولا
أى جلوهِٔ رحمتِ عالم رسالة النور
بر يانده سيل وار، بر يانده قان آقار
بو بلا آتشى عالمى ياقار
آغلايان بو بشر هپ سڭا باقار
أى نمونهِٔ رحمتِ عالم رسالة النور
چوريلدى آتشله بو قوجه دنيا
بر جهنّم گبى قاينادى دريا
يتيش إمداده أى شاهِ أوليا
أى بو زمانده رحمتِ عالم رسالة النور
— 322 —
هر يانغينى سنڭ نورڭ سوندورر
هر بر يرى بر گلشنه سنڭ نورڭ دونديرر
دجّالى ده بر گون گلير ألبته ئولديرر
أى نورِ رحمتِ عالم رسالة النور
زندقهيه، كفره قارشى صالديردڭ
گوڭللردن كدرلرى قالديردڭ
بزى نورڭ درياسنه طالديردڭ
أى بيچارهلره رحمتِ عالم رسالة النور
قالديرهمز سڭا أصلا كيمسه أل
باغلايورز بزلر سڭا جاندن بل
دنيالره سنسڭ اُميد و أمل
أى ضياءِ رحمتِ عالم رسالة النور
سن اوردو قورمازسڭ أرله، اوشاقله
صاواشمازسڭ اويله طوپله، بيچاقله
نورڭله شو عصرى طوتوب قوجاقله
أى شيمدى رحمتِ عالم رسالة النور
بيتسين ده بو قورقونج طوفانِ شديد
آچيلسين يَپْيڭى بر دورِ مسعود
اون سكز بيڭ عالم أيلهسين هپ عيد
أى أهلِ قرآنه رحمتِ عالم رسالة النور
— 323 —
گلييور شو قارشيدن گرچه بر ظلمت
فقط سنسڭ بوگون عطاىِ رحمت
بوغاجقسڭ اونى نورڭله ألبت
أى بر رحمتِ عالم رسالة النور
قيزيل أژدر يووامزه گيرمهسين
زهرلى ألى ياقامزه ايرمهسين
قارشى طوروب نورڭ فرصت ويرمهسين
أى سيفِ رحمتِ عالم رسالة النور
قره دومان اوستمزدن طاغيلسين
قيزيل آلَوْ سونوب عالم آييلسين
بو ظفرڭ حشره قدر آڭيلسين
أى ذو الفقارِ رحمتِ عالم رسالة النور
او صويدندر نيجه جانلر ياقانلر
او صويدندر أولر بارقلر ييقانلر
او صويدندر سڭا كينله باقانلر
أى حجّتِ رحمتِ عالم رسالة النور
معصوملرڭ قانلرينى ايچرلر
أبو جهلى، نمرودلرى گچرلر
ئولوملردن ئولوملرى سچرلر
أى شيمدى بر رحمتِ عالم رسالة النور
— 324 —
بر ميقروب كه، جگرلرى ديشلهيور
قانمزله كنديسنى بسلهيور
تميز يوردى تلويث ايدوب پيسلهيور
أى بر أجزاخانهِٔ رحمتِ عالم رسالة النور
غازيلرڭ، فاتحلرڭ قوناغى
سيّدلرڭ، سَرْورلرڭ اوتاغى
بو وطندر، شهيدلرڭ ياتاغى
أى جلوهِٔ رحمتِ عالم رسالة النور
او شهيدڭ آلا دونمش كفنى
مسكلر قوقار، گله بڭزر بدنى
اوپر مَلكلر ده نورلى نعشنى
أى نمونهِٔ رحمتِ عالم رسالة النور
قرآن دييور ئولمهمشدر، ديريدر
هر بريسى حقّڭ آرسلان أريدر
تربهلرى يوركلرى تيترهتير
أى آيينهِٔ رحمتِ عالم رسالة النور
آرمغانسڭ چونكه أصيل ملّته
دوشميهلم بر گون بيله ذلّته
گوتور بزى شانلى بيوك دولته
أى مثالِ رحمتِ عالم رسالة النور
— 325 —
أيلهيهلر نورڭ ايله هپ صولت
ظفرلرله شانلر بولور بو ملّت
شرقه، غربه ضيا صالسين بو دولت
أى بزلره رحمتِ عالم رسالة النور
نوردن قنادڭ، هم صاغلام قولڭ وار
نوردن سنڭ حقّه گيدن يولڭ وار
قبول ايت بر كَمْتَرْ فيضى قولڭ وار
أى بو عصرده رحمتِ عالم رسالة النور!
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
استادم، أفنديم حضرتلرى!
وَمَا اَرْسَلْنَاكَ اِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ
آيتنڭ نورلرندن، نورڭ سايهسنده آلابيلديگم بر ذرّهيى بو شكلده يازدم و حضورِ عرفانڭزه صوندم. قبولنى رجا ايدرم. سلاملريمزى صونار و مبارك أللريڭزى اوپهرز أفنديمز.
بيچاره طلبهڭز
حسن فيضى
رَحْمَةُ اللّٰهِ عَلَيْهِ اَبَدًا دَائِمًا
٭ ٭ ٭
— 326 —
اونورسيتهدهكى نور شاكردلرينڭ نور حقيقتنڭ فن دائرهسنده فوق العاده قيمتنى تقدير ايتدكلرينه بر نمونهدر.
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا
شو كائنات سماسنڭ غروبى اولميان معنوى گونشى اولان قرآنِ كريم؛ شو موجودات كتابِ كبيرينڭ آياتِ تكوينيهسنى اوقوتديرمق، ماهيتنى گوسترمك ايچون، شعاعلرى حكمنده اولان أنوارينى نشر ايدييور. عقولِ بشرى تنوير ايله صراطِ مستقيمى گوسترييور. بشريت عالمنده هر فرد، خلقتندهكى مقصدى و فطرتندهكى مطالبى و إستقامتندهكى غايهسنى، او هدايت گونشنڭ نورى ايله گورور، آڭلار و بيلير. او هدايت نورينڭ تجلّيسنه مظهر اولانلر، قلب قابليتى نسبتنده اوڭا آيينهدارلق ايدهرك قربيت كسب ايدر. أشيا و حياتڭ ماهيتى، او نور ايله تظاهر ايدهرك آنجق او نور ايله گورولور، آڭلاشيلير و بيلينير.
شمسِ أزلينڭ معنوى هدايت نورلرينى تمثيل ايدن قرآنِ كريم، قلب گوزيله حق و حقيقتى گورمگى تأمين ايدر. اونڭ ايچون، اونڭ نورندن اوزاقده قالانلر، ظلماتده قاليرلر. زيرا هر شى نور ايله گورولور، آڭلاشيلير و بيلينير.
ايشته شو كتابِ كبيرڭ، معنوى و سرمدى گونشى اولان قرآنِ كريمڭ نور تجلّيسنه، بو عصريمزده "نور" إسميله مسمّا اولان رسالهِٔ نورڭ شخصِ معنويسى مظهر اولمشدر. او نورلر كه: ظلماتدن آيريلمق ايستهمين يراسه طبيعتلى، غفلت اويقوسى ايله گوندوزينى گيجه ياپان سفاهتپرست، عقلى گوزينه اينمش، ظلماتده قالارق گوزى گورمز اولانلره و يولنى شاشيرانلره قارشى پروژكسيون گبى نورلرينى ايمان حقيقتلرينه توجيه ايدهرك صراطِ مستقيمى بوسبتون كور اولميانلره گوسترييور. نور طوپوزينى أهلِ كفر و منكِرلرڭ باشنه ووروب: "يا عقلڭى باشڭدن چيقار آت، حيوان اول. ياخود ده عقلڭى باشڭه آلارق إنسان اول." دييور.
— 327 —
علم بر نوع نور اولديغنه گوره، رسالهِٔ نورڭ علمه اولان أڭ درين وقوفنى گوسترهجك بر ايكى دليلنه قيصه إشارت ايدرز.
أوّلا:شونى خاطرلاملىيز كه، رسالهِٔ نور، باشقه كتابلرى دگل، بلكه يالڭز قرآنِ كريمى استاد اولارق طانيماسى و اوڭا خدمت ايتمهسى إعتباريله، مقبوليتى حقّنده بزم بو موضوعده سوز سويلهمهمزه حاجت بيراقمييور. بز آنجق علم أربابى مابيْننده رسالهِٔ نورڭ دگرينى تبارز ايتديرمك ايچون علاوةً ديرز كه:
رسالهِٔ نور، شيمدىيه قدر هيچ بر علم آدمنڭ تام بر وضوح ايله إثبات ايدهمديگى أڭ مغلق مسئلهلرى غايت بسيط بر شكلده أڭ عامى عوام طبقهسندن طوت، تا أڭ عالى خواص طبقهسنه قدر هركسڭ إستعدادى نسبتنده آڭلايهبيلهجگى بر طرزده، شبههسز إقناع ايديجى و يقينى بر شكلده ايضاح و إثبات ايتمهسيدر. بو خصوصيت، همان همان هيچ بر علم آدمنڭ أثرنده يوقدر.
ايكنجيسى:بتون نور أثرلرى، قرآنِ كريمڭ بر قسم آيتلرينڭ حقيقى تفسيرى اولوب، اونڭ معنوى إعجازينڭ لمعهلرى اولديغنى هر خصوصده گوسترمسيدر.
اوچنجيسى:إنسانلرڭ أڭ درين إحتياجلرينه، قطعى دليل و برهانلرله علمى ماهيتده جواب ويرمهسيدر. مثلا: واجب الوجودڭ وارلغى و آخرت و سائر ايمان ركنلرينى، بر ذرّهنڭ لسانِ حال و قال صورتنده ترجمانلغنى ياپارق إثبات ايتمهسى، أڭ مشهور إسلام فيلسوفلرندن ابن سينا، فارابى، ابن رشد؛ بو مسلكلرده بتون موجوداتى دليل اولارق گوستردكلرى حالده، رسالهِٔ نور او حقيقتلرى عينًا بر ذرّه ويا بر چكردك لسانيله إثبات ايدييور. أگر رسالهِٔ نورڭ علمى قدرتنى شيمدى اونلره گوسترمك ممكن اولسيدى؛ اونلر، همان ديز چوكوب رسالهِٔ نوردن درس آلاجقلردى.
دردنجيسى:رسالهِٔ نور، إنسانڭ سنهلرجه اوغراشهرق ألده ايدهميهجگى بيلگيلرى، قومپريمه خلاصهلر نوعندن قيصه بر زمانده تأمين ايتمهسيدر.
بشنجيسى:رسالهِٔ نور، علمڭ أساس غايهسى اولان رضاىِ إلٰهىيى تحصيله سبب اولماسى و دنيا منفعتنه، علمى هيچ بر جهتله آلَت ايتميهرك، تام معناسيله إنسانيته خدمت گبى أڭ علوى وظيفهيى تمثيل ايتمهسيدر.
— 328 —
آلتنجيسى:رسالهِٔ نور، قوّتلى و قدسى و ايمانى بر تفكّر ثمرهسى اولوب، بتون موجوداتڭ لسانِ حال و قال صورتنده ترجمانلغنى ياپار. عين زمانده ايمان حقيقتلرينى علم اليقين و عين اليقين و حقّ اليقين درجهلرنده إنكشاف ايتديرر.
يدنجيسى:رسالهِٔ نور، بتون علملرى جامع اولوشيدر. عادتا علم ايپلكلرى ايله طوقونمش مزيَّن قوماش گبيدر. و شيمدىيه قدر هيچ بر علم أربابى طرفندن سويلنمهمش و هر علمه اولان أڭ درين وقوفنى تبارز ايتديرن وجيزهلر مجموعهسيدر. مثال اولارق بر قاچنى ذكر ايدهرك، هيئتِ مجموعهسى حقّنده بر فكر ايدينمك ايستهينلره، رسالهِٔ نور بحرينه مراجعت ايتمهسنى توصيه ايدرز.
"سيورى سينگڭ گوزينى خلق ايدن، گونشى دخى او خلق ايتمشدر."
"بر كلهبگڭ معدهسنى تنظيم ايدن، منظومهِٔ شمسى دخى او تنظيم ايتمشدر."
"بر ذرّهيى ايجاد ايتمك ايچون، بتون كائناتى ايجاد ايدهجك بر قدرتِ غيرِ متناهى لازمدر. زيرا شو كتابِ كبيرِ كائناتڭ هر بر حرفنڭ، باخصوص ذىحيات هر بر حرفنڭ، هر بر جملهسنه متوجّه برر يوزى و ناظر برر گوزى واردر."
"طبيعت، مثالى بر مطبعهدر، طابع دگل. نقشدر، نقّاش دگل. مسطردر، مصدر دگل. نظامدر، ناظم دگل. قانوندر، قدرت دگل. شريعتِ اراديهدر، حقيقتِ خارجيه دگل."
"ثابت، دائم، فطرى قانونلر گبى روح دخى؛ عالمِ أمردن، صفتِ إرادهدن گلمش و قدرت اوڭا وجودِ حسّى گيديرمشدر. بر سيّالهِٔ لطيفهيى، او جوهره صدف ايتمشدر."
و هكذا بيڭلر وجيزهلر وار.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
اونورسيته نورجيلرى نامنه، دعاڭزه چوق محتاج
مصطفى رمضان اوغلى
٭ ٭ ٭
— 329 —
خليل إبراهيمڭ منظومهسيدر
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا
ذرّهمزى فرطِ شفقتڭله شمسِ أنواريڭه دوشوردڭ،
جهلمزله أنانيتمزى ديارِ عرفانڭه دوشوردڭ.
معدنِ نحاسمزى پوتهِٔ فرقانه دوشوردڭ،
حيفا كه، او پوتهده زنّارِ إنكاريمزى دوشوردڭ.
سراىِ كعبهِٔ عليايه ايروب طولِ أملمزى دوشوردڭ،
مقامِ نورِ توحيده واروب خوابِ خيالمزى دوشوردڭ
حرمگاهِ إلٰهيده سُوَيدَاى حجرهسنه يوكمزى دوشوردڭ،
هيئتِ صورتنڭ درونندهكى معنايه گوڭلمزى دوشوردڭ.
تا أزل صباحنده وحدت نغمهسنى ايشيتدڭ،
ليلاىِ زمان قيس ايله بر دمده گوروشدڭ.
دوست إقليمنڭ لالهسنڭ باغلرينه ايريشدڭ،
وحدت ساقئ مدادينى سَقٰيهُمْ كوثرينه دوشوردڭ.
— 330 —
اولماسهيدڭ أى رسالهِٔ نور بزه سن آرمغان؛
چاهِ ماسوا، نفسِ طاغوتله بلع ايدردى بزى همان.
ضلالتدن گچهمز، كفر بنلگنده قاليردق عريان،
حمدًا للّٰه قطرهمزى بحرِ أنواريڭه دوشوردڭ.
سندهكى أسرارِ حق سَوْفَ تَرٰينِى يى سويلهسهم،
گُل وجهڭدهكى لاهوت بنڭى شرح و بيان أيلهسهم.
نورِ خدا، مؤمنه هدا، ضلالته سيفِ همتا مى ديسهم؛
ذو الفقار و عصاىِ موسى ايله منكِرلرى گردابه دوشوردڭ.
آشناىِ بَزمِ حقدر رسالهِٔ نور طلبهلرى؛
نورِ يزدان، فيضِ قرآندر جملهسنڭ رهبرى.
بو عاجز ناتوان اونلرڭ بر حقير كمترى،
خليل إبراهيمه "خاكِ درِ آلِ عبا" تام دوشوردڭ.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
دعاڭزه چوق محتاج، گناهكار قارداشڭز
خاكِ درِ آلِ عبا
٭ ٭ ٭
— 331 —
هو نكتهسى
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
عزيز و صدّيق قارداشلرم!
قارداشلرم، لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ و قُلْ هُوَ اللّٰهُ دهكى هُوَ لفظنده يالڭز مادّى جهتنده بر سياحتِ خياليهِٔ فكريهده هوا صحيفهسنڭ مطالعهسيله آنى بر صورتده گورونن بر ظريف نكتهِٔ توحيدده؛ مسلكِ ايمانيهنڭ حدسز درجه قولاى و وجوب درجهسنده سهولتلى بولونماسنى و شرك و ضلالتڭ مسلگنده حدسز درجهده مشكلاتلى، ممتنع بيڭلر محال بولونديغنى مشاهده ايتدم. غايت قيصه بر إشارتله، او گنيش و اوزون نكتهيى بيان ايدهجگم.
أوت ناصلكه بر آووج طوپراق، يوزر چيچكلره نوبتله صاقسيلق ايدن قابنده أگر طبيعته، أسبابه حواله ايديلسه لازم گلير كه؛ يا او قابده كوچك مقياسده يوزر، بلكه چيچكلر عددنجه معنوى ماكينهلر، فابريقهلر بولونسون وياخود او پارچهجق طوپراقدهكى هر بر ذرّه، بتون او آيرى آيرى چيچكلرى، مختلف خاصيتلريله و حياتدار جهازاتيله ياپمالرينى بيلسين؛ عادتا بر إلٰه گبى حدسز علمى و نهايتسز إقتدارى بولونسون. عينًا اويله ده: أمر و إرادهنڭ بر عرشى اولان هوانڭ، روزگارڭ هر بر پارچهسى و بر نَفَس و طيرناق قدر اولان هُوَ لفظندهكى هواده؛ كوچوجك مقياسده، بتون دنياده موجود تلفونلرڭ، تلغرافلرڭ، راديولرڭ و حدسز و مختلف قونوشمالرڭ مركزلرى، سانتراللرى آخذه و ناقلهلرى بولونسون و او حدسز ايشلرى برابر و بر آنده ياپابيلسين وياخود او هُوَ دهكى هوانڭ بلكه عنصرِ هوانڭ هر بر پارچهسنڭ هر بر ذرّهسى، بتون تلفونجيلر و آيرى آيرى عموم تلغرافجيلر و راديو ايله قونوشانلر قدر معنوى
— 332 —
شخصيتلرى و قابليتلرى بولونسون و اونلرڭ عموم ديللرينى بيلسين و عين زمانده باشقه ذرّهلره ده بيلديرسين، نشر ايتسين. چونكه بِالفعل او وضعيت قسمًا گورونويور و هوانڭ بتون أجزاسنده او قابليت وار.
ايشته أهلِ كفرڭ و طبيعيّون و مادّيونلرڭ مسلكلرنده دگل بر محال، بلكه ذرّهلر عددنجه محاللر و إمتناعلر و مشكلاتلر آشكاره گورونويور. أگر صانعِ ذو الجلاله ويريلسه، هوا بتون ذرّاتيله اونڭ أمربر نفرى اولور. بر تك ذرّهنڭ منتظم بر تك وظيفهسى قدر قولايجه، حدسز كلّى وظيفهلرينى خالقنڭ إذنيله و قوّتيله و خالقه إنتساب و إستناد ايله و صانعنڭ جلوهِٔ قدرتى ايله بر آنده شمشك سرعتنده و هُوَ تلفّظى و هوانڭ تموّجى سهولتنده ياپيلير. يعنى، قلمِ قدرتڭ حدسز و خارقه و منتظم يازيلرينه بر صحيفه اولور و ذرّهلرى، او قلمڭ اوجلرى و ذرّهلرڭ وظيفهلرى دخى، قلمِ قدرڭ نقطهلرى بولونور. بر تك ذرّهنڭ حركتى درجهسنده قولاى چاليشير.
ايشته بن لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ و قُلْ هُوَ اللّٰهُ دهكى حركتِ فكريه ايله سياحتمده هوا عالمنى تماشا و او عنصرڭ صحيفهسنى مطالعه ايدركن، بو مجمل حقيقتى تام واضح و مفصّل عين اليقين مشاهده ايتدم و هُوَ نڭ لفظنده، هواسنده بويله پارلاق بر برهان، بر لمعهِٔ واحديت بولونديغى گبى؛ معناسنده و إشارتنده غايت نورانى بر جلوهِٔ أحديت و چوق قوّتلى بر حجّتِ توحيد و هُوَ ضميرينڭ مطلق و مبهم إشارتى هانگى ذاته باقييور إشارتنه بر قرينهِٔ تعيّن او حجّتده بولونماسى ايچوندر كه؛ هم قرآنِ معجز البيان، هم أهلِ ذكر مقامِ توحيدده بو قدسى كلمهيى چوق تكرار ايدرلر دييه علم اليقين ايله بيلدم.
أوت مثلا بر نقطه بياض كاغدده، ايكى اوچ نقطه قونولسه قاريشديغى و بر آدم، مختلف چوق وظيفهلرى برابر ياپماسيله شاشيراجغى و بر كوچك ذىحياته، چوق يوكلر يوكلنمهسيله آلتنده أزيلديگى و بر لسان و بر قولاق، عين آنده متعدّد كلمهلرڭ برابر چيقماسى و گيرمهسى إنتظامنى بوزوب قاريشهجغى حالده؛ عين اليقين گوردم كه:
— 333 —
هُوَ نڭ آناختارى ايله و پوصلهسيله فكرًا سياحت ايتديگم هوا عنصرنده هر بر پارچهسى حتّى هر بر ذرّهسى ايچنه مختلف بيڭلر نقطهلر، حرفلر، كلمهلر قونولديغى ويا قونولهبيلهجگى حالده قاريشمديغنى و إنتظامنى بوزماديغنى؛ هم آيرى آيرى پك چوق وظيفهلر ياپديغى حالده هيچ شاشيرمادن ياپيلديغنى و او پارچهيه و ذرّهيه پك چوق آغير يوكلر يوكلنديگى حالده هيچ ضعف گوسترميهرك، گرى قالميهرق إنتظام ايله طاشيديغنى؛ هم بيڭلر آيرى آيرى كلمه، آيرى آيرى طرزده، معناده او كوچوجك قولاق و لسانلره كمالِ إنتظامله گلوب چيقوب، هيچ قاريشميهرق، بوزولميهرق او كوچوجك قولاقلره گيروب، او غايت اينجهجك لسانلردن چيقديغى و او هر ذرّه و هر پارچهجق، بو عجيب وظيفهلرى گورمكله برابر كمالِ سربستيتله جذبهدارانه حال ديليله و مذكور حقيقتڭ شهادتى و لسانيله لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ و قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ دييوب گزر و فورطنهلرڭ و شمشك و برق و گوك گورولتيسى گبى هوايى چارپيشديريجى طالغهلر ايچريسنده إنتظامنى و وظيفهلرينى هيچ بوزمييور و شاشيرمييور و بر ايش ديگر بر ايشه مانع اولمايور. بن عين اليقين مشاهده ايتدم
ديمك يا هر بر ذرّه و هر بر پارچه هواده نهايتسز بر حكمت و نهايتسز بر علمى، إرادهسى و نهايتسز بر قوّتى، قدرتى و بتون ذرّاته حاكمِ مطلق بر خاصّهلرى بولونمق لازمدر كه؛ بو ايشلره مدار اولابيلسين. بو ايسه، ذرّهلر عددنجه محال و باطلدر. هيچ بر شيطان دخى بونى خاطره گتيرهمز. اويله ايسه بو صحيفهِٔ هوانڭ؛ حقّ اليقين، عين اليقين، علم اليقين درجهسنده بداهتله ذاتِ ذو الجلالڭ حدسز غيرِ متناهى علمى و حكمتله چاليشديرديغى قلمِ قدرت و قدرڭ متبدّل صحيفهسى و بر لوحِ محفوظڭ عالمِ تغيّرده و متبدّل شئوناتنده بر لوحِ محو و إثبات نامنده يازار بوزار تختهسى حكمندهدر.
ايشته هوا عنصرينڭ يالڭز نقلِ أصوات وظيفهسنده مذكور جلوهِٔ وحدانيتى و مذكور عجائبى گوسترديگى و ضلالتڭ حدسز محاليتنى إظهار ايتديگى گبى، عنصرِ هوائينڭ سائر أهمّيتلى وظيفهلرندن برى ده ألكتريق، جاذبه، دافعه، ضيا گبى سائر
— 334 —
لطائفڭ نقلنده شاشيرمادن منتظمًا، أصوات نقلندهكى وظيفهيى گورديگى عين زمانده، بو وظيفهلرى دخى گورديگى عين زماننده، بتون نباتات و حيواناته تنفّس و تلقيح گبى حياته لزوملى بولونان لوازماتى كمالِ إنتظام ايله يتيشديرييور. أمر و إرادهِٔ إلٰهيهنڭ بر عرشى اولديغنى قطعى بر صورتده إثبات ايدييور.و سرسرى تصادف و كور قوّت و صاغير طبيعت و قاريشق، هدفسز أسباب و عاجز، جامد، جاهل مادّهلر بو صحيفهِٔ هوائيهنڭ كتابتنه و وظيفهلرينه قاريشماسى هيچ بر جهتله إحتمال و إمكانى بولونماديغنى عين اليقين درجهسنده إثبات ايتديگنى قطعى قناعت گتيردم و هر بر ذرّه و هر بر پارچه لسانِ حال ايله لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ و قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ ديدكلرينى بيلدم و بو هُوَ آناختارى ايله هوانڭ مادّى جهتندهكى بو عجائبى گورديگم گبى، هوا عنصرى ده بر هُوَ اولارق عالمِ مثال و عالمِ معنايه بر آناختار اولدى.
متباقيسى شيمديلك يازديريلمدى. عمومه بيڭلر سلام.
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
يگرمى طوقوزنجى مكتوبڭ بشنجى رساله اولان بشنجى قسمى
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ... الخ
آيتِ پرأنوارينڭ چوق أنوار أسرارندن بر نورينى، رمضانِ شريفده بر حالتِ روحانيهده حسّ ايتدم، خيال ميال گوردم. شويله كه:
— 335 —
اُوَيس القرانىنڭ:
اِلٰهِى اَنْتَ رَبِّى وَ اَنَا الْعَبْدُ ٭ وَ اَنْتَ الْخَالِقُ وَ اَنَا الْمَخْلُوقُ ٭ وَ اَنْتَ الرَّزَّاقُ وَ اَنَا الْمَرْزُوقُ ٭ الخ...
مناجاتِ مشهورهسى نوعندن، بتون موجودات ذوى الحيات، جنابِ حقّه قارشى عين مناجاتى ايتدكلرينى و اون سكز بيڭ عالمڭ هر برينڭ ايشيغى، برر إسمِ إلٰهى اولديغنى بڭا قناعت ويرهجك بر واقعهِٔ قلبيهِٔ خياليهيى گوردم. شويله كه:
بربرينه صاريلى چوق ياپراقلى بر گُل غنجهسى گبى، شو عالم بيڭلر پرده پرده ايچنده صاريلى، بربرى آلتنده صاقلى عالملرى بو عالم ايچنده گوردم. هر بر پرده آچيلدقجه، ديگر بر عالمى گورويوردم. او عالم ايسه، آيتِ نورڭ آرقهسندهكى
اَوْ كَظُلُمَاتٍ فِى بَحْرٍ لُجِّىٍّ يَغْشٰيهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ سَحَابٌ ظُلُمَاتٌ بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْضٍ اِذَا اَخْرَجَ يَدَهُ لَمْ يَكَدْ يَرٰيهَا وَمَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللّٰهُ لَهُ نُورًا فَمَا لَهُ مِنْ نُورٍ
آيتى تصوير ايتديگى گبى؛ بر ظلمات، بر وحشت، بر دهشت قراڭلغى ايچنده بڭا گورونويوردى. بردن بر إسمِ إلٰهينڭ جلوهسى، بر نورِ عظيم گبى گورونوب ايشيقلانديرييوردى. هانگى پرده عقله قارشى آچيلمشسه، خياله قارشى باشقه بر عالم فقط غفلتله قراڭلقلى بر عالم گورونوركن، گونش گبى بر إسمِ إلٰهى تجلّى ايدر، باشدن باشه او عالمى تنوير ايدر و هكذا... بو سيرِ قلبى و سياحتِ خياليه چوق دوام ايتدى.
أزجمله:رزقه محتاج حيوانات عالمنى گورديگم وقت، حدسز إحتياجات، شدّتلى آجلقلريله برابر ضعف و عجزلرى، او عالمى بڭا چوق قراڭلقلى و حزين گوستردى. بردن رحمٰن إسمى، رزّاق برجنده يعنى معناسنده بر شمسِ تابان گبى طلوع ايتدى؛ او عالمى باشدن باشه رحمت ضياسيله يالديزلادى.
صوڭره او عالمِ حيوانات ايچنده، أطفال و ياورولرڭ ضعف و عجز و إحتياج ايچنده چيرپندقلرى، حزين و هركسى رقّته گتيرهجك بر قراڭلق ايچنده ديگر بر عالمى
— 336 —
گوردم. بردن رحيم إسمى شفقت برجنده طلوع ايتدى، او قدر گوزل و شيرين بر صورتده او عالمى ايشيقلانديردى كه؛ شكوا و رقّت و حزندن گلن ياش طاملهلريمى، فرح و سروره و شكرڭ لذّتندن گلن طاملهلره چويردى.
صوڭره سينهما پردهسى گبى بر پرده داها آچيلدى، عالمِ إنسانى بڭا گوروندى. او عالمى او قدر ظلماتلى، او قدر قراڭلقلى، دهشتلى گوردم كه؛ دهشتمدن فرياد ايتدم، "أيواه!" ديدم. چونكه گوردم كه: إنسانلردهكى أبده اوزانوب گيدن آرزولرى، أمللرى و كائناتى إحاطه ايدن تصوّرات و أفكارلرى و أبدى بقا و سعادتِ أبديهيى و جنّتى غايت جدّى ايستهين همّتلرى و إستعدادلرى و حدسز مقاصده و مطالبه متوجّه فقر و إحتياجلرى و ضعف و عجزلريله برابر، هجومه معروض قالدقلرى حدسز مصيبت و إعداملريله برابر؛ غايت قيصه بر عمر، غايت دغدغهلى بر حيات، غايت پريشان بر معيشت ايچنده، قلبه أڭ أليم و أڭ مدهش حالات اولان متمادى زوال و فراق بلاسى ايچنده، (أهلِ غفلت ايچون) ظلماتِ أبدى قپوسى صورتنده گورولن قبره و مزارستانه باقييورلر، برر برر و طائفه طائفه او ظلمات قويوسنه آتيليورلر. ايشته بو عالمى بو ظلمات ايچنده گورديگم آنده، قلب و روح و عقلم ايله بتون لطائفِ إنسانيهم، بلكه بتون ذرّاتِ وجودم فرياد ايله آغلامغه حاضر ايكن؛ بردن جنابِ حقّڭ عادل إسمى حكيم برجنده، رحمٰن إسمى كريم برجنده، رحيم إسمى غفور برجنده (يعنى معناسنده)، باعث إسمى وارث برجنده، محيى إسمى محسن برجنده، ربّ إسمى مالك برجنده طلوع ايتديلر. او عالمِ إنسانى ايچندهكى چوق عالملرى تنوير ايتديلر، ايشيقلانديرديلر و نورانى آخرت عالمندن پنجرهلر آچوب، او قراڭلقلى إنسان دنياسنه نورلر سرپديلر.
صوڭره بر معظّم پرده داها آچيلدى، عالمِ أرض گوروندى. فلسفهنڭ قراڭلقلى قوانينِ علميهلرى، خياله دهشتلى بر عالم گوستردى. يتمش دفعه طوپ گلّهسندن داها سرعتلى بر حركتله، يگرمى بش بيڭ سنه مسافهيى بر سنهده دور ايدن و هر وقت طاغيلمغه و پارچهلانمغه مستعد و ايچى زلزلهلى، إختيار و چوق ياشلى كُرهِٔ أرض ايچنده، عالمڭ حدسز فضاسنده سياحت ايدن بيچاره نوعِ إنسان وضعيتى، بڭا وحشتلى بر قراڭلق ايچنده گوروندى. باشم دوندى، گوزم قراردى. بردن خالقِ أرض و
— 337 —
سماواتڭ قدير، عليم، ربّ، اللّٰه و ربّ السمواتِ والارض و مسخّر الشمس و القمر إسملرى؛ رحمت، عظمت، ربوبيت برجنده طلوع ايتدى. او عالمى اويله نورلانديرديلر كه؛ او حالتده بڭا كُرهِٔ أرض غايت منتظم، مسخّر، مكمّل، خوش، أمنيتلى بر سياحت گميسى تنزّه و كيف و تجارت ايچون مهيّا ايديلمش بر شكلده گوردم.
الحاصل: بيڭ بر إسمِ إلٰهينڭ، كائناته متوجّه اولان او أسمادن هر برى بر عالمى و او عالم ايچندهكى عالملرى تنوير ايدر بر گونش حكمنده و سرِّ أحديت جهتيله، هر بر إسمڭ جلوهسى ايچنده سائر إسملرڭ جلوهلرى دخى بر درجه گورونويوردى. صوڭره قلب، هر ظلمات آرقهسنده آيرى بر نورى گورديگى ايچون، سياحته إشتهاسى آچيلييوردى. خياله بينوب، سمايه چيقمق ايستدى. او وقت، غايت گنيش بر پرده داها آچيلدى. قلب، سماوات عالمنه گيردى. گوردم كه:
او نورانى تبسّم ايدن صورتنده گورولن ييلديزلر، كُرهِٔ أرضدن داها بيوك و اوندن داها سرعتلى بر صورتده بربرى ايچنده گزييورلر، دونييورلر. بر دقيقه بريسى يولنى شاشيرتسه، باشقهسيله مصادمه ايدهجك، اويله بر پاطلاق ويرهجك كه، كائناتڭ ئودى پاطلايوب عالمى طاغيدهجق. نور دگل، آتش صاچارلر؛ تبسّم دگل، وحشتله بڭا باقديلر. حدسز بيوك، گنيش خالى، بوش، دهشت، حيرت ظلماتى ايچنده سماواتى گوردم. گلديگمه بيڭ پشيمان اولدم. بردن
رَبُّ السَّمٰوَاتِ وَ الْاَرْضِ ٭ رَبُّ الْمَلٰئِكَةِ وَ الرُّوحِ
ڭ أسماءِ حسنىسى،
وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ ٭ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ
برجنده جلوهلريله ظهور ايتديلر. او معنا جهتيله، قراڭلق اوستنه چوكمش اولان ييلديزلر، او أنوارِ عظيمهدن برر لمعه آلوب، او ييلديزلر عددنجه ألكتريق لامبالرى ياقيلمش گبى، او عالمِ سماوات نورلاندى. او بوش و خالى توهّم ايديلن سماوات دخى ملائكهلرله، روحانيلرله طولدى، شنلندى. سلطانِ أزل و أبدڭ حدسز اوردولرندن بر اوردو حكمنده حركت ايدن گونشلر و ييلديزلر، بر مانورهِٔ علوى ياپييور طرزنده، او سلطانِ ذو الجلالڭ حشمتنى و شعشعهِٔ ربوبيتنى گوسترييور گبى گوردم. بتون قوّتمله و ممكن اولسيدى بتون ذرّاتمله و بنى ديڭلهسهلردى بتون مخلوقاتڭ لسانلريله دييهجكدم، هم عموم اونلرڭ
— 338 —
نامنه ديدم:
اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكٰوةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ اَلْمِصْبَاحُ فِى زُجَاجَةٍ اَلزُّجَاجَةُ كَاَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّىٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لَا شَرْقِيَّةٍ وَلَا غَرْبِيَّةٍ يَكَادُ زَيْتُهَا يُضِيءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ نُورٌ عَلٰى نُورٍ يَهْدِى اللّٰهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشَاءُ
آيتنى اوقودم؛ دوندم، ايندم، آييلدم؛
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ عَلٰى نوُرِ الْاِيمَانِ وَ الْقُراٰنِ
ديدم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
نَعْبُدُ نكتهسى
بو معنايى تنوير ايچون، كندى باشمدن گچمش نورلى بر حالى و حقيقتلى بر خيالى سويلهيورم. شويله كه:
بر وقت اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ اِيَّاكَ نَسْتَعِينُ دهكى نُونِ متكلّمِ مع الغيرى دوشوندم و متكلّمِ وحده صيغهسندن نَعْبُدُ صيغهسنه إنتقالڭ سببنى قلبم آرادى. بردن، نمازدهكى جماعتڭ فضيلتى و سرّى، او نوندن إنكشاف ايتدى. گوردم كه: نماز قيلديغم او بايزيد جامعندهكى جماعتله إشتراكمى و هر برى بنم بر نوع شفاعتجم حكمنه و قرائتمده إظهار ايتديگم حكملره و دعوالره برر شاهد و برر مؤيّد گوردم. ناقص عبوديتمى، او جماعتڭ بيوك و كثرتلى عباداتى ايچنده درگاهِ إلٰهىيه تقديمه جسارت گلدى. بردن بر پرده داها إنكشاف ايتدى: يعنى إستانبولڭ بتون مسجدلرى إتّصال پيدا ايتدى. او شهر، او بايزيد جامعى حكمنه گچدى. بردن، اونلرڭ دعالرينه و تصديقلرينه معنًا بر نوع مظهريت حسّ ايتدم. اونده دخى؛ روىِ زمين مسجدنده، كعبهِٔ مكرّمه
— 339 —
أطرافنده دائرهوى صفلر ايچنده كنديمى گوردم. اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ديدم. "بنم بو قدر شفاعتجيلرم وار؛ بنم نمازده سويلهديگم هر بر سوزى عينًا سويلهيورلر، تصديق ايدييورلر." مادام خيالًا بو پرده آچيلدى؛ كعبهِٔ مكرّمه محراب حكمنه گچدى. بن بو فرصتدن إستفاده ايدهرك او صفلرى إشهاد ايدوب، تحيّاتده گتيرديگم،
اَشْهَدُ اَنْ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللّٰهِ
اولان ايمانڭ ترجماننى مبارك حجر الأسوده توديع ايدوب أمانت بيراقييورم ديركن، بردن بر وضعيت داها آچيلدى. گوردم كه: داخل اولديغم جماعت اوچ دائرهيه آيريلدى:
برنجى دائره:روىِ زمينده مؤمنلر و موحّديندهكى جماعتِ عظما.
ايكنجى دائره:باقدم، عموم موجودات، بر صلاتِ كبراده، بر تسبيحاتِ عظماده، هر طائفه كندينه مخصوص صلوات و تسبيحاتى ايله مشغول بر جماعت ايچندهيم. "وظائفِ أشيا" تعبير ايديلن خدماتِ مشهوده، اونلرڭ عبوديتلرينڭ عنوانلريدر. او حالده "اللّٰه أكبر" دييوب حيرتدن باشمى أگدم، نفسمه باقدم:
اوچنجى بر دائرهايچنده، حيرتأنگيز ظاهرًا و كيفيةً كوچك، حقيقةً و وظيفةً و كميةً بيوك، بر كوچك عالمى گوردم كه ذرّاتِ وجوديهمدن تا حواسِّ ظاهريهمه قدر، طائفه طائفه وظيفهِٔ عبوديتله و شكرانيه ايله مشغول بر جماعت گوردم. بو دائرهده، قلبمدهكى لطيفهِٔ ربّانيهم، اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ اِيَّاكَ نَسْتَعِينُ او جماعت نامنه دييور. ناصل، أوّلكى ايكى جماعتده ده لسانم، او ايكى جماعتِ عظمايى نيّت ايدهرك ديمشدى.
الحاصل: نَعْبُدُ نونى، شو اوچ جماعته إشارت ايدييور.
ايشته بو حالتده ايكن بردن قرآنِ حكيمڭ ترجمانى و مبلّغى اولان رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ، (مدينهِٔ منوّره دينيلن معنوى منبرنده) شخصيتِ معنويهسى، حشمتيله تمثّل ايدهرك، يَا اَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمْ خطابنى، معنًا هركس گبى
— 340 —
بن ده ايشيدوب؛ او اوچ جماعتده هركس بنم گبى اِيَّاكَ نَعْبُدُ ايله مقابله ايدييور تخيّل ايتدم.
اِذَا ثَبَتَ الشَّيْءُ ثَبَتَ بِلَوَازِمِهِ
قاعدهسنجه، شويله بر حقيقت فكره گوروندى كه:
مادام بتون عالملرڭ ربّى، إنسانلرى مخاطب إتّخاذ ايدوب، عموم موجوداتله قونوشور و شو رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام، او خطابِ عزّتى، نوعِ بشره بلكه عموم ذىروحه و ذىشعوره تبليغ ايدييور. ألبته بتون ماضى و مستقبل، زمانِ حاضر حكمنه گچدى؛ بتون نوعِ بشر بر مجلسده، صفلرى مختلف بر جماعت شكلنده اولارق؛ او خطاب، او صورتله اونلره ايديلييور. او وقت هر بر آياتِ قرآنيه؛ غايت حشمتلى و وسعتلى بر مقامدن، غايت كثرتلى و مختلف و أهمّيتلى مخاطبندن، نهايتسز عظمت و جلال صاحبى متكلّمِ أزليدن و مقامِ محبوبيتِ عظما صاحبى ترجمانِ عالىشانندن آلديغى بر قوّت علويت، جزالت و بلاغت ايچنده؛ پارلاق، هم پك پارلاق بر نورِ إعجازى ايچنده گوردم. او وقت، دگل عموم قرآن؛ يا بر سوره وياخود بر آيت، بلكه هر بر كلمهسى برر معجزه حكمنه گچدى:
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ عَلٰى نوُرِ الْاِيمَانِ وَ الْقُراٰنِ
ديدم. او عينِ حقيقت اولان خيالدن نَعْبُدُ نوننه گيرديگم گبى چيقدم و آڭلادم كه: قرآنڭ دگل آيتلرى، كلمهلرى، بلكه نُونِ نَعْبُدُ گبى بعض حرفلرى دخى مهمّ حقيقتلرڭ نورلى آناختارلريدر.
قلب و خيال، او نُونِ نَعْبُدُدن چيقدقدن صوڭره، عقل قارشيلرينه چيقدى، ديدى: "بن ده حصّه ايسترم. سزڭ گبى اوچامام. آياقلرم دليلدر، حجّتدر. عين نَعْبُدُ و نَسْتَعِينُ ده، معبود و مستعان اولان خالقه گيدن يولى گوسترمك لازمدر كه، سزڭله گلهبيلهيم." او وقت قلبه شويله گلدى كه: دى او متحيّر عقله:
باق كائناتدهكى بتون موجوداته؛ ذىحيات اولسون، جامد اولسون، كمالِ إطاعت و إنتظام ايله وظيفه صورتنده عبوديتلرى وار. بر قسمى شعورسز، حسسز
— 341 —
اولدقلرى حالده، غايت شعوركارانه، إنتظامپرورانه و عبوديتكارانه وظيفه گورويورلر. ديمك بر معبودِ بِالحق و بر آمرِ مطلق واردر كه، بونلرى عبادته سَوق ايدوب إستخدام ايدييور.
هم باق بتون موجوداته، خصوصًا ذىحيات اولانلره.. هر برينڭ غايت كثرتلى و غايت متنوّع إحتياجاتى وار و وجود و بقاسنه لازم پك كثرتلى، مختلف مطلوبلرى وار؛ أڭ كوچگنه أللرى اولاشهماز، قدرتلرى يتيشمز. حالبوكه او حدسز مطلبلرى، اومماديغى يردن، وقتِ مناسبده، منتظمًا اونلرڭ أللرينه ويريلييور و بِالمشاهده گورونويور.
ايشته شو موجوداتڭ بو حدسز فقر و إحتياجاتى و بو فوق العاده إعاناتِ غيبيه و إمداداتِ رحمانيه بِالبداهه گوسترر كه: بر غنىِّ مطلق، كريمِ مطلق و قديرِ مطلق اولان بر حامى و رازقلرى واردر كه، هر شى و هر ذىحيات اوندن إستعانه ايدر، مدد بكلهيور. معنًا وَ اِيَّاكَ نَسْتَعِينُ دير. او وقت عقل، "آمنّا و صدّقنا" ديدى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
رسالهِٔ نور نهدر، بديع الزمان كيمدر؟
هر عصر باشنده حديثجه گلهجگى تبشير ايديلن دينڭ يوكسك خادملرى؛ أمرِ دينده مبتدى دگل، متّبعدرلر. يعنى، كنديلرندن و يڭيدن بر شى إحداث ايتمزلر، يڭى أحكام گتيرمزلر. أساسات و أحكامِ دينيهيه و سننِ محمّديهيه (عصم) حرفيًا إتّباع يوليله دينى تقويم و تحكيم و دينڭ حقيقت و أصليتنى إظهار و اوڭا قاريشديريلمق ايستهنيلن أباطلى رفع و إبطال و دينه واقع تجاوزلرى ردّ و إمحا و أوامرِ ربّانيهيى إقامه و أحكامِ إلٰهيهنڭ شرافت و علويتنى إظهار و إعلان ايدرلر. آنجق طورِ أساسىيى بوزمادن و
— 342 —
روحِ أصلىيى رنجيده ايتمهدن يڭى ايضاح طرزلريله، زمانڭ فهمنه اويغون يڭى إقناع اصوللريله و يڭى توجيهات و تفصيلات ايله ايفاءِ وظيفه ايدرلر.
بو مأمورينِ ربّانيه، فعلياتلريله و عمللريله ده مأموريتلرينڭ مصدّقى اولورلر. صلابتِ ايمانيهلرينڭ و إخلاصلرينڭ آيينهدارلغنى بِالذّات ايفا ايدرلر. مرتبهِٔ ايمانلرينى فعلًا إظهار ايدرلر. و أخلاقِ محمّديهنڭ (عصم) تام عاملى و مشوارِ أحمديهنڭ (عصم) و حليهِٔ نبويهنڭ حقيقى لابسى اولدقلرينى گوستررلر. خلاصه: عمل و أخلاق باقيمندن و سنّتِ نبويهيه إتّباع و تمسّك جهتندن اُمّتِ محمّده تام بر حسنِ مثال اولورلر و نمونهِٔ إقتدا تشكيل ايدرلر.
بونلرڭ كتاب اللّٰهڭ تفسيرى و أحكامِ دينيهنڭ ايضاحى و زمانڭ فهمنه و مرتبهِٔ علمنه گوره طرزِ توجيهى صددنده يازدقلرى أثرلر، كندى تلقاءِ نفسلرينڭ و قريحهِٔ علويهلرينڭ محصولى دگلدر، كندى ذكا و عرفانلرينڭ نتيجهسى دگلدر. بونلر، طوغريدن طوغرىيه منبعِ وحى اولان ذاتِ پاكِ رسالتڭ معنوى إلهام و تلقيناتيدر. جلجلوتيه و مثنوئِ شريف و فتوح الغيب و أمثالى آثار هپ بو نوعدندر. بو آثارِ قدسيهيه او ذواتِ عاليشان آنجق ترجمان حكمندهدرلر. بو ذواتِ مقدّسهنڭ، او آثارِ بَرْگُزيِدهنڭ تنظيمنده و طرزِ بياننده بر حصّهلرى واردر؛ يعنى بو ذواتِ قدسيه، او معنانڭ مظهرى، مرآتى و معكسى حكمندهدرلر.
رسالهِٔ نور و ترجماننه گلنجه: بو أثرِ عالىشانده شيمدىيه قدر أمثالنه راستلانمامش بر فيضِ علوى و بر كمالِ نامتناهى موجود اولديغندن و هيچ بر أثرڭ نائل اولماديغى بر شكلده مشعلهِٔ إلٰهيه و شمسِ هدايت و نيّرِ سعادت اولان حضرتِ قرآنڭ فيوضاتنه وارث اولديغى مشهود اولديغندن؛ اونڭ أساسى نورِ محضِ قرآن اولديغى و أولياء اللّٰهڭ آثارندن زياده فيضِ أنوارِ محمّديهيى حامل بولونديغى و ذاتِ پاكِ رسالتڭ اوندهكى حصّه و علاقهسى و تصرّفِ قدسيسى أولياء اللّٰهڭ آثارندن زياده اولديغى و اونڭ مظهرى و ترجمانى اولان معنوى ذاتڭ مظهريتى و كمالاتى ايسه او نسبتده عالى و أمثالسز اولديغى گونش گبى آشكار بر حقيقتدر.
— 343 —
أوت او ذات داها حالِ صباوتده ايكن و هيچ تحصيل ياپمهدن ظواهرى قورتارمق اوزره اوچ آيلق بر تحصيل مدّتى ايچنده علومِ أوّلين و آخرينه و لدنّيات و حقائقِ أشيايه و أسرارِ كائناته و حكمتِ إلٰهيهيه وارث قيلنمشدر كه، شيمدىيه قدر بويله مظهريتِ عليايه كيمسه نائل اولمامشدر. بو خارقهِٔ علميهنڭ أشى أصلا مسبوق دگلدر. هيچ شبهه ايديلهمز كه؛ ترجمانِ نور، بو حاليله باشدن باشه عفّتِ مجسّمه و شجاعتِ خارقه و إستغناىِ مطلق تشكيل ايدن خارق العاده متانتِ أخلاقيهسى ايله بِالذّات بر معجزهِٔ فطرتدر، تجسّم ايتمش بر عنايتدر و بر موهبهِٔ مطلقهدر.
او ذاتِ ذىخوارق داها حدِّ بلوغه ايرمهدن بر علّامهِٔ بىعديل حالنده بتون جهانِ علمه ميدان اوقومش، مناظره ايتديگى أربابِ علومى إلزام و إسكات ايتمش، هر نرهده اولورسه اولسون واقع اولان بتون سؤاللره مطلق بر إصابتله و أصلا تردّد ايتمهدن جواب ويرمش، اون درت ياشندن إعتبارًا استادلق پايهسنى طاشيمش و متماديًا أطرافنه فيضِ علم و نورِ حكمت صاچمش، ايضاحلرندهكى اينجهلك و درينلك و بيانلرندهكى علويت و متانت و توجيهلرندهكى درين فراست و بصيرت و نورِ حكمت، أربابِ عرفانى شاشيرتمش و حقّيله "بديع الزمان" عنوانِ جليلنى بخش ايتديرمشدر. مزاياىِ عاليه و فضائلِ علميهسيله ده دينِ محمّدينڭ نشرنده و إثباتنده بر كمالِ تام حالنده رونما اولمش اولان بويله بر ذات ألبته سيّد الأنبيا حضرتلرينڭ أڭ يوكسك إلتفاتنه مظهر و أڭ عالى حمايه و همّتنه نائلدر. و شبههسز او نبىِّ أقدسڭ أمر و فرمانى ايله يوروين و تصرّفيله حركت ايدن و اونڭ أنوار و حقائقنه وارث و معكس اولان بر ذاتِ كريم الصفتدر.
أنوارِ محمّديهيى و معارفِ أحمديهيى و فيوضاتِ شمعِ إلٰهىيى أڭ مشعشع بر شكلده پارلاتماسى و قرآنى و حديثى اولان إشاراتِ رياضيهنڭ كنديسنده منتهى اولماسى و خطاباتِ نبويهيى إفاده ايدن آياتِ جليلهنڭ رياضى بيانلرينڭ كندى اوزرنده طوپلانماسى دلالتلريله، او ذات خدمتِ ايمانيه نقطهسنده رسالتڭ بر مرآتِ مجلّاسى و شجرهِٔ رسالتڭ بر صوڭ ميوهِٔ منوّرى و لسانِ رسالتڭ إرثيت نقطهسنده صوڭ دهانِ حقيقتى
— 344 —
و شمعِ إلٰهينڭ خدمتِ ايمانيه جهتنده بر صوڭ حاملِ ذىسعادتى اولديغنه شبهه يوقدر.
اوچنجى مدرسهِٔ يوسفيهنڭ الحجة الزهرا و زهرة النور اولان تك درسنى ديڭلهين نور شاكردلرى نامنه
أحمد فيضى، أحمد نظيف، صلاح الدين، زبير، جيلان، صونغور، طابانجهلى
بنم حصّهمى حدّمدن يوز درجه زياده ويرمهلريله برابر، بو إمضا صاحبلرينڭ خاطرلرينى قيرمغه جسارت ايدهمدم. سكوت ايدهرك او مدحى رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ شخصِ معنويسى نامنه قبول ايتدم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
مؤلّفڭ وصيتنامهسى مناسبتيله، خليل إبراهيمڭ رسالهِٔ نور حقّنده، نور شاكردلرى نامنه يازديغى بر فقرهسنڭ بر پارچهسيدر.
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
رسالهِٔ نور نوردن بر إبريشمدر كه، كائنات و كائناتدهكى موجوداتڭ تسبيحاتلرى اونده ديزيلمشدر.
رسالهِٔ النور آخذه و ناقله ايله مجهّز بر راديوئِ قرآنيهدر كه؛ اونڭ تل و لامبالرى، آيينه و بطاريالرى حكمندهكى سطرلرى، كلمهلرى، حرفلرى اويله إنتظامكارانه و اعجازدارانه بسط ايديلمشدر كه؛ يارين هر علم و فن آدملرى و هر مشرب و مسلك صاحبلرى علم و إقتدارلرى مقدارنجه عالمِ غيب و عالمِ شهادتدن و روحانيات عالمندن و كائناتدهكى جريان ايدن هر حادثاتدن خبردار اولابيلير. زيرا رسالهِٔ النور، منشورِ قرآندر.
— 345 —
رسالهِٔ النور مؤمنلره؛ هداياىِ هدايت، وسيلهِٔ سعادت، مظهرِ شفاعت و فيّاضِ رحماندر.
رسالهِٔ النور كائناته، نَوبهارڭ فيضنى ويرن بر آبِ حيات و عينِ رحمت و محضِ حقيقت و بر گلزارِ گلستاندر.
رسالهِٔ النور لطفِ يزدان، كمالِ ايمان، إشاراتِ قرآن و بركتِ إحساندر.
رسالهِٔ النور كافره خسران، منكِره طوقات، ضلالته دشمندر.
رسالهِٔ النور بر كنزِ مخفى و بر صندوقچهِٔ جواهر و منبعِ أنواردر.
رسالهِٔ النور حقيقتِ قرآن و معراجِ ايماندر.
رسالهِٔ النور سرتاجِ أوليا، سلطان الأثر و زبدة المعانى و عطاياىِ إلٰهى و هداياىِ سبحانيدر.
رسالهِٔ النور بر بحرِ حقائق و بر سرِّ دقائق و كنز المعارف و بحر المكارمدر.
رسالهِٔ نور خستهلره شفاخانهِٔ حكمت و ماءِ زمزم، صاغلره معيشتِ حقيقت و ريحِ ريحان و مسكِ عنبردر.
رسالهِٔ نور موعدِ أحمدى (عصم) و مؤيّدِ حيدرى (رض) و تعاونِ غوثى (قس) و توصيهِٔ غزالى (قس) و إخبارِ فاروقيدر (قس).
رسالهِٔ النور شمسِ قرآنِ معجز البيانڭ ألوانِ سبعهسى، رسالهِٔ النورڭ منشورِ حقيقتنده تام تجلّى ايتديگندن، هم بر كتابِ شريعت، هم بر كتابِ دعا، هم بر كتابِ حكمت، هم بر كتابِ عبوديت، هم بر كتابِ أمر و دعوت، هم بر كتابِ ذكر، هم بر كتابِ فكر، هم بر كتابِ لدنّيات، هم بر كتابِ تصوّف، هم بر كتابِ منطق، هم بر كتابِ علم الكلام، هم بر كتابِ علمِ إلٰهيات، هم بر كتابِ تشويقِ صنعت، هم بر كتابِ بلاغت، هم بر كتابِ إثباتِ وحدانيت و معارضلرينه بر كتابِ إلزام و إسكاتدر.
— 346 —
رسالهِٔ نور أجزالرى بر سماءِ معنويهنڭ گونشلرى و آيلرى و ييلديزلريدر. ناصلكه ظاهرًا، پردهِٔ أسباب اولان گونشدن، قمردن و كواكبدن بتون كائنات تنوّر و تزيّن و بتون أشيا نشو و نما و حيات بولويور. ايشته رسالهِٔ نور دخى بو عصرده بتون عالمِ بشريته حياتِ جاودان و آدمه كامل إنسان و قلوبه نشئهِٔ ايمان و عقوله يقينِ إطمئنان و أفكاره إنكشاف و نفوسه تسليمِ رضا و جان شعاعلرينى قرآنِ معجز البياندن آلوب صاچمقدهدر.
او سماىِ معنويهيى بعضًا و ظاهرًا بحسب الحكمة آفاقى بر بلوط كتلهسى قاپلار. او جلاللى سمادن اويله بر بارانِ فيض و رحمت تقطّر ايدر كه إستعدادلر؛ تخملر، چكردكلر، حبّهلر گبى او صيقيجى و او طار عالمده گرچه برآز مضطرب اولورلر، فقط تا او صيقيلمقدن اوزرلرندهكى قشرلرى چاتلار و ييرتيلير؛ او آنده بلوطلر ده افقلره چكيلوب نوبتجى وضعيتنده بكلمهسى، بر إمتحانِ ربّانى و بر إنكشافِ فيضانى و بر رحمتِ نورانيدر كه؛ أوّلجه بر حبّه، بر چكردك يڭيدن تازه بر حياته آتيلير، إشتياقله و نشئهِٔ إنكشافله ميوهدار قوجه بر آغاج صورتنى آلير و
يُبَدِّلُ اللّٰهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ
سرّينه مظهر اولورلر.
أوت يگرمى سنهدر دوام ايدن شو موسمِ شتا، إن شاء اللّٰه تعالى نهايت بولمش اوله... دنيايه يڭى و فيضلى بر فصلِ نَوبهار گله و عالمڭ يوزى نور ايله گوله...
رسالهِٔ النور قرآنِ معجز البيانڭ تحتِ تصرّفنده اولديغندن، اوڭا اوزانان و ايليشمك ايستهين هر أل قيريلير و هر ديل قورور.
عموم نور شاكردلرى نامنه
خليل إبراهيم
مدرسة الزهرانڭ أركانلرى نامنه بز ده إشتراك ايدييورز.
عثمان، رشدى، رأفت، خسرو، سعيد، حلمى، محمد، خليل إبراهيم، محمد نورى
٭ ٭ ٭
— 347 —
مدينهِٔ منوّرهده بولونان و نورڭ حقيقتنى تام آڭلايان و إسلاميته خدمت ايدن بر عالمڭ مكتوبيدر
گوڭللر فاتحى پك محترم و مكرّم استاديمز حضرتلرى!
مبارك أللريڭزدن اوپر، بتون عزيز و صداقتلى طلبهلريڭزله برابر صحّت و سلامتده دائم اولماڭزى بارگاهِ كبريادن نياز أيلرم.
مسلمانلر ايچون أڭ بيوك بر بايرام دييه آنجق وصفلاندريلابيلن برائتڭز، بتون نورجيلرى شاد و خندان أيلديگى گبى، بندهڭزى ده دنيالر قدر ممنون و مسرور أيلهمشدر. ناصل ممنون ايتمهسين كه، سزڭ أثرلريڭزله برلكده برائتڭز ديمك؛ روحڭ مادّياته، نورڭ ظلمته، ايمانڭ كفره، حقّڭ باطله، توحيدڭ شركه و عرفانڭ جهله غالب گلمهسى ديمكدر.
ييللردن بَرى اوڭنه صيرهطاغلر گبى أنگللر، قورقونج اوچوروملر گبى مانعلر قونيلان نور چاغلايانى؛ أڭ صوڭنده معجزهوى بر شكلده بتون سدلرى ييقمش، مانعلرى آشمش، نور ايله بتون ظلمتلرى تارمار أيلهمشدر.
"معجزهوى خارقهلرله طوغان إلٰهى تجلّيلرڭ وصفنده قلملر قيريلير، فكرلر گوريلدر، إلهاملر يانار كول اولور." ديرلردى. حقيقةً بندهڭز، شيمدى بو مستثنا ظفرڭ قارشيسنده عين عجزى بتون وارلغمله حسّ ايدييورم. زيرا تفكّر و إلهاممه نهايتسز بر اُفق آچيلييور... جهان، محتشم بر نور معبدينى آڭديرييور... جوارمدهكى هر شى، هر ير درين وجد و إستغراقلرله غشى اولمش بر حالده... هر ذرّهده
وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
سرِّ سبحانيسى تجلّى ايدييور...
بناءً عليه بيلمييورم، بو مسعود حادثهيى؛ شانلى بر ظفر، شاهانه بر فتح، إلٰهى بر قورتولوش، جهانشمول بر بايرام دييه مى وصفلانديرهيم؟ زيرا قدسى دعوانڭ قزانمش
— 348 —
اولديغى بو إلٰهى ظفر، بتون إسلام و إنسانلق دنياسندهكى مجاهدلرڭ عزملرينه قوّت، روحلرينه جان، ايمانلرينه خيز و هيجان ويرمشدر.
أوت عزم و ايمانلرى، عشق و أمللرى هنوز كماله ايرمهمش اولان بر چوق مسلمانلر؛ مع الأسف آجيقلى بر يأس ايچنده ايديلر. بويله بر ظفرڭ تحقّقنى، خيال و محال گورويورلردى. فقط بتون فيض و نورينى إنسانلغى تنوير و إرشاد ايچون إلٰهى بر گونش حالنده عرشِ أعظمڭ پرنور اُفقلرندن اينن قرآنِ كريمدن آلان نور نشرياتى، طورغون گوللرى آڭديران گوڭللرى دريالر گبى جوشديرمش، قسوت و هجران ييللرينڭ اُميد و أمللره وورديغى مدهش زنجيرلرى قيرمشدر. او نور قايناغندن فيشقيران او سراپا فيض و حكمتلر صاچان أثرلر؛ حسلرڭ، فكرلرڭ و بِالخاصّه آلَوْلر ايچنده يانان روح و وجدانلرڭ أزلى و أبدى إحتياجلرينه جواب ويرديگى گبى؛ اونلرى طالغه طالغه بوغوجى قراڭلقلر محيطندن، ترتميز و پيريل پيريل نور اُفقلرينه چيقارمشدر.
ييللرجه دوام ايدن اوزون بر سكوت، درين بر غفلت و بوغوجى بر ظلمتدن صوڭره إلٰهى بر گونش حالنده پارلايان بو قدسى ظفر، نور ايچون يول آرامقده اولان پريشان بشريتڭ ياقين بر گلهجكده اويانهجغنى مژدهلهمكدهدر. چونكه دين إحتياجى؛ صِرف مسلمانلرڭ دگل، بِالعموم إنسانلرڭ أزلى و أبدى إحتياجيدر.
بوگون بدبخت إنسانلق، دين نعمتندن محروم اولمانڭ سوركلى هجران و فلاكتلرينى باغرى يانهرق چكمكدهدر. بو آجيقلى بحرانڭ قورقونج نتيجهسيدر كه، چاريك عصر ظرفنده ايكى بيوك حربه گيرمش و اوچنجيسنڭ ده قپوسنى چالمق چيلغينلغنى گوسترمكدهدر.
آرتيق بتون إنسانلرى قارداش ياپارق يميشيل جنّتلرڭ نورلى اُفقلرندن أسن رفاه و سعادت، حضور و آسايش روزگاريله طالغهلانان عالمشمول بر بايراق آلتنده طوپلايهجق اولان يگانه قوّت، إسلامدر. زيرا بشريتڭ بوگونكى حالى، طبقى إسلامدن أوّلكى إنسان جمعيتلرينڭ آجيقلى حاليدر. بونڭ ايچون إنسانلغى او گونكى أبدى فلاكتدن قورتاران إسلام، بوگون ده قورتارهبيلير...
— 349 —
أوت ميليونلرڭ، ميليارلرڭ قلبنده عصرلردن بَرى قانامقده اولان او درين يارهيى صاراجق يگانه مشفق أل؛ إسلامدر. هر نه قدر اُفقلرده زمان زمان بعض اويدورما ايشيقلر گوروليورسه ده.. مستقبل، بتون نور و فيضنى گونشلردن دگل، بِالذّات ربّ العالميندن آلان أزلى و أبدى "ييلديز"ندر. او ييلديز، دنيالر طوردقجه طوراجق و اونى سوندورمك ايستهينلرى يردن يره وورهجقدر.
جهانقيمت استادم!
معلومِ فاضلانهلريدر كه؛ صوڭ گونلرده مقدّس دعوايه خدمت ايدن بعض تنوير و إرشاد حركتلرى طوغمش، فقط مع الأسف هيچ بريسى رسالهِٔ نور كلّياتنڭ گورديگى مهمّ ايشى گورهمهمش و إحراز ايتديگى إلٰهى ظفرى قزانامامشدر. زيرا بو يول؛ پيغمبرلرڭ، وليلرڭ، عارفلرڭ، صالحلرڭ و بِالخاصّه جاننى جانانه سَوه سَوه فدا ايدن و صاييسى ميليونلره صيغميان قهرمان شهيدلرڭ مقدّس يوليدر. آرتيق بو چتين يولده يورومك ايستهينلر، هر آن قارشيلرينه ديكيلهجك اولان مدهش مانعهلرى دائما گوز اوڭنده طوتمالرى لازمدر. أوت بو يولده يورويهجك اولانلرڭ؛ سزدهكى صارصيلمق بيلمهين ايمانله، يوكسك و إلٰهى عرفانله و بِالخاصّه خارق العاده إخلاص و فراغتله مجهّز اولمالرى گركدر. چونكه بو مهمّ واديده نور دعواسنڭ تعقيب ايتديگى تبليغ، تنوير و إرشاد اصولى، بامباشقه خصوصيتلر طاشيمقدهدر. آرتيق إنسانڭ حسّ و فكرينه، روح و وجداننه بامباشقه اُفقلر آچاجق اولان بو درين بحثى، دعا بيورڭ ده مستقل و مفصّل بر أثرده عزيز دين و گوڭلداشلريمزه عرض ايتمك شرفنه نائل اولايم. چونكه بو نورلى بحث او قدر درين و او درجه مهمدر كه، بويله بر قاچ صحيفهلك مكتوب و مقالهلرله أصلا إفاده ايديلهمز.
ايمان و قرآن نورى ايله ترتميز گوڭلنى فتح ايتديگڭز گنجلك، إلٰهى ظفريڭزڭ أڭ پارلاق دليلنى تشكيل ايدن أڭ مهمّ وارلق و أڭ قيمتلى جوهردر... "نوردن سسلر"ڭ همان هر مصراعنده، أصيل و شعورلى روحنه خطاب ايتديگم ترتميز گنجلك، ايشته بو حق و حقيقتڭ باغرى يانيق عاشغى اولان گنجلكدر.
— 350 —
نورلى دعوانڭ قزانمش اولديغى بو صوڭ ظفرڭ ويرديگى وجدله طولو بر إلهامله يازديغم شو منظومهيى (٭): "گوڭللر فاتحى بيوك استاده" باشلقلى اولان بو منظومه، مكتوباتڭ و إخلاص رسالهلرينڭ آخرندهدر. تقديم ايدييورم. قبولنى رجا و إسترحام أيلرم.
تكرار تكرار أللريڭزدن اوپر، قيمتلى دعالريڭزى بكلهرم، پك محترم استادم حضرتلرى.
معنوى أولادلريڭزدن
على علوى
— 351 —
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
يَا اَللّٰهُ يَا رَحْمٰنُ يَا رَحِيمُ يَا فَرْدُ يَا حَىُّ يَا قَيُّومُ يَا حَكَمُ يَا عَدْلُ يَا قُدُّوسُ
إسمِ أعظمڭ حقّنه و قرآنِ معجز البيانڭ حرمتنه و رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ شرفنه.. بو مجموعهيى باصديران رسالهِٔ نور طلبهلرينى جنّت الفردوسده سعادتِ أبديهيه مظهر أيله. آمين! و خدمتِ ايمانيه و قرآنيهده دائما موفّق أيله. آمين! و دفترِ حسناتلرينه سكّهِٔ تصديقِ غيبينڭ هر بر حرفنه مقابل بيڭ حسنه يازدير. آمين! و نورلرڭ نشرنده ثبات و دوام و إخلاص إحسان أيله. آمين!
يا أرحم الرّاحمين!.. عموم رسالهِٔ نور شاكردلرينى ايكى جهانده مسعود أيله. آمين! إنسى و جنّى شيطانلرڭ شرلرندن محافظه أيله. آمين! و بو عاجز و بيچاره سعيدڭ قصوراتنى عفو أيله. آمين!
عموم نور شاكردلرى نامنه
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭