— 46 —
اوننجى مكتوب
(ايكى سؤالڭ جوابيدر)
بِاسْمِهِ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
برنجيسى:اوتوزنجى سوزڭ ايكنجى مقصدينڭ تحوّلاتِ ذرّات تعريفنه دائر اولان اوزون جملهسنڭ حاشيهسيدر:
قرآنِ حكيمده "إمامِ مبين" و "كتابِ مبين"، مكرّر يرلرده ذكر ايديلمشدر. أهلِ تفسير، "ايكيسى بردر"؛ بر قسمى، " آيرى آيريدر" ديمشلر. حقيقتلرينه دائر بياناتلرى مختلفدر. خلاصه: "علمِ إلٰهينڭ عنوانلريدر" ديمشلر. فقط قرآنڭ فيضى ايله شويله قناعتم گلمش كه: "إمامِ مبين"، علم و أمرِ إلٰهينڭ بر نوعنه بر عنواندر كه؛ عالمِ شهادتدن زياده عالمِ غيبه باقييور. يعنى زمانِ حالدن زياده، ماضى و مستقبله نظر ايدر. يعنى، هر شيئڭ وجودِ ظاهريسندن زياده أصلنه، نسلنه و كوكلرينه و تخملرينه باقار. قدرِ إلٰهينڭ بر دفتريدر. شو دفترڭ وجودى، يگرمى آلتنجى سوزده، هم اوننجى سوزڭ حاشيهسنده إثبات ايديلمشدر.
أوت شو "إمامِ مبين"، بر نوع علم و أمرِ إلٰهينڭ بر عنوانيدر. يعنى، أشيانڭ مباديلرى و كوكلرى و أصللرى، كمالِ إنتظام ايله أشيانڭ وجودلرينى غايت صنعتكارانه إنتاج ايتمهسى جهتيله ألبته دساتيرِ علمِ إلٰهينڭ بر دفترى ايله تنظيم ايديلديگنى گوسترييورلر و أشيانڭ نتيجهلرى، نسللرى، تخملرى؛ ايلريده
— 47 —
گلهجك موجوداتڭ پروغراملرينى، فهرستهلرينى تضمّن ايتدكلرندن ألبته أوامرِ إلٰهيهنڭ بر كوچك مجموعهسى اولديغنى بيلديرييورلر. مثلا: بر چكردك بتون آغاجڭ تشكيلاتنى تنظيم ايدهجك اولان پروغراملرى و فهرستهلرى و او فهرسته و پروغراملرى تعيين ايدن او أوامرِ تكوينيهنڭ كوچوجك بر مجسّمى حكمنده دينيلهبيلير.
الحاصل:مادام "إمامِ مبين"، ماضى و مستقبلڭ و عالمِ غيبڭ أطرافنده دال بوداق صالان شجرهِٔ خلقتڭ بر پروغرامى، بر فهرستهسى حكمندهدر. شو معنادهكى "إمامِ مبين"، قدرِ إلٰهينڭ بر دفترى، بر مجموعهِٔ دساتيريدر. او دساتيرڭ إملاسى ايله و حكمى ايله ذرّات، وجودِ أشيادهكى خدماتنه و حركاتنه سَوق ايديلير.
امّا "كتابِ مبين" ايسه، عالمِ غيبدن زياده، عالمِ شهادته باقار. يعنى، ماضى و مستقبلدن زياده، زمانِ حاضره نظر ايدر و علم و أمردن زياده، قدرت و إرادهِٔ إلٰهيهنڭ بر عنوانى، بر دفترى، بر كتابيدر. "إمامِ مبين"، قدر دفترى ايسه؛ "كتابِ مبين"، قدرت دفتريدر. يعنى: هر شيئڭ وجودنده، ماهيتنده و صفات و شئوناتنده كمالِ صنعت و إنتظاملرى گوسترييور كه؛ بر قدرتِ كاملهنڭ دساتيرى ايله و بر إرادهِٔ نافذهنڭ قوانينى ايله وجود گيديريلييور. صورتلرى تعيين، تشخيص ايديلوب؛ برر مقدارِ معيّن، برر شكلِ مخصوص ويريلييور. ديمك او قدرت و إرادهنڭ، كلّى و عمومى بر مجموعهِٔ قوانينى، بر دفترِ أكبرى واردر كه؛ هر بر شيئڭ خصوصى وجودلرى و مخصوص صورتلرى اوڭا گوره بيچيلير، ديكيلير، گيديريلير. ايشته شو دفترڭ وجودى "إمامِ مبين" گبى قدر و جزءِ إختيارى مسائلنده إثبات ايديلمشدر. أهلِ غفلت و ضلالت و فلسفهنڭ أحمقلغنه باق كه: قدرتِ فاطرهنڭ او لوحِ محفوظنى و حكمت و إرادهِٔ ربّانيهنڭ او بصيرانه
— 48 —
كتابنڭ أشيادهكى جلوهسنى، عكسنى، مثالنى حسّ ايتمشلر؛ حاشا "طبيعت" ناميله تسميه ايتمشلر، كورلتمشلر. ايشته إمامِ مبينڭ إملاسى ايله، يعنى قدرڭ حكميله و دستوريله قدرتِ إلٰهيه، ايجادِ أشياده هر برى برر آيت اولان سلسلهِٔ موجوداتى، "لوحِ محو إثبات" دينيلن زمانڭ صحيفهِٔ مثاليهسنده يازييور، ايجاد ايدييور، ذرّاتى تحريك ايدييور. ديمك حركاتِ ذرّات او كتابتدن، او إستنساخدن؛ موجودات، عالمِ غيبدن عالمِ شهادته و علمدن قدرته گچمهلرنده بر إهتزازدر، بر حركاتدر.
امّا "لوحِ محو إثبات" ايسه، ثابت و دائم اولان لوحِ محفوظِ أعظمڭ دائرهِٔ ممكناتده، يعنى موت و حياته، وجود و فنايه دائما مظهر اولان أشياده متبدّل بر دفترى و يازار بوزار بر تختهسيدر كه، حقيقتِ زمان اودر. أوت هر شيئڭ بر حقيقتى اولديغى گبى، زمان ديديگمز، كائناتده جريان ايدن بر نهرِ عظيمڭ حقيقتى دخى "لوحِ محو إثبات"دهكى كتابتِ قدرتڭ صحيفهسى و مركّبى حكمندهدر.
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
ايكنجى سؤال:ميدانِ حشر نرهدهدر؟
الجواب:
وَ الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ
خالقِ حكيمڭ هر شيده گوسترديگى حكمتِ عاليه، حتّى تك كوچك بر شيئه، چوق بيوك حكمتلرى طاقماسيله تصريح درجهسنده إشارت ايدييور كه: كُرهِٔ أرض، سرسريانه، بادِ هوا عظيم بر دائرهيى چيزمييور. بلكه مهمّ بر شى أطرافنده دونويور و ميدانِ أكبرڭ دائرهِٔ محيطهسنى چيزييور، گوسترييور و بر مشهرِ عظيمڭ أطرافنده گزوب، محصولاتِ معنويهسنى اوڭا دور ايدييور كه؛ ايلريده او مشهرده، أنظارِ ناس اوڭنده گوستريلهجكدر. ديمك يگرمى بش بيڭ سنهيه قريب بر دائرهِٔ محيطهنڭ ايچنده،
— 49 —
روايته بناءً شامِ شريف قطعهسى بر چكردك حكمنده اولارق او دائرهيى طولديرهجق بر ميدانِ حشر بسط ايديلهجكدر. كُرهِٔ أرضڭ بتون معنوى محصولاتى، شيمديلك پردهِٔ غيب آلتنده اولان او ميدانڭ دفترلرينه و ألواحلرينه گوندريلييور و ايلريده ميدان آچيلديغى وقت، سكنهسنى ده ينه او ميدانه دوكهجك؛ او معنوى محصولاتلرى ده، غائبدن شهادته گچهجكدر. أوت كُرهِٔ أرض بر تارلا، بر چشمه، بر ئولچك حكمنده اولارق او ميدانِ أكبرى طولديرهجق قدر محصولات ويرمش و اونى إستيعاب ايدهجك مخلوقات اوندن آقمش و اونى إملا ايدهجك مصنوعات اوندن چيقمش. ديمك كُرهِٔ أرض بر چكردك و ميدانِ حشر، ايچندهكيلرله برابر بر آغاجدر، بر سنبلدر و بر مخزندر. أوت ناصلكه نورانى بر نقطه، سرعتِ حركتيله نورانى بر خط اولور ويا بر دائره اولور. اويله ده: كُرهِٔ أرض سرعتلى، حكمتلى حركتيله بر دائرهِٔ وجودڭ تمثّلنه و او دائرهِٔ وجود محصولاتيله برابر، بر ميدانِ حشرِ أكبرڭ تشكّلنه مداردر.
قُلْ اِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭