— 41 —
طوقوزنجى مكتوب
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
(ينه او خالص طلبهسنه گوندرديگى مكتوبڭ بر پارچهسيدر.)
ثانيًا:نشرِ أنوارِ قرآنيهدهكى موفّقيتڭ و غيرتڭ و شوقڭ، بر إكرامِ إلٰهيدر، بلكه بر كرامتِ قرآنيهدر، بر عنايتِ ربّانيهدر. سزى تبريك ايدييورم. كرامت و إكرام و عنايتڭ بحثى گلديگى مناسبتيله، كرامت و إكرامڭ بر فرقنى سويلهيهجگم. شويله كه:
كرامتڭ إظهارى، ضرورت اولمادن ضرردر. إكرامڭ إظهارى ايسه، بر تحديثِ نعمتدر. أگر كرامت ايله مشرّف اولان بر شخص، بيلهرك خارقه بر أمره مظهر اولورسه، او حالده أگر نفسِ أمّارهسى باقى ايسه، كندينه گوونمك و نفسنه و كشفنه إعتماد ايتمك و غروره دوشمك جهتنده إستدراج اولابيلير. أگر بيلميهرك خارقه بر أمره مظهر اولورسه، مثلا بريسنڭ قلبنده بر سؤال وار، إنطاقِ بِالحق نوعندن اوڭا موافق بر جواب ويرر؛ صوڭره آڭلار. آڭلادقدن صوڭره كندى نفسنه دگل، بلكه كندى ربّيسنه إعتمادى زيادهلشير و "بنى بندن زياده تربيه ايدن بر حفيظم واردر." دير، توكّلنى زيادهلشديرر. بو قسم، خطرسز بر كرامتدر؛ إخفاسنه مكلّف دگل، فقط فخر ايچون قصدًا إظهارينه چاليشماملى. چونكه اونده ظاهرًا إنسانڭ كسبنڭ بر مدخلى بولونديغندن، نفسنه نسبت ايدهبيلير. امّا إكرام ايسه؛ او، كرامتڭ سلامتلى اولان ايكنجى نوعندن داها سلامتلى، بنجه داها عاليدر. إظهارى، تحديثِ نعمتدر. كسبڭ مدخلى يوقدر، نفسى اونى كندينه إسناد ايتمز.
— 42 —
ايشته قارداشم؛ هم سنڭ حقّڭده، هم بنم حقّمده، باخصوص قرآن حقّندهكى خدمتمزده أسكيدن بَرى گورديگم و يازديغم إحساناتِ إلٰهيه بر إكرامدر؛ إظهارى، تحديثِ نعمتدر. اونڭ ايچون سڭا قارشى تحديثِ نعمت نوعندن ايكيمزڭ خدمتمزه عائد موفّقياتى يازييورم. بيلييوردم كه سنده فخر دگل، شكر طمارينى تحريك ايدييور.
ثالثًا:گورويورم كه: شو دنيا حياتنده أڭ بختيار اودر كه: دنيايى بر مسافرخانهِٔ عسكرى تلقّى ايتسين و اويله ده إذعان ايتسين و اوڭا گوره حركت ايتسين. و او تلقّى ايله، أڭ بيوك مرتبه اولان مرتبهِٔ رضايى چابوق ألده ايدهبيلير. قيريلهجق شيشه بهاسنه، دائمى بر ألماسڭ فيآتنى ويرمز؛ إستقامت و لذّتله حياتنى گچيرر. أوت دنيايه عائد ايشلر، قيريلمغه محكوم شيشهلر حكمندهدر؛ باقى امورِ اُخرويه ايسه، غايت صاغلام ألماسلر قيمتندهدر. إنسانڭ فطرتندهكى شدّتلى مراق و حرارتلى محبّت و دهشتلى حرص و عنادلى طلب و هكذا شديد حسّياتلر، امورِ اُخرويهيى قزانمق ايچون ويريلمشدر. او حسّياتى، شدّتلى بر صورتده فانى امورِ دنيويهيه توجيه ايتمك، فانى و قيريلهجق شيشهلره، باقى ألماس فيآتلرينى ويرمك ديمكدر. شو مناسبتله بر نقطه خاطره گلمش، سويلهيهجگم. شويله كه:
عشق، شدّتلى بر محبّتدر؛ فانى محبوبلره متوجّه اولديغى وقت يا او عشق كندى صاحبنى دائمى بر عذاب و ألمده بيراقير وياخود او مجازى محبوب، او شدّتلى محبّتڭ فيآتنه دگمديگى ايچون باقى بر محبوبى آراتديرر؛ عشقِ مجازى، عشقِ حقيقىيه إنقلاب ايدر.
ايشته إنسانده بيڭلرله حسّيات وار. هر بريسنڭ عشق گبى ايكى مرتبهسى وار. برى مجازى، برى حقيقى. مثلا: أنديشهِٔ إستقبال حسّى هركسده وار؛ شدّتلى بر صورتده أنديشه ايتديگى وقت باقار كه، او أنديشه ايتديگى إستقباله
— 43 —
يتيشمك ايچون ألنده سند يوق. هم رزق جهتنده بر تعهّد آلتنده و قيصه اولان بر إستقبال، او شدّتلى أنديشهيه دگمييور. اوندن يوزينى چويروب، قبردن صوڭره حقيقى و اوزون و غافللر حقّنده تعهّد آلتنه آلينمامش بر إستقباله توجّه ايدر. هم ماله و جاهه قارشى شدّتلى بر حرص گوسترر.. باقار كه: موقّةً اونڭ نظارتنه ويريلمش او فانى مال و آفتلى شهرت و تهلكهلى و ريايه مدار اولان جاه، او شدّتلى حرصه دگمييور. اوندن، حقيقى جاه اولان مراتبِ معنويهيه و درجاتِ قُربيهيه و زادِ آخرته و حقيقى مال اولان أعمالِ صالحهيه توجّه ايدر. فنا خصلت اولان حرصِ مجازى ايسه، عالى بر خصلت اولان حرصِ حقيقىيه إنقلاب ايدر.
هم مثلا: شدّتلى بر عناد ايله؛ أهمّيتسز، زائل، فانى امورلره قارشى حسّياتنى صرف ايدر. باقار كه، بر دقيقه عناده دگمهين بر شيئه، بر سنه عناد ايدييور. هم ضررلى، زهرلى بر شيئه عناد نامنه ثبات ايدر. باقار كه، بو قوّتلى حسّ، بويله شيلر ايچون ويريلمهمش. اونى اونلره صرف ايتمك، حكمت و حقيقته منافيدر. او شدّتلى عنادى، او لزومسز امورِ زائلهيه ويرمهيوب، عالى و باقى اولان حقائقِ ايمانيهيه و أساساتِ إسلاميهيه و خدماتِ اُخرويهيه صرف ايدر. او خصلتِ رذيله اولان عنادِ مجازى، گوزل و عالى بر خصلت اولان حقيقى عناده، (يعنى حقده شدّتلى ثباته) إنقلاب ايدر.
ايشته شو اوچ مثال گبى؛ إنسانلر، إنسانه ويريلن جهازاتِ معنويهيى، أگر نفسڭ و دنيانڭ حسابيله إستعمال ايتسه و دنياده أبدى قالاجق گبى غافلانه طاورانسه، أخلاقِ رذيلهيه و إسرافات و عبثيته مدار اولور. أگر خفيفلرينى دنيا امورينه و شدّتليلرينى وظائفِ اُخرويهيه و معنويهيه صرف ايتسه، أخلاقِ حميدهيه منشأ، حكمت و حقيقته موافق اولارق سعادتِ داريْنه مدار اولور.
ايشته تخمين ايدرم كه، ناصحلرڭ نصيحتلرى شو زمانده تأثيرسز قالديغنڭ بر سببى شودر كه: أخلاقسز إنسانلره ديرلر: "حسد ايتمه! حرص گوسترمه!
— 44 —
عداوت ايتمه! عناد ايتمه! دنيايى سومه!" يعنى، فطرتڭى دگيشدير گبى ظاهرًا اونلرجه مالايُطاق بر تكليفده بولونورلر. أگر ديسهلر كه: "بونلرڭ يوزلرينى خيرلى شيلره چويريڭز، مجرالرينى دگيشديريڭز." هم نصيحت تأثير ايدر، هم دائرهِٔ إختيارلرنده بر أمرِ تكليف اولور.
رابعًا:علماءِ إسلام اورتهسنده "إسلام" و "ايمانڭ" فرقلرى چوق مدارِ بحث اولمش. بر قسمى "ايكيسى بردر"، ديگر قسمى "ايكيسى بر دگل، فقط برى بريسز اولماز" ديمشلر و بونڭ گبى چوق مختلف فكرلر بيان ايتمشلر. بن شويله بر فرق آڭلادم كه:
إسلاميت، إلتزامدر؛ ايمان، إذعاندر. تعبيرِ ديگرله: إسلاميت، حقّه طرفگيرلك و تسليم و إنقياددر؛ ايمان ايسه، حقّى قبول و تصديقدر. أسكيده بعض دينسزلرى گوردم كه: أحكامِ قرآنيهيه شدّتلى طرفگيرلك گوسترييورلردى. ديمك او دينسز، بر جهتده حقّڭ إلتزاميله إسلاميته مظهردى؛ "دينسز بر مسلمان" دينيليردى. صوڭره بعض مؤمنلرى گوردم كه؛ أحكامِ قرآنيهيه طرفگيرلك گوسترمييورلر، إلتزام ايتمييورلر.. "غيرِ مسلم بر مؤمن" تعبيرينه مظهر اولويورلر.
عجبا إسلاميتسز ايمان، مدارِ نجات اولابيلير مى؟
الجواب:ايمانسز إسلاميت، سببِ نجات اولماديغى گبى؛ إسلاميتسز ايمان ده مدارِ نجات اولاماز. فَلِلّٰهِ الحَمْدُ وَ الْمِنَّةُ، قرآنڭ إعجازِ معنويسنڭ فيضيله رسالهِٔ نور ميزانلرى، دينِ إسلامڭ و حقائقِ قرآنيهنڭ ميوهلرينى و نتيجهلرينى اويله بر طرزده گوسترمشلردر كه؛ دينسز دخى اونلرى آڭلاسه، طرفدار اولمامق قابل دگل. هم ايمان و إسلامڭ دليل و برهانلرينى او درجه قوّتلى گوسترمشلردر كه؛ غيرِ مسلم دخى آڭلاسه، هر حالده تصديق ايدهجكدر. غيرِ مسلم قالديغى حالده، ايمان ايدر.
— 45 —
أوت سوزلر، طوباءِ جنّتڭ ميوهلرى گبى طاتلى و گوزل اولان ايمان و إسلاميتڭ ميوهلرينى و سعادتِ داريْنڭ محاسنى گبى خوش و شيرين اويله نتيجهلرينى گوسترمشلر كه، گورنلره و طانييانلره نهايتسز بر طرفگيرلك و إلتزام و تسليم حسّنى ويرر. و سلسلهِٔ موجودات گبى قوّتلى و ذرّات گبى كثرتلى ايمان و إسلامڭ برهانلرينى گوسترمشلر كه، نهايتسز بر إذعان و قوّتِ ايمان ويررلر. حتّى بعض دفعه أورادِ شاهِ نقشبنديده شهادت گتيرديگم وقت،
عَلٰى ذٰلِكَ نَحْيٰى وَ عَلَيْهِ نَمُوتُ وَ عَلَيْهِ نُبْعَثُ غَدًا
ديديگم زمان، نهايتسز بر طرفگيرلك حسّ ايدييورم. أگر بتون دنيا بڭا ويريلسه، بر حقيقتِ ايمانيهيى فدا ايدهمييورم. بر حقيقتڭ بر دقيقه عكسنى فرض ايتمك، بڭا غايت أليم گلييور. بتون دنيا بنم اولسه، بر تك حقائقِ ايمانيهنڭ وجود بولماسنه بِلا تردّد ويرمسنه، نفسم إطاعت ايدييور.
وَ اٰمَنَّا بِمَا اَرْسَلْتَ مِنْ رَسُولٍ وَ اٰمَنَّا بِمَا اَنْزَلْتَ مِنْ كِتَابٍ وَ صَدَّقْنَا
ديديگم وقت نهايتسز بر قوّتِ ايمان حسّ ايدييورم. حقائقِ ايمانيهنڭ هر بريسنڭ عكسنى عقلًا محال تلقّى ايدييورم، أهلِ ضلالتى نهايتسز أبله و ديوانه گورويورم.
سنڭ والديْنڭه پك چوق سلام و عرضِ حرمت ايدرم. اونلر ده بڭا دعا ايتسينلر. سن بنم قارداشم اولديغڭ ايچون، اونلر ده بنم پدر و والدهم حكمندهدرلر. هم كوييڭزه، خصوصًا سندن "سوزلرى" ايشيدنلره عمومًا سلام ايدييورم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭