مكتوبات
— 118 —
اون سكزنجى مكتوب
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
(بو مكتوب اوچ مسئلهٔ‌ِ مهمّه‌در.)
برنجى مسئلهٔ‌ِ مهمّه:
"فتوحاتِ مكّيه" صاحبى محيى الدينِ عرب (ق‌س) و "إنسانِ كامل" دينيلن مشهور بر كتابڭ صاحبى سيّد عبد الكريم (ق‌س) گبى أولياءِ مشهوره؛ كُرهٔ‌ِ أرضڭ طبقاتِ سبعه‌سندن و قاف طاغى آرقه‌سنده‌كى أرضِ بيضادن و فتوحاتده مشمشيه ديدكلرى عجائبدن بحث ايدييورلر؛ "گوردك" دييورلر. عجبا بونلرڭ ديدكلرى طوغرى ميدر؟ طوغرى ايسه؛ حالبوكه، بو يرلرڭ يرده يرلرى يوقدر. هم جغرافيا و فن اونلرڭ بو ديدكلرينى قبول ايده‌مييور. أگر طوغرى اولمازسه، بونلر ناصل ولى اولابيليرلر؟ بويله خلافِ واقع و خلافِ حق سويله‌ين ناصل أهلِ حقيقت اولابيلير؟
الجواب:اونلر أهلِ حق و حقيقتدرلر؛ هم أهلِ ولايت و شهوددرلر. گوردكلرينى طوغرى گورمشلر، فقط إحاطه‌سز اولان حالتِ شهودده و رؤيا گبى رؤيتلرينى تعبيرده ويردكلرى حكملرنده حقلرى اولماديغى ايچون، قسمًا ياڭليشدر. رؤياده‌كى آدم كندى رؤياسنى تعبير ايده‌مديگى گبى، او قسم أهلِ كشف و شهود دخى رؤيتلرينى او حالده ايكن كنديلرى تعبير ايده‌مزلر. اونلرى
— 119 —
تعبير ايده‌جك، "أصفيا" دينيلن وراثتِ نبوّت محقّقلريدر. ألبته او قسم أهلِ شهود دخى، أصفيا مقامنه چيقدقلرى زمان، كتاب و سنّتڭ إرشاديله ياڭليشلرينى آڭلارلر، تصحيح ايدرلر؛ هم ايتمشلر.
شو حقيقتى ايضاح ايده‌جك شو حكايهٔ‌ِ تمثيليه‌يى ديڭله. شويله كه:
بر زمان أهلِ قلب ايكى چوبان وارمش. كنديلرى آغاج كاسه‌سنه سوت صاغوب يانلرينه بيراقديلر. قاوال تعبير ايتدكلرى دودوكلرينى، او سوت كاسه‌سى اوزرينه اوزاتمشلردى. بريسى "اويقوم گلدى" دييوب ياتار. اويقوده بر زمان قالير. اوته‌كيسى ياتانه دقّت ايدر، باقار كه؛ سينك گبى بر شى، ياتانڭ بورنندن چيقوب، سوت كاسه‌سنه باقييور و صوڭره قاوال ايچنه گيرر، اوبر اوجندن چيقار گيدر، بر گه‌وه‌ن آلتنده‌كى دليگه گيروب غائب اولور. بر زمان صوڭره ينه او شى دونر، ينه قاوالدن گچر، ياتانڭ بورننه گيرر؛ او ده اويانير. دير كه: "أى آرقداش! عجيب بر رؤيا گوردم." او ده دير: "اللّٰه‌ خير ايتسين، نه‌در؟" دير كه: "سوتدن بر دڭز گوردم. اوستنده عجيب بر كوپرى اوزانمش. او كوپرينڭ اوستى قپالى، پنجره‌لى ايدى. بن او كوپريدن گچدم. بر ميشه‌لك گوردم كه، باشلرى هپ سيورى. اونڭ آلتنده بر مغاره گوردم، ايچنه گيردم، آلتون طولو بر خزينه گوردم. عجبا تعبيرى نه‌در؟"
اويانيق آرقداشى ديدى: "گورديگڭ سوت دڭزى، شو آغاج چناقدر. او كوپرى ده، شو قاوالمزدر. او باشى سيورى ميشه‌لك ده شو گه‌وه‌ندر. او مغاره ده، شو كوچك دليكدر. ايشته قازمايى گتير، سڭا خزينه‌يى ده گوستره‌جگم." قازمايى گتيرر. او گه‌وه‌نڭ آلتنى قازديلر، ايكيسنى ده دنياده مسعود ايده‌جك آلتونلرى بولديلر.
— 120 —
ايشته ياتان آدمڭ گورديگى طوغريدر، طوغرى گورمش، فقط رؤياده ايكن إحاطه‌سز اولديغى ايچون تعبيرده حقّى اولماديغندن، عالمِ مادّى ايله عالمِ معنوى‌يى بربرندن فرق ايتمديگندن، حكمى قسمًا ياڭليشدر كه، "بن حقيقى مادّى بر دڭز گوردم." دير. فقط اويانيق آدم، عالمِ مثال ايله عالمِ مادّى‌يى فرق ايتديگى ايچون تعبيرده حقّى واردر كه، ديدى: "گورديگڭ طوغريدر، فقط حقيقى دڭز دگل؛ بلكه شو سوت كاسه‌مز سنڭ خيالڭه دڭز گبى اولمش، قاوال ده كوپرى گبى اولمش و هكذا..." ديمك اولويور كه؛ عالمِ مادّى ايله عالمِ روحانى‌يى بربرندن فرق ايتمك لازم گلير. بربرينه مزج ايديلسه، حكملرى ياڭليش گورونور. مثلا: سنڭ طار بر اوطه‌ڭ وار؛ فقط درت ديوارينى قپايه‌جق درت بيوك آيينه قونولمش. سن ايچنه گيرديگڭ وقت، او طار اوطه‌يى بر ميدان قدر گنيش گورورسڭ. أگر ديسه‌ڭ "اوطه‌مى گنيش بر ميدان قدر گورويورم"، طوغرى ديرسڭ. أگر "اوطه‌م بر ميدان قدر گنيشدر" دييه حكم ايتسه‌ڭ، ياڭليش ايدرسڭ. چونكه عالمِ مثالى، عالمِ حقيقى‌يه قاريشديررسڭ.
ايشته كُرهٔ‌ِ أرضڭ طبقاتِ سبعه‌سنه دائر بعض أهلِ كشفڭ، كتاب و سنّتڭ ميزانيله طارتمه‌دن بيان ايتديگى تصويرات، يالڭز جغرافيا نقطهٔ‌ِ نظرنده‌كى مادّى وضعيتدن عبارت دگلدر. مثلا، ديمشلر: "بر طبقهٔ‌ِ أرض، جنّ و عفريتلرڭدر. بيڭلر سنه گنيشلگى وار." حالبوكه بر ايكى سنه‌ده دور ايديلن كره‌مزده، او عجيب طبقه‌لر يرلشه‌مز. فقط عالمِ معنا و عالمِ مثالده و عالمِ برزخ و أرواحده، (كره‌مزى بر چامڭ چكردگى حكمنده فرض ايتسه‌ك) اوندن تمثّل و تشكّل ايدن مثالى شجره‌سى، او چكردگه نسبةً قوجه بر چام آغاجى قدر اولديغندن، بر قسم أهلِ شهود، سيرِ روحانيلرنده، أرضڭ طبقه‌لرندن بعضلرينى عالمِ مثالده پك چوق گنيش گورويورلر؛ بيڭلر سنه بر مسافه طوتدقلرينى گورويورلر. گوردكلرى
— 121 —
طوغريدر؛ فقط عالمِ مثال، صورةً عالمِ مدّى‌يه بڭزه‌ديگى ايچون، ايكى عالمى ممزوج گورويورلر؛ اويله تعبير ايدييورلر. عالمِ صحوه‌يه دوندكلرى وقت، ميزانسز اولديغى ايچون، مشهوداتلرينى عينًا يازدقلرندن خلافِ حقيقت تلقّى ايديلييور. ناصل كوچك بر آيينه‌ده بيوك بر سراى ايله بيوك بر باغچه‌نڭ وجودِ مثاليه‌لرى اونده يرلشير. اويله ده عالمِ مادّينڭ بر سنه‌لك مسافه‌سنده، بيڭلر سنه وسعتنده وجودِ مثالى و حقائقِ معنويه يرلشير.
خاتمه:شو مسئله‌دن آڭلاشيلييور كه: درجهٔ‌ِ شهود، درجهٔ‌ِ ايمانِ بِالغيبدن چوق آشاغيدر. يعنى: يالڭز شهودينه إستناد ايدن بر قسم أهلِ ولايتڭ إحاطه‌سز كشفياتى، وراثتِ نبوّت أهلى اولان أصفيا و محقّقينڭ شهوده دگل، قرآنه و وحيه، غيبى فقط صافى، إحاطه‌لى، طوغرى حقائقِ ايمانيه‌لرينه دائر أحكاملرينه يتيشمز. ديمك بتون أحوال و كشفياتڭ و أذواق و مشاهداتڭ ميزانى: كتاب و سنّتدر. و محنكلرى، كتاب و سنّتڭ دساتيرِ قدسيه‌لرى و أصفياءِ محقّقينڭ قوانينِ حدسيه‌لريدر.
ايكنجى مسئلهٔ‌ِ مهمّه:
سؤال:وحدت الوجود مسئله‌سى، چوقلر طرفندن أڭ يوكسك مقام تلقّى ايديلييور. حالبوكه ولايتِ كبراده بولونان باشده خلفاىِ أربعه اولمق اوزره صحابه‌لر و هم باشده خمسهٔ‌ِ آلِ عبا اولارق أئمّهٔ‌ِ أهلِ بيت و هم باشده أئمّهٔ‌ِ أربعه اولارق مجتهدين و تابعيندن بو چشيد وحدت الوجود مشربى صريحًا گورولمه‌مش. عجبا اونلردن صوڭره چيقانلر داها ايلرى مى گيتمشلر، داها مكمّل بر جادّهٔ‌ِ كبرا مى بولمشلر؟
الجواب:حاشا! شمسِ رسالتڭ أڭ ياقين ييلديزلرى و أڭ قريب ورثه‌لرى بولونان او أصفيادن هيچ كيمسه‌نڭ حدّى دگل، داها ايلرى گيده‌بيلسين. بلكه جادّهٔ‌ِ كبرا اونلرڭدر.
— 122 —
وحدت الوجود ايسه، بر مشرب و بر حال و بر ناقص مرتبه‌در. فقط ذوقلى، نشئه‌لى اولديغندن، سير و سلوكده او مرتبه‌يه گيردكلرى وقت چوغى چيقمق ايسته‌مييورلر، اوراده قالييورلر؛ أڭ منتها مرتبه ظن ايدييورلر.
ايشته شو مشرب صاحبى، أگر مادّياتدن و وسائطدن تجرّد ايتمش و أسباب پرده‌سنى ييرتمش بر روح ايسه، إستغراقكارانه بر شهوده مظهر ايسه؛ وحدت الوجوددن دگل، بلكه وحدت الشهوددن نشئت ايدن، علمى دگل، حالى بر وحدتِ وجود اونڭ ايچون بر كمال، بر مقام تأمين ايده‌بيلير. حتّى اللّٰه‌ حسابنه كائناتى إنكار ايتمك درجه‌سنه گيده‌بيلير. يوقسه أسباب ايچنده طالمش ايسه، مادّياته متوغّل ايسه، وحدت الوجود ديمسى، كائنات حسابنه اللّٰهى إنكار ايتمگه قدر چيقار.
أوت جادّهٔ‌ِ كبرا، صحابه و تابعين و أصفيانڭ جادّه‌سيدر. حَقَائِقُ الْاَشْيَاءِ ثَابِتَةٌ جمله‌سى، اونلرڭ قاعدهٔ‌ِ كلّيه‌لريدر. و جنابِ حقّڭ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ مضمونى اوزره، هيچ بر شى ايله مشابهتى يوق. تحيّز و تجزّيدن منزّهدر. موجوداتله علاقه‌سى، خالقيتدر. أهلِ وحدت الوجودڭ ديدكلرى گبى؛ موجودات، أوهام و خيالات دگل. گورونن أشيا دخى، جنابِ حقّڭ آثاريدر. "هَمَه اوست" دگل، "هَمَه اَزْ اُوستْ"در. يعنى هر شى او دگل، بلكه هر شى اوندندر. چونكه حادثات، عينِ قديم اولاماز. شو مسئله‌يى ايكى تمثيل ايله فهمه تقريب ايده‌جگز:
برنجيسى:مثلا بر پادشاه وار. او پادشاهڭ حاكمِ عادل إسميله بر عدليه دائره‌سى وار كه، او إسمڭ جلوه‌سنى گوسترييور. بر إسمى ده خليفه‌در. بر مشيخت و بر علميه دائره‌سى، او إسمڭ مظهريدر. بر ده قوماندانِ أعظم إسمى
— 123 —
وار. او إسم ايله دوائرِ عسكريه‌ده فعاليت گوسترر. اوردو، او إسمڭ مظهريدر. شيمدى برى چيقسه ديسه كه: "او پادشاه، يالڭز حاكمِ عادلدر؛ دوائرِ عدليه‌دن باشقه دائره يوق." او وقت بِالمجبوريه، عدليه مأمورلرى ايچنده، حقيقى دگل إعتبارى بر صورتده، مشيخت دائره‌سنده‌كى علمانڭ أوصافنى و أحوالنى اونلره تطبيق ايدوب، ظلّى و خيالى بر طرزده، حقيقى عدليه ايچنده تبعى و ظلّى بر مشيخت دائره‌سى تصوّر ايديلير. هم دائرهٔ‌ِ عسكريه‌يه عائد أحوال و معاملاتنى ينه فرضى بر طرزده، او مأمورينِ عدليه ايچنده إعتبار ايدوب، غيرِ حقيقى بر دائرهٔ‌ِ عسكريه إعتبار ايديلير و هكذا... ايشته شو حالده، پادشاهڭ حقيقى إسمى و حقيقى حاكميتى، حاكمِ عادل إسميدر و عدليه‌ده‌كى حاكميتدر. خليفه، قوماندانِ أعظم، سلطان گبى إسملرى حقيقى دگللر، إعتباريدرلر. حالبوكه پادشاهلق ماهيتى و سلطنت حقيقتى، بتون إسملرى حقيقى اولارق إقتضا ايدر. حقيقى إسملر ايسه، حقيقى دائره‌لرى ايسته‌يور و إقتضا ايدييورلر.
ايشته سلطنتِ الوهيت رحمٰن، رزّاق، وهّاب، خلّاق، فعّال، كريم، رحيم گبى پك چوق أسماءِ مقدّسه‌يى حقيقى اولارق إقتضا ايدييور. او حقيقى أسماء دخى، حقيقى آيينه‌لرى إقتضا ايدييورلر. شيمدى أهلِ وحدت الوجود مادام لَا مَوْجُودَ اِلَّا هُوَ دير، حقائقِ أشيايى خيال درجه‌سنه اينديرر. جنابِ حقّڭ واجب الوجود و موجود و واحد و أحد إسملرينڭ حقيقى جلوه‌لرى و دائره‌لرى وار. بلكه آيينه‌لرى، دائره‌لرى حقيقى اولمازسه؛ خيالى، عدمى دخى اولسه، اونلره ضرر ايتمز. بلكه وجودِ حقيقينڭ آيينه‌سنده وجود رنگى اولمازسه، داها زياده صافى و پارلاق اولور. فقط رحمٰن، رزّاق، قهّار، جبّار، خلّاق گبى إسملرى ايسه، تجلّيلرى حقيقى اولمايور، إعتبارى اولويور. حالبوكه او أسمالر، موجود إسمى گبى حقيقتدرلر، گولگه اولامازلر؛ أصليدرلر، تبعى اولامازلر.
— 124 —
ايشته صحابه و أصفياءِ مجتهدين و أئمّهٔ‌ِ أهلِ بيت، حَقَائِقُ الْاَشْيَاءِ ثَابِتَةٌ ديرلر كه، جنابِ حقّڭ بتون أسماسيله حقيقى بر صورتده تجلّياتى وار. بتون أشيانڭ، اونڭ ايجاديله بر وجودِ عارضيسى واردر. و او وجود چندان واجب الوجودڭ وجودينه نسبةً غايت ضعيف و قرارسز بر ظلّ، بر گولگه‌در؛ فقط خيال دگل، وهم دگلدر. جنابِ حق، خلّاق إسميله وجود ويرييور و او وجودى إدامه ايدييور.
ايكنجى تمثيل:مثلا شو منزلڭ درت ديوارنده درت دانه أندام آيينه‌سى بولونسه، هر بر آيينه ايچنده هر نه قدر او منزل اوته‌كى اوچ آيينه ايله برابر إرتسام ايدييور.. فقط هر بر آيينه، كندينڭ هيئتنه و رنگنه گوره أشيايى كندى ايچنده إحتوا أيلر؛ كندينه مخصوص مثالى بر منزل حكمنده‌در. ايشته شيمدى ايكى آدم او منزله گيرسه؛ بريسى بر تك آيينه‌يه باقار، دير كه: "هر شى بونڭ ايچنده‌در." باشقه آيينه‌لرى و آيينه‌لرڭ ايچلرنده‌كى صورتلرى ايشيتديگى وقت، مسموعاتنى او تك آيينه‌ده‌كى ايكى درجه گولگه اولمش، حقيقتى كوچولمش، تغيّر ايتمش او آيينه‌نڭ كوچك بر كوشه‌سنده تطبيق ايدر. هم دير: "بن اويله گورويورم، اويله ايسه حقيقت بويله‌در." ديگر آدم اوڭا دير كه: "أوت سن گورييورسڭ.. گورديگڭ حقدر؛ فقط واقعده و نفسُ الأمرده حقيقتڭ حقيقى صورتى اويله دگل. سنڭ دقّت ايتديگڭ آيينه گبى داها باشقه آيينه‌لر وار؛ گورديگڭ قدر كوچوجك، گولگه‌نك گولگه‌سى دگللر."
ايشته أسماءِ إلٰهيه‌نڭ هر برى، آيرى آيرى برر آيينه ايستر. هم مثلا: رحمٰن، رزّاق حقيقتلى، أصل اولدقلرى ايچون، كنديلرينه لايق، رزقه و مرحمته محتاج موجوداتى ايستر. رحمٰن ناصل حقيقى بر دنياده رزقه محتاج حقيقتلى ذى‌روحلرى ايستر؛ رحيم ده، اويله حقيقى بر جنّتى ايستر. أگر يالڭز موجود و واجب الوجود و
— 125 —
واحدِ أحد إسملرى حقيقى طوتولوب اوته‌كى إسملر اونلرڭ ايچنه گولگه اولمق حيثيتيله آلينسه، او أسمايه قارشى بر حقسزلق حكمنه گچر.
ايشته شو سردندر كه: جادّهٔ‌ِ كبرا، ألبته ولايتِ كبرا صاحبلرى اولان صحابه و أصفيا و تابعين و أئمّهٔ‌ِ أهلِ بيت و أئمّهٔ‌ِ مجتهدينڭ جادّه‌سيدر كه، طوغريدن طوغرى‌يه قرآنڭ برنجى طبقه شاكردلريدر.
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ اِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً اِنَّكَ اَنْتَ الْوَهَّابُ
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلٰى مَنْ اَرْسَلْتَهُ رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ وَ عَلٰى اٰلِهِ وَ صَحْبِهِ اَجْمَعِينَ
اوچنجى مسئله:
حكمت و عقل ايله حلّ ايديلمه‌ين بر مسئلهٔ‌ِ مهمّه.
كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِى شَاْنٍ ٭ فَعَّالٌ لِمَا يُرِيدُ
سؤال:كائناتده‌كى متماديًا شو حيرت‌أنگيز فعاليتڭ سرّى و حكمتى نه‌در؟ نه‌دن شو طورميانلر طورمييورلر، دائما دونوب تازه‌له‌نييورلر؟
الجواب:شو حكمتڭ ايضاحى بيڭ صحيفه ايستر. اويله ايسه ايضاحنى بيراقوب غايت مختصر بر إجمالنى ايكى صحيفه‌يه صيغيشديره‌جغز.
ايشته ناصلكه بر شخص، بر وظيفهٔ‌ِ فطريه‌يى وياخود بر وظيفهٔ‌ِ إجتماعيه‌يى ياپسه و او وظيفه ايچون حرارتلى بر صورتده چاليشسه؛ ألبته اوڭا دقّت ايدن آڭلار كه، او وظيفه‌يى اوڭا گورديرن ايكى شيدر:
— 126 —
بريسى:وظيفه‌يه ترتّب ايدن مصلحتلر، ثمره‌لر، فائده‌لردر كه؛ اوڭا "علّهٔ‌ِ غائيه" دينيلير.
ايكنجيسى:بر محبّت، بر إشتياق، بر لذّت واردر كه: حرارتله او وظيفه‌يى ياپديرييور كه، اوڭا "داعى و مقتضى" تعبير ايديلير.
مثلا: يمك يمك، إشتهادن گلن بر لذّت، بر إشتياقدر كه، اونى يمگه سَوق ايدر. صوڭره ده يمگڭ نتيجه‌سى، وجودى بسله‌مكدر؛ حياتى إدامه ايتمكدر.
اويله ده: وَ ِللّٰه‌ِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى شو كائناتده‌كى دهشت‌أنگيز و حيرت‌نما حدسز فعاليت، ايكى قسم أسماءِ إلٰهيه‌يه إستناد ايده‌رك ايكى حكمتِ واسعه ايچوندر كه، هر بر حكمتى ده نهايتسزدر:
برنجيسى:جنابِ حقّڭ أسماءِ حسنى‌سنڭ حدّ و حسابه گلمز أنواعِ تجلّياتى وار. مخلوقاتڭ تنوّعلرى، او تجلّياتڭ تنوّعندن گلييور. او أسماء ايسه، دائمى بر صورتده تظاهر ايسترلر. يعنى، نقشلرينى گوسترمك ايسترلر. يعنى نقشلرينڭ آيينه‌لرنده جلوهٔ‌ِ جماللرينى گورمك و گوسترمك ايسترلر. يعنى، كائنات كتابنى و موجودات مكتوباتنى آنًا فآنًا تازه‌لنديرمك ايسترلر. يعنى، يڭيدن يڭى‌يه معنيدار يازمق و هر بر مكتوبى، ذاتِ مقدّس و مسمّاىِ أقدس ايله برابر، بتون ذى‌شعورلرڭ نظرِ مطالعه‌سنه گوسترمك و اوقوتديرمق إقتضا ايدرلر.
ايكنجى سبب و حكمت:ناصلكه مخلوقاتده‌كى فعاليت بر إشتها، بر إشتياق، بر لذّتدن گلييور. و حتّى هر بر فعاليتده قطعيًا لذّت واردر؛ بلكه هر بر فعاليت، بر نوع لذّتدر. اويله ده واجب الوجوده لايق بر طرزده و إستغناءِ ذاتيسنه و غناءِ مطلقنه موافق بر صورتده و كمالِ مطلقنه مناسب بر شكلده حدسز بر شفقتِ مقدّسه و حدسز بر محبّتِ مقدّسه وار. و او شفقتِ مقدّسه و او محبّتِ مقدّسه‌دن
— 127 —
گلن حدسز بر شوقِ مقدّس وار. و او شوقِ مقدّسدن گلن حدسز بر سرورِ مقدّس وار. و او سرورِ مقدّسدن گلن (تعبير جائز ايسه) حدسز بر لذّتِ مقدّسه وار. هم او لذّتِ مقدّسه‌دن گلن حدسز ترحّمدن، مخلوقاتڭ فعاليتِ قدرت ايچنده و إستعدادلرى قوّه‌دن فعله چيقماسندن و تكمّل ايتمه‌سندن نشئت ايدن ممنونيتلرندن و كماللرندن گلن و ذاتِ رحمٰنِ رحيمه عائد (تعبير جائز ايسه) حدسز ممنونيتِ مقدّسه و حدسز إفتخارِ مقدّس واردر كه، حدسز بر صورتده، حدسز بر فعاليتى إقتضا ايدييور.
ايشته شو حكمتِ دقيقه‌يى فلسفه و فن و حكمت بيلمديگى ايچوندر كه، شعورسز طبيعتى و كور تصادفى و جامد أسبابى؛ شو غايت درجه‌ده عليمانه، حكيمانه، بصيرانه فعاليته قاريشديرمشلر، ضلالت ظلماتنه دوشوب نورِ حقيقتى بولامامشلر.
قُلِ اللّٰه‌ُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِى خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ
رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ اِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً اِنَّكَ اَنْتَ الْوَهَّابُ
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلٰى كَاشِفِ طِلْسِمِ كَائِنَاتِكَ بِعَدَدِ ذَرَّاتِ الْمَوْجُودَاتِ وَ عَلٰى اٰلِهِ وَ صَحْبِهِ مَا دَامَ الْاَرْضُ وَ السَّمٰوَاتُ
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭