— 54 —
سكزنجى لمعه
غوثِ أعظمڭ حزب القرآنه دائر كرامتِ غيبيهسيدر.
(حاشيه): استاديمزڭ شخصنه صريحًا إشارت ايدن بو گبى غيبى كرامت و إشاراتڭ نشرينى استاديمز بديع الزمان سعيد النورسى حضرتلرى آرزو ايتمييور. فقط بزلر دوشوندك كه؛ بو گبى دلالت درجهسنده اولان غيبى إشارتلرڭ أهلِ ايمانجه بيلينمهسنه بو زمانده قطعى لزوم و إحتياج وار. بوڭا بناءً نشر ايدييورز.
ناشرلر
شو رساله ايچندهكى إمضالر ايله گوستريلديگى گبى، خدمتِ قرآنيهدهكى آرقداشلريمه إشتراكم وار. بر قسمى بنم إمضام ايلهدر. بر قسمى اونلرڭ تصويب و إستخراجيله و تصديقلريله اولديغندن بڭا عائد حدّمدن فضله حصّهيى اونلرڭ خاطرى ايچون سكوت ايله قبول ايتدم. يوقسه بو رسالهنڭ باشنده سويلهديگم گبى، بونده اويله بر حصّهِٔ شرفه حقّم يوقدر. اون سنه مقدَّم، او قصيدهِٔ غيبيهيى گوردكجه بڭا معنوى بر إخطار گبى "دقّت ايت!" دييه قلبمه گلييوردى. او خاطرهيى ايكى جهتله ديڭلهمييوردم:
برنجيسى:بنم گبى أهمّيتلى عمرى شان و شرف پردهسى آلتنده حبِّ جاه زهريله زهرلنوب ئولديگى ايچون، يڭيدن بو صورتله نفسِ أمّارهيه ديگر بر شرف قپوسى آچمق ايستهمهمكدى.
— 55 —
ايكنجى جهت:بو معنّد زمانده، بديهى دعوالرى و ظاهرى حجّتلرى قبول ايتمهينلره قارشى، بويله إشاراتِ غيبيه نوعندن خودفروشانه بر طرزده إظهار ايتمك خوشمه گيتمهمكدى.
أڭ نهايت أسارتمڭ سكزنجى سنهسنده، أڭ إشكنجهلى و أڭ صيقنتيلى بر زمانده غايت قوّتلى بر تسلّى و تشويقه محتاج اولديغمزدن بڭا إخطار ايديلدى كه: "بونى، تحديثِ نعمت و بر شكرِ معنوى نوعندن إظهار ايت. هم قورقمه، قناعت ويرهجك درجهده قوّتليدر."
بو إظهارده أڭ مهمّ مقصدم، أسرارِ قرآنيهيه عائد اولان رسالهلرڭ مقبوليتنه غوثِ أعظمڭ إمضا باصماسى نوعندن اولديغيدر.
ايكنجى مقصدم، او قدسى استاديمڭ كرامتنى إظهار ايتمكله، كراماتِ أوليايى إنكار ايدن ملحدلرى إسكات ايدوب، خدمتِ قرآنيهيه فتور ويرهجك چوق أسبابه معروض و چوق عوائقه هدف اولان آرقداشلريمڭ قوّهِٔ معنويهسنى تقويه و شوقلرينى تزييد و فتورلرينى إزاله ايتمك ايدى.
بنم ايچون بر نوع خودفروشلق نوعندن اولديغى ايچون أهمّيتلى ضرردر. فقط او ضرريمى، او قدسى استادم و آرقداشلريمڭ خاطرى ايچون قبول ايتدم. شو "كرامتِ غوثيه رسالهسى" تدريجًا إستخراج ايديلديگى ايچون، بر قاچ پارچه و تتمّهلره إنقسام ايتدى. گيتدكجه بربرينى تنوير و تأييد ايتدكجه وضوح پيدا ايدييور. إشاراتڭ بعضسنده ضعف وارسه ده، سائر آرقداشلرينڭ إتّفاقندن آلديغى قوّت، او ضعفى إزاله ايدر.
٭ ٭ ٭
— 56 —
شايانِ حيرت بر تفأل و مهمّ بر إخبارِ غيبى
صبرى و سليمان، بكر و غالب و توفيقڭ فقرهسيدر.
هم خسرو، حافظ على و رأفت و عاصمڭ و قلهاوڭندن مصطفىلرڭ فقرهسيدر.
لطيف و مژدهلى بر تفأل:استاد، غالب و سليمان، اُمّى سنان ديواننده مسلگمزه و سوزلره دائر تفأل ايديلدى، شو بيتلر چيقدى. باقدق، "سوزلر" لفظى، بتون ديواننده يالڭز بو قافيهلرده گورونويور. ديمك سوزلر، "حق سوز" هم "نور سوز" اولويور.
ديرم كه يارديمجم اللّٰه،
شفاعتجيم رسول اللّٰه.
كه برهانم كتاب اللّٰه،
بودر بندهكى حق سوز.
سنڭ قپوڭده قول چوقدر،
حسابى، حدّى هيچ يوقدر،
ولٰكن بر دخى يوقدر،
سنانِ اُمّى گبى نور سوز.
٭ ٭ ٭
— 57 —
مهمّ بر إخبارِ غيبى
(شيخ گيلانىنڭ كندندن سكز يوز سنه صوڭره غيبآشنا گوزيله گوروب خبر ويرديگى بر حادثهِٔ قرآنيهدر.)
قرآنِ معجز البيانڭ خدمتندهكى قدسيته، كرامتكارانه سكز يوز كسور سنه أوّل "غوثِ أعظم" عنوانيله بِحقٍّ إشتهار ايدن قطبِ أعظم شيخ گيلانى،
نَظَرْتُ بِعَيْنِ الْفِكْرِ فِى حَانِ حَضْرَتِى ٭ حَبِيبًا تَجَلّٰى لِلْقُلُوبِ فَجَنَّتِ
فقرهسيله باشلايان قصيدهسنڭ آخرنده "مجموعة الأحزاب"ڭ برنجى جلدينڭ بشيوز آلتمش ايكنجى صحيفهسنده، بش سطرله شو زمانده خدمتِ قرآنيهدهكى هيئته و باشنده بولونان استاديمزه بش وجهله باقييور و گوسترييور. ايشته او بش سطر شودر:
تَوَسَّلْ بِنَا فِى كُلِّ هَوْلٍ وَشِدَّةٍ ٭ اَغِيثُكَ فِى الْاَشْيَاءِ دَهْرًا بِهِمَّتِى
اَنَا لِمُرِيدِى حَافِظًا مَا يَخَافُهُ ٭ وَاَحْرُسُهُ فِى كُلِّ شَرٍّ وَ فِتْنَةٍ
مُرِيدِى اِذَا مَا كَانَ شَرْقًا وَ مَغْرِبًا ٭ اَغِثْهُ اِذَا مَا سَارَ فِى اَىِّ بَلْدَةٍ
فَيَا مُنْشِدًا نَظْمِى فَقُلْهُ وَلَا تَخَفْ ٭ فَاِنَّكَ مَحْرُوسٌ بِعَيْنِ الْعِنَايَةِ
وَكُنْ قَادِرِىَّ الْوَقْتِ لِلّٰهِ مُخْلِصًا ٭ تَعِيشُ سَعِيدًا صَادِقًا بِمُحَبَّتِى
بشنجى سطردن صوڭره گلن خاتمهِٔ قصيده:
وَ جَدِّى رَسُولُ اللّٰهِ اَعْنِى مُحَمَّدًا ٭ اَنَا عَبْدُ الْقَادِرِ دَامَ عِزِّى وَ رِفْعَتِى
— 58 —
ايشته أوّلكى بش سطرده، بش وجهله و بش توافقله شيمدى خدمتِ قرآنيهنڭ باشنده بولونانى گوسترييور.
برنجى وجه:آخردهكى سطرده تَعِيشُ سَعِيدًا إسمنى صراحتله خبر ويرمكله برابر، معيشت خصوصنده عزّت و سعادتله گچينهجگنى خبر ويرييور. أوت خواجهمز، كوچكلگندن بَرى فقرِ حاليله إستغناءِ تام ايله برابر، معيشت خصوصنده أڭ مسعود بر ذاتدر.
ايكنجى وجه:عين سطرڭ باشنده وَكُنْ قَادِرِىَّ الْوَقْتِ فقرهسيله او مريدينه دييور كه: "وقتڭ عبد القادريسى اول." بو قَادِرِى كلماتى، حسابِ أبجدى ايله اوچ يوز يگرمى بش (٣٢٥) ايدر. استاديمزڭ لقبى "نورسى" اولديغى جهتله، "نورسى"نڭ مقامِ أبجديسى اوچ يوز يگرمى آلتى (٣٢٦) ايدييور. بر تك فرق وار. او تك ألفدر. بيڭ معناسنده "ألف"ه رمز ايدر. ديمك بيڭ اوچ يوز يگرمى بشده (١٣٢٥) شيخ گيلانىيه منسوب بر ذات، شيخ گيلانى طرزنده حقيقتِ قرآنيهيى مدافعه ايتمگه چاليشهجق. حقيقةً استاديمز، بيڭ اوچ يوز يگرمى آلتى (١٣٢٦) سنهسنده (حرّيتڭ ايكنجى سنهسى) مجاهدهِٔ معنويهيه آتيلمشدر.
اوچنجى وجه:اونڭ ايكى إسمى وار: "سعيد"، "بديع الزمان." بو ايكى إسمڭ مجموعنڭ مقامِ أبجديسى "الزّمان"دهكى شدّه صاييلمازسه اوچ يوز يگرمى طوقوز (٣٢٩) ايدييور. ايكى "دال" بر صاييلسه اوچ يوز يگرمى بش (٣٢٥). عينًا كُنْ قَادِرِىَّ الْوَقْتِ دهكى مخاطب او اولماسنه إشارت ايدييور، بلكه دلالت ايدييور. أگر "الزّمان"دهكى اوقونميان ألف لام صاييلسه، قاعدةً قَادِرِى يه دخى بر ألف لام داخل اولمق لازم گلير. چونكه تعريف
— 59 —
ايچون، مضاف اليه قالقدقدن صوڭره ألف لام لازم گلير، او حالده دخى مساوى اولورلر.
دردنجى وجه:بو بش سطرده حضرتِ شيخ، إستقبالده بر مريدينه تأمينات ويرييور. قُلْ وَلَا تَخَفْ "قورقمه، سوزلريڭى سويله" دييور. "سن شرق و غربه گيدهجكسڭ؛ چوق فتنهلره و شرلره گيروب، عمومنده أسبابِ عاديهنڭ فوقنده بر طرز ايله قورتولارق محفوظ قالاجقسڭ." أوت، بو خدمتِ قرآنيه ايچندهكى ذات، حقيقةً أسارتله شرقه گيتدى. و ينه عجيب بر أسارتله آسيانڭ غربنده اون طوقوز سنه قالدى. حضرتِ شيخڭ ديديگى گبى، چوق شهرلرى گزدى. مجاهدهسى سوزلرلهدر. قُلْ وَلَا تَخَفْ حكميله، چكينميهرك حضرتِ شيخڭ ديديگى گبى ياپمش. يگرمى سنه ظرفنده يگرمى فتنه و مهالكِ عظيمهيه دوشديگى حالده، بر حفظِ غيبى ايله حضرتِ شيخڭ ديديگى گبى محفوظ قالمش. هم فوق المأمول، بر غربت ديارنده فوق العاده عنايته مظهريتى او درجهيه گلمش كه، بر رساله صِرف او عناياتڭ تعدادنده يازيلمشدر. حضرتِ غوثڭ ديديگى گبى، بز اونڭ أطرافنده مَحْرُوسٌ بِعَيْنِ الْعِنَايَةِ فقرهسنڭ مئالنى گوزيمزله گورويورز.
بشنجى وجه:استاديمز كنديسى سويلهيور كه: "بن سكز طوقوز ياشنده ايكن، بتون ناحيهمزده و أطرافنده أهالى نقشى طريقتنده و اوراجه مشهور غوثِ هيزان ناميله بر ذاتدن إستمداد ايدركن، بن أقربامه و عموم أهالىيه مخالف اولارق "يا غوثِ گيلانى" ديردم. چوجقلق إعتباريله أليمدن بر جويز گبى أهمّيتسز بر شى غائب اولسه، "يا شيخ! سڭا بر فاتحه، سن بنم بو شيئمى بولدير." عجيبدر و يمين ايدييورم كه، بيڭ دفعه بويله حضرتِ شيخ، همّت و دعاسيله إمداديمه يتيشمش. اونڭ ايچون بتون حياتمده عموميتله فاتحه و أذكار نه قدر اوقومش ايسهم، ذاتِ رسالتدن
— 60 —
(عصم) صوڭره شيخ گيلانىيه هديه ايديلييوردى. بن اوچ درت جهتله نقشى ايكن، قادرى مشربى و محبّتى بنده إختيارسز حكم ايدييوردى. فقط طريقتله إشتغاله، علمڭ مشغوليتى مانع اولويوردى.
صوڭره بر عنايتِ إلٰهيه إمداديمه يتيشوب غفلتى طاغيتديغى بر زمانده، حضرتِ شيخڭ "فتوح الغيب" نامندهكى كتابى حسنِ تصادفله أليمه گچمش. يگرمى سكزنجى مكتوبده بيان ايديلديگى گبى، حضرتِ شيخڭ همّت و إرشاديله أسكى سعيد يڭى سعيده إنقلاب ايتمش. او فتوح الغيبڭ تفألنده أڭ أوّل شو فقره چيقدى:
اَنْتَ فِى دَارِ الْحِكْمَةِ فَاطْلُبْ طَبِيبًا يُدَاوِى قَلْبَكَ
يعنى، "أى بيچاره! سن دار الحكمة الإسلاميهده بر أعضا اولمق جهتيله گويا بر حكيمسڭ، أهلِ إسلامڭ معنوى خستهلقلرينى تداوى ايدييورسڭ. حالبوكه أڭ زياده خسته سنسڭ. سن أوّل كنديڭه طبيب آرا، شفا بول؛ صوڭره باشقهسنڭ شفاسنه چاليش." ايشته او وقت، او تفأل سرّيله، مادّى خستهلغم گبى معنوى خستهلغمى ده قطعيًا آڭلادم. او شيخمه ديدم: "سن طبيبم اول." الحقّ او طبيبم اولدى. فقط پك شدّتلى عملياتِ جرّاحيه ياپدى. "فتوح الغيب" كتابنده "يا غلام!" تعبير ايتديگى بر طلبهسنه پك مدهش عملياتِ جرّاحيه ياپييور. بن كنديمى او غلام يرينه وضع ايتدم. فقط پك شدّتلى خطاب ايدييوردى. "أيّها المنافق" "أى ديننى دنيايه صاتان رياكار" دييه دييه ياريسنى آنجق اوقويهبيلدم. صوڭره او رسالهيى ترك ايتدم. بر هفته باقهمدم. فقط عملياتِ جرّاحيهنڭ آرقهسندن بر لذّت گلدى؛ إشتياق ايله او مبارك أثرى آجى ترياق گبى ويا صولْفاتو گبى ايچدم. الحمد ِللّٰه قباحتلريمى آڭلادم، يارهلريمى حسّ ايتدم، غرور بر درجه قيريلدى." خواجهمزڭ سوزى بيتدى.
— 61 —
ايشته خواجهمزڭ بو ماجراىِ حياتيهسى گوسترييور كه، حضرتِ شيخڭ متوجّه اولديغى و أهمّيتله بحث ايتديگى و إستقبالده گلهجك مريدى بو اولمق ايچون قوّتلى بر إحتمالدر. حضرتِ شيخڭ وفاتندن صوڭره حياتده اولدقلرى گبى تصرّفى أهلِ ولايتجه قبول ايديلن اوچ أولياءِ عظيمهنڭ أڭ أعظمى، او حضرتِ غوثِ گيلانىدر. و ديمش:
اَفَلَتْ شُمُوسُ الْاَوَّلِينَ وَ شَمْسُنَا ٭ اَبَدًا عَلٰى فَلَكِ الْعُلٰى لَا تَغْرُبُ
فقرهسيله بَعْدَ الْممات دعا و همّتيله مريدلرينڭ آرقهسنده و اوڭنده بولونماسيله، بويله خارقه كرامتِ عجيبه ايله مشهور بر ذات، ألبته بويله بر زمانده قيمتدار بر خدمتِ قرآنيه بر مريدينڭ واسطهسيله اولاجغنى اونڭ گورمسى و گوسترمسى شأنندندر. حضرتِ شيخڭ بحث ايتديگى أهمّيتلى مريدى و طلبهسى و حمايهگردهسى اولان شخص؛ بيڭدن صوڭره، اون دردنجى عصرده گلهجگنه بر ايمادر.
سليمان، صبرى، ذكائى، عاصم، رأفت، على، أحمد خسرو، مصطفى أفندى (رح)،
رشدى، لطفى، شاملى توفيق، أحمد غالب (رح)، زهدى، بكر بك، لطفى (رح)،
مصطفى، مصطفى، مسعود، مصطفى چاوش (رح)، حافظ أحمد (رح)،
حاجى حافظ (رح)، محمد أفندى (رح)، على رضا.
٭ ٭ ٭
— 62 —
شيخ گيلانىنڭ فقرهسيله كرامتكارانه ويرديگى خبرِ غيبينڭ تتمّهسيدر.
اَنَا لِمُرِيدِى فقرهسنده مُرِيدِى "منلا سعيد" كلمهسنه تام توافق ايدييور. يالڭز بر ألف فرق وار. ألف ايسه، قاعدهِٔ صرفيهجه "اَلْفٌ" اوقونور. اَلْفٌ ايسه، بيڭدر. ديمك بيڭ ايكى يوز طقسان درتده (١٢٩٤) دنيايه گلهجك بر مريدى، بو مُرِيدِى لفظنده مراددر. چونكه لِمُرِيدِى ده لام صاييلسه ايكى يوز طقسان درت (٢٩٤) ايدر كه، بر تك فرق ايله سعيدڭ تاريخِ ولادتنه توافق ايدر. أساس عربى صاييلسه فرق يوقدر. لامسز مُرِيدِى ايسه ايكى يوز آلتمش درت (٢٦٤) ايدر. "منلا سعيد" دخى ايكى يوز آلتمش بش (٢٦٥) ايدر. "منلا"دهكى ألف، بيڭه إشارت اولديغى ايچون متباقيسى ايكى يوز آلتمش درت (٢٦٤) قالير.
الحاصل: شو زمانده دلّالِ قرآن و خادمِ فرقان اولان او آدمڭ ايكى إسمى و ايكى لقبى وار. "الْكُرْدى" لقبى ايله "منلا سعيد" إسمى، اَنَا لِمُرِيدِى فقرهسنده ظاهر گورونويور. "نورسى" لقبيله "بديع الزمان سعيد" إسمى كُنْ قَادِرِىَّ الْوَقْتِ فقرهسنده آشكار گورونويور. حتّى خدمتِ قرآنيهده أڭ مهمّ بر آرقداشى و خالص بر طلبهسى اولان خلوصى بگه لِلّٰهِ مُخْلِصًا تَعِيشُ سَعِيدًا صَادِقًا بِمُحَبَّتِى فقرهسنده إشارت اولديغى گبى، ديگر بر قسم طلبهلرينه إشارتلر وار.
رسالهِٔ نور طلبهلرى نامنه
رشدى، خسرو
٭ ٭ ٭
— 63 —
سعيد كندى سويلهيور:
حضرتِ شيخ گيلانى، خدمتِ قرآنيهيه نظرِ دقّتى جلب ايتمك و او خدمتِ قرآنيه آخر زمانده طاغ گبى بيوك بر حادثه اولديغنه إشارت ايچون، كرامتكارانه شو خدمتده إستعداد و لياقتمڭ پك فوقنده بولونماسى و فداكار، چاليشقان قارداشلرمله چاليشديغمزه فضيلت نقطهسندن دگل، بلكه سبقتيت نقطهسندن إسممى بر درجه گوسترمسى بنى أپى زماندر دوشونديرييوردى. عجبا بونڭ إظهارنده معنوى بر ضرر بڭا ترتّب ايدر، بر غرور، بر خودفروشلق گتيرر دييه سكز اون سنهدر توقّف ايتدم. بوگونلرده إظهاره بر إخطار حسّ ايتدم.
هم قلبمه گلدى كه: حضرتِ شيخ بڭا بر پايه ويرمدى. بلكه سعيد إسمنده بر مريدم مهمّ بر خدمتده بولونهجق، فتنه و بلالردن إذنِ إلٰهى ايله و شيخڭ دعاسيله و همّتيله محفوظ قالاجق.
هم اوزاق يرده طاشلر گورونمز، طاغلر گورونور. ديمك سكز يوز سنه بر مسافهده گورونن، خدمتِ قرآنيهنڭ شاهقهسيدر؛ يوقسه سعيد گبى قارينجهلر دگل. مادام بو كرامتِ غوثيهيى إعلان و إظهارندن، قرآن شاكردلرينڭ و خدمتكارلرينڭ شوقى آرتييور، ألبته آرقهلرنده شيخ گيلانى گبى قهرمانلر قهرمانى ذاتلر همّت و دعالريله و إذنِ إلٰهى ايله حمايه ايتدكلرينى بيلسهلر، شوق و غيرتلرى داها آرتار.
الحاصل:بونى، قارداشلريمى فضله شوقه و زياده غيرته گتيرمك ايچون إظهار ايتدم. أگر قصور ايتمش ايسهم، جنابِ حق عفو ايتسين.
اِنَّمَا الْاَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ
شو آخركى بيت
وَكُنْ قَادِرَىَّ الْوَقْتِ لِلّٰهِ مُخْلِصًا ٭ تَعِيشُ سَعِيدًا صَادِقًا بِمُحَبَّتِى
— 64 —
(حاشيه-١): صَادِقًا بِمُحَبَّتِى فقرهسنده ناصلكه صادق ايكى قارداشمزه إشارت ايدييور. اويله ده: بِمُحَبَّتِى كلمهسيله ده سعيدڭ برنجى و أڭ مهمّ طلبهسى و إشارات الإعجازڭ تأليفنده مخاطب، مسوّد، مبيّض اولان شهيد مرحوم ملا حبيبه (رحمة اللّٰه عليه) ايمادن خالى دگلدر.
سعيد نورسىيى ايكى اوچ وجهله گوسترديگى گبى، مدارِ إمتيازى اولان إخلاصى ايما ايدهرك و خدمتده ايكنجى اولمق جهتيله ايكى فرقله مُخْلِصًا كلمهسى خلوصى بگه توافقله إشارت ايدييور. قَادِرِىَّ الْوَقْتِ ده قَادِر كلمهسى اوچ فرق ايله اوچنجى آرقداشى تقدير و إستحسان ايله خلوصئِ ثانى اولان صبرىيه
(حاشيه-٢): صبرينڭ حقيقى إسمى محمد صبريدر. بو إسم حسابِ أبجدله تك بر فرق ايله عبد القادرى اولور. ديمك ايكنجى خلوصى برنجى خلوصى گبى برنجيدر. هم حافظ على و قلهاوڭنده مصطفىلر، هم ده ذكائى و كوچك لطفى اونلر گبى إشارتِ غوثيهده ظاهردر.
توافقله إشارت ايدييور.
صادقًا كلمهسيله خارقه بر صداقتله ممتاز دردنجى آرقداشى اولان سليمانه درت فرق ايله توافق جهتيله إشارت ايدييور. صادقًا كلمهسندهكى تنوين داخل ايديلسه، خدمتِ صادقانهده ممتاز اولان بكر آغايه "بكر بك" عنوانيله بر فرق ايله إشارت ايدر. مادام بو بيتِ آخر بو هيئتڭ أفرادينه باقار. بعضلرينه صراحته ياقين إشارت وار. اوتهكيلره أدنا بر ايما دخى قناعت ويرر كه، اونلر دخى مراددر.
الحاصل:بو درت ذات، بو فقيرله برابر خدمتده سبقت ايدوب خلوصى إخلاصيله، صبرى تقديريله، سليمان صداقتيله، بكر خدمت و غيرتيله خدمتِ قرآنيهده بولونديلر. هم مرتبهلرينه ايما صورتنده بو بيت إخبار ايدييور. ألبته دينيلهبيلير كه؛ حضرتِ شيخ اونلرى إذنِ إلٰهيله سعيدڭ أطرافنده گورمش، خبر
— 65 —
ويرمش. داها سائر آرقداشلره إشارتلر وار.
(حاشيه): سليمان اوچ فرق ايله سعيدده داخل اولديغى گبى، عبد اللّٰه (٭) إسمنده بر قاچ مهمّ قارداشلريمز، مسعود ايله برابر سعيدڭ ايچندهدرلر. (٭) بِالخاصّه إسلامكويلى و عطابگلى عبد اللّٰهلر.
شيمدى إظهاره مأذون اولماديغمدن بڭا تام گورونمييور.
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
فَيَا مُنْشِدًا نَظْمِى فقرهسنده دخى حضرتِ شيخڭ (رض) مخاطبى شبههسز بديع الزمان ملا سعيددر (رض).
الحاصل: شو عجيب قصيدهسنڭ آخرندهكى شو بش بيتده بش كلمه، مدارِ نظرِ شيخ و محلِّ خطابِ غوثيدر. و او بش كلمه ايسه،
لِمُرِيدِى و مُرِيدِى و مُنْشِدًا و قَادِرِى و سَعِيدًا
لفظلريدر. سعيدڭ دخى ايكى لقبى اولان "نورسى"، "الْكُرْدى"؛ ايكى إسمى "منلا سعيد"، "بديع الزمان" بو بش كلمهده بولونور. حضرتِ غوثڭ مدارِ توجّه و خطابى اولان شو بش كلمهسنده، آشكار بر صورتده، مذكور ايكى إسم و لقب، علمِ جفر قاعدهسنده مقامِ أبجد ايله گورونمسى شبهه بيراقمييور كه، حضرتِ شيخ قصيدهسنڭ آخرنده اونڭله قونوشويور، اوڭا تسلّى ويروب تشجيع ايدييور. وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ سرّيله موفّقيتنه تأمينات ويرييور.
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ ٭ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ
فَيَا مُنْشِدًا نَظْمِى فقرهسنده، نَظْمِى كلمهسى، مقامِ أبجديسى بيڭ اولوب؛ رِسَالَةُ النُّورِ ايكى فرقله، رَسَائِلُ كِتَابِ النُّورِ ڭ (ايكى مدّه صاييلمازسه و شدّه ده لام صاييلسه) مقامِ أبجديسى ينه بيڭدر. ديمك
— 66 —
فَيَا مُنْشِدًا نَظْمِى فَقُلْهُ وَلَا تَخَفْ فقرهسنڭ مئالِ غيبيسى شودر كه:
يَا مُؤَلِّفَ رِسَالَةِ النُّورِ جَاهِدْ بِهَا فَقُلْ وَلَا تَخَفْ
يعنى "قورقمه، سوزلرينى سويله، نشرينه چاليش."
وَالْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ
امّا فَقُلْهُ وَلَا تَخَفْ فقرهسنده شايانِ حيرت بر توافق وار كه: علمِ جفر قاعدهسيله مقامِ أبجديسى بيڭ اوچ يوز اوتوز ايكى (١٣٣٢) ايدر. شو حالده
يَا مُنْشِدًا نَظْمِى فَقُلْهُ وَلَا تَخَفْ
مئالِ غيبيسى "يا رسالة النور و سوزلر صاحبى! بڭا باق. غافل طاورانمه! بيڭ اوچ يوز اوتوز ايكيده مجاهدهيه باشلا؛ سوزلرى قورقمه ياز، سويله!" فى الحقيقه سعيد حرّيتدن صوڭره آز بر زمانده مجاهدهسنده توقّف ايتمش ايسه، بيڭ اوچ يوز اوتوز ايكيده إشارات الإعجازى تأليف ايله برابر أسكى سعيددن صيريلمق نيّت ايدوب، يڭى سعيد صورتنده بتون قوّتيله مجاهدهِٔ معنويهيه باشلايوب، ايكى اوچ سنه صوڭره ده دار الحكمتِ الإسلاميهده بر ايكى سنه حضرتِ غوثِ گيلانىنڭ شو وصيتنى و أمرينى إمتثال ايدهرك أنوارِ قرآنيهيى نشر ايتمش. ِللّٰه الحمد، شيمدىيه قدر دوام ايدييور.
بو شايانِ حيرت فقرهده جاىِ دقّت شو نقطه وار كه؛ حضرتِ غوث، طوغريدن طوغرىيه آلتنجى عصردن شو عصريمزه باقييور. او آلتنجى عصرڭ آخرلرنده هلاكو فلاكتى گبى فجيع، دهشتلى مشهور فتنهنڭ چوق أليم و فجيع و قبوردهكى أمواتى آغلاتديرهجق درجهده دهشتلى بر نوعى، شو اون دردنجى عصرده بولونويور. بو ايكى عصر بربرينه توافق ايدييور كه، حضرتِ شيخ اوندن بوڭا باقييور.
رسالهِٔ نور طلبهلرى نامنه
رأفت، خسرو، حافظ على، صبرى
٭ ٭ ٭
— 67 —
شو كرامتِ غوثيه مناسبتيله اوچ نقطه بيان ايديلهجك:
برنجى نقطه:
حضرتِ غوثڭ قصيدهسنڭ باشنده بو بش سطردن أوّل، عجيب، پك غريب، چوق بليغ، نازدارانه تحديثِ نعمت صورتنده بر دعواىِ إفتخاركارانه إفاده ايدن ايكى صحيفهلك قصيدهسندهكى خارقه دعواسنه دليل اولارق بر كرامتِ باهرهيى، عادتا معجزهيه ياقين بر خارقهيى گوسترمك لازم گلييوردى. ايشته او عقللرى حيرتده بيراقان مرتبهيه لايق اولديغنى گوسترر بر كرامت إظهار ايتدى كه؛ سكز يوز سنه بر مسافهده جنابِ حقّڭ إذنيله، إعلاميله زمانمزى تفصيلاتيله گورور طرزنده، بزم گبى عاجز، ضعيف طلبهلرينه درس ويروب تشويق ايدر. ايشته حضرتِ غوثڭ دعواسنه بو إخبارِ غيبيسى أڭ باهر برهان اولديغى گبى، رسالهِٔ نورڭ أجزالرينڭ حقّانيت و علويتنه بر حجّتِ قاطعه حكمندهدر. أوت حضرتِ شيخ، بو قصيدهسيله سوزلرڭ حقّانيتنى إمضا ايدييور.
ايكنجى نقطه:
أهلِ طريقت و حقيقتجه متّفقٌ عليه بر أساس وار كه: طريقِ حقده سلوك ايدن بر إنسان، نفسِ أمّارهسنڭ أنانيتنى و سركشلگنى قيرمق ايچون لازم گلير كه؛ نظرينى نفسندن قالديروب شيخنه حصرِ نظر ايده ايده تا فنا فى الشيخ حكمنه گلير. "بن" ديديگى وقت، شيخنڭ حسّياتيله قونوشور و هكذا.. تا فنا فىِ الرسول، فنا فِى اللّهه قدر گيدر. مثلا: ناصلكه غايت فداكار و صادق بر خدمتكار، بر ياور، أفنديسنڭ حسّياتيله گويا كنديسى كنديسنڭ أفنديسيدر و پادشاهيدر گبى قونوشور. "بن بويله ايستهيورم" دير؛ يعنى "بنم سيّدم، استادم، سلطانم بويله ايستهيور." چونكه كندينى اونوتمش، يالڭز اونى دوشونويور. "بويله أمر ايدييور" دير. اويله ده غوثِ گيلانى، او خارقه قصيدهسنڭ تضمّن ايتديگى أذواقِ فوق العاده، حضرتِ شيخڭ سرِّ عظيمِ أهلِ بيتڭ إرثيتيله آلِ بيتڭ شخصِ معنويسنڭ مقامى نقطهسنده و ذاتِ أحمديه عليه الصلاة والسلامڭ وراثتيله
— 68 —
حقيقتِ محمّديهسنده (عصم) كندينى گورديگى گبى، فناءِ مطلق ايله جنابِ حقّڭ تجلّئِ ذاتيسنه مظهريت نقطهسنده، قصيدهسنده او سوزلرى سويلهمش. اونڭ گبى اولميان و او مقامه يتيشمهين اونى سويلهيهمز؛ سويلهسه مسئولدر.
حضرتِ شيخ وراثتِ مطلقه نقطهسنده، رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ قدمِ مباركنى اوموزنده گورديگى ايچون، كندى قدمنى أوليانڭ اوموزينه او سردن بيراقييور. قصيدهسنده ظاهر گورونن تمدّح و إفتخار دگل، بلكه تحديثِ نعمت و عالى بر شكردر. يالڭز بو قدر وار كه، محبّيت مقامى اولان مقامِ نيازدن، محبوبيت مقامى اولان نازدارلق مقامنه چيقمش. يعنى طريقِ عجز و فقردن، مشربِ عشق و إستغراقه گيرمش. و كندينه اولان نعمِ عظيمهِٔ إلٰهيهيى ياد ايدوب، بِحقٍّ مفتخرانه شكر ايتمشدر.
اوچنجى نقطه:
كرامت، معجزه گبى جنابِ حقّڭ فعليدر، هديهسيدر، إحسانيدر و إكراميدر؛ بشرڭ فعلى دگلدر. او كرامته مظهر اولان ذات ايسه بعضًا بيلييور، بعضًا بيلمييور (وقوعندن صوڭره بيلير). كرامته مظهريتنى قبل الوقوع بيلن و إكرامِ إلٰهىيه إختياريله توفيقِ حركت ايدن قسم، أگر أنانيتدن بتون بتون تجرّد ايتمش ايسه و حضرتِ غوث گبى قدسيت كسب ايتمش ايسه، جنابِ حقّڭ إذنيله، او كرامتڭ هر طرفنى بيلهرك كنديسى صاحب چيقار، بيلير و بيلديرر. فقط بونڭله برابر، مادام او كرامت إكرامدر؛ بتون تفصيلاتيله كرامت صاحبنه ده مشهود اولمق لازم دگلدر. بو سرّه بناءً حضرتِ شيخ إعلامِ ربّانى و إذنِ إلٰهى ايله بو عصرى گورمش و خدمتِ قرآنيهنڭ أطرافنده بزلرى مشاهده ايدوب نظرِ شفقتيله باقمش. او بش سطر، صِرف بر كرامت و إنطاقِ بِالحق و بر إكرامِ إلٰهى و وراثتِ نبويه إعتباريله ظهور ايتديگندن؛ معجزهوارى، قدرتِ بشر فوقنده بر شكل آلمش. صنعى، إرادهِٔ شيخ ايله اولديغى دگلدر. چونكه إنطاقدر. روحِ قدسيسى حسّ
— 69 —
ايتمش، گورمش. إراده و إختيار يتيشهمييور. عقل ايسه روحڭ حركاتنى إحاطه ايدهمز. لسان، نه قدر عقلڭ دقائقِ تصوّراتنڭ ترجمهسنده عاجز ايسه، إختيار دخى روحڭ دقائقِ حركاتنڭ دركنده او درجه عاجزدر.
حضرتِ غوث، او درجه يوكسك بر مرتبهيه مالك و او درجه خارقه بر كرامته مظهردر كه، كافرلرڭ بر قسمى ديمش: "بز إسلاميتى قبول ايدهمييورز؛ فقط عبد القادرِ گيلانىيى ده إنكار ايدهمييورز." هم أوليايى إنكار ايدن وهّابينڭ مفرط قسمى دخى، حضرتِ شيخى إنكار ايدهمييورلر. أولياء اونڭ درجهِٔ جلالتنه يتيشمديگى، بتون أهلِ طريقتجه تسليم ايديلمشدر.
ايشته بويله گونش گبى بر معجزهِٔ محمّديه (عليه الصلاة والسلام)، يوكسك و سونمز بر بارقهِٔ إسلاميت اولان بر ذاتِ نورانينڭ غيبآشنا نظريله عصريمزى گوروب، بويله بر كرامت إظهاريله تسلّى ويروب تشجيع ايتمك شأنندندر. عجبا هيچ ممكن ميدر كه؛ "سلطان الأولياء" مقامنى إحراز ايتمش و حميتِ إسلاميه ايله زمانندهكى پادشاهلرى تيترهتمش و قوّهِٔ قدسيه ايله ماضى و مستقبلى حاضر گبى إذنِ إلٰهى ايله گورمش و مماتنده دخى حياتندهكى گبى دائمى تصرّفى بولونديغى تصديق ايديلمش اولان بر قهرمانِ ولايت، بو عصريمزه و بو عصر ايچندهكى كمالِ عجز و ضعف ايله قرآنڭ خدمتنده چاليشان و إنصافسز دشمنلرڭ هجومنه معروض و تسلّى و تأمينه محتاج بيچاره قرآنڭ خادملرينه و طلبهلرينه لاقيد قالابيلير مى؟ هيچ ممكن ميدر كه، بزمله مناسبتدار اولماسين؟ سكز، طوقوز، بلكه اونبش قوّتلى دليلدن قطعِ نظر، أدنا بر إشارت كلامنده بولونسه، بزه باقديغنه دلالت ايدر؛ خفى بر إشارت ايتسه كافيدر. چونكه مقام إقتضا ايدييور، مطابقِ مقتضاىِ حالدر و مناسبت قويدر.
أى بنمله برابر حضرتِ شيخڭ توجّه و دعاسنه مظهر قارداشلرم! شو استاديمز،
— 70 —
بزى إستقبالده عدم ظلماتى ايچنده دوشونوب بزمله مشغول اولوركن، بز او ماضيده موجود و نور پردهلرى ايچنده استاديمزى و استاديمزڭ استادى و جدّى اولان فخر العالمين عليه الصلاة والسلام أفنديمزڭ توجّهلرندن غفلت ايتمك، اونلره إستناد ايتمهمك لايق ميدر؟ مادام اونلر بزى دوشونويورلر؛ بز ده بتون قوّت و روحمزله اونلره إعتماد ايدوب و أمرلرينه بِلا قيد و شرط إطاعت ايتملىيز.
أهلِ دنيانڭ تلسز تلغراف و تلفونلرى شرقدن غربه گيتديگى گبى، ايشته أهلِ حقيقتڭ ده ماضيدن، طوقوز يوز سنه مسافهِٔ عظيمهدن مستقبله بويله معنوى تلفونلرى ايشلهيهبيلير و معنوى تلسقوبلرى گورهبيلير. معلومدر كه ضعيف أمارهلر إجتماع ايتدكجه قوّت بولور، دليل حكمنه گچر. اينجهجك ايپلر، إجتماع ايتدكجه قوپماز خلاط اولور. كلّى عمومى قيدلر، إجتماع ايتدكجه خصوصيت پيدا ايدوب تعيّن ايدر. بو سرّه بناءً، حضرتِ شيخڭ بو بش سطرنده سكز طوقوز قوّتلى إشارتڭ إجتماعنده هيچ شكّ و شبهه بيراقمدى كه؛ حضرتِ شيخ، شيمديكى قرآنِ حكيمڭ شاكردلرينه بِاِذْنِ اللّٰه استادلق ايدييور، بِحَوْلِ اللّٰه شفقتى آلتنده حمايه ايدييور.
جمعِ قطبيت و فرديت و غوثيت
ايله اوچ ستون اوزرنه طورور
رايت علويت شيخ حقّانيدر خطاب عبد القادر
إلهام خدا كتابِ عبد القادر
باز الأشهب فردِ فريدِ دوران
غوثِ أعظم جنابِ عبد القادر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 71 —
رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ بر فقرهسيدر
وَكُنْ قَادِرِىَّ الْوَقْتِ لِلّٰهِ مُخْلِصًا ٭ تَعِيشُ سَعِيدًا صَادِقًا بِمُحَبَّتِى
علمِ جفر ايله معناسى:
"أى سعيد! سن، زمانڭ عبد القادرى اول، إخلاصِ تامّى قزان، فقرڭله برابر معيشتڭى دوشونمه، ناسدن منّت آلمه، إسمڭ "سعيد" اولديغى گبى معيشتده ده مسعود اولاجقسڭ! محبّتمده صادق اولديغڭدن و إخلاصه چاليشديغڭدن، خلوصى گبى مخلص طلبهلر و يارديمجيلر و سليمان، بكر گبى صادق خدمتكارلر و صبرى گبى تام تقدير ايديجى و جدّى مشتاق طلبهلر سزه ويريلمش." أوت ِللّٰه الحمد، غوثڭ صراحت درجهسنده إخبار ايتديگى حال وقوع بولمشدر. غوثِ أعظم، "سعيد" ناميله تسميه ايتديگى مريدينڭ تاريخچهِٔ حياتنده أڭ مهمّ نقطهلرى بيان ايتمكله برابر، علمِ جفر أسراريله سكز طوقوز جهتده سعيدڭ باشنه پارمغنى باصييور. بيتلرڭ معناىِ ظاهريسى ايله معانئِ جفريهسى بربرينه چوق ياقين اولمقله، طوقوز وجهدهكى إشارتلر بربرينى تأييد ايتديگندن صراحت درجهسنه چيقمش.
اَنَا لِمُرِيدِى حَافِظًا مَا يَخَافُهُ ٭ وَاَحْرُسُهُ فِى كُلِّ شَرٍّ وَ فِتْنَةٍ
علمِ جفر ايله معناسى:
"اون دردنجى عصرده "الْكُرْدى" لقبيله ياد ايديلن ملا سعيد، بنم مريدمدر. او فتنه و بلا عصرينڭ هر شر و فتنهسندن، اللّٰهڭ إذنيله و حول قوّتيله اونڭ محافظىيم." أوت حرّيتدن يگرمى اوتوز سنه صوڭرهيه قدر، يگرمى فتنهِٔ عظيمه ايچنده فوق العاده بر صورتده غوثڭ او مريدى محفوظ قالمشدر. قورقديغى شر و مهالكدن بر حفظِ غيبى ايله قورتولمشدر.
— 72 —
مُرِيدِى اِذَا مَا كَانَ شَرْقًا وَ مَغْرِبًا ٭ اَغِثْهُ اِذَا مَا سَارَ فِى اَىِّ بَلْدَةٍ
علمِ جفر ايله معناسى:
"او غوثڭ مريدى اولان سعيد الكردى، روسيهده أسارتله آسيانڭ شرقِ شماليسنده و أهلِ بدعهنڭ أليله آسيانڭ غربنه نفى اولونهرق قالديغى مقدارجه و سبريا طرفلرندن فرار ايدوب فوق العاده چوق بلادى سير و سياحت ايتمگه مجبور اولديغى زمان، اللّٰهڭ إذنيله، حول و قوّتِ ربّانى ايله اوڭا إمداد ايتمشم و إستمدادينه يتيشمشم." أوت حضرتِ غوثڭ مريدى عنوانيله إراده ايتديگى سعيد (رض)، اوچ سنه أسارتله آسيانڭ شرقِ شماليسنده مهالك ايچنده محفوظ قالوب، اوچ درت آيلق مسافهيى فرار صورتيله قطع ايدهرك چوق شهرلرى گزوب غوثڭ ديديگى گبى محفوظ قالمشدر.
فَيَا مُنْشِدًا نَظْمِى فَقُلْهُ وَلَا تَخَفْ ٭ فَاِنَّكَ مَحْرُوسٌ بِعَيْنِ الْعِنَايَةِ
علمِ جفرله معناسى:
بديع الزمان ملا سعيد ناميله ياد اولنان و أورادِ منتظمهسنى اوقويان مريدينه دير كه: "بنم نظممى، يعنى مسلك و مشربمى و مجاهداتمى گوسترن مقالاتمى سويله. يعنى نظممدن مراد، سنڭ رسالهلرڭ و سوزلرڭ و مكتوباتڭدر. فَقُلْهُ وَ لَا تَخَفْ بيڭ اوچ يوز اوتوز ايكيده (١٣٣٢) او سوزلر ايله مجاهدهيه باشلا. سن عنايتِ إلٰهيهنڭ حفظندهسڭ."
أوت مُنْشِدًا علمِ جفرله "ملا سعيد"ى گوسترديگى گبى، نَظْمِى ظ ايله رسالة النورى گوسترر. و مِى ايله هم مكتوباتى هم كَلِمَاتُ سَعِيدِ الْكُرْدِى گوسترر. "كلمات" سوزلر ديمكدر. فَقُلْهُ وَ لَا تَخَفْ بيڭ اوچ يوز اوتوز ايكىيى (١٣٣٢) گوسترر. او تاريخ، مبدأِ جهاديدر. او تاريخده إشارات الإعجاز تفسيرينڭ نشريله مجاهدهيه باشلامش.
٭ ٭ ٭
— 73 —
كرامتِ غيبيهِٔ غوثيهنڭ إشاراتنى تأييد ايدن اوچ رمز:
برنجى رمز:
اَنَا لِمُرِيدِى حَافِظًا
علمِ جفر إعتباريله، مقامِ أبجدى حسابيله، بيڭ اوچ يوز اوتوز آلتىيى (١٣٣٦) گوسترر. ديمك حضرتِ غوث، بو تاريخده إستقبالده گلهجك مريدينى أمرِ إلٰهى ايله محافظه ايدهجك دييور. أوت بو بيچاره سعيد دخى دييور: نوعِ بشره گلن أڭ بيوك بر مصيبت حربِ عمومى هنگامنده، چوق تهلكهلره معروض قالدم. حضرتِ غوثڭ گوسترديگى عربى تاريخده ويا آز أوّل، خارقه بر صورتده قورتولدم. حتّى بر دفعه، بر دقيقهده اوچ گلّه ئولديرهجك يره مقابل بڭا إصابت ايتديگى حالده تأثير ايتمديلر. بيتليسڭ سقوطنده، بر مقدار طلبهلرمله روس عسكرلرينڭ بر طابورى ايچنه دوشدك. بزى صارديلر، هر طرفده أل أله آتش ايديلدى. درت دانهسى مستثنا، بتون آرقداشلرم شهيد اولدقدن صوڭره، طابورڭ درت صيرهلرينى ياردق؛ ينه اونلرڭ ايچنده بر يره گيردك. اونلر اوستمزده، أطرافمزده سسمزى، اوكسوروگمزى ايشيتدكلرى حالده بزى گورمييورديلر. اوتوز ساعت، او حالده چامور ايچنده، بن يارهلى ايكن حفظِ إلٰهى ايله إستراحتِ قلب ايچنده محافظه ايديلدم.
بونڭ گبى متعدّد تهلكهده حضرتِ غوثڭ گوسترديگى تاريخِ عربى إعتباريله، حقيقةً بر حفظِ إلٰهى ايچنده بولونديغمى حسّ ايدييوردم. ديمك جنابِ حق او قدسى استاديمى، بر ملائكهِٔ صيانت گبى بڭا محافظ قيلمش.
ايشته بو اَنَا لِمُرِيدِى حَافِظًا فقرهسى، بو فقيرڭ مهمّ سرگذشتلرينه إشارت ايتديگى گبى، بو فقيرڭ أطرافنده خدمتِ قرآنيه ايشنده طوپلانان
— 74 —
آرقداشلرندن طوقوز طلبهسنى "حافظ" إسميله إشارت ايدييور. وَاَحْرُسُهُ فِى كُلِّ شَرٍّ وَ فِتْنَةٍ فقرهسنده ايكى حكم وار. برى شردن، ديگرى فتنهدندر. ديمك ايكنجيسى اَحْرُسُهُ فِى كُلِّ فِتْنَةٍ و بو جمله كُلِّ دهكى شدّه صاييلمازسه بيڭ اوچ يوز قرق درت (١٣٤٤) ايدر. أوت، بو تاريخدن شيمدىيه قدر چوق فتنهِٔ مهمّهدن، بر حمايتِ غيبى ايله محفوظ قالديغمى "تحديثًا لِلنعمة" إعلان ايدييورم.
ايكنجى رمز:
مُرِيدِى اِذَا مَا كَانَ شَرْقًا وَ مَغْرِبًا ٭ اَغِثْهُ اِذَا مَا سَارَ فِى اَىِّ بَلْدَةٍ
فقرهسنده بحث ايتديگى و قونوشديغى مريدى ايسه شرقه أسارةً گيتديگى تاريخى گوسترديگى گبى، غربه نفى اولديغى تاريخى ده گوسترر. شويله كه:
شو فقرهنڭ حقيقى تعبيرى
اِذَا مَا كَانَ مُرِيدِى اَسِيرًا فِى شَرْقٍ
اولويور. ديمك زمانِ أسارت
مَا كَانَ مُرِيدِى اَسِيرًا فِى شَرْقٍ
ده چيقييور. و بيڭ اوچ يوز اوتوز يدى (١٣٣٧) ايدييور. ايشته بو فقير، او تاريخِ عربيده روس أسارتنده، تك باشمله پتروغراددن بر آى شمالِ شرق طرفندن فرار ايدوب، چوق أنواعِ مهالك واركن، روسجه بيلمديگم حالده، بر محافظهِٔ غيبيه آلتنده پك چوق بلادى سير و سياحت ايتدم. تا وارشووا، آووستريا طريقيله إستانبوله گلوب اوزون بر دائرهِٔ أرضده سياحت ايتدم. حضرتِ غوثڭ ديديگى گبى، او أسارتِ شرقيه و او سيرِ بلادِ كثيره ايچنده إذنِ إلٰهى ايله إستغاثهمه مدد گورويوردم. ديمك إذنِ إلٰهى ايله حضرتِ غوث، مَلك گبى بو وظيفهيى دعاسيله ياپمش.
— 75 —
امّا مَا كَانَ مَغْرِبًا قيدى، تاريخِ عربى اولارق بيڭ اوچ يوز أللى بر (١٣٥١)، مشهور رومى تاريخيله ايكى سنه فرق وار. ايشته (حضرتِ غوثڭ ديديگى گبى) بو فقير، تاريخِ عربى ايله بيڭ اوچ يوز أللى برده (١٣٥١)، شعائرِ إسلام ايچنده مهمّ تحوّلات زماننده بتون قوّتمله شعائرڭ محافظهسنه خدمتله مكلّف اولديغم حالده، او معنوى هرج و مرجدهكى فورطنهلر بزى صارصمدى.
هم مَغْرِبًا كلمهسى، آخردهكى تنوين ايله برابر بيڭ ايكى يوز طقسان ايكى (١٢٩٢) ايدر كه، بو فقيرڭ دنيايه گلمهسندن بر سنه أوّل وياخود رحمِ مادردهكى تاريخه إشارتله برابر، كَانَ مَغْرِبًا بيڭ اوچ يوز اون درت (١٣١٤) ايدر. بيڭ اوچ يوز اون درت سنهلرنده موضوعِ بحث اولان مريدى، مهمّ ورطهدن قورتولمسنه غوث (رض) إشارت ايدييور، اونڭ إمدادينه يتيشدم دييور. حياتده اولان أسكى طلبهلرم بيلييورلر كه؛ بيڭ اوچ يوز اون درت، بيڭ اوچ يوز اون بش اون آلتى سنهلرنده، وان قلعهسى كه، ايكى مناره يوكسكلگنده صِرف طاغ گبى بر طاشدن عبارتدر، أسكيدن قالمه اوطه گبى بر اين قپوسنه گيدييوردق. آياغمدن قوندورهلر قايدى، ايكى آياغم بردن قايدى. تهلكه يوزده يوز... باشقهجه نقطهِٔ إستناد قالماديغى حالده، بيوك بر إستناده باصمش گبى اوچ مترهلك بر قوسله او مغارهنڭ قپوسنه آتيلمشم. هم بن، هم برابرمدهكى اوراده حاضر آرقداشلرم، أجل گلمديگى ايچون صِرف بر حفظِ إلٰهى، خارقه بر إمدادِ غيبى تلقّى ايتدك.
ايشته حضرتِ غوث، مادام بو قصيدهسنده سرگذشتِ حياتمڭ مهمّ نقطهلرينه إشارت ايدييور؛ ألبته بو عجيب و أڭ تهلكهلى بر سرگذشتِ حياتمه شو جملهسيله إشارت ايدييور دينيلهبيلير.
— 76 —
الحاصل:حضرتِ غوثڭ مذكور كلماتلرى، بو فقيرڭ تاريخِ حياتمده گچن أڭ مهمّ نقطهلرى معناسيله إفاده ايتدكلرى گبى، حسابِ أبجد مقاميله مهمّ نقطهلرڭ تاريخِ وقوعلرينه توافقلرى، ألبته تصادفى و تصادف ايشى اولاماز. سائر إشاراتڭ قوّتى، قطعيتى، تصادفى محال درجهسنه گتيرمشدر. مادام بو بش سطر قصيدهسى، بر كرامتدر؛ كرامت ايسه معجزه گبى جنابِ حق طرفندندر، إنطاقِ بِالحق نوعندندر، داها بيان ايتمديگمز چوق أسرارى حاويدر، إختيارِ بشر يتيشهمز.
اوچنجى رمز:خدمتِ قرآنيهدهكى آرقداشلرڭ بر قسمى "حافظ" لقبيله، بر قسم "مخلص" كلمهسيله إشارت ايديلديگى گبى، "صادق" كلمهسنده سليمان، بكره إشارت اولونمقله برابر؛ عينًا اونلر گبى صداقتده ممتاز و قلمى بر ألماس قلنج گبى عاصمه دخى إشارت ايدييور. هم مقاميله برابر فداكار آرقداشلرڭ آلتنجيسى اولديغنه إشارت ايدييور. عاصم گبى ألماس قلملى أحمد خسروى تَعِيشُ سَعِيدًا جملهسى بشنجى گوسترييور. رأفت بك صَادِقًا بِمُحَبَّتِى جملهسيله، مقامنه إشارتله عاصم گبى آلتنجى آرقداش اولديغنه آلتى فرق ايله گوسترمشدر. و هكذا سائر خاص آرقداشلر ده ايچنده مندرجدر. حتّى تَعِيشُ سَعِيدًا دهكى "سعيد" كلمهسنده بش آلتى قارداشلرم داخل اولديغى، بنجه قطعى بر صورتده تحقّق ايتمشدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 77 —
لطيف بر تفأل
شيخ سعدئِ شيرازينڭ "بوستان"ندن سوزلر حقّنده بن، حافظ خالد، غالب، سليمان نيّت ايدوب آچدق.
تفأل بو چيقدى:
نِگَرْ تَا گُلِسْتَان مَعْنَا شُگُفْت
بَرُو هِيچْ بُلْبُلْ چُنِينْ خُوشْ نَگُفْت
عَجَبْ گَرْ بِمِيرَدْ چُنِينْ بُلْبُلى
كِه اَزْ اُسْتُخَوانَشْ نَرُويَدْ گُلِى
مئالى: يعنى "گل، باق، گللر باغى شكلنده حقيقت گللرى آچيلمش. بويله حقيقت باغچهسنده هيچ بر بلبل، بويله شيرين، خوش نغمه ايتمهمشدر. ناصل اولويور كه، بويله بر بلبل ئولدكدن صوڭره اونڭ كميكلرندن گللر آچيلمهسين."
بو مئال، مقصديمزه او قدر ياقيندر كه تعبيره لزوم يوقدر. يالڭز گلستانمز؛ أبدى قرآن جنّتندندر، اوندن گلمشدر.
محمد توفيق، غالب، سليمان، حافظ خالد، سعيد
٭ ٭ ٭
— 78 —
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
غوث، مشهور قصيدهسنده (صراحت درجهسنده) بزلردن، يعنى حزب القرآندن خبر ويرديگى گبى، داها بر قاچ يرده ينه إشارى بر طرزده خبر ويرييور.
أزجمله،او قصيدهنڭ آرقهسنده "مجموعة الأحزاب"ڭ (٥٦٣) نجى صحيفهسنده، ينه او معلوم مريدندن بحث ايدييور و بيتنده دييور كه:
فَمُرِيدِى اِذَا دَعَانِى بِشَرْقٍ اَوْ بِغَرْبٍ اَوْ غَارٍ فِى بَحْرِ طَامِى اَغِثْهُ
"غربده بنى چاغيرديغى وقت، اونڭ إمدادينه يتيشهجگم." أوت طوغريدر. عربى تاريخ ايله بيڭ اوچ يوز اوتوز طوقوزده (١٣٣٩) مدهش بر بحرانِ روحى و دهشتلى بر هيجانِ قلبى و دغدغهلى بر تشوّشِ فكرى گچيرديگم صيرهلرده، پك شدّتلى بر صورتده حضرتِ غوثدن إستمداد أيلدم. بر ايكى يرده بحث ايتديگم گبى، "فتوح الغيب" كتابى ايله و دعا و همّتيله إمداديمه يتيشدى و او بحرانى گچيردم. ايشته او مريدى ايسه، بيچاره سعيد الكردى اولديغنى مشهور قصيدهسنده قطعى گوسترديگى گبى، بو قصيدهده ده فَمُرِيدِى دن مراد اودر. چونكه دَعَانِى بِغَرْبٍ أبجد حسابيله بيڭ اوچ يوز اوتوز طوقوز (١٣٣٩) ايدر. او زمان مملكتمه نسبةً غرب صاييلان إستانبولده ايدم. دَعَانِى بِغَرْبٍ مقامِ أبجديسى زمانِ إستمداديمه توافق ايدييور. حسابده اِذَا لفظى داخل اولماز. چونكه اِذَا زمانى گوسترييور، دَعَانِى بِغَرْبٍ جملهسى او مبهم زمانى تعيين ايدييور.
— 79 —
هم أزجمله،"مجموعة الأحزاب"ڭ ايكنجى جلدينڭ (٣٧٩) نجى صحيفهسنده حضرتِ غوثڭ "ورد العشاء" نامندهكى مناجاتنده شو فقره وار:
فَالْوَاصِلُ (حاشيه-١): فَالْوَاصِل كلمهسى متعدّى اولمق جهتيله، سوزلريله سلامته ايصال ايديجى ديمكدر.
اِلٰى سَاحِلِ السَّلَامَةِ هُوَ السَّعِيدُ الْمُقَرَّبُ
(حاشيه-٢): اَلْمُقَرَّب مشدّد راء بر صاييلسه، استاديمزڭ لقبى اولان "النّورسى" كلمهسنڭ عينيدر. يالڭز عطف ايچون "واو" وار. تام توافقله، مُقرّبدن مراد نورسلى اولديغنى گوسترييور. اَلْمُقَرَّب ده شدّهلى راء ايكى صاييلسه "بديع الزمان النورسى" ياءِ مخفّفله عينيدر. يالڭز ايكى فرق وار. ايكى همزهِٔ وصل صاييلسه، تام تامنه توافقله اَلْمُقَرَّب طوغريدن طوغرىيه اوڭا إشارت ايدييور.
شاملى توفيق، سليمان، على
وَ ذُو الْهَلَاكِ هُوَ الشَّقِىُّ الْمُبَعَّدُ وَ الْمُعَذَّبُ
ايشته غوثڭ شو فقرهسى، فَمِنْهُمْ شَقِىٌّ وَ سَعِيدٌ آيتنڭ بر نوع تفسيريدر. شو كلّى آيتڭ بر قسم أفرادينى، آلتنجى عصر و اون دردنجى عصرده آيتڭ كلّيتنده داخل بر قسم أفرادِ مخصوصهيى إرائه ايتديگنه متعدّد أمارهلر وار. آيتڭ كلّيتنده
(حاشيه-٣): آيتڭ كلّيتنده سعادت نقطهسنده مظهريتنه ماصدق اولمق ايچون ميليارلر درجهدن يالڭز بر درجه مراد اولديغمزى آڭلاسهق، أبده قدر شكر ايتسهك او نعمتلرڭ حقّنى أدا ايدهمهيز. حضرتِ غوثڭ إشارتندن آڭلاشيلييور كه، او محيط آيتڭ دڭزندن بر قطره قدر حصّهمز وار. اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
توافق سرّيله فَمِنْهُمْ شَقِىٌّ كلمهسنده بو زمانڭ أڭ بيوك شقيلرندن اوچنه جفرجه توافق ايتمهسى، او كلّى آيتده بونلر دخى قصدًا
— 80 —
مراد اولدقلرينه أمارهدر، بلكه إشارتدر. ايشته حضرتِ غوث بو آيتدهكى بو أمارهدن، بو زمانه باقمش. مذكور فقرهسنى كلّى آيته بر نوع خصوصى تفسير ياپارق، قصيدهسنده كرامتكارانه بحث ايتديگى فتنهِٔ آخر زمان ايچندهكى شاكردلرينى گوروب، او زمانڭ شقيلرينڭ شرّندن محافظه ايديلديگى و بوراده مناجاتنده دخى او قصيدهنڭ مئالنه باقييور.
شو فقرهِٔ غوثيهده بر ايما وار. بورادهكى "سعيد" لفظنده، مشهور قصيدهسندهكى تَعِيشُ سَعِيدًا كلمهسنه خفى بر إشارت اولديغى گبى؛ ذُو الْهَلَاكِ هُوَ الشَّقِىُّ الْمُبَعَّدُ فقرهسيله كنديسندن صوڭره وقوع بولان و علومِ إسلاميهيى محو ايتمك نيّتيله كتبخانهلرى دجله و فرات نهرينه آتان هلاكو فلاكتنى خبر ويرمكله برابر؛ هلاكو گبى علومِ إسلاميهيه پرده چكن شقيلرى دخى، مذكور آيته إستنادًا خبر ويرييور.
أوت فَالْوَاصِلُ اِلٰى سَاحِلِ السَّلَامَةِ فقرهسيله حزب القرآنه إشارت ايتديگى گبى، ذُو الْهَلَاكِ هُوَ الشَّقِىُّ الْمُبَعَّدُ وَ الْمُعَذَّبُ فقرهسيله علومِ إسلاميهيى إمحا نيّتيله هلاكو و وزراسى گبى طاورانان بعض معلوم إنسانلرڭ إسملرى علمِ جفرجه دخى مذكور آيتڭ إشارتنه إستنادًا تام توافق ايدييور، گوسترييور.
معلومدر كه توافق، علمِ جفرڭ آناختارلرندن مهمّ بر آناختاردر. أگر بر توافق ايسه، دلالت دينيلمز؛ فقط خفى بر ايما اولور. أگر ايكى جهت ايله عين مسئلهيه توافق گلسه، ايمادن رمز درجهسنه چيقار. أگر ايكى اوچ جهتله عين مسئلهيه گلسه إشارت اولور. أگر معانئِ ألفاظ، إشاراتِ حرفيهيه مناسب گلسه و إشارتله بحث ايديلن إنسانلرڭ أحوالى او معنايه مطابق و موافق اولسه، او إشارت او وقت دلالت
— 81 —
درجهسنه چيقار. أگر آلتى يدى وجهله توافقله برابر، معناىِ كلمات إشارتِ حرفيهيه موافق گلسه و مقتضاىِ حاله ده مطابق اولسه، او دلالت او وقت صراحت درجهسنه چيقار. ايشته بو دستوره بناءً، شيخ گيلانى او مشهور قصيدهسنده صراحت درجهسنده حزب القرآندن بحث ايتديگى گبى، وِرْدُ الْعِشَاءِ مناجاتنده دخى مذكور آيته إستنادًا حزب القرآنڭ بر خادمنى تصريحًا و آرقداشلرينى ده إشارت درجهسنده خبر ويرييور.
غوثِ أعظمڭ إستقبالدن خبر ويرديگى نوعندن، مشهور شيخ الإسلام أحمدِ جامى دخى إمامِ ربّانى (رض) اولان أحمدِ فاروقيدن خبر ويرديگى گبى، جلال الدينِ رومى نقشبنديلردن خبر ويرمش. داها بو نوعدن چوق أوليالر، واقعه مطابق خبر ويرمشلر. فقط اونلرڭ بر قسمى صراحته ياقين خبر ويرمشلر، ديگر بر قسمى خبرلرى چندان بر درجه مبهم، مطلقدر؛ فقط بحث ايتدكلرى ذاتلر مقام صاحبى و بيوك اولدقلرندن، بيوكلكلرى و تعيّنلرى جهتيله او مبهم إخبارِ غيبىيى بِالإستحقاق كنديلرينه آلمشلر. مثلا: أحمدِ جامى (قس) ديمش كه: "هر درت يوز سنه باشنده مهمّ بر أحمد گلير. بيڭ تاريخى باشندهكى أحمد أڭ مهمّيدر." يعنى او ألفڭ مجدّديدر. ايشته بويله مطلق بر صورتده سويلهديگى حالده، إمامِ ربّانينڭ (قس) بيوكلگى و تشخّصى، او خبرِ غيبىيى قطعيًا كندينه آلمش. حضرتِ مولانا جلال الدينِ رومى (قس) ده نقشبنديدن مبهم بر صورتده بحث ايتمش؛ فقط نقشيلرڭ بيوكلگى و يوكسكلگى و تشخّصلرى، او خبرى ده بِالإستحقاق كنديلرينه آلمشلر.
ايشته بو كرامتكارانه إخبارِ غيبى نوعندن غوثِ أعظم (قس) دخى، حزب القرآندن (إشارى بر صورتده) خبر ويرديگى گبى؛ حزب القرآنڭ بر خادمى اولان بو بيچاره سعيدى (رض) ايكى يرده صراحةً خبر ويرييور. مبهم و مطلق
— 82 —
بيراقمديغنڭ سرّى بودر كه: بو بيچاره سعيد، مقام صاحبى اولمامش ايكن و بيوك دگل ايكن و مطلق تعبيرى تشخيص ايدهجك بر تشخّص يوقكن، لطفِ إلٰهى ايله بيوك بر مقامڭ خدمتنده بولونماسيدر. عادتا بر نفر ايكن، مشيريت مقامى خدمتنده بولونماسيدر. ايشته كوچكلگى و أهمّيتسزلگى ايچوندر كه، حضرتِ غوث اوتهكى أوليايه مخالف اولارق يالڭز إشارتله قالمهيوب (صراحت درجهسنده) پارمغنى اونڭ باشنه باصييور.
سرگذشتِ حياتمده گچن و چوغنى گيزلديگم چوق خارقه واقعهلر واردى. كنديمى هيچ بر وجهله كرامته لايق گورمهديگم ايچون اونلرى بعضًا تصادفه، بعضًا ده باشقه أسبابه إسناد ايدييوردم. شيمدى قناعتم گلييور كه، او خارقهلر، غوثِ أعظمڭ بر سلسلهِٔ كرامتنى تشكيل ايدرلر. ديمك اونڭ دعاسيله، همّتيله، اوڭا كرامةً و بزه إكرام نوعندن، بر نوع عنايتِ إلٰهيهيه مظهر اولمشز.
أزجمله:بن منفى اولارق إستانبوله گتيريلديگم وقت، بر زمان مشيختِ إسلاميه دائرهسنده بولونان دار الحكمة الإسلاميهدهكى خدمتِ قرآنيهيه چاليشديغم ايچون، او علاقهدارلق جهتنده "مشيخت دائرهسى نه حالدهدر؟" دييه صوردم. أيواه! اويله بر جواب آلدم كه؛ روحم، قلبم و فكرم تيترهديلر و آغلاديلر. صورديغم آدم ديدى كه: "يوزر سنه أنوارِ شريعتڭ مظهرى اولمش اولان او دائره، شيمدى بيوك قيزلرڭ ليسهسى و ملعبهگاهيدر." ايشته او وقت اويله بر حالتِ روحيهيه گرفتار اولدم كه، دنيا باشمه ييقيلمش گبى اولدى. قوّتم يوق، كرامتم يوق، كمالِ مأيوسيتله آه واه دييهرك درگاهِ إلٰهيهيه متوجّه اولدم. و بزم گبى قلبلرى يانان چوق ذاتلرڭ حرارتلى آهلرى، بنم آهيمه إلتحاق ايتديلر. خاطريمه گلمييور كه، عجبا شيخ گيلانىنڭ دعاسنى و همّتنى، دعامزه يارديم ايچون ايستدم مى، ايستهمدم مى بيلمييورم. فقط هر حالده او أسكيدن بَرى نورلر يرى
— 83 —
اولمش بر يرى ظلمتدن قورتارمق ايچون، بزم گبيلرڭ آهلرينى آتشلنديرن اونڭ دعاسيدر و همّتيدر. ايشته او گيجه مشيخت قسمًا ياندى. هركس وا أسفا ديدى. بن و بنم گبى يانانلر، الحمد ِللّٰه ديدك. ظن ايدرم كه، بو فقير ملّته ايكى يوز ميليون ضرر ويرن عدليه دائرهسندهكى يانغينده ده بويله بر معنا وار. إن شاء اللّٰه بو ده بر ايقاظ و إنتباهى ويرهجكدر. آتش بعضًا صودن زياده تميزلك ياپار.
حقيقتلى بر لطيفه:سلطان سليمانِ قانونى، كثرتلى قرق چشمه صولرينى إستانبوله گتيرديگى وقت، شيخ الإسلام زنبيللى على أفندى اوڭا ديمش: "خلافِ شريعت قانونلرى آوروپادن گتيرديگڭ جهتله، إستانبوله اويله بر بوق صيچدڭ كه؛ او گتيرديگڭ صولرڭ جملهسى اوزرندن آقوب گچسه، يوز سنهده تميزلهيهمز."
سؤال:غوثِ أعظم گبى بيوك وليلر، بعض أوقاتده، ماضى و مستقبلى حاضر گبى مشاهده ايدرلر. نهدن ماضىيه عائد جهتده صراحت صورتنده خبر ويرييورلر ده، إستقبالدن خفى رمزلرله، گيزلى إشارتلرله بحث ايدييورلر؟
الجواب:
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
آيتيله
عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلٰى غَيْبِهِ اَحَدًا اِلَّا مَنِ ارْتَضٰى مِنْ رَسُولٍ
آيتى إفاده ايتدكلرى قدسى ياساغه قارشى عبوديتكارانه بر حسنِ أدب طاقينمق ايچون تصريحدن إشارت مسلگنه گيرمشلر. تا كه إشارتلر ايله، رمز ايله آڭلاشيلسين كه، إختيارسز نيّتسز بر صورتده تعليمِ إلٰهى ايله اولمشدر. چونكه إستقبالى اولان غيبيات، نيّت و إختيار ايله ويريلمديگى گبى نيّت ايله ده مداخله ايتمك، او ياساغه قارشى عدمِ إطاعتى إشمام ايدييور.
٭ ٭ ٭
— 84 —
حضرتِ غوثڭ كرامتِ غيبيهسنى تأييد ايدن
بر آيتڭ إشاراتندهكى بر نكتهِٔ إعجازيهدر
قرآندن ترشّح ايدن او سوزلر و رسالهلر، قرآنِ حكيمڭ بر نوع مستقيم تفسيرى و حقائقِ ايمانيهنڭ إستقامتلى و قوّتلى دليللرى اولديغندن؛ او رسالهلر و سوزلره گلن شرف و تقدير و تحسين، قرآنه و حقائقِ ايمانه عائددر. مادام اويلهدر بِلا پروا ديرم كه:
وَلَا رَطْبٍ وَلَا يَابِسٍ اِلَّا فِى كِتَابٍ مُبِينٍ
سرّيله، قرآنده ألبته بو إستقامتلى تفسيرينڭ إستقامتنه إشارت وار. أوت وار. قرآن او تفسيرينه خصوصى باقييور. چونكه آياتِ مهمّهدن سورهِٔ هوددهكى
(حاشيه): حتّى رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام فرمان ايتمش كه: شَيَّبَتْنِى سُورَةُ هُود يعنى سورهِٔ هوددهكى فَاسْتَقِمْ كَمَا اُمِرْتَ آيتى بنى إختيارلاتديردى. چونكه أهمّيتى عظيمدر. إستقامتِ تامّهيى أمر ايدييور.
فَمِنْهُمْ شَقِىٌّ وَ سَعِيدٌ
آيتى بولونان صحيفهنڭ قارشيسنده
فَاسْتَقِمْ كَمَا اُمِرْتَ
آيتى، فاىِ عطف خارج اولارق
اِسْتَقِمْ كَمَا اُمِرْتَ
مقامِ أبجديسى بيڭ اوچ يوز ايكيدر (١٣٠٢). ديمك اِستَقِمْ دهكى أمرِ خاص ايچنده بولونان خطابِ عامّڭ حدسز مستقيم أفرادلرى ايچنده، او بيڭ اوچ يوز ايكى (١٣٠٢) تاريخنده بر فردڭ بر جهتده إستقامت أمرينڭ إمتثالى بر خصوصيت قزانهجق. ديمك اون دردنجى عصرده قرآندن إقتباس ايدوب، إستقامتسز سقيم يوللر ايچنده صراطِ مستقيمى گوسترهجك آثارى نشر ايدن بر آدمى، او حدسز أفراد ايچنده
— 85 —
داخل ايدييور. هم او إستقامتڭ بر خصوصيتى وار كه، تاريخيله إشارت ايدييور. حالبوكه، او عصرده شخصًا إستقامتده ممتاز بر خصوصيت كسب ايتمك چوق اوزاقدر. ديمك، شخصى إستقامت دگل. اويله ايسه، او آدمڭ تشبّثيله نشر ايديلن أسرارِ قرآنيه، او عصرده إستقامتده إمتياز كسب ايدهجك. او آدم شخصًا غيرِ مستقيم اولديغى حالده، مستقيملر ايچنه إدخالى، او إمتيازه رمز ايدر.
مادام حقيقت بودر، بن قطعى بر صورتده إعتراف ايدييورم كه؛ حياتم إستقامتسز گيتمش، قلبم سقامتدن قورتولمامش، او قدسى أمرڭ إمتثالندن بلكه يوز درجه اوزاغم. فقط
وَ اَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ
سرّيله او نعمته بر شكر اولارق ديرم كه: او بيڭ اوچ يوز ايكى (١٣٠٢) تاريخى ايسه، (عربى تاريخ إعتباريله اولسه) قرآن اوقومغه باشلاديغم عين تاريخه توافق ايدر. و رومى تاريخى حسابيله، علمه باشلاديغم تاريخه توافق ايدر. اويله ايسه او ايما ايديلن فرد اولابيليرز. حالبوكه شخصًا بتون حياتى سقيم و إستقامتسز اولان بر فرده إستقامتله ايما ايديلسه و غيرِ مستقيم ايكن مستقيملر ايچنه إدخال ايديلسه، ألبته او فردڭ مظهر اولاجغى آثارڭ إستقامتنه ايمادر. و او آثارڭ إستقامتى، او تاريخده باشلايوب ضلالت يوللرى و ظلمات طريقلرى ايچنده صراطِ مستقيمى گوسترهجك اِسْتَقِمْ كَمَا اُمِرْتَ أمرينى إمتثال ايدهجك ديمكدر. أوت ِللّٰه الحمد رسالهِٔ نور أجزالرى، قرآنڭ بو معجزانه ايماءِ غيبيسنى بِالفعل گوسترمش، ميداندهدر.
شو آيتڭ گيزلى ايماسنى اِنَّ حِزْبَ اللّٰهِ هُمُ الْغَالِبُونَ آيتى تأييد ايدييور. چونكه اِنَّ دهكى شدّهلى نون بر صاييلسه تام أوّلكى آيته توافق ايله، حزب القرآنڭ فعاليتنه واسطه اولان بر خادمنڭ قرآن اوقومغه باشلاديغى بيڭ اوچ يوز ايكى (١٣٠٢) تاريخنه، ايكى فرق ايله توافق ايتمكله برابر، شدّهلى نون
— 86 —
ايكى نون صاييلسه، بيڭ اوچ يوز أللى (١٣٥٠) ايدر كه، بو تاريخده قرآندن مقتبس اولان رسالهِٔ نور أطرافنده طوپلانان، بتون قوّتلريله قرآنڭ خدمتلرينه چاليشان حزب القرآنڭ فعاليتى و ضلالت و زندقهيه معنًا غلبه ايتدكلرى بر زمانه توافقى ايسه، إستقبالده تام غلبهلرينه بر ايماءِ غيبيدر.
٭ ٭ ٭
كرامتِ غيبيهِٔ غوثيهنڭ بر تتمّهسيدر.
تَوَسَّلْ بِنَا فِى كُلِّ هَوْلٍ وَ شِدَّةٍ ٭ اَغِيثُكَ فِى الْاَشْيَاءِ دَهْرًا بِهِمَّتِى
حضرتِ غوثڭ كرامتِ غوثيهسنده بش سطردن بحث ايديلمشدى. او بشدن دردى، هر برى بر جهتده حزب القرآنه إشارت ايتديگنى آڭلامشدق. بوراده يازيلان باشده تَوَسَّلْ ايله باشلايان سطردن ايسه، هيچ بر إشارتنى آڭلامامشدق. اونڭ ايچون اونڭ آلتنده حاشيه اولارق بر شى يازيلمامشدى.
بو دفعه اوطهمده تعليق ايديلن او لوحهيه باقدم. بردن بره قلبمه إخطار ايديلدى كه: "باشدهكى سطرڭ سزه عائديتى وار. علمِ جفرڭ قاعدهلريله سزه باقييور. نه ايچون دقّت ايتمييورسڭ؟" بن دقّت ايتدم، بر شى آڭلامدم. تكرار إخطار ايديلدى كه: "بو سطر بريسنه أمر ايدييور، ندا ايدييور. هر حالده بر آدمڭ إسمى ياءِ ندا ايله برابر عرفًا و مقامًا و قاعدةً معنا جهتنده موجود بولونمق لازم گلير. بوندن صوڭره گلن بيتلرده مدارِ خطاب اولان مريد كلمهسندن مراد كيم ايسه، بوراده دخى او مراددر. اويله ايسه تَوَسَّلْ كلمهسندن صوڭره بر إسم ندا ايله
— 87 —
مراد و مقدّردر. هم اَغِيثُكَ دهكى خطاب كيمه عائد اولديغى آڭلاشيلمق ايچون، ندا ايله بر إسم ذكر ايتمك لازم گلييور. مادام هر حالده بر إسم لازمدر. ألبته او إسمه دلالت ايدن بر قرينه، بر أماره واردر."
او وقت بر أماره آرادم. گوردم كه: آخردهكى سطرده سعيد إسمى ياءِ ندا ايله برابر بو ايكى يرده مراد اولديغنه ايكى دليل وار:
برنجى دليل:بو بيتڭ درت آرقداشى، سعيد إسمنه إشارتلريدر.
ايكنجى دليل:هم برنجى، هم ايكنجى فقره ده عين بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤) ايدر كه؛ متعدّد يرده جنابِ غوثڭ إشارتِ غيبيهسندن فتنهِٔ آخر زمانڭ باشلانغيجى اولان تاريخى گوسترييور. او تاريخ ايسه هم بو إسم صاحبنڭ عربى تاريخِ ولادتنه، هم عالمِ إسلامڭ باشنه گلن حادثاتِ أليمهنڭ، هول و شدّتڭ أڭ بيوك سببى اولان طقسان اوچ روس حربنڭ شدّت تاريخنه تصادف ايدييور. او وقت هم طاعون و وبا و قحط و غلا و هم روسڭ ظلم و إستيلا زماننه تصادف ايدييور. حضرتِ غوث بو بيتنده و بو قصيدهسنده فتنهِٔ آخر زمانه باقييور. او فتنهنڭ باشلانغيجى اولان بيڭ ايكى يوز طقسان اوچ و درت تاريخنه تَوَسَّلْ سطرينڭ هر فقرهسى "يا سعيد" كلمهسيله برابر عين تاريخى گوسترييور. برى بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤)، ديگرى بيڭ ايكى يوز طقسان بش (١٢٩٥) تاريخنى گوسترييور. او تاريخ رومى حساب ايله اولسه، سعيدڭ مبدأِ طفوليتنه؛ أگر عربى تاريخيله اولسه ولادت زماننه توافق ايدييور. أگر فقرهِٔ اولٰىدهكى هَوْلٍ كلمهسنڭ اوستندهكى تنوين و ايكنجى فقرهدهكى دَهْرًا كلمهسندهكى تنوين نون صاييلسهلر، او وقت هر بر فقره بيڭ اوچيوز
— 88 —
قرق درت و بش تاريخنى گوسترهجك كه؛ فتنهِٔ آخر زمانڭ معنويات جهتنده أڭ أليم زماننه و إذنِ إلٰهى ايله حمايه و همّت و دعاىِ غوثيهده بولونان سعيدڭ دخى أڭ أليم، أڭ صيقنتيلى زمانِ أسارتنه توافق ايدييور.
بو تَوَسَّلْ بيتنڭ إشارتِ غيبيهسى چندان ضعيف ايسه، اوتهكى درت بيتڭ صراحته ياقين إشارتلرى بونڭ ضعيف إشارتنى تقويه ايدييور. چونكه غايت ضعيف و اينجهجك ايپلرڭ إجتماعنده قوپاريلميهجق بر درجهده قوّت بولديغندن، ألبته بر ضعيف أماره، قوى إشارتلرڭ إشارت ايتدكلرى عينِ شيئه إشارت ايتسه، دلالت درجهسنده بر إشارتدر دينيلهبيلير.
مختصر بر تحليل:
تَوَسَّلْ بِنَا فِى كُلِّ هَوْلٍ وَ شِدَّةٍ
فقرهسى شِدَّةٍ لفظندهكى (تاء)، كلمهسنڭ حروفِ أصليهسندن اولماديغندن وقف وقتنده قاعدةً (ها) يه قلب اولديغى جهتله او (تاء) (ها) صاييلير. باشدهكى تَوَسَّلْ ده (تاء) ايله شِدَّةٍ دهكى (شين) يدى يوز (٧٠٠)، شدّهلى (سين) يوز يگرمى (١٢٠)، (فى) دهكى (فاء) سكسان (٨٠). مجموعى طوقوز يوز (٩٠٠). درت (لام) يوز يگرمى (١٢٠)، (نون، باء، اوچ واو، ايكى ها، كاف، يا و بر الف) يوز اون بر (١١١)، شِدَّةٍ دهكى شدّهلى (دال) سكز (٨)، مجموعى بيڭ يوز اوتوز طوقوز (١١٣٩). تَوَسَّلْ دن أوّل وياخود صوڭره (يا سعيد) كلمهسى يوز أللى بش (١٥٥) ايدييور. يكونى بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤) ايدر.
ايكنجى فقره:
اَغِيثُكَ فِى الْاَشْيَاءِ دَهْرًا بِهِمَّتِى
فقرهسنده اَغِيثُكَ كلمهسى حسابه داخل دگلدر. او كلمهدهكى كافِ خطابدن مراد سعيد
— 89 —
اولديغندن، ألبته (يا سعيد) كلمهسى مقدّردر. اويله ايسه
اَغِيثُكَ يَا سَعِيد فِى الْاَشْيَاءِ دَهْرًا بِهِمَّتِى
عينًا أوّلكى فقره گبى بيڭ ايكى يوز طقسان بش (١٢٩٥) ايدر. أگر اوقونميان همزهِٔ وصل صاييلمازسه بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤) ايدر. چونكه (شين) ايله (تاء) يدى يوز (٧٠٠)، (راء) ايكى يوز (٢٠٠). (فاء)، ايكى (يا) ايله برابر يوز (١٠٠)، اولدى بيڭ (١٠٠٠). مشدّد (ميم) سكسان (٨٠)، دال، باء، درت الف، بر (ى) ايله برابر يگرمى (٢٠)، او سكسان (٨٠) ايله يوز (١٠٠) ايدوب أوّلكى يكون ايله بيڭ يوز (١١٠٠). (لام) اوتوز، ايكى (ها) ايله برابر قرقدر. (يا سعيد) ده اولان يوز أللى بش (١٥٥) ايله برابر بيڭ ايكى يوز طقسان بش (١٢٩٥). أگر ساقط اولان همزهِٔ وصل صاييلمازسه بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤) ايدر. عينًا أوّلكى فقره ايله تام توافق ايدوب، هر بريسى فتنهِٔ آخر زمانڭ هم باشلانغيجى تاريخنه كه؛ بيڭ ايكى يوز طقسان درت (١٢٩٤) در. هم تنوينلر ايله برابر او فتنهنڭ أڭ قراڭلقلى زمانى اولان بيڭ اوچيوز قرق درت (١٣٤٤) تاريخنه و فتنهلرڭ ايچنده محفوظيتله برابر پك چوق چالقانان بيچاره سعيدڭ هم تاريخِ ولادتنه هم إشكنجهلى تاريخِ أسارتنه توافق ايدييور. هر حالده بو عجيب توافق، إتّفاقى و تصادفى بر توافق دگلدر.
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
سؤال:سن بو زمانڭ حادثاتنه، فتنهِٔ آخر زمان دييورسڭ. حالبوكه حديثده وارد اولمش كه: "آخر زمانده اللّٰه اللّٰه دينيلميهجك؛ صوڭره قيامت قوپاجق."
الجواب:أوّلا: فتنهِٔ آخر زمانڭ مدّتى اوزوندر، بز بر فصلندهيز.
ثانيًا: يرده اللّٰه اللّٰه دينيلميهجكدن مراد؛ اللّٰهه ايمان قالقهجق ديمك دگلدر.
— 90 —
(حاشيه-١): چونكه حديثده واردر كه، لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ اُمَّتِى ظَاهِرِينَ عَلَى الْحَقِّ اِلٰى قِيَامِ السَّاعَةِ . بو حديث، ديگر حديثى تقييد ايدييور.
بلكه اللّٰهڭ نامنى دگيشديرهجكلر ديمكدر. ناصلكه يرده اللّٰه اللّٰه دينيلمزسه قيامتِ كبرا قوپاجق، بر مملكتده ده اللّٰه اللّٰه دينيلمزسه بر نوع قيامت قوپماسنه إشارتدر
(حاشيه-٢): يدى سنه أوّل يازيلان بو إشارتِ غيبيه عينًا وقوعه گلدى. هركس گوردى. أوت بو گچن زلزله، قيامتڭ زلزلهِٔ كبراسندن خبر ويرر گبى صارصدى؛ فقط عقللرى باشلرينه گلمدى.
تَوَسَّلْ بِنَا فِى كُلِّ هَوْلٍ وَشِدَّةٍ ٭ اَغِيثُكَ فِى الْاَشْيَاءِ دَهْرًا بِهِمَّتِى
علمِ جفرله معناسى: "يا سعيد! آخر زمانڭ فتنهلرينه يتيشوب دوشديگڭ زمان، بنم دعا و همّتمى كنديڭه وسيله و شفاعتجى ياپ. إن شاء اللّٰه سنڭ هر شيئڭده و هر ايشڭده اوزون بر زمانده، يعنى طفوليت زمانڭدن تا إختيارلغڭ وقتنده إشكنجهلى أسارتڭه قدر.. يعنى، بيڭ ايكى يوز طقسان درتدن (١٢٩٤) تا بيڭ اوچ يوز قرق بش (١٣٤٥)، بلكه آلتمش درده (١٣٦٤)، داها زياده بر زمانه قدر اللّٰهڭ إذنيله و قوّتيله سنڭ إمداديڭه يتيشهجگم."
رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا اِنْ نَسِينَا اَوْ اَخْطَاْنَا
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 91 —
رأفت، مصطفى، مصطفى، رشدى، حافظ خالد، مسعود
و سليمانڭ و خسروڭ بر نكتهسيدر
فَاِنَّكَ مَحْرُوسٌ بِعَيْنِ الْعِنَايَةِ
شويله كه:
بو فقره اِنَّكَ خطابيله بريسيله قونوشويور. اَغِيثُكَ دهكى گبى يا سعيد بوراده دخى مقدّردر. ذاتًا اِنَّكَ آلتندهكى مبارك توافقڭ نهايتى گورونن سعيد، اِنَّكَ ده گورونمهين يا سعيد ى گوسترييور.
شو حالده
فَاِنَّكَ يَا سَعِيدُ مَحْرُوسٌ بِعَيْنِ الْعِنَايَةِ
بيڭ اوچيوز اون درت (١٣١٤) ايدر (أگر شدّهلى نون بر تك صاييلسه). أگر ايكى نون صاييلسه، بيڭ اوچيوز آلتمش درت (١٣٦٤) ايدر. ديمك سعيد أللى سنهلك مدّتده عنايته مظهر اولاجقدر. بيڭ اوچيوز اون درتده (١٣١٤) وانده تدريسه باشلاماسى و آوروپادن گلن أفكارِ باطلهيه قارشى مجاهدهسى او تاريخده باشلايور. شيمدىيه قدر او أساس اوزرينه عنايت فيضى آلتنده بيڭ اوچيوز أللى ايكىيه (١٣٥٢) قدر دوام ايتمش. ديمك داها اون ايكى سنه إشاراتِ غوثيه ايله عنايته مظهر اولماسنى رحمتِ إلٰهيهدن بكلهيورز. كنديسى بو دنيادن گيتسه ده، اونڭ يرنده اونڭ طلبهلرى و آثارى او عنايته الى ماشاء اللّٰه مظهر اولماسنه بر ايمادر.
إجمالًا بر تحليل:فَاِنَّكَ دهكى شدّهلى ايكى نون صاييلسه ايكى يوز بر (٢٠١). مَحْرُوسٌ اوچيوز اون درت (٣١٤). بِعَيْنِ يوز اوتوز ايكى (١٣٢). العِنَايَةِ بش يوز آلتمش ايكى (٥٦٢). اِنَّكَ دن صوڭرهكى "يا سعيد" لفظى يوز أللى بش (١٥٥). يكونى بيڭ اوچيوز آلتمش
— 92 —
درت (١٣٦٤). أگر شدّهلى نون بر نون اولوب، أللى طرح ايديلسه بيڭ اوچيوز اون درت (١٣١٤) قالير.
جاىِ دقّتدر كه؛ غوثڭ بو بش سطرنده اوچ يرنده "يا سعيد" لفظيله سرِّ غيبيسى تظاهر ايدييور. "يا سعيد" يرينى باشقهسى طوتمييور. ديمك بو بش سطرنده درت سعيد إسمى تصريح ايديلمش حكمندهدر. مدارِ حيرتدر كه؛ شيخڭ بو بش سطرنده سكز اون دفعه شو زمانمزى و سعيدڭ باشنه گلن أڭ مهمّ حادثاتڭ عين تاريخنى گوسترييور.
وَكُنْ قَادِرِىَّ الْوَقْتِ لِلّٰهِ شو فقرهده اولان وَكُنْ خطاب ايدييور. هر حالده سائر فقرهلرڭ إشاراتيله وَ كُنْ يَا مُرِيدِى وياخود وَكُنْ يَا سَعِيد كُرْدِى وياخود كُنْ يَا نُورْسِى معناسنده و تقديرنده اولاجق. چونكه بو اوچ إسم اوچ فقرهده ايكيسى صراحةً، بريسى ضمنًا مراد اولديغندن؛ بورادهكى أمرده ده اونلردن بريسى هر حالده مقدّردر. بلكه اوچى ده برابر مراد اولابيلير. ايشته شو فتنهِٔ آخر زمانڭ اوچ أهمّيتلى تاريخلرينه و شو بيچاره سعيدڭ أڭ مهمّ اوچ حادثهِٔ حياتيهسنڭ تاريخلرينه بو اوچ إسمله برابر شو فقره تام توافق ايدييور. شويله كه:
وَكُنْ يَا مُرِيدِى قَادِرِىَّ الْوَقْتِ لِلّٰهِ
مشدّد لام ايكى لام صاييلمق جهتيله تام بيڭ اوچيوز طوقوز (١٣٠٩) تاريخنه توافق ايدييور كه؛ او تاريخ، بو عصرِ عجيبڭ مبدأِ باشلانغيجى، هم خدمتِ قرآنيه ايچون ياشايان سعيدڭ دخى اون سنه مدرسه اصولنجه اوقونان علومى اوچ درت آيده پك خارقه بر صورتده تحصيل ايتديگى بر تاريخدر.
الحاصلكُنْ أمرندن صوڭره ندا ايله بر إسم معنًا وار. هم بو اوچ إسمڭ بو اوچ تاريخه توافقى قطعيًا تصادف اولاماز. هم اونلرڭ يرنده باشقه بر إسم
— 93 —
بولونمق هيچ مناسبت، هيچ بر أماره، هيچ بر نتيجه گورونمييور وياخود گورمييورز. ديمك قصدى بر توفيقدر. هم سائر فقرهلرده بولونان اونبش إشارتله تأيّد ايدن بر إشارتِ غيبيهدر. هم ده سعيدڭ أڭ صيقنتيلى و إشكنجهلى اولان شيمديكى بو مصيبت زماننده غوثڭ بو إشارتِ غيبيهسنڭ ظهورى و آڭلاشيلماسى، قدسى و أڭ مهمّ بر تسلّيدر.
وَكُنْ يَا سَعِيدِ كُرْدِى قَادِرِىَّ الْوَقْتِ
جفر و أبجد حسابيله تام بيڭ اوچيوز يگرمى يدى (١٣٢٧) تاريخِ مشهورهسنه و او إنقلابِ عظيمڭ و سعيدڭ مبدأِ مجاهدهسنه توافق ايتديگى گبى؛
وَكُنْ يَا نُورْسِى قَادِرِىَّ الْوَقْتِ لِلّٰهِ
مشدّد لام بر صاييلمق شرطيله شو بيڭ اوچيوز أللى بر (١٣٥١) تاريخِ عجيبهسنه و سعيدڭ بر جهتده منتهاىِ مجاهدهسنه توافق ايدييور. بو صورتده لِلّٰهِ كلمهسى وار، اونڭله إشارت ايدر كه؛ إن شاء اللّٰه بدايتده اولديغى گبى وقت و زمانه اويمق دگل، بلكه ِللّٰه ايچون مجاهده ايدهجك و ايدييور. هم كرامتِ غوثيه إشارتلرى و بو إشارتِ غيبيهسى عين بو مصيبتلى تاريخده و أڭ صيقنتيلى بر زمانده آڭلاشيلماسى و إنتشار ايتمهسى، بيوك بر لطفِ إلٰهيدر و قرآن خدمتكارلرينه قوّتلى و قطعى بر تسلّيدر. يوقسه بو چوق صيقنتيلى مصيبت ايسه، چكيلير بلالردن دگلدر. تام غوث كندى مريدينڭ و او مريدڭ آرقداشلرينڭ إمدادينه بو صورتله يتيشوب تسلّى ايتدى.
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
عبد اللّٰه (رح)، مصطفى (رح)، مصطفى (رح)، رشدى (رح)، خسرو (رح)،
رأفت (رح)، مصطفى چاوش (رح)، عبد اللّٰه چاوش (رح)،
دائمى خدمتكارى سليمان (رح)
٭ ٭ ٭
— 94 —
رسالهِٔ نورڭ تسويد و تبييضنده چوق خدمتى سبقت ايدن شاملى حافظ توفيقڭ رسالهِٔ نورڭ حقّانيتنه دائر إستخراجى بر فقرهسيدر
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
معلوم اولسون كه: "زبدة الرسائل عمدة الوسائل" نامنده قطب العارفين ضياء الدّين مولانا شيخ خالد (قُدِّسَ سِرُّهُ)نڭ مكتوبات و رسائلِ شريفهلرندن مقتبس نصايحِ قدسيهنڭ ترجمهسنه دائر بر رسالهيى اون اوچ سنه مقدَّم، بروسهده خواجه حسن أفنديدن آلمشدم. ناصلسه مطالعهسنه موفّق اولامامشدم. تا بوگونلرده كتابلريمڭ ايچريسنده بر شى آراركن أليمه گچدى. ديدم: "بو حضرتِ مولانا خالد، استاديمڭ همشهريسيدر. هم إمامِ ربّانيدن صوڭره، طريقِ نقشينڭ أڭ مهمّ قهرمانيدر. هم طريقِ خالديهِٔ نقشيهنڭ پيريدر." رسالهيى مطالعه ايدركن حضرتِ مولانانڭ ترجمهِٔ حالنده شو فقرهيى گوردم:
أصحابِ كتبِ ستّهدن إمامِ حاكم مُسْتَدْرَكنده و أبو داود كتابِ سُنَنِنْده، بيهقى شعبِ ايمانده تخريج بيوردقلرى:
اِنَّ اللّٰهَ يَبْعَثُ لِهٰذِهِ الْاُمَّةِ عَلٰى رَاْسِ كُلِّ مِاَةِ سَنَةٍ مَنْ يُجَدِّدُ لَهَا دِينَهَا
يعنى "هر يوز سنهده جنابِ حق بر مجدّدِ دين گوندرييور." حديثِ شريفنه مظهر و ماصدق و مُظْهرِ تام اولان مولانا الشّهير قطب العارفين، غوث الواصلين، وارثِ محمّدى، كامل الطريقة العلية و المجدّدية خالد ذو الجناحيْن قُدِّسَ سِرُّهُ.. إلخ...
— 95 —
صوڭره تاريخچهِٔ حياتنده گوردم كه، تولّدى (١١٩٣) تاريخندهدر. صوڭره گوردم كه، (١٢٢٤) تاريخنده سلطنتِ هندڭ پاىتختى اولان جهانآباده داخل اولمش. طريقِ نقشى سلسلهسنه گيروب مجدّديته باشلامش.
صوڭره (١٢٣٨) ده، أهلِ سياستڭ نظرِ دقّتنى جلب ايدوب، وطننى ترك ايدهرك ديارِ شامه هجرتله گيتمشدر. هم ايچنده گوردم كه، حضرتِ مولانانڭ (قس) نسلى، حضرتِ عثمان بن عفّان رضى اللّٰه عنهه منسوبدر.
صوڭره گوردم كه؛ ترجمهِٔ حالنده إستعدادِ فطرى و قابليتِ خارقه ايله، سنّى يگرمىيه بالغ اولمادن أوّل أعلمِ علماءِ عصر و علّامهِٔ وقت اولمش. سليمانيه قصبهسنده تدريسِ علوم ايله إشتغال أيلهمشدر.
صوڭره استاديمڭ تاريخچهِٔ حياتنى دوشوندم. باقدم، درت مهمّ نقطهده توافق ايدييورلر:
برنجيسى:حضرتِ مولانا (١١٩٣) ده دنيايه گلمش. استادم ايسه عربى (١٢٩٣) ده، تام مولانا خالدڭ يوز سنهسى ختام بولدقدن صوڭره دنيايه گلمش.
ايكنجيسى:حضرتِ مولانانڭ (قس) تجديدِ دين مجاهدهسنه باشلانغيجى و مقدّمهسى، هندستانڭ پاىتختنه (١٢٢٤) ده گيرمش. استاد ايسه عينًا يوز سنه صوڭره، (١٣٢٤) ده عثمانلى سلطنتنڭ پاىتختنه گيرمش، مجاهدهِٔ معنويهسنه حاضرلانمش.
اوچنجيسى:أهلِ سياست، حضرتِ مولانانڭ فوق العاده شهرتندن توهّم ايدهرك ديارِ شامه نقل ايتديرلمهسى (١٢٣٨) ده واقع اولمشدر. استاد ايسه عينًا
— 96 —
يوز سنه صوڭره (١٣٣٨) ده آنقرهيه گيدوب، اونلرله اويوشامايوب؛ اونلرى ردّ ايدهرك، كوسهرك تكرار وانه گيدوب، بر طاغده إنزوا ايدركن (١٣٣٨) سنهسنى متعاقب، شيخ سعيد حادثهسنڭ وقوعى مناسبتيله أهلِ سياستڭ وهمنه طوقونمش، اوندن قورقهرق بوردور و إسپارطه، قسطمونى، آفيون ولايتلرنده سكزر سنه، يگرمى بش سنه إقامت ايتديرلمش.
دردنجيسى:حضرتِ مولانا، ياشى يگرمىيه بالغ اولمادن أوّل علّامهِٔ زمان حكمنده، فُحولِ علمانڭ اوستنده گورونمش، درس اوقوتمش. استاد ايسه، تاريخچهِٔ حياتنى گورنلره و بيلنلره معلومدر كه؛ اون درت ياشنده إجازت آلوب أعلمِ علماءِ زمانه قارشى معارضهيه گيريشمش، اون درت ياشنده ايكن، إجازت آلمغه ياقين طلبهلرى تدريس ايتمشدر.
هم حضرتِ مولانا، نسلًا عثمانلى اولديغى و سنّتِ سنيهيه بتون قوّتيله چاليشديغى گبى، استادم قرآنِ حكيمه خدمت نقطهسنده، مشربًا حضرتِ عثمانِ ذى النّوريْنڭ آرقهسنده گيدوب، حضرتِ مولانا (قس) گبى، رسالهِٔ نور أجزالريله (بتون قوّتيله) سنّتِ سنيهنڭ إحياسنه چاليشدى.
ايشته بو درت نقطهدهكى توافقات، تام يوز سنه فاصله ايله رسالهِٔ نورڭ تقويهِٔ دين خصوصندهكى تأثيراتى؛ حضرتِ مولانانڭ (قس) طريقِ نقشيه واسطهسيله خدمتى گبى عظيم گورونويور.
(حاشيه): حضرتِ مولانا (قس) ميليونلر أتباعلرينڭ إتّفاقيله مجدّددر و باشدهكى حديثِ شريفڭ بر ماصدقيدر. و مادام تام يوز سنه صوڭره، درت مهمّ جهتله توافقله برابر رسالهِٔ نور عين وظيفهيى گورويور. ديمك نصِّ حديث ايله، رسالهِٔ نور أجزالرى تجديد و تقويهِٔ دين وظيفهسنى گورويورلر.
— 97 —
استادم كندينه عائد مدح و ثنايى قبول ايتمييور. فقط رسالهِٔ نور قرآنه عائد اولوب، مدح و ثنا قرآنڭ أسرارينه عائددر.
يالڭز استادمله حضرتِ مولانانڭ بر قاچ فرقى وار:
برنجيسى:حضرتِ مولانا، ذو الجناحيْندر. يعنى هم قادرى، هم نقشى طريقت صاحبى ايكن، نقشيلك طريقتى اونده داها غالبدر. استادم بِالعكس قادرى مشربى و شاذلى مسلگى اونده داها زياده حكم ايدييور. بن استادمدن ايشيتدم كه: حضرتِ مولانا (قس) هندستاندن طريقِ نقشىيى گتيرديگى وقت، بغداد دائرهسى شاهِ گيلانىنڭ (قس) بَعْدَ الْممات حياتده اولديغى گبى، تصرّفنده ايدى. حضرتِ مولانانڭ (قس) معنًا تصرّفى جاىِ قبول گورهمدى. شاهِ نقشبندله (قس) إمامِ ربّانينڭ (قس) روحانيتلرى بغداده گلوب شاهِ گيلانىنڭ زيارتنه گيدهرك رجا ايتمشلر كه: "مولانا خالد (قس) سنڭ أولادڭدر، قبول ايت!" شاهِ گيلانى (قس)، اونلرڭ إلتماسنى قبول ايدهرك مولانا خالدى قبول ايتمش. اوندن صوڭره بردن مولانا خالد (قس) پارلامش. بو واقعه؛ أهلِ كشفجه واقع و مشهود اولمشدر. او حادثهِٔ روحانيهيى، او زمان أهلِ ولايتڭ بر قسمى مشاهده ايتمش، بعض ده رؤيا ايله گورمشلر. (استاديمڭ سوزى بوراده تمام اولدى.)
ايكنجى فرق شودر كه:استادم كندى شخصيتنى مرجعيتدن عزل ايدييور. يالڭز رسالهِٔ نورى مرجع گوسترييور. حضرتِ مولانانڭ (قس) شخصيتى ايسه؛ قطب الإرشاد، مرجع الخاص و العام اولمشدر.
اوچنجى فرق:حضرتِ مولانا (قس) ذو الأجنحهدر. فقط زمانڭ مقتضاسيله سنّتِ سنيهيه چوق قوّت ويرمكله برابر (علمِ طريقتى أساس طوتمق
— 98 —
جهتيله) طريقتى داها زياده طوتمش، او نقطهده صرفِ همّت ايتمش. استادم ايسه شو دهشتلى زمانڭ مقتضاسيله علمِ حقيقتى و حقائقِ ايمانيه جهتنى إلتزام ايدهرك، طريقته اوچنجى درجهده باقمشلر.
الحاصل:باشدهكى حديثِ شريفڭ "هر يوز سنه باشنده دينى تجديد ايدهجك بر مجدّد گوندرييور" وعدِ إلٰهيسنه بناءً، حضرتِ مولانا خالد، أكثر أهلِ حقيقتجه بيڭ ايكى يوز سنهسنڭ يعنى اون ايكنجى عصرڭ مجدّديدر. مادام تام يوز سنه صوڭره، عينًا درت جهتده توافق ايدهرك رسالهِٔ نور أجزالرى عين وظيفهيى گورمشدر. قناعت ويرر كه (نصِّ حديثله) رسالهِٔ نور تجديدِ دين خصوصنده بر مجدّد حكمندهدر.
بنم استادم دائما دييور كه: "بن بر نفرم، فقط مشير خدمتنى گورويورم. يعنى قيمت بنده دگل. بلكه قرآنِ حكيمڭ فيضندن ترشّح ايدن رسالهِٔ نور أجزالرى، بر مشيريتِ معنويه خدمتنى گورويور."
استاديمى قيزديرمامق ايچون شخصنى ثنا ايتمييورم.
شاملى حافظ توفيق
٭ ٭ ٭
— 99 —
رأفت بك و خسرو و رشدى گبى رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ رسالهِٔ نور بركتنه إشارت ايدن بولدقلرى
بر توافقِ لطيفدر.
رسالهِٔ نورڭ إسپارطهيه نه درجه رحمت اولديغنه دلالت ايدن بر توافقاتِ عجيبه:
رسالهِٔ نورڭ مظهر اولديغى عناياتڭ كلّيتندن مهمّ بر فردى ده شودر كه: إسپارطه ولايتى سكز سنهدن بَرى رسالهِٔ نورڭ مؤلّفنى سينهسنده صاقلامشدى و بارلا گبى شيرين بر ناحيهسنده (جنابِ حقّڭ لطف و كرميله) محافظه ايتمشدى. بو مدّت ظرفنده يواش يواش إنتشار ايدن رسالهِٔ نوردن بيڭلر آدم إسپارطهده ايمانلرينى تقويه ايتديلر. بِالخاصّه گنجلر پك چوق إستفاده و إستفاضه ايتدى.
وقتا كه، استاديمزڭ بارلا گبى لطيف و شيرين بر محلدهكى صيقنتيلى و پك آجيقلى و أڭ قاتى قلبلرى آغلاتان إشكنجهلى أسارتى بيتدى. رسالهِٔ نورڭ مؤلّفى اولان استاديمزڭ نظرى جنابِ حقّڭ عنايتيله إسپارطهيه متوجّه اولدى. أوهامه دوشن بعض ظالم أهلِ دنيانڭ تشبّثكارانه حركاتِ ظاهريهسى بر سببِ عادى اولارق، استاديمز إسپارطهيه گتيريلدى.
فقط استاديمزڭ تشريف ايتديگى زمان، ياز موسمنڭ أڭ حرارتلى زمانى ايدى. ياغمورلر كسيلمش، إسپارطهيى إسقا ايدن صولر آزالمش، بر قسمِ مهمّنڭ منبعى كسيلمش؛ آغاجلر صارارمغه، اوتلر قورومغه، چيچكلر بوروشمغه باشلامشدى.
— 100 —
رسالهِٔ نورڭ أڭ زياده إنتشار ايتديگى محل إسپارطه ولايتى اولديغى ايچون رسالهِٔ نور حقّندهكى عناياتِ ربّانيهيى پك ياقيندن تماشا ايدن رسالهِٔ نورڭ شاكردلرى اولان بزلر، عجيب بر واقعهيه داها شاهد اولدق.
بو حادثه ايسه: رسالهِٔ نور مؤلّفنڭ إسپارطهيه تشريفنى متعاقب بر عصر ايچنده بر ويا ايكى دفعه وقوعه گلن، بو ياز موسمندهكى ياغمورڭ كثرتله ياغماسى اولمشدر. پك خارقه بر صورتده ياغان بو ياغمور إسپارطهنڭ هر طرفنى تمامًا إسقا ايتمش، نباتاته يڭيدن حيات بخش ايديلمش؛ باغلر، باغچهلر باشقه بر لطافت كسب ايتمش؛ أكثريسى همان همان زراعتله إشتغال ايدن خلقڭ يوزلرى (رسالهِٔ نورڭ نائل اولديغى عنايتدن و بركتندن اولان بو ياغموردن إستفاده ايدهرك) گولمش، روحلرى إنبساط ايتمشدى. جنابِ حق كمالِ رحمتيله، بو ياز موسمنڭ بو شدّتلى و حرارتلى وضعيتنى، بهارڭ أڭ لطافتلى، أڭ شيرين و أڭ خوش وضعيتنه تبديل ايتدى. گويا رسالهِٔ نور يوز اون طوقوز پارچهسيله، مؤلّفى اولان استاديمزه بر طرفدن خوش آمدى ايتمك و محزون اولان قلبنه تسلّى ويرمك و غمناك روحنى تطييب ايتمك و ديگر طرفدن ده، سكز سنهدن بَرى ياشاديغى بارلايى اونوتديرمق و او محتشم چنار آغاجنى و دوستلرينى و علاقهدار اولديغى شيلردن گلن فراق حزننى خاطرلاتمامق ايچون، جنابِ حقدن يوز اون طوقوز رسالهنڭ أليله، يوز اون طوقوز بيڭ كلمهلرى ديليله دعا ايتدى، ياغمور ايستدى. جنابِ حق اويله بركتلى بر ياغمور إحسان ايتدى كه، بر مِثلى طقسان اوچ تاريخنده ياغديغنى إختيارلريمزدن ايشيدييورز كه؛ بو تاريخ، استاديمزڭ تاريخِ ولادتنه تصادف ايتمكله برابر، بو عمومى حادثهِٔ رحمت اولان كثرتلى ياغمور، خصوصى بر صورتده رسالهِٔ نوره باقديغنه بر دليلى ده شودر كه:
— 101 —
رسالهِٔ نورڭ نشرينه واسطه اولان استاديمز گلديگى گون، إسپارطهيى غايت حرارتلى و ياغمورسزلقدن توز طوپراق ايچنده گورمش. بارلا گبى بر يايلادن گلوب بويله بر يرده طايانهميهجغم، دييه تلاش ايدييوردى. اوچنجى و دردنجى گونى باغچهلرى قسمًا گزديگى وقت، سبزه و اوت و چيچكلرڭ صوسزلقدن بوروشدقلرينى گورهرك غايت متأثّرانه صو ايستهيور، ياغمور طلب ايدييوردى. آرقداشمز اولان بكر بگدن (دگرمنلرى چويرن صويى گوسترهرك) "إسپارطهنڭ صويى بو قدر ميدر؟" دييه صورمشدى. بكر بك جواب ويردى: "گولجگڭ صويى كسيلمش، گلمييور. إسپارطهنڭ درتده برينى صولايان بو صودن باشقه يوقدر." ديدى.
استاديمزڭ إسپارطهده چوق طلبهلرى بولونديغندن، روحًا ياغمورڭ گلمهسنى ايستهيوردى. عين گونده اويله بر ياغمور گلدى كه، أللى سنهدن بَرى إسپارطه بويله حادثهيى گورمهمش. او ياغمور يوزده طقسان طوقوز منفعت ويرمشدر. بوندن آڭلاشيلييور كه، او توافق تصادفى دگل؛ بو رحمت، إسپارطهيه رحمت اولان رسالهِٔ نوره باقييور. ِللّٰه الحمد. بو كرمِ إلٰهى نتيجهسى اولارق استاديمز، "بڭا بارلايى اونوتديردى. اونوتهميهجغم بر شى وارسه، او ده (هر يرده اولديغى گبى) بارلاده بولونان جدّى دوست و طلبهلرمدر." دييور.
مصطفى، رشدى، لطفى، خسرو، بكر بك، رأفت
٭ ٭ ٭
— 102 —
رسالهِٔ نور بركتنه عائد ياغمور حادثهسنى تأييد ايدن مهاجر حافظ أحمد، سليمان، مصطفى چاوش و بكر بك و شمعىنڭ بر فقرهسيدر.
(إسپارطهدهكى قارداشلرينڭ فقرهسندهكى دعوايى إثبات ايدن قوّتلى ايكى دليلى گوسترييور.)
أوت رأفت بك و خسرو گبى قارداشلريمزڭ خارقه بر صورتده ياغان عمومى ياغمور ايچنده رسالهِٔ نور بركتنه خصوصى باقديغنه، قناعتمز گلييور. چونكه گوزيمزله ياغمور حادثهسنڭ، خصوصى بر شكلده خدمتِ قرآن و رسالهِٔ نوره باقديغنى ايكى صورتله گوردك.
برنجى صورت:رسالهِٔ نورڭ واسطهِٔ نشرى اولان استاديمزڭ جامعى سدّ ايديلدى. رسالهِٔ نورى يازاجق خارجدهكى طلبهلرينڭ ياننه گلمهلرى منع ايديلديگى هنگامده قوراقلق باشلادى. ياغموره إحتياجِ شديد اولدى. صوڭره ياغمور باشلادى، هر طرفده ياغدى. يالڭز قرهجه أحمد سلطاندن إعتبارًا، بر دائره ايچنده قالان بارلا منطقهسنه ياغمور گلمدى. استاديمز بوندن پك متأثّر اولارق دعا ايدييوردى. صوڭره ديدى كه: "قرآنڭ خدمتنه سد چكيلدى، بو كويدهكى مسجديمز قپاندى. بونده بر أثرِ عتاب وار كه، ياغمور گلمييور. اويله ايسه، مادام قرآنڭ عتابى وار. يٰس سورهسنى شفاعتجى ياپوب قرآنڭ فيضنى و بركتنى ايستهيهجگز."
استاديمز، مهاجر حافظ أحمد أفندىيه ديدى كه: "سن قرق بر يٰس شريف اوقو." مهاجر حافظ أحمد أفندى (رح) بر قامشه اوقودى. او قامشى صويه
— 103 —
قويديلر. داها ياغمور علامتى گورونمزكن، ايكندى نمازى وقتنده، استاديمز دائما إعتماد ايتديگى بر خاطرهسنه بناءً مهاجر حافظ أحمد أفندىيه (رح) سويلهدى كه: "يٰس شريفلر طلسمى آچدى، ياغمور گلهجك."
عين گيجهده أوّلجه ياغمهديغى بارلا دائرهسى ايچنه اويله ياغدى كه، استاديمزڭ اوطهسنڭ آلتندهكى چوبان أحمدڭ باغچهسندهكى ديوار ياغموردن ييقيلدى. حالبوكه قرهجه أحمد سلطانڭ آرقهسنده و دڭز كنارنده باليق آولامقله مشغول اولان شمعى ايله آرقداشلرى بر طامله ياغمور گورمديلر.
ايشته بو حادثه، قطعيًا دلالت ايدييور كه؛ او ياغمور، خدمتِ قرآن ايله مناسبتداردر. او رحمتِ عامّه ايچنده بر خصوصيت وار. سورهِٔ يٰس آناختار و شفاعتجى اولدى و ياغمور كافى مقدارده ياغدى.
ايكنجى صورت:قوراقلق زماننده، يگرمى اوتوز گون ايچنده ياغمور بارلايه ياغمهمشكن، يوقوش باشى چشمهسى ياپيلديغى بر زمانده منبعنه ياقين استاديمز و بز (يعنى، سليمان، مصطفى چاوش، أحمد چاوش، عبّاس محمد... فلان فلان) برابر جماعتله نماز قيلدق. تسبيحاتدن صوڭره دعا ايچون ألمزى قالديردق، استاديمز ياغمور دعاسى ايتدى. قرآنى شفاعتجى ياپدى. بردن او گونش آلتنده، هر بريمزڭ أللرينه يدى سكز طامله ياغمور دوشدى. ألمزى اينديردك، ياغمور كسيلدى. جملهمز بو حاله حيرت ايتدك. او وقته قدر يگرمى اوتوز گوندر ياغمور گلمهمشدى. يالڭز او ياغمور دعاسى آننده دعا ايدن هر أله، يدى سكز طامله دوشمهسى گوسترييور كه، بونده بر سرّ وار. استاديمز ديدى كه: "بو بر إشارتِ إلٰهيهدر. جنابِ حق معنًا دييور كه: بن دعايى قبول ايدييورم، فقط شيمدى ياغمور ويرمييورم." ديمك صوڭره سورهِٔ يٰس شفاعت ايدهجك. و نتهكيم ده اويله اولمشدر.
— 104 —
الحاصل:إسپارطهدهكى قارداشلريمزڭ عمومى رحمت ايچندهكى رسالهِٔ نورڭ بركتنه دائر دعوا ايتدكلرى خصوصيتى، شو ايكى قوّتلى دليل ايله تصديق ايدييورز.
شمعى (رح)، مصطفى چاوش (رح)،
بكر بك (رح)، سليمان (رح)،
مهاجر حافظ أحمد (رح)
٭ ٭ ٭
صداقتده مشهور اولان بارلالى سليمانڭ وظيفهِٔ صداقتنى تماميله ياپان إسپارطهلى سليمان رشدينڭ بر فقرهسيدر.
عزيز استادم!
قارداشلريمڭ يگرمى يدنجى مكتوبه گيرن فقرهلرينى، كندى فكريمه و حسّياتمه موافق بولديغمدن، اونلر بو نقطهِٔ نظردن كندى فقرهلرمدر دييه باشقه فقره يازمغه لزوم گورمدم. فقط بو آخرلرده رسالهِٔ نورڭ كرامتنه تماس ايدن بعض حادثهلر بنمله ده مناسبتدار اولارق وجوده گلديگندن، اوندن بر إخطار حكمنده ايدى كه، اونلر مناسبتيله بنم ده بر خصوصى فقرهم قارداشلريمڭ خصوصى فقرهلرى ايچنه گيرسين دييه او حادثهلردن بعض لطيف توافقاتى و بعض رؤياىِ صادقهيى و بر قاچ حادثهيى يازييورم.
— 105 —
بو رؤيالر، بربرينه ياقين و بر قاچ گون ظرفنده گورولمش و حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلام ايچنده بولونديغى جهتله، رؤياىِ صادقهدر. چونكه حديثجه ثابتدر كه، پيغمبر عليه الصلاة والسلام گورولن رؤياده شيطان او رؤيايه قاريشهمييور. بو رؤياىِ صادقهدن هر برى، (گرچه رؤيادر، دليل و حجّت اولاماز) فقط هر برينڭ عين مئالده إتّفاقلرى، بر مژده ويرييور و رسالهِٔ نورڭ مقبوليتنه و حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلامڭ دائرهِٔ رضاسنده بولونديغنه بزلره قناعت ويرييور. أزجمله:
برنجيسى:رسالهِٔ نور شاكردلرندن رضا گورويور: حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلام، جامعده حضرتِ أبو بكر الصديقه (رض) أمر ايدييور: "چيق خطبه اوقو." أبو بكر الصدّيق قوشارق منبرڭ أڭ يوقارى باصامغنه قدر چيقار، خطبه اوقور. خطبه ايچنده جماعته دير كه: "بو سويلهديگم حقيقتلرڭ ايضاحاتى يگرمى طوقوزنجى سوزدهدر."
ايكنجيسى:رسالهِٔ نورڭ شاكردلرندن عثمان نورى دييور كه: رؤيامده، شمائلِ شريفه موافق، غايت نورانى بر صورتده حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلامى اوطورديغى يره طايانمش بر وضعيتده گوردم. بو آنده بر صدا گلدى كه، حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلامڭ بر ياورى گلييور. قپولر بردن بره كندى كندينه آچيلدى. رسالهِٔ نور ناشرلرينڭ استادى اولان ذات ايچرىيه گيردى. حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلام، استاديمزه شفقتكارانه بر إلتفات گوسترهرك، طايانديغى وضعيتدن طوغرولدى. بن ده آغلايهرق اوياندم.
اوچنجيسى:رسالهِٔ نور شاكردلرينه كوشكنى تخصيص ايدن شكرى أفنديدر. رؤياده اوڭا دييورلر كه: "سنڭ او كوشكنه حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة
— 106 —
والسلام گلمش." او ده قوشارق گيدوب، حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلامى چوق نورانى و سرورلى بر حالده بولوب زيارت ايتمش.
دردنجيسى:رسالهِٔ نور شاكردلرندن نظمىدر. رؤياسنده اوڭا دييورلر كه: "رسالهِٔ نور شاكردلرى ايمانسز ئولمزلر، قبره ايمان ايله گيررلر."
بو رؤيالر حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلام ايله مناسبتدار اولمق جهتيله، او رؤيالر زماننده "معجزاتِ أحمديه رسالهسى" مناسبتيله لطيف و كوچك بر ايكى توافقڭ لطائفنى ذكر ايدهجگم. شويله كه:
رسالهِٔ نور أجزالرندن بر قاچ وجهله كرامتى گورولن، معجزاتِ أحمديهيه دائر اون طوقوزنجى مكتوبڭ تصحيحى زماننده، يدى معجزاتِ أحمديهيه (عصم) مظهر يدى چوجغڭ بحثنه گلديگى وقتده، مليحه إسمنده يدى ياشندهكى قيزم، اومولمدق بر وقتده خانهمدن چيقوب استاديمڭ اوطورديغى كوشكه گلدى، او يدى چوجق بحثنى معصومانه چوجقجهسنه ديڭلهمگه باشلادى. چاى ايچمهسنى چوق سَوْديگى حالده، كندينه ويريلدى، چوجقلرڭ بحثى بيتنجهيه قدر ايچمهدى.
او ساعتدن اون دقيقه أوّل، هم اون طوقوزنجى مكتوب، هم معراج رسالهسى آيرى آيرى تصحيح ايديلييوردى. اون طوقوزنجى مكتوبڭ يوز أللى صحيفهسى ايچنده بر تك صحيفهده قورو ديرگڭ آغلاماسندن بحث وار. معراج رسالهسنده آلتى يوز سطردن بر تك سطر اوندن بحث ايدر. مختلف طرزلرده، مختلف وقتده، مختلف آدملر، مختلف كتابلرده بردن بر تك سوزى سويلهدكلرينى بن ايشيتدم. او ده، قورو ديرگڭ آغلامهسى ايدى. هر برى ايكى كيشيدن عبارت ايكى قسم تصحيحجيلر، عين كلمه اوستندهدرلر، او كلمهيى سويلهيورلردى. بن حيرت ايله
— 107 —
ديدم: "ايكى طرف ده بر كلمهيى سويلهيورسڭز." صوڭره باقدق. معراجڭ تصحيحى عين كلمهيه گلديگى گبى، اون طوقوزنجى مكتوبڭ تصحيحى ده عين كلمه اوزرندهدر. بز حاضر اولانلر شبههمز قالمادى كه، يدى ياشنده مليحهنڭ يدى چوجق بحثنه توافقى و بو ايكى قسم مصحّحلرڭ عين كلمهده إتّفاقلرى، او معجزاتِ أحمديه بحثنڭ بر كرامتنڭ بر شعاعيدر.
ينه پيغمبر عليه الصلاة والسلامڭ مكتوبيله مناسبتدار اوچنجى بر توافق: ميلاسدن گلن و اورايه گوندريلن كتابلرڭ ليستهسنى بر سببه بناءً صاقلامق لازم گلمشدى. استادم، بو ليستهيى صاقلامق ايچون بڭا ويرديگنى بيلييورمش. بر گون او ليستهيه لزوم اولاجغنى دوشونهرك، بندن ايستيهجكدى. فقط ايستهمهمشدى. او گيجه قالقار، او ليستهيى سجّادهسنڭ ياننده گورور، حيرت ايدر. بو صاقلانديغى يردن چيقوب، ناصل بوراده بولونسون؟ صباحلين بندن صورويور. "بن گتيرمدم، خبرم يوق" ديدم. ذاتًا گيجه ياننه چيقمامشدم. بونده بر معنا وار. بز دوشوندك، عين گون ميلاسدن ليستهيه گوره كتاب ايستهمگه بر حق قزانمق ايچون، حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلامڭ، مصر عزيزى مُقَوْقِسه يازديغى مكتوب، أسكى مصرليلره عائد كتابلر ايچنده بولونهرق إستانبوله گوندريلمش. بو مكتوبڭ فوطوغرافله آلينان عيننڭ بر صورتى، او گيجهنڭ گوندوزنده بزه گلدى، او گيجهكى ليسته حادثهسنه توافق ايتدى. بونده شبههمز قالمادى كه، صاقلى اولان او ليستهنڭ كندى كندينه اوراده بولونماسى، بو مكتوبِ نبوينڭ گلمهسنه بر إستقبال و بر إشارت ايدى.
ايشته او گونلرده حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلام رؤياده رسالهِٔ نورله مناسبتدار گورولمهسى و مكتوب ده عين وقتده گلمهسى، او گونلرده تأليف ايديلن
— 108 —
خستهلره عائد يگرمى بش دواءِ معنويهيى بيان ايدن يگرمى بشنجى لمعه و إقتصاده عائد اون طوقوزنجى لمعه و اونلرڭ عقبنده إختيارلره عائد يگرمى آلتى رجايى بيان ايدن يگرمى آلتنجى لمعهنڭ تأليف زمانلرينه توافق ايتمهسى شبهه بيراقمييور كه؛ بو اوچ رساله، حضرتِ پيغمبر عليه الصلاة والسلامڭ مقبوليتنه مظهر اولمش.
ينه رسالهِٔ نورله مناسبتى تحقّق ايدن حادثهلردن بريسى ده شودر كه: رسالهِٔ نورڭ إسپارطهيه مدارِ بركت اولديغنى چوق أمارهلرله گوردك و گورويورز. أزجمله:
شكرى أفندى هم كندى كوشكنى، هم مرحوم قارداشى نورى أفندينڭ كوشكنى رسالهِٔ نورڭ درس و تأليفنه ويرديگى بر زمانده، اونڭ شهردهكى أوينه متّصل بيوك بر خاليچه بناسى آتش آلدى. بتون او بيوك بنا يانديغى حالده، شكرى أفندينڭ أوينه سرايت ايتمدى، حتّى يانان خاليچه بناسنڭ مشتملاتندن اولوب، خاليچه بناسى ايله شكرى أفندينڭ خانهسنه بتيشيك اولان أخشاب اودونلق دخى يانمادى. بو وضعيتى گورن هركس حيرت ايچنده قالدى. فقط رسالهِٔ نور ايله علاقهلرى اولانلرڭ شبههلرى قالمادى كه؛ شكرى أفندى رسالهِٔ نورڭ تأليفنه بو ايكى كوشكى ويرديگى ايچون، اونڭ بركتيله خارقه بر صورتده هم كندى خانهسى، هم مرحوم قارداشنڭ خانهسى او مدهش يانغيندن قورتولدى.
هم رسالهِٔ نور يازڭ ناصلكه بيوك بر ياغمور و رحمته سبب اولديغى دليللريله بيان ايديلوب، غوثِ گيلانىنڭ (قس) كرامتنه دائر رسالهده قيد ايديلن حادثه رسالهِٔ نورڭ بر كرامتى اولديغى گبى؛ بو سنهكى قيشده رسالهِٔ نورڭ مركزِ فعاليتى، بارلادن إسپارطهنڭ باغلرينه نقل ايديلمش ايدى. باغلرده صوغوق و فورطنه، شهردن چوق شدّتلى اولويوردى. بو شدّتلى قيشده رسالهِٔ نورڭ درسى تعطيل
— 109 —
اولمامق و ناشرى ده طايانهبيلمك ايچون، بر أثرِ رحمت اولارق بو سنهنڭ قيشى غايت معتدل گچدى. أوت هركس بيلييور كه، شيمدىيه قدر بويله معتدل و بعض گونلرى يازه بڭزر طرزده بر قيش، بو ياقين زمانلرده گورولمهمشدى. ايشته بوگون، يڭى مارت اون ايكى، أسكى شباط يگرمى يديدر. ستّهِٔ ثَوْر دينيلن فورطنهلى آلتى مشهور گونڭ اوچنجى گونى اولان بوگون، نَوْروز گونى گبى آچيقدر، گوزلدر. ناصلكه رسالهِٔ نورڭ بركتى يوزندن رحمتِ إلٰهيه ياز اورتهسنده بر بهار گتيرديگنى قناعت ويرهجك أمارهلر ايله گورمشدك؛ اويله ده بو قيش اورتهسنده رسالهِٔ نورڭ بركتى يوزندن بر گوز موسمى اولماسنه بر وسيله اولديغنه قناعت ايتدك.
هم رسالهِٔ نور أجزاسندن إقتصاد رسالهسنڭ تأليفنه چوق ياقين بر زمانده، استاديمڭ معيشتندهكى إقتصادى إفراط درجهسنه گيرمشدى. بن و خسرو و داها ديگر آرقداشلريمز بتون بيلييورز كه: استاديمز خسته اولماديغى حالده بتون رمضانده يديگى غدايى حساب ايتدك؛ بر تك فرنجه أكمگى، ياريم اوقّه كيسه يوغردى، يوز أللى درهم پرنج ايدى. بز تخمين ايتدك كه، يگرمى درت ساعتده اوچ خرما دانهسى قدر غدا ايله كلفتسز إداره ايتدى. فضلهيه إشتهاسى اولماديغى ايچون يمييوردى. بو حال، رمضاندن صوڭره اوڭا يازديريلاجق اولان إقتصاد رسالهسنڭ بركتنه و مباركيتنه و كرامتنه بر إشارت ايدى.
و بر ده رسالهِٔ نورڭ تقويهِٔ دين حقّنده خدمتنه إشارت ايدن بر ديگر حادثه شودر كه: إسپارطهنڭ مهمّ بر عالمنڭ، تقريبًا اوتوز قرق سنه أوّل يازديغى إستقباله دائر قصيدهسنڭ فقرهلرى، رسالهِٔ نوره تام توافق ايدييور و رسالهِٔ نورى گوسترييور. شويله كه:
— 110 —
اللّٰه رحمت ايتسين و قبرى پرنور اولسون، طوپال شكرى أفندى نامنده أهلِ قلب و إسپارطهنڭ بر مدارِ فخرى اولان ذاتڭ كرامتكارانه بوراجه مشهور بر شعرينى گوردم، گتيروب آرقداشلريمه گوستردم. ديدم: بو ذات بو ضلالتلى زمانمزدن بحث ايتديگى گبى، بر فقرهسى ده حربِ عموميدن بحث ايدييور گبى گورونويور. چونكه بو شعرنده دييور:
"آفرين چرخه كه، چاتديردى قودوزى قودوزه."
يعنى، بتون دنيا كافرلرينى بربرينه مسلّط ايتديردى. و ايكى سطر صوڭره ينه دييور:
"سُوقِ عصر ايچره بتون داد سِتَدْ، كفر ضلال
مشترى قالمادى، دين ايندى اوجوزدن اوجوزه."
يعنى او عصرڭ چارشوسنده آليش ويريش دينسزلك ألنده اولاجق، دينسزلك حكم ايدهجك، دين غايت اوجوزه دوشهجك و إسلامڭ شعائرى گيزلنهجك. صوڭره دييور:
"شكريا بيلمزم أسرارِ غيبدن امّا
يا ايلرى، يا گرى، تقريب ايدرم اوچ اوتوزه."
كندى تفسير ايدييور، يعنى اوتوز اوچه. شدّتلى قافيهسنى مراعات ايچون، اوتوز اوچ يرينه "اوچ اوتوز" ديمشدر. هم حربِ عمومىيه إشارت ايتديگى
— 111 —
فقرهسيله، "دينسزلك دستورلرى، قانونلرى، او عصر چارشوسنده حكم ايتديگى..." فقرهسنڭ اورتهسنده شويله دييور:
"ايريش أى عونِ شريعت (حاشيه-١): شريعت جفرله طوقوز يوز سكسان (٩٨٠) ايدر. رسالت النور دخى اَلنُّور دهكى لام أصلى لام اولسه جفرله طوقوز يوز يتمش سكز (٩٧٨) ايدوب ايكى فرقله توافق ايدر. ايريش أى محيى الدين! ألمِ ريشِ (حاشيه-٢): ريش: جريحه، ياره ديمكدر. جفا سينهدن ايريشدى ئوزه."
شيمدى بنم قناعتم گلييور كه، بو ذات، اوتوز اوچ سنهسندن صوڭره رسالهِٔ نورى إسپارطهنڭ إمدادينه چاغيرييور. "أى عونِ شريعت! أى محيى الدين يتيش!" دييور. يعنى وفاتندن تقريبًا اوتوز اوچ سنه صوڭره شريعته و دينڭ شعائرينه، إسپارطهيه يتيشهجك بر نورى چاغيرييور. جنابِ حق دعاسنى قبول ايتمش كه، وفاتندن اوتوز قرق سنه صوڭره رسالهِٔ نور او وظيفهيى گورمش.
طلبهڭز و خدمتكاريڭز
سليمان رشدى
٭ ٭ ٭
— 112 —
رسالهِٔ نورڭ مصادره حادثهسى مناسبتيله إسپارطه سليمانى رشدينڭ، أوّلكى فقرهسنه ذيل اولارق يازديغى بر فقرهسيدر.
رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ مركزى اولان شكرى أفندينڭ كوشكنڭ قومشوسى سكسان ياشنده محترم عليل عثمان چاوش نامنده بر ذات، رسالهِٔ نور ناشرلرينه هجوم زمانندن بر گون صوڭره رؤياسنده گورويور كه: گونش ايله قمر، برابر اولارق كوشكڭ ايچنه گيروب پارلايورلر.
ديگر بر رؤياده كچهجى مصطفى أفندينڭ حفيدى بكر ينه حادثهِٔ أليمهدن بر ايكى گون صوڭره گورويور كه: گونش قبله طرفندن چيقييور. شعاعاتى ايچنده گونش يوزنده رسالهِٔ نور ناشرينڭ صورتى تمثّل ايدوب، عينًا گونشڭ قُرْصنده گورونويور.
هم متديّن بر قادين، ينه حادثهدن صوڭره گورويور كه: سماواتدن مبارك كاغدلر ياغييور. صورويورلر: "بو نهدر؟" رؤياده ديمشلر: "رسالهِٔ نورڭ صحيفهلريدر." يعنى، تعبيرجه رسالهِٔ نور، قرآنڭ تفسيرى اولديغى جهتله، وحىِ سماوى اولان قرآنڭ سماوى و إلهامى بر تفسيريدر. هم ياغمور گبى، إنسانلره كثرتلى بر رحمتدر.
حادثهنڭ وقوعندن أوّل، رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ هر برى بر جسدڭ أعضالرى گبى، بر جهتده او جسده گلن مؤثّر بر عارضهيى بتون أعضانڭ حسّ ايتمهسى نوعندن؛ بو حادثهيى رسالهِٔ نورڭ درت شاكردى، وقوعندن بر ايكى گون أوّل
— 113 —
شويله گورديلر: اوچى، يعنى محمد زهدى، خليل روحى، محمد نيازى، رسالهِٔ نور ناشرلرينڭ استادينى وفات ايتمش گورويورلر كه؛ وفات ايسه تعبيرجه رسالهِٔ نورڭ تعطيلنى خبر ويرييور. دردنجيسى: فاضل بك گورويور كه: (حادثهدن بر گون أوّل) رافده كتابلرى قاريشديرر، بعض كتابلرى دوشورور. استاد بڭا حدّت ايدييور، بن ده دييورم: "رأفت دوشوردى." بردن خانهيه پوليسلر طولويورلر، هر شيئى آلييورلر.
هم بوندن يدى بچق آى أوّل رسالهِٔ نور ناشرلرينه گلن أليم پوليسخانهيه چاغيرمه مسئلهسنده رسالهِٔ نورڭ شاكردلرينڭ درت دانهسى (عين حادثهيى بر ايكيسى، يعنى رشدى ايله لطفى عينًا گورويورلر، ايكيسى ده آز بر تعبيرله) عين حادثهيى گورمهلرى و بو دفعهكى حادثهيى، ينه درت دانه شاكردلر عينًا گورمسى گوسترييور كه؛ رسالهِٔ نور شاكردلرى، بر جسدڭ أعضالرى گبيدرلر كه، رسالهِٔ نوره گلن حادثهيى، بر جسدڭ أعضالرى گبى حسّ ايدييورلر.
هم رسالهِٔ نور شاكردلرندن بكره او مصيبت گونندن بر گون أوّل برى ديمش: "استادڭ سنى چاغيرييور!" بر حسِّ قبل الوقوع ايله ايكنجى گون استادينڭ باشنه گلن و رحمتِ إلٰهيه ايله خفيف گچن مدهش مصيبتى، دشمنلرڭ پلانلرى درجهسنده بيوك، آغير حسّ ايتمش طرزنده، آغلايهرق غايت قورقاقلق و خلجان ايله قوشوب گلدى. او خلجان و آغلامهسنه هيچ سببِ ظاهرى يوقكن، ينه هيجاننى، آغلاماسنى تسكين ايدهمييوردى. ديمك رسالهِٔ نوره گلن مصيبت، شاكردلرينى كرامتكارانه ايقاظ ايدييوردى.
هم مصيبتڭ عين گوننده استاديمز گزمكدن دونركن، (خسرو و محمدڭ إخباريله) بردن بره سببسز أهلِ دنيايه قارشى حدّته باشلامش. يگرمى بش سنه
— 114 —
أوّل ديوانِ حربِ عُرفيده كندى إعدام قرارينى بكلركن، سببسز، قلبسز، رتبهلى ايكى آدم، محبوس اولديغى قوغوشه تحقير ايچون گلدكلرى زمان غايت عجيب بر صورتده سويلهديگى او حاله مخصوص مشهور بر شتمى اوچ دفعه ظالم و غرضكار أهلِ دنيايه قارشى صرف ايدييور. "بندن نه ايستهيورسڭز؟" دييه باغيرهرق تكرار ايدييور. صوڭره صوصويور. عين دقيقهده ضابطه، كوشكى باصمق ايچون يدى سكز پوليس كوشكڭ أطرافنه گيردكلرى زمانه توافق ايدييور.
مدارِ عبرت بر حادثه:رسالهِٔ نور ناشرلرينڭ تضييقى يوزندن آمرلرينڭ ياننده يوز بولمق نيّتيله رسالهِٔ نور ناشرلرينه ايليشنلرڭ عكسِ مقصديله طوقات ييدكلرينڭ يوز حادثهدن بر حادثهسى شودر كه:
سببسز، صِرف بعض غرضكارلرڭ كيفى ايچون رسالهِٔ نور ناشرلرينه بر قولپ طاقوب محكمهلرده سورونديرمك و بلكه محو ايتمك ايچون صورةً كندينى دوست گوستروب غايت خائنانه بر رياكارلقله دائرهمزه صوقولوب، بر طاقم يالانلرله آمرلرينى إغفال ايدوب رسالهِٔ نور ناشرلرينه مدهش ضربه گلمهسنه وسيله اولان بر آدم؛ توجّه و مقام قزانمق دگل، بِالعكس اويله بر طوقات يدى كه، دنياده قالدقجه وجدانى وارسه وجدان عذابى چكديرهجك. هم او قولاى وظيفهسندن مشكل بر وظيفهيه تحويل ايتديلر و هم ده اوڭا يالانجى نظريله باقديلر. و هم نفرتِ عامّهيى قزاندى. و هم تحرّى حادثهسندن ايكى گون صوڭره بر إختيار آدمى خانهسندن چيقاروب يولده گتيرركن، او إختيار ذات فجئةً وفات ايدوب هم مسؤليتِ مادّيهيه و معنويهيه معروض قالمشدر.
أوت، رسالهِٔ نوره هجوم ايدنلر، وقتيله كفننى بويننه طاقينمالى و رذالته بورونملى و معنوى جهنّمه دنياده گيرمگى گوزه آلمالى.
— 115 —
هم او مصيبت حادثهسندن ايكى گون أوّل، رسالهِٔ نور شاكردلرندن اولميان و هيچ بزمله ذهنًا مشغول اولميان برى رؤياده گورويور كه: إسپارطهنڭ آلتندهكى اوواده چوق اورمانلر بولونويور. قوّتلى بر سيل گلييور، بو اورمانڭ چوق آغاجلرينى دويرييور. بردن بره بر زلزلهِٔ أرض اولويور، رسالهِٔ نور ناشرى، ألبسهسيله هيبتلى بر صورتده ير ياريلوب چيقييور.
(حاشيه): ديمك بو گچن سنهكى زلزله يعنى إزمير زلزلهسى، رسالهِٔ نورڭ ديريلمهسنه و ميدانه چيقماسنه بر أمارهدر و او رؤيايى تعبير ايدييور. أوت او زلزلهدن أوّل رسالهِٔ نور دفن اولونمش گبى غايت گيزلى پرده آلتنده إنتشار ايدييوردى. زلزله باشلادقدن صوڭره أسكى ألبسهِٔ فاخرهسيله ميدانِ ظهوره چيقدى.
او ده قورقوسندن اويانييور. ايكى گون صوڭره رسالهِٔ نورى تعطيل و معنًا طوپراغه دفن ايتمك نيّتيله كُرهِٔ أرضى تيترهتهجك درجهده بر خطا ايله، رسالهِٔ نورڭ أجزالرينى أوراقِ مضرّه نوعندن تحرّى ايدوب، طوپلايوب مركزِ حكومته، تا داخليه وكالتنه گوندرر. هيچ بر دائره قانونجه موجبِ مؤاخذه و مسئوليت بر شى رسالهِٔ نورده بولامديغندن، او معنوى زلزله ايچنده ئولديردك، دفن ايتدك ظن ايتدكلرى رسالهِٔ نور ديريلوب، ير ياريلوب ميدانه چيقديغى گبى؛ ينه او رؤيا إشارت ايدييور كه، بر زلزلهِٔ عظيمه و بر سيل ايچنده رسالهِٔ نور بو وطن و ملّته بر خلاصكار، بر منجى صورتنده مصيبتزدهلرڭ إمدادينه يتيشهجك.
رسالهِٔ نور شاكردلرندن
(ييلديرم) سليمان رشدى
٭ ٭ ٭
— 116 —
خسرو، رشدى قارداشلريمزڭ فقرهلرينه كوچك بر حاشيهدر.
حاشيه:أميرطاغنده ياغمورسزلق زماننده استاديمه آرا صيره بنمله خدمت ايدن محمد، على، إسماعيل و بن استاديمزدن ياغمور دعاسنى كويليلرڭ رجاسيله ايستدك. استادم بزلرى معصوم چوجقلر دييوب خاطريمزى قيرمامق ايچون سوز ويردى. هم ديدى: بويله مصيبتِ عامّهدن خصوصى دعا مقابل گلهمييور. بونڭ چارهسى رسالهِٔ نورى سربست بيراقوب اوقوسونلر كه؛ بو بلايى دفعه وسيله اولور. ايكنديدن صوڭره جامعه گيتديگى وقت هيچ بر بلوط يوقدى، بزم رجامز خاطرينه گلدى. حزب النوريهنڭ ايكنجى مرتبهسندهكى
لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ الَّذِى دَلَّ عَلٰى وُجُوبِ وُجُودِهِ فِى وَحْدَتِهِ وَ عَلٰى غَايَةِ وُسْعَةِ رَحْمَتِهِ فِى سُرْعَةِ فَعَّالِيَّةِ قُدْرَتِهِ الْجَوُّ الشَّاهِدُ بِكَلِمَاتِ السَّحَابِ وَالرِّيَاحِ وَالرُّعُودِ وَالْبُرُوقِ وَالْاَمْطَارِ
اوقوركن وَيُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ آيتنى اوقودى. عين كلمهده ايكى آيدن بَرى ايشيتمديگى قوّتلى رعد صداسى اولان گوك گورولتيسى باشلادى. او كلمهدن بر مقدار صوڭره، ياغمور علامتى يوقكن، بزه ويرديگى سوز ايچون اَللّٰهُمَّ اَسْقِنَا غَيْثًا مُغِيثًا ديديگى عين كلمهده، ياغمورڭ سسلرينى ايشيتدى.
(حاشيه): گوزل بر توافقدر كه؛ استاديمز بو يازديغمزى، ايچنده إسمى گچن إسماعيله، بڭا تكرار ايدركن اَللّٰهُمَّ اَسْقِنَا غَيْثًا مُغِيثًا كلمهسنى اوقوركن، عين جامعدهكى گبى ياغمور شدّتلى سس ويرهرك گلديگنى گوردك. استاديمز او گون فضله ياغمور دعاسنى ايتديگنى آڭلادق.
جيلان، إسماعيل
صوڭره صباحلين بڭا، "كيمسهيه سويلهمه" دييه حكايه ايتدى.
— 117 —
بن ده ديدم: عينًا گوك گورولتيسندن ياريم دقيقه أوّل حزبِ نوريهنڭ او مقامڭ ترجمهسنى حجّة اللّٰه البالغهده بابامله برابر خانهمزده اوقوركن، بلوطلرڭ اوردو گبى طوپلانماسى، رعدڭ باغيرماسى كلمهسنده جامعدهكى استاديمڭ عين كلمهسنه توافقى و مَلكِ رعدڭ باغيرماسنه تام تطابقى بزه قناعت ويردى كه؛ رسالهِٔ نورله ياغمور علاقهداردر. اوقونماسنه، يازيلماسنه مانعهلر اولديغى زمان قوراقلق باشلار. و إنتشارى رحمت اولديغى ايچون، رحمتڭ گلمهسنه وسيله اولديغنه ايناندق. هم إسپارطهدهكى قارداشلريمزڭ فقرهلرينى تصديق ايتدك.
أوت گچن قيشڭ باشنده بوراده رسالهِٔ نور سربست اوقونديغى ايچون ياز گبى گچدى. نه وقت رسالهِٔ نوره ايليشديلر، بردن گورولمهمش بر قيش باشلادى. بو ايكى آيدر بتون بتون تضييق نتيجهسنده بو قوراقلق باشلادى. ديمك رسالهِٔ نور عينِ رحمتدر.
محمد، جيلان
بارلادهكى قارداشلريمزڭ ديدكلرى گبى، قوراقلق رسالهِٔ نورڭ تعطيليله مناسبتدار اولديغنى تصديق ايدييورز. چونكه ايكى آيدن بَرى، تحرّى ايله اوقومقدن منع ايديلدى. قوراقلق ده باشلادى. بوگونلرده بن بابامله برابر درت بش قارداشلريمز، رسالهِٔ نورى يازمغه باشلاديغى حالده ياغمور داها گلمهدن، آنقرهيه گيدن إستدعانڭ تأثيرى اولارق ايكى مأمور استاديمڭ بر درجه خاطرينى آلمق ايچون ياننه گلديلر. مادام إعاشهيى قبول ايتمييورسڭ، هيچ اولمازسه أو كراسى ايچون باقى قالان سنڭ خرجِ راهندن قرق بانقنوطى قبول ايت ديديلر. هم ده إصرار ايتديلر. استادم ده او گون يوز طقسان غروش بر خيره صرف ايتديگى مناسبتيله، يعنى بڭا كيسه يوغردى ييمديگى ايچون هايدى جيلان سن بو
— 118 —
مدرسهنڭ طلبهسيسڭ تبرّك اولارق بونى ييهجكسڭز. ايكى اوچ ساعت صوڭره اميدڭ خلافنده او قرق بانقنوط إصرار ايله ويريلمسى، ديمك بو يوغردڭ خيرى بره اون دگل يگرمىيه چيقدى دييه او خاطره ايچون قبول ايتدى. او ايكى مأمور گيتدكدن درت بش ساعت صوڭره استادم جامعه گيتدى. عين دعايى اَللّٰهُمَّ اَسْقِنَا غَيْثًا مُغِيثًا اوقوركن بش دقيقه فاصله ايله عينًا او ايكى دفعهكى گبى گورولتولى ياغمورڭ طاتلى شيريلتيلرى فضلهجه باشلادى. ديمك تضييق قوراقلغه و تطييب ايسه رحمته وسيلهدر.
محمد، جيلان
٭ ٭ ٭