— 200 —
مكتوباتڭ اوچنجى قسمى
(خسروڭ بر فقرهسيدر)
سَوْگيلى استادم!
"مرقات السنّه و ترياقِ مرض البدعة" إسمنه حقيقةً أليق اولان اوتوز برنجى مكتوبڭ اون برنجى لمعهسنى قارداشلرمله و دوستلرمله دفعاتله اوقودم. غايت عظيم بر تبشيراتِ پيغمبرى ايله باشلايان بو رسالهنڭ، اون بر نكتهسندن هر بر نكتهسى باشقه بر حُسن و باشقه بر لطافتده يازيلمقله برابر؛ إتّباعِ سنّتڭ مادّى و معنوى فوائدى تعداد ايديليركن، عقله آچيلان قپولردن ايچرىيه گيرييور. هر قپونڭ ايچريسنده بولونان قپولر و پنجرهلردن باقهرق، گورديگى حقيقتلر قارشيسنده حيران اولويور. گوسترديگى دليللر ايله معترضلرڭ إعتراضلرينه مكمّل و منتظم جوابلر ويرمكله مقابله ايدييور. أهلِ شوقه، "بنم گوسترديگم قپولردن گيرسهڭز، مشكلاتسز أبدى بر سعادته قاووشمش اولاجقسڭز" دييهرك إتّباعِ سنّتى، هر بر مسلمانه، حياتنده دستور إتّخاذ ايتمسنى توصيه ايدييور. طلبهلرينه، آڭلايهبيلهجكلرى بر طرزده أمرِ عظيم اولان درسنى تقرير ايدركن، "بن ظاهرده اون بش اون آلتى صحيفهدن عبارت كوچك بر رسالهيم. فقط حقيقتده نشر ايتديگم نورله، چوق بيوك دڭزلرى گچهجك بر عظمتده و چوق بيوك ييلديزلرڭ نورلرينى ستر ايدهجك قدرتدهيم. بختيار اول كيمسهدر كه، بنى حافظهسنده نقش ايدهرك، بنمله عامل اولور." دييهرك بليغ و چوق يوكسك و نهايت درجهده لطيف سوزلريله بزلرى إرشاد ايدييور.
بو حقائقى گوسترن بو رسالهدن، گوجم يتسه ده يوز دانه، ايكى يوز دانه يازهبيلسهم. هيهات! أليم قيصه، سعيم محدود، عجزم هر بر أمرِ خيرى آرزومه قدر
— 201 —
ايفايه مانع. بو قدر آرزويه رغمًا يازهبيلديگم بر نسخهسنى تقديم ايتمش بولونويورم. حسنِ قبول بيورلورسه بنم ايچون نه بيوك سعادتدر.
أحمدِ بدوى حضرتلرينڭ كرامتكارانه حركتيله، سماوات و أرضڭ طبقاتندن بحث ايدن اون ايكنجى لمعهيى اوچ درت دفعه اوقودم.
سَوْگيلى استادم! رزقه محتاج هر بر ذىحياتڭ رزقى، رزّاقِ حقيقى طرفندن تعهّد آلتنه آلينديغى و رزق آنجق منعمِ حقيقينڭ يدِ قدرتنده بولونديغى، او قدر گوزل بر اُسلوب ايله تعريف بيورلييور كه و طلبهلرينه او قدر شيرين و عالى بر درس ويرييور كه؛ عقل أگريلگه، نفس إعتراضه، قلب إنكاره صاپهجق هيچ بر يول بولامييور. ظفرى قزانان اوردولر گبى إنسانڭ بتون قواسنه، "أى قيمتدار رسالهلر و أى نورانى فيّاض سوزلر، ميدان سزڭدر! سزه تسليم اولمشز! بشريته و بتون مكوّناته حكمران اولان خالقِ عظيمڭ حق سوزلريله بزلره طريقِ هدايتى و إستقامتى گوسترييورسڭز!" ديديرتييور. بِالخاصّه أرض و سماواتڭ يديشر طبقه اولديغنه دائر آياتِ عظيمهنڭ كلّى و عمومى و شموللى معانيسنڭ طاتلى و لذّتلى و شيرين حقائقنى اوقوركن، إنسانڭ حسّياتنه قلمى ترجمان اولابيلسه ده، بو رسالهلره مقابله ايدهبيلسه... هيهات!
هر طرفنى آڭلايهبيلمك إمكانى اولمامقله برابر، (بو قسمده) أرضڭ يدى إقليمى و بربرينه متّصل يدى طبقهسى و بو طبقهلردهكى نورانى مخلوقاتڭ مرور و عبورينه هيچ بر شيئڭ مانع اولمامسى حالاتى؛ و ألكتريق و ضيا و حرارتى ناقل و كائناتى باشدن باشه إستيلا ايدن مادّهِٔ أثيريهدن باشلايهرق سماواتڭ يدى طبقهسنڭ قبول ايديلمسنه هيچ بر مانع اولاميهجغى فنًّا، عقلًا و حكمةً مختلف دلائل ايله إثبات ايديلمسى و أڭ صوڭنده سماواتڭ يدى طبقه و أرضڭ يدى قات اولديغى حقّنده قرآنِ حكيمڭ إفاداتنڭ تصديق ايديلشى، عقل و قلب شبهاته آتيلاجق يول بولامامسى، رسالهلرڭ بيوكلكلرينه خاص بر كرامتِ كبرا اولديغنى گوسترييور. بويله عظيم حقيقتِ قرآنيهيى گورهمهين فيلسوفلرڭ و قوزموغرافياجيلرڭ قولاقلرى چينلاسين!
— 202 —
أوت سَوْگيلى، قيمتدار استادم! بو نورلى مِثلسز أثرلر، إنسانڭ شبهاتنى إزاله ايتديگنه و شبههلرى دعوت ايدهجك قراڭلق بر نقطه بيراقماديغنه قطعى بر قناعتله ايمان ايتديگم گبى، تماس ايتديگم قارداشلرمدن و مطالعهسنده بولونان ذواتدن، قناعتمڭ عمومًا تصديق ايديلديگنى ايشيتديگم آنلر، هر طرفمى مسرّت قاپلاديغنى حسّ ايدييورم.
أى سَوْگيلى استادم، هر خصوصده سزه ياپيلاجق دعا ايچون كلمات بولامييورم. ذاتِ ذو الجمال بو قدر گوزللكلره، خزينهِٔ رحمتندن بيڭلر گوزللكلرى سزه إحسان ايتمكله مقابله بيورسون. آمين!
أحمد خسرو
٭ ٭ ٭
(صبرى أفندينڭ بر فقرهسيدر)
أيّها الاستاد!
كلام اللّٰه العزيز المنّان اولان حضرتِ قرآن، شعائرِ إسلاميهنڭ خادملرينى جناحِ حمايه و رأفتنه آلارق، (بو دفعهكى حادثهِٔ أليمهده) بر سنهدن بَرى ملحدلرڭ چويردكلرى پلانلرينى عقيم بيراقوب، ظاهرًا اوچ قارداشمزى برائت و معنًا ميليونلر مؤمن موحّدينڭ زمرهسنه نشانهِٔ برائتنى بخش و ملحدلره أبديت و أزليتى إظهار ايله كندينى مدافعه و خادملرينى محافظه و حمايه ايتديگنى و ايدهجگنى گوسترمكله، قرآن خادملرينڭ قلوبى بهجت و سروره مستغرق اولارق، ايلرلهمك ايستدكلرى خالصانه أمل و غايهلرنده آديملرينى داها زياده اوزاتمغه و دائرهلرينى داها زياده توسيعه باشلامشلردر.
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
عزيز استادم! جنابِ كبريانڭ محضا بر لطف و نهايتسز بر كرم و إحسانى اولارق نورلر كلّياتى، بو عبدِ پرقصور گبى نيجه غافللره إحسان بيورولارق، سوركلى ياغمورلرڭ أرض اوزرنده تطهيرات ياپديغى گبى؛ نورلر محلّهسنده شو عصرِ ضلالت و دورِ بدعتده
— 203 —
چركابِ حياتِ مادّيه باتاقلغنه باتان بو عاجز قوله، "ضررڭ نرهسندن دونسهڭ كاردر" درسِ ايقاظنى ويرهرك حمدًا ثمّ حمدًا ظلمت واديسندن چيقارهرق شاهقهِٔ نوره يتيشديرمشدى.
هر ناصلسه بر سنه أوّل "أى صبرى! بلكه حبِّ جاهه ميل ايدرسڭ، اولور كه او جهتده بر آرزو اويانديرر. گل او بدبختلرڭ بولانيق حوضجغنه بر داها طال، چيق." دينيلدى. الحمد ِللّٰه سلامت چيقدم. بوندن خلاصم نظرِ فقيرانهمده پك أهمّيتلى بر قورتولوشدر.
طلبهڭز صبرى
٭ ٭ ٭
(عثمان نورينڭ بر فقرهسيدر)
كتابلرڭ أڭ بيوگيسڭ كلامِ قديم،
حق قانونلرڭ آناسيسڭ قرآنِ عظيم،
قدسى تاريخلرڭ نور باباسيسڭ كلامِ قديم،
سن دينمزڭ بكجيسيسڭ قرآنِ عظيم.
درت إلٰهى كتابڭ آناسى، يالڭز سنسڭ،
إفتخار ايدر سنڭله بتون دينِ إسلام،
سنسز ياشامق ايستهين قلبلر گبرسين،
سن حقيقتڭ ايلك و صوڭ گونشيسڭ.
هر وارلغڭ اوستنده، سونميهجك گونشسڭ،
بتون گيزلى و آشكارڭ مفتاحى سنسڭ،
سنى طانيميان و تابع اولميان، هر يرده
صاحبنڭ غضبنه اوغراسين، گبرسين.
— 204 —
حكمڭ محقّق قيامته قدر باقيدر،
سڭا اينانميانلر عادى، ذليل، كافردر،
سن هر وارلغڭ اوستنده طوغان گونشسڭ،
سنى ايستهميهنلر دنياده جهنّمه گوچسون.
حاشا! سنى بگنمهين و ياڭليش ديينلرڭ،
ديللرى كسيلسين، يره باتسين.
سڭا خور باقمق ايستهينلرى، اللّٰه قهر ايتسين،
سن حقيقتڭ ايلك و صوڭ گونشيسڭ.
عثمان نورى
٭ ٭ ٭
(حافظ علىنڭ بر فقرهسيدر)
عزيز استادم!اوتوز برنجى مكتوبڭ اون اوچنجى لمعهسى، "حكمت الإستعاذه" نامِ عالىيى طاشييان بر پارچهِٔ نورى آلدم. الحمد ِللّٰه إستنساخه موفّق اولدم. جنابِ حق خزينهِٔ بىنهايهسندن أمثالِ سائرهسنى إحسان بيورسون. آمين بِحُرْمَةِ سيّد المرسلين.
استادم أفنديم! بو عظيم حقيقتى طاشييان رساله، فقير طلبهڭزده پك عظيم تأثيرات ياپارق، دماغم و بتون طويغو و حاسّهلرم، او عظيم حقائق اوزرينه سرپيلهرك، طوپلانماز بر حاله گلديلر. گوندوزده گونشڭ ضياسى قارشيسنده قالان ييلديز بوجگى گبى، گرك گونشڭ تعريفنى و گركسه كندى شوقيله دائرهِٔ محيطنده بولونانلرى تعريف ايدهمديگى گبى؛ فقير، عين حال كسب ايتدم.
أوّلا:بو رساله، ديگر توحيده دائر بيوك رسالهلرڭ بر بيوك قارداشى اولابيلير. زيرا ناصل كه اوبر كتلهِٔ نور، جنابِ حقّڭ عالمِ كبيرده جلوهِٔ جمال و كمال و أسماءِ حسنىسنى پك ظاهر بر طرزده أعمٰى اولانلره ده گوسترديلر. عينًا بو پارچهِٔ نور، عالمِ أصغر اولان و أسماءِ حسنىيه آيينه اولان و خلقتِ دنيانڭ روحى مثابهسندهكى بشرڭ،
— 205 —
كمال و سقوطنه، أبديت و عدمنه سبب اولان أڭ بيوك وسيله و دسيسهلرى، پك يقينًا كشف ايدوب گوسترييورلر.
ثانيًا:بو حقيقتلرى دوشونوركن قلبمه شويله گلدى كه؛ ناصل كه "هُدْهُدِ سليمانى، زمينڭ صويى مجهول اولان يرلرنده حفرياتسز صويى بولمغه وسيله ايدى" دييورلر. عينًا بو رساله، هُدْهُدِ سليمانى طرزنده، عالمِ أصغر اولان إنسانڭ أضدادلردن متشكّل جسمِ وجودنده نورِ ايمان ياتاغى اولان قلبى، بِعَيْنِهِ گوسترييور. زمين يوزنده ضررلى و ضررسز اوتلرى تشخيص ايدن كيمياگرڭ آبِ حيات بولديغى گبى، بيڭده بر حقيقتنى آنجق گورهبيلديگمى آڭلاديغم بو أثرِ عالى، بتون أهلِ ايمان و ذىشعوره، منبعِ حقيقيسى اولان قرآنِ حكيم گبى، نورلرى ايله آبِ حياتى سرپييور.
حافظ على (رح)
٭ ٭ ٭
(أحمد خسروڭ بر فقرهسيدر)
استادم أفنديم!
بر هفته أوّل "حكمت الإستعاذه" إسملى رسالهنڭ بر قسمنى و بر قاچ گون أوّل ده ديگر قسميله، اون دردنجى لمعهنڭ برنجى مقامنى آلدم. "حكمت الإستعاذه"نڭ برنجى قسمنى متعدّد دفعهلر قارداشلرمله اوقودم.
أى سَوْگيلى استادم! بو قيمتدار رساله ايله مجاهد طلبهلريڭزه اويله گوزل بر علاج تقديم ايدييورسڭز كه، بو علاجلرله معنوى يارهلريمزى او قدر گوزل و چابوق تداوى ايدييورسڭز كه؛ او پك مدهش يارهلريمز بر آنده إلتيام بولويور، إضطرابلريمز او آنده زائل اولويور؛ قلبلريمز سراپا سُرور ايله طولويور. ربِّ كريممزه قارشى طاشيمقده اولديغمز محبّتمز تزايد ايدييور. و خالقِ رحيمه قارشى اولان آدابمزه بيله خلل گلميهجگنى اوقودقجه، وظيفهدهكى شوق و غيرتمزى آرتيرييور.
— 206 —
أوت عزيز استادم! أكثر زمانلر إنس و جنّ شيطانلرينڭ هجوملرندن و تربيه ايدهمديگم عاصى نفسمدن گلن بر طاقم خواطرِ شيطانيهدن قورتولمق ايچون، پك چوق چابالاديغم زمانلرم اولويوردى. قلب، بو گبى حالتدن قورتولمق ايچون إنزوا آراركن، نقشى قهرمانلرينڭ "تركِ دنيا، تركِ عقبا، تركِ هستى، تركِ ترك" دييه اولان أساساتى دماغمه ايليشييوردى. فقط بو سوزه جواب ويرن عزيز استاديمڭ بيانى آراسنده، "إنسان بر قلبدن عبارت اولسه ايدى، بو سوز طوغرى اولابيليردى. حالبوكه إنسانده، قلبدن باشقه عقل، روح، سرّ، نفس گبى موجود اولان لطائف و حاسّهلرى، كنديلرينه مخصوص وظائفه سَوق ايدهرك زنگين بر دائرهده، قلبڭ قومانداسى آلتنده ايفاىِ عبوديتى" توصيه بيورولويور. گونش گبى بويله حقيقتلرى إظهار ايدن بويله نورلى دستورلر طلبهلرنده أساس اولديغى ايچون، سالف العرض خواطره چاره آرايوردم.
طلبهلرينڭ هر آن إحتياجلرينى دوشونوب چارهلر آرايان، علاجلر حاضرلايان، إحضاراتنى زحمتسز اولارق طلبهلرينه إستعمال ايتديرن، مقابلنده هيچ بر شى ايستهميهرك منّت و مدحڭ جنابِ حقّه ياپيلماسنى أمر ايدن سَوْگيلى استادم! سزه أوّلدن بَرى "لقمان" نظريله باقمقدهيم. أوت حقيقةً بر لقمانسڭز. لقمان حكيم گبى، قلبى آرزولريمزى ايشيدهرك بو رسالهلر ايله معالجه اوزاتييورسڭز. بديع اولان جنابِ حقّڭ بدايعى ايچنده، كماليله هر جهتده درجهِٔ نهايهيه واصل اولان بديع كلامندن، بديع بر قولى ايله إحسان ايتديگى بو بدايعى مدح ايدهبيلمك، إنطاقِ بِالحق اولمادقجه ألبته إمكانسزدر. بو واديده نه قدر سوز سويلنيلسه ينه آزدر.
سَوْگيلى استادم، هر هانگى بر رسالهيى آچوب اوقويهجق اولسهم، حصّهم قدر درسمى آلييورم. حالبوكه أوّلجه بو رسالهلرى تمامًا يازديغم ايچون، اوقومغه پك آز وقت بولابيلييوردم و الآن ده اويلهيم. أوّلجه اوقوديغم زمانلر إستفادهم آز اولويوردى. شيمدى ايسه، نورلرڭ حقيقتلرينى گوردكجه منّت و شكرم تزايد ايدييور، قلبم نورلر ايله طولويور، روحم نورلرله إستراحت ايدييور، لطائفم بو نورلر ايله حصّهلرى قدر فيضياب اولويور. و ينه جنابِ حقدن اُميد ايدييورم كه، حصّهم و إستفادهم، گون گچدكجه چوغالاجقدر و نصيبم آرتهجقدر.
— 207 —
بو حادثات گوسترييور كه، بديع آثارڭ بيوك بر خاصيتى و بر كرامتيدر كه، طلبهلرينى باشقه أللره ويرمييور و نورلانديرمق ايچون باشقه قپولره بوين بوكديرمييور. آغلايان قلبلريمزه تسلّيلر ويرييور. ايمانلريمزى تقويه ايدييور. لقاءِ إلٰهىيى إشتياقله ايستهتييور و صوڭنده ده، "يا ربّ! سن استاديمزدن خوشنود اولاجغى طرزده راضى اول!" ندالرينى، لسانًا و قلبًا سويلتديرييور.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
طلبهڭز
أحمد خسرو
٭ ٭ ٭
(صبرينڭ بر فقرهسيدر)
أيّها الاستاد!
أيّامِ بهارڭ هر بر گوننڭ، برر لطافت و طراوتِ بىمثالى و عجيب تبدّلى؛ فاطرِ أقدس حضرتلرينڭ نهايتسز قدرت و عظمتنى إرائه أيلديگى گبى، درياىِ نورڭ ده بىنظير و حيرتبخش بر بهارى؛ منهاجلر، مرقاتلر، إستعاذهلر و أمثالى لطيف، شيرين، نورانى أزهار و أثمارِ بىنهايهلرى، أهلِ ايمان و توحيده تازه حيات بخش ايدييورلر. بو نورلر اويله معنوى غدالر كه، هركسى، هر آن طويورمغه كافى و بو ألماسلر اويله قيمتدار برر ردالردر كه، هركسى هر زمان ايصيتمغه وافيدر.
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
عزيز بيوك استادم! بو رسالهلرى اوقودقجه روحم گللر گبى آچيلييور، حياتِ فانيهدن گلن آلام و مشقّتى قالديروب آتييور. يرينه، قناعت گبى بر كنزِ مخفىيى إدّخار ايدييور. و دييورم: "أى روح! شيمدىيه قدر معنوى طلب و آرزولرينى تأمين ايدن نور فابريقهسنڭ ألماس و جوهرلرندن هر بررلرينڭ آيرى آيرى قيمت و ظرافتلرينى گورونجه، بوندن داها قيمتدار بر أثر اولاماز دييوب، سن حالًا، بن قالًا حكم ايدييوردق. أنوارِ قرآنيه و رشحاتِ فرقانيه و لمعاتِ بقائيهنڭ ايشته نهايتى يوقمش.
— 208 —
الحمد ِللّٰه حقائقِ قرآنيهدن يومًا فَيَوْمًا نصيبهدار اولويورز و اولاجغز إن شاء اللّٰه. همان جنابِ كبريا شو أنهارِ كوثرى، حياتِ باقيه خرمانى اولان محشره قدر آقيتسين، آمين.
استادم أفنديم، بوگون حركاتِ ماضيهم ايله أحوالِ حاضرهمى مقايسه جهتى إخطار ايديلدى. على قدر الإستطاعه تدقيق ايتدم. نتيجهده أحوالِ حاضرهمى "حمدًا ثمّ حمدًا" ثقلت جهتنده پك خفيف و قيمت خصوصنده پك آغير بولدم. حركاتِ سابقهم ايسه بونڭ خلافنهدر. الحمد ِللّٰه جنابِ فيّاضِ حقيقى، عاجز، فقير، محتاج قوللرندن رحمتِ ربّانيهسنى أسيرگهمدى.
"آرمود پيش آغزيمه دوش" قبيلندن هر نوع مالزمهِٔ جرّاحيهِٔ روحيهيى، حاذق بر اوپراتورله برابر إحسان بيوردى. أگر بزلر، بو عملياتى گورمسه ايدك و بو نورلى و ذوقلى، شوقلى إحرامه گيرمهسه ايدك، حبِّ جاه يوزندن عجبا هانگى بدعتدن گرى طورهجقدق.
ايشته لَا يُعَدّ وَ لَا يُحْصٰى نورلرڭ بىپايان فيوضاتى، زمرهِٔ موحّدينى مديونِ شكران بيراقمشدر. "الحمد ِللّٰهِ ربّ العالمين"
همان جنابِ حق جمله اُمّتِ محمّدى (عصم) أنوارِ قرآنيهدن مستفيد و حقيقى موحّدين صنفنه إلحاق و شيمدىيه قدر غفلتله گچيرديگمز زمانلردن، دفترِ أعمالمزه يازيلان سيّئاتمزى، رحمتيله عفو بيورسون، آمين.
خلوصئِ ثانى
صبرى
٭ ٭ ٭
(ذكائينڭ بر فقرهسيدر)
استادم!
بر ميدانِ مجادله و إمتحان اولان شو دنيانڭ هر كوشهسنده بشره درسِ عبرت اولاجق بر حادثه، بر نمونه أكسيك دگل. هر يرده مختلف المزاج إنسانلرده آيرى آيرى
— 209 —
تمايلاتِ قلبيه بولونويور. حادثاتِ دنيويه ايچنده، أڭ أليم اولان شيئڭ، مسلكِ اُخرويه و دينيه پردهسى آلتنده وحشت و حيوانيت روحلريله قارشيلاشمق اولديغنى تجربهلرم و مشاهدهلرم بڭا اوگرتييور.
أوت أهلِ ايمان ايچون موجبِ تأثّر شيلر، كنديسنى إصلاحِ حاله إرجاع ايتمك اوزره، عبوديتله خالقنه يالواريركن، بر ملحدڭ اويصال بر مخلوق گبى صوقولارق، بر قاچ زمان حيلهلى أطوار گوستردكدن صوڭره، روحنڭ چركينلگى ايله قارشيسندهكينه هجوم ايدهرك، كندينه اونى بڭزتمك ايستهملرينى و حتّى قارشيسندهكى مؤمن حقّنده، سوءِ ظن و سوءِ تفهّمه دوشديگنى گورمكدر.
آه استادم، نه واردى، إنسانلر يا گورونديگى گبى اولسه، ياخود اولديغى گبى گورونسهلردى. أهلِ إرشاد، أحكامِ قرآنيهيى تبليغ خصوصنده مشكلات چكميهجك و إنكار ايديلميهجكدى. بنم گبى هنوز كندينى إصلاح ايدهمهينلر ده، بعض بُدَلَالرڭ روحلرنده صافيت و حسنِ إنسانيت آرامغه چاليشميهجقدى.
عزيز استادم، إن شاء اللّٰه جنابِ حق حق و حقيقتڭ گونش گبى يوكسلديگنى سزه و بزه گوسترسين. بر زندان حياتنه بڭزهين، بر چوق معنوى محروميتلر ايچريسنده گچن شو گونلرى، سرورلى و سربست گونلره تبديل أيلهسين. آمين.
طلبهڭز
ذكائى
٭ ٭ ٭
(صبرينڭ فقرهسيدر)
استادِ أكرمم!
حكمت الإستعاذهنڭ ايكنجى قسمى اويله قيمتدار بر خزينهِٔ جواهر و مرضِ وسوسهنڭ إكسير بر علاجيدر كه، عالمِ فانيدن عالمِ بقايه گوچنجهيه قدر، نفس و شيطانڭ هجومنه معروض بولونان إنسان، قلبنڭ اوزرينه آصوب برابرنده طاشيمالى. او
— 210 —
ايكى دشمن هر زمان كوپوك گبى، ظاهرده بر شيئه بڭزهيوب، حقيقتده أله آووجه گيرمهين هوائى إعتراضاتِ معنّدانه ياپارلر. اونلره قارشى أڭ رصين تحصّنگاه و أڭ گوزل أسلحه و بو اوغورده صرف ايديلهجك خالص سكّهلر بونلردر. زيرا وجودمده تجربه ياپدم. سؤاللرى اوقوديغم وقت نفسم، سؤال جهتنه مائل بولونويور و أهمّيت ويرييور. فقط الحمد ِللّٰه عقبنده، توالى ايدن قرآنى ألماس مدافعهلر، او قبيل أمراضِ نفسانيهيى چابوق چوروتويور و كوكندن قوروتويور. شو نورانى و قرآنى حكمتلرى، بِحقٍّ تقدير خصوصنده، ذىروح و ذىشعورڭ مكمّلى بولونان نوعِ بشرڭ، بدايتِ وحيدن تا حشره قدر، إعجاز و ايجازنده إظهارِ عجز ايدهگلدكلرى، دعوامزڭ بارز و ظاهر بر دليليدر.
خلاصه: قرآنِ معجز البيانڭ أحكامِ بىنظيرندن اولان شو رسالهِٔ إستعاذهِٔ فرقانيهيى مطالعهمده، درياىِ حقائقده سرمستِ حيران قالارق كمالِ عشقله ديدم: يا ربّ، شو كتابِ مبينڭ إنفاذِ أحكامنى تسهيل و تيسير و دلّالِ قرآنى ده آمال و مقاصدنده موفّق و جميع إخوانمله برابر بو كَمْتَرْ قولڭى ده، حلولِ أجلمه دگين، كتابِ مبينه خادم بيور، دعاسيله عريضهِٔ عاجزيهيه خاتمه ويررم.
صبرى
٭ ٭ ٭
(حافظ علىنڭ فقرهسيدر)
سَوْگيلى استادم!
بو دفعه إرسالنه عنايت بويوريلان حكمت الإستعاذهنڭ ايكنجى قسمنى آلدم. سكزنجى إشارتده إثبات ايديلوب گوستريلن حق و حقيقت، ضلالت واديلرنده اوچان سرسرى مضللرڭ يوللرينى پك واضح تنوير ايله، اونلره هم كنديلرينڭ نه ياپدقلرينى، هم جادّهِٔ حقيقتى گوسترمكله ايجازيله عظيم بر مسئله تحليل بيورلييور.
طوقوزنجى إشارتده ايسه، بتون أهلِ ايمان و بِالخاصّه رسالهِٔ أنوار ايله خلقتِ إنسانيهنڭ غايهِٔ حقيقيسنى آڭلامايه چاليشان طلبهلريڭز، روحًا إستقباله گيتدكجه، بو
— 211 —
مسئله پك گنيش بر دائره اولارق، حضرتِ آدمدن بَرى بتون پيغمبرانِ عظام حضراتنڭ أهلِ ضلالته قارشى مغلوبيتى و فجيع حادثهلر چوق دوشونديرييور و قلبى زدهلييوردى. اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى او گنيش دائره اويله تنوير ايديلييور كه؛ ايچنده استاددن، فخر المرسليندن، حضرتِ آدمه قدر مشكلات، حق و حقيقت قلنجى ايله فتح ايديلوب، عقل و قلب "صَدَقْتَ وَ بِالْحَقِّ نَطَقْتَ" دييه تصديق ايدييورلر.
اوننجى إشارتى يازاركن أليمدن قلمى بيراقهرق حاضرونه اوقودم. ايچنده تمثيلڭ مثال دگل، حقيقت اولديغنى و بويله بر حقيقتى، إسمِ حكيم و إسمِ نور و إسمِ بديعڭ جلوهسيله گورولهجگنى درك ايتدم و خيالًا تطبيقنه چيقدم. پك طوغرى بر أساس اولديغنى آڭلادم، جنابِ حقّه شكر ايتدم.
اون برنجى إشارتده گوستريلن زجرِ قرآنى، كائنات تارلاسنڭ محصولى، ماكينهسنڭ منسوجاتى إنسان نوعى اولديغى و عموم موجودات ثمراتيله او نوعه خدمت ايتدكلرندن إنسان خودكاملغيله، بدبينلگيله او عظيم غايهِٔ دنيايى هيچه اينديرمسيله، بيوك چرخلر مِثللو عناصرِ كلّيهنڭ إنسان عليهنه حركت ايتدكلرينى و مُهْلِكْ مسئوليتدن قورتولمق آنجق قرآنِ حكيمڭ دائرهِٔ قدسيهسنه گيرمك و فخر المرسلينه إتّباع ايتمكله اولاجغنى بيان ايله إنسانى كندينه وزن ايتديرييورسڭز.
اون ايكنجى إشارت و درت سؤالڭ جوابنڭ إحتوا ايتدكلرى حقيقتلر؛ بزى آرا صيره كندى حسابنه چاليشديرمق ايستهين و جزءِ إختيار ايله كنديسنده بر وارلق گوروب، إستحقاقه گوز ديكن و شهرت و خودفروشلق تحكّميله، هباءً چاليشان نباتى و حيوانى نفس و هوا زنجيرلرينى، آلتون ميقراصلرله كسهرك خلاص بيورويورسڭز.
اون اوچنجى إشارت و اوچ نقطه ايله هر زمان خصوصيله مبارك وقتلرده بزمله اوغراشان و بعض يأسه دوشورن، يوزيمزڭ سياهلغنى گورميوب، مؤمن قارداشلريمزڭ اوفاق تفك چيزگيلر نوعندن قرهلريله اونلرى، بتون سياهلقله إتهام ايتديرن، جنابِ حقّڭ رحمتنى و غفّار و رحيم إسملرينى تنقيده جرئت ايدن و بو يوزدن بيوك تخريباتلره سببيت ويرديرن حزب الشيطانڭ قوّتى گوستريلييور.
— 212 —
محترم استادم! بو إشارتى يازاركن، وجود عالمنه سياحته چيقدم. إشاراتدهكى نقطهلر بر مفتّش حكمنه گچدى. ايضاح بويوريلان قوّتلر يرنده گورولوب، تسليمِ سلاح ايتمك اوزره ايديلر. بزه بو قوّتلرى گوسترن قرآنِ حكيمدن إستمداد و فيضى، هر خطوهلرمده ايستهيوردم. و بزه بو أساس حقيقتِ حياتڭ نتيجهلرينى، قراڭلقلرينى گوسترن استاديمز، موفّقيتمزى جنابِ حقدن ديلهمكده اولديغى، هر آن كندينى گوسترمكدهدر. و إن شاء اللّٰه خلاص ايدهجكدر.
محترم استادم! بو اون اوچ إشارت، اون اوچ جواهر كومهسنى محتويدر. بونلردن بعضلرينى ايپه چيزوب گوسترمكله و چيزمهمكله و گورمهمكله، او جواهر خزينهسنه و جوهرلرينه بر نقيصه گلميهجگندن أگرى و طوغرى چيزمك ايستديگم جوهرلر، إن شاء اللّٰه حُسننى ضايع ايتمز.
أى سَوْگيلى استادم، نه قدر تشكّراتِ وفيره ايفا ايتسهم و خيلى منّتدار اولسهم، ينه ايفا ايدهميهجگمه قائل اولديغمدن، ديلرم جنابِ حقدن راضى اولاجغڭز قدر نائلِ مكافات أيلهسين. آمين بِحُرْمَةِ سيّد المرسلين.
حافظ على (رح)
٭ ٭ ٭
(وزيرزاده مصطفىنڭ فقرهسيدر)
عزيز، قيمتدار استادم!
حسابسز حمد و شكر اول خالقِ منّان حضرتلرينه كه، بن اُمّى اولديغم حالده، حسّيات و أمللريمى، شو فانى و آفل اولان حياتِ دنيادن تجريد ايله، رسالهِٔ نور طلبهلرى ايچنه گيردم و حزب القرآن عالملرينه آرقداش اولدم. خدمتِ نشريهده و علمده اونلره يتيشهمييورم. فقط إن شاء اللّٰه إرتباط و محبّت و إخلاصده يتيشمگه چاليشهجغم. و دعا ايله اونلرڭ قلملرينه يارديم ايدييورم. رسالهِٔ نوره قارشى حسّياتمى امّيلگم مناسبتيله يالڭز رؤيالرمله عرض ايدييورم.
— 213 —
بو دفعه رؤياده فخرِ عالم عليه الصلاة والسلام أفنديمز حضرتلرينى گورديگم وقت، سورهِٔ حجّڭ نهايتنده
مَا قَدَرُوا اللّٰهَ حَقَّ قَدْرِهِ اِنَّ اللّٰهَ لَقَوِىٌّ عَزِيزٌ
إلخ.. اوقويهرق و شاهِ گيلانى (قُدِّسَ سِرُّهُ) حضرتلرينى گورديگم وقت، سورهِٔ نورده لَيْسَ عَلَى الْاَعْمٰى حَرَجٌ آيتنى قرائت ايدهرك نومدن بيدار اولدم. و آڭلادم كه، بو آخرده سنّتِ سنيهيه دائر مهمّ بر رساله يازيلديغى ايچون، رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ مقبولى اولمش كه، رؤيامده مشرّف اولدم. و او آيت رسالهِٔ نورڭ خلاصهسنى إفاده ايتديگى گبى، أهلِ غفلتى شدّتلى تهديد ايدر. شاهِ گيلانىيى گورديگمڭ سببى، رسالهِٔ نورڭ طلبهلرينڭ قدسى بر استادى، بنى ده شاكرد قبول ايتديگنه دائر بر إشارت آڭلادم و بو آيتلر حوصلهمڭ خارجنده اولديغى حالده، او قدسى ذاتلرڭ حرمتنه، قوّهِٔ حافظهمده هر زمان اوقور و بر گنيشلك حاصل اولوردى.
ديگر بر رؤيامده، پك گنيش بر دائره، تمللرى هنوز إنشا ايديلييور گورمشدم. بو دفعه او بيوك بنا إكمال ايديلمش، ايچنه گيرديگمده صاغ جهتنى جامعِ شريف اولارق گوردم. و نماز قيلدقدن صوڭره، بتون يازيلان رسالهِٔ نورى بڭا ويرديلر. بن ده يالڭز بر عددينى اوراده اوقومق اوزره ويردم. بنانڭ أڭ يوكسك و اورتهسنده بر ديكمهسنڭ دگيشمسى ايچون أللرنده دمير وينچ ايله چاليشانلر اوچ كيشى ايديلر، گوردم. تعبيرينى سز استاديمه حواله ايدييورم.
اُمّى طلبهڭز
مصطفى
٭ ٭ ٭
(عاصم بگڭ فقرهسيدر)
استادِ أكرمم!
بو كرّه إكمالنه موفّق اولابيلديگم اوچ رسالهِٔ شريفه كه؛ يگرمى دردنجى، يگرمى طوقوزنجى سوز، اوتوز برنجى مكتوبڭ بشنجى لمعهسى مرقات السنّه رسالهلرى براىِ تصحيح
— 214 —
و منظورِ استادانهلرينه بيورلمق اوزره تقديم ايديلدى. رسالهِٔ شريفهلرڭ جملهسى، برر حقيقت نورى فيشقيران برر گلستانِ جناندر. هله اوتوز برنجى مكتوبڭ لمعهلرى كه، منهاج السنّه و گركسه ترياق مرض البدعه اولان مرقات السنّه اوقونمغه طويولماز. اوقودقجه حسّ ايديلن معنوى سُرور و فيوضاتڭ حدّ و حدودى بولونماز بر عمّانِ فيضدر. بعض جملهلر اولويور كه، نمازدن أوّل و صوڭره فقيرخانهيه گلن إخوانه متعدّد دفعهلر اوقويوب فيضلنييورز. هله گريدلى حسن أفندى، گوزياشلرندن كنديسنى آلامييور. معلومِ استادانهلرى، كنديسى قادرى شيخيدر. ذاتِ استادانهلرينه و باخصوص غوثِ أعظم شيخ گيلانى حضرتلرينه مربوطيت و محبّتى درجهِٔ نهايتدهدر.
استادِ أكرمم! بو دفعه رسالهِٔ شريفهلر بر پارچه تأخيره اوغرادى. بونى، فقيرڭ عطالت، بطالت و كسالتنه حمل بيورمايڭز. شكايت دگل مفتخرانه عرض ايدييورم. بو سنه جنابِ حقّڭ فقيره لطف و إحسان و كرمى چوق اولدى. لَهُ الْحَمْدُ وَ الْمِنَّة يوز بيڭلرجه متشكّرم. رمضان بايرامندن بَرى ايكى دفعهدر خستهلغم كه، الآن نقاهت دورندهيم؛ رسالهِٔ نورِ شريفهلرڭ إستنساخنه اولدقجه بر فاصله ويرمش اولدى. چوق شكر الحمد ِللّٰه بو خستهلقلر بر إنعامِ إلٰهيدر. دعاىِ استادانهلريله صحّتم يرينه گلمكدهدر.
عاصم
٭ ٭ ٭
(رشدى أفندينڭ فقرهسيدر)
أى عزيز استادم!
بو قدر عظيم إحسانڭز، بنى سَوْگيلى استاديمزڭ نزدنده طلبهلرڭ أڭ صوڭنجيسى اولمق شرفنى قزانديرديغنى تخطّر ايتديردكجه، جنابِ واجب الوجود حضرتلرينه گيجه و گوندوز دعا ايدييورم. و بعض وقتلرده باشم سجدهده اولديغى حالده، متماديًا آغلايورم. گناهمڭ عظمتى، جُرممڭ حدسزلگى، بنى تيترهتيركن سَوْگيلى استاديمڭ دعاسى، جنابِ حقّڭ رحمتى، بنى تسلّى ايدييور.
— 215 —
هر گوندرديگڭز رسالهيى كمالِ إشتياقله اوقويورم. قيمتلى قارداشلرمله بلكه هر گون بر يردهيم. إستفادهم پك چوق. سز استاديمڭ معنوى فيضلرينى هر وقت رسالهلردن آلييورم.
أوت عزيز استادم، حسّياتمى يازهبيلسهم هر هفته مكتوبلرمله مقابله ايدهجگم و سزه مكتوب يازمق ده، بنم ايچون أڭ بيوك مسرّتدر. عفويڭزه إستناد ايدهرك، ظاهرًا سكوتله و معنًا درگاهِ خدايه أل آچديغم وقتلرده، سزه عاجز رشدى طلبهڭز، عجزينى تقديم ايتدكجه، سَوْگيلى استادمدن بِالمقابله گورديگم لطفلر قارشيسنده، گوزياشلرمله جوابلر إعطا أيلهيورم، أفنديم.
طلبهڭز
رشدى
٭ ٭ ٭
(حافظ علىنڭ درسنى نه طرزده آڭلاديغنى گوسترن بر فقرهسيدر)
محترم استادم!
اوتوز برنجى مكتوبڭ اون دردنجى لمعهسنڭ ايكنجى مقامنى بر دفعه كندم اوقودم. پك جزئى إستفاده ايله، دماغمده بر لذّت حسّ ايتدم. ايكنجى و اوچنجى تكرارلرمده اويله بر ذوقِ روحانى اويانديردى كه؛ أگر قلب و قلمم روحمه ترجمان اولابيلسهلر، بلكه بر درجه سز استاديمه منّتدارانه عرضه جرئت أيلردم. هيهات نه قلبم و نه ده قلمم و نه روحم، عجز ايله اوڭمه چيقديلر و إعترافِ قصور ايدييورديلر.
سَوْگيلى خواجهم! سوزلر عنوانيله نشرِ أنوار و فتحِ بابِ رحمت ايدن أنوارِ قرآنيه أساسًا خاص، مخصوص بر سكّهِٔ خاتمى طاشيمقدهدرلر. هر بر پارچهسندن، شموللى رحمتِ إلٰهيهيه جزئى، كلّى بر قپوسى وار گوسترييور و گوسترمكله قپولرى آچيق بيراقييورلر. بو مبارك رسالهيى، سليمان، ذكى ذكائى و لطفى قارداشلرمله اوقوركن، خيالمه بر بيوك مزيَّن بر سراى گوستريلدى. أصلى و حقيقتنى و وسعتنى و مزيّناتنى تماشا ايچون روحًا چيقدم باقدم كه، يورغون و نظرم كسيك بر طرزده گرىيه دوندم. ذكائى
— 216 —
قارداشم دوام ايدييوردى. تكرار او سراى شكلنده مطنطن، رونقدار، قيمتجه، ماهيتجه عين اوفاق بر سراىِ وجود عالمى گوردم. و فتحِ باب ايدوب تماشا ايتمك ايستدم. آناختارى يوقدى. بردن قارداشمڭ آغزندن "بسم اللّٰه الرحمن الرحيم" ايشيتدم. قپو آچيلدى. "الحمد ِللّٰهِ على نوُرِ الايمان و هدايت الرحمٰن" ديدم. گوردم كه؛ بيوك سرايڭ مشتملاتى و تزييناتى، او كوچك سرايده درج ايديلمش. عادتا چرخلردن مركّب بر ساعت و چوق ايپلرى حاوى بر نسّاجدر. دقّت ايتدم، او ساعتى قوران و ايشلهتنى و او ايپلرى گونا گونا بويايوب طوقويانى، گوندوزى گوندوز ايدن گونش اولديغى گبى، پك پارلاق بر صورتده ايضاح بيورولنجه گوردم. تكرار "الحمد ِللّٰه" ديدم و شو عالمِ كبرانڭ فهرستهسنى و نمونهسنى أليمه آلنجه آرتيق پرواسز سياحته چيقدم.
محترم استادم! شو سوز اويله بر حقيقتى درس ويرييور كه، داها إنسانه يابانجى و بيلينمسى ممكن اولميان بر شى قالمييور. هر گورديگى مونس بر آرقداش اولويور و صوسز واديلر و گنيش صحرالر و قوجه كُرهِٔ أرض بر باغچه حكمنده خالقِ رحيم طرفندن إحضار ايديلمش و طلسمى ده "بسم اللّٰه الرحمن الرحيم" اولديغى و طلسمى بولونمازسه و آلنمازسه، او باغچهده ياشامق ممكن اولماديغى و ياشاسه ده هر طرفده يابانجى اولارق و هر خطوهسنده إستثقال ايديلهرك، حيات دگل، بلكه جامد اولارق بولونهجغنى ايضاح بيورويورسڭز. هله بزى هر زمان، گونده قرق دفعه حَوْصَلَهمز آلميهرق "آه!" ايله گرى دونن معراجِ مؤمن اولان نمازده اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَاِيَّاكَ نَسْتَعِينُ سرّى اويله بر دوگمه اولارق گوستريلييور كه؛ هر مؤمن كندى وجود عالمنده بر ألكتريق فابريقهسى گورويور. و دوگمهسنى آچنجه بتون دنيايى ضيا ايله گوسترييور.
سَوْگيلى استادم! جنابِ حق بو قيمتلى أثرلرى قيامته قدر مؤمن قوللرينه يتيشديرسين، دعاسيله ختمِ كلام أيلرم أفنديم.
قصورلى طلبهڭز
حافظ على
٭ ٭ ٭
— 217 —
(يڭى مهمّ بر قارداشمز مفتى أحمد فيضى أفندينڭ فقرهسيدر. بو فقره چندان شخصمه باقييور. او ذات شخصمى گورمهمش؛ دلّاللغم أثرى اولان رسالهلرى گورديگندن، حدّمدن پك چوق فضله اولان ثنا و مدحى، رسالهلره و أسرارِ قرآنه عائد اولديغى ايچون قبول ايتدم.)
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
حمدِ بىنهايه كريمِ متعاله، صلاة و سلام حبيبِ ذو الجلاله و اونڭ آل و أصحابنه.
أى باقىيه واصل اولمش فانى! و أى مطلوبڭ بابِ رحمتنده اوطوران محبوب! و أى درجاتڭ أكملى اولان صفتِ عبديته سلوك ايدهبيلمش بختيار! و أى شمسِ تابانِ ذو الجمالڭ قراڭلقلره عكس ايتديرديگى ضياىِ هدايت! و أى حبيبِ قدّوسڭ طريقِ علويتنده قراڭلقلرى يارارق اوچان شهابِ شعشعهنثار! خطيئات و معصيت درياسنڭ قورقونج طالغهلرى آراسنده ايڭلهين، خالقِ كريمڭ بونجه إلتفاتنى نانكورلكله قارشيلامقدن باشقه بر وضعيتى بولونميان بو أدناىِ موجودات، نائل اولديغڭ درجهِٔ مقبوليتدن بر قطرهسنڭ اولسون، كندينه إهداسنى سنڭ شوكت و كرمڭدن بكلهيور. نه اولور بنى كنديڭه آلوب، خدمتڭله مشرّف قيلسهڭ. نه اولور، حبيبِ كبريايه بنم ده كنديسنڭ خدمتنه إنتسابم ايچون و اونڭ عشّاقنڭ أصغرى و حكمت و نورينڭ دلّالى اولمقلغم ايچون يالوارسهڭ آه!...
هر آن آياقلريڭڭ آلتنى اوپمك آتشيله متحسّر و نالان، أحقرِ مخلوقات
أحمد فيضى
٭ ٭ ٭
— 218 —
(أحمد خسروڭ اوتوز برنجى مكتوبڭ، اون دردنجى لمعهسنڭ ايكنجى مقامى مناسبتيله يازديغى فقرهدر)
سَوْگيلى استادم أفنديم حضرتلرى!
اوچ درت گون أوّل جنابِ حقّڭ او مقدّس كلامندن مژدهلر چيقارهرق، أقطارِ عالمه صاچان جوشقون دڭزلرڭ آقينتيلرى گبى، فيضلريله بزى مست ايدن، آفل گونشڭ هر گوندوزه مخصوص سونمز ضياسى گبى، آردى آراسى كسيلمهين نورلريله بزى نورلانديران، هيچ بر فردى شبهاتده بوغمامق أساسى اوزرينه يوروين، كنديسنه خاص بلاغتيله عقولى تسخير ايدهجك بر قابليتله سويلهين، سامعهلرى و باصرهلرى كنديسنه متوجّه قيلان، او عظمتلى كلّياتِ نوردن بر نور داها آلدم.
بو نور، او گوزل إسلام نشانى و او بيوك رحمت خزينهسنڭ كشّافى اولان "بسم اللّٰه الرحمن الرحيم"ڭ بيڭلر أسرارندن اوتوز سرّه مقابل، آلتى سرله نورلى شعاعلرينى أذهانمزه نقش ايتمش و رحمتڭ بيڭ بر أسماءِ إلٰهيهدن گلن شعاعلريله، إنسانه حدّ و حسابه گلمهين نعمِ سبحانيهنڭ، مدد أللريله يارديمه گوندريلديگنى اوگرتمكله، بزى صوڭسز بر درياىِ فيضه غرق ايتمشدر.
بو قدسى مبارك كلمهنڭ هر سوره باشنده ذكريله، أهمّيت و عظمتى و هر خيرلى ايشلرده تكراريله مبارك بر شفاعتجى اولماسى، فرشده گزن إنسانه، عرشه چيقهجق قامت گيديرمسى و عجزِ مطلقده چيرپينان إنسانى، قديرِ مطلقه ربط ايتمكله، إنسانڭ قيمت و عزّتى گوستريلدكدن صوڭره،
اِنَّ اللّٰهَ خَلَقَ الْاِنْسَانَ عَلٰى صُورَةِ الرَّحْمٰنِ
حديثِ شريفيله منعمِ حقيقينڭ بيڭ بر أسماءِ حسنىسنڭ جلوهلرينڭ شعاعلرندن تظاهر ايدن رحمتيله پرورده ايديلمك صورتيله ده، رحمتڭ بر جلوهِٔ أتمّى اولديغى ايضاح بيورولمشدر.
سَوْگيلى استادم! روحِ إنسانڭ نظرينى عقل و قلبنى و مخيّلهسنى "بسم اللّٰه" ايله كائنات سيماسنه، "الرّحمٰن" ايله أرض سيماسنه، "الرّحيم" ايله أبناىِ جنسنڭ سيماىِ معنويسنه طاغيتييور. اورالردهكى رحمتِ واسعهِٔ كلّيهنڭ عظمتنى، لطافتنى گوسترييور.
— 219 —
عزيز استادم! نظرم نرهيه ايليشسه، عقلم هر هانگى بر حالى محاكمه ايتسه، مخيّلهم نه ايله مشغول اولسه، سامعهم نه طويسه، قلبم نرهيه گيتسه، طولاشدقلرى يرلرده و تصادف ايتدكلرى شيلرده، بشره باقان پك بيوك آثارِ رحمتى گورويور. سماوات و عرش، بتون هيبتيله إنسانلرڭ سيرانگاهى، جنّت مسكنِ حقيقيسى اولويور. زمين بر خانه شكلنه گيرييور. ملأِ أعلانڭ سكنهلرى و زمين يوزينه سرپيلن يوز بيڭلرجه مخلوقات و نباتات أنواعنڭ إنسانلرڭ حاجتلرى ايچون قوشوشدقلرينى، سينكلردن باليقلره، ذرّهلردن ييلديزلره قدر كوچك بيوك هر بر مصنوع، إنسانلرڭ يوزينه وحشتله دگل، گولهرك باقدقلرينى گورويور.
صوڭسز رحيم اولان خالقِ عظيمڭ قصورسز اولان بو قصرينى تماشايه طوياميان روح، كندينه عودت ايدييور. رحمتڭ نهايت درجهده اينجهلكلريله تنظيم و إداره ايديلن جسمه باقييور. طويغولرى آراسنده يالڭز مخيّلهسنه حصرِ نظر ايدييور. بو مخيّلهنڭ دماغده كنديسنه تخصيص ايديلن محلّى، بر خردل دانهسى قدركن، هر زمان بتون عالمى سينهما شريدلرى گبى خيال خانهسنده طولاشديرر. حافظه بر چشيد، عقل آيرى بر چشيد، فكر باشقه بر حالده، قلب داها باشقه، كامل إنسانلرده حالِ فعاليتده اولان ديگر لطائف داها باشقه بر شكلده، باصره، سامعه، ذائقه، لامسه، شامّه گبى حواسِّ ظاهرىنڭ إستيعاب ايتدكلرى معنوى ساحهلره نسبتله، نهايت درجهده كوچك بر دماغمده يرلشدكلرى حالده، يكديگرينه قاريشميهرق، برى ديگرينڭ وظيفهسنه مداخله ايتميهرك، آيرى آيرى وظيفهلرده، آيرى آيرى دائرهلرده غايت منتظم چاليشدقلرينى و حتّى أطبّانڭ بيله سنهلرجه تحصيل ايدهرك ايچندن چيقامدقلرى وجودِ بشرڭ هر بر قسمنڭ، هر بر عضوينڭ اينجهلكلرينى گورويور. بو درجه رحمتله تنظيم ايديلن، بو قدر مختلف وظائف ايله چاليشديريلان، بو محيّر العقول ماكينهيى تماشا ايدن روح، بو ماكينه اوزرندهكى درجهِٔ مالكيتنى دوشونويور. حكمنڭ هيچ بر عضوه تأثير ايتمديگنى گورونجه، صيغيناجق بر ير، إلتجا ايدهجك بر محل، پرورده ايديلهجك بر وارلق آرايور. ايشته او وقت بو قدر رحمتيله پرورده ايدن خلّاقِ عظيمه قارشى سجدهِٔ شكرانه قپانهرق آغلايور، آغلايور، آغلايور. بتون دردلرينى دوكويور. اونڭ، يالڭز اونڭ
— 220 —
لطف و كرمنه إلتجا ايدهرك عفو اولونمق، دنياده اولديغى گبى عقباده ده سَوْدكلريله برلكده وعد ايتديگى جنّتده بولونديريلماسنى ايستهيور و يالوارييور.
أحمد خسرو
٭ ٭ ٭
(رأفت بگڭ فقرهسيدر)
عزيز و محترم استادم أفنديم!
گچن هفته آلديغم مكتوبده، "سنڭ و شريف أفندينڭ إفادهلرى قيصهدر، بر شى آڭلاشيلمييور. تنقيد مى؟ تقدير مى؟" بيورديڭز. بتون أثرلريڭزى تقدير و كمالِ إستحسان ايله قارشيلاديغمز معلومِ عاليلريدر. أساسًا تنقيد ايدهجك قدرتِ علميه دگل بزده، توركيه علماسنده اولماديغى حادثات ايله ثابتدر.
سنِّ صباوتڭزده شرق علماسنى إلزام ايتمهڭز و اوندن صوڭره إستانبوله گلهرك بِالعموم علمانڭ نظرِ تقدير و حرمتنى جلب ايتمهڭز، بو خصوصى إثباته كافيدر. گرك شريف أفندى و گركسه حكمت الإستعاذه و بسمله سرّينى اوقويان ديگر آرقداشلر طويدقلرى حظِّ معنويدن غشى اولمشلردر.
فقيره گلنجه، سوزلر حقّنده هيچ بر شى يازمازسهم بيله او كمالِ تقديردندر. زيرا شيمدىيه قدر بيوك بر ذوق ايله مكرّرًا اوقوديغم و دائما اوقومقدن خالى قالماديغم سوزلر و مكتوبات حقّنده قناعتلريمى دائما استاديمه عرض ايتديگمدن، يازاجق كلمه بولامييورم. او ده عاجزلگمدن اولسه گركدر. بر رساله نه قدر پارلاقسه، اونى تعقيب ايدن اوندن چوق زياده پارلاقدر. بناءً عليه نه يازسهق حقّيله إفادهِٔ مرام ايتمش اولامييورم.
شيمدى حياتم چوق ذوقليدر. سوزلرڭ تدقيقاتيله مشغولم. أوّلكى اوقويوشلرمده هضم ايدهمييوردم. شيمدى غايت يواش و دقّتلى اوقويوب آڭلامغه چاليشييورم. طاقيلديغم نقطهلر اولويور، صورويورم. بو وسيله ايله إستفاده فضلهدر. نتهكيم يگرمى
— 221 —
دردنجى سوزڭ برنجى و ايكنجى دالنده چوق توقّف ايتدم. لايقيله آڭلايهمدم. استاديمزله گوروشديگمده بو ايكى دالڭ شفاهًا ايضاحنى رجا ايدهجگم.
محترم استادم، فقيرڭ بر نقطه چوق حيرتنى موجب اولويور. سزدن بر مسئلهنڭ ايضاحنى رجا ايدييورم. ايضاح ايدييورسڭز. او ايضاحده ده، محتاجِ ايضاح نقطهلرى بولونويور. اويله لطيف و شموللى جملهلرله جواب ويرييورسڭز كه، او جملهلرى ده آڭلامق ايچون سؤال ايجاب ايدييور. بوندن شو نتيجه چيقييور كه؛ سوزلريڭزڭ هر سطرى، بر كتاب تشكيل ايدهجك قدر شموللى و معنيداردر. ايستهنيلديگى قدر ايضاح اولونهبيلهجكدر.
رأفت
٭ ٭ ٭
(دوقتور إبراهيمڭ فقرهسيدر)
أفنديم!
نورانى و ضيادار جادّهِٔ كبراىِ معنويهده سير و سياحت ايدن عموم آخرت قارداشلرمله هر هفته گوروشييور و آرامسز طلوع ايدن رسالهِٔ نور أجزالرى گبى، فيض و معرفت گونشلرينڭ خبرلرينى ايشيتدكجه؛ روحم گللر گبى آچيلييور، حبور و إبتهاجه مستغرق اولويور. و إستعدادم نسبتنده بر ايكى مسئلهجك اوگرنمگه سعى ايدييور ايسهم ده، بو أنوارِ بحرِ محيطدن قارداشلريمڭ روحلرينه إنعكاس ايدن مسائلدن بحث عريضهلرى تحرير و تقديم ايتدكلرينى گوردكجه، عدمِ موفّقيتمدن متولّد أسف و كدرم حسبيله جهلمدن الأمان چكييورم. "اُمّيلك نه گوچ ايمش" دييه روحم آغلايور. معترفانه، "إبراهيم، مستحقسڭ" دييورم. نهايت ينه اميديمى ربّمدن كسميهرك دييورم: "بر مؤسّسهنڭ باش مديرى، معاونى، كاتبى، موزّعى، تحصيلدارى، خدمهسى اولور. فقير قسمًا موزّعلك، قسمًا خدمهلك صفتيله بولونسهم نه ضررى وار؟" دييوب متسلّى اولويورم.
إبراهيم
٭ ٭ ٭
— 222 —
(عثمان نورينڭ فقرهسيدر)
قرآنِ عظيم
بر كلمهڭى، ميليونلر دفعه تكرار اوقوسهم
ايلك باشلاديغم لذّتى، دائما طويارم.
سن إسلام اوجاقلرينڭ سونمز بر لمعهسيسڭ
سن او مِثلسز ذاتڭ، أمثالسز كلاميسڭ
ربّڭ أڭ سَوْگيلى رسولنه قسمت اولان
دگرلى بيڭ بر چشيد إثباتلى كلاميسڭ.
هانگى كتاب وار كه، عصرلرجه بويله حرمتله اوقونسون
ناصل بر نانكور وار كه، گلسين سڭا طوقونسون
حاشا، سڭا اينانميانلر كافرسه بيله
گلسين اونڭ دلّالنڭ ياننه اوطورسون.
او دلّالدن آلنجه درسِ إلهامى
لعنتلر ايدر، إنكار ايتديگنه قرآنى
علمڭ أڭ درين خواجهسى، برهانى
ذليل ايدر، قارشيسنده سنى طانيميانى.
قدسى كتابڭ چوق ئونلى، اونڭ دلّالى استادم سعيد
گوڭل ايستر كه، او عيارده بولونسون بيڭلر سعيد.
عين گونڭ صباحى اوقوديغم، بيوك و قدسى كتابمز اولان قرآنِ عظيم الشاندن آلديغم نورلى إلهامِ إلٰهيدن، طولاييسيله گونش گبى قوّتلى اولان رسالهِٔ عاليهلرڭزڭ عاجزده بيراقديغى درين حسّ و تأثيرلردن طوغمشدر.
عثمان نورى
٭ ٭ ٭
— 223 —
(خلوصينڭ فقرهسيدر)
بو مرقات السنّة اولان مبارك مكتوب حقّندهكى إحتساسلريمى عرضه مع الأسف مقتدر دگلم. فقط إستقامتلى تفسير، إعجازلى بيان، نورلى إعلان گبى شاننه لايق تعبيرله توصيف ايدهبيلهجگم بشنجى لمعهنڭ اون بر نكتهيى إحتوا ايديشنى معنيدار بولدم. صانكه معنًا دييور: ايفاىِ سنّت ايله مكلّف اولديغمز، اول نبىِّ ذىشانڭ طرفِ إلٰهيدن گتيروب خبر ويرديگى يقينًا معلوم اولان شيلرڭ حق اولديغنى بيلوب، قلب ايله تصديق و ديل ايله إقرار ايتمك صورتيله، تعريف اولونان ايمان و إسلامڭ شرطلرينڭ مجموعى اولان اون بر عدديله بو نورلى مكتوبدهكى نكتهلرده صريح توافق واردر. مادام بويلهدر، مؤمنم ديين إتّباعِ سنّت ايتملى. الحمد ِللّٰه مسلمانم، إدّعاسنده بولونان و لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ عتابندن قورتولمق ايستهين سنّته ياپيشمالى، إلخ.. حقائقى درس ويرييور.
بو مكتوبى آلمازدن أوّل اللّٰه خير ايتسين، بر گيجه رؤيامده بيوك بر جامعده بولونويورم. نماز قيلندقدن صوڭره، بن قپويه ياقين بر يرده آياقده طورويورم. باقدم، محرابڭ صول طرفندن كوچك و طوپلى بر جماعت گلييور. بڭا ياقلاشدقلرى زمان، "ايشته عبد القادرِ گيلانى حضرتلرى" دييه قولاغمه بر سس گلدى. غيرِ إختيارى (مدد يا غوثِ أعظم) دييهرك، آغلايهرق آياغنه قپاندم. مبارك صول أللريله بنى يردن قالديرديلر و شفقت گوسترديلر. كنديلرى اوزون بويلى، چوق مهيب و اوزرلرنده سياه بر ساقو، مبارك صقاللرى سياه، پك آز آغارمش. بشوش و نورانى بر چهره. مبارك باشلرنده بر محروطِ ناقص شكلنده يوكسك و چوق بياض بر صاريق واردى. جامعدن چيقنجه، بتيشيك بر اوطهده جماعتله برابر اوطورديغمزى ده خاطرلايورم. بو رؤيا بڭا چوق ذوق ويرمكله برابر، دعا و همّتلرينڭ حزب القرآن اوزرنده هر زمان موجود بولونديغنه داها زياده يقين حاصل ايتديردى.
خلوصى
٭ ٭ ٭
— 224 —
(صبرينڭ فقرهسيدر)
بو كرّه بر قطعه لطفنامهِٔ فاضلانهِٔ مرغوبهلريله ترشّحاتِ كتابِ مبينڭ بر زبدهسى بولونان، فهرستهِٔ مبينڭ دردنجى قسمنى، سليمان أفندى قارداشمز يديله آلدم، اوقودم. مؤلّفنه، كاتبنه، ناشرينه، خادملرينه بيڭلر دعالر ايتدم. حقيقةً وقتِ قرائتم اولان ايكى ساعت ظرفنده، رسالات النور و مكتوبات النورڭ كافّهسنى إجمالًا اوقومش قدر متلذّذ و مستفيد اولدم. و شويله ديدم: لطفنامهِٔ كرمكاريلرنده إشارت بيورلديغى اوزره، درت نسخه دگل، بلكه بر قاچ آى، هر وظيفهيه ترجيحًا فهرستهيى تكثير و نشره سعى ايتملىيز.
مادام كه، غايهمز نشرِ أنوارِ حقائقِ قرآندر. بو مبارك و قيمتدار أثرِ گرانبها ايسه حقائقِ قرآنيهنڭ خلاصهسى و زبدهسى و تعبيرى جائز ايسه، تام بر پيشداريدر. مفتاح النصرت و مرقات الفتوحدر.
استادِ عزيزم! مقدّمًا بو قيمتدار أثرلرى عونِ إلٰهى ايله وجوده گتيردكجه، بو قصورلى طلبهڭزى ده، بر مخاطب عدّ ايدهرك هر أثرى إرسال و تنوير بيورمقده ايديڭز. فقط او زمانلر، غيرِ إختيارى نورله، ظلمات قارشيسنده بولونمقلغم حسبيله، نورلر ايله آرامدهكى پرده آچيلمامشدى. شيمدى او سمِّ قاتل تعبيرينه لايق مخالف، ضد، منفى جريانلرڭ زواليله، أنوارِ بىنهايهِٔ قرآنيهنڭ الحمد ِللّٰه قپولرى آچيلدى. سالف العرض ظلماتڭ زبونى بولونديغم صيرهلرده منتشر آثارى تكرار اوقويوب يازييورم.
رسالهلرڭ درجهِٔ قيمتلرينى و بخش ايتديگى فيضى و فوزى عرض ايتمك، لسان و قلمڭ فرسخ فرسخ إقتدارينڭ فوقندهدر. بو مبارك و قدسى ترشّحاتِ قرآنيه و لمعاتِ فرقانيهيى، حقيقى بر دلّالِ قرآن اولمالى كه، حقّيله تقدير و ثنا ايدهبيلسين. زيرا بو حياتِ حقيقيه و سرمديه خزينهلرندهكى مستعمل كلمات و تعبيراتڭ كافّهسى سائرلرينه مِنْ كُلِّ الْوُجُوه فائق و باكر بياناتى حاوى، كمالِ سلاست و جزالت و شايانِ غبطه و حيرت، درايتى مشتمل و جامع و جُمَلْ و فقرات إسمِ بديع و حكيمڭ بر جلوهِٔ خاصّه و ممتازهسيدر، ديرسهم بيڭدن بر حقّنى بيله ويرمش اولامام.
خلاصه: بو نورلرڭ كافّهسى دجّاللره مخصوص و مستحضر ألماس گلّهلر و أهلِ ايمان
— 225 —
ايچون منبعِ أنوارِ حقائق اولان قرآنِ حكيمدن صوڭ عصرده نبعان ايتمش، بيڭلر آبِ حياتِ باقيه خزينهلريدر.
صبرى
٭ ٭ ٭
(حافظ علىنڭ فقرهسيدر)
سَوْگيلى استادم أفنديم حضرتلرى!
اوتوز برنجى مكتوبڭ اون بشنجى لمعهسنڭ برنجى قسمنى، بيوك بر مسرّتله آلدم.
سَوْگيلى استادم! ذاتًا فقير، عاجزانه نظرمده، "شمسِ هدايتدن نشرِ أنوار ايدن سوزلر" حق و هم حقيقت اولارق، حقيقت عالمنڭ چارشوسيدر. حقيقت عالمنده نه وارسه، او قدر زنگين، او قدر مجهّز، او قدر بىپاياندر. بويله بر چارشوىِ عالم ماللرينى آلمق لازم كه، بر پادشاه قوّتى اولسون. أگر گورمكسه، اويله بر كسكين نافذ، سيّار بر نظر اولمالى كه، سير سياحت ايله گورهبيلسين. بو ده پك أندر بولونديغندن، آلمق و گورمك ايچون لازم كه، بتون ماللرڭ بر نمونه لوحهسى بولونسون.
أى سَوْگيلى استاد! هر نمونه لوحهلرى مقدّما گوروليوردى كه، يالڭز بر پارچه ايله طوپلرڭ و كلّيلرڭ نوعلرينى گوسترر. داها بر شيئه ياراماز. فقط سراسر نور اولان خزينهِٔ بىنهايهنڭ فهرسته و نمونه لوحهسنڭ هر پارچهسندن، "حَنِيفًا مُسْلِمًا" گوملگى چيقهجق خارقه درجهده پارچهلرى و قيمتلرى حاويدرلر. ناصل عمومه مخالف كلّياتله خارقه اولديغى گبى، جزئياتلريله خارقه بر خاتمى طاشييورلر.
أوت استادم، بو مكتوبى إستنساخ ايدركن قلب و روحم جوش و خروشه گلهرك بتون أنوارِ رسائلى كمالِ شوق و تحسّرله گورمك ايستهيورديلر.
ديمك استادم، عموم رسالهلرڭ هر پارچهسنه إحتياجمز اولديغى گبى، هر پارچهيى ده بردن گورمگه شدّتله إحتياج وارمش. جنابِ واجب الوجود سزه كمالِ رحمت و مرحمتندن، او رحمت و مرحمتنڭ إقتضاسيله نائلِ مكافات بيورسون. آمين.
حافظ على
٭ ٭ ٭
— 226 —
(قارداشم عبد المجيدڭ فقرهسيدر. خلوصى بگه يازديغى مكتوبدندر.)
أى العزيزڭ عزيزى، حضرتِ سيدانڭ محترم تلميذى!
تشنهسى بولونديغم تبشيرنامهلريڭزى ممنونيتله آلدم. وار اولڭز. جوابلرى يازمق ايجاب ايدر امّا نه يازايم. روح ناخوش، قلب بىهوش، قفام بوم بوش. زيرا أطرافِ أربعهمدن تقطّر ايدن وحشتلر، قساوتلر، يأسلر، بأسلرى تصوّر ايتدكجه برى جِنّته (يعنى جنونه)، ديگرى جنّته (يعنى شامه) گيتمك اوزره، عقل و روحم سفربر وضعيتنى آلييورلر. بونڭ ايچوندر كه، نه سيدانڭ يعنى استادڭ طلبهلگنى و نه ده سزڭ قارداشلغڭزى بِحقٍّ ايفا ايدهمديگمدن نه يازاجغمى بيلهمييورم.
هم ده سزدن گلن مكتوبلر صاف، تميز، نورلى بر فكردن چيقديغندن، اوقويانلره ايشيق ويرييور. ظلمتلى فكرمدن چيقان عريضهلر ايسه، سزه ظلمت ويرهجگى إحتمالندن قورقهرق تيترهيه تيترهيه تقديمه جسارت ايدهمييورم.
عبد المجيد
٭ ٭ ٭
(رأفت بگڭ بر فقرهسيدر)
عزيز و محترم استادم أفنديم!
سوزلرڭ و مكتوباتڭ و پنجرهلرڭ فهرستهسى او قدر گوزل اولمش كه، بر دفعه سطحى بر نظر عطف ايدن كيمسه، رسالة النور أجزالرينڭ قيمت و أهمّيتى حقّنده يك نظرده بر فكر ايدينهبيلير. بو فهرسته عموم رسالهلره بدلدر. هيچ بر مؤلّف، يازمش اولديغى يوز يگرمى قدر كتابنڭ، هر بريسنڭ خلاصهِٔ مئآلندن و بِالخاصّه متنندهكى آياتى، برر برر مناسب و معنيدار بر طرزده تعداد ايتمك صورتيله رسالهلرڭ غاياتندن و ماهيتندن بحث ايتمك شرطيله بويله أهمّيتلى درت رسالهيى وجوده گتيرهمز. فهرستهنڭ بارز بر وصفى داها وار كه، او ده كندى إختياريڭزله اولمايوب، سنوحاتِ قلبيه ايله
— 227 —
اولديغنى إثبات ايدييور. بز بو حاللرى گوردكجه، سزڭ گبى بر استاده نائليتمزدن طولايى ربّمزه چوق شكر ايتمكدهيز.
رأفت
٭ ٭ ٭
(خلوصى بگڭ فقرهسيدر. أگيرديرده بر قارداشمزه گوندرديگى مكتوبدندر.)
استاد حضرتلرينڭ صوڭ اوتوز برنجى مكتوبڭ، اون اوچ و اون دردنجى لمعهلرينى حاوى اولان پك قيمتلى، نورلى و حكمتلى، سراپا نور اولان حقائق درسلرندن درين معنالى، شيرين لذّتلى، عسلِ مصفّا نوعندن أكمل أثرلرينى آلمقله بختيار، جواب تقديمنه موفّق اولمامقله بدبختم. شوراجقده قارالامغه نيّت أيلديگم بر قاچ سطرله، او درسِ حقائقدن آلديغم فيضى ايضاح ويا طويغولريمى نقل ايتمك ايستهمييورم. چونكه بو درسڭ نهايتندهكى خصوصى حاشيه، صانكه معنًا بنى بر مدّت مكتوب يازمقدن منع ايتدى. ظاهرى معنالر ده، بو إشارتڭ طوغريدن طوغرىيه بو بيچارهيه عائد اولديغنى گوسترمكدهدر. بو نورلى درسى بر دفعه (اون اوچنجى لمعه قسمنى) إمام عُمَر أفندى گبى آرقداشلره اوقويهبيلدم.
سَوْگيلى استاديمڭ أمرلرى، إشارتلرى، درسلرى، تنبيهلرى، ايقاظلرى، إرشادلرى، تهديدلرى، شفقتلرى هپ حقيقتليدر. بوگونه قدر سويلنمشلر بويله اولمقله برابر، بوندن صوڭرهكيلر ده عين ماهيتدهدر. أصلا شبهه و تردّدم يوقدر. طبيعى، سَوقِ طبيعى تصادفى دگل. حقيقى، فطرى سَوقِ إلٰهى، قدرِ سبحانى، هر ايشمزده حاكم. جزءِ إختياريمزله سيّئاتمزدن مسئول اولمقله برابر، حسنات توفيقِ خدا ايله اولديغنه، قرآنِ باهر البرهان شاهدِ صادقدر.
خلوصى
٭ ٭ ٭
— 228 —
(أگيردير مفتيسنه صوڭ إخطار)
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
أسكى بر دوست و علم نقطهسنده بر آرقداش اولمق اوزره سزڭله بر حسبِ حال ايدهجگم. ايكيمزه تعلّق ايدن مهمّ بر مصيبتِ دينيهيى سزه خبر ويرييورم. بونڭ تلافيسنه ممكن اولديغى قدر برابر چاليشملىيز. شويله كه:
ذاتڭز، هركسدن زياده خدمتمزه طرفدار و حرارتله حمايتكار اولمق لازم گليركن، مع التأسّف مجهول سببلرله عكسمزه طرفگيرانه و بزه قارشى صوغوقجه رقيبانه باقديغڭزدن، اوغلڭزى بو كويده يرلشديروب اوڭا دوست أحباب بولديرمق ايچون چاليشديڭز. نتيجهسنده بوراده اويله بر وضعيت حاصل اولمش كه، ماهيتنى دوشوندكجه سنڭ بدلنه روحم تيترهيور. چونكه اَلسَّبَبُ كَالْفَاعِلِ قاعدهسنجه بو وضعيتدن گلن گناهلردن، سيّئاتدن سز مسئولسڭز.
زهره ترياق نامى ويرمكله، ترياق اولماديغى گبى؛ زندقه حسّياتنى ويرن و دينسزلگه زمين إحضار ايدن بر هيئتڭ وضعيتنه، نه نام ويريليرسه ويريلسين، گنج يوردى دينيلسين، حتّى مباركلر يوردى دينيلسين، نه دينيليرسه دينيلسين او معنا دگيشمز. باشقه يرلرده، گنج يوردى و توركلك مجلسى، تجدّد محفلى گبى إسم و عنوانلرله بولونان هيئتلر، باشقه شكللرده ضررسز بر صورتده بولونهبيليرلر.
فقط بو كويده مادام سكز سنهدر كه، صِرف أساساتِ ايمانيه و اصولِ حقائقِ دينيه ايله مشغولز. ألبته بو كويده بزه قارشى معنّدانه بر هيئتڭ تعقيب ايدهجگى أساس، ايمانسزلغه و اصولِ دينيهيه مخالف، حتّى زندقه حسابنه بر حركت يرينه گيرر. بيلينسين بيلينمسين نتيجه اويله چيقار. چونكه بو حواليده عمومجه تبيّن ايتمش كه، سياست جريانلريله علاقهدار دگلم، بلكه يالڭز حقائقِ دينيه ايله مشغولز. شيمدى بوراده بريسى بزه مخالف حركت ايتسه، حكومت حسابنه اولاماز؛ چونكه مسلگمز سياسى دگل. هم يڭى بدعهلر حسابنه ده اولاماز، چونكه حقيقى مشغلهمز، أساساتِ ايمانيه و قرآنيهدر.
— 229 —
هم رسمى ديانت دائرهسنڭ أمرلرى حسابنه دخى دگل. چونكه أمرلرينى تنقيد و مخالفت مشغلهسى بزى قدسى خدمتمزدن منع ايتديگى ايچون، او مشغلهيى باشقهسنه بيراقوب اونڭله مشغول اولمييورز. ممكن اولديغى قدر او أمرلره قارشى تماس ايتديرمهمگه چاليشييورز.
اويله ايسه، سكز سنه بو جريانِ ايمانى مركزى اولان بو كويده، بزه قارشى مخالفتكارانه و متجاوزانه وضعيت آلان، نه نام ويريليرسه ويريلسين، مخالفتى زندقه حسابنه و ايمانسزلق نامنه قيد ايديلهجك.
ايشته سزڭ علمڭزه و مقامِ إجتماعيڭزه و منصبِ فتواڭزه و بو حواليدهكى نفوذيڭزه و أولاد حقّندهكى مفرط شفقتڭزدن گلن تشويقكارانه معاونتڭزه إستناد ايدهرك؛ بوراده هم بنى، هم سنى پك جدّى علاقهدار ايدهجك بر وضعيت وجوده گلييور.
بن كندم بوراده موقّتم، إصلاحنه ده مكلّف دگلم، بلكه بر درجه مسئوليتدن قورتولابيليرم. فقط ذاتڭز هم سبب، هم نقطهِٔ إستناد اولديغڭزدن، او وضعيتدن گلن مدهش ميوهلر دفترِ أعمالڭزه گچمهمك ايچون، هر شيدن أوّل بو وضعيتى إصلاح ايتمليسڭز وياخود اوغلڭى بورادن چك. او دائمى سنڭ معنوى ضرريڭه گناه ايشلهيهجك تزگاهى تبديل ايتمگه چاليش. ذاتڭزه بو تزگاهڭ محصولاتندن نمونه اولارق سزڭ حسابڭزه، بڭا مخالف صورتنده گلن يالڭز ايكى كوچك نمونهيى گوسترهجگم:
برنجيسى: بنى حدّمدن چوق فضله حسنِ ظنده بولونان و حركاتمى هركسدن زياده حق تلقّى ايدن بر أهلِ علم، سڭا إعتمادًا اوغلڭزه مسلكجه دوستلق ايتمش. او آدم بر گون يانمه گلدى. خصوصى اوطهمده نمازيمى قيلمق وقتى گلدى. بنمله برابر جماعتله قيلمق اونڭ ياننده چوق أهمّيتلى اولديغى حالده، گيزلى أذانِ محمّدىيى (عصم) ايشيتمكدن قولاغى متنفّرانه، خوفدن گلن بر إستكراه ايله، قالقدى قاچدى. بو ايشه سن فتوا وير. فخرِ عالم عليه الصلاة والسلامڭ أڭ نورانى، لذيذ، قدسى
— 230 —
كلماتنى ايشيتمكدن قاچان بر قولاغڭ آلتنده اولان قلبده بولونان ايمان، نه حاله گيرديگنى سن سويله!
بو بويله اولسه، باشقه جاهل ياخود گنجلر، او مسلكده ناصل بويا آليرلر، قياس ايديڭز. بنمله برابر بو ايشه آغلايڭز.
ايكنجيسى: بر دوستم وار ايدى، تقواسى إفراط درجهسنده ايدى. بنم يانمه گلديگى وقت، آخرته عائد أڭ گوزل پارچهلرى بڭا گوسترييوردى و إخطار ايدييوردى. ذاتڭز اونى بر درجه بندن صوغوتمق و سنڭ اوغلڭه دوست ياپمق صورتنده اونڭله قونوشمشسڭز.
ايشته او ذات، او تلقيناتدن صوڭره گچن رمضانده بر گون، بڭا هلاگو و جنگيز واقعهلرينى اوقوتمق ايچون گوستردى. "امان بونلرى اوقو" ديدى. بن كمالِ تعجّب و حيرتدن ديدم: "قارداشم سن ديوانه مى اولدڭ؟ بنم دلائلِ خيراتى اوقومغه وقتم يوق. بويله أظلملرڭ سرگذشتهِٔ ظالمانهلرينى، بو رمضانِ شريفده بڭا اوقوتمق حسّنى نرهدن قاپدڭ؟" ديدم. هفتهده ايكى دفعه يانمه گلن او خاص دوستمى، ايكى آيده بر دفعه داها گورهمدم. فقط حقّنده عنايت واردى، او حالدن قورتولدى.
هر نه ايسه... بو نوعدن اولان أليم حادثهلر چوقدر. حقيقتلى بر قارداشمڭ نسبًا قارداشى اولديغڭزدن خشينانه دگل، ملايمانه بر صورتده اولان بو دردلشمكدن گوجنمهيڭز.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
سعيد النورسى
(حاشيه):هيچ كيمسهيه سويلهمهديگم، حتّى دوشونمسنى ده ايستهمديگم، قرآنى خدمتمزه ضرر ويرن بر حالتى سويلهيهجگم: ذاتڭز بر زمان بزه دوست گورونديگڭزدن، سنڭ اوغلڭ طلبه گبى يانمه گلييوردى. جدّى إستفادهيه چاليشييوردى. دگل بڭا صيقنتى ويرمك، بلكه إخطار ايتمهسى، جدّى تلقّى ايدييوردى. وقتا كه ذاتڭز بڭا قارشى رقيبانه بر وضعيت آلديڭز، اوغلڭز ده او وضعيتڭ تأثيريله اويله بر شكله گيردى كه، أڭ مطيع طلبهدن، أڭ مرحمتسز بر دشمن وضعيتنه
— 231 —
گلدى. او زماندن بَرى چكديگم صيقنتيلرڭ و خدمتِ قرآنيهمزه گلن ضررلرڭ قسمِ أعظمى، اوغلڭزڭ يوزندن و سنڭ او رقيبانه وضعيتڭدن گلديگنه شبهه قالمادى. سنڭ نفوذڭ و شرفڭ اولماسه ايدى، اوغلڭ بويله شيلره مداخله ايدهمزدى.
هر نه ايسه... سزى بتون بتون گوجنديرمهمك ايچون قيصه كسييورم. قارداشم حقّى أفندينڭ خاطرى ايچون بن حقّمى حلال ايدرم. فقط بزى إستخدام ايدن و خدمتنه قبول ايدن قرآنِ حكيمڭ ضربهسندن قورقملى، بلكه او حلال ايتمز.
٭ ٭ ٭
(أهلِ بدعهنڭ شدّتلى هجومنه معروض قالان سليمان حقّندهدر)
سؤال:سليمان ناصل آدمدر؟ باشده بورانڭ مأمورى، چوق آدملر اونى تنقيد ايدييورلر. "لزومسز سوزلرى خواجهيه سويلهيور، ياڭليش ايدييور، عادتا منافقلق ايدييور" ديرلر. سڭا چوقدن بَرى خدمت ايدييور؛ ماهيتى نهدر بيلدير؟
الجواب:سليمان سكز سنه، بنم گبى عصبى، حدّتلى بر آدمى هيچ بر وقت گوجنديرمهدن، هيچ بر منفعتِ مادّى مقابلنده اولميهرق، كندى ايشنى بيراقوب، كمالِ صداقتله ِللّٰه ايچون خدمتى بو كويجه معلومدر. بويله بر آدمله بو كوى دگل، بلكه بو ولايت إفتخار ايتملى. بو طرز أخلاق بو زمانده بولونماسى، مدارِ عبرتدر. بن هم غريب، هم مسافرم. بنم إستراحتمى تأمين ايتمك كويڭ بورجى ايدى. بو كوى نامنه جنابِ حق اونى و مصطفى چاوشى و مهاجر حافظ أحمدى و عبد اللّٰه چاوشى بڭا إحسان ايتدى. بن ده جنابِ حقّه شكر ايدييورم. بونلر بڭا يوزر دوست قدر قيمتدار گورونديلر، وطنمى بڭا اونوتديرديلر. غربت و مسافرلك ألمنى بڭا چكديرمهديلر. بونلرڭ يوزندن بن، بو كويڭ حياتده و وفات ايدنلريله علاقهدار اولوب؛ اونلره هر زمان دعا ايدييورم. صداقتجه سليماندن گرى قالميان مصطفى چاوشله، مهاجر حافظ أحمد، شيمديلك هجومه معروض اولماديغندن اييلكلرندن بحث ايديلمدى. بر پارچه سليماندن بحث ايدهجگز. شويله كه:
— 232 —
سليمان، بنم هر خصوصى ايشمى و كتابتمى كمالِ شوق ايله منّت ايتميهرك، مقابلنده بر شى قبول ايتميهرك، كمالِ صداقتله ياپمش. حتّى او درجه خدمتى صافى و خالص، ِللّٰه ايچون ياپييوردى؛ بلكه يوز دفعهدن زياده آرزو ايتديگم دقيقهده، اُميد ايديلمديگى بر طرزده گلييور؛ فسبحان اللّٰه دييوردم "بنم آرزوىِ قلبمى، بو ايشيدييور مى؟" آڭلادم كه او إستخدام اولونويور، صداقتنڭ كرامتيدر. حتّى خدمتمده بولونديغى بر گون، بر ياشندهكى قيز چوجغنه باقيلمامش. يوكسك بر طامدن، طاش اوستنه چوجق دوشدى. او خدمت صداقتنڭ بر إكرامِ إلٰهى اولارق، او چوجق هيچ بر تأثّر و خستهلق گورمديگى گبى؛ سوتدن، ممهدن بيله كسيلمهدى. هر نه ايسه، بو طرز صداقتنڭ لمعهلرينى چوق گوردم.
سليمانده صداقتله برابر أساسلى بر إخلاص گوردم. أوت بوگونلرده إنصافسز إنسانلر، اونڭ شرف و حيثيتنى قيرهجق درجهده، حقّنده إشاعهلر إظهار ايتدكلرى زمان، اوڭا تسلّى نوعندن ديدم كه: "سڭا بو سوءِ شهرتى طاقمقله ريادن قورتولورسڭ." او ده كمالِ سُرور و جدّى بر صورتده او تسلّىيى قبول ايتدى.
گلهلم غيبت حقّندهكى مسلگنه: بو ذات بنده غيبت حقّنده نه قدر شدّتلى بر نفرت اولديغنى بيلديگى جهتله، بنى قيزديرمامق ايچون، ممكن اولديغى قدر جواز ده اولسه، سويلهمييور. و بِالخاصّه رمضانده، بتون بتون إجتناب ايدر. ذاتًا أخلاقنده، باشقهسنه مضرلق يوق. إنصافسزلرڭ إشاعهسنه سبب، بو قدر اولمش: بريسى صورمش: "خواجه أفندى، فلان آدمه شويله ديمش مى؟" او ده گلدى، بڭا عين سوزى سويلهدى كه، او آدمه جواب ويرسين. حالبوكه او سوزده نه غيبت وار، نه ده بر شى. هر نه ايسه...
بن بو كويده اُميد ايتمييوردم كه، بنم أڭ زياده إعتماد ايتديگم و تام أخلاقلرينه و ديانتلرينه قناعت ايتديگم مصطفى چاوش، سليمان أفندى گبى قارداشلريمى تنقيد ايتسينلر. ظن ايدردم كه، بن گيتدكدن صوڭره، بوراده بنم يرمده، بڭا ايتدكلرى حرمتى اونلره ايدهجكلر. اميدم بودر كه، كوى خلقنڭ يوزده طقسانى اونلرڭ قيمتنى تقدير ايدهجكلر. بر قاچ إنصافسزلر تنقيد ايدهطورسونلر، او تنقيدلردن نه چيقار؟ بونلره
— 233 —
ايليشمك، طوغريدن طوغرىيه بڭا ايليشمكدر. بڭا خدمت ايدن مذكور قارداشلرم، هيچ بر مادّى منفعتى دوشونميهرك و قبول ايتميهرك و بِالعكس كندى كيسهلرندن بڭا و مسافرلريمه باقييورلر. حتّى سليمانه بعض ييمهديگم بر أكمك ويرديگم وقت، خاطريمى قيرميهرق آلير. فقط قطعيًا مقابلهسز آلمييور. اوڭا مقابل أوندن گتيرييور. آرا صيره برر بارداق چاى إصرار ايدييوردم، إلحاحمه قارشى إستنكاف ايدييوردى. نه ايچون بويله ياپييورسڭ ديردم؛ "خدمتمزه مادّى فائده گيرميوب، فى سبيل اللّٰه، إخلاصلى اولمق ايستهيورز" ديردى.
حتّى بو سليمان و مصطفى چاوش، مسافرلرم ايچون چوق خدمت ايتدكلرى حالده، هيچ بر وقت هيچ بر مسافر بو ايكى ذاته بر هديه گتيرديگنى گورمدم، بيلمهدم. يالڭز بكر بك بر دفعه سليمانڭ كوچك قيزينه بر قاچ ميوه ويرمش. اوڭا مقابل سليمان (بيلديگمه گوره) بر قاچ دفعه پاطلجان، بوبر، قاوون گبى سبزهلر هديه ايدوب، اوڭا گوندرمكله برابر، بكر بك بورايه گلدكجه اونڭ، هم باشقه مسافرلرڭ حيواناتنه صمان، آرپه ويرر.
بونڭ بو أخلاقى ذاتنده واردى. يانمه گلديگى وقت، بنم بر دستورِ حياتم اولان إستغنا و إنسانلرڭ هديهلرينى آلمامق قاعدهسى، اونڭ أصلى أخلاقنه موافق گلمش. داها زياده، إنسانلرڭ دگل هديهسنى قبول ايتمك، اونلره ايتديگى اييلكلره مقابل دخى بر شى قبول ايتمييور. حتّى يوز دفعه بن إصرار ايتمشم، بندن فضله قالان بر شيئى قبول ايتمييور.
حتّى بر دفعه، بر قِيّه قدر اوزوم، قايصى قوروسى، بر قِيّه بال بن يمييوردم. مسافرلره ده يديرمك ايستهمييوردم. اوڭا إصرار ايتدم، "بو هديهمدر، تبرّكمدر، چوجقلريڭزه هديه ايدييورم، آلمغه مجبورسڭ." ديدم. آلدى، ايكى شينيك بغداينى، بڭا (دگرمنده اوگوتهرك) گتيردى. درت آيدر داها بيتمهمش.
ايشته بو ذاتڭ حقيقى حالى بو صورتده ايكن، إنصافسز إنسانلر بونڭ حقّنده إشاعه ايدييورلر كه؛ سعيدڭ سايهسنده ياشايور. او ده كمالِ إفتخارله ديدى: "أوت
— 234 —
استاديمڭ سايهسنده قناعتى و إقتصادى اوگرندم، راحتله ياشايورم. خلقلرڭ بو سوزلرى بڭا اييدر. بنى ريادن قورتارير، إخلاصه سَوق ايدر." ديدى.
بن ده ديدم: سڭا اييدر، خدمتِ قرآنه ضرردر. اونڭ ايچون حقيقتِ حالى بيان ايدييورم، تا أهلِ بدعه بيلسين كه، إخلاص ايله ِللّٰه ايچون چاليشييورلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(خلوصينڭ فقرهسيدر)
١٨ رجب تاريخلى، اوتوز برنجى مكتوبڭ برنجى، ايكنجى لمعهلريله يگرمى طوقوزنجى مكتوبڭ برنجى رمزينڭ برنجى مقامنى، شعبانڭ برنجى گونى، يعنى يازيلديغندن اون اوچ گون صوڭره آلدم. ديمك اولويور كه، رجبڭ ١٨ رقمنه، ١٣ داها علاوه ايدهرك، مبارك مكتوبڭ نومروسنى تأييد ايتمك گبى، غيبى بر إشارت إبراز ايديلمش اولويور. بو نورلى مكتوبدن آلديغم حصّهيى، كنديسندن أوّل گلمش اولان معنوى فيضندن، عالى عفويڭزه گووهنهرك بحث ايتمك صورتيله عرض ايدهجگم.
شويله كه: مكتوبڭ بورا پوستهخانهسنده قالديغى گيجه، عالمِ منامده شويله غريب بر حالت گوردم. اللّٰه خير ايتسين. قمر بطنِ أرضدن سرعتله چيقهرق، شاقولًا سماواته يوكسلمگه باشلادى. چيقيشى ايله سرعتله يوكسليشنده هيچ بر ضيا أثرى گورولمييوردى. سكونتله حركتى تعقيب ايتمكله برابر، صانكه غيبى بر سس بڭا، "علامتِ كبرا باشلادى" دييور گبى گلدى. قمر بو خيزله چيقيشى أثناسنده، بر حدّه گلدى كه پارلادى، بيودى. بدرِ تام حالنڭ بر قاچ مِثلى جسامت عرض ايتدى. بو وضعيتده ايچنده بر إنسان شكلى گوروندى. قيصه بر زمان صوڭره بو شكل و قمر غائب اولدى. جهان سراسر ظلمت ايچنده قالدى. مغرب جهتنده، اُفقدن بر مزراق بويى يوكسكلگنده، شمس سونوك بر ضيا ايله گوروندى. اُفقى تعقيبًا بر مدّت شماله
— 235 —
طوغرى غايت سرعتله گيتدى و غائب اولدى. تكرار ظلمت باشلادى. صوغوق قانليلغمى محافظه ايتمكله برابر، قيامت قوپويور دييه اوياندم.
ايشته بو دهشتلى گيجهنڭ گوندوزنده اوتوز برنجى مكتوبڭ بر و ايكنجى لمعهلرينى حاوى قيمتلى أثرى آلدم، اوقودم. كندى كنديمه گيجهكى حالتى دوشوندم. ديدم: بو مبارك مكتوب، بڭا شو درسى ويرييور: سن بر سفينهيه راكبسڭ كه، او عظمتلى سفينهڭ باش دونديريجى سرعتله، فضاىِ نامتناهيده قوشديريلييور. بو سفينهيى بويله پيريل پيريل چويرن قديرِ قيّوم، سڭا مسخّر ايتديگى، منتظم طلوع و غروب ايدن شمس ايله اينجهلهرك، بويويهرك مكمّل بر تقويمِ سماوى وضعيتنى گوسترن قمر گبى عظيم جسملرى ده إستخدام ايدييور. بر كُره كُنْ فَيَكُونُ أمرينى آلديغى زمان، بو معظّم كُرهلر گبى ميليونلرجه سيّارات بربرينه قاريشهجق، نظامِ عالم بوزولاجق، هر شى خراب اولاجق.
كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهُ لَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
سرّى ظاهر اولاجق. اويله ايسه أڭ متين، أڭ عالى، أڭ مزيَّن گورونن بو سراىِ كائناتڭ بر آنده ييقيلاجغى، خراب اولاجغى، بتون سكنهسنڭ محو و نابود اولاجقلرينى دوشون. هيچ أندر هيچ اولديغڭى خاطرلا. سنڭ مينى مينى حيات تكنهڭى، طاغلر گبى طالغهلرى بولونان، قيصهجق عمريڭڭ دڭزنده آلدانهرق بوغديرمه. و حياتِ أبديهڭى سونديرمك ايستهين، أڭ بيوك و أڭ ياقين اولان نفسڭڭ حيلهسندن قورتولمايه چاليش. بونڭ ايچون سڭا چوق قولاى و اوجوز، تأثيرى مجرّب و قطعى و
لَا اِلهَ اِلَّا اَنْتَ سُبْحَانَكَ اِنِّى كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ ٭ رَبِّ اِنِّى مَسَّنِىَ الضُّرُّ وَاَنْتَ اَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ
گبى خلاص و شفا و نجات واسطهلرينى توصيه ايدرم. بونلره بِالخاصّه مغرب و عشاء اورتهسنده، اوتوز اوچر دفعه دوام ايت، ديمكده اولديغنى حسّ ايتدم.
او كوچك رؤيانڭ تعبيرى، محترم استاديمه عائددر و آرزوسنه باغليدر. بو دفعه معنوى محروميتڭ اوزاماسى، بنى جدًّا متأثّر ايتمشدى. صبره غيرت ايتدم، فقط غريبدر كه؛ بو مبارك مكتوبڭ بورا پوستهخانهسنه وُرودى گوننڭ صباحنده اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الصَّابِرِينَ
— 236 —
أمرِ جليلنڭ قوّتنه طايانهرق تحمّل ايتمكده اولديغمى، فقط مراقدن ده حَسْبَ الْبشريه قورتولاماديغمى ناطق كوچك بر مكتوبى، اُخروى قارداشمز حقّى أفندىيه گوندرمشدم.
بو نورلى مكتوبڭ باشنى إشغال ايدن بش نكتهلى ايكنجى لمعه، باشمه طوقماق وورهرق: أى بيچاره، صبردن بحث ايتمك سڭا ياقيشير مى؟ گوزيڭى آچ ده حضرتِ أيّوب عليه السلامڭ صبرينه باق! عقلڭ وارسه او پيغمبرِ ذىشانڭ (عس) صبردهكى قهرمانلغنى تقليده چاليش و قورقونج معنوى يارهلرڭدن قورتولمق ايچون
رَبِّ اِنِّى مَسَّنِىَ الضُّرُّ وَاَنْتَ اَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ
دعاسنى وردِ زبان ايت، دييه تنبيه و ايقاظده بولونديغنه يقين حاصل ايتدم. الحمد ِللّٰه ديدم.
يگرمى طوقوزنجى مكتوبڭ سكزنجى قسمنڭ برنجى رمزينڭ برنجى مقامنڭ برنجى بابى، معجزاتِ أحمديهنڭ أڭ بيوگى و قيامته قدر إعجازينڭ دوام ايدهجگنه شبهه اولميان قرآنِ كريمڭ اوتوز جزئندن اوتوزنجى، يوز اون درت سورهسندن يوز اوننجى، لفظ إعتباريله كوچك، فقط مقام و معنا إعتباريله عالى و شموللى سورة النصردهكى چوق مهمّ سرلردن معزّز و محترم استاديمز واسطهسيله ظاهر اولان توافقاته مناسبتلى بر تك سرّندن بيان بويوريلان اوچ مسئله، بڭا اويله بر قناعت گتيردى كه؛ بو كوچك سورهنڭ اوچ آيتندن ثُلث و تمامنده اوتوز جزء قرآنه، حتّى هر حرفنده بر سورهيه إشارت و دلالت موجود اولديغنى جزم ايتدم.
بو نورانى مكتوب حقّندهكى، مختصر تحسّساتمى عاجزانه يوقاريده عرض ايتدم. فيض منبعنه مادّةً و معنًا چوق ياقين اولان قارداشلريمه، شو پريشان إفاداتم قپو آچمق و بورادن ايچرى گچمگه سزلر لايقسڭز، دييهجك قدر فائدهبخش اولديغى حقّندهكى أمرلريڭزدن چوق سَويندم.
سَوْگيلى استادم! اللّٰه ايچون سَونلر، قرآنه خادم اولمايى يوركدن ايستهينلر، مصيبتڭ بيوگنى دينه گلن مصائب بيلنلر، ظاهرًا نه قدر شعشعهلى مطنطن گورونسه ده هر بدعهكارانه حركتدن مطلق و محقّق قرآنه و ايمانه بر هجوم حسّ ايدنلر... إلخ..
— 237 —
ايشته بونلر نيّتلرندهكى إخلاص، قلبلرندهكى صافيت و ايمانلرندهكى قوّت و قرآنه جدّى مربوطيتلرى درجهسنده، فَلِلّٰهِ الْحَمْدُ مركزِ منبع و مصدرِ فيضه ياقين بولونديرييورلر. ألبته بويله علوى روحلى، جدّى إخلاصلى، متين ايمانلى قارداشلريمى چوق سَور و مظهر اولدقلرى نعمِ إلٰهيهيه شاكريندن اولمالرينى تضرّع أيلرم. حَسْبَ الْقدر دنيايه طالمش، معصيتده بونالمش، حقيقتده آجيقلى بر غربته دوشمش اولان بو بيچاره قارداشلرينه دعا ايتمهلرينى رجا ايدرم. جملهسنه على الخصوص إسملرى ذكر اولونان غالب، خسرو، حافظ على، سليمان أفنديلره و نورلرڭ باش كاتبى شاملى حافظ توفيق، خسته اولديغندن متأثّر اولديغم و إن شاء اللّٰه إعادهِٔ عافيت ايتمش اولان مهاجر حافظ أحمد أفندىيه و سائر مُقرّبلره سلام و دعالر ايدرم.
خلوصى
٭ ٭ ٭
(صبرى أفندينڭ فقرهسيدر)
أيّها الاستاد الأعظم!
شاهِ گيلانى حضرتلرينڭ معنيدار و إحاطهلى بر بيتِ قيمتداريلرينڭ دلّالِ كتابِ مبينى معنوى پارمغيله إرائه و منتسبلرينه ايما و إشارت ايتديگى تفألنامهنڭ نهايت فقرهسنده اوقودم و ديدم: "أوت، نورلر هيئتنى عموم أهلِ حق و حقيقت معنوى ألكتريق آيينهلرينه هدف ايتمشلردر. و حتّى قرآنِ عظيم الشانڭ و أحاديثِ نبويهنڭ بو خصوصى علنًا ويا سرًّا و رمزًا إخباريله بيله واردر." ديمكده أصلا تردّد ايتمييورم.
بو زمرهِٔ صافيه و خالصه آراسنده، ثانى خلوصى تسميهسنه بيله لايق و مستعد اولميان و هيچ أندر هيچ اولان بر عبدِ پرقصوره ده، حدّينڭ فرسخ فرسخ فوقنده بر ير ويريلييور. حالبوكه بو عجزى بىپايان، قصورى چوق، خطاسى عظيم صبرى، صحائفِ أعمالنه باقديغنده چوق قره و موجبِ نفرت گورويور. و بو موقعده إشارت ايديلن شخص إسميله، أعمال و حركاتيله، صبر و تأنّيسى مثبت و مسلّم بولونان باشقه
— 238 —
قارداشلريمز اولدقلرينه حكم ايدييور. چونكه قيمتدار بر خزينه و دفينهيى كشف ايدن و او زمين و زمانده غيّور كشّافه، تحرّياتده بذلِ وجود ايدن ساعيلر او يولده عجبا او دفينهيى بولابيلير مىيز گبى بر أثرِ تردّد گوسترميهرك صرفِ مساعيده بولونان، پك قيمتدار ثمرهِٔ سعيى و عالم قيمتندهكى محصول غيرتلريله، هركسى ترغيب و تشويق و تنويره حصرِ وجود ايدن ذوات، حقيقةً شايانِ تقدير و تبريكدرلر.
خلوصى ايسه، شاهِ گيلانى، إمامِ ربّانى و شاهِ نقشبندى گبى نيجه ذواتِ مباركهنڭ ماضيدن شدّتله باصدقلرى آديملرينڭ قوّتيله، إستقبالده جوشوب فيشقيراجق اولان منابع الأنوارى، مُومٰى إليه آيرى بر مسلك، بر مشربده اولديغى حالده، هر درلو وظائفه ترجيح ايدهرك، دَخِيلَكَ يَا دَلَّالِ قُرْاٰنِ نداىِ عاشقانه و مشتاقانهسيله دخالت ايتمهسى، فوق العاده بر تفيّضه مظهر اولديغنه و اولاجغنه يگانه دليل و حجّتدر. اونڭ ايچوندر كه، رسالة النور و مكتوبات النوره برنجى مخاطبلغى، حقّيله إحراز ايتمشدر و مستحقدر. و هكذا سليمان أفندى قارداشمز ده، معنًا و مادّةً تشريكِ مساعى ايتمش و هيچ بر فردڭ ياپاميهجغى فداكارانه خدماتى ياپمش اولماسيله، سعادتِ أبديه سكّهِٔ خالصهلرينڭ تكثير و تعميمنه چاليشمش، اَلسَّبَبُ كَالْفَاعِلِ مفهومنجه، كذا بو ذات ده هر درلو تقديره سزا و لايقدر.
بو گناهكار ايسه، مع الأسف سالف العرض ذواتڭ هيچ بريسيله قابلِ قياس دگلدر. مادام استادِ عالى بويله گورمشلر و بو شكلده بيورمشلر. كفرانِ نعمت ايتمهيوب، تحديثِ نعمت صورتنده قبول ايدر و گورديگم صحيفهِٔ سياهمڭ صحيفهِٔ بياضه تحويلنى، جنابِ حقدن تضرّع و نياز ايدر و رحمتِ رحمانه إلتجا أيلركن، توجّهاتِ استادانهلرينڭ بقاسنى يوركدن ديلرم أفنديم.
صبرى
٭ ٭ ٭
— 239 —
(أحمد خسروڭ فقرهسيدر)
سَوْگيلى استادم!
أقطابِ خمسهِٔ عظيمهنڭ برنجيسى و غوثِ أعظم ناميله مشتهر شيخ گيلانى حضرتلرينڭ، شيمديكى قرآنڭ خادملرينه باقان قصيدهسندهكى إخباراتِ غيبيهِٔ مهمّهيى حاوى، قيمتدار رسالهيى قارداشلريمه و دوستلريمه اوقودم. و إن شاء اللّٰه فرصت بولدقجه ينه اوقويهجغم. راحتسزلغم، بر صورتنڭ تقديمنه فرصت بخش ايتمهديگى گبى، اوتوز ايكنجى سوزڭ برنجى و ايكنجى موقفلرندن ده اوچ درت صحيفهدن داها فضله يازمقلغمه مانع اولدى.
سَوْگيلى استادم! او بيوك شيخڭ مظهر اولديغى او بيوك تجلّى و نائل اولديغى او بيوك ألطافِ سبحانيه ايله سكز يوز سنهلك مسافهيى گورن و بو مدّت آراسنده گلوب گچنلره و بوگونڭ دهشتنى أهلِ ذوق و كشفه گوسترن يازيلرندهكى او درين و پك اينجه معنالر، إدراك ايدهبيلديگم قدرينى دوشونوركن، أهلِ غفلتڭ نظرندن صاقلانمش اولان و فقط أهلِ حقيقتڭ گورمسنه مانع اولميان ماضىيى خاطرلادم. و بو رسالهنڭ فيضيله مجاهدهِٔ معنويهڭزدن و أطرافڭزده طوپلانمش اولان فداكار، مجاهد طلبهلريڭزدن و معروض قالديغڭز مُهْلِكْ فلاكتلردن و نائل اولديغڭز، بو قدر عظيم ألطافِ إلٰهيهدن باشلايهرق، شاهِ گيلانىيه قدر و اوندن عصرِ سعادته قدر اوزانان، او اوزون زمانى خيالًا گزدم. او بيوك غوثڭ سكز يوز سنه أوّل إعلان ايتديگى بو حقيقتڭ قارشيسنده حيران اولدم. او بيوك شيخ أسكى سعيد گبى بر مريديله، يڭى سعيد گبى بر درس آرقداشيله قونوشويور. و قونوشمغه ده زمان و مكان مانع اولامييور. ايستر أرضڭ اوبر طرفنده اولسون، ايستر سماواتڭ أڭ اوزاق كوشهلرنده اولسون، ايستر حضرتِ آدم صفى اللّٰه زماننده دنيايه وداع ايتمش اولسون.
ايشته بو محاوره نتيجهسنده بو إخباراتِ غيبيهيى و عجيبهيى سكز اون سنه أوّل اوگرنمش و شيمدى ده طلبهلريڭزه درس ويرييورسڭز. بو خدمتده تمايز ايدن آرقداشلريڭزه إرائه ايدهرك، هر خصوصده ستايشه لايق خلوصىيى و اوڭا رفيق اولاجق بر قابليتده بولونان متواضع صبرىيى و خدمت و غيرتلريله صادقانه چاليشان سليمان و
— 240 —
بكر آغا گبى طلبهلريڭزه إشارت أيلهيورسڭز. و بو كوچك جماعتڭ إستنادگاهى اولان، عظيم جماعتلرڭ همّتلرينى و بو جماعتلرڭ ايچندهكى نورانى سيمالرى طانيتديرديغڭز گبى، شاهِ گيلانى زمانندهكى هلاگو وقعهسيله ده زمانمزڭ رياكار منافقلرينه و بو منافقلرڭ رأسكارلرينه خطاب ايدهرك "ياقين بر إستقبالده قهّار بر أل سزه جزاڭزى تمامًا ويرمكله، معصوملرڭ إنتقامنى آلاجقدر." دييورسڭز. بو حقيقتلر گوستريلن طوقوز اون دليل ايله إثبات ايديلدكدن صوڭره، بو رسالهِٔ شريفه ايله إعلان ايديلييوردى.
سَوْگيلى استادم! خلوصى بگڭ بر فقرهسنده سويلهديگى گبى، بن ده دييورم كه: قرآنڭ فيضيله آچديغڭز بو جادّهِٔ نورانيهده عجز و فقر قنادلريله طيران ايدركن، نه بيوك خارقه كرامتلرله قارشيلاشييورسڭز و نه عظيم حادثاتِ عجيبهيه شاهد اولويورسڭز. كيم بيلير، داها نهلر گورهجكسڭز و مظهر اولديغڭز بو عنايتلردن بزلرى ده حصّهدار ايدهرك، وظيفهمزده هر آن غيرت و جدّيت توصيه ايدييورسڭز.
ايشته سَوْگيلى استادم، بو قدر إكرامِ إلٰهى قارشيسنده بر طرفدن قوللق ايدهمديگم ايچون گوزلرم ياشارييور، قلبم آغلايور. ديگر طرفدن ده بارگاهِ صمديته عفو اولونمقلغم ايچون يالواريركن، بىحدّ و بىحساب منّت و تشكّرلريمى تقديم ايدييورم. و سَوْگيلى استاديمه و محترم فداكار قارداشلريمه موفّقيت و سلامتلر إحسان ايديلمسى ايچون دعاگو اولويورم. قيمتدار استادم أفنديم حضرتلرى.
گناهكار طلبهڭز
أحمد خسرو
٭ ٭ ٭
(رأفت بگڭ فقرهسيدر)
پك محترم و سَوْگيلى استادم أفنديم!
بو دفعه گوندرمش اولديغڭز غوثِ گيلانى حضرتلرينڭ إخبارِ غيبيسى، چوق شايانِ حيرت و تأمّل بر مسئلهِٔ مهمّهدر. بيوك ذوقِ روحانى ايله اوقومقله برابر، فقير
— 241 —
طلبهڭز بونى چوقدن حسّ ايتمشدم. استاديمزڭ بو زمان ايچون مهمّ بر وظيفهِٔ معنويهسى وار؛ لٰكن هنوز إفشا ايتمييور، مكتوم طوتويور فكرندهيم و بو فكريمى بعض خالص قارداشلريمه ده سويلهمشدم. گچن سنه صبرى أفندىيه يازمش اولديغڭز مكتوبلرڭ برنده ده شو فقرهيى گورمشدم: "إمامِ ربّانى، صوڭ زمانلرده برى گلهجك، ايمان مسئلهلرينى غايت واضح بر صورتده نشر و إعلان ايدهجك. بو سزڭ هيچ أندر هيچ قارداشڭز، حاشا كنديمى او آدم ظن ايدهجك دگلم، يالڭز او بيوك آدمڭ بر پيشدار نفرى اولديغمى ظن ايدييورم. سن بندن او ذاتڭ قوقوسنى حسّ ايدييورسڭ." بو فقره أوّلكى دوشونجهمى تقويه ايتدى و كمالِ سرورله گلوب خسروه دخى سويلهدم. استاديمزڭ رتبهِٔ معنويهسنى آڭلاديغمزدن چوق سَوينمشدك. بوندن درت بش آى أوّل ده زيارتِ عاليڭزه گلديگمده استاديمز حقّنده صورمش اولديغم سؤاله ويرديگڭز جواب، كذالك أوّلكى قناعتلريمى تأييد و تقويه ايتدى. او زمان يالڭز بر ايكى كيشى بيلييوردق. شيمدى، بو رسالهنڭ نشريله خاص طلبهلرڭ هپسى واقف اولمش اولويور. سروريمزه پايان يوقدر. دينسزلگڭ منتشر اولديغى شو زمانده بولونديغمزه أوّلجه تأسّف ايدييوردق. شيمدى هيچ تألّم، تأثّر أثرى قالمادى. ذاتِ عاليلرى گبى بر استادى بولديغمزدن، زمان نه اولورسه اولسون بزى مأيوس ايتمييور. جنابِ اللّٰه طولِ عمر إحسان بيورسون. داها بزلره چوق ذوقلى أثرلر اوقوتهجغڭزه أمينم. مساعدهڭزله شونى ده علاوه ايدهيم كه، سزڭ داها خارقه وظيفهِٔ معنويهڭز وار. زمان گلهجك رمزلرله، إشاراتِ قرآنيه ايله اويله خبر ويرهجكسڭز كه؛ (حاشيه): بو رأفتڭ بر كرامتِ فراستيدر. بونلرى ده گچهجك و بزلرى شاشيرتوب بيراقهجقدر.
فقير طلبهڭز
رأفت
٭ ٭ ٭
— 242 —
(رأفت بگڭ فقرهسيدر)
صوڭ گوندرديگڭز منهاج السنّة گبى لمعهلر حقّنده نه سويلهسهم إفادهِٔ مرام ايتمش اولامام. زيرا أثرلر بربرينى تعقيبًا نشر اولوندقجه، قيمتلرى ده مبسوطًا تزايد ايتمكدهدر. بزلره جنّت حياتى ياشاتمقدهدر. أثرلر حقّنده فقيرڭ مطالعه يوروتمسى كستاخلق اولور. چونكه شيخِ گيلانىنڭ مدح بيورديغى ذاتِ مباركڭ يازمش اولديغى أثرى تنقيد دگل، كمالِ حرمتله تصويب و تحسين و تقدير و بيوك بر ذوقِ روحانى ايله اوقومقدن باشقه نه ياپابيليرز؟ يالڭز شو قدر دييهبيليرم كه: بو ضلالت دورنده بزلره ذاتِ عاليلرى گبى يوكسك بر استادى لطف بيوران و شيمدىيه قدر أمثالنه تصادف اولونميان مكمَّل و مكمِّل أثرلر اوقوتوب أذواقِ نامتناهيه ايچنده ياشاتان خالقِ ذو الجلاله نهايتسز شكرلر ايتمكله، ايفاءِ وظيفهِٔ عبوديت ايدهبيليرسهك بختيارز.
طلبهڭز
رأفت
٭ ٭ ٭
(حافظ علىنڭ فقرهسيدر)
پك سَوْگيلى و محترم استادم!
حضرتِ شيخِ گيلانى قُدِّسَ سرُّهُ العالىنڭ كرامتِ عجيبهِٔ غيبيهسنى آلدم. حيرتمدن دوشونمگه باشلادم. آرادن چوق گچمهدن خدمت ايتديگم نور ألكتريق فابريقهسندن بر دوگمه چوريلدى. بر موملق بر ضيا گلدى. بر شيلر گورمگه باشلادم. عينيله يازييورم. قصور و نقصان، بيچاره علينڭدر.
أوت استادم، ناصلكه فخرِ عالم (صلّى اللّٰه عليه و سلّم) حضرتلرى شجرهِٔ كائناتڭ حياتدار چكردگى، أنبيا و مرسلين او شجرهِٔ مباركڭ داللرى اولوب، دالڭ إبتداسندن منتهاسنه قدر قطعى بر علاقه ايله دائمى بربرلرينى گوتورويورلر. بو سرّ ايچون حضرتِ آدم صفى اللّٰه قوقلاديغى و حسّ ايتديگى نورِ محمّد عليه الصلاة والسلام
— 243 —
حقّنده ديمش: "يا ربّ، بنم آلنمده بر چيغيرتى وار، نهدر؟" جنابِ كبريا حضرتلرى بيورمش: "نورِ محمّد عليه الصلاة والسلامڭ تسبيحيدر." عينًا كتبِ سابقهده ده وسيلهِٔ دنيا اولان شاهِ لَوْلَاكى أوصافيله، أصحابيله خبر ويرمهلرى گوسترييور كه؛ علومِ أوّلين و آخرينى جامع بر كتاب ايله بعث اولونهجق، كائناتڭ روحى حكمنده و بتون كائناتڭ گوزللكلرى كندى فطرتنده تجمّع ايدوب، تكمّلله طلوعى، فجردن صوڭره شمسڭ طلوعى گبى بكلهنييوردى.
ايشته بو كتابِ كائناتڭ واضح بر فهرستهِٔ مقدّسهسى اولان فرقانِ مبين عرشِ أعظمدن و هر إسمڭ أعظمى مرتبهسندن نزول ايله كوكى عرشِ أعظمده، گوودهسى فخرِ عالمڭ (صلّى اللّٰه عليه وسلّم) صدرينه و داللرى بتون زمينى إحاطه ايدن كتابِ كائناتڭ هر صحيفهسنده و هر جزئنده لفظ اللّٰه و لفظِ رسولِ أكرم (عليه الصلاة والسلام) و لفظِ قرآنڭ بتون بربريله علاقهدارانه إشارت ايدوب بربرينى گوسترهرك، بربرينڭ حكملرينى تصديق ايتدكلرى مِثللو، حضرتِ شيخ (قس) سرّينه مظهر اولديغى أسماء و جلوهسنه مظهر اولديغى لوحِ محفوظ و لطفنه مظهر اولديغى جنابِ خالقڭ بيلديرمسيله، سكز عصر صوڭره كنديسيله توافق ايدن بر خادمِ قرآنى گوروب و تصديق ايتمكله خبر ويرمهسى، حق و عينِ حقيقتدر.
أوت حضرتِ شيخ خادم اولديغى او خدمتِ قدسيهِٔ قرآنيه حرمتنه زمانڭ پادشاهلرينى تيترتمش، نورِ محمّد (صلّى اللّٰه عليه و سلّم) اوموزنده تجلّى ايتمهسيله، او نورِ محمّد عليه الصلاة والسلامڭ ضياسيله حركت ايدن بتون أولياء حضرتِ شيخه بوين أگمهلرى، گرك مسلم و غيرِ مسلم و هر بر مشرب أهلى حضرتِ شيخى تنقيده جرئت ايتمهملرى گوسترييور كه، جادّهِٔ محمّديه (صلّى اللّٰه عليه وسلّم)ده باتاقلق و نورِ محمّدى (عليه الصلاة والسلام)ده ظلّ اولماديغنى عين اليقين درجهسنده إثبات ايدييوردى.
اويله ده، اون دردنجى عصرڭ خادمِ قرآنى ده طوقوز ياشندن آلتمش (سكسان آلتى) ياشنه قدر بِلا إستثنا طوغريدن طوغرىيه قرآن نامنه خدمت و حركتى و زمانڭ
— 244 —
پادشاهندن أڭ جاناوار رئيسلرينه باش أگمهديگى، حتّى ترقّياتِ فنّيه و ذهنيهده برنجيلگى إحراز ايدن آوروپا دولتلرينى إسكات ايدن، زمزمهِٔ قرآنيهنڭ شفاخانهسندن نبعان ايدهرك، اونلرڭ سملرينه قارشى ترياقلرى شيشه دگل، ماءِ جارى نهرلرله إعلاىِ كلمة اللّٰه ايدن و اونلرڭ قلعهلرينى زير و زبر ايدن، أمثالى گورولمهمش اون دردنجى عصره مخصوص أنوارِ قرآنيهدن رسالهِٔ نور ايله، جهانڭ جهاتِ ستّهسنى و سمانڭ يوزينى آيدينلاتان و يارهلى اولوب ئولمهين أهلِ ايمانڭ يارهلرينى تداوى و سكسان ياشنده إختيارلرينى شابِّ أمرد و گنجلرينى معصوم بر حاله حضرتِ أيّوبوارى حيات بخشنه وسيله اولان خادمِ قرآنينڭ و نور رسالهلرينى، دگل حضرتِ شيخ (قس) آلتنجى عصردن اون دردنجى عصرده گورمسى، كتبِ سابقهده رمزًا و حضرتِ قرآنده صراحةً گوسترمهلرى، او كتابِ مباركڭ شأنندندر، دييهبيلهجگم. إن شاء اللّٰه وظيفهنڭ مقبوليتنه إشارتدر كه، وظيفهنڭ أهمّيتنه بناءً جنابِ حق اونى چوق زمان أوّل گوسترهرك، مبعوثِ عالم گزيدهِٔ بنى آدم أفنديمزدن، خلفاءِ راشديندن (رضى اللّٰه عنهم)، أقطابِ أوليادن اويله بر معنوى قوّت تراكم ايتمش اولويور كه؛ دگل بو زمانڭ كور و صاغيرلرى، دنيانڭ أڭ آزغين فرعون و نمرودلرى ده اولسه ينه قورقهجقلرى و آغز آچاميهجقلرى بديهيدر. ديلرم جنابِ حقدن أنوارِ قرآنيهنڭ
لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ
بايراغى آلتنده طوپلانان أهلِ ايمانڭ أللرينه يتيشمهسيله، إلى يوم القيام او أنوارڭ توسّعنه و نشرينه حياتنى فدا ايدن و ايدهجك أربابنڭ تكثيرينى إحسان بيورسون. آمين! آمين بِحُرْمَةِ سيّد المرسلين.
سَوْگيلى استادم ياريم ياشمڭ ترجمان اولديغى شو عريضهمه، ياريم نظرله باقوب عفوِ قصور بيورماڭزى ديلر، أل و أتكلريڭزدن اوپر، بزه و بتون عالمه وسيلهِٔ حيات اولان استادم، جنابِ حق سزدن أبديًا راضى اولسون، دعاسنى گيجه و گوندوز نياز أيلرم.
مجرم طلبهڭز
على
٭ ٭ ٭
— 245 —
(خلوصينڭ فقرهسيدر)
عزيز، محترم استادم أفنديم حضرتلرى!
أمرلريڭزه إمتثالًا، اُخروى قارداشمز خسرو بك طرفندن إرسال بويوريلان شايانِ حيرت و جاىِ دقّت، "مهمّ بر إخبارِ غيبى" إسمنى طاشييان چوق قيمتلى، معنالى، روحلى، سرورلى، تأثيرلى، لذّتلى، حكمتلى، نورلى أمريڭزى بو هفته آلديغمدن طولايى، جنابِ حق و فيّاضِ مطلق حضرتلرينه حمد و شكرلر و مشفق استاديمه يوزيمڭ قرهسنه، قلبمڭ يارهسنه باقميهرق، درگاهِ إلٰهيهيه قپانوب دعالر أيلرم. و دفعاتله،
اَللّٰهُمَّ حَصِّلْ مُرَادَنَا وَ مَقْصُودَ اُسْتَاذِنَا سَعِيدِ النُّورْسِى بِحُرْمَةِ حَبِيبِكَ مُحَمَّدٍ النَّبِىِّ الْاُمِّىِّ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَ عَلٰى اٰلِهِ وَ صَحْبِهِ وَ سَلِّمْ اٰمِينَ
ديدم.
غوثِ أعظم شاهِ گيلانى (قُدِّسَ سِرُّهُ الْعَالِى) حضرتلرينڭ أثرلرندهكى غيبى و معنوى إخبار، بو بيچارهيى اويله بر حاله گتيردى كه، تعريفدن عاجزم. روحانيتلرندهكى جلالت و عظمت قارشيسنده آووج ايچنده صيقيلان بر طوپ خمور نه حاله گيررسه، بو بيچاره ده، اويله اولدم. بر شى دوشونهمز، سرسم، عادتا ميّتِ متحرّك بر حاله گلدم. گونلردن بَرى ذهنم و بتون حواسّم، همان تمامًا بو خارقه أثرله مشغول. بو حالتده ايكن، إستعداديمڭ فوقنده شويله بر قاچ بيت قلبمه و قلممه گلدى. قاعدهسنه اويغون اولارق دوزلتهمهدم. مشفق استاديمڭ عفولرينه إستنادًا يازييورم. تصحيحى، استاديمه و حبل اللّٰهه ياپيشان قارداشلريمه بيراقييورم.
خلوصى باق غيبى إخبارنامهيه
گور استادم نهلر إظهار أيلهمش
كتابِ سناندن ايدوب تفأل
حقّا كه كرامت إبراز أيلهمش
— 246 —
"اُمّى عليم"له (حاشيه): "اُمّى أى عليم" طرزنده اوقونديغنه گوره. "سنانِ اُمّى"ده
حسابِ أبجدله وار مطابقت
گورونور باقيلنجه بو طريقله
أسماءِ استادله تام مناسبت
حقّيله خادمُ القرآندر استاد
إثباته كافيدر بو موافقت
حيرتبخش أسراره واقفدر بو ذات
إخوانه ديرز خبرِ بشارت
سكز يوز سنه أوّلندن گورمش
خادمُ الفرقان بديع الزمانى
حبيبِ خدا هم ده غوثِ أعظم
سلطانِ أولياء شاهِ گيلانى
بيوك بر حسنِ ظن ايله استادڭ
سنى قرآن خادمى ايدر عدّ
قاپان سجدهِٔ شكره، دى خلوصى:
إلٰهى اَنْتَ ربِّى و أنا الْعبد
بو عاجز قولڭى موفّق أيله
خدمتِ قرآنله شرفياب أيله
حزب القرآندن آييرمه تا أبد
بو عاصى قولڭه مرحمت أيله
استادم سعيد نورسىدن اول راضى
بِحُرْمَةِ حبيبك الراضى المرضى
— 247 —
أولياء سلطانى عبد القادرڭ
همّتڭ أكسيلتمه بزدن إلٰهى
إخبارنامهِٔ غيبڭ إظهارينڭ
گوڭل ايستدى يازمق تاريخنى
يوز بيڭ حمد و شكر ايت حقّه خلوصى
سڭا استاددر منلا سعيد نورسى.
اُخروى قارداشڭز
خلوصى
٭ ٭ ٭
(قلمى كرامتلى مسعودڭ أهمّيتلى بر رؤياسيدر)
عالىجناب و فضيلتمند استادِ محترمم أفنديم حضرتلرى!
طلوعات اولمادقجه، سز استاديمه مكتوب يازمغه مقتدر اولامييورم. چونكه باشليجه آمالم نورلرڭ إكمالى اولديغندن و يازديغم أثناده بر آن أوّل بيتيرمك أمليله سريع بر صورتده يازديغم ايچون، او نورلردن آلمش اولديغم فيضى أطرافليجه آڭلاتهميهجغم ايچون، مكتوب تسطيرينه جرئت ايدهمييورم.
خسرو أفندينڭ نزديڭزدن مفارقتى گونى، بندهڭز زيارته گلييوردم. بدرهنڭ جوارنده بربريمزه تصادف ايتدك. گرى دونمكلگمزى سويلهديلر. صبرسزجه أسبابنڭ نهدن منبعث اولديغنى صوردم. نتيجهيى آڭلاتديلر. برلكده كويه عودت ايتدك. چوق متأثّر اولدم. مأيوسيتمدن ايكى گون طيشارىيه چيقامادم. قلبمڭ تأثّرينى تسكين ايچون، نورلرى يازمقله مشغول اولدم.
عودتمزڭ ايكنجى گوننڭ گيجهسى، ساعت اون بچغه قدر يازى ايله إشتغال ايتدم. سحورى يديكدن صوڭره مأيوسانه و مكدّرانه ياتدم. گوردم كه: ذاتِ عاليڭزله
— 248 —
برلكده مدينهِٔ منوّرهيه گيتمشز. حرمِ شريفڭ قپوسندن گيرنجه، مقبرِ سعادت اوڭمزده گورونويوردى. مقبرِ سعادتڭ ايچنده پيغمبريمز صلّى اللّٰه تعالى عليه و سلّم باب السلامه طوغرى متوجّه ايديلر. بن درعقب قوشمق ايستدم. برلكده بن سزڭ بر آديم آرقهڭزده اولارق واردق. إمامڭ نمازدن فارغ اولديغنده ناصل يوزينى جماعته چويرر؛ بزم گيرديگمز طرفه طوغرى ذاتِ رسالت دونمشلر، ديز اوستنه اوطورمشلر و بز ده واردق. ذاتِ عاليڭز همان بر آديم مسافهلى اولارق ديز چوكوب اوطورديڭز. بن ده سزڭ آرقهڭزده ديز چوكوب اوطوردم. سز رسولِ أكرم (عليه الصلاة والسلام) ايله أپى مدّت گوروشديڭز. دقّتلى وجهِ سعادته نظر ايتديگمده، آلنى وجهِ مباركى گونش گبى غايت پارلاق و سائر أقسامى بغداى رنگى، رأى العين مشاهده ايتدم. او أثناده مكالمهڭز نهيه منجر اولديغنى آڭلايهمدم. تفسيرينى استادِ أكرممه حواله ايدييورم. يالڭز قاصر فكرمله، سن نه اولويورسڭ، دييه قلبمى تسكين ايدهبيلدم. استادم شو ظالملرڭ إسلاميته قارشى تجاوزلرينى، كندى مرجعنه و شريعت صاحبنه شكايت ايتدى.
مسعود
٭ ٭ ٭
(وزيرزاده كوچك مصطفىنڭ فقرهسيدر)
أى سَوْگيلى استاديمز، أى نورلرڭ مظهرى و ناشرى!
جنابِ حق سزى بو مملكته گوندرمش، تا كه ضلالته گيدن روحلر، سنڭ نشر ايتديگڭ نورلرله قورتولسون. جنابِ حقّه گيجه و گوندوز سجدهِٔ شكران ايتسهك، بو نعمتلرڭ شكرينى اودهيهميهجگز.
أى استادم، بن اُمّىيم. سائر قارداشلرم گبى معلوماتلى دگلم كه، رسالهِٔ نوره قارشى حسّياتمى ديلم ايله إفاده ايدهيم. فقط إن شاء اللّٰه صداقتده و محبّتده و إرتباطِ روحيده قارداشلريمه يتيشمگه چاليشهجغم. اويانيق عالمنده إفادهِٔ مرام ايدهمهين ديلمه
— 249 —
بدل، اويقو عالمنده روحمڭ ديليله، ماهيتنى آڭلامديغم و سزه قارشى مربوطيتمه دلالت ايدن بر ايكى وقعهيى عرض ايدهجگم:
برنجيسى:بوندن بر بچق سنه أوّل، تجارت ايچون ايكى گونلك مسافهده اولان بر كويه گيتمشدم. او أثناده دنيانڭ ايچ يوزى بڭا گوروندى. هم فانى، هم زندان حكمنده اولديغندن بر نفرت گلدى. بڭا بو فانى دنيادن، باقى بر عالمه يول گوسترهجك بر استاد، جنابِ حقدن ايستدم و ديدم كه: "اويله بر استاده راست گلسهم سوز ويرييورم كه، اوڭا تام خدمتكار اولاجغم."
ايشته بن بو حالده و بو نيازده ايكن، او گيجه غايت شيرين و گوزل، بيلمديگم بر شهرده غايت گوزل، دنياده مِثلى بولونماز زينتلى بر آت اوستنده، سز استاديمى اوڭا بينمش، غربدن شرقه طوغرى بش آلتى متره يوكسكده، شهرڭ اوستنده اوچاركن سلامڭزه طوردق. سلامڭزى آلدق. او أثناده اوياندم. شهادت گتيردم. شكر ايتدم كه، ايستديگم استادى بولاجغم. ايكى آى صوڭره زيارتڭزه گلدم.
ايكنجى واقعه:رؤياده بر شهرده غايت كثرتلى عسكرلر و جبخانه گورويورم. بز ده، گويا او عسكرلردنز. ديدم: "يا ربّى بو عسكرلرڭ قوماندانى كيمدر؟" نياز ايتديگم وقت قارشيمزده يوكسك بر سراى ظهور ايتدى. او سرايڭ ايچريسنه گيردم كه، قوماندانى گورهيم. باقدم كه، پارلاق بر چاى آقييور. او چايى تعقيب ايتدم. باقدم، شُعْبهلره آيريلييور. دوام ايتدم. تا منبعنه قدر گيتدم. او عسكرلرڭ قوماندانى، او صولرڭ صاحبنى بولدم. يعنى استاديمزى، ايكى آدمله باشنده نماز قيلاركن گوردم. بن ده او صودن آبدست آلدم. نمازه داخل اولدم. قلبمڭ حركتيله، ديلمڭ شهادتيله اوياندم. جنابِ حقّه شكر ايتدم كه استاديمزى بزه گوستردى.
خدمتكار و طلبهڭز
مصطفى
٭ ٭ ٭
— 250 —
(خلوصى بگڭ فقرهسيدر)
بو هفته اوتوز برنجى مكتوبڭ يدنجى لمعهسى ايله اوچنجى لمعهسنى، خزينهِٔ مكتوباته علاوه و محبّان و مشتاقانه تلاوت أيلهمكله، وساطةِ عاليهڭزله، بر لطفِ عظيمِ إلٰهىيه داها مظهر اولديغمدن طولايى كريم، رحيم، باقئِ ذو الجلاله يوز بيڭلر حمد و شكر أيلهمكده و سَوْگيلى استاديمى رضاىِ صمدانيسنه و وظيفهِٔ مشكورهِٔ معنويهسنده دواملى، نفوذلى، شموللى موفّقيتلره مظهر بيورمسنه عبيدانه تضرّع و نيازلرده بولونمقدهيم. بو بيچاره و عصيانكاردن چوق دعا بكلهديگڭزى أمر بيورويورسڭز. بن او درگاهِ عالىيه آنجق بر نوع إعجازينڭ إظهارينه فخر العالمين، حبيبِ ربّ العالمين، سيّد المرسلين صلّى اللّٰه تعالى عليه و سلّم أفنديمز حضرتلرينڭ أڭ بيوك معجزهسى اولان، تا قيامِ ساعته قدر حكمى و إعجازى باقى اولاجغنه ايمان ايتديگم قرآنڭ نورلرى دلالتيله و استاديمڭ مبارك إسملرينى، وسيلهِٔ قبول اولمق اوزره قوللانهرق إلتجا ايدهبيلييورم. هيچ ممكن ميدر كه، بو أشيگه يوزيمى سورركن، "يا ربّ، استادم سعيد نورسى حضرتلرندن راضى اول، داريْنده مرادلرينى حاصل قيل!" دييه يالوارميهيم؟ أصلا و قطعا. بو بر وظيفه اولمقله برابر، قناعتجه إن شاء اللّٰه وسيلهِٔ إجابهِٔ دعادر.
عزيز استاد! صديقڭزڭ ضعيف روحى، بو فانى حياتده اولديغى گبى، باقى و سرمدى حياتده ده إن شاء اللّٰه علوى روحڭزڭ جناحِ شفقتندن آيريلميهجقدر، آيريلاميهجقدر و آييراميهجقلردر.
أوت غيرِ قابلِ إنكاردر كه، بو فانى حياتڭ دغدغهلرى آراسنده، حواس و لطائف هر زمان مشتاقى بولوندقلرى منوّر و محتشم آيينهيه باقهمييورلر؛ فقط او مشغلهدن فراغت ايديلديگى آنده، ينه نور بتون حشمتيله عرضِ ديدار ايدييور. بو زمانلرده هيچ آيريلق حسّ ايتمييورم. حتّى إختلافِ مكانى ده تأثيرسز گورويورم. يدنجى و اوچنجى لمعهلرڭ بورا پوستهخانهسنه وُرودى، رمضانڭ اون برينه تصادف ايدييور. بر گون پوستهده قالماسنه قارشيلق طوتولورسه، هر بر لمعه، بو مبارك آيڭ باشندن اوننه قدر برر گون آلمشلر و اَوَّلُهُ رَحمَةٌ اولان عشرِ اولٰىِ رمضانده محلِّ مقصوده واصل اولمشلردر. مفتيلك
— 251 —
إعلاننه گوره تام اوننجى گوندهدر. دردنجى و سكزنجى لمعهلرى ده بو ماهِ غفرانڭ اون دردنجى گونى آلدم. پوسته بر گون أوّل گلديگنه و بر گون ده پوستهده قاليشنه ويا برنجى مقامه صاييليرسه بو نورلى أثر ده، صانكه رمضانڭ هر گوننده بر لمعه آلارق يرينى بولمقله، هم بو عددلرڭ بوشنه قونولمديغنه، هم ده أوْسَطُهُ مَغْفِرَةٌ اولان عشرِ ثانئِ رمضانده يازيلديغى محلّه يتيشهجگنه صراحت درجهسنده دلالت ايدييور.
شو ساعتده شعاعاتنى گوزيمه صوقان گونش گبى، بو قدر نورلى و ظاهر حقائقى، محضا بر عنايتِ إلٰهى اولارق، بو بيچارهيه گوستريلن بو مبارك أثرلردن، بو نورلرڭ بِحَوْلِ اللّٰه غروبسز طلوع ايتدكلرى محلّه، عطارد و زهره گبى مادّةً و معنًا ياقين بولونان حزب القرآنه دخى حافظ، صادق، خالص و صالح قارداشلريمڭ داها چوق أسرار آڭلايهجقلرينه شبهه ايتمييورم.
مادام كه، مركزِ فيضه أڭ اوزاق بولونان عاجز بر قارداشلرينڭ مبارك أثرلر حقّندهكى طويغولرى، كنديلرينڭ ده لايقلى، معنالى چوق دگرلى إحتساسلرينى بيانه وسيله اولويور، إن شاء اللّٰه بو حركتلرى خدمتِ قرآندن معدود اولور. عالى حضوريڭزده قارداشلرمله برآز قونوشمق ايستهيورم.
قارداشلرم، بو بيچارهنڭ نورلرله إشتغالى اوچ دورهيه آيريلمشدر:
برنجيسى:استاد حضرتلريله ايلك تشرّف ايتمك سعادتنه نائل اولديغمدن إعتبارًا إنتشار ايتمش اولان أثرلرى، كندم ايچون إستنساخ ايتمك.
ايكنجيسى:ينه محترم استاديمڭ أمرلرينه إمتثالًا سوزلرڭ، مختلف طبقهِٔ ناسه تأثيرلرى و قابلِ جرح، لازم التصحيح، موجبِ إعتراض جهتلرى اولوب اولماديغى حقّنده، قاصر عقلمله آڭلايهبيلديگم قدر و قيصه گوروشمله سچهبيلديگم قدرينى عرض أيلهمك و بتون فرصتلردن إستفاده ايله، دين قارداشلريمه فائدهلى اولمق، اونلره ده بو نورلرى گوسترمك، دقّتِ نظرلرينى جلب ايتمك، قلبى و باطنى يارهلرينه مرهم أيلهمك أمليله، إختيارسز و معنوى بر تأثير آلتنده آثارِ نورى عشق ايله اوقومق.
— 252 —
اوچنجيسى:ينه عزيز و مشفق استاديمڭ أمرلرينه مطاوعتله، بيلديگڭز وجهله هر بريسى بر درلو لطافت و بلاغت و جلادتده و چوق قولايلقله عقللره حيرت ويرهجك طرزده إنتشار ايتمكده اولان نورلى آثار حقّندهكى إحتساسلريمى عرض أيلهمك و بِالذّات ويا قارداشلرم نامنه، بعض قرآنى مشكلات و تردّداتى مقامِ فيضه تقديم ايدهرك، بو طريقله هم مشكلڭ حلّنه، هم ده سائل ايله برلكده ديگر قارداشلرڭ ده إستفادهلرينه عاجزانه خدمت أيلهمك. دڭزدن قطره مثابهسندهكى بو قرآنى خدمتدن طولايى، بو بيچارهيه بر قيمت عطف ايتمهيڭز. چونكه مع الأسف هيچ لياقتم اولماديغنى بن چوق ايى بيلييورم. لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّٰهِ آيتِ جليلهسى اُميد ويرمهمش اولسه، عصيانمڭ نهايتسزلگى قارشيسنده چيلديرمق ايشدن بيله دگل.
اويله ايسه عزيز قارداشلرم، بو زواللى قارداشڭزه خير دعا بيورماڭزى بِالخاصّه رجا ايدييورم. قرآن حسابنه باقيليرسه، او زمان بلكه بعض گوزللكلر گورونهبيلير. بو ده سَوْگيلى استاديمزڭ بيوردقلرى گبى، قرآنڭ گوزللكلرى و منبعِ كوثردن گلن نورلرڭ لطيفلگى، بو خصوصى تأمين ايتمشلردر. حينِ صباوتمدن بَرى، أڭ زياده منفورم، فَلِلّٰهِ الْحَمْدُ يالان سويلهمكدر. اونڭ ايچون حقيقتى إفاده ايتديگمه أمين اولابيليرسڭز كه، يوقاريده عرض ايتديگم اوچ صفحهده إختيار و تصادف يوقدر. حاكم اولان بر دستِ غيبى و قدرِ إلٰهيدر. بونى حسّ ايدييوردم. قدرِ إلٰهىيى ايضاحه لزوم يوق. دستِ غيبڭ ده غوثِ أعظم سلطانِ أوليا باز الأشهب، سيّد عبد القادرِ گيلانى قُدِّسَ سِرُّهُ الْعَالِى حضرتلرى اولديغنى صوڭ دفعه اوگرنمش اولدق.
فقط محترم استاديمڭ عالى عفولرينه إستنادًا شونى علاوه ايدهيم كه، غوثِ أعظم حضرتلرينڭ كرامتِ غيبيهلرى، صراحةً استاديمز سعيد نورسى حضرتلرينى گوسترمكدهدر. چوجقلغندن بَرى خارقه ترجمهِٔ حالى تدقيق ايديلهجك اولورسه گورولور كه، بو ذاتڭ وجودى صِرف قرآن و ايمان حسابنهدر. اوندندر كه او خارقه حالاته مظهر اولمش. بز بيچارهلر بو شمعڭ پروانهسى اولدقجه، حزب القرآن نامنه حضرتِ غوثڭ همّت و دعاسنه و جدِّ ذىشانى پيغمبريمز (صلّى اللّٰه تعالى عليه وسلّم)
— 253 —
أفنديمز حضرتلرينڭ شفاعتنه، إلتماسنه و نهايت مُنزِل القرآنڭ عفوينه، حمايهسنه مظهر اولاجغمزه ده شبهه ايديلمهمك لازمدر.
اللّٰه ذو الجلال حضرتلرى جملهمزى محافظه بيورسون. آمين! داريْنده باعثِ نجاتمز اولان بو خدمتى بِالكلّيه ترك ايدهجك اولورسهق، او زمان هلاكمز محقّقدر. مادام كه، ألمزده معفو اولديغمزه دائر سندمز يوق؛ باعثِ فيضمز استاديمز حضرتلرينڭ بزلره شفقتندن طولايى كرامتِ غيبيهدن خبر ويردكلرى مژدهلر، يالڭز شوقمزى و شكريمزى آرتيرمايه وسيله اولمالى. إسملرينڭ صراحةً ذكر ايديلديگنى بيلديرمكله برابر گوستردكلرى عالى فراغت، جملهمز ايچون نظرِ عبرتله گورولملى و جدًّا تقليد اولونماليدر.
ينه أمرلرندندر كه؛ بزلر خدمتله موظّفز، مكلّفز. نتيجه ايله دگل. بو نورلى خدمتده بزلرى برلشديرن اللّٰه ذو الجلالدن نيازم: حشرده ده لواءِ محمّدى (عصم) آلتنده حشر و جمع اولمقلغمزدر.
اَللّٰهُمَّ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا اِنَّكَ اَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
مساعدهڭزله صدده گلييورم:
اوتوز برنجى مكتوبڭ يدنجى لمعهسنه أساس اولان اوچ آيتِ جليلهنڭ تفسيرى خارقه بر طرزدهدر. بِالخاصّه ايكنجى وجهله يدنجى وجهڭ ايكنجى إخبارِ غيبى جهتى ايشيديلمهمش بر صورتدهدر. بو مكتوبڭ اوچنجى لمعهسى كه،
كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهُ لَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
آيتنڭ مئالنى إفاده ايدن
يَا بَاقِى اَنْتَ الْبَاقِى ٭ يَابَاقِى اَنْتَ الْبَاقِى
جملهلرينڭ گوستردكلرى ايكى حقيقتدن چوق بيوك فيض آلدم. غريبدر كه، بو مبارك أثر
لَقَدْ صَدَقَ اللّٰهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ
آيتِ جليلهسيله باشلامقله، صانكه بو فقيرڭ گورديگى رؤيايه بر إشارت ياپييور و دييور كه: سنڭ رؤياڭده گورديگڭ قمر، بو آيتده بحث بويوريلان رؤيانڭ صاحبى ايكى جهانڭ فخرى (صلّى اللّٰه تعالى عليه وسلّم) حضرتلرينڭ بر پارمق إشارتيله و إذنِ حقله إنشقاق ايتمشدر. شمس اونڭ خاطرى ايچون، اون طوقوزنجى مكتوبده بيان بيورلديغى اوزره،
— 254 —
بر ساعت حركتسز گورونمشدر، گبى معجزاتنى خاطرلاتهرق؛ "أى غافل، إتّباعِ سنّت ايت!" دييور. بو رؤيايى نقل ايدن مكتوبمده، اوتوز برنجى مكتوبڭ برنجى و ايكنجى لمعهلريله، يگرمى طوقوزنجى مكتوبڭ برنجى رمزينڭ برنجى مقامندن گلن فيض نتيجهسى، إختيارسز ياپديغم تعبيرڭ صوڭنده يازمش اولديغم كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهُ آيتِ جليلهسنڭ بر نوع إعجازلى تفسيرينى بيان بيورمقله، مكتوبمه غايت لطيف و چوق محتشم بر جواب ويريلمش اولويور.
اوتوز برنجى مكتوبڭ دردنجى لمعهسنڭ برنجى مقامى "منهاج السنّه" دينمگه حقيقةً لايقدر.
برنجى نكته:رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ امّتنه شفقتنڭ درجهسنى و بِحقٍّ شفيع المُذنبين اولديغنى گوسترمكله برابر، سليمان أفندى مرحومڭ مولدِ شريفندهكى:
طِفل ايكن اول ديلر ايدى اُمّتن،
سن قوجالدڭ ترك ايدرسڭ سنّتن.
وجيزهسنى خاطرلاتمقده و اول حضرته اُمّت اولانلره، سنّتلرينه رعايت لزومنى أهمّيتله درس ويرمكدهدر.
ايكنجى نكته:جنابِ پيغمبر صلّى اللّٰه تعالى عليه وسلّم أفنديمز حضرتلرينڭ نسلِ مباركلرينڭ، إلى يوم القيام حضرتِ حسن و حسين رضى اللّٰه تعالى عنهمادن گلهجكلرينى و إستقبالده چوق مبارك ذواتڭ ده، بو ميانده ظهور ايدهجكلرينى نظرِ نبوّتله گوردكلرى ايچون، بو ايكى حفيدينه بتون او نورلى ذاتلر حسابنه شفقت گوسترمسى؛ اويله بر تعريفدر كه، بشرڭ دوشونمهسيله يازيلماسنه إمكان يوقدر.
اوچنجى نكته:نصِّ قاطع ايله ثابت و حديثِ نبوى ايله مبرهن آلِ بيته محبّته إشارت ايتمكده، بو وظيفهيى ايفايه دعوت أيلهمكدهدر. چونكه إسلاميت بر وجودسه، بو وجودڭ بلكميگى محقّق آلِ بيت و باشى هر زمان كتاب اللّٰهدر.
— 255 —
دردنجى نكته:شيعهلرى إلزام ايدهجك قدر قوّتلى بر درسدر. بو شموللى درسدن غايه نه اولديغى، صوڭنده مكمّلًا إجمال ايديلمشدر.
وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّٰهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا
أمرِ جليلنه توفيقًا، بتون مؤمنلر توحيده چاغيريلمشدر.
كرامتِ غوثيهنڭ إشاراتنى تأييد ايدن رمزلرى دفعاتله اوقودم. بو مژدهلر حمد و شكريمى آرتيرمشدر. زنبيللى على أفندينڭ حاله چوق اويغون اولان فقرهسى خوشمه گيتدى. لطيف تفألڭز خِتَامُهُ مِسْكٌ قبيلندن اولمشدر.
أوت قرآنى باغچهده هر زمان باشقه رنكده، باشقه لطافتده، باشقه تأثيرده حقيقى جنّت چيچكلرى آچيلييور. بو مزهرهنڭ بلبلنه و اونڭ گوڭللرى تسخير ايدن نغمهسنى ديڭلهين، مشق ايدن يولداشلرينه، داريْنده سلامت و سعادت و موفّقيتلر تمنّى و نياز أيلرم.
شاعرڭ زمانه موافق بر بيتى:
بر موسم بهارينه گلدك كه عالمڭ
بلبل خاموش، حوض تهى، گلستان ده خراب.
بن ده ديرم:
اويله بر بدعهلر دورندهيز كه إسلامڭ
بر بلبلى، بر گلستانى قالمش قرآنڭ.
كرامتِ غوثيهيى هنوز كيمسهيه اوقويهمدم. ايچنده بو بيچارهدن بحث ايديلشى، اوقومق خصوصنى دوشونديرييور. مبارك رمضان
(حاشيه): غريبدر كه، خلوصينڭ بو سوزينى بلكه يگرمى دفعه تكرار ايتمشم. سليمان گبى دوستلر شاهددرلر. ديمك بر حقيقت وار كه، ايكيمزى بويله سويلتمش.
سعيد
بر آن أوّل بو عصيانكارلرڭ، قدرناشناسلرڭ ألندن ياقهيى قورتارمغه چاليشير وضعيتده، سرعتله ألمزدن گيتمكدهدر.
— 256 —
إمام عُمَر أفندى گچن سنه، "رمضانڭ حكمتلرى" أثرينڭ، رمضان آيى گچدكدن صوڭره گليشندن، بنم گبى متأثّر اولمشدى. بو رمضانڭ برنجى جمعه خطبهسنده، بن ده حاضر اولديغم حالده، يوزلرجه جماعته، بو نورلى حكمتلردن بر قاچنى همان عينًا اوقودى. بو آنده بو فقيرده حصوله گلن شكر حسلرينى تعريف ايدهميهجگم.
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
خلوصى
٭ ٭ ٭
(أحمد خسروڭ فقرهسيدر)
سَوْگيلى استادم!
بو فقير طلبهڭزه تسلّى ويرن مكتوبڭزى آلدم و بعد التقبيل اوقودم. روحمده حاصل اولان معنوى يارهلرڭ إضطرابلرى ايله چوق متألّم اولوردم. هر شيدن زياده حرمت ايتديگڭز و أهمّيتى طولاييسيله پك فضله إعتنا ايتديگڭز شعائرِ دينيهمزه و سزى سَوهرك، خوٰاهشله فى سبيل اللّٰه أمرلريڭزه إطاعت ايدهرك، سزه قوشان طلبهلريڭزه سد چكمك صورتيله ياپيلان دنائته روحم صبر ايدهمييوردى. بر آن أوّل خالقنه اولاشمق ايستهين روحمده، عظيم بر غليان حسّ ايدييوردم. ديگر طرفدن ده سزدن معلومات آلاماديغم ايچون، إضطرابلرڭ آلتنده فوق الحدّ أزيلييوردم. ظالملرڭ قهرى ايچون درگاهِ إلٰهىيه إلتجا ايتمكله تسلّى بولمق ايستركن، ايشته بو مكتوبڭز، قضا و قدره راضى اولمق صورتيله تسلّى إحسان ايدييوردى. بن ده سَمِعْنَا وَ اَطَعْنَا دييهرك قهر طلبنده بولونمغى بيراقييورم.
أى سَوْگيلى و مشفق استادم! هر آن دعاڭزه محتاج طلبهڭز، كندى حسابمه دوشونورسهم، روحًا بر پارچه إستراحت ايدييورم. فقط استادم و قارداشلرم حسابنه دوشونورسهم، إضطرابم، يأسم بردن بيڭه چيقييور. روحم فوران ايدييور. ينه جنابِ حق حسابنه إطاعت ايتمك ايستهمييور.
— 257 —
عزيز استاد! عالمِ إسلامه اينديريلن او عظيم ضربهلر، عالمِ إسلام حسابنه سزڭ اوموزلريڭزه إصابت ايتديگنى بيلييورم. بويله اولمقله برابر، علوى روحڭز، عالى حميتڭز، حددن أفزون صبريڭز، داها پك چوق و پك گوزل خصلتلريڭز اوزرنده أڭ بارز ايزلرى گوزوكن شفقتڭز، ظالملر حقّنده ده خير دعا ايتمك اولويور.
طلبهڭز
أحمد خسرو
٭ ٭ ٭
(باباجان محمد علىنڭ فقرهسيدر)
جنابِ واجب الوجود و تقدّس حضرتلرينڭ، جبريلِ أمين واسطهسيله، آخر زمان نبيسى پيغمبريمز عليه الصلاة والسلام أفنديمزه گوندريلن و بوگونه قدر محافظه ايديلن قرآنِ حكيمى حقيقتيله و حق سوزلر ايله، حقّڭ ياراتمش اولديغى قوللرينه ترجمانلق ايدن و حقّڭ رضاسى ايچون گيجه و گوندوز دعا ايدن، حقيقى سعيددن بر محبّتنامه آلدم كه، او ده استادم أفنديمڭ مكتوبيدر.
جدّى و صميمى دوستمز و قارداشمز بولونان عاصم بگه وارديغمده مژدهلهدى. بش دقيقه قدر گوروشدم. و گوندرمش اولديغڭز أمانتلرى آليركن اويله سَويندك كه، بلبلڭ گُل دالنده سَحَر وقتنده عشقندن آغزندن چيقارمش اولديغى نغمهلر گبى ايشيتدك. اونڭ ايچون بربريمزله نه قونوشديغمزى بيلهمدك. بيلديگم شو قدر كه: يالڭز آيريليركن چوق شكر جنابِ اللّٰهه، بويله أنوارِ قرآنيهيى نشر ايدن بر استاديمز واركن، هيچ بر وقت سعادتمزدن محروم قالمايز دييه بيلدك.
باباجان
٭ ٭ ٭
— 258 —
(ذكى ذكائينڭ فقرهسيدر)
عزيز و سَوْگيلى استادم!
اوچ هفتهيه ياقين بر زمان اولويور كه، سزه مكتوب يازامادم. هر زمان اولديغى گبى، شو گونلرده دائرهده وظيفهنڭ چوقلغى طولاييسيله، پك قيمتلى اولان اُخروى وظيفهلرم گرى قالييور و بو جهتله تأثّرم كافى گلمييورمش گبى، بو هفته ايچنده ايشيتديگم پك آجى أليم بر خبر، بر صاعقه گبى بنى بيْنمدن ووردى. ايشيتدم كه، استادم ييلانلرڭ هجومنه معروض قالمش. آه استادم! وقت وقت تهاجملرينه، تعرّضلرينه معروض قالديغمز بو منحوس خائنلرڭ ظلمندن نه زمان آزاده قالاجغز. بو ملحد متجاوزلر، حدّينى تجاوز ايتمگه باشلاديلر. آرتيق تجاوزڭ بو درجهسى فضلهدر. بو إعتبارله معظّم بر بارقهِٔ حقيقتڭ ظهورى ياقلاشديغى ايمان و إعتقادى، بزى تسلّى ايدييور. نه زمان كه، تخريبات و إستبداد حدّينى آشدى، اوچوروم كندينى گوسترييور. "بيوك فلاكتلر، گولر يوزلى إنتباهلر طوغورر" ديرلر كه، پك مصيب بر سوز. هر هانگى بر حكومت ظلمى و إستبدادى آرتيردى، مظلوم ملّتلر إستقلالنى قزانييور. شو عصرده دينسزلك و تخريبات فضلهلاشدى. إن شاء اللّٰه مظلوم و معصوم أهلِ ايمانڭ يوزى گولهجك. پارلاق بر حقيقت گونشى طلوع ايدهجك.
عزيز استادم! ناقص قلمم، عاجز لسانم، حسّياتمه ترجمان اولامييور. هر دينداش گبى، بنم ده قلبم عزيز ايمانمڭ عشقيله چارپييور. حمد اولسون، طمارلريمزده طولاشان قان، بيڭلر سنهلك أهلِ حق و ايماندن، إرثًا إنتقال ايتمش بر مايهدر.
سَوْگيلى استادم! اويله آنلر گلييور كه، حيات چوق آلچالييور. بز إنسانلر او درجه أگيلمك مجبوريتنده قالييورز. بو فكرمله، نفسم حسابنه بر حصّهِٔ غرور آرامييورم. منحوس و ملوّث أللرڭ، تميز بيلكلريمزى صيقماسى، صبر طاشنى چاتلاتهجق قدر مؤلّم بر حال دگل ميدر؟ تخريباتڭ أڭ مدهش زماننده خستهلانان إنسانيتى، معنوى علاجلرله تداوى ايتمگه چاليشيركن، بزه مسلّط اولان خائنلره مقابله ايتمك، عجبا زواللى بر ملّتڭ سوروكلهنهجگى اوچورومه سد چكمك ايچون چكيلهجك مزاحم و
— 259 —
مشاقِّ حياتڭ عندِ إلٰهيده مقبوليتى ايچون صبر ايتمك، صوڭ درجهيه قدر تحمّل ايتمك... بو فكر، فقيرڭ خيلى دوشونجهسى نتيجهسى بولابيلديگى بر حقيقت.
سَوْگيلى استادم! شو گونلرى، دوشونجهلر و ألملر ايچريسنده گچيرييورم. حادثهيى بر قاچ آغزدن بربرينى طوتميان روايتلر گبى، داللى بوداقلى اولارق ايشيتدم. بندهڭزه حادثهنڭ جريانى حقّنده لطفًا بر خبر ويريڭز. إنسان جنون گتيرهجك.
سَوْگيلى خواجهم! سز هركس ايچون، بشريت ايچون، ضررلى اولان تخريبات و آفاتڭ اوڭنى آلمق ايچون، گيجه گوندوز چاليشڭز، كنديڭزى تهلكهيه آتڭ ده آجى آجى تحقيراته معروض قالڭ. خاير عزيز استادم، خاير! يوجه داهى، خاير! سزڭ نصيبڭز بو دگل. سزه ويريلهجك مكافات، بو اولاماز. بو حالتلر اولسه اولسه، اوچ بش دينسزڭ، بر طاقم جهنّم يولجيلرينڭ چيلغينلغيدر. بو حاله صبر ايتمك و أهمّيت ويرمهمكله، پك يوجه مكافاتلره مظهريتلر كسب ايدييورسڭز. سز أصلا و قطعا متأثّر اولمايڭ. نه قدر وحشيانه و ظالمانه اولورسه ده، دونوب آرقهڭزه باقمايڭ. سزه آچيلان معنوى عالملرڭ قپولرينه طوغرى ايلرلهيڭ. يورويڭ، يورويڭ، تا نامتناهى يورويڭ. گيتديگڭز يرلرده اوزاقلاشديغڭز عالملرده بزم گبى يارهلى، عاجز، ضعيف، پرقصور، كَمْتَرْ بيچارهلر ايچون ده، مؤبّد بر إستراحت و سعادت ياتاغنى حاضرلايڭ.
ذكائى
٭ ٭ ٭
(ذكائينڭ فقرهسيدر)
قلبم درين بر إحتياج و إشتياق ايچنده، شو مبارك گونلرده، استاديمڭ زيارتنى آرزو ايدييور. ناصلكه ياز گونلرينڭ صيجاق دملرنده بِالعموم نباتات ياغموره إحتياج حسّ ايدرسه، ذكائى ده استاديمڭ نصيحتلرينه و تلقينلرينه اويلهجه مشتاق و محتاجدر.
استادم، أيّامِ مباركه پك چابوق گلوب گچدى. بنم گبى معنوى يارهلرندن مجروح بيچارهلر، بويله مبارك گونلرده، ألبته قصورلرينڭ عفوينى و مشروع أمللرينڭ
— 260 —
حصولنى، خلّاقِ عالمدن تمنّى و نياز ايتمشلردر. جنابِ اللّٰه ماهِ غفرانڭ قدسيتى حرمتنه قصورلريمزى عفو و مغفرت أيلهسين. آمين.
سَوْگيلى استادم، بو دفعه اوچ گون إذنله آتابگه گيدوب، أبويْنمى و آخرت دوستلريمزى زيارت ايتدم.
آه استادم، بعضًا ظاهرى حادثات إنسانى چوق دوشونديرييور. غيرِ إختيارى، روحى غريب و رقّتله قاريشق بر إضطرابه دوشورييور. بو آنلرده حياتڭ قرارسزلقلرندن متولّد يأس، بزى متأثّر ايدييور. شفقت و مرحمته حسرت چكييورز.
استادم! اويله ظن ايدييورم كه، عاجزلرى، حياتڭ إختلاطه مجبور ايدن أحوالندن اوزاقلاشهمدقجه، قلبم آرامگاهِ لذّتنده تام بر سكونى بولاميهجق. إن شاء اللّٰه دعاڭزڭ همّتيله، او آنلره ده سلامتله واصل اولاجغم. بو حسّياتمى ايضاح ايتمك، آڭلاشيلمش بر روح ايچون زائد دگل ميدر؟
عزيز استادم! أمثالِ كثيرهسيله استاديمزڭ رياستى آلتنده مشرّف اولمقلغمزى ديلهديگم عيدِ فطريڭزى تبريك وسيلهسيله تقديمِ إحترامات أيلر، محترم أللريڭزدن و آياقلريڭزدن اوپرم، سَوْگيلى استادم.
گناهكار طلبهڭز
ذكائى
٭ ٭ ٭
(آخرت همشيرهلرمدن مزيّنهنڭ فقرهسيدر)
سَوْگيلى استادم!
ايكى آيه ياقين زماندن بَرى، گلن آخرت قارداشلرله سلامڭزى آلييورسهم ده، بنم گبى عاجزه بر طلبهنڭ، سزڭ هر وقت نورلى نصيحتلريڭزى ديڭلهمگه إحتياجى اولديغندن طولايى، هفتهلرى بتون محزونيتله گچيرييورم. أوت زمان اولويور كه، گوزلرمدن دوكولن ياشلرى، نورلى رسالهلرى اوقومقله تسكين ايدييورم. زمان اولويور،
— 261 —
قلبم متماديًا آغلايور. هله شو مبارك رمضان، بر قاچ مفسدڭ قلبمزه صالديغى خنچرڭ آجيسنى قلبًا، بتون گون ايچين ايچين آغلامقله گچيرييورز.
نهايت آلديغم بر خبر اوزرينه، ينه أسكيسى گبى آخرت قارداشلريمزڭ، سزى زيارت ايتمكدن محروم اولمادقلرندن ممنون اولدم. يالڭز مبارك عبادتخانهنڭ و بتون أهلِ إشتياقڭ سزڭ دعاڭزدن محروم قالديغنه چوق آجييورم. خطّمڭ نقصانلغى و ضعيفلگى طولاييسيله رسالهلرى يازاماديغمدن بنى عفو ايديڭز. "شو زمانلرده دنيايى سومز اولديغمز حالده، قورتولاماديغمزه چوق متأثّرم. ايصسز صحرالر، صوسز چوللر، كيمسهسز يرلر روحمزڭ مسكنى اولويور. خيالًا اورالرده طولاشييورز. أوت، بر شى آرايورز. هيهات... آراديغمز گون هم چوق اوزاق، هم چوق ياقين گورولويور. داها نه قدر بو حال ايچريسنده چيرپينهجغز." دييه فرياد ايدن قارداشلريمزڭ حسّياتنه بو عاجزه، بو فقيره إشتراك ايدييورم.
عاجزه طلبهڭز
مزيَّنه
٭ ٭ ٭
(أحمد خسروڭ فقرهسيدر)
سنهلردن بَرى ظالملرڭ پنچهِٔ ظلمنده ايڭلهين بو بيچاره مسلمان قارداشلريڭزله گچرمكده اولديغڭز بو مبارك بايرامڭ بلكه طوقوزنجيسنى هجرا كوشهلرده، دوستلريڭزدن اوزاق، أقربا و تعلّقاتڭزدن محروم بر وضعيتده، تعالى و ترقّيسى ايچون چاليشديغڭز جمعيتِ إسلاميه آراسندن اوزاقلاشديريلديغڭز بر حالده گچيرهجگڭزى خاطرلادقجه يورگم پارچهلانيور، روحم عظيم بر ألمله يانييور، گوزلرمدن ياشلر دوكولويور. قلبمدن يوكسلوب گلن بر سس "آغلا هم چوق آغلا! بلكه رحمتِ إلٰهيهنڭ نزولى و عالمِ إسلامڭ سعادت و سلامتى ايچون آغلايانلرله برابر آغلا!" دييور.
بو آنده قلب گوزم، بو حزنه إشتراك ايدهرك، دجله و فرات و نيلِ مبارك گبى عالمِ غيب واديلرنده صولر آقيتهرق آغلايور.
— 262 —
آه، سَوْگيلى استادم! أهلِ غفلت گولركن، أهلِ إلحاد نفسى مشتهياتلرى آرقهسنده قوشاركن، بز نه آجى حياتلرله قارشيلاشييورز. آه، سَوْگيلى استادم! جنابِ حق بزه سعادت ويرميهجك مى؟ عجبا بو گون داها چوق اوزايهجق مى؟ إختيارسز كنديمه صورديغم بو سؤاللره ينه كندم جواب ويرركن، تأنّى و صبر توصيه ايدييورم. و سرِّ اِنَّا اَعْطَيْنَا تبشيراتيله متسلّى اولويورم.
أى قيمتدار استادم! سزڭ حزنڭزه، حضوريڭزده اولديغم حالده إشتراكمى ايستهيوردم. اويله حسّ ايدييورم كه، روحًا هيچ ده اوزاق دگلم. بعضًا كنديمى اونوتويورم. گويا قنادسز طيران ايدييور، قوجه چنار آغاجنڭ آراسندن گيرهرك مجلسڭزه داخل اولويورم.
سَوْگيلى استادم! خالقمدن أبديًا راضى اولمشم. او ده سزدن أبديًا راضى اولسون. مع الأسف زيارتڭزله مشرّف اولامييورم. بوڭا بدل بكر بگله تقديم ايتديگم و آرزو ايديلن شكلده يازاماديغم إعجازِ قرآنڭ صحيفهلرينى آچدقجه حقير طلبهڭزڭ هر صحيفهيه مقابل أللريڭزدن اوپمكده اولديغمى قبول بيورماڭزى إسترحامله، صحّت و سلامت و موفّقيتڭز ايچون دعا ايدهرك، أل و آياقلريڭزدن اوپرم، أفنديم حضرتلرى.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
طلبهڭز
أحمد خسرو
٭ ٭ ٭
(صبرى أفندينڭ فقرهسيدر)
دون أگيرديره گيتدم. خلوصى بگڭ إخلاصلى و صداقتلى مكتوبنى گتيردم. نورانى قلب و روحدن جوش ايدن شو مكتوبڭ محتويات و مندرجاتنى بو فقير ده تكرار ايدرم. كندى حسابمه تقديم ايدييورم. او محترم قارداشمه بدل فقيره، مادام كه استادِ محترمم ثانى خلوصى إسمنى ويرمش. او خالص إمضا صاحبنڭ خلفنده بو فقير ده
— 263 —
گورونسه، إفاداتنه إشتراك ايتسه، إرثيتِ معنويهسى داها ايى، ثابت و ظاهر اولور، أملِ عاجزانهسنى أساس غايه و مقصد بيلدم أفنديم.
عاجز طلبهڭز
صبرى
٭ ٭ ٭
(آيدينلى إسماعيلڭ فقرهسيدر)
سزڭ طاتلى سوزلريڭزى يازمغه باشلادم و يازمغه طويامييورم. و سزڭ طاتلى سوزلريڭزى يازمغه باشلاديغم آنده، روحمده بر فرحلق حسّ ايدييورم. عين زمانده سزى هيچ بر درلو اونوتامييورم. و دائما سزڭ مكتوبڭزى يازمق ايستهيورم.
طلبهڭز
إسماعيل
٭ ٭ ٭
(آيدينده دوقتور شوكتڭ فقرهسيدر)
استادِ أعظمم أفنديم!
نورانى و چوق قيمتدار أثرلريڭزى اوقودق. نورلى و فيضلى أثرلريڭزڭ تأثيريله پارلايان قسوتلى قلبلريمزله، سز استاديمزه أبديًا منّتدار و مديونِ شكران بولونديغمز گبى؛ رسالهلرى بزلره اوقوتديرمغه و يازديرمغه سبب اولان حافظ زهدى أفندى قارداشمزى ده، دائما خيرله ياد ايتمكدن كنديمزى آلامييورز. كنديلرينه فيآت تقدير ايديلهميهجك درجهده قيمته مالك بولونان محترم رسالهلريڭزى يازوب إكمال ايتمهمزه، جنابِ حقّڭ بزى موفّق قيلماسى ايچون استادِ أكرممزڭ دعا و همّتلرينه محتاج بولونويورز.
طلبهڭز
دوقتور شوكت
٭ ٭ ٭
— 264 —
(أحمد خسروڭ فقرهسيدر)
سَوْگيلى، مشفق استادم أفنديم حضرتلرى!
عرضِ حرمت و إشتياقله أل و آياقلريڭزدن اوپرم. خلوصى بگڭ سؤاللرينه ويريلن جوابلره عائد جهاندگر قيمتلى، نورلى، فيضلى سوزلريڭزى ايكى گون أوّل آلدم. سؤاللرڭ جوابلرى او قدر لطيف ايدى كه، نه اوقومغه طويهبيلدم و نه ده إدراكم قدر اولسون حقّيله قاورايهبيلدم.
محيى الدينِ عربى حضرتلرينڭ مقبوليندن اولديغى حالده، خطاسنڭ و هر كتابنده مُهْدى اولامامسنڭ أسبابى، او قدر عميق بر شكلده و او درجه اينجه بر طرزده ايضاح بيورولييور كه، بو عالى درسڭزى سائر قارداشلرمله برابر اوقودم. ديدم: "عزيز قارداشلرم، بو عالى درسدن إستفاده ايدييور، مهمّ بر شى آڭلايورم، فقط زبده ايدهمييورم، ذهنمده طوپارلايهمييورم، سز نه ديرسڭز؟"
حاضرون درسمزڭ يوكسكلگنه إشارت ايدهرك، إسلاميتڭ آردى و آرقهسى كسيلمهين هجوملره معروض قالديغى بر زمانده، بو نورلى أثرلره قاووشديغمزدن طولايى، بيڭلر تشكّر ايتدك. بِالخاصّه دوقتوره ويريلن صوڭ جواب حاشيهسنڭ لطافتى يوزيمزده آثارينى گوسترمشدى.
بر طرفدن خنزير أتنڭ حرمتى أسبابى علّتى، غايت گوزل بر صورتده ايضاح ايديلمش، ديگر طرفدن ده عالى مفكّرهڭزدن پارلايان نورلرله، هم ده پك ياقينده دنيانڭ اُفقلرنده إسلاميتڭ گونشنڭ پارلايهجغنه إشارت بيورويورسڭز. جنابِ حق سزدن حدسز حسابسز راضى اولسون.
سَوْگيلى استادم، عاجز طلبهڭز بو عجزى ايله معنوى همّتڭزه إلتجا ايدييورم. و اويله اُميد ايدييورم كه، خلّاقِ كريمم بنى إختيارم اولميهرق إستخدام ايتديگى بو واديده، دعاڭز همّتيله إن شاء اللّٰه بر إدراك و بر قابليت إحسان بويوراجقدر.
حقير طلبهڭز
أحمد خسرو
٭ ٭ ٭
— 265 —
(سعيدڭ بر فقرهسيدر)
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق، فداكار و وفادار قارداشم كرد بكر بك!
مع التأسّف بِالمجبوريه ناخوش و مالايعنى صاييلهجق بر بحث سويلهيهجگم. فقط بو بحثم، حقيقى حميتپرور توركجيلره قارشى دگل، بلكه فرنگيلك حسابنه ساختهكار بر صورتده توركجيلگى كندينه پرده ايدن متجاوزلره قارشى سويلهيورم. شويله كه:
ملحد منافقلرڭ أڭ صوڭ و آلچاقجه و وجدانسزجه عليهمزده إستعمال ايتدكلرى بر سلاحى شودر كه، دييورلر: "سعيد كرددر، بر كردڭ آرقهسنده بو قدر قوشمق حميتِ ملّيهيه ياقيشماز." بن بو منافقلرڭ وجدانسزجه دسيسهلرينه قارشى دگل، بلكه صافدللرڭ تميز قلبلرى بونلرڭ سوزلريله بولانمامق ايچون دييورم كه:
أوت بن باشقه مملكتده دنيايه گلمشم. فقط جنابِ حق بنى بو مملكتڭ أولادينه خدمتكار ايتمش كه؛ طوقوز سنه متماديًا بو مملكتدهكى ملّتڭ اوندن طوقوز قسمنڭ سعادتنه كندى ديللريله خدمت ايتديگم، بو حواليدهكى إنسانلره معلومدر.
هم بن بو مملكتده خلوصى، صبرى، حافظ على، خسرو، رأفت، عاصم، مصطفى چاوش، سليمان، لطفى، رشدى، مصطفى، ذكائى، عبد اللّٰه گبى يگرمى اوتوز مسلمان تورك گنجلرينى عادتا يگرمى اوتوز بيڭ ملّتداشلريمه ترجيح ايتديگمى و اونلرى او اوتوز بيڭ آدم يرينه قبول ايتديگمى، بو طوقوز سنهدهكى توركجه آثار ايله و خدمت ايله گوسترمشم. أوت بن بيڭ غافل و عامى كردى بر تورك اولان خلوصىيه قارشى طوتماديغمى و بيڭ جاهل كردى برر تورك اولان عاصم و رأفته مقابل گورهمديگمى و بر گنج اولان خسروى بيڭ عامى كردله دگيشمهديگمى أهلِ دقّت و بنم أحوالمه مطّلع اولانلر تصديق ايتدكلرى حالده؛ فرنگيلك نامنه و إلحاد حسابنه، توركجيلك پردهسى آلتنده، ساختهكار بر ملّيتپرورلك صورتنده و خودفروشلق جهتنده بڭا تجاوز ايدنلر و
— 266 —
تورك ملّتنى و ملّيتنى زهرلهين ملحدلر بيلسينلر كه: بن ملّتِ إسلاميهنڭ أڭ مهمّ و مجاهد و معظّم بر اوردوسى اولان تورك ملّتنه بيڭلر تورك قدر خدمت ايتديگمى، بيڭلر تورك شاهددرلر. ايشته بڭا كرد ديين و إتهام ايدن، ظاهر حميتپرورلك گوسترن ساختهكارلر، بو ملّته نه گبى خدمت ايتدكلرينى گوسترسينلر.
بو فرعونجقلرڭ أنانيتنى قبارتان محويتكارانه سوز سويلهمك جائز اولماديغندن، بِالمجبوريه او متكبّرلره قارشى عزّتِ علميهيى محافظه ايتمك ايچون، سويلنميهجك و إظهارى مناسب اولميان اُخروى خدمتلريمى جنابِ حقّڭ عفوينه گووهنهرك إظهار ايتدم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(ذكائينڭ فقرهسيدر)
عزيز استادم!
بو أليم حادثات خصوصنده صبر و توكّلدن بحث ايتمك بيليرم كه، زائددر. أساسًا بزم گبى حياتڭ جزئى إضطرابندن آه و أنين ايدن كمترلره، صبر و توكّل گبى دفينهِٔ سعادت و نجاتڭ قيمتنى سز اوگرتديڭز. حمد اولسون، گوندن گونه بو كلمهلرڭ مفهومنى داها ايى قاورايورز و تقدير ايدهبيلييورز. ايلك زمانلرده يعنى نورلره چوق اوزاق اولديغمز غفلت زمانلره، حياتده، حادثاتده، هر شيده (صبر و توكّل) بزلره ظاهرًا آجى و قابلِ هضم دگل گبى گلييوردى، اويله گورييوردق. فقط بو خصوصاتى بِحقٍّ تلقين و تنوير بيوران استاديمزڭ إرشادى، بزم نظريمزده سطحى و ظاهرى شيلرى سيلمكدهدر. بو فقيرڭ و گناهكارڭ أڭ زياده مدارِ سرورى اولان بر شى وارسه، او ده آنجق عقل و فكر و بحرِ محيطِ كبيردن بر قطره نسبتنده قلب گوزيله حقيقى نورلرى گوروب موقّت بر آن و زمان ايچون متلذّذ اولماسيدر.
سَوْگيلى استادم، حمد اولسون قارداشلريمز فكرًا و روحًا حالِ ترقّيدهدرلر. إن شاء اللّٰه، معنًا و نظرِ إلٰهيده ده ترقّى ايدييورلر. يگرمى يدنجى مكتوب گيتدكجه جوشان برّاق بر شلاله گبى چاغلامقدهدر. يگانه آرزوم و أملم طريقِ سلامت سالكلرينڭ كثرتنى
— 267 —
و ألمزدهكى مجموعهِٔ حقائقڭ داها چوق قيمتلى و تميز أللرده طولاشديغنى گورمكدر. إن شاء اللّٰه زمان بو مقتضاىِ حق و حقيقتى إجرا ايدهجكدر. عاجزلرى بو اُميد و إنتظار ايله خيرلى عاقبتى جنابِ حقدن تمنّى ايدييور و شيمديلك غيّور، صادق، متّقى آغابگلرم و قارداشلريمڭ مزيتلريله و تميز قلبلريله و حسنِ نيّتلريله إفتخار ايدييورم. نورلرله، پروژكتورلرله، سماوى ييلديزلرله أزلى بر ايمان گبى معنوى طوپلرله مجهّز اولان سفينهِٔ معنويهمزڭ شو زمانڭ طالغهلرندن، قاصيرغهلرندن آزاده قالماسنى جنابِ خلّاقِ عالمدن يالواريركن متوجّه اولديغمز، خلقتِ عالملره باعث و بادى اولان ايكى جهان سَرْورى، عاجزلرڭ سندى جنابِ پيغمبر عليه الصلاة والسلام أفنديمزڭ و أتباعى أرواحنڭ سفينهمزڭ أركان و أتباعيله متّفق اولديغى اُميد و ايماننى بسلهيورم. عاجزلرى ايسه، معنًا هر آن ضرر و زيان ايچنده بر طرفدن إصلاحِ حال ايدهمهمش، خساره اوغرايان مقدّس بيلگيلرڭ تصحيح و تقويهسنه محتاج، ديگر طرفدن نفسڭ هجومنه معروض و حظوظاتنه مبتلا، اوبر طرفدن گناهلرينه مقابل اولميان جزئى بر عبوديتڭ سعادتِ أبديهيى بِحقٍّ تأمينه كافى گلهميهجگندن قورقوب قصورلريمڭ جزاسنڭ تخيّلندن آن بَاٰنْ مضمحلم. بزلر كندى عبوديتمز و بو ناقص خدمتمزله بزه دليل بر مرشد و بر شفيع اولمادقجه سعادتِ أبديهيه واصل اولمق نه قدر اوزاق. هيهات! حياتِ دنيويه دومدوز دگل. حسّياتِ بشريه تبدّله پك مستعد.
عزيز استادم! مادام كه بزى طلبهلگڭزه و قارداشلغڭزه، حتّى قبوله لايق اولميان وطنداشلريڭزى و مجروحلرى حضوريڭزه و آرقداشلغڭزه قبول بيورديڭز. و بزم يارهلريمزه دوا اولاجق سماوى أجزاخانهِٔ قدسيهدن علاجلرى بزه گوسترييور و إستعمال ايدييورسڭز. لطفًا شو عاجز طلبهلريڭزڭ فريادلرينه آجييهرق بر آن أوّل بزى تداوى ايدڭ ده يارهلريمز قابوقلانسين، قوروسون. اوندن صوڭره أساس مهمّ وظيفهلريمزى ايفا ايتمگه باشلايهلم. بزم يارهلريمزه دوا اولاجق إكسيرلر و ترياقلر سزده موجود ايكن، شفايى و دلالتِ عاليهلرينى ذاتِ فاضلانهلرندن اومارز.
سفينهِٔ معنويهڭزڭ إعلانات موزّعى طلبهڭز
ذكائى
٭ ٭ ٭
— 268 —
(غالبڭ فارسى فقرهسى. كراماتِ غوثيه مناسبتيله يازمش.)
كِيسْتَمْ مَنْ چُو يَكِى عَاجِز و بِى تَاب و زَبُونْ ٭ دِلْ حَزِينْ سِينَه پُرْ اٰلَام و سَرَمْ مَسْتِ جُنُونْ اَزْ غَمِ فِرْقَتِ دِلْدَارْ بَسِى پُويَنْدَمْ ٭ كَسْ نَمِى بُودْ دِلِ زَارِ مَرَا رَاهْنُمُونْ سَالْهَا دَرْ اَلَمِ هَجْرْ پَرِيشَانْ بُودَمْ ٭ نَه يَكِى يَارِ مُوَافِقْ نَه يَكِى جَامِ سُكُونْ رَاهِ بِهْبُودِئِ مَنْ گُمْ شُدَه بُودْ اٰنْ بَاٰنْ ٭ دَرْ سَرَمْ شَوْقِ جُنُونْ بُودْ شَب و رُوزْ فُزُونْ عَاقِبَتْ دَسْتِ قَضَا هَادِئِ بِهْبُودَمْ شُدْ ٭ هِمَّتِ زُمْرَهِٔ مَرْدَانِ خُدَا جِلْوَه نُمُونْ چِه نَوَازِشْ كِه: دِلَمْ يَافْتَه دَرْ سَايَهِٔ پِىرْ ٭ شُدَمْ اَلْحَاصِلْ اَزْ دَوْلَت و لُطْفَشْ مَاْمُونْ بَخْتِ نَاسَازِ مَرَا سَازِئِ اِقْبَالْ رَسِيدْ ٭ دِلِ بِيچَارَهِٔ مَنْ شُدْ زِفُيُوضَشْ مَمْنُونْ نِيسْتْ عَجَبْ خَاكِ سِيَهْ لَعْل شَوَدْ دَرْ پِيشَشْ ٭ نُورِ حَقَّسْتْ هَمَانْ اِينْ نَه فِسَانَه نَه فُسُونْ دَرْ زَمِينِ اَهْلِ حَقْ اَنْوَارِ تَجَلَّاىِ خُدَاسْتْ ٭ پِيشِشَانْ مَاضِى و اٰتِى هَمَه يَكْ نُقْطَهِٔ نُونْ اٰنْچِه مَاضِيسْتْ بِخَوانَنْد بَدِلْ هَمْچُو كِتَابْ ٭ حَال و اٰتِى هَمَه يَكْ شِيوَه شَوَدْ كُفّ و كُمُونْ دِلِ شَانْ اٰيِينَهِٔ اٰيَتِ لَوْحِ مَحْفُوظْ ٭ زَانْ سَبَبْ نِهَانْ اَزْدِلِ شَانْ كُنْ فَيَكُونْ اٰنْچِه دِيدَنْد و بِگُويَنْدْ خُدَا اٰمُوزَدْ ٭ اٰلَت و قُدْرَتِ حَقَّنْدْ مُكَمَّلْ مَوْزُونْ هَانْ دَرْ نُسْخَهِٔ تَوْرَاتْ ثَنَاىِ مَحْمُودْ ٭ هَانْ دَرْ لَوْحِ زَبُورْ وَصْفِ مَسِيحَا اَفْزُونْ وَصْفِ اَصْحَابِ مُحَمَّدْ هَمَه دَرْ اِنْجِيلَسْتْ ٭ اِينْ چِه بِينِشْ هَمَه اَزْ وَحْىِ خُدَاىِ بِيچُونْ بَازْ دَرْ اَهْلِ وَلَايَتْ تُو بِينِى اِينْ رَازْ ٭ دَادَه اَزْ خَبَرِ اٰتِى پَيَامِ مَقْرُونْ خَبَرِ گُلْشَنِى مِى دَادْ جَلَالِ رُومِى ٭ شَيْخِ اَكْبَرْ خَبَرِ مِصْرِى دِهَدْ اَمْرِ يَكُونْ اَحْمَدِ جَامْ دِهَدْ اَزْ اَحْمَدِ فَارُوقِى خَبَرْ ٭ مَنْ كُدَامَشْ بِشُمَارَمْ كِه زِاَعْدَادْ فُزُونْ هَرْ يَكِى گُفْتَه خَبَرْ رَمْز و اِشَارَتْ كَرْدَنْدْ ٭ پِيشِيَانْ اَزْ پَسِيَانْ دَادَه نِشَانِ سَيَكُونْ بَاخُصُوصْ مَرْدِ خُدَا حَضْرَتِ عَبْدُ الْقَادِرْ ٭ غَوْثِ اَعْظَمْ قُطْبِ دَائِرَهِٔ كُنْ فَيَكُونْ
— 269 —
پَسْ اِشَارَتْ دِهَدْ َازْحَالَتِ اٰتِىِ جِهَانْ ٭ هَرْ چِه دِيدَسْتْ بِگُفْتَسْتْ بَيَانِ مَسْنُونْ گُفْت دَرْ نَظْمِ تَجَلَّى كِه شَوَمْ حِرْزِ مُرِيدْ ٭ اَزْشَرّ و فِتْنَه نِگَهْبَانِ مُرِيدَمْ مَاْمُونْ كَرْدَه اَزْ فِتْنَهِٔ جَنگِيز و هُلَاگُو اِخْبَارْ ٭ بِنْگَرَدْ لِيكْ رُمُوزِ سُخَنَشْ تَا بِكُنُونْ خَبَرِ فِتْنَهِٔ اِينْ دَوْرِ زِنُطْقَشْ پَيْدَا ٭ يَافْتَه اَزْ رَمْزِ اُو اَرْبَابِ يَقِينْ سَرْ فُزُونْ فِتْنَهِٔ دَوْرِ كُنُونْ چُونْكِه زِحَدْ اَفْزُونَسْتْ ٭ زِشِرَارِ شَرّ و فِتْنَه شُدَه جَيْحُونِ هَامُونْ اَهْلِ دَانِشْ هَمَه سَرْ جَيْبِ قَبَا مِيكَرْدَنْدْ ٭ عَرْصَهِٔ دِينْ زِمَرْدَانْ شُدَه خَالِى مَشْحُونْ دِيدَهِٔ دَهْرْ نَدِيدَسْتْ بَدِينْ دَغْدَغَه هِيچْ ٭ مِى رَوَدْ رُودِ فِرَاتْ خَلْق هَمَه تَشْنَه نُمُونْ دَرْ هَمَه هِيچْ عَصْر فِتْنَهِٔ اِينْ دَوْر نَبُودْ ٭ اَكْثَرِ خَلْق شُدَه حَالِ زَمَانْرَا مَفْتُونْ مُلْحِدَانْ رُوزُ شَبْ اِيجَادِ فِتَنْ مِى كَرْدَنْدْ ٭ زَهْرِ خَنْد نَكُنَدْ بَلْكِه بِگِرْيَدْ مَجْنُونْ بَرْ بَدِينْ فِتْنَه و شَرْ حَضْرَتِ اُسْتَادِ سَعِيدْ ٭ جَبْهَه بِگِرِفْتْ خُوشَا مَرْدِ سَعَادَتْمَقْرُونْ تِيغِ سَرْتِيزْ شُدَه دَرْ كَفِ اوُ چُونْكِه قَلَمْ ٭ كِلْكِ اُو زُمْرَهِٔ اِلْحَادْ هَمَه كَرْدَه زَبُونْ هَيْبَتِ دِينْ زِگُفْتَارِ خُوشَشْ پَيْدَا شُدْ ٭ هَرْكِه اِينْ نُورْ نَبِينَدْ شَوَدْ اِذْعَانَشْ دُونْ كِلْكِ اُسْتَادْ اَزْ لَدُنْ بَسْطِ حَقَائِقْ مِيكَرْدْ ٭ تَا اَبَدْ اَزْ فَيْضِ عَيَانَشْ هَمَه جَانْ نُورِ عُيُونْ (لَا تَخَفْ قُلْهُ) بِفَرْمُودْ مَگَرْ حَضْرَتِ غَوْثْ ٭ دَرْحَقِّ حَضْرَتِ اُسْتَادْ شَوَدْ اَصْلِ مُتُونْ حَبَّذَا رَمْزِ كِه گُفْتْ حَضْرَتِ عَبْدُ الْقَادِرْ ٭ نِعْمَ ذَا نُطْقِ كِه كَرْدَسْتْ سَعِيدْ سَعْدِ نُمُونْ اٰنْ كِه دِيدَسْتْ پَسَنْدَسْت بَيَانْ مِى كَرْدَسْتْ ٭ حَقْ پَسَنْدَسْت شَوَدْ تَشْنَهِٔ فَيْضَشْ اَفْزُونْ بَعْد زِينْ غَالِبِ بِيچَارَه دُعَا مِى گُويِيمْ ٭ بَادْ رَاضِى زِسَعِيدْ ذَاتِ خُدَاىِ بِيچُونْ هِمَّتَشْ عَالِى و فَيْضَشْ هَمَه اَعْلَا بَادَا ٭ بِدِهَدْ حَضْرَتِ حَقْ نَشْئَهِٔ غَيْرِ مَمْنُونْ تَا فَلَكْ دَائِر و اِينْ اَرْضْ هَمِى شُدْ سَائِرْ ٭ عَظَّمَ اللّٰهُ لَهُ الْاَجْرَ وَ قَرَّ تْهُ عُيُونْ
غَالِبْ
— 270 —
(عاصم بگڭ فقرهسيدر)
اوتوز برنجى مكتوبڭ دردنجى لمعهسى اولان منهاج السنّه، الحقّ چوق قيمتدار و أمثالى بولونميان بر رسالهِٔ شريفهدر. تقدير و تحسينه بِحقٍّ أليق، مدح و ثنايه شايسته اولوب، نه قدر مدح ايديلسه ينه آزدر. هر گورن و هر اوقويان و ديڭلهين مفتون اولويور. حتّى مشربجه عَلويلك، سنّيلك جهتنده مفرط اولانلر بيله، صوڭ درجه تقدير ايتمكدهدرلر. مفرط مشربلرڭ بربرينه قارشى آدملرى دخى، هيچ إعتراض ايدهميوب مناقشه قپوسى آچامييورلر.
عاصم
٭ ٭ ٭
(أحمد خسروڭ فقرهسيدر)
محيى الدينِ عربى حضرتلرينڭ مشربنى ايضاح ايدوب، نقصانيتنى بيان ايدن نورلى بياناتڭزدن چوق إستفاده ايتدم. او مسئلهيه عائد أوّلكى درسڭزدن آڭلايهمديغم جملهلر و قراڭلق نقطهلر، بو دفعه باشقه بر طرزه چوريلهرك قارشيمه چيقديغنى حسّ ايتدم. و گوزل يوزلى حقيقتلرينى گورمگه باشلادم. الحقّ چوق تفيّض ايتدم. قارداشم رأفت بگله برابر اوقودق. استاديمزه منّتدارانه تشكّرلر ايتدك. جنابِ حق، سزه لايق اولديغڭز أجرِ كثيرى إحسان ايتسين. آمين.
أحمد خسرو
٭ ٭ ٭
(باباجان محمد علىنڭ فقرهسيدر)
أى بنم روحِ جانم استادم حضرتلرى!
سزه قارشى حقّيله طلبهلك وظيفهسنى ايفا ايدهمييورم و رسالهِٔ نوره تام خدمت ايدهمييورم. چونكه رسالهِٔ نورله تظاهر ايدن قوّت و قدرت، ذكاوت، أسرار و أنوارى دوشوندكجه، تفكّر ايتدكجه كندمدن گچوب، بىهوش قالييورم. اويله يوكسك يرلره
— 271 —
چيقامييورم. إن شاء اللّٰه جنابِ حقّڭ إذنيله، قوللرينه بخش ايتمش اولديغى أڭ قيمتدار جواهردن بيڭ قات زياده قيمتلى بولونان قرآنِ حكيمڭ سرلرينى إظهار ايدن رسالهلردن گوجم يتديگى قدر إستفادهيه چاليشهجغم. گوندوز دردِ معيشتله وقت بولاماديغمدن، گيجهنڭ بر قسمنى او نورلرله ايشيقلانديرهجغم.
او نورلرى يازدقجه قلمم و قلبم غايت شيرين و روحانى بر سَوينج حسّ ايدييورم. جنابِ حقّه ناصل حمد و شكر ايدهجگمى بيلهمييورم. بعضًا او رسالهِٔ نورڭ أنوارينه قارشى إختيارم أليمدن گيدييور. غفلتلى گچمش زمانمى دوشوندكجه محزون و مكدّر بولونويورم. بو نورلرى بولدقدن صوڭره إستقبالمى گوردكجه قهقهه ايله گولويورم، فرح اولويورم و مفرّح اولويورم. اون بش سنهدر بويله بر خدمتى آرزو ايدييوردم. دنيانڭ چوق صفحاتِ حياتنى و ذوقياتنى گوردم. بو أبده قارشى آرزويى تطمين و إشباع ايتمييورديلر.
ايشته تام او آرزويى تطمين و تأمين ايدهجك غدايى رسالهِٔ نورده بولدم، الحمد ِللّٰه. شيمدىيه قدر نفسم دنيانڭ ظاهرى ذوقلرينه قاپيلمش و بنى ديگر بر عالمڭ زندانلرينه قدر سَوق ايتمگى قورمش و بر درجه موفّق اولمشدى و بڭا بينمشدى. شيمدى وَ هُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ اولان جنابِ مولا و تقدّس حضرتلرينه حدسز حمد و شكر ايدييورم كه، سعيد إسمنده بر ذاتڭ واسطهسيله أسرارِ قرآنيهيى بنم إمداديمه يتيشديردى. نفسِ أمّارهنڭ او بليّهسندن قورتولدم. اون بش سنهدر حقيقته گيدن يولى آرامق ايچون، چوق قپولر چالدم. چوقلرنده دنيايه عائد زينتلرى گورديگمدن گرى چكيلدم، فقط ِللّٰه الحمد تام بر قپو بولدم. جنابِ حق بنى او قپويه تام خدمتكار ياپوب ثبات ويرسين. بو ظلمتلى عصرده حقائقِ ايمانيهنڭ أنوارينى نشر ايدن رسالهِٔ نور، نه درجه پارلاق اولديغى و هركسه منفعتلى بولونديغى إنكار ايديلمز. إنكار ايديلسه بيلمهمزلكدن و آڭلامامازلقدندر. (آڭلايانه سيورى سينك ساز گلير، آڭلاميانه طاول زورنا آز گلير.) جنابِ حق گوزلريمزڭ پردهلرينى قالديرسين، حقائقى حقّيله بزه گوسترسين، آمين.
باباجان محمد على
٭ ٭ ٭
— 272 —
(بيڭباشى عاصم بگڭ فقرهسيدر)
محترم استادم أفنديم!
هر دفعه اولديغى گبى بو كرّه ده نامستحق اولديغم حالده حقِّ فقيرانهمده لطف و إبذال بويوريلان إلتفاتاتِ بىنهايه بو فقيرى مست ايدييور. نه ياپاجغمى شاشيرييورم. آنجق جنابِ لم يزل حضرتلرينڭ لطف و كرم و إحساننه حمد و شكر و ثنا ايدهرك رسالهِٔ شريفهلره صاريلييورم. و لذّت آلوب، سز استاديمى قارشيمده و يانمده بولوب متحيّر و متفكّر اولارق بحرِ سروره طالوب گيدييورم. و بو حالڭ دوام و تزييدينى ألطاف و عنايتِ سبحانيهدن نياز ايدييورم. ناصل ايتميهيم؟ يا حضرت! فقيره بونجه إلتفاتدن باشقه هله بو دفعهكى لطفنامهلرينڭ باشنه بر چوق توصيفدن صوڭره "خدمتِ قرآنيهده قوّتلى آرقداشم و طريقِ حقده و أبد يولنده أنيس يولداشم" كلماتِ لطيفهسى، بو جهانقيمت كلاملريڭز، بنم گبى فقير، حقير، محتاج بر قارداشڭزه قارشى إبذال و همّت بيورلماسى، سزڭ بيوكلگڭزه و داها طوغريسى غوثِ أعظم شيخ گيلانى (قُدِّسَ سِرُّهُ الْعَالِى) حضرتلرينڭ توجّه، دعا، حمايه و محافظهسى اولديغنه ناصل ايمان ايتميهيم. ناصلكه بو دفعه غوثِ أعظمڭ إخباراتِ غيبيهسى رسالهِٔ شريفهسنى گوردم، اوقودم، يازدم. غوثِ أعظم، أعظمِ أقطاب اولديغنى بيلير و قلبًا تصديق ايدرز و زياده محبّت ايتمكده ايكن، بو دفعه بو قناعت، بو محبّت تصديقمى قات أندر قات زيادهلشديردى و تقويه ايتدى. و حضرتِ شيخه ايمان و محبّتمى حبلِ متين ايله باغلادى. ناصل باغلانميهيم؟ بو كرامت و إخبارِ غيبيهسى كه، حقيقت فيشقيران و روحه حيات بخش ايدن سوزلرى سويلهين، خبر ويرن اويله بر صاحبِ منبعِ كرامات و حقيقت اولان حضرتِ غوثِ أعظم، استاديمڭ استاديدر.
ايشته بو كيفيت، استاديمه اولان إنجذاب، مربوطيت و تسليممى بر قات داها ترصين ايتدى و ييقلماز و تخريب ايديلمز بر قلعه حكمنى آلديردى. مادام بو فقير، بو محكم قلعهدهيم، خارجدن و هيچ كيمسهدن پروام يوق. و خارجڭ تعرّض و قيامنه ده مقابل تعرّض و هجوملر حسّ و قوّتنى ألده ايتدم. لطف و عنايتِ بارى ايله، غوثِ أعظمڭ توجّه و دعاسيله سز استاديمه قاووشدم.
هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
— 273 —
بارئِ تعالى و تقدّس حضرتلرندن ديلرم و نياز أيلرم كه، آخر عمريمه قدر بو يولده خطوهانداز اولايم و بيورلديغى گبى "صدّيق، فداكار، حقيقى آخرت قارداشڭز و خدمتِ قرآنيهده قوّتلى آرقداشڭز و طريقِ حقده و أبد يولنده أنيس يولداشڭز" اولمغه بِحقٍّ كسبِ إستحقاق و لياقت ايدهيم. و مِنَ اللّٰهِ التَّوْفِيقُ.
يا استادِ أكرمم! سزه، يعنى رسالهِٔ نوره حسنِ خطّ و داها طوغريسى تعظيم، تكريم، حرمت، صميميت، محبّت و تسليميتمڭ بيڭده برينى تقديم ايدهمييورم. عاجز قلمم و لسانم، حسّيات و روحمڭ ترجمانى اولامييور.
روحمڭ سز استاديمه قارشى إنجذاب و محبوبيتى، يوزده بش شخصڭزه قارشى ايسه، طقسان بشى نشرِ أنوارِ حقيقت و دلّاللغنده بولونديغڭز قرآنِ حكيم شرفنه تعظيم و تكريمدر. اويله قناعت و ايمانم وار كه، سزڭ نور و حقيقت فيشقيران سوزلريڭز، قرآنِ حكيمدن مقتبس تفسيريدر. تقدير، تحسين، مدح و ستايش ايتمهين و محبّت و مربوطيت بسلهمهين إنسان دگلدر و داها طوغريسى مردودِ إلٰهى و پيغمبرى اولانلردر. جنابِ خالقِ لم يزل حضرتلرى بو گبيلره ده طريقِ حقّى نصيبهدار أيلهسين. آمين بِحُرْمَةِ سيّد المرسلين.
سَوْگيلى استادم! همشيرهڭزڭ خستهلغنڭ حدّ دورهسى گچمش. أوّلجه عرض ايتمشدم، يوزده يگرميسى موجوددر. هنوز ياتاقدن قالقمدى. قوّت و إقتدارى يوق. نماز قيلابيلييورسه ده وجودى تيترهمكده و آرا صيره عارضهيه معروض قالمقدهدر. له الحمد و المنّه، چوق شكر جنابِ حقّڭ لطف و كرمنه و بوگوننه. ماضينڭ صيقنتى و ألمى گچدى. حالِ حاضرينه شكر و إستقباله توكّلله مشغولدر. و سز استاديمه دعالر ايدييور و دييور كه: "شو نور و حقيقتِ قرآنيه رسالهِٔ شريفهلرى إمداديمه يتيشدى." هله اوتوز برنجى مكتوبڭ ايكنجى لمعهسندهكى صبر و تحمّل و شكر بحثنه او قدر باغلانمشدر كه، مذكور رسالهِٔ شريفهيى أوّل و آخر و بِالخاصّه خستهلغى صيرهسنده متعدّدًا فقيره اوقوتمش و جنابِ حقّه حمد و ثنا ايتمش و ديگر اوچنجى لمعهيى و سائر رسالهِٔ شريفهلرى اوقوتوب ديڭلهمكده و گوز ياشلرى دوكمكدهدر. اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى بونلر و
— 274 —
ديگر رسالهِٔ شريفهلر حقيقت فيشقيران، نورلر صاچان بر فيضدر. شو قدر دييهبيليرم كه، أهلِ ضلالت و بدعهلرڭ أڭ ايلرى گيدنلرى و ملحدلرڭ أڭ شنيعلرينى بيله ايمانه گتيرهجگنه قناعتم وار. يتر كه روحنه نفوذ ايدهبيلسين.
چوق شكر سَوْگيلى استاديمزڭ سايهسنده و توجّه و دعاسيله بو نورلردن متنوّر و متنعّم اولويورز. هله غوثِ أعظم شيخ گيلانى حضرتلرينڭ كرامات و إخباراتِ غيبيهسنى همشيرهڭز او قدر لذّت و محبّتله ديڭلهيور كه؛ اوچ سنه أوّليسى خستهلغه طوتولديغى وقت، او حالنده و قسمًا عقلى باشنده اولماديغى زمانلر باغچهده آغاجلرڭ داللرينى طوتوب، "يا عبد القادرِ گيلانى! يا وَيس القرانى، مدد!" دييه باغيروب صاللانييوردى. بو دفعه كرامات و إخباراتِ غيبيهسنى مفصّل صورتده گورمگه و ديڭلهمگه موفّق اولدى. بو رسالهِٔ شريفه، فقيره ده زيادهسيله تأثير ايتدى، سُرور و گوزياشلرينى آقيتدى و آقيتمقده سعى و غيرت ايتدى. محمدت و شوقمى آرتيردى. شكريمى ناصل ايفا ايدهجگمى بيلهمييورم. خالقِ لم يزل حضرتلرينه قارشى وظيفهِٔ عبوديتم نقصان، ايكى جهان سَرْورى سيّد المرسلين فخرِ عالم (صلّى اللّٰه تعالى عليه وسلّم) أفنديمزه قارشى اُمّتلك وظيفهسنده قصور و نقصانم زياده و خدمتِ قرآنيهيه قارشى بِحقٍّ سعى و غيرت و چاليشمقده قصور و نقصانم چوق اولمقله برابر، فقيرى سز استادمله برابر بولونديروب، خادمِ قرآن قارداشلرله برلشديروب، خدمتِ قرآنيهدن (وَلَوْ كه بر بحرِ عمّاندن بر قطره اولسون) فقيره حصّه ويريلسه، كنديمى مسعود و بختيار عدّ ايدرم. حمد و ثنا و شكريمه حدّ و پايان گورهمم. بتون اوقوديغم آرقداش و قارداشلرڭ هپسى هپ تقدير و تحسين و تصديق ايدييورلر و قناعتِ كاملهده بولونويورلر. خدمتِ قرآنه شوق و غيرتلرى تزايد ايدييور و بو قافلهده و بو دائرهدهكيلره غبطه ايدييورلر. جنابِ خالق اُمّتِ محمّدڭ قلبلرينه إلهام ويرسين، روحلرينى نورلانديرسين، سعادتِ داريْن إحسان بيورسون.
قارداشڭز، فقير و محتاج
عاصم
٭ ٭ ٭
— 275 —
(وزيرزاده مصطفىنڭ فقرهسيدر)
استادم!
بش وقت نمازدن صوڭره، حقِّ فاضلانهلريڭزه دعاجىيم و دعاڭزى رجا ايدييورم. مسلگڭزه و نشر ايتديگڭز رسالهِٔ نوره قارشى حسّياتمى، ديلمله بيان ايدهمييورم. بن اُمّىيم، سائر قارداشلرم گبى إفادهِٔ مرام ايدهمم. فقط فَلِلّٰهِ الْحَمْدُ، قلب و روحم رسالهِٔ نورڭ تأثيراتيله إنتباهه گلمشلر. قلبمڭ إنتباهنى رؤيالرمله آڭلايورم. ذاتًا بو غفلت و ظلمت زماننڭ يقظه عالمنى، آغير بر اويقو عالمى و اويقو عالمنى ايسه، بر درجه يقظه عالمى گورويورم. اونڭ ايچون سز استاديمه قارشى رؤيالرمله سزه عرض ايدييورم.
ايشته، بو رؤيامڭ خلاصهسى شودر كه: بر جامعده سزڭله برابر بولونويورز. حوليسنده بعض طلبه آرقداشلرمله تميزلك ياپييورز. بر اوتوموبيل ظهور ايتدى. مسجدڭ ياقيننده طورييور. ايچنده رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام بولونويور. صوڭره بر دره آچيلدى، فاصله ويردى. تعبيرينى سز استاديمه حواله ايدييورم. يالڭز بن بوندن حسّ ايدييورم كه: رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ سنّتِ سنيهسنى إحيايه چاليشان و نشر ايدن رسالهِٔ نور، رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ تقدير و تحسيننه مظهر اولمش كه، إمدادِ روحانى ايله جامعمز اولان بو ولايته معنوى تشريف ايتدى. فقط أهلِ ضلالت دسيسهلريله، سنّتِ سنيه خدمتكارلرينى مشوّش ايدييورلر. استادلريله گوروشمهمك ايچون مانعلر تشكيل ايدييورلر.
ايكنجى رؤيامڭ خلاصهسى شودر كه: بر مزارستانڭ نهايتلرنده كثرتلى خرمانجيلرڭ بغداى صاوورديغنى و ايلريده ايكى قپولى محكم بر قلعه گبى ياپيلمش بر سراى ايچنده حضرتِ غوثِ گيلانى اوطورمش، غايت غلبهلك إنسانلر وارمش، گوردم. زيارت ايتدم. تعبيرينى سز استاديمه حواله ايدوب فقط بوندن حسّ ايدييورم كه، مزارستان گچمش زماندر. او خرمانلردهكى كثرتلى بغدايلرى صاووران، بو زماندهكى رسالهِٔ نورڭ ناشرلرى و طلبهلريدر كه، روحلرڭ معنوى رزقنى يتيشديرييورلر. حقيقت دانهلرينى أوهام و خيالات صمانلرندن تصفيه ايدييورلر. بو طلبهلرڭ استادينڭ أڭ مهمّ بر
— 276 —
استادى اولان حضرتِ غوثِ گيلانى، محكم قلعه گبى بر سرايده اوطورديغنى و اونلره استادلق ايتديگنى و او أطرافندهكى غلبهلك ده و كندى فضله مشغوليتى، كرامتِ غوثيهسيله إظهار ايتديگى گبى، رسالهِٔ نور طلبهلرينه قارشى همّت و دعاسيله فضله مشغول اولديغنى فهم ايدييورم.
اُمّى طلبهڭز
مصطفى
٭ ٭ ٭
(حافظ علىنڭ فقرهسيدر)
محترم استادم!
برنجى، ايكنجى سوزلر چوق أللرده طولاشدقلرى ايچون، اوقونماز بر حالده ايديلر. كذا إستنساخ ايتدم. قلبمه گلدى كه: "عجبا شو إسلام و ايمان حجّتى اولان سوزلرده بر سرِّ توافق وار مى؟" دييه باقدم، گوردم، اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى ديدم. آڭلادم كه، رسالهلرده عموميتله بر كتلهِٔ إعجاز و شمسِ سرمدينڭ سونمز بر ضياءِ حقيقتى گورونويور. ناصلكه قرآنِ حكيم بتون دنيايه، إنس و جنّه بيڭ كسور سنهدن بَرى ندا ايدوب، دشمنلرينى إسكات و دوستلرينى مفرّح ايدوب، حكمى قيامته قدر باقيدر. اويله ده، قرآنِ حكيمڭ حقيقى مفسّرى اولان رسالهِٔ نور و أجزالرى، بو ظلماتلى پردهلرڭ آلتندن كنديلرينى گوستروب نشرِ أنوار ايتدكلرى گبى، إن شاء اللّٰه بر زمان اولاجق ظلمات پردهلرينى ييرتهرق، بتون دنيايه خطاب ايدوب، قرآنِ معجز البيانڭ معجزهِٔ باهرهسنى إثبات ايدهجكدر. جنابِ حق إلى يوم القيام نشرِ أنواره خدمت ايدن خادملرينڭ تكثيرينى إحسان بيورسون.
حافظ على
٭ ٭ ٭
— 277 —
(حافظ علىنڭ فقرهسيدر)
استادِ عاليشانم أفنديم حضرتلرى!
اون بر نكتهيى حاوى مرقات السنّهيى إستنساخه موفّق اولدم. بو ضيادار لمعه شو زمانده شرك ايله ايمانڭ و كوتو ايله ايينڭ تمييز و تفريقى ايچون اويله بر جوهر محنك كه، ممدوحى گبى گوزلر حقيقتنى گورمكده و عقل حقيقتنه ايرمكده حيران و عاجزدرلر. ذاتًا شو زمانڭ پك شدّتلى ظلماتنى ييرتهجق، ضدّينڭ پك فوقنده بر نورِ لا يزالى، جنابِ حقّڭ رحمتندن اُميد ايديليردى. اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى او نور، بِالفعل رسالهِٔ نورده نبعان ايتديگى، هر عقلى باشنده اولانلرجه گورولويور. دگل بويله أڭ بيوك بر حقيقتى ايضاح و تفسير ايدن بر رساله، حتّى بر فردى ايقاظ ايچون يازيلان بر مكتوبڭ بيله، هر مشربه باقار بر گوزى، هركسه يارار بر سوزى بولونويور.
أى عزيز استاد! بزلر ناصل شكر ايتميهلم، ناصل منّتدار اولميهلم كه، جنابِ حق شدّتلى محتاج اولديغمز دنيانڭ او قوجه گونشى گبى، قرآن گونشنڭ حقيقى بر مفسّرينه بزلرى قاووشديردى. ناصل صلاة و سلام اولماسين كه، اول حضرتِ سپهسالارِ أنبيا اولان شاهِ لَوْلَاكه كه، بزلرڭ گورمز گوزلريمزى نوريله شعلهدار ايدوب، طريقِ مستقيمه سَوق أيلدى. ناصل دعاگو اولميهلم، اول حضرتِ دلّالِ قرآنه كه، عصيانمزه باقوب، بزلرى حلقهِٔ إرشادندن خارج و حالِ أصليمزده بيراقمادى و إن شاء اللّٰه ايكى جهانده ده بيراقميهجقدر.
سَوْگيلى استاد! هر ايكى پارچهيى إستنساخ ايدركن قلبمه گلدى كه، أصللرينى تقليد ايتميهيم. زيرا اوزرلرنده ظاهر اولان أزهارِ توافقى، جلوهِٔ بدايع باشقه طرزده كندينى ناصل گوسترهجك ديدم. و تقديمِ عاجزانهم اولان ايكى نسخهدهكى صنعتِ بديعه، عقل و إستعدادِ بشردن پك اوزاق بر طرزده گويا تزگاهنده ئولچولهرك، بيچيلهرك، هر حرفى بر وزنِ قصدى ايله ظهور ايتديگنى گوسترييور. و شو زمانڭ
— 278 —
عقلدن اوزاق أبلهلرينه معنًا دييورلر كه؛ بزم حالًا اوزريمزده تجلّى ايدن جلوهِٔ جمالى، عقلڭزله ئولچهمزسڭز، يالڭز گوزلريڭز وارسه گورهبيليرسڭز.
أوت بهارده زمينڭ يوزنده صنعتِ ربّانيه ايله هر طرفده سندسمثال چيچكلرڭ آچيلمهلرى؛ جزئى شعورى اولان كيمسه، بر قادرِ مطلق اولان ذاتِ ذو الجلالدن باشقهسنه ويرهمز. اويله ده، رسالهلر عموميتله قرآن عمرينڭ عصرلر، سنهلرندن اون دردنجى عصر نوروزِ سلطانى مِثللو بر بهارى طاشييورلر. آرى قدر عقلى اولان، بو بهارده بو چيچكلردن إستفاده ايتمزسه نه دينير؟ و قوجه بهارى گورمهين أهلِ بصيرته نه دينير؟ و گوروب ده كندينى قيشده زمهريره آتانه نه دينير؟ هيهات! كندينه ذىشعور و أهلِ فكر و أهلِ بصيرت سوسى ويرنلره...
وار اول، أى سَوْگيلى استاد! سن بو قرآنى ألماسلر ايله، او قوجه بهارڭ مبشّريسڭ. "جنابِ حق، مقصود و مراديڭزه نائل بيورسون، آمين" دعاسيله دست و دامنِ معلالرينى اوپرم أفنديم حضرتلرى.
فقير طلبهڭز
على
٭ ٭ ٭
سالف الذكر أثرلر حقّنده بر عريضهجق ده بو فقير و عاجز طلبهڭز تقديمِ حضورِ فاضلانهلرى نيّتنده ايسهم ده، أساسًا أمل و غايهلريمز بر اولديغى ايچون، حافظ على أفندى قارداشمڭ شو مكتوبنڭ مئالنى تكرار ايله إكتفا أيلهديگمى عرض و خاكِ پاىِ أكرميلرينى اوپرم أفنديم.
پرقصور طلبهڭز
خلوصئِ ثانى
٭ ٭ ٭
— 279 —
(خلوصى بگڭ فقرهسيدر)
عزيز و محترم استادم!
نورلرڭ إنتشارنده برق گبى بر سرعت لازم گليركن، جزئى بر بطائتدن هر زمان أسفله بحث ايتديگم، معلومِ عاليلريدر. ياقين وقتده بعض مشتاقلر داها، سوز دائرهسنه إلتحاق ايتديلر. قلبمه گلن بر إخطارله كيفيتِ إنتشارى دوشوندم و شو حقيقتلرى حسّ ايتدم. حتّى قانع اولدم:
مبارك سوزلر و مكتوبلر تمامًا اولماسه بيله بو محيطده ده هم ده يازيلمادن خيلى إنتشار ايتمشلر. جوار ديگر ولايت قضالرنده، بو آثارى گورمك و ايشيتمك ايستهينلر چوق وارمش. فسبحان اللّٰه، بو قدر جزئى و ناقص خدمتدن، بو درجه فائده ألده ايديلمسى ده گوسترييور كه؛ بو سوزلر و مكتوبلر حقيقةً نور إسمنڭ تجلّيلريدر كه، سهولتله إنتشار ايدييورلر. بو حال قارشيسنده حيرتله تفكّرده ايكن "بسم اللّٰه" إسمنى آلان برنجى سوز خاطريمه گتيريلدى. و شويله دوشونمگه باشلادم. دنيايه آرقهسنى چويرن استاد، حضرتِ غوثڭ تشويقيله بلكه دلالتيله قرآنڭ غيرِ مكشوف بر خزينهسندن "بسم اللّٰه" ايله گيرييور، قرآنى تارلايه "بسم اللّٰه" دييهرك سوزلر تخمنى أكييور، فرقانى باغچهيه "بسم اللّٰه" دييهرك، نورلى مكتوبلر چكردگنى ديكييور. أمرِ إلٰهىيه إمتثالًا أكيلن تخم و ديكيلن چكردكلرڭ إنكشاف و إنتشارلرى شبههسز خارقهآسا اولور.
برنجى سوزدهكى تمثيلده سياحت ايدن متواضع ذات، تمامًا استاديمزدر. نبات، آغاج و اوتلرڭ ايپك گبى يوموشاق كوك، طمارلرى ناصل "بسم اللّٰه" تأثيريله، ير آلتنده سرت طاشى طوپراغى دلوب گچييورسه عينًا اونڭ گبى، "بسم اللّٰه" ايله موقعِ إنتشاره وضع اولونان سوزلر ده، خارقه بر طرزده أرضه ياييليور. و أڭ منوّر و مكمّل ميوه اولان بشرڭ مؤمنلرينڭ قلبلرينه نفوذ ايدييورلر. بو بدعتلرڭ كثرتى و مخربلرڭ بوللغى دورنده "بسم اللّٰه" ايله غرس اولونان نور فداننڭ ياپراقلرى اولان ديگر سوزلر و مكتوبلرله، بو قدسى فدانڭ دال و بوداقلرى اولان حزب القرآن و بو حزبڭ أساسى و سيّدى اولان محترم استاد ده بر حفظِ غيبىيه مظهر بولونويورلر.
— 280 —
شمسِ رسالتدن گلن قرآنى نورلرڭ أوّلًا استاده و بورادن ده بز بيچارهلره، بزلردن ده ديگر مشتاقلره إلخ.. إنتقال ايتمكده اولديغنى تصوّر ايتدم. الحمد ِللّٰه ديدم. مهمّ بر رؤيامده عرض ايتديگم وجهله، سوزلريڭزڭ مؤمنلره إنتشارينه كوچك جماعتڭز عنايتِ إلٰهى ايله آخذه، واسطه اولمشلر.
كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِاِذْنِ اللّٰهِ
سرّينه مظهريتله معنوى غلبهيى تأمين، مركزدهكى مرشدلرينه متوجّه و مراقب كوچك بر حلقهِٔ توحيدى تشكيل ايدنلر گبى؛ بو كوچك جماعتڭزڭ هر برى آرقهسنده، بر نسبتِ متزايدهِٔ منتظمه ايله آرتان، محروط شكلنده زمرهِٔ موحّدينى گورور گبى اولدم. "اللّٰه أكبر" ديدم. بو قدسى تصوّرى قارداشلريمزه آشاغيدهكى لوحه ايله داها زياده ايضاحه چاليشهجغم. بو نورلى تفكّر، بڭا بيوك بر اُميد بخش ايتدى. معلّم جودىنڭ قصيدهسندهكى شو مصراعى ده درخاطر ايتديردى:
جمع ايتدى قبائل و شعوبى
بر قبلهيه باغلادى قلوبى
مولايه محبّتى مسلّم
صلّى اللّٰه عليه و سلّم.
ايشته إتّباعِ سنّته
(حاشيه): خلوصينڭ تكرّر ايتمش مِنْ حيث لا يشعر بر كرامتِ إخلاصيهسى شودر كه: يڭى يازيلان و داها اوڭا گوندريلمهين رسالهلرڭ موضوعنى تشكيل ايدن بر أساسى مكتوبنده يازار. عادتا ايستهيور. چوق دفعه اولديغى گبى شيمدى ده، إتّباعِ سنّته دائر مرقات السنّهيه صريح بر صورتده بر حسِّ قبل الوقوع ايله طلب ايدييور.
سعيد
پك بيوك أهمّيت ويرن محترم استاديمز ده، بو عصرده اَلْعُلَمَاءُ وَرَثَةُ الْاَنْبِيَاءِ سرّنجه، ايچلرينه صاچيلان نفاق تخمى يوزندن، هر گون برآز داها توحيدى بيراقانلرى بر قبلهيه باغلامق ايچون، سوزلر و مكتوبات نامندهكى نورلى أثرلرله أهلِ ايمانى إرشاده چاليشييور. كفّاره، حتّى جنّ و شيطانلره دخى، مبدأِ نزولندهكى گبى، نصوصِ قرآنيهيى إعلان ايدييور. مخفى إعجازى إظهار ايدييور.
— 281 —
وحدت الوجوده دائر اولان رسالهيى مهمّ ذاتلره اوقودقدن صوڭره، بر سَوقِ معنوى ايله إختيارسز بر يره داها گيتدم. اوراده وحدت الوجود مشرب صاحبى عالم بر ذاتى حاضر بولدم. (٭): العزيزلى حاجى شوكت خواجه. وحدت الوجود حقّندهكى مكتوبى اوقودم. داها طوغريسى إختيارسز اولارق اوقودم. مستمع اولان او مهمّ عالم، بدايتده جزئى إعتراض پارمغنى اوزاتمق ايستدى. صوڭنه قدر ديڭلهمسنى إخطار ايتدم. تمامًا اوقودقدن صوڭره، او ذات حيرتندن سوزلرڭ بيوكلگنى و "بو زمانده بويله بيوك كلامى، عجبا كيم يازهبيلير؟" دييه مراقى و سؤالى اوزرينه، قرآنڭ فيضنه مظهر اولان استاديمزى خبر ويرنجه، او ذات تماميله عرضِ تسليميت أيلدى.
ايشته إختيارم اولميهرق بو عجيب تصادف و تسليميتده، قدرِ إلٰهينڭ بو جلوهسى، دعوامزه صادق بر برهان و تصادف اويونجغى اولماديغمزه بيوك بر دليلدر.
اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
خلوصى
٭ ٭ ٭
(بو گلهجك ايكى فقره، ايكنجى صبرى اولان حافظ على أفندينڭدر)
بو دفعه إستنساخنه موفّق اولديغم يگرمى طوقوزنجى سوزى إستنساخم أثناسنده ايكنجى أساسڭ مدارلر ناميله، "بيڭر موملق ألكتريق لامبالرى" حذاسنه گلديگمده، شويله بر فكر قلبمه گلدى. قلمى بيراقهرق دوشوندم و دوشونديگمى عينًا يازييورم:
استادم، بقاىِ روح و حشر حقّنده، جنابِ حق طرفندن بزه او حقائقه گيدن يولى گوسترمش. گوستريلن حقيقتڭ يولنده هوساتِ نفسانيهيه خوش گلمهين شيلر واردى كه، بزه اوزون و قراڭلق.
ايشته شيمدى سراسر نور اولان سوزلر و او نور فابريقهسنڭ ألكتريق لامبالرى و قوّهِٔ جاذبهلرى؛ او يولى پك پارلاق گوسترديگى گبى، پك ياقيندن جذب ايدوب همان
— 282 —
ياقين و ياقيندن داها ياقين اولديغنى گوسترمكله برابر، خوف يرينه أمنيت، زقّوم يرينه عسل بخش ايدييورلر. و فوق الغايه حكمتلرينى بيانده عجزيمى إعترافله، لسانمڭ دونديگى قدر ديرم: يا ربّى بِحَقِّ إسمك العظيم و بِحَقِّ قرآن الحكيم و بِحَقِّ حبيبك الأكرم درياىِ نورڭ باش قوماندانى اولان استاديمى راضى اولديغڭ عمل اوزرينه ثابت و راضى اولاجغى عملنى تسهيل و ميسّر قيل، آمين بِحُرْمَةِ سيّد المرسلين.
على
٭ ٭ ٭
سراسر نور اولان عموم سوزلرڭ حقيقتنى بياندهكى عالى، غالى، أل يتيشمز مقامِ معناىِ مفهومنى، دگل شيمدى زمانڭ زنديقلرى، تا أسكى عنادجى و بونلره مشابهتى اولان فرعونلر، نمرودلر آڭلاسهلردى ايمان ايدرلردى، ديدم و سزه چوق دعا ايتدم.
على
٭ ٭ ٭
(خلوصى بگڭ فقرهسى)
يگرمى بشنجى سوز، إعجازِ قرآنى چوق پارلاق بر طرزده إثبات ايدن، أهلِ قرآنه مسند، ملجأ و مخزنِ أسرار؛ و گروهِ عصيان و طغيان و كفرانه بتون لوازماتِ حربيهيى جامع، مُهْلِكْ بر سلاحخانه؛ ييقلماز، آشيلماز، گچيلمز بر سور، برج و باروسى محكم، مخوف و مدهش بر قلعهِٔ پولاط و بدندر.
حقيقت بويله اولمقله برابر قرآنى سوره طايانان قرآنى قلعهيه إلتجا ايدن، چوق عجيب و خارقه قرآنى أسرارڭ تدقيقنه قويولان، قرآنى كنديلرينه دليل، شفيع، إمام، رفيق، محافظ بيلن خادمُ القرآن نامنه أسرارِ قرآنه عنايتِ حقله مطّلع، حقائقِ قرآنه لطفِ حقله آشنا، رموزاتِ قرآنه عونِ حقله واقف، مدقّق، معرّف، مبشّر استادمدن شونى اوگرنمك ايستهيور و بونى قلبًا جدًّا چوق آرزو ايدييورم...
خلوصى
٭ ٭ ٭
— 283 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز قارداشم مصطفى أفندى!
بعض أمارهلرله و بعض ذواتڭ حسنِ شهادتيله بڭا قناعت گلمشدر كه، ذاتڭز دخى مؤذّنزاده بكر أفندى گبى بڭا جدّى بر طلبه و صميمى بر آخرت قارداشى اولابيليرسڭز. هم سنڭ مرحوم پدرڭ حاجى سعيد أفندى، سلسلهِٔ دعامده چوقدن بَرى داخلدر.
بو دفعهكى غايت قيمتدار هديهڭ اولان زمزم صويى و مدينهِٔ منوّره خرماسنه مقابل، غايت قيمتدار و أهلِ ايمان مابيْننده نهايت درجهده معتبر و أهلِ ضلالت باشنده صاعقه گبى تأثير گوسترن اوتوز برنجى سوز اولان معراج و شقِّ قمره دائر رسالهيى و وحدانيت و معرفت اللّٰه و محبّت اللّٰهه دائر و أهلِ تحقيق مياننده أمثالسز و پك مشهور و نورانى اوچ موقفلى اولان اوتوز ايكنجى سوزى تقديم ايدييورم. أگر ذاتڭز خطّى گوزل بر ذاتى بولوب سزه (كنديڭزه) إستنساخ ايتسهڭ چوق ايى اولور. فقط تصحيحنه دقّت ايديلسين. بر ايكى دفعه، قارداشم سيّد شفيقڭ معاونتيله مقابله ايديلسين. صوڭره بكر أفندى آلسين. كندينه و قاين پدرينه يازديرسين. أگر ذاتڭز اويله ايى بر كاتب بولامادڭ، أصلى سڭا قالمق و بر قاچ دفعه بكر أفندى ايله برابر اوقومق شرطيله بكر أفندىيه ويا محمد أفندى ويا حافظ هدايت أفندى گبى قيمتنى تقدير ايدن و مناسب گورديگڭ ذاتلره وير، كنديلرينه يازديرسينلر.
خبر آلمشم كه، عربى اولارق أسكى حروف ايله مطبعهِٔ أوقافده طبع ايديلمك إذنى وارمش. أگر جنابِ حقّڭ رحمتيله، توركجه اولارق أسكى حروفه مساعدهِٔ رسمى اولديغى دقيقهده و بكر أفندى شو ايكى رسالهيى سيّد شفيقڭ تحتِ نظارتنده تصحيحنه غايت دقّت ايتمك شرطيله چابوق طبع ايديڭز. طبع مصرفنى ده كيسهڭزدن صرف ايتمگه مجبور دگلسڭز. چونكه حشر سوزينه سكسان بانقنوطى صرف ايتدك، اوچ يوز بانقنوطى قزاندق. ديمك بونلر صاتيلميهجق ماللر دگلدر.
— 284 —
مسلمان روحلرى بونلره غدا گبى محتاجدرلر. يالڭز ايكى يوزه ياقين آبونهلر بولونسه، بريسى طبع ايديلسه هم فيآتنى چيقارهبيلير، هم باشقه رسالهلرڭ ده طبعنه مدار اولابيلير. خلقلردن صدقه قبول ايتمديگم گبى، كتابلريمه ده صدقهلرله طبعنى قبول ايتمهم. يالڭز غيرتڭزى و همّتڭزى اوننجى سوز گبى، يالڭز ياڭليشسز و گوزلجه طبعنه و مطبعهدهكى تصحيحاتنه صرف ايديڭز. و برنجى اولارق طبع ايتديرديگڭز رسالهنڭ مصارفِ طبعيهسى نه قدر ايسه بڭا بيلديريڭز. بن بورج ايدر، پاره گوندررم.
أگر طبعنه موفّق اولديڭز، ذاتڭز پدريڭز گبى چوق سَوْديگڭز مدينهِٔ منوّره و مكّهِٔ مكرّمه أهاليسنه بر مقدار نسخه گوندرسهڭز چوق ايى اولور. بلكه أسكى هديهلريڭزدن داها خيرلى هديه حكمنه گچهجكدر، إن شاء اللّٰه.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(خلوصى بگه خطابدر)
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز قارداشم!
سزلر صباح و آقشام دعامده داخلسڭز. سز دخى بنى دعاڭزده داخل ايديڭز. شو عالمده مؤمنڭ مؤمنه قارشى أڭ بيوك يارديمى دعا ايلهدر. أگر بر آدم، دوستندن أمين ايسه كه غروره گيرمز، اونى شكره سَوق ايتمك ايچون تحديثِ نعمت نوعندن اوڭا عائد بر قسم إحساناتِ ربّانيهيى بحث ايتسه بأس يوقدر ظن ايدرم.
ايشته سنى غرورسز بيلديگم ايچون بو سرّى سڭا آچييورم. شويله كه: بن سوزلرى يازاركن إختيارسز اولارق أكثر تمثيلاتى، شئوناتِ عسكريه نوعنده ظهور ايدييوردى. بن
— 285 —
حيرت ايدييوردم. نهدن بويله يازييورم، سببنى بولامييوردم. صوڭره خاطريمه گلدى كه، بلكه إستقبالده شو سوزلرى حقّيله آڭلايهجق، قبول ايدوب حرزِ جان ايدهجك أڭ مهمّ طلبهلرى عسكريدن يتيشهجك. اونڭ ايچون بويله يازمغه مجبور اولويورم، دوشونوب او قهرمان عسكرلرى بكلهيوردم.
ايشته مغرور اولمه، شكر ايت؛ سن او عسكرلردن بختيار بريسيسڭ كه، أوّل يتيشدڭ. يگرمى درت عدد سوزلرى مشاغلِ دنيويه ايچنده يازمقلغڭ، بنم بو حسنِ ظنّمى تأييد ايتدى. فقط باقى قالان سوزلر چوق مهمدرلر. خصوصًا "إعجازِ قرآن" و "قدر" سوزلرى. إن شاء اللّٰه اوتهكيلرى سڭا يازديران، بونلرى دخى يازديرهجق. شيمدىيه قدر يازديغڭ سوزلرى بر وقت گوندر، گوزلجه تصحيح ايدوب گوندرهجگم. مرحوم معلّم جودىنڭ قصيدهسى مباركدر. جنابِ حق او ذاتى شفاعتِ قرآنه مظهر ايتسين. گورمهمشدم، گورمسندن ممنون اولدم، اللّٰه سندن راضى اولسون. يازديغڭ صلواتِ شريفه ايسه، اونڭ خصوصنده بر شيئه راست گلمهدم. فقط اوندهكى لطافت و نورانيت گوسترييور كه، او اونڭ حقّنده ذكر ايديلن ثوابه و فضيلته لايقدر. ايشيتدم كه، اوننجى سوزدن سن كندى نسخهڭى پدريڭزه گوندرمشسڭز. بن اوڭا مقابل بر نسخهيى قارداشمه هديه ايدييورم. او نسخهده، فهمى تسهيل ايدر چوق يرلرنده چيزگى چكيلمش. اونى شيخ مصطفى، حقّى أفندى، حسين أفندىيه ويريڭز و داها سائر بيلديگڭزه گوستريڭز. تا اونلر نسخهلرينى اونڭ گبى ياپسينلر. قارداشم، شو غربت، أسارت، يالڭزلق وحشتنده شيخ مصطفى، حقّى أفندى، سن و حسين أفندى گبى نورلى دوستلرله اُنسيت ايدوب تسلّى بولويورم. جنابِ حق بنى ده، سزى ده طريقِ حقدن شاشيرتماسين. آمين.
شيخ مصطفى و حقّى و حسين و أدهم أفنديلره سلام ايله دعا ايدرم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
آخرت قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 286 —
(خلوصى بگه خطابدر)
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ بِعَدَدِ عَاشِرَاتِ دَقَائِقِ زَمَانِكَ الْمَصْرُوفِ لِكِتَابَةِ اَجْزَاءِ رِسَالَةِ النُّورِ
غيّور، جدّى، خالص و مخلص آخرت قارداشم!
أوّلًا:سزه اوتوز ايكنجى سوزڭ ايكنجى موقفنى گوندردم، (حاشيه): برنجى موقفى ايسه رمضان هديهسيدر. دقّت ايله اوقويڭز و گوزلجه يازيڭز. خطالر وارسه ده تصحيح ايديڭز. عجله و حزين بر قلب ايله يازيلديغى ايچون ايچنده مشوّشيت بولونهجقدر.
ثانيًا:موقّت بر فتور، بر تنبللك سزده عارض اولديغنى يازييورسڭز. بهارده قانڭ غليانندن گلن و گيجهلرڭ قيصالمهسندهكى اويقوسزلغندن نشئت ايدن و مستمعلرڭ قلبلرى ايشلره توجّه ايتمهلرندن تولّد ايدن رخاوت و فتوردن باشقه، ميانمزدهكى مناسبتِ روحيهنڭ رابطهسيله، مصيبتڭ أثرى اولارق بندهكى صارصينتينڭ سزه إنعكاسى و سرايت ايتمهسى ممكندر.
مرحوم عبد الرحمانڭ وفاتى زماننده بيلمديگم حالده، او مناسبتِ روحيه جهتيله فضله بر صارصينتىيى رمضانِ شريفده حسّ ايتدم. شيمدى آڭلادم كه، شعورى و إختيارى اولميان چوق إنعكاسات واردر.
فقط قارداشم، سن شيمدى ايكى وظيفهيى گورمكله مكلّفسڭ: برى، قارداشم خلوصى بگڭ وظيفهسنى؛ برى ده، أولادِ معنويهم و برادرزادهم و بر دهاءِ نورانى صاحبى اولمق پك محتمل اولان عبد الرحمانڭ وظيفهسى ده سزه علاوه ايديلدى. او بنم
— 287 —
حقيقى بر وارثم ايدى. يازدقلريمى و مالمى كندى مالى تلقّى ايدردى، اويله ده صاحب اولويوردى. سن ده بوندن صوڭره يازى و سوزلرى، سنڭ خواجهنڭ يازيسى دييه طوتمه؛ كندى مالڭ و سنڭ سوزلرڭدر بيل، اويله صاحب اول. حقّى أفندىيه سويله كه، او ده قارداشم عبد المجيد يرنده كندينى آڭلاسين و اونڭ وظيفهسيله مكلّف اولديغنى بيلسين.
ثالثًا:اوتوز اوچنجى سوزدن باشقه سوز يازيلمق إحتياجى قالمادى. هم شرعًا چوق مبارك بو اوتوز اوچ عدددن بعض أسبابه بناءً گچميهجگم. هم ده حقائقِ أساسيهِٔ قرآنيه و ايمانيهنڭ ألزم و لازم اولان قسملرى همان أكثريتِ مطلقه إعتباريله يازيلمشدر.
اُميد ايدييورم كه، جنابِ حق قبول ايتسه توفيق ويرسه، يازيلانلر ضلالت بلوطلرينى طاغيتمغه كافيدرلر. هر دردڭ دواسى ايچنده وار ديميهجگم، فقط مُهْلِكْ دردلرڭ أغلب دواسى يازيلانلرده واردر. سز اونلرڭ مطالعهسنى، قيمتدار بر عبادت اولان تفكّر نوعنده تلقّى ايديڭز. و اونلردهكى علمى، أنوارِ ايماندن و معرفت اللّٰهدن تصوّر ايديڭز كه اوصانج ويرمهسين. هم سزده و مستمعينده إشتياق اولديغى زمان اوقويڭز. باقى سلام و دعا.
قارداشڭز
سعيد
اوتوز اوچنجينڭ برنجى مقامنه دائر سن فكريڭى يازدڭ. بگنديگڭى گوسترييورسڭ. حقّى أفندى ايله مفتى أفندى و سائر إخوانلرڭ ده ناصل بولدقلرينى آڭلا، بڭا ياز. عموم قارداشلريمه سلام و دعا ايدييورم و اونلرڭ دعاسنى ايستهيورم.
خلوصى بك قارداشمه! او سنڭ سلفڭ مكتوبنى اوقو و اوڭا آجى و اوڭا دعا ايت.
٭ ٭ ٭
— 288 —
(خلوصى بگه خطابًا يازيلمش بر مكتوبدر)
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ بِعَدَدِ حِسَابِ اَبْجَدْ اَعْدَادِ حُرُوفِ مَا قَرَاْتَهُ مِنْ اَجْزَاءِ رِسَالَةِ النُّورِ
سَوْگيلى قارداشم!
سنى تشويق ايچون دگل، چونكه تشويقه محتاج دگلسڭ. هم مدارِ فخر اولمق ايچون دگل، چونكه فخر ايسه عُجب و ريايه مداردر. بلكه سڭا مدارِ شكر اولمق ايچون دييورم كه:
سن و حقّى أفندى بنم ايچون يوز جدّى طلبه حكمنه گچديڭز. حتّى دييهبيليرم كه: قدرِ إلٰهى بنى بو يرلره گوندرمسى، سزلرى شو وظيفهِٔ قدسيهده اويانديرمق ايچونمش. شيمدى شو زمانده ايمانِ تحقيقينڭ درسنى ويرمك، پك بيوك بر فضيلتدر و قدسى بر وظيفهدر. ايمانِ تحقيقىيى طاشييان بر مؤمن، چوق مؤمنلره بر نقطهِٔ إستناد اولور كه؛ شعورسز اولارق عوامِ مؤمنين او ايمانِ تحقيقى صاحبنڭ قوّتِ ايماننه إستناد ايدهرك، قوّهِٔ معنويهلرى قيريلماز، ضلالتلره قارشى طايانيرلر.
ايشته شويله بر درسده بولونديغڭز ايچون جنابِ حقّه شكر ايتمليسڭز. بن ده جنابِ حقّه يوز بيڭلر شكر ايدييورم كه، او قوّتلى اوموزلريڭز يوكم آلتنه گيرديگى ايچون ضعيف اوموزم آغيرلقدن قورتولوب روحم راحت ايتدى. إستراحت بولان روحم سزه تقديركارانه و منّتدارانه باقييور. و مسئوليتدن قورتولان قلبم ده موفّقيتڭزه دعا ايدييور. و إجراىِ وظيفه ايچون چوق دوشونمكدن قورتولان عقلم ده سزى تبريك ايدييور. بن شو وظيفهِٔ قدسيهده بيلميهرك إستخدام اولونوردم. سز بيلهرك خدمت ايدييورسڭز، بختيارسڭز. إن شاء اللّٰه نيّتِ خالصهڭز، بنم مشوّش نيّتمى دخى تصحيح ايدهجكدر. شيمدى باشقه بر قاچ نقطهيى سزه بيان ايدييورم:
— 289 —
أوّلًا:يازديغم بعض شيلره دائر فكريڭزى صورييوردم. مقصدم، "گورديگم حقيقت عجبا حقيقت ميدر؟" دييه صورمييورم. بلكه "حقيقته آچيلان يول، عجبا عمومه يول اولابيلير مى؟" دييه صورويورم. چونكه، عمومڭ تلقّيسنى سزڭ قدر بيلمييورم.
ثانيًا:مسافر مفتىيه و شيخ مصطفىيه سزه گوندريلن مكتوبڭ برر صورتنى ويرديگڭ ايچون ايى ايتديڭز. حتّى بڭا ده بر صورت گوندريڭز. هم برادرزادهم اولان او مفتينڭ اوغلنه دييڭز كه، بنم طرفمدن آخرت قارداشم و قرآن خدمتنده آرقداشم و مشربًا جلاللى اولان پدرينه يازسين: سلام، دعامله برابر اوندن ايستهيورم كه؛ برابر گوتورديگى أنوارِ قرآنيهنڭ سهولتِ إنتشارلرى ايچون إرشاد و نصيحتنده فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَيِّنًا آيتندهكى لطفِ إرشادى كندينه رهبر ايتسين.
رابعًا:صورديغڭ سؤاللره دائر يانمده كتاب بولونمديغى ايچون حنفى علماسنڭ قَوللرينى و أحاديثڭ روايتلرينى شيمديلك بيلمييورم. فقط بنجه بويله أفضليت مسئلهسنده، قبولِ عامّهيى إحساس ايدن عادتِ جماعت مدارِ ترجيحدر. عادتِ إسلاميه ناصل گلمش، او داها أفضلدر.
برنجى سؤالڭز:أگر قرآن اوقونوركن، نمازڭ، تسبيحاتڭ تتمّهسى ايسه، قبلهيه قارشى طورانلر وضعيتلرينى بوزمامق أولادر. يالڭز مؤذّنڭ اوڭندهكى آدم آرقهسنى چويرسين، ياخود چكيلسين. أگر قرآن مستقل اولارق اوقونورسه، اوقويانه قارشى توجّه ايتمك أولادر. هم جهاتِ ستّه ايله مقيّد اولميان روح قولاغيله ديڭلهين آدم قبلهيه قارشى توجّه ايتسه و جسمانى قولاغيله ديڭلهين آدم، اوقويانه قارشى توجّه ايتسه أولادر.
ايكنجى سؤالڭز:جماعتڭ إشتياقنه و اوقويانڭ نيّتنه گوره أفضليت تحوّل ايدر.
(حاشيه): ايكنجى سؤال: صباح و آقشام نمازلرندن صوڭره سورهِٔ حشرڭ صوڭنده هُوَ اللّٰهُ الَّذِى دن باشلامق سنّت ايكن، لَا يَسْتَوِى دن باشلانماسى أفضليتى ترك اولور مى؟
— 290 —
اوچنجى سؤالڭز:اوچ إخلاص بر فاتحه مختصر بر ختم حكمنده اولديغندن، اوڭا وقت تحديد ايديلمز. هر وقتده غايت مستحسندر.
دردنجى سؤالڭز:
اَللّٰهُمَّ اَنْتَ السَّلَامُ وَ مِنْكَ السَّلَامُ تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْاِكْرَامِ
كلامنى دگل يالڭز مؤذّن، هر بر مصلّى هر بر نمازڭ سلامندن صوڭره سويلهمسى شافعيجه سنّتدر. حنفيجه دخى مؤذّن ايچون هر نمازده سنّت اولماسى گركدر.
عموم إخوانلره سلام و بايراملريڭزى تبريك ايدييورم.
آخرت قارداشڭز
سعيد نورسى
٭ ٭ ٭
(خلوصى بگه يازيلان بر مكتوبدر)
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
وَ عَلَيْكُمُ السَّلَامُ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ بِعَدَدِ ضَرْبِ ذَرَّاتِ وُجُودِكُمْ فِى عَاشِرَاتِ دَقَائِقِ عُمْرِكُمْ
عزيز قارداشم، حميتلى آرقداشم، غيرتلى طلبهم، سَوْگيلى برادرزادهم!
سنڭ گوزل مكتوبڭ بڭا شفالى اولدى. بن زياده راحتسز ايكن اونى اوقودم، بڭا بر سُرور ويردى، او سُرور دخى او خستهلغه بر خفّت ويردى. شو خستهلغڭ سرّى، إنسانلردن إستغنايه دائر سڭا يازديغم مكتوبڭ كرامتيدر. چونكه او مكتوبى بر گون ايكى اوچ ذاته، اونلرڭ هديهلرينڭ عدمِ قبولنه مدار اولمق ايچون اوقودم. عين گونده او ذاتڭ خانهسنه گيتدم. آز بر يمك گتيردى، آرقداشلريمڭ خاطرلرى ايچون بر پارچه ييدم.
— 291 —
هيچ خاطريمه گلمدى كه، او گونده او حقيقتلى مكتوبى او يمك صاحبنه اوقودم، شيمدى مخالفت ايدييورم. يمكدن صوڭره خاطريمه گلدى. فقط هديه قبول ايدهمييورم، بلكه يمك يهنيلير تخمين ايتدم. فقط يَقُولُونَ مَا لَا يَفْعَلُونَ آلتنه گيرديگمدن اويله بر شدّتلى طوقات ييدم كه، بو درت سنهده بويله خستهلق گورمهمشدم. فقط جنابِ حقّه شكر ايتدم كه، بر ايكى سنهدر بعض أمارهلر و حادثهلر ايله ظن ايتديگم بر حقيقت، بو طوقات ايله غايت قطعيتله گوروندى.
شيخ مصطفىيه بنم طرفمدن گچمش اولسون دى و شو حكايهيى اوڭا سويله:
أسكيده ايكى جدّى آخرت قارداشلرى وار ايمش. برى خسته دوشر، اوتهكيسى زيارتنه گيتدى. دعا ايدر، خسته ايى اولماز. اويله ايسه سن قالق، بن ياتاجغم ديمش. خسته قالقمش، اونڭ يرينه خسته اولارق ياتمش. هر نه ايسه... ديمك شيخ مصطفى ايله قارداشلغمز جدّيلشمش كه، بن خستهلغنه دعا ايتدم، قبول اولمادى. فقط بر قاچ گون دوامى مقدّر اولان خستهلغنڭ بر پارچهسى بڭا ويريلدى. إن شاء اللّٰه اوڭا بر پارچه خفّت گلمشدر.
سوزلر حقّنده حسنِ شهادتڭز، بڭا بيوك بر تسلّى ويردى. وظيفهمڭ بيتمديگنه دائر برهانلريڭز غايت قوّتليدرلر، لٰكن بن غايت قوّتسزم. فقط جنابِ حقّه توكّل ايدوب، او برهانلره سرفرو ايدييورم.
جماعته سوزلرى اوقومق زماننده، سندهكى حسّياتِ عاليه و فضله إنكشاف و فداكارانه حميتِ دينيه غلياننڭ سرّى شودر كه:
ولايتِ كبرا اولان وراثتِ نبوّتدهكى مقامِ تبليغڭ أنوارى آلتنه گيرديگڭ ايچوندر. او وقت سن، دلّالِ قرآن سعيدڭ وكيلى بلكه معنًا عين حكمنه گچديگڭ ايچوندر.
غربت مكتوبيله قمر و زمين و سيّاراته دائر مكتوبمه جواب ويريلمهمسنڭ سببى شو اولمق گركدر كه: غربت مكتوبى، بتون دنيايى اونوتمق حسّى ايله يازيلمشدر. سن دنيايى اونوتمق دگل، بلكه وظيفه إعتباريله أڭ سطحى مادّياتله ذهنڭ مشبوع اولديغى
— 292 —
بر زمانده، هر حالده او غربتدهكى ذوقى بولامادڭ. و او مكتوبڭ تام درجهسنى، موقّةً پرده چكيلمش اولان پارلاق ذكاوتڭ قاورايهمدى كه، جواب يازامادى.
اوتهكى مكتوب، چوق يوكسك و چوق گنيش حقائقه إشارت ايتديگى و حدسز عالمِ علويهنڭ و نهايتسز عالمِ معنويهنڭ بر نوع خريطهسنه إشارت ايتديگى ايچون صافى، مشغلهسز، أرضى و أرضليلردن صيريلوب يوقارىيه چيقان بر عقل لازم ايدى. حالبوكه بنم غيرتلى قارداشم، او وقت زمينڭ خريطهسنى آلاجق بر وظيفه ايله مشغول اولديغندندر كه، او علوى و پك كسكين ذكاوتڭ او مكتوبه قارشى سكوتى إلتزام ايتمگه مجبور اولمش.
سعيد نورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ مَنْ تُسَبِّحُ لَهُ السَّمٰوَاتُ السَّبْعُ وَالْاَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ
وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ بِعَدَدِ عَاشِرَاتِ دَقَائِقِ اَيَّامِ الْفِرَاقِ
عزيز، صدّيق، وفادار، حقيقتلى، فداكار قارداشلرم نوح بك، منلا عبد المجيد، منلا حامد!
چوق مبارك هديهڭزى آچدق گوردك كه، وان هديهسى دگل، بلكه مدينهِٔ منوّره و روضهِٔ شريفهنڭ مبارك كرامتلى هديهسيدر. هم فيآتى، اوستنده يازيلديغى گبى يگرمى بش ليرا دگل، يگرمى بش بيڭ ليرادن فضله معنًا قيمتليدر. او مبارك هديهيى مدينهِٔ منوّره نامنه، بو حواليدهكى قرآنِ حكيمڭ خدمتنده خالص خدمتكارلرينه و بنم آرقداشلريمه توزيع ايتمك ايچون (على الرأسِ والعين) قبول ايتدك. فقط بو معنوى هديهنڭ أهمّيتلى بر سرّى بولونديغى بڭا إخطار ايديلدى. يعنى جنابِ حقّه يوز بيڭ شكر ايدييورم كه، قرآنه و ذاتِ رسالته خدمتمزڭ بر علامتِ مقبوليتى نوعندن اولارق، بر إلتفاتِ نبوىيى حسّ ايتدم.
— 293 —
او سرّى سزه آچمق مناسب گورولدى. شويله كه: شيمدى بو مكتوبى يازان كاتب ايله قارداشى مسعود برابر بر گون، اوچ آيدن بَرى بحثى گچمديگى أحمد آغانڭ بحثى گچدى. برابرمده كاتب توفيق ايله مسعوده ديدم: بتون كتابلرى دياربكردهكى أحمد آغايه گوندرهجگز. تا يا شامِ شريف طرفنه، يا واندهكى صدّيقلره اولاشديرسين. بو سوزيمز و مشورتدن درت ساعت صوڭره، عينًا او أحمد آغا خبرسز چيقدى گلدى.
عين گونده سياه بر مركّبمز واردى. كاشكه گوزل بر قيرمزى مركّبمز اولسيدى ديدك. برآز او مركّبدن طاش اوزرينه دوكدك، سياه و مور ايدى. صوڭره يازمغه باشلادق. تام ايستديگمز طرزده قيرمزى اولدى. بو حاله يدى سكز كيشى پك چوق حيرت ايتدك. بو ايشى ده بر فالِ خير عدّ ايتدك. فسبحان اللّٰه ديدك، بونده بر سرّ وار. صوڭره بردن بره خاطريمه گلدى؛ شامِ شريفده أنيشتهم منلا سعيد وار، بر قسم كتابلرى أحمد آغايه ويروب گوندرهجگم، ديدكدن صوڭره تام بر صدّيق اولان نوح بك خاطريمه گلدى.
أوّل باشقه مملكت نيّتيله، صوڭره إستانبولدهكى قارداشلرڭ ايستهمهسيله، سياه طالعمز صورتنى دگيشديروب پارلايهجقدر، دييه معنا ويردك. صوڭره مصره نيّت ايدوب يازديرديغم كتابلرى، أڭ لايق وانى و أڭ صادقى نوحى گوردم، اوڭا گوندرهجگم دييه أحمد آغا گيتدكدن صوڭره، اونڭ آرقهسندن بوردوره قدر گوندردم.
صوڭره بو ايشده اويله بر موفّقيت و تسهيلات گوروندى كه، شبهه بيراقمادى كه، بوراده بر سرّ وار. نظرِ دقّتى جلب ايتدى. دقّت ايتدك كه، أوّلكى مكتوبده سزه يازديغمز گبى، إستانبولده اوطوران بر آدم، اوچ دفعه بورايه مسافرةً گلهرك، اونڭ أليله نوح بگڭ اوچ دفعه مكتوب تلغرافى أليمه گچييور. و أڭ سَوْديگم خلوصى بك و منلا عبد المجيد و منلا حامد و خواجه عبد المجيد أفنديلرڭ سلاملرى و إسملرينى بر مكتوبده، ينه او محمد أفندى گچن سنه بڭا او گتيردى. ديدم: بو بر إشارتِ عنايتدر، بو تصادفى دگل.
صوڭره نوحڭ هديهسى، يگرمى بش ليرالق قيمتنده بر تنكه، بزم ناممزه گلديگنى
— 294 —
ايشيتدك. آرقداشلرله برابر حساب ايتدك كه، بز بوراده هانگى تاريخده كتاب هديهلرينى نوح ايچون حاضرلايوردق. عين تاريخده نوح خبرسز اولارق قرق گون مسافهده، بزه او نسبتده و معنا جهتيله اونڭ گبى مبارك هديهيى حاضرلايوردى. بو توافق قطعيًا تصادف دگل. حتّى بر قسم دوستلر ديديلر كه، بو نوح بگڭ كرامتيدر. عجبا نوح بگڭ كرامتى وار مى كه، بيلييورمش گبى مقابلنى گوندرييور ديديلر. ديدم كه: إخلاصڭ و صداقتڭ دخى ولايت گبى كرامتى وار. بلكه بعضًا داها فوقندهدر.
هديهنڭ ورودندن صوڭره، بر آى قدر قضا مركزنده بيراقدق، آلمادق. صوڭره نوحڭ مكتوبنى آلدقدن صوڭره گتيرتهرك آچدق، حيرتده قالدق. تصوّرمزڭ بتون بتون فوقنده چيقدى. بو تبرّكه قارشى إستغنا دگل، بلكه بر إلتفاتِ روضهِٔ مطهّره اولديغندن اوڭا قارشى ديلنجيلكله إفتخار ايدييورم. كُلُّ شَيْءٍ مِنَ الْحَبِيبِ حَبِيبٌ سرّنجه حبيبڭ ديارندن گلن هر شى محبوبدر. و اونڭ ايچنده بر، بِالخاصّه روضهِٔ مطهّرهنڭ لوحهِٔ مزيَّنه و منوّرهسى وار ايدى. بر قسم صنعتِ إلٰهيهنڭ بر نوع كوچك موزهخانهسى شكلنه گتيرديگم حجرهمڭ ديوارينه، او لوحهِٔ مباركهيى دخى تعليق ايتدم و قارشيسنده اوطوردم؛ درينجه، مشتاقانه تماشايه باشلادم. بردن او لوحهده بڭا إخطار ايدر گبى قلبمه گلدى: "بزلر سنڭ رسالهلريڭڭ معنيدار إشارتلرىيز."
فسبحان اللّٰه ديدم، بو هديه ايچنده سرلر وار. تدقيقه باشلادم. باقدم كه، گوندرديگم رسالهلر قاچ پارچهدر؛ هر بر پارچهيه مقابل بر نوع هديه وار. يگرمى بر پارچه، هم رسالهلردن هم تبرّكدن صايدم. بو چشيد تبرّكى، شيمدىيه قدر ايشيتمهمشدم. هيچ بر حاجى بويله بر زمانده، بويله مراق ايدوب، هر نوعدن بر قسم آلسين. هم بنم حسابمه مدينهِٔ منوّرهنڭ مبارك أشياسنى بڭا آييروب گوندرسين. بو ديمك نوح موح ايشى دگل. روضهِٔ مطهّره صاحبنڭ بو تبرّك ايچنده بر إلتفاتى واردر.
مادام كتابلرڭ پارچهلرى و هديهلرڭ نوعلرى بربرينه توافق ايدييور. اويله ايسه هر بر نوع، بر نوع كتابه إشارتى وار، مناسبتى وار. شو گوزيمڭ اوڭندهكى لوحه ايسه، معجزاتِ أحمديه نامنده أصلى بش پارچهدن عبارت اون طوقوزنجى مكتوبه موافقت
— 295 —
مناسبتى وار. چونكه شو لوحه او روضهِٔ مطهّرهنڭ و حجرهِٔ سعادتڭ صورتنى گوسترديگى گبى؛ معجزاتِ أحمديه رسالهسى دخى، عصرِ سعادتڭ معنوى صورتنى آلمشدر. شو بش مناره، او بش پارچهيه إشارت ايدييور. شو قبّه معراج رسالهسنه باقييور.
اويله ايسه سائر نوعلرڭ دخى، رسالهلرڭ نوعلرينه إشارت ايدر دييه، دقّت ايتدم كه؛ يدى نوع خرما گوندريلمش. بر پارچهسى بيوكجه، اوتوز اوچ دانه قدر. فسبحان اللّٰه ديدم، يدى نوعى گوندرمكده نه معنا وار. بردن قلبمه گلدى كه: ايمانِ باللّٰهه دائر يدى نوع ايله عين حقيقت يازيلمش، وانه گوندريلمش. دقّت ايتدم، أوت موضوع وحدانيتِ إلٰهيه اولديغى حالده؛ يگرمنجى مكتوب ايله صورتى كوچك، معناسى پك بيوك ذيليله و يگرمى ايكنجى سوز هر برى برر رساله، برنجى مقام، ايكنجى مقامى و اوتوز ايكنجى سوز اوچنجى موقفى ايله أوّلكى ايكى موقف هر برى برر رساله حكمنده و اوتوز اوچنجى مكتوب، اوتوز اوچ پنجره ايله يدى رسالهدر. او ده عينًا يدى نوع أنوارِ معرفت اللّٰهدن بر شمسِ حقيقتڭ ضياسندهكى ألوانِ سبعه گبى بر ماهيت گوسترديگندن، مدينهِٔ منوّرهنڭ هديهسى ايچنده حقيقتِ خرمادن يدى نوع نوح بگڭ ألنه ويريلوب بورايه قدر گوندريلمهسى، او يدى نوره توافقله، بر مقبوليت إشارتى ويرييور ديدك، اللّٰهه شكر ايتدك.
هم او نوعدن بريسى اوتوز اوچ دانه اولماسى، او رسالهلرڭ بريسى اوتوز اوچ پنجره اولماسى و هديه ايچندهكى تسبيح اوچ دفعه اوتوز اوچ اولماسى، اوتوز اوچنجى سوزڭ اوتوز اوچنجى مكتوبندن اوتوز اوچ پنجرهسنه موافقتى؛ نوحى إختيارسز، صِرف بر واسطهِٔ ظاهرى اولارق بزه گوستردى. نوحه دگل، بلكه روضهِٔ مطهّرهيه قارشى منّتدارانه، متشكّرانه باقدق.
صوڭره او مبارك ماءِ زمزم، بيوكجه بر شيشه و پارلاق نورانى بر صورتده ايچندن چيقماسى. ديدك كه: مادام او لوحهِٔ مبارك معجزاتِ أحمديهيه، او يدى نوع خرما معرفت اللّٰهه و رسائلِ توحيده إشارت وار. ألبته بو ماءِ زمزم دخى، آبِ حياتڭ ماءِ زمزمهسنى كائناته طاغيدان قرآنِ مبينڭ منبعى و برنجى محلِّ نزولى بئرِ زمزمه جوارى اولديغندن يگرمى بشنجى سوز اولان إعجازِ قرآنه إشارت واردر. و علامتِ مقبوليت
— 296 —
اولارق تلقّى ايدييورز.
سعيد نورسى
٭ ٭ ٭
(خلوصى بگه يازيلمشدر)
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
سؤال: إمامِ غزالينڭ "نشئهِٔ اُخرا نشئهِٔ اولىٰيه بتون بتون مخالفدر" ديمهسنڭ سببى؟
الجواب: حجّة الإسلام إمامِ غزالينڭ نشئهِٔ اُخرا نشئهِٔ اولىٰيه بتون بتون مخالفدر ديمسى، ماهيت و جنسيت إعتباريله دگلدر. چونكه هُوَ الَّذِى يَبْدَؤُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ و يُحْيِى الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَ كَذٰلِكَ تُخْرَجُونَ گبى چوق آيتلرڭ صراحتنه مخالف اولور. او مخالفت، كيفيت و صورت إعتباريلهدر. هم ده امورِ اُخرويهنڭ مرتبهجه فوق العاده يوكسك اولماسنه إشارتدر. هم ده غزالينڭ حشرِ جسمانى ايله برابر حشرِ روحانينڭ دخى وقوع بولماسنه بعض أهلِ باطنه تقليد و مماشات جهتيله بر إشارتيدر.
سؤال:سعدِ تفتازانى، برى حيوانى ديگرى إنسانى اولمق اوزره روحى ايكىيه تقسيم ايتدكدن صوڭره، "موته معروض قالان يالڭز روحِ حيوانيدر، روحِ إنسانى ايسه مخلوق دگلدر و اونڭ ايله اللّٰه بيْننده نسبت و سبب يوقدر، جسد ايله قائم اولمايوب مستقلِّ بِالذّاتدر" ديمهسنڭ سببى و ايضاحى؟
الجواب:سعدِ تفتازانينڭ اَلرُّوحُ الْاِنْسَانِيَّةُ لَيْسَتْ مَخْلُوقَةً ديمسى؛ قُلِ الرُّوحُ مِنْ اَمْرِ رَبِّى سرّيله، (بقاىِ روح بحثنده بيان ايديلديگى گبى) روحڭ ماهيتى؛ ذىحيات بر قانونِ أمر، ذىشعور بر آيينهِٔ إسمِ حىّ، ذىجوهر بر جلوهِٔ حياتِ سرمدى اولديغندن مجعولدر. بو جهتله مخلوقدر دينيلهمز. فقط سعد، مقاصد
— 297 —
و شرح المقاصدده، بتون محقّقينِ إسلامڭ إجماعنه و آيات و أحاديثڭ نصوصنه موافق اولارق، "او قانونِ أمر، وجودِ خارجى گيديرلمش سائر مخلوقات گبى مخلوق و حادثدر" ديمشدر. سعدڭ أزليتِ روحه قائل اولماديغنه بتون آثارى شاهددر.
لَيْسَتْ بَيْنَهَا وَ بَيْنَ اللّٰهِ نِسْبَةٌ ديمسى، حلول گبى باطل بر مذهبڭ ردّينه إشارتدر. حيواناتڭ روحلرى دخى باقيدر، قيامتده يالڭز جسدلرى فنا بولور. موت ايسه فنا دگل، بلكه علاقهنڭ كسيلمهسيدر. وَ لَا سَبَبَ ديمسى، أسبابِ ظاهريهنڭ توسّطى و عزرائيل عليه السلامڭ قبضِ أرواح خصوصندهكى مناجاتى بحثنده دينيلديگى گبى، روحڭ طوغريدن طوغرىيه پردهسز واسطهسز ايجاد ايديلمسنه إشارتدر. اِسْتَقَلَّتْ بِذَاتِهَا ديمسى؛ بقاىِ روح إثباتنده دينيلديگى گبى، جسد روحه طايانير، آياقده قالير. روح ايسه، بِذاته قائمدر. جسد خراب اولورسه داها زياده سربست اولور، مَلك گبى گوگه اوچار، ديمكدر و باطل بر مذهبڭ ردّينه إشارتدر.
(خصوصى قسمى)
حشره دائر، سورهِٔ رومده وَ مِنْ اٰيَاتِهِ وَ مِنْ اٰيَاتِهِ وَ مِنْ اٰيَاتِهِ حشرڭ، آيرى آيرى چوق قوّتلى برهانلرينى معجزانه بيان ايدن او آيتلرڭ إلهامى ايله، او آيتلره بر تفسير يازمق نيّتنده اولديغم وقتده، بو سؤاللرڭ صورولماسى، لطيف بر توافقدر. وَ اَزْوَاجَهُمْ وَ اَوْلَادَهُمْ فقرهسنى دعا و مناجاتمده علاوه ايتديگم دقيقهده خاطريمه گلديڭز. بو نوع دعاده دخى برنجيلگى قزانديڭز. قلبًا، قلمًا، بِالفعل علاقهدار اولمق شرطيله، يگرمى درت ساعتده يوز دفعه، تصوّرجه بش يوز دفعه، معنوى قزانج و دعامده حصّهدار اولمغه مستحق اولماڭزى آرزو ايتديگم بر وقتده بو سؤاللريڭز، بنى سزڭ حسابڭزه چوق مسرور ايتدى و بر بشارت اولدى.
سعيد نورسى
٭ ٭ ٭
— 298 —
بِاسْمِ مَنْ تُسَبِّحُ لَهُ السَّمٰوَاتُ السَّبْعُ وَالْاَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ ٭ وَ عَلَيْكُمُ السَّلَامُ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ بِعَدَدِ عَاشِرَاتِ دَقَائِقِ عُمْرِكُمْ عَمَّرَكُمُ اللّٰهُ بِالسَّلَامَةِ وَ الْعَافِيَةِ...
(خلوصى بگه خطابدر)
عزيز قارداشم!
أوّلا:مكتوبڭ بڭا تأثير ايتدى. فقط حقيقتى دوشوندم، او تأثّر گيتدى. ايشته حقيقت شودر كه: مابيْنمزدهكى مناسبت و اخوّت إن شاء اللّٰه خالص و ِللّٰه ايچون اولديغندن، زمان و مكانله مقيّد اولماز. بر شهر، بر ولايت، بر مملكت، بلكه كُرهِٔ أرض، بلكه دنيا، بلكه عالمِ وجود ايكى حقيقى دوست ايچون بر مجلس حكمندهدر. بويله دوستلق و قارداشلغڭ فراقى يوق، هپ وصالدر. فانى، مجازى، دنيوى دوستلقلر صاحبلرى فراقى دوشونسون، بزه نه؟
مذهبمزده (مسلگمزده) فراق يوق. سن نرهده بولونسهڭ، شو قارداشڭ ايله أللريڭزدهكى سوزلر واسطهسيله صحبت ايدهبيليرسڭ. بن ده ايستديگم زمان، سنى يانمده درگاهِ إلٰهىيه برابر أل آچوب نياز ايتمك صورتنده گورهبيليرم. أگر قدر سزى باشقه بر يره گوندرسه، اَلْخَيْرُ فِيمَا اخْتَارَهُ اللّٰهُ حكمنجه كمالِ رضا ايله تسليم اول. هم سنڭ گبى، إن شاء اللّٰه قلبى سليم، عقلى مستقيم، حقيقى ايمان درسنى ويرن ذاتلره باشقه يرلر داها زياده محتاجدر. أگيرديرده ِللّٰه الحمد ايمانه چوق خدمت ايتدڭ. أگيرديردن زياده باشقه يرلر بلكه داها محتاجدر.
ثانيًا:صورديغڭ برنجى سؤاله سنڭ قلبڭى توكيل ايدييورم. ناصل فتوا ويررسه، بن ده اويله راضىيم. مراتبِ دنيا، نقطهِٔ نظرمده پك أهمّيتسز اولمقله برابر، سنڭ گبى مرتبهسنى خدمتِ قرآنه مدار ايدنلر ايچون، (منّت آلتنه و ذلّته گيرمهمك شرطيله) خوش گورويورم. ايكنجى سؤالڭ ايسه، پدر و والدهنڭ آرزولرى پك مهمدر. قرآنِ حكيم بر
— 299 —
آيتِ كريمهده، بش طرزده اونلره قارشى شفقت و حرمته أمر ايدر. أگر سهولتله آرزولرى يرينه گلمك قابلسه ياپارسڭز.
ثالثًا:عزيز قارداشلرم! بهار و يازڭ مشغلهلرى، هم گيجهلرڭ قيصالمسى، هم شهورِ ثلاثهنڭ گيتمسى و أكثر قارداشلريمڭ بر درجه حصّه آلماسى و داها سائر بعض أسبابڭ بولونماسى ألبته بر درجه نشئهلى قيش درسنه فتور ويرر. فقط اونلردن گلن فتور، سزه فتور ويرمهسين. چونكه او درسلر، علومِ ايمانيهدن اولديغى ايچون، بر إنسان يالڭز كندى نفسنه ديڭلتديرسه يتر. باخصوص سز دائما بر ايكى حقيقى قارداشى ده بولورسڭز.
هم او درسى ديڭلهينلر يالڭز إنسانلر دگل. جنابِ حقّڭ ذىشعور چوق مخلوقاتى واردر كه، حقائقِ ايمانيهنڭ إستماعندن چوق ذوق آليرلر. سزڭ او قسم درس آرقداشڭز و مستمعلريڭز چوقدر. هم متفكّرانه، او چشيد صحبتِ ايمانيه، زمين يوزينڭ بر معنوى زينتى و مدارِ شرفى اولديغنه إشارةً برى ديمش:
اٰسْمَانْ رَشْكْ بَرَدْ بَهْرِ زَمِينْ كِه دَارَدْ
يَكْ دُو كَسْ يَكْ دُو نَفَسْ بَهْرِ خُدَا بَرْ نِشِينَنْدْ
يعنى: سماوات زمينه غبطه ايدر كه؛ زمينده خالصًا للّٰه صحبت و ذكر و تفكّر ايچون، بر ايكى آدم، بر ايكى نَفَس، يعنى بر ايكى دقيقه برابر اوطورورلر؛ كندى صانعِ ذو الجلالنڭ چوق گوزل آثارِ رحمتنى و چوق حكمتلى و سوسلى أثرِ صنعتنى بربرينه گوسترهرك صانعلرينى سَووب سَوْديررلر، دوشونوب دوشونديررلر.
هم ده علم ايكى قسمدر: بر نوع علم وار كه، بر دفعه بيلينسه و بر ايكى دفعه دوشونولسه كافى گلير. ديگر بر قسمى، أكمك گبى، صو گبى هر وقت إنسان اونى دوشونمگه محتاج اولور. بر دفعه آڭلادم، يتر دييهمز. ايشته علومِ ايمانيه بو قسمدندر. ألڭزدهكى سوزلر أكثريت إعتباريله إن شاء اللّٰه او جملهدندر.
بتون قارداشلريمزه برر برر سلام ايدييورم. ظن ايدرم مفارقت إحتمالندن، ايكيمزدن زياده حقّى أفندى قارداشمز داها زياده ثواب قزانمق أمارهسى اولارق، داها زياده
— 300 —
متأثّردر. فقط جنابِ حق حقّمزده چوق أمارهلرله عنايت و رحمتنى گوسترديگندن، صورى إفتراقمز وقوع بولسه، بر أثرِ عنايت و رحمت اولديغنى تلقّى ايتملىيز.
رابعًا:سزڭ گبى حقيقته يتيشمش و حقيقتدهكى حقيقى تسلّى و أساسلى سَوينجى بولمش ذاتلره، أنوارِ ايمانيهنڭ و أسرارِ قرآنيهنڭ نشرلرينه قارشى أهلِ ضلالتڭ و شيطانلرڭ دسائسله تهاجمندن نشئت ايدن مشكلات و غم و كدره قارشى صبر و متانت ايت و حزن و مراق ايتمه ديمگه إحتياج حسّ ايتمهم.
هم هر وقت بكلهديگم، أهلِ زندقهنڭ بڭا هجومى غيرتلى طلبهم، جسارتلى برادرزادهم اولان اُخروى قارداشمدن باشلاماسى محتمل اولمقله برابر؛ حفظِ قرآنى هر مشكلاته غالب و لذّتِ خدمتِ ايمانيه هر كدرى اونوتديرر إعتقادنده اولديغمدن، سنى تشجيع و تشويقه لزوم گورمم.
راقم الحروف حافظ خالد سڭا سلام ايدر، دعاڭى ايستر.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
آخرت قارداشڭز
سعيد نورسى
٭ ٭ ٭
(اوچنجى مكتوبڭ باش قسمى)
بِسْمِ مَنْ تُسَبِّحُ لَهُ السَّمٰوَاتُ بِكَلِمَاتِ النُّجُومِ وَ الشُّمُوسِ وَالْاَقْمَارِ وَالسَّيَّارَاتِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَعَلٰى اِخْوَانِكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ بِعَدَدِ النُّجُومِ فِى السَّمٰوَاتِ
عزيز قارداشم و سَوْگيلى آرقداشم!
شيمدى يوز طبقهلق فطرى بر سرايڭ، أڭ يوقارى منزلنده بولونويورم. سن ده معنًا بوراده حاضر اول. بر پارچه صحبت ايدوب قونوشهجغز. ايشته قارداشم
— 301 —
أوّلا:أوّلكى مكتوبمده، بتون سوزلره دائر سؤال ايتمشدم كه: ايچلرنده جرح ايديلهجك حقيقتلر وار مى؟ وياخود عوامه إظهارى مضر شيلر بولونويور مى؟ يوقسه يالڭز اوتوز ايكنجى سوزڭ اوچنجى مقصدى ايچون دگلدى.
ثانيًا:سڭا "نقطه" رسالهسنى گوندرييورم. عجيبدر كه، أسكى سعيدڭ قوّتِ علميله، نظرِ عقليله آڭلاديغى و گورديگى حقيقتلرى، سنڭ قارداشڭ شهودِ قلبيله، نورِ وجدانله گورديگنه توافق ايدييور. يالڭز بعض جهتلرده نقصان قالمشدر كه، يگرمى طوقوزنجى سوزده تكميل ايديلمش. خصوصًا آخردهكى رمزلى نكته و او رمزلى نكتهنڭ سرّى بياننده چوق حقيقتلر نقطهده يوقدر، يگرمى طوقوزنجى سوزده واردر. فقط بربرندن چوق اوزاق بو ايكى سعيدڭ عقلى، قلبى، بو درجه إتّفاقى عجيبدر.
ثالثًا:شيخ مصطفىيه سلاممى تبليغ ايله برابر دى كه: يازديغڭ "قَدَرْ" سوزى بنى چوق ممنون ايتدى. دعا ايله قارداشلق حقّنى أدا ايتديگڭ گبى، بونڭ يازمسيله طلبهلك حقوقنى دخى قضا ايتدڭ. اللّٰه سندن راضى اولسون. يازديغنى عبد المجيده گوندرييورم. او، يوزلرجه آدمه اوقوتديرهجق، هر بريسندن ثواب سڭا گلهجك.
رابعًا:قارداشمز عبد المجيده بر مكتوبله بعض سوزلرى گوندرييورم. سن غايت أمنيتلى بر طرزده پوستهيه وير، آدرس: "أرغنئِ عثمانيهده أصنافدن وانلى شهاب الدين أفندى واسطهسيله وانلى عبد المجيد أفندىيه" بو آدرسى يڭى حروفاتله مكتوبه و أمانته يازيڭز.
(٭): مكتوبڭ بوندن صوڭرهكى "خامسًا" قسمى، مكتوباتده اوچنجى مكتوبدهدر.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد نورسى
٭ ٭ ٭
— 302 —
(مكتوباتده اون سكزنجى مكتوب ايكنجى مسئلهِٔ مهمّهدهكى سؤالڭ جوابنه بر ذيلدر)
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق، مخلص قارداشم خلوصى بك!
سؤاللريڭزه دائر بر جواب يازمشدم. قارداشمز خسرو بر ايضاح ايستدى. او ذات روحًا سزه بڭزهديگى ايچون، اونڭ إستيضاحنه سن ده إشتراك ايتديگڭى تخيّل ايتدم. بو ذيلى يازدم، سزه گوندردم.
هم كرامتِ غوثيهنڭ برنجى سطرينه دائر بر پارچه گوندرلدى، اونڭ آخرينه يازارسڭز. هم كرامتِ غوثيه ايله مناسبتدار بر نكتهِٔ قرآنيهيى گوندردك. مشربمزه مخالف اولان بو إظهارِ أسراره بنى سَوق ايدن معنوى إخطار ايله قارداشلريمزڭ سعيه زياده شوق و غيرته گلمهلرينه بر وسيله اولماسيدر.
حقيقةً بر وقت فتور گلدى؛ توافق چيقدى، شوقى تازهلنديردى. بر زمان ينه فتور باش گوستردى؛ كرامتِ غوثيه چيقدى، غيرتى چوق زيادهلشديردى. بن بو حالتدن آڭلادم كه؛ إظهارندن خدمتمزه ضررى يوق، اولسه اولسه نفسمه ضرردر. ذاتًا نفسم خدمته فدا اولمغه حاضردر. باشده محترم پدريڭز، فتحى بك، خواجه عبد الرحمان، كمال الدين، عُمَر أفندى اولارق رسالهلرله علاقهدار اولان ذاتلره سلام و دعا ايدييورم و دعالرينى ايستهيورم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز سعيد
٭ ٭ ٭
— 303 —
(خلوصينڭ ايكنجى سؤالنڭ جوابنه بر ذيلدر)
سؤال:محيى الدينِ عربى وحدت الوجود مسئلهسنى، أڭ يوكسك بر مرتبه تلقّى ايتديگى گبى، أهلِ عشق بر قسم أولياءِ عظيمه دخى اوڭا إتّباع ايتمشلر. بو مسئلهنڭ أڭ يوكسك مرتبه اولماديغنى، هم حقيقى اولماديغنى، بلكه بر درجه أهلِ سكر و إستغراقڭ و أصحابِ شوق و عشقڭ مشربى اولديغنى دييورسڭ. اويله ايسه مختصرًا، سرِّ وراثتِ نبوّتله و قرآنڭ صراحتيله گوستريلن توحيدڭ يوكسك مرتبهسى هانگيسيدر؟ گوستر.
الجواب:بنم گبى، هيچ أندر هيچ عاجز بر بيچارهنڭ قيصه فكريله، بو يوكسك مرتبهلرى محاكمه ايتمك، يوز درجه حدّمڭ فوقندهدر. يالڭز قرآنِ حكيمڭ فيضندن گلن، غايت مختصر بر ايكى نكته سويلهيهجگم. بلكه بو مسئلهده فائدهسى اولاجق.
برنجى نقطه:
وحدت الوجودڭ مشربنه و صاپلانماسنه چوق أسباب وار، اونلردن بر ايكيسى قيصهجه بيان ايديلهجك.
برنجى سبب:مرتبهِٔ ربوبيتڭ خلّاقيتنى أعظمى درجهسنده ذهنلره صيغيشديرهمدقلرندن و سرِّ أحديتله، هر شيئى بِالذّات قبضهِٔ ربوبيتنده طوتديغنى و هر شى قدرت و إختيار و إرادهسى ايله وجود بولديغنى، قلبلرينه تام يرلشديرهمدكلرندن، هر شى اودر وياخود يوقدر ويا خيالدر ويا تظاهريتيدر ويا جلوهلريدر دييه، كنديلرينى مجبور بيلمشلر.
ايكنجى سبب:فراقى هيچ ايستهمهين و فراقدن شدّتله قاچان و آيريلقدن تيترهين و بعديتدن جهنّم گبى قورقان و زوالدن غايت درجهده نفرت ايدن و وصالى روحى و جانى گبى سَون و قربيّتى جنّت گبى، حدسز بر إشتياق ايله آرزولايان "عشق" صفتى؛ هر شيدهكى أقربيتِ إلٰهيهنڭ بر جلوهسنه ياپيشمقله فراق و بعديتى هيچه صايوب، لقاء و وصالى دائمى ظن ايدهرك، لَا مَوْجُودَ اِلَّا هُوَ دييه، عشقڭ سكريله و او شوقِ بقاء و لقاء و وصالڭ مقتضاسيله، غايت ذوقلى بر مشربِ حالى وحدت الوجودده
— 304 —
بولونديغنى تصوّر ايدهرك، مدهش فراقلردن قورتولمق ايچون، او وحدت الوجود مسئلهسنى ملجأ إتّخاذ ايتمشلر.
ديمك برنجى سببڭ منشئى، عقلڭ ألى غايت گنيش و غايت يوكسك اولان بعض حقيقتِ ايمانيهيه يتيشمديگندن و إحاطه ايدهمديگندن و عقلڭ ايمان نقطهسنده تماميله إنكشاف ايتمديگندن و ايكنجى سببڭ منشئى، قلبڭ عشق نقطهسنده فوق العاده إنكشافندن و خارق العاده إنبساطندن و گنيشلگندن ايلرى گلمشدر.
امّا صراحتِ قرآنيه ايله، وراثتِ نبوّتڭ أولياءِ عظيمهسى و أهلِ صحوه اولان أصفيانڭ گوردكلرى مرتبهِٔ عظماىِ توحيدى ايسه، هم چوق يوكسكدر، هم ربوبيت و خلّاقيتِ إلٰهيهنڭ مرتبهِٔ عظماسنى، هم بتون أسماءِ إلٰهيهنڭ حقيقى اولدقلرينى إفاده ايدييور. و أساساتنى محافظه ايدوب و أحكامِ ربوبيتڭ موازنهسنى بوزمييور.
چونكه ديرلر كه: جنابِ حق أحديتِ ذاتيهسيله و مكاندن منزّهيتيله برابر، هر شى بتون شئوناتيله طوغريدن طوغرىيه علميله إحاطه و تشخيص ايديلمش و إرادهسيله ترجيح و تخصيص ايديلمش و قدرتيله إثبات و ايجاد ايديلمشدر. بتون كائناتى بر تك موجود گبى ايجاد و تدبير ايدييور. بر چيچگى قولايلقله خلق ايتديگى گبى، قوجه بهارى او سهولتله خلق ايدر. بر شى، بر شيئه مانع اولماز. توجّهنده تجزّى يوق، عين آنده هر يرده قدرت و علميله تصرّف نقطهسنده بولونويور. تصرّفنده توزيع و إنقسام يوق. اون آلتنجى سوز و اوتوز ايكنجى سوزڭ ايكنجى موقفنڭ ايكنجى مقصدنده بو سرّ تماميله ايضاح و إثبات ايديلمشدر.
لَا مُشَاحَةَ فِى التَّمْثِيلِ قاعدهسيله تمثيلدهكى قصوره باقيلماديغندن، غايت قصورلى بر تمثيل سويلهيهجگم، تا ايكى مشربڭ بر درجه فرقى آڭلاشيلسين. مثلا: خارقه و أمثالسز غايت بيوك و غايت زينتلى، شرق و غربه بر آنده اوچهجق و شمالدن جنوبه اولاشان قنادلرينى قپايوب آچاجق، يوز بيڭلر نقشلرله تزيين ايديلمش او قنادينڭ هر بر توينده غايت داهيانه صنعتلر درج ايديلمش اولان بر طاووس قوشى فرض ايدييورز.
— 305 —
شيمدى سيرجى ايكى آدم وار، عقل و قلب قنادلريله بو قوشڭ يوكسك مزيتلرينه و خارقه زينتلرينه اوچمق ايستهيورلر. بريسى بو طاووس قوشنڭ وضعيتنه و هيكلنه و خارق العاده هر بر تويندهكى قدرت نقشلرينه باقار، غايت عشق و شوق ايله سَور، دقيق تفكّرى قسمًا بيراقير و عشقه ياپيشير. فقط گورور كه، هر گون او سَويملى نقشلر، تحوّل و تبدّل ايدر. سَوْديگى و پرستش ايتديگى او محبوبلر غائب اولويور، زوال بولويور.
او آدم كندينه تسلّى ويرمك و عقلنه صيغيشديرمديغى وحدتِ حقيقيه ايله ربوبيتِ مطلقه و أحديتِ ذاتيله خلّاقيتِ كلّيهيه مالك بر نقّاشڭ بر نقشِ صنعتيدر ديمك لازم گليركن؛ او إعتقاد يرينه، بو طاووس قوشندهكى روح او قدر عاليدر كه، اونڭ صانعى اونڭ ايچندهدر ويا او او اولمش، هم او روح وجوديله متّحد و وجودى ايسه صورتِ ظاهريله ممتزج اولديغندن او روحڭ كمالى و او وجودڭ يوكسكلگى بو جلوهلرى بويله گوسترر، هر دقيقه باشقه بر نقشى و آيرى بر حسنى إظهار ايدر، حقيقى إختياريله بر ايجاد دگل، بلكه بر جلوهدر، بر تظاهردر.
ديگر آدم دير كه: بو ميزانلى و نظاملى غايت صنعتكارانه نقشلر، قطعى بر صورتده بر إراده و إختيار و قصد و مشيئت إقتضا ايدر. إرادهسز بر جلوه، إختيارسز بر تظاهر اولاماز. أوت طاووسڭ ماهيتى گوزل و يوكسكدر. فقط اونڭ ماهيتى فاعل اولاماز، بلكه منفعلدر. فاعلى ايله هيچ بر جهتله إتّحاد ايدهمز. روحى گوزل و عاليدر، فقط موجد و متصرّف دگل، بلكه آنجق مظهر و مداردر. چونكه هر بر توينده بِالبداهه نهايتسز بر حكمتله بر صنعت و نهايتسز بر قدرتله بر نقشِ زينت گورونويور. بو ايسه إرادهسز، إختيارسز اولاماز.
بو كمالِ قدرت ايچنده كمالِ حكمتى و كمالِ حكمت ايچنده كمالِ ربوبيتى و مرحمتى گوسترن صنعتلر؛ جلوه ملوه ايشى دگل. بو يالديزلى دفترى يازان كاتب ايچنده اولاماز، اونڭله إتّحاد ايدهمز. بلكه يالڭز او دفتر، او كاتبڭ يازى قلمنڭ اوجى ايله تماسى وار؛ اويله ايسه او كائنات دينيلن مثالى طاووسڭ خارق العاده زينتلرى، طاووس خالقنڭ يالديزلى بر مكتوبيدر.
— 306 —
ايشته شيمدى طاووسه باق، او مكتوبى اوقو. كاتبه ما شاء اللّٰه، تبارك اللّٰه، سبحان اللّٰه دى. مكتوبى كاتب ظن ايدن ويا كاتبى مكتوب ايچنده تخيّل ايدن ويا مكتوبى خيال توهّم ايدن، ألبته عقلنى عشق پردهسنده صاقلامش، حقيقتڭ حقيقى صورتنى گورمهمش.
وحدت الوجود مشربنه سببيت ويرن عشقڭ أنواعندن أڭ مهمّ سبب، عشقِ دنيادر. مجازى اولان عشقِ دنيا، عشقِ حقيقىيه إنقلاب ايتديگى زمان، وحدتِ وجوده إنقلاب ايدر. ناصلكه إنساندن شخصى بر محبوبى، محبّتِ مجازى ايله سَور. صوڭره زوال و فناسنى قلبنه يرلشديرمهين بر عاشق، محبوبنه عشقِ حقيقى ايله بر بقا قزانديرمق ايچون، معبود و محبوبِ حقيقينڭ بر آيينهِٔ جماليدر دييه كندينى تسلّى ايدر، بر حقيقته ياپيشير.
اويله ده قوجه دنيايى و كائناتى هيئتِ مجموعهسيله محبوب إتّخاذ ايدن، صوڭره او محبّتِ عجيبه، دائمى زوال و فراق قامچيلريله محبّتِ حقيقىيه إنقلاب ايتديگى وقت، او چوق بيوك محبوبنى زوال و فراقدن قورتارمق ايچون، وحدت الوجود مشربنه إلتجا ايدر.
أگر غايت يوكسك و قوّتلى ايمان صاحبى ايسه، محيى الدينِ عربينڭ أمثالى گبى ذاتلره ذوقلى، نورانى، مقبول بر مرتبه اولور. يوقسه ورطهلره دوشمك، مادّياته گيرمك، أسبابده بوغولمق إحتمالى وار. وحدتِ شهود ايسه او ضررسزدر. أهلِ صحوڭ ده، يوكسك بر مشربيدر.
اَللّٰهُمَّ اَرِنَا الْحَقَّ حَقًّا وَ ارْزُقْنَا اِتِّبَاعَهُ
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
قارداشڭز
سعيد نورسى
٭ ٭ ٭
— 307 —
(يگرمى ايكنجى مكتوبڭ خاتمهسندهكى بحثه بر ذيلدر)
اَيُحِبُّ اَحَدُكُمْ اَنْ يَاْكُلَ لَحْمَ اَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ... الخ.
غيبت، شو آيتڭ قطعى حكميله نظرِ قرآنده غايت منفور و أهلِ غيبت غايت فنا و آلچاقدرلر. غيبتڭ أڭ فنا و أڭ شنيعى و أڭ ظالمانه قسمى، قذفِ محصنات نوعيدر. يعنى گوزيله گورمش درت شاهدى گوسترهمهين بر إنسان، بر أركك ويا قادين حقّنده زنا إسناد ايتمك؛ أڭ شنيع بر گناهِ كبائر و أڭ ظالمانه بر جنايتدر، حياتِ إجتماعيهِٔ أهلِ ايمانى زهرلنديرر بر خيانتدر، مسعود بر عائلهنڭ حياتنى محو ايدن بر غدردر. أوت سورهِٔ نور بو حقيقتى او قدر شدّتله گوسترمش كه، وجدان صاحبنى تيترهتييور و تويلرينى اورپرتديرييور.
لَوْلَا اِذْ سَمِعْتُمُوهُ قُلْتُمْ مَا يَكُونُ لَنَا اَنْ نَتَكَلَّمَ بِهٰذَا سُبْحَانَكَ هٰذَا بُهْتَانٌ عَظِيمٌ
شدّتله فرمان ايدييور و دييور كه: گوزيله گورمش درت شاهدى گوسترهمهين مردود الشهادتدر. أبدى شهادتلرينى قبول ايتمهيڭز. چونكه يالانجيدرلر. عجبا بويله قذفه جسارت ايدن هانگى آدم وار كه، گوزيله گورمش درت شاهدى گوسترهبيلير. قرآنِ حكيم بو شرطى قوشديرمقله، بويله شيلرده شقِّ شفه ايتمهيڭز، بو قپويى قپايڭز ديمكدر.
سعيد نورسى
٭ ٭ ٭
(يگرمى آلتنجى مكتوبڭ ايكنجى مبحثنڭ آخريدر)
(بنمله گوروشن ويا گوروشمك آرزو ايدن دوستلره بر دستوردر كه، اوزاقده بولونان بر قسم قارداشلره يازيلمشدر.)
بنمله گوروشمك آرزوڭزى حسّ ايتدم. قارداشلرم، بنمله گوروشمك ايكى جهتله اولور. يا دنيا جهتيله، يعنى حياتِ إجتماعيهِٔ إنسانيه إعتباريلهدر. شو جهتدهكى قپويى
— 308 —
قپامشم. ويا حياتِ اُخرويه و حياتِ معنويه جهتيلهدر. او ده ايكى وجهلهدر. برى: شخصمه حدّمدن فضله حسنِ ظن ايدوب، شخصمدن بر إستفادهِٔ معنويهيى نيّت ايتمكدر. شو وجهى ده قبول ايتمهم. چونكه بن قرآنِ حكيمڭ صِرف بر خدمتكارىيم، او مقدّس دكّانڭ بر دلّالىيم. شخصى دكّانمدهكى پريشان، أهمّيتسز شيلرى صاتيشه چيقارميهجغم و چيقارمق ايستهمييورم. چونكه قرآنِ حكيمڭ قدسى ألماسلرينڭ قيمتلرينه شبهه ايراث ايتمهمك ايچون، پريشان و شخصى دكّانمده بولونان قيريق جام پارچهلرينى صاتسهم؛ حقيقى صرّاف اولميان مشتريلر، دلّاللق وقتنده أليمده گوردكلرى ألماسلره ده شيشه نظريله باقهبيليرلر، ذهنلرينه بر إلتباس، بر شبهه گلير. اونڭ ايچون شخصى دكّانمى قطعيًا قپامشم. بڭا او مقدّس دكّانڭ خدمتكارلغى يتر. مفلس بر خدمتكار اولسهم، داها خوشمه گيدييور.
ايكنجى وجه شودر كه:قرآن حسابيله و دلّاللغى و خادملگى نقطهسنده بنمله گوروشمكدر. شو وجهده گلنلرى على الرأس والعين قبول ايدييورم. فقط بو گوروشمك ايچون شرق و غرب مانع اولماز. بلكه يرڭ اوستى و آلتى دخى بردر. صورةً گورشمگه او قدر لزوم يوق.
شو مناسبتڭ ده و معنوى گوروشمهنڭ ده اوچ ميوهسى وار:
برنجيسى:دلّاللق ايتديگم مقدّس دكّانڭ مجوهراتنى بندن آلمقدر. ايشته او دكّاندن شيمديلك اون ايكى كوچك جوهرلرى سزه گوندردم.
ايكنجى ميوهسى:بش فرض نمازينى قيلان و يدى كبائرى ترك ايدن ذاتلرى شو معنوى مناسبت و گوروشمك نتيجهسى اولارق آخرت قارداشلغنه قبول ايدييورم. بن هر صباح معنوى قزانجم نه ايسه، او آخرت قارداشلريمڭ صحيفهِٔ أعمالنه گچمك ايچون جنابِ حقّڭ درگاهنه نياز ايدوب هديه ايدييورم. اونلر دخى بنى معنوى خيراتلرينه و دعالرينه حصّهدار ايتمليدرلر. تا حصّهلرينى قزانجمزدن آلسينلر.
اوچنجى ميوهسى:اونلرى يانمده (يا حقيقةً ويا خيالًا) حاضر ايدوب برابر درگاهِ إلٰهىيه أل آچوب دعا ايدهرك و قرآنڭ خدمتنه دائر أل أله، قلب قلبه ويروب غايت
— 309 —
جدّى بر صورتده ربطِ قلب ايتمكدر. ايشته قارداشلرم سزه شو اوچ ميوه شيمديدن حاصلدر.
سعيد نورسى
٭ ٭ ٭
مسائلِ متفرّقه
برنجى مسئله:
سؤال:صلواتڭ بو قدر كثرتله حكمتى و صلاتله برابر سلامى ذكر ايتمهنڭ سرّى نهدر؟
الجواب:رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامه صلوات گتيرمك، تك باشيله بر طريقِ حقيقتدر. رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام نهايت درجهده رحمته مظهر اولديغى حالده، نهايتسز صلواته إحتياج گوسترمشدر. چونكه رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام بتون اُمّتڭ دردلريله علاقهدار و سعادتلريله نصيبهداردر. نهايتسز إستقبالده أبد الآبادده نهايتسز أحواله معروض اُمّتڭ بتون سعادتلريله علاقهدارلغنڭ إحتياجندندر كه، نهايتسز صلواته إحتياج گوسترمشدر. هم رسولِ أكرم هم عبد، هم رسول اولديغندن عبوديت جهتيله صلاة ايستر، رسالت جهتيله سلام ايستر كه؛ عبوديت خلقدن حقّه گيدر، محبوبيت و رحمته مظهر اولور. بونى اَلصَّلَاة إفاده ايدر. رسالت حقدن خلقه بر ألچيلكدر كه، سلامت و تسليم و مأموريتنڭ قبول و وظيفهسنڭ إجراسنه موفّقيت ايستر كه، سَلَام لفظى اونى إفاده ايدييور. هم بز سَيِّدِنَا لفظيله تعبير ايتديگمزدن دييورز كه: يا ربّ! يانمزده ألچيڭز و درگاهڭزده ألچيمز اولان رئيسمزه مرحمت ايت كه، بزه سرايت ايتسين.
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ عَبْدِكَ وَ رَسُولِكَ وَ عَلٰى اٰلِهِ وَ صَحْبِهِ اَجْمَعِينَ
— 310 —
ايكنجى مسئله:
(بر قارداشمزڭ اوزون بر سؤالنه قيصه بر جوابدر)
أگر ديسهڭ:نهدر شو طبيعت كه، أهلِ ضلالت و غفلت اوڭا صاپلانمشلر، كفر و كفرانه گيروب، أحسنِ تقويمدن أسفلِ سافلينه سقوط ايتمشلر؟
الجواب:طبيعت نامى ويردكلرى شى؛ شريعتِ فطريهِٔ كبراىِ إلٰهيهدر كه، موجوداتده ظهور ايدن أفعالِ إلٰهيهنڭ تنظيم و نظامنى گوسترن عادت اللّٰهڭ مجموعِ قوانينندن عبارتدر. معلومدر كه، قوانين امورِ إعتباريهدر؛ وجودِ علميسى وار، خارجيسى يوق. غفلت ويا ضلالت سائقهسيله كاتب و نقّاشِ أزلىيى طانيمادقلرندن، كتابى و كتابتى كاتب و نقشى نقّاش، قانونى قدرت، مسطرى مصدر، نظامى نظّام، صنعتى صانع توهّم ايتمشلر.
ناصلكه بر وحشى و إنسانلرڭ إجتماعياتنى گورمهمش بر آدم محتشم بر قيشلهيه گيرسه، بر اوردونڭ نظاماتِ معنويه ايله مطّرد حركتنى تماشا ايتسه، مادّى ايپلر ايله باغلى تخيّل ايدر. وياخود او وحشى، معظّم بر جامعه داخل اولسه گورسه كه، مسلمانلرڭ جماعت و عيدلرده منتظم، مبارك وضعيتلرينى گورسه سير ايتسه، مادّى رابطهلرله باغلانمالرينى توهّم ايدر.
اويله ده، وحشيدن چوق وحشى اولان أهلِ ضلالتڭ، جنودِ سماوات و أرضه مالك اولان سلطانِ أزل و أبدڭ محتشم قيشلهسى اولان شو كائناته و معبودِ أزلينڭ مسجدِ كبيرى اولان شو عالمه گيردكلرى وقت؛ او سلطانڭ نظاماتنى طبيعت ناميله ياد ايتسه و نهايت حكمتلرله مشحون شريعتِ كبراسنى، قوّت و مادّه گبى صاغير و كور و جامد، قارمهقاريشيق تظاهراتدن عبارت تخيّل ايتسه، ألبته اوڭا إنسان ديمك دگل، بلكه وحشى حيوان دخى دينيلمز. چونكه او توهّم ايتديگى طبيعت ايچون، گچن سوزلرده و سائر رسالهلرمده يوز يرده، ديريلميهجك بر صورتده او طبيعت فكرِ كفريسى ئولديرلديگى و يگرمى ايكنجى سوزده غايت قطعى بر صورتده إثبات ايديلديگى
— 311 —
گبى؛ هر ذرّهده، هر سببده بتون موجوداتى خلق ايدهجك بر قدرت، بر علم ويرمك، بلكه واجب الوجودڭ بتون صفاتنى اونده قبول ايتمك گبى نهايتسز محال أندر محال بر ضلالت، بلكه ضلالتڭ ديوانهلگندن گلن معناسز هذيانلردر.
الحاصل:او سوزلرده غايت قطعى بر صورتده إثبات ايديلمش كه؛ طبيعتپرست آدم بر إلٰهِ واحدى قبول ايتمديگى ايچون، غيرِ متناهى إلٰهلرى قبول ايتمگه مجبوردر. او إلٰهلر هر بريسى هر شيئه مقتدر اولمقله برابر، بتون إلٰهلره هم ضد، هم مِثل اولارق شو كائناتڭ إنتظامى ايچنده برلشسين. حالبوكه بر سينگڭ قنادندن طوت، تا منظومهِٔ شمسيهيه قدر هيچ بر يرده بر سينك قنادى قدر شريكه ير يوقدر كه، پارمق قاريشديرسين.
لَوْ كَانَ فِيهِمَا اٰلِهَةٌ اِلَّا اللّٰهُ لَفَسَدَتَا فَسُبْحَانَ اللّٰهِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ
فرمانِ قطعى، شرك و إشتراكڭ أساساتنى قطعى بر برهانله كسر.
اوچنجى مسئله:
كفر، معنوى بر جهنّمڭ چكردگى اولديغنى ايكنجى سوزده و سكزنجى سوزده و باشقه سوزلرده إثبات ايديلديگى گبى، مادّى بر جهنّم دخى اونڭ ميوهسيدر. جهنّمه دخولنه سبب اولديغى گبى، جهنّمڭ وجودينه دخى سببدر. زيرا كوچك بر حاكم، كوچك بر عزّت، كوچك بر غيرت، كوچك بر جلالى بولونسه؛ بر أدبسز اوڭا ديسه: "بنى تأديب ايتمزسڭ و ايدهمزسڭ." هر حالده او يرده حپسخانه يوقسه ده، اونڭ ايچون بر حپسخانه ايجاد ايدهجك، اونى ايچنه آتاجقدر. حالبوكه كافر، جهنّمى إنكار ايله، نهايتسز غيرت و عزّت و جلال صاحبى و غايت بيوك بر ذاتى تكذيب و تعجيز ايدييور، يالانجيلقله و عجز ايله إتهام ايدييور. عزّتنه شدّتلى طوقونويور، جلالنه سركشانه ايليشييور. ألبته فرضِ محال اولارق جهنّمڭ هيچ بر سببِ وجودى بولونمازسه، او درجه تكذيب و تعجيزى تضمّن ايدن كفر ايچون جهنّمى خلق ايدهجك، او كافرى ايچنه آتاجقدر.
— 312 —
دردنجى مسئله:
أگر ديسهڭ:نه ايچون أهلِ كفر و ضلالت دنياده أهلِ هدايته غالب اولويور؟
الجواب:چونكه كفرڭ ديوانهلگيله و ضلالتڭ سرخوشلغيله و غفلتڭ سرسملگيله أبدى ألماسلرى صاتون آلمق ايچون ويريلن لطائف و إستعداداتِ إنسانيه سرمايهسنى، فانى شيشهلره، صوغوق بوزلره ويرييور. ألبته خام جام و جامد جمد، ألماس فيآتيله آلينديغى ايچون، أڭ أعلا جام و أڭ أجلى جمد آلينير.
بر وقت ألماسجى زنگين بر آدم ديوانه اولور، چارشويه گيدر، بش پارهلق جام پارچهسنه بش آلتون ويرر. او زنگين ديوانهيه، هركس أڭ ايى جاملرينى آلير اوڭا ويرر، حتّى چوجقلر ده گوزل بوز پارچهلرينى اوڭا ويرييور، برر آلتون آلييورلردى.
هم بر وقت بر پادشاه سرخوش اولور، چوجقلرڭ ايچنه گيرر، اونلرى وُكلا و اُمراىِ عسكريه ظن ايدر. شاهانه أمر ويرر، چوجقلرڭ خوشنه گيدر، ايى إطاعت ايتدكلرندن گوزلجه بر أگلنجه ياپار.
ايشته كفر بر ديوانهلكدر، ضلالت بر سرخوشلقدر، غفلت بر سرسملكدر كه؛ باقى متاع يرينه فانى متاعى آلير. ايشته شو سردندر كه، أهلِ ضلالتڭ حسّياتلرى شدّتليدر. عنادى، حرصى، حسدى گبى هر شيئى شديددر. بر دقيقه مراقه دگمهين بر شيئه، بر سنه عناد ايدر.
أوت كفرڭ ديوانهلگيله، ضلالتڭ سكريله، غفلتڭ شاشقينلغيله فطرةً أبدى و أبد مشتريسى اولان بر لطيفهِٔ إنسانيه سقوط ايدر؛ أبدى شيلر يرينه فانى شيلر آلير، يوكسك فيآت ويرر. فقط مؤمنده دخى بر مرضِ عصبى بولونويور ويا مرضِ قلبى وار. او دخى أهلِ ضلالت گبى، أهمّيتسز شيلره زياده أهمّيت ويرر. لٰكن چابوق قصورينى آڭلار، إستغفار ايدر، إصرار ايتمز.
رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا اِنْ نَسِينَا اَوْ اَخْطَاْنَا
— 313 —
بشنجى مسئله:
مهمّ بر سرِّ آيت:
قرآنِ معجز البيان مجموعى معجزه اولديغى گبى، هر بر سورهسى دخى بر معجزه، حتّى پك چوق آيتلرڭ هر بريسى برر معجزه ويا بر لمعهِٔ إعجازى گوسترر بر طرزدهدر. مثلا، صحابهدن بحث ايدن آخرِ سورهِٔ فتح اولان آيتى كه مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ دن باشلار، بتون حروفِ هجائيهيى تضمّن ايتمكله برابر، صحابهنڭ طبقاتِ مشهورهسنڭ كه أصحابِ بدر، شهداءِ اُحُد، أصحابِ صفّه، أهلِ بيعتِ رضوان گبى شهرتگيرِ عالم طبقاتڭ أسماسنڭ عددينه إشارت ايدييور و شو آيتدن أوّلكى هُوَ الَّذِى اَرْسَلَ رَسُولَهُ آيتى آلتمش اوچ حرف اولديغندن عمرِ نبويهيه إشارت ايتديگى گبى، بحث ايتديگمز آيتله برابر أصحابِ بدر و صفّه و اُحُد و أهلِ بيتِ نبوينڭ عددينى گوسترر. ايشته آخردهكى آيتڭ عددى ايكى يوز آلتمشدر. أصحابِ بدر، شهداىِ اُحُد ايله برابر، بدر ايله اُحُد شهداسندن بولونان بر تك صاييلمق، هم إسملرى بر اولانلر بر صاييلمق شرطيله ايكى يوز آلتمشدر.
عين آيتدهكى حروفات گبى أصحابِ بدر، أصحابِ صفّه ايله سويلهديگمز شرط ايله برابر، ايكى يوز آلتمش درت ايدر. آيتدن درت فضلهدر كه، خلفاىِ أربعه ويا خمسهِٔ آلِ عبادن دردينه إشارت واردر. آيتده هر بر حرفڭ نه قدر تكرّر ايتديگى و أصحابِ بدر و اُحُد و صفّهنڭ أسماسنه نه درجه موافق عدد گوسترمسنه، گلهجك حروفاته دقّت ايت:
همزه لفظى (٩) غيرِ ملفوظى (١٥) موافق گلييور. ب (٤) ت (٨) ث (٢) موافق، ج (٨) موافق، ح (٣) خ (١٠) د (٦) ذ (٣) موافق، ر (١٦) موافق، ز (٦) موافق. اُحُد و صفّهدن س (٧) موافق، صفّهدن ش (٢) موافق، صفّهدن ص (٢) موافق، بدردن ض (٢) موافق، صفّهدن ط (١) ظ (٣) اُحُدده عَباَدِلَهِٔ سبعه، خلفاىِ ثلاثه ع (١٠) موافق، صفّهدن غ (٦) ف (١٤) ق (١) موافق، بدرده ك
— 314 —
(٦) ل (٣٤) م (٢٤) موافق، ن (١٦) موافق، هی (١٦) و (١٥) ى (١٢) موافق، لا (٢) ألف (١٨) موافق.
ايشته شو حروفاتڭ ياريسى أصحابِ بدر و صفّه و اُحُدده موافق گلمهسيله گوسترييور كه، غيرِ موافق اولانلر باشقه طبقاتڭ عددينه موافقدر. مثلا، أهلِ بيعتِ رضوان گبى طبقاتِ مشهورهيه.
هم جاىِ دقّتدر كه:
ثُمَّ اَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ اَمَنَةً نُعَاسًا
آيتنده شو آيت گبى، بتون حروفِ هجائيهيى تضمّن ايتمش. فقط بونڭ عكسنه اولارق، او حروفاتڭ تكراراتى عجيب بر طرزِ مناسبتدهدر. شو آيت ايسه بربرينه باقمييور. قارداش قارداشنه موافق گلمييور. ديمك شو آيتدهكى حروفاتڭ وظيفهسى، آيتڭ معناسنى تأييد ايدهرك، بحث ايتديگى صحابهلرڭ أسماسنه باقييورلر. أوت شو آيتِ كريمه جملهلريله گوسترديگى عين حكمى ينه كلمهلريله، حروفاتيله عين معنايه إشارت ايدر. مثلا، شو آيتڭ حروفاتلرى أصحابه باقدقلرى گبى، قيدلرى ده أصحابڭ صفاتِ مشهورهسنه باقار. او صفاتى گوسترمكله، او صفات صاحبلرينه پارمق باصييورلر.
مثلا: وَالَّذِينَ مَعَهُ دهكى معيتِ خاصّه، صحبتِ مخصوصهيى ذكر ايتمكله أبو بكر الصدّيقڭ مدارِ فخرى و شهرتى اولان معيتِ خاصّه ايله باشنه پارمق باصييور. اَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ شدّتِ حميتِ إسلاميه ايله كفّاره غلبهِٔ قطعيهسى ايله شهرتشعار اولان حضرتِ عُمَرى آيينه گبى گوسترر. رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ شفقتِ رحيمانه ايله مشهورِ أنام اولان حضرتِ عثمانِ ذى النّوريْنه پارمق باصييور. تَرٰيهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا قيديله، ركوع و سجدهده دوام و كثرتده مشهور اولان حضرتِ علىّ المرتضىيه إشارت ايدييور. يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللّٰهِ وَ رِضْوَانًا جملهسيله أهلِ بيعتِ رضوانه، سِيمَاهُمْ فِى وُجُوهِهِمْ مِنْ اَثَرِ السُّجُودِ أصحابِ صفّهيه،
— 315 —
ذٰلِكَ مَثَلُهُمْ فِى التَّوْرٰيةِ فقهاء و علماءِ صحابهيه، وَمَثَلُهُمْ فِى الْاِنْجِيلِ أصحابِ حنين و فتح، اُحُد و بدردهكى صحابهلرڭ نامدار يگيتلرينه إشارت ايتديگى گبى، أنبيادن صوڭره بنى آدم ايچنده أڭ يوكسك، أڭ نامدار، أڭ ممتاز اولان صحابهلرڭ مدارِ رجحانيتلرى، منشأِ إمتيازلرى و معدنِ مزيتلرى اولان سجاياىِ ساميه و أخلاقِ عاليه و معاملاتِ غاليهيه او مذكور قيدلر و صفتلرله إشارت ايدييور.
او قيدلرله دييور كه: صحابهلرڭ خلقه قارشى وضعيتلرى: دشمنلرينه شديددرلر و دوستلرينه و مؤمنلره رحيمدرلر. جنابِ حقّه قارشى ركوع و سجدهده كمالِ إطاعتدهدرلر. هر ايشلرنده جنابِ حقّڭ رضا و فضلنى قصد ايدهرك كمالِ إخلاصدهدرلر. هم صحابهلرڭ علمده و عملده و سياستده و عسكرلكده گوستردكلرى فوق العاده متانت و ترقّى و ثبات و تفوّقى، ماضيدن تورات و إنجيلى إشهاد ايدهرك معجزانه و مستقبلدن عبادت و جهاد وظيفهسنده خارق العاده حركتلرى إخبار ايدهرك معجزانه ماضى و مستقبلده ايكى إخبارِ غيبيه ايله صحابهلرڭ إعجازكار أحوالنى خبر ويرمكله، شو آيتده بر لمعهِٔ إعجازى گوسترر و آيتڭ داها باشقه چوق إشارتلرى واردر. ايضاحى اوزون اولديغندن و إحاطهمز ناقص و ألمز قيصه بولونديغندن قيصه كسدك.
ايشته مادام شو آيت هم جملهلرى، هم كلمهلرى، هم حروفاتيله آيرى آيرى وظيفهلرى گوردكلرى حالده، معناىِ مقصودڭ أطرافنده طوپلانوب اوڭا باقييورلر. عجبا بيلمديگمز و بيان ايتمديگمز، شو آيتڭ داها چوق أسرارِ عجيبهيى جامع اولديغى آڭلاشيلماز مى؟
آلتنجى كوچك بر مسئله:
اوتوز اوچ عدد سوزلرڭ و اوتوز اوچ عدد مكتوبلرڭ مجموعنه رسالة النور نامى ويريلمهسنڭ سرّى شودر كه: بتون حياتمده نور كلمهسى هر يرده بڭا راست گلمشدر. أزجمله قريهم نورسدر، مرحومه والدهمڭ إسمى نوريهدر، نقشى استادم سيّد نور محمّددر، قادرى استادم نور الدين. قرآن استادلرمدن نورى، طلبهلرمدن بنمله أڭ
— 316 —
زياده علاقهدارى نور إسملى بولونانلردر. كتابلريمى أڭ زياده ايضاح و تنوير ايدن نور مثاليدر. قرآنِ حكيمدهكى أڭ أوّل عقلمه، قلبمه پارلايان و فكريمى مشغول ايدن
اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكٰوةٍ
آيتيدر. هم حقائقِ إلٰهيهده مشكلاتمڭ أكثريسنى حلّ ايدن أسماءِ حسنىدن نور إسمِ نورانيسيدر. هم قرآنه شدّتِ سَوق و إنحصارِ خدمتم ايچون خصوصى إمامم ذى النّوريْندر.
اَللّٰهُمَّ يَا نُورَ النُّورِ ٭ وَيَا مُنَوِّرَ النُّورِ ٭ وَيَا مُصَوِّرَ النُّورِ ٭ وَيَا مُقَدِّرَ النُّورِ ٭ وَيَا مُدَبِّرَ النُّورِ ٭ وَيَا خَالِقَ النُّورِ ٭ وَيَا نُورًا قَبْلَ كُلِّ نُورٍ ٭ وَيَا نُورًا بَعْدَ كُلِّ نُورٍ ٭ وَيَا نُورًا فَوْقَ كُلِّ نُورٍ ٭ وَيَا نُورًا لَيْسَ مِثْلَهُ نُورٌ ٭ سُبْحَانَكَ يَا لَا اِلٰهَ اِلَّا اَنْتَ الْاَمَانُ الْاَمَانُ اَجِرْنَا (وَ عَلِى) مِنَ النَّارِ وَ اَدْخِلْنَا (وَ اَدْخِلْ عَلِى) الْجَنَّةَ مَعَ الْاَبْرَارِ وَ نَوِّرْ قُلُوبَنَا وَ قَلْبَهُ وَ قُبُورَنَا وَ قَبْرَهُ بِاَنْوَارِ الْاِيمَانِ وَ الْقُرْاٰنِ يَا رَحِيمُ يَا غَفَّارُ وَ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ الْمُخْتَارِ وَ اٰلِهِ الْاَطْهَارِ وَ صَحْبِهِ الْاَخْيَارِ اٰمِينَ اٰمِينَ اٰمِينَ
سعيد نورسى
٭ ٭ ٭
(خلوصى بگڭ سؤالنه جوابدر)
(ديشلرڭ قاپلانماسى حقّندهكى سؤاله جواب)
١٩٣٢ تاريخلى سؤالڭزه شيمديلك أطرافيله جواب ويرهمييورم. فقط بو مسئله ايله مناسبتدار بر ايكى مسئلهِٔ شريعتى إجمالًا يازييورم. شويله كه:
آبدست وقتنده آغزى ييقامق فرض دگل سنّتدر. فقط غسل هنگامنده آغزينى ييقامق فرضدر. آز بر شى ده ييقانمادق قالسه اولماز، ضرردر. اونڭ ايچون ديشلرى قاپلامه لهنده علمالر فتوا ويرمگه جسارت ايدهمييورلر. إمامِ أعظم ايله إمامِ محمّد
— 317 —
(رضى اللّٰه عنهما) گوموش و آلتوندن ديشلرڭ ياپيلمسنه فتوالرى، ثابت قاپلامه حقّنده اولمامق گركدر. حالبوكه بو ديش مسئلهسى عموم البلوٰى صورتنده او درجه إنتشارى وار كه، رفعى قابل دگل. اُمّتى بو بلوٰىِ عظيمهدن قورتارمق چارهسنى دوشوندم، بردن قلبمه بو نقطه گلدى. حدّم و حقّم دگل كه أهلِ إجتهادڭ وظيفهسنه قاريشهيم، فقط بو عموم البلوٰى ضرورتنه قارشى، فتوالره طرفدار اولماديغم حالده دييورم كه:
أگر متديّن بر حكيمِ حاذقڭ گوسترديگى إحتياجه بناءً قاپلامه صورتى اولسه، آلتندهكى ديش آغزڭ ظاهريسندن چيقار، باطن حكمنه گچر. غسلده ييقانمامسى غسلى إبطال ايتمز. چونكه اوستندهكى قاپلامه ييقانييور، اونڭ يرينه گچييور. أوت جريحهلرڭ اوستندهكى صارغيلرڭ ضرر ايچون قالديريلمديغندن جريحه يرينه ييقانماسى، شرعًا او يارهنڭ غسلى يرينه گچديگى گبى؛ بويله إحتياجه بناءً ثابت قاپلامهنڭ ييقانماسى دخى ديشڭ ييقانماسى يرينه گچر، غسلى إبطال ايتمز. وَالْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ مادام إحتياجه بناءً بو رخصت اولويور. ألبته يالڭز سوس ايچون، إحتياجسز ديشلرى قاپلامق ويا طولديرمق بو رخصتدن إستفاده ايدهمز. چونكه حتّى ضرورت درجهسنه گلدكدن صوڭره بويله عموم البلوٰىده أگر بيلهرك سوءِ إختياريله اولسه، او ضرورت إباحهيه سببيت ويرمز. أگر بيلميهرك اولمش ايسه، ضرورت ايچون ألبته جواز وار.
سعيد نورسى
٭ ٭ ٭
(اوچ جسدلى بر روحڭ بر فقرهسيدر. يعنى: حافظ على، صبرى، صارى بيچاق على)
اوتوز برنجى مكتوبڭ اون يدنجى لمعهسنڭ اون يدنجى نوطهسنڭ يدى مسئلهسندن ايكنجى مسئلهسى ايكن يگرمنجى لمعه اولان إخلاص رسالهسنى آلدم. قلهاوڭنده قارداشم على أفندى ايله، يگرمى برنجى لمعه ناميله پروژكتورمثال، گيجهلرى گوندوزه
— 318 —
چويرن، پك مبارك و چوق قيمتدار و غايت مؤثّر بر رساله ايله، يگرمى ايكنجى لمعه اولان اون يدنجى نوطهنڭ اوچنجى مسئلهسى ايكن، لمعاته قاريشمقله، سوسياليزم و بولشويزم اويونلريله، عالمِ إنسانيتڭ فطرتِ حياتِ حقيقيهسنى اونوتديرمق، أبدى ظلماتى، مساواتِ أساسيه نامى ايله، كندى شخصلرينى إستثنا ايدهرك، ملّتِ إسلاميهيى أساسسزلغه آتدقلرى، غازلى بومبالرى ايله بر نوع گيجهيى گتيردكلرى گبى، گويا إستيلا ايتديگى معنوى طوپراقده، قوّهِٔ إنباتيهيه مدار اولاجق بر حيات دخى بيراقميهرق إحراق ايتدكلرى بر آنده، شو لمعه او عالمى تنوير ايله، گونشى گوستروب، آبِ حياتى ايله او يانيق زمين اوزرينى يشرتديگنى گوسترييور.
محترم أفنديمز! بر هفته مقدَّم، مادّةً كوچك و معنًا بيوك بر نامهِٔ مرغوبهلريڭزى، بكر بك واسطهسيله بر اوردو قوّتنده آلدم. جنابِ أرحم الرّاحمينه حسابسز حمد و شكر اولسون كه، بزم گبى عاجز، ضعيف، فقير، قصورلى قوللرينى، هيچ بر زمان مادّى و معنوى تقويهِٔ رحمتندن بعيد طوتمييور. أسن روزگارلر موقّةً قپو و پنجرهلردن گيرسهلر ده، او خانهنڭ صاحبى درحال قپاتييور و ايصيتديرديغنى گوسترييور. گرچه چوق اوقويهمييورسهق ده، يازىيى عين وضعيتده يازييورز.
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
محترم أفنديم! شو يازيلان رسالهلرى ناصل بولديڭز بيورويورسڭز؟ يا حضرتِ استاد! نه دييهلم؟ بزم معنوى ياره و خستهلقلريمزى تشخيص بيوروب، ئولديرمهمك ايچون هر نوع معالجهلرى ايله ممزوج، هم مُغَدّى، هم مؤثّر ترياقلرينى جنابِ حقّڭ إحسانى ايله گوندرييورسڭز. إخلاص حقّنده أوّلجه و بِالخاصّه صوڭره إحسان ايديلن رسالهلرى اوقودقجه، وجوديمڭ آغريديغنى و هر ذرّهسنڭ تيترهديگنى، متعدّد يارهلردن تولّد ايدن قوردلر اوينامغه باشلاينجه، أڭ أحمق و أبلهجه حركتلريمى گوسترديلر.
شو سوزلر بِالتجربه يازيلماسيله، عموم قارداشلريمز ايقاظ ايديلييور. و هر فرده قدسيتى ايله، گويا او فرده خطاب ايدر گبى بر علويتله ماءِ زمزم ايچيرييور. إخلاصى تام، وجدانى تميز، روحى تسليم، جسمى لطيف، نسبى طاهر قارداشلريمز، بو ايقاظ ايله جنابِ أرحم الرّاحمينه نياز ايدوب، "يا ربّ، جمله إخوانمزى ياراماز شيلردن خلاص
— 319 —
ايت و إخلاصِ تامّه إحسان ايت" دعالرنده، سالف العرض خصلتِ خمسهِٔ عاليه و أهليهدن اولميان و كثافتلى روحيله متعدّد نورى قاريشديران و ظاهر حاليله سببِ رساله اولوب، عمومڭ دعا و همّتلرينى هر آن آرزولايان، بو اوغورده رسالهِٔ نوره سرفرو و سرفدا ايدنلرى؛ جنابِ أرحم الراحمين، حبيبِ أكرم عليه الصلاة والسلام، قرآنِ حكيم و حزب القرآن حرمتنه مغفرت بيوروب، نيّت ايدوب طلب ايتدكلرى خدمتنده موفّق بيورسون.. آمين.
شو مبارك رسالهلر، حرارتلى بر آدمڭ صويى گورديگنده اوفاق بر قابده ايسه قارننه قويمق، بيوك گول و دڭز ايسه ايچنه گيرمك ايستديگى گبى، شو زمانڭ نورسز ياقيجى شدّتِ حرارتنه قارشى إخلاص دڭزينى گوسترمكله حرارتى كسمك، هم هر نوع جواهر و ألماس ايچنده بولونديغنى بيان ايتمكله او دڭزه دعوت ايدييور. نفسڭ طالبى اولديغنى ريا و حبِّ جاه گبى هر جهتده ضررلى ييلانلر گبى زهرلهين، عبادت پردهسى آلتنده دنيايى تحصيل ايتمك ايستهيوب، قبر قپوسنده خطاسنى بيلديگى و توجّهِ ناسه محبّتدن، فرعون گبى غرق اولوركن دونمك ايستهيوب، كيمسهيه ميسّر اولماديغنى و داها تفرّعاتى ايله او عالملرى بو لمعهلر اويله تنوير ايدييورلر كه، أگر مرادِ إلٰهى اولسه، بو زمانڭ شهرتپرست زنديقلرى ده گورسهلردى، أللرندهكى وجودلرينه زمهرير گتيرن بوزلرى آتوب، إخلاص ايله ايمان ايدوب، قرآنڭ ألماس جواهرلرينى آليرلردى.
محترم أفنديم! كرامتِ عَلويه رسالهسى چوق جهتلرله كرامت اولديغى گبى رسالهِٔ نور شاكردلرينى إنتباهه و تشويقه، سعى و غيرته، جسارت و شجاعته سَوق ايله، حركت ايتدكلرى يولده يالڭز اولمادقلرينى و قارشيلرنده دشمنڭ يالڭز اونلرڭ دشمنى اولمايوب، بلكه ماضيده طوران و بزه پك ياقيندن باقان أرواحِ عاليهنڭ ده دشمنى اولوب، او عالى روحلر اوڭمزده پيشدار، أطرافمزده زره گبى و محافظ و معاون اولدقلرينى گوسترمكله، ضعيفلره قوّت، خوف ايدنلره جسارت و شجاعت، قويلره رفيق اولويور و هر زمان بو رسالهيه هركسڭ إحتياجنى گوسترييور. بو زمانڭ كسوهِٔ علميه و ممثّلِ دين و رهبرِ ملّت پردهلرى ايله علمى أنايه، دينى دنيايه و كنديلرى ميخانهيه دوشن علماء السوئى خبر ويرمكله، أهلِ ايمان و عرفانى إنصافه، إتّفاقه، إتّحاده دعوت ايدييور.
— 320 —
جملهمز، خاكِ پاىِ أكرميلرينه يوزلر سورهرك، مبارك دستِ دامنِ كريمانهلرينى اوپهرز أفنديم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
إسلام قريهسندن على (رح)
قلهاوڭندن على
٭ ٭ ٭
(خسروه خطابًا يازيلان بر مكتوبدر)
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ وَ عَلٰى وَالِدَتِكَ وَ عَلٰى اَخِيكَ وَ عَلٰى اِخْوَانِكَ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، مبارك، صدّيق قارداشم!
أوّلا:سوزلره باشلامهدن ايكى آى أوّل گورديگڭ مبارك رؤيا چوق گوزلدر، هم حقيقتدر. أوت قارداشم، سن بر باغچهِٔ أبدى اولان قرآنِ حكيمڭ جنّتندن، گُلِ محمّدى (عصم) نامنده، حدسز نورانى حقيقتلرڭ فابريقهسى حكمنده، تفسيرِ حقائقِ قرآنيه أطرافنده حلقه طوتان و سزڭ گبى چرخلردن مركّب اولان بر جماعتِ مباركه ايچنده أڭ خاص و أڭ يوكسك مرتبهيه كاتب تعيين ايديلديگنه او رؤيا بشارت ويرديگى گبى، بز ده بشارت ايدييورز.
ثانيًا:بو دفعه بزه يازديغڭ معجزاتِ أحمديه (عصم) رسالهسى چوق خارقه دوشمش. كيم اوڭا باقييور، بر ذوقِ حقيقى حسّ ايدر. ديمك اولويور كه؛ معنوى خالص صميمى حسلر، مادّى نقشلر صورتنده كندينى حسّ ايتديرييور. بو سرّه بن مطّلع اولديغم وقت، قارداشم غالب دخى عين حسّه إشتراك ايتدى.
— 321 —
أوت بونڭ آلتنده معنوى تبسّم وار دييه، سنڭ خطّڭى كندى خطّنه ترجيحله مقابله ايتدى. او يازديغڭ رساله واسطهسيله پك چوق إنسانلر ايمانلرينى قوّتلشديرييورلر. محبّتِ أحمديه (عصم) قلبلرنده زيادهلشيور. إشارتِ غيبيه حقّنده شبههلرى قالمييور. او ثواب ده سنڭ دفترِ أعمالڭه گچييور. قرآن و رسولِ أكرم (عصم) كلمهسندن باشقه، إشارت ايتديگڭ كلمات چوق معنيداردر، هم بر تملدر. او ايكى كلمهنڭ مبارك توافقنه بر حجّتدر. هم گوسترييور كه؛ بتون او توافقاتى دخى رعايت ايتمهين، او ايكى كلمهنڭ توافقنه قلم قاريشديراماز. ظن ايدييورز كه، او رسالهلرڭ خطِّ حقيقيسنى سن بولدڭ وياخود ياقينلاشدڭ.
ثالثًا:مابيْنمزده مناسبت معنوى، روحى، حقيقى اولديغى ايچون زمان و مكان مداخله ايتمز. درگاهِ إلٰهىيه متوجّه اولديغمز وقت گونده بلكه قاچ دفعه، خسرو يانمده بر جهتده حاضر اولمقله برابر، سنڭ او شيرين يازيلرڭ، خصوصًا اون طوقوزنجى مكتوبدهكى مبارك خطّڭ گوروندكجه سنى خيالمزجه حاضر ايدييورز. بن و بورادهكى آرقداشلر دخى سنى بوراده گورمك چوق آرزولويورز. فقط إسپارطه سڭا چوق محتاجدر. هم ده شيمدى حال و موسم پك مساعد گورونمييور. اونڭ ايچون قارداشمى بر مقدار يانمده بولونديرمق ايله، سڭا زحمت ويرمك ايستهمييورم. يوقسه سن بزه چوق لازمسڭ. إن شاء اللّٰه بر وقت قضا ايدهجگز.
رابعًا:شو مبارك شهرِ رمضان، ليلهِٔ قدرى إحاطه ايتديگى ايچون، كنديسى ده عمر ايچنده بر ليلهِٔ قدردر كه، موفّق اولانڭ عمرينه بيڭ عمر قاتار. دقيقهسى بر گوندر. ساعتى ايكى آى، گونى بر قاچ سنه حكمنده بر عمرِ باقيدر. سندن و آخرت همشيرهم يعنى ايكنجى والدهم و قارداشمڭ محترم والدهسندن دعاڭزى ايستهيورم. مادام دعاده سزى شريك ايدييورم، سز ده بنم دعامه آمين حكمنده اولارق دعا ايديڭز.
قارداشمز على أفندىيه دخى چوق سلام و دعا ايدييورم. إن شاء اللّٰه تام خسروه لايق بر قارداش اولويور. سائر قارداشلره سنى توكيل ايدييورم، سلام و دعا ايدييورم. بو
— 322 —
أيّامِ مباركهده بڭا دعا ايتسينلر. غالب دير: خسروله معنوى بر إرتباط حسّ ايدييورم. چوق سلام ايدييور. و بِالخاصّه ساعتجى لطفى أفندىيه پك چوق سلام و دعا ايدرم. جنابِ حق اوڭا، او بڭا يازديغى پنجره رسالهسنڭ حروفى عددنجه روحنه رحمت، قلبنه نور، عقلنه حقيقت، مالنه بركت إحسان أيلهسين. آمين، آمين، آمين.
مقصدم، اوڭا او رسالهيى يازديرمق، اونى خاص طلبهلر دائرهسنه إدخال ايتمكدى. يوقسه اوڭا او زحمتى ويرمزدم. ما شاء اللّٰه، خاتمِ معجزاتِ أحمديهيى (عصم) چوق گوزل ترسيم ايتمشسڭز. سوزلر ايله علاقهدارلر ايچنده، بو خاتمه تام قناعتى اولانلرڭ إسملرينى بڭا يازسينلر، اونلرى ايكنجى دائرهده يازاجغز. تا او نوره حصّهدار اولسونلر. شكره دائر نسخهڭز قلهاوڭلى مصطفى بر آدمه ويروب، او ده محافظه ايدهمهمش. ياغمور بر پارچه بوزديغى ايچون محجوب اولارق، سڭا گوندرميوب بڭا گوندردى. بنم ده گوزل يازيلمش بر نسخهم وار، سڭا گوندرييورم. اوڭا گوره يڭى بر نسخه كنديڭزه يازارسڭز. سن بڭا شكره دائر يازديغڭ مبارك نسخهيى، بر آى أوّل آتابك طرفنه گوندرمشدم. كيم آلديغنى بيلمييورم، أليمه گچمهدى. هم سزه يگرمى سكزنجى مكتوبڭ يدنجى مسئلهسنڭ خاتمهسنى گوندرييورم. او خاتمه، خاتمِ إعجازه گلن تنقيداتى ردّ ايدييور و پارلاق بر مُهرِ تصديق اولديغنى گوسترييور. او خاتملرڭ بر نسخهسنى سڭا گوندردك. اوراده خاتمى گورن و قبول ايدن و سوزلرله علاقهدار اولان ذاتلردن مناسب گوردكلريڭى، بوش قالان گوزلره قيد ايدهبيليرسڭ.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
ميرزا زاده
سعيد نورسى
٭ ٭ ٭
— 323 —
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز و غيرتلى آخرت قارداشم و خدمتِ قرآنده يولداشم خلوصئِ ثانى و صبرئِ أوّل!
ما شاء اللّٰه يگرمنجى مكتوبڭ قيمتنى گوزل آڭلامشسڭز و گوزل ده يازمشسڭز.
مكتوبڭده علمِ كلام درسنى بندن آلمق آرزو ايتمشسڭز. ذاتًا او درسى آلييورسڭز. يازديغڭز عموم سوزلر، او نورلى و حقيقى علمِ كلامڭ درسلريدر. إمامِ ربّانى گبى بعض قدسى محقّقلر ديمشلر كه: آخر زمانده علمِ كلامى، يعنى أهلِ حق مذهبى اولان مسائلِ ايمانيهِٔ كلاميهيى، بريسى اويله بر صورتده بيان ايدهجك كه؛ عموم أهلِ كشف و طريقتڭ فوقنده، او نورلرڭ نشرينه سببيت ويرهجكدر. حتّى إمامِ ربّانى كنديسنى او شخص گبى گورمشدر.
سنڭ شو عاجز و فقير و هيچ أندر هيچ اولان قارداشڭ، بيڭ درجه حدّمڭ فوقنده اولارق كنديمى او گلهجك آدم اولديغمى إدّعا ايدهمم، هيچ بر جهتده لياقتم يوقدر. فقط او ايلريده گلهجك عجيب شخصڭ بر خدمتكارى و اوڭا ير حاضر ايدهجك بر دمدارى و او بيوك قوماندانڭ پيشدار بر نفرى اولديغمى ظن ايدييورم. و اوندندر كه، سن ده يازيلان شيلردن او عجيب قوقوسنى آلدڭ.
هم مكتوبڭده اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ إلخ.. يه عائد اولان أسرارى سؤال ايدييورسڭ. أوت او آيتڭ بيوك بر دڭزندن چوق سوزلرده قطراتى، رشحاتى واردر. باخصوص يگرمنجى مكتوبده، اوتوز اوچنجى مكتوبده، اوتوز ايكنجى سوزده، يگرمى ايكنجى سوزده اونڭ بعض چشمهلرى وار. ألبته او آيتده چوق طبقات وار. هر طائفه بر طبقهدن حصّهسنى آلمشدر. روحم ايستهيوردى كه، او آيتڭ بعض أنوارينى يازايم؛ فقط شيمدىيه قدر متفرّق صورتده يازيلديغندن اويله قالمش، شيمديلك اونڭله إكتفا ايديلمش.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز سعيد
٭ ٭ ٭
— 324 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا
عزيز، صدّيق قارداشلرم و خدمتِ قرآنيهده فداكار آرقداشلرم صبرى، حافظ على، خسرو، رأفت، بكر، لطفى، رشدى أفنديلر!
قارداشلرم، بو رمضانِ شريفده سزه عالمِ نوردن بحثلر آچمق آرزولرى وار ايدى. مع الأسف بر حادثه، ظلمت عالمندن بحث ايتمگه بنى مجبور ايدييور. بو يڭى حادثه ايچون أطرافدهكى دوستلر لسانِ قال و حال ايله مراقلى، أنديشهلى بر طرزده بندن إستيضاح ايدييورلر. اونلرى و سزلرى مراقدن قورتارمق ايچون، او حادثهيى ايكى قسم اولارق بر پارچه بيان ايدهجگم.
برنجى قسم:بو بزه نسبةً مصيبتلى و أليم حادثهيى، جنابِ حق عنايت و رحمتيله باشقه صورته چويرييور. أوت جنّت اوجوز اولماديغى گبى، جهنّم ده لزومسز دگل. بو حادثهنڭ بزه قارشيكى وجهى، رحمت گورونويور. أهلِ دنيايه قارشى وجهى، جهنّمڭ لزومنى گوسترييور. فى الحقيقه بو رمضانِ شريفده حادثهنڭ صورتى چوق چركيندى. فقط غوثِ أعظمڭ ديديگى گبى، عنايت گوزينڭ آلتنده و حفظنده اولديغمزدن، چوق جهتلرله حقّمزده لمعاتِ رحمت گوروندى.
ايكنجيسى:بو رمضانِ شريفده عجز و ضعفى و فقر و إحتياجى تام حسّ ايدوب، جنابِ حقّه إلتجا ايتمك، بر صورتده إنتباه و هيجان و شعور و شدّت ويردى. رمضانِ شريفده شيمدى اوقوديغم مناجاتلرڭ اوقونماسنه، بو حادثه مهمّ بر قوّت اولدى. ذاتًا مصيبتلر، درگاهِ إلٰهىيه سَوق ايتمك ايچون برر قدر قامچيسيدر. هر اوقوديغم بر كلمه و دعا ده و مناجات ده شعورلى و شدّتلى اولويور. رسمى و روحسز اولمييور. صحابهلردهكى عبادتلرينڭ سرِّ تفوّقى بو نقطهدندر. تسبيح و ذكرى بتون معناسيله شعورلى بر صورتده سويلهدكلريدر.
(حاشيه):بو مكتوبڭ متباقيسى بر مقصده بناءً بورادن قالديريلمشدر.
سعيد نورسى
٭ ٭ ٭
— 325 —
(خلوصى بگه خطابدر)
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا
عزيز، صدّيق، مخلص قارداشم!
أوّلا:برادرزادهمڭ (خليل ناجينڭ) دنيوى مصيبتى، بنى ده جدًّا محزون أيلدى. جنابِ حق اونى قورتارسين، سزه ده صبر و تحمّل إحسان أيلهسين، آمين. نورڭ أسكيدن بَرى هيچ صارصيلميان مخلص بر قهرمانى ألبته دنيانڭ گچيجى، قيمتسز، فانى وضعيتلرى قارشيسنده تلاش ايتمز، مغلوب اولماز (إن شاء اللّٰه).
ثانيًا:سلسلهِٔ علميهده بڭا أڭ صوڭ و أڭ مبارك درسى ويرن و حدّمدن چوق زياده شفقتنى گوسترن، حضرتِ شيخ محمّد الكفروى (قُدِّسَ سِرُّهُ)نڭ خلفاسندن آلوارلى خواجه محمد أفندىيه و إخوانلرينه چوق سلام و عرضِ حرمت ايدرم. و او حواليده نورلرله علاقهدار سنڭ دوستلريڭه چوق سلام و نور خدمتنده موفّقيتلرينه دعا ايدرز.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
خسته قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز قارداشم!
بنى مراق ايتمهيڭز، عنايتِ ربّانيه دوام ايدييور. معيشت جهتنده قناعت و إقتصاد بنى إحتياجدن قورتارييور. صاقين بر شى گوندرمه. سن آلتى يدى نفسه باقييورسڭ، بنم ياريم نفسم وار. سن بنى دگل، بن سنى دوشونمهلىيم. صبرينڭ مكتوبى اوڭا
— 326 —
يتيشمهمش. سن و خلوصى، بنم هر بر عملِ اُخرويمده حصّهدارسڭز. ماهِ رمضانده قزانج بره بيڭدر. سز ده بڭا دعاڭز ايله يارديم ايديڭز.
سعيد
إشاراتِ عَلويهيى تام تصديق ايتديڭز مى؟ حشر رسالهسنى چوق قوّتلى بولديڭز مى؟
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
بيڭلر سلام. سز مادّى رتبهڭزدن چوق يوكسك معنوى رتبهڭز إقتضاسيله آيرى آيرى يرلره گوندريلييورسڭ. او يرلرڭ سڭا إحتياجى وار. هيچ مراق ايتمه. سنڭ رسالة النور حقّنده مكتوبلرڭ، چوق طلبه يرنده، سنڭ بدلڭه خدمتِ نوريهده چاليشييورلر. برنجيلگى دائما سڭا قزانديرييورلر.
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(ييلديز مكتوبى)
وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم، خدمتِ قرآنيهده چاليشقان آرقداشلرم صبرى، خسرو، حافظ على، رأفت، بكر، لطفى، رشدى!
سزه جماذى الآخر آينده وقوع بولان بر حادثهِٔ سماويه مناسبتيله بر مسئله بيان ايدهجگم. شويله كه:
حضرتِ ذاتِ أحمديه عليه الصلاة والسلامڭ ظهورى زماننده، وَاِذَا الْكَوَاكِبُ انْتَثَرَتْ آيتنڭ بر نمونهسنى گوسترر بر طرزده، رجمِ شياطينه علامت اولان ييلديزلرڭ
— 327 —
دوشمهسى كثرتله وقوع بولمشدر. أهلِ تحقيقڭ نظرنده؛ او زمان وحى زمانى گلديگندن، وحيه شبهه گلمهمك ايچون، كاهنلر گبى، غيبى و جنلر واسطهسيله سماوى خبرلرينه قاريشانلره سد چكمگه علامت و إشارت اولمقله برابر، ذاتِ أحمديه عليه الصلاة والسلام جنّ و إنسه مبعوث اولارق تشريفنه سماوات أهلنجه بر شنلك، بر بايرام گبى بر علامتِ سُرور اولديغنى، أهلِ كشف و حقيقت حكم ايتمشلردر. هم او مبعوث ذات، أهلِ كفر و ضلالت ايچون بر نيرانِ محرقه و أهلِ هدايت ايچون أنوارِ مشرقه منبعى اولديغنه، غيبى و سماوى بر إشارتدر.
شيمدى شو جماذى الآخرده أمثالى گورولمهمش بر طرزده، گيجه ساعت درتده باشلايوب، بش و بش بچغه قدر دوام ايدن ييلديزلرڭ دوشمهسى أهمّيتلى بر حادثهِٔ سماويهدر. سماواتڭ حادثاتى زمينمزه باقديغى جهتله، هر حالده او حادثاتڭ دخى كُرهِٔ أرضده بر أثرى اولاجقدر. جنابِ حقّڭ رحمتنه صيغينمالىيز كه، نيرانِ محرقه ياپماسين، أنوارِ مشرقهيه چويرسين.
أوت ناصلكه قرآنِ حكيمڭ سورهلرنده، آيتلر بربرينه باقار، إشارت ايدرلر. اويله ده، جنابِ حقّڭ بر قرآنِ كبيرى اولان شو كائناتڭ علوى، سفلى سورهلرى دخى بربرينه باقار، بربرينڭ نكتهلرينى إظهار ايدر. سما سورهسنده بزم گبى لفظِ جلالى يالڭز قيرمزى يازمق دگل، بلكه نور يالديزيله لفظهِٔ جلال گبى يازيلان ييلديزلر و او ييلديزلردن فيشقيران نورانى نقطهلر، ألبته بر إشارت فشنكلرى حكمنده، برر سرّى إعلان ايتديگنى، او معجزنما سماوى سورهسنڭ شأنندندر. كنديمزجه بر فالِ خير عدّ ايتمهلىيز.
ثانيًا:سزه سماواتڭ قيرمزى ييلديزلرينى آڭديران، قرآندهكى إسمِ جلالڭ ايكى بيڭ سكز يوز آلتى (٢٨٠٦) دفعه تكرّرى، قرآن سماسنى او نورانى ييلديزلرله زينتلنديرمش و او عددلرڭ صحيفهلر، ياپراقلر، سورهلر إعتباريله بربرينه معنيدار مناسباتِ توافقيهلرى، داها زياده لطافتنى، زينتنى گوزللشديرمش.
بو دفعه سزه كندى نسخهِٔ قرآنيهمى گوندرييورم. بو نسخهمده سزه گوندريلن ليستهيه گوره إشارتلر قويدم. إسمِ جلال و إسمِ ربّه آيرى آيرى إشارت وضع ايديلدى.
— 328 —
إسمِ جلالڭ توافقاتِ عدديهسى هم منتظمدر، هم معنيداردر، فقط بر پارچه دقّت ايستر. چونكه رسالهلرده گورونن توافق گبى، دائما صحيفه صحيفهيه باقمييور. بعضًا صحيفه مقابلنه دگل، بلكه بر آرقهسنه ويا آرقهسنڭ مقابلنه باقار. بعضًا بر ياپراق آتلار، بعضًا بر صحيفه ايكى صحيفهنڭ مجموعنه باقار. مثلا: اوتوز بشنجى صحيفهده اون اوچ (١٣) عدد لفظهِٔ جلال گلير. آرقهسنه سكز (٨)، صوڭره بش (٥) گلييور. ديمك او اون اوچ عدد بو ايكى رقمه بردن باقار كه، او ده اون اوچ ايدييور و هكذا... هم بعضًا بر صحيفه، ايكى صحيفهنڭ مجموعنه باقمقله برابر عين صورتنده ايكى عدد گلير، هر برى اونڭ بر جزئنى گوسترر. مثلا: سورهِٔ توبهده ١٨٨. صحيفهده اون آلتى لفظهِٔ جلال گلييور، آرقهسنده آلتى گلييور، آلتىنڭ آرقهسنده اون گلييور. برابر يوقاريدن اوقونسه اون آلتى اولور، توافق ايدر.
سورهِٔ أحزابڭ ينه صحيفه درت يوز يگرمى ايكيده (٤٢٢) اون آلتى إسمِ جلال گلييور. ظاهرى توافقى يوق. حالبوكه بر صحيفه داها أوّل اون گلير و مقابلنده آلتى وار، تركيب ايديلسه اون آلتى اولور توافق ايدر. هم بعضًا إسمِ ربّ ايله برابر توافق ايدر. بعضًا صحيفه صحيفهيه دگل، ياپراق ياپراغه باقار. هم بعضًا صحيفه رقمنه باقار. طوقوز رقمى چوق دفعه صحيفه رقمنه باقديغى ايچون توافقدن چيقديغنى حسّ ايتدم.
(حاشيه): الحاصل: بعض أسرارِ غيبيه ايچون توافقات شكلنى دگيشديرييور. لفظهِٔ جلالڭ ديگر لطيف و جاذبهدار و معنيدار بر توافقى شودر كه: باشده فاتحه صحيفهسيله برابر يوز أللى بر صحيفهده، أللى بر دفعه يدى ايله سكز گلييور.
هر نه ايسه، سز ده تدقيق ايدرسڭز، صوڭره مشورتڭزله گيزلى توافقاتى گوسترهجك رقملرى يازاجغز. يڭى يازديغمز قرآندن تنسيب ايتديگڭز تقديرده قيد ايدهجگز. باشده يوز أللى صحيفهده أللى بر دفعه يدى و سكز گلييور. يگرمى سكزده سكزدر، يگرمى اوچده يديدر. بو يدى، سكز بربرينه موافق قبول ايديلمش، يديدن سكزه، سكزدن يدىيه گچمكله توافق بوزولمييور. بو ايكى رقمڭ قرآنده مهمّ سرلرى بولونديغى حسّ ايديلير.
— 329 —
ثالثًا:حضرتِ ذاتِ أحمديه (عليه السلام) ناصل بر شجرهِٔ طوبٰى اولديغنى و أصفياء و أولياء و صدّيقين، او شجرهِٔ نورانيهنڭ ميوهلرى و مسالك و طُرُق اونڭ داللرى اولديغنى گوسترر بر سلسلهِٔ عظيمه، أسكيدن قالمه و أسكيمش بر سلسلهنامه يانمده وار. اونى گوزلجه تبييض ايتمك ايچون خطّى گوزل، جدولده مهارتى بولونان ذاتلرى ايستهيورم. شيمديلك خسروله تنكهجى محمد أفندى، بكر آغاده بولونان ئولچو ايله اون بش طبقه كاغد برابر، حافظ علىنڭ خبر گوندرديگى وقت گلسينلر.
رابعًا:يگرمى يدنجى مكتوبه إلحاق ايديلهجك، قارداشلريمزڭ بعض يڭى فقرهلرينى سزه گوندردم. حقيقةً بو فقرهلر و عموم يگرمى يدنجى مكتوبڭ فقرهلرى چوق فائدهليدرلر. أهمّيتلى، طاتلى، خوش، گوزل معنالر، درسلر؛ تشويق، تشجيع ايدر حسلر واردر. بن كندم اونلردن طاتلى إستفاده ايدييورم، تنبل اولديغم زمان بڭا أهمّيتلى بر تشويق قامچيسى اولويور. هر نه ايسه... قارداشلرم، گوجنمهيڭز؛ بر مقداردر سزلره مكتوب يازديغم زمان بربرندن اوزاق مسئلهلرى طوپلايورم. هر مكتوب بر عاشورا اولور.
خامسًا:بن قولى قيصه، بويى قيصه جبّهمه راضى اولدم، داها بر شى لازم دگل. خسروڭ ساقوسى، يانمده مقبول مسافردى، گوندرييورم. والدهسنڭ بر درجه كسبِ عافيت ايتديگندن چوق مسرور اولدم. جنابِ حق صحّت و عافيت ويرسين. اوراده خسروڭ قارداشى على حسن و تنكهجى محمد أفندى و حافظ أحمد گبى سوزلرله علاقهدار اولانلره سلام ايدييورم.
قارداشڭز
سعيد النورسى
نمونه ايچون گوندريلن كاغد ضايع اولمش، گورهمدك. بياض كاغددن سز إنتخاب ايدرسڭز. صولْفاتو گلدى، فقط چوقدر. محمد أفندى بڭا يڭيدن بر لوحه يازماسى بنى منّتدار ايدييور. جنابِ حق يازديغى هر بر حرفه مقابل بيڭ ثواب إحسان أيلهسين، آمين آمين.
٭ ٭ ٭
— 330 —
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ بِعَدَدِ حُرُوفِ الْقُرْاٰنِ وَ اَسْرَارِهَا
أى بو دارِ فانيده مدارِ تسلّيلرم، بو ديارِ غربتده أنيسلرم و أسرارِ قرآنيهده بنى إشتياقلريله قونوشديران ذكى، فراستلى مخاطبلرم!
سزلره، يالڭز بر ايكى دقيقه تماشا ايتمكله، نه درجه آجينهجق بر حالده، ناقص بر خط ايله چاليشديغمى و سزڭ قيمتدار قلملريڭز، نه قدر بڭا أهمّيتلى اولديغنى إحساس ايتمك ايچون، كندى خطّمله تصحيحسز بر فهرستهِٔ حروف گوندرمشدم. حالبوكه سزلر بر ايكى دقيقه دگل، ساعتلرجه باقديڭز و گونلرجه ضبط ايتديڭز. بوندن آڭلادم كه، سز اوڭا فضله مراق ايدييورسڭز. اونڭ ايچون سزه او ليستهنڭ تبييضنى گوندرييورم. ايسترسهڭز كنديڭزه بر صورت آليرسڭز.
فقط بونى بيليڭز كه، بو فهرسته موقّت بر مأخذ اولمق ايچون تقريبى بر طرزدهدر. بن قولايلق ايچون، قسمًا أسكى محفوظاتمه، قسمًا ايكى مقياس ايله طوقوز ساعتده پريشان خطّمله يازمشدم. صوڭره آڭلادم كه، بو واديده بر تفسير كويمزده وار. او تفسيرى گتيردك، مقابله ايتدك. أكثريتِ مطلقه ايله توافق ايتمشز، بر قاچ بيوك يكونلرده اون - اونبش كوچك يرلرده مخالفت اولدى. تحقيقات نتيجهسنده، تفسيرڭ مطبعه و مستنسخلرڭ أثرِ سهوى اولارق مخالفت اولمش. ايكى اوچ يرده مسودّه ليستهمزى تصحيح ايتدك. صوڭره او تصحيحمزڭ ياڭليش اولديغنى آڭلادق، داها ليستهمزى دگيشديرمهدك. مطبعه خطاسى اولارق تفسير تصحيحه محتاج ظن ايتدك، فقط ايدهمدك. چونكه صاحبى بيوك بر مدقّق و مطبعه ده جامع الأزهر ياننده و قربنده، أزهرى علماسنڭ نظرى آلتنده اولديغندن تصحيحه جرئت ايدهمهدم.
عين تفسيرى، تبييض ايله برابر گوندرييورم. اوڭا باقارسڭز، فقط تنقيده اوغراشمايڭز. چونكه بنم ليستهم تقريبيدر، داها تحقيقى ياپمدم. تفسير ايسه، چوغنده روايته إستناد ايدر. هم بعض سورهِٔ مكّيهده مدنى آيتلر گيرمش. بلكه، حسابه داخل
— 331 —
ايتمهمش. مثلا، سورهِٔ العلقده حروفى يوز كسور ديمش. مرادى، أڭ أوّل نازل اولان نصفِ أوّلدر. او طوغرى سويلهمش. بن ايسه أسكى محفوظاتمه إستنادًا مجموعِ سورهيى ظن ايتديگم ايچون اونڭ صوابنده خطا ايتمشم.
هم توافقدهكى أسرار، كلّى يكونلره باقار. تقريبى فهرسته بزه كافيدر. كنز العرشڭ اوچ نكتهسنده يازيلان توافقات، كسوراتڭ دگيشمهسيله دگيشمزلر. بلكه بيوك يكونلرڭ دگيشمهسيله دخى او توافقات بوزولماز. مثلا، سورهِٔ كهف ايله اوتوز طوقوز سوره، بيڭ عددنده إتّفاق ايدييورلر. بر ايكى دانه بيڭ عددينى غائب ايتسه، او مهمّ توافق بوزولماز. و هكذا... كسوراتڭ چندان أسرارى وار، داها بزه تماميله آچيلمادى. إن شاء اللّٰه آچيلديغى وقتده، فهرسته دخى تحقيقى بر صورته گيرهجك.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(خسروڭ فقرهسيدر)
عزيز استادم!
جماذى الآخر آينده وقوع بولان وَاِذَا الْكَوَاكِبُ انْتَثَرَتْ آيتنڭ إفاده ايتديگى حالاتڭ بر نمونهسنى ايضاح ايدن حادثاتِ سماويه ايله، قرآنڭ سماسنده پارلايان لفظهِٔ جلال ييلديزلرينڭ عجيب و طاتلى توافقلرينى درس ويرن او قيمتدار مكتوبڭزى، حافظ على قارداشمز ده داخل اولديغى حالده رأفت، بكر، لطفى، رشدى، كچهجى مصطفى أفندى و آغابگم على أفندى ايله برابر اوقودق. او گيجه مجلسمز پك طاتلى ايدى. حادثاتِ سماويهيى حيرت و تعجّبله و پك بيوك بر سَوينجله قارشيلايهرق، ملأِ أعلانڭ بايراملرينه بز ده إشتراك ايتمشدك. ناصلكه بو حادثهِٔ سماويهنڭ برنجى دفعه وقوعى، (باشده إنسان صورتنده ياپيلمش هُبَل تعبير ايتدكلرى بيوك پوتلريله ٣٦٠ پوتى إلٰه قبول ايدن) مشركينِ قُريشڭ هلاكنه نتيجه ويرمشدى.
— 332 —
إن شاء اللّٰه بو ايكنجى وقوع ده اون دردنجى عصرِ محمّديده و آوروپا ترقّياتى ايله إفتخار ايتديگى و يگرمنجى عصر نامنى آلان بو گونده، أهلِ فترتڭ پوتپرستلگندن داها فجيع بر صورته گيرن صورتپرستلگنڭ كوكى كسيلهجگنى، بزه إعلان ايدييوردى.
بو إعلان، اُمّتِ مرحومهِٔ محمّديهيه پك گوزل و پك خيرلى بر فتوحاتى حاضرلاديغنى خاطرلاتهرق، محزون قلبلريمزى شنلنديرمش، آغلايان يوزلريمزى گولديرمش، غمناك چهرهلريمزه بشاشت سرپمشدى. دماغمزده عصرِ سعادتڭ او جاذبهدار حياتنى جانلانديرمش، گويا ماضىيى إستقباله چويرهرك، بر مدّت او عالمده و او نزيه روحلى، علوى دوشونجهلى إنسانلر آراسنده ياشاتمشدر.
ثانيًا: لفظهِٔ جلالڭ معنيدار و مناسبتدار توافقاتنى تماشايه قويولدق. بو توافقات، إختيارسز نظريمزى كنديسنه چويرييوردى. إرائه ايديلن قسملر و توازن ايتديريلن عددلر، او قدر شيرين ايدى كه، اوقوركن قلبمزه سرينلك، دماغمزه بر إنكشاف، روحمزه بر غدا ويرييوردى.
دقّتمزى آرتيرمق ايچون، يان يازى ايله يازيلان قرآنِ كريمڭ ١٥٠ صحيفهسنه قدر (٧، ٨) عددلر توافقاتنى محافظه ايدهرك (٥١) دفعه گلمهسى، مكتوبڭ نهايتنى عسل (بال) ايله باغلايوردى. نه قدر غريبدر كه، بو رقملرڭ هم يازيلمالرى بردر، هم صيرهده قارداشلقلرى بردر و هم ده صحيفهده گوستردكلرى رقمله توافقلرى بردر.
أى سَوْگيلى استاد! جنابِ حق سزدن چوق راضى اولسون، يڭى يڭى ميوهلر و فاكههلرله تغدّى صورتيله تقويهِٔ أذهانه، هم ده دفعِ جوع صورتى ايله إضطرابلريمزى تسكينه واسطه اولويورسڭز.
خسرو
٭ ٭ ٭
— 333 —
(خسروڭ فقرهسيدر)
سَوْگيلى استادم، عزيز خواجهم، أفنديم حضرتلرى!
أل و أتكلريڭزدن اوپهرك، صحّت و عافيتڭز ايچون دعاجىيم. بو هفته ظرفنده، يازوب إكمالنه موفّق اولابيلديگم يگرمى آلتنجى و اوننجى جزءلرى و قرآنِ كريمڭ تمامًا يازيلماسندن متولّد سرورلريمى إفاده ايدن شو عريضهمى تقديم ايدييورم.
سَوْگيلى استادم! بو خصوصده معروض قالديغم، او فرقانِ أزلينڭ بعض عناياتندن بحث ايتمكلگمه مساعده ايديلمهسنى رجا ايدرم. شويله كه:
لفظهِٔ جلال و لفظِ ربّ توافقاتى ايله، كلمه توافقاتنى محافظه ايتمك صورتيله بر قرآنِ كريم يازيلماسنى أمر بيورديغڭز وقت، پك بيوك بر سَوينجله قلمه صاريلمشدم. ايلك يازديغم اوچ جزئڭ باشلانغيجنده، او قدر مشكلاتله يازى يازييوردم كه، سَوينجمى يأس، شوقمى فتور طولديرمشدى. أساسًا عربى خطّمڭ هيچ اولمامسى، يأسمى تشديد، فتوريمى تزييد ايدييوردى.
سَوْگيلى استادم، بو حال چوق دوام ايتمدى. ايلك گونلرده صباحدن آقشامه قدر چاليشديغم حالده، بش ويا آلتى صحيفه يازى يازهبيلمك، بنم ايچون بيوك بر موفّقيت ايكن، قرآنِ عظيم البرهانڭ يارديمى إمداديمه يتيشدى. مشكلاتڭ يرينى سُرور، تأثّرڭ يرينى سَوينج قاپلادى. بعض گونلر قلمى أليمدن بيراقمهمق ايچون، نماز وقتنڭ اوزاماسنى وياخود غروبڭ اولمامسنى تمنّى ايدييوردم. بعضًا اولوردى، صباحلره قدر يازى يازمق ايستردم. بعضًا اولور، يازيلماسى غايت گوچ صحيفهلره، قرآندن إستمداد ايدردم. غايت قولايلقله، او صحيفهيى يازمغه موفّق اولوردم. بعضًا أڭ قولاى يازيلاجق صحيفهلرده، إستمدادى بيراقيردم. أليمده قلم گويا يازى يازمقده إظهارِ عجز ايدردى. حتّى بعضًا ياڭليش يازهرق صحيفهلرى تبديل ايتديگم اولوردى.
بو قدر تسهيلات آراسنده، عربى خطّمڭ شكلنڭ دگيشمكده اولديغنى گوردم. برنجى دفعهكى يازديغم يازيلرمله صوڭ يازديغم يازيلريمى قارشيلاشديرديغم وقت، بويله
— 334 —
چاپراشيق بر يازى ايله، ناصل اولور ده دلاور بر پهلوان گبى اورتهيه آتيلديغمى دوشونهرك أوّلجه چوق مأيوس اولدم. صوڭره ده سَوينجمدن مسرورانه شكرلر ايتدم.
قرآنده موجود توافقاتى ايله برابر يازان حافظ على، خواجه صبرى، حافظ زهدى گبى قارداشلريمڭ يازدقلرينى گوردكجه، شوقم آرتييوردى. اميدڭ فوقنده بر ترقّيات گوردم. بو أثنالردهكى عنايتڭ بر قسمى قلبه طلوع ايدييوردى. بر قسمى إدارهِٔ تعيّشمه تعلّق ايدييوردى. بر قسمى ده يازى يازاركن وقوع بولويوردى. مثلا صوڭ بر حادثهيى عرض ايدهجگم. شويله كه:
أڭ صوڭ يازديغم سورهِٔ توبهنڭ (١٩٧) نجى صحيفهسنده آلتى لفظهِٔ جلال موجود، دماغمه صحيفهنڭ يازيلاجق شكلنى حاضرلادم. سَيَرْحَمُهُمُ اللّٰهُ اِنَّ اللّٰهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ آيتِ جليلهسندهكى ايكى دانه لفظهِٔ جلال، توافق خارجى قالمق صورتيله يازمغه باشلادم. وقتا كه فَمَا كَانَ اللّٰهُ دهكى لفظهِٔ جلالى يازدم. دوشوندم كه، ايستديگم گبى اولميهجق، اويله ايسه اوچ بر ايكى بر توافق اولسون ديدم. بن توافق ايدهجك لفظهِٔ جلاله ياقلاشدقجه، لفظهِٔ جلاللر توافقدن اوزاقلاشييورلردى. بر درلو آرزو ايتديگم شكلده موفّق اولامادم. أڭ نهايت حالِ حاضر وضعيت وجوده گلدى. صحيفهيى دگيشديرمك ايستدم. باقدم بو صحيفه إختياريمى ديڭلمهمشدى. بونده بر مقصد و بر غايه اولاجغنى خاطرلايهرق، صحيفهيى ييرتمادم. (١٩٨) نجى صحيفهيى يازدقدن صوڭره، دقّت ايتدم. (١٩٧) نجى صحيفهده توافق خارجى بر سطردهكى ايكى لفظهِٔ جلال، (١٩٨) نجى صحيفهده عين سطر اوزرندهكى ايكى لفظهِٔ جلال ايله اوست اوسته گلديگنى و ديگرينڭ (١٩٩) نجى صحيفهده پك جزئى بر إنحراف ايله (بلكه ياريم سانتيم قدردر) ديگر بر لفظهِٔ جلالڭ اوستنده اولديغنى گوردم. اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى دييهرك، جنابِ حقّڭ بنم گبى عليل و پك چوق معصيت و قصورلى بر قولنى بويله قدسى بر خدمتده إستخدام ايتديرديگندن طولايى، نهايتسز سروره مستغرق اولدم.
— 335 —
بو عنايت و موفّقيتلر، فضيلت و مبجّليتده هر شيئه تفوّق ايدن صوصماز و صوصديريلماز بر سس، فيّاض بر ضيا و نوّار بر عظمتله، يگرمى سكز بيڭ عالمه إماملق ايدن، درس ويرن او فرقانِ أزلينڭ حدسز كرامتلرندن بر كرامتى و نهايتسز معجزهلرندن قيغلجيممثال كوچك بر لمعهسى ايدى.
جنابِ حق درگاهِ عزّتنده قبول بيورسه، بنم گبى ذلّت و مسكنت هر طرفنى قاپلايان قصورلى، عاجز بر عبد ايچون، نه بيوك بر سعادت. ايشته سَوْگيلى استادم! همّتِ عاليڭز كه و لَوْلَاكَ لَوْلَاكَ لَمَا خَلَقْتُ الْاَفْلَاكَ خطابِ عزّتنه مظهر اولان منبعِ فيوضات عليه الصلاة والسلام أفنديمزڭ همماتِ قدسيهلريله و رفيق اولان قرآنِ عظيم الشانڭ كرامتلريله و جنابِ واجب الوجود حضرتلرينڭ مساعده و لطفلرى سايهسنده و ينه اونلرڭ رضاسى اوغرنده، اُمّتِ محمّد ايچون واسطه اولوب يازديريلان بو قرآنِ كريمى سزه تقديم ايدركن؛ فقير طلبهڭز سزه جدّى بر طلبه، حقيقى بر قارداش، مطيع بر أولاد و پيغمبرِ ذىشان أفنديمز حضرتلرينه اُمّت و خلّاقِ كريمه ده كَمْتَرْ بر قول اولابيلمك ديلكلريله أل و أتكلريڭزدن كمالِ تعظيم و حرمتله اوپرم أفنديم حضرتلرى.
فقير طلبهڭز
أحمد خسرو
٭ ٭ ٭
(ميلاسلى خليل إبراهيمڭ فقرهسيدر)
أفنديم!
ايسترم كه يگرمى يدنجى مكتوبڭ طاتلى صدالرى ايچريسنده بنم ده بوغوق سسم چيقسين. لٰكن هيهات او معدنِ أسرار بحرندن دم وورمق حدّم دگل. بنم آرزوم و إشتياقم، او گلستانه گيرهبيلمك و او گوزل گللردن قوقلامق. يوقسه اونڭ توصيفنده عاجز و قاصريم. گرچه قلبمده غليان ايدن معنالر چوقدر. لٰكن هر نهدنسه، لسان حسّياتمڭ ترجمانى اولامييور.
— 336 —
شو قدر دييهبيليرم كه؛ أليمده موجود رسالهلر و فهرستهده گورديگمه نظرًا، رسالهِٔ نور أجزالرى بر شجرهِٔ نورانيهدر كه، داللرى أقطارِ أرضه نشرِ أنوار ايدييور و إلٰى نهايه ايدهجكدر. قراڭلقلى بر گيجهده، سمادهكى ييلديز و قمرلر، زمين يوزنده ناصل رهبرلك ايدرلرسه، رسالهِٔ نور أجزالرى ده اويلهدر. و ظلمتده نوره إحتياج نه ايسه، رسالهِٔ نور أجزالرى ده اودر.
بحرِ ضلالت موجلرى آراسنده، سفينهِٔ نوح (عس) نجات ويرر؛ هر كيم داخل اولسه، طوفانِ معاصيدن خلاص بولور. رسالهِٔ نور أجزالرى، كُرهِٔ أرضڭ موسمِ أربعه كتبخانهسنده بر بهاردر و بهار قدر لطافتليدر و جانبخشدر. و ئولمش أرضه او بهار واسطهسيله حيات ويريلديگى گبى، رسالهِٔ نور أجزالرى ده ئولمش أرض قلوبلره تازه حيات ويرر. رسالهِٔ نور أجزالرى مرشددر. إنسانى حقسزلقدن حقّه دونديرر و حيوانلقدن إنسانيته و أسفلِ سافليندن، أعلاءِ علّيّينه يوكسلتير. اوتوز اوچنجى سوزڭ يگرمى دردنجى مكتوبى و أمثاللرى، إنسانڭ روحنده إنشراح حاصل ايدييور. و قلبنده صانعِ حكيمڭ حكمتنه قارشى پنجرهلر آچييور. رسالهِٔ نور أجزالرى، إنسانڭ صيقنتيلى وقتنده إمدادينه يتيشير و تسلّى ايدر. بو جهتى عينًا گوردم. و الحاصل: رسالهِٔ نور أجزالرى حقّنده هر نه ديسهم، ينه او نوره قارشى سونوكدر. ايشته او فهرستهلر فهرستهسى بويله اولونجه، داها ايلريسنى أهلى اولان آڭلار.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
خليل إبراهيم (رح)
٭ ٭ ٭
(خلوصى بگڭ فقرهسيدر)
بوگون حيرتى موجب، نظره جاذب، دقّتى جالب، معناسى لطيف، ترتيبى ظريف، توافقى نظيف، أنوارى ظاهر، إعجازى باهر، زبدهِٔ برهان، أركانِ ايمان، بر لمعهِٔ إعجازِ قرآن
— 337 —
اولان و مبارك خسروڭ چوق مكمّل بر طرزده إستنساخ ايتديگى يگرمى طوقوزنجى سوز ايله، ملفوفى جدًّا چوق مهمّ مسئلهلرى جامع و بديع جوابلرى حاوى اون آلتنجى لمعهيى و بنم گبى تنبللره مكمّل بر درسِ ايقاظ اولان مكتوبى آلمقله بختيار و چوقدندر محروم قالديغم نورلره قاووشمقدن متولّد نعمته مظهريتدن طولايى، جنابِ خلّاقِ رحيمه تشكّردن عاجزم.
اوراده قارداشلريمزدن بش نوع عبادت حقّندهكى ايضاحلرى ايله كوتو شخصيتمه دگل، صِرف قرآنه، ايمانه، نوره، حقائقه متوجّه حالمه باقدم و قناعتلريمى يوقلادم. بن ده عين شيلرى دوشونمش و قناعت گتيرمشدم.
١ - أهلِ ضلالته قارشى مجاهده
اِنْ تَنْصُرُوا اللّٰهَ يَنْصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ اَقْدَامَكُمْ
٢ - نشرِ حقيقتده استاده يارديم
وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوٰى ٭ وَ اَطِيعُوا اللّٰهَ وَ اَطِيعُوا الرَّسُولَ
٣ - مسلمانلره ايمان جهتندن خدمت:
اِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللّٰهِ الْاِسْلَامُ ٭ وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّٰهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا ٭ اِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ اِخْوَةٌ
گبى آيتلرله
اَلدِّينُ النَّصِيحَةُ اَلدِّينُ النَّصِيحَةُ اَلدِّينُ النَّصِيحَةُ
حديثِ شريفى.
٤ - قلمله علمى تحصيل
ن وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ
. مادام كه حقيقت علمى تدريس ايديلمييور. ألبته مخفى حكمتلره بناءً محدود إنسانلرڭ ألنه گچن، قولاغنه گيرن بو نوع درسلرڭ جدّى تحصيلى ايچون، بِالخاصّه اوقوماسى يازماسى اولانلرڭ بِالذّات يازمق صورتيله، بو نتيجهيى بولاجقلرينه شبهه ايديلمهمليدر. بر شيئى يازمق؛ اوقومق، آڭلامق، صوڭره باشقه كاغده نقل ايتمكدر كه، بو طرزله مطلوب إستفادهنڭ تأمين ايديلهجگى محقّقدر.
٥ - بر ساعتى بر سنه عبادت حكمنه گچهجك تفكّر: أوت نورلرله إستفاده، بويله ساعتلر، ظن ايدرم هپمزڭ مشهودى اولمشدر. سوزلردهكى حقائقى تفكّر، عينًا قرآنڭ
— 338 —
كنوزينى معنًا تحرّيدر كه؛ فتّاح إسمى إمداده يتيشهرك، اويله محيّر العقول قپولر آچييور كه، ذوقنه نهايت بولونمييور. پردهسز، واسطهسز قرآنه باقنجه، زلال گبى حقائقڭ تجلّى ايتديگى، بلوطسز هواده گونش و بويله بر هواده ييلديزلرله سوسلنمش سماده بدرلنمش قمر گبى مشاهده اولونويور.
بنم گبى بر عصيانكارڭ وضعيتى، حالى، قابليتى، إستعدادى أصلا مستعد دگلكن، اللّٰه ذو الجلالڭ نهايتسز كرم و رحمتى، فضل و عنايتى ايله، ايكى كرّه ايكى درت قطعيتنده قطعى قناعتم گلمشدر كه؛ حضرتِ غوثڭ و اونڭ استادى، ايكى جهان فخرى نبىِّ أفخممز (عصم) أفنديمز حضرتلرينڭ دعا و همّتلرى، حضرتِ قرآنڭ شاكردلرى اوزرندهدر. سوءِ إختياريمزله بوزمازسهق، بو حمايت و صحابت ألبته دوام ايدهجكدر، قطعى قناعت و ايمانندهيم. شو سطرلرى بڭا يازديرتان آثارِ نورڭ شرفِ وُرودلرى و فيضلرى، إن شاء اللّٰه ايچنده گيزلنمش اولان عشرِ آخرِ رمضاندهكى ليلهِٔ قدرڭ إحيا ايديلمش ثوابنى ويرر و رضاىِ صمدانىيه مظهريتله، سعادتِ أبديهيى قزانمغه بر وسيله اولور.
أى استاديمڭ بو فانى عالمده آرقداشلرى! إن شاء اللّٰه آخرت عالمنده ده يولداشلرى اولاجق اولان عزيز و قيمتلى قارداشلرم! شو آنده قلبم شويله ايڭلهيور، بن ده إختيارسز يازييورم: حضرتِ استادڭ گوسترديگى يول، عينًا قرآنڭ جادّهِٔ كبراسيدر؛ اوندن آيريلميهلم، خدمتدن قاچميهلم، فتور گتيرميهلم. سرمايهسى يالان و يالانجيلق اولان سياست پروپاغندهلرى، سوءِ كسبمز ايله قزانيلان و بوگون توارث ايديلن فنا شيلره قارشى، قدرى إتهام درجهسنده مراد اللّٰهه مداخلهيه جسارت ايتميهلم. بز عبدز. سببِ خلقتمز؛ سيّديمزى، يارادانمزى، رازقمزى بيلمك و بولمقدر. خلاصهِٔ موجودات اولان پيغمبريمز واسطهسيله إنزال و إكرام بويوريلان قرآنڭ أحكامنه و او حضرتڭ سنّتنه توفيقِ حركته بذل و غيرت ايدهلم. ايشته او نور ألمزده مربّى، يانمزده معرّف. آرامزده نورلرى نشره، مربّى و مُعرّفمزى ديڭلهمگه چاليشهلم. بز وظيفهِٔ عبوديتى ياپالم، نتيجهِٔ مكافاتى خالقِ رحيممزه بيراقهلم. يكديگريمزه أڭ بيوك يارديم اولان دعايى ده أسيرگهميهلم.
— 339 —
زهره، حبّه، قطره و ذيلنڭ عربى بر نسخهسى بو فقيره إهدا بيورلمش، بر گون ترجمهسنڭ ده ياپيلاجغنه إشارت اولونمشدى. ديمك زمانى گلدى و بنم گبى عربى بيلمهين قارداشلرڭ معنوى آرزولرى، زهرهنڭ ترجمهسنه وسيله اولدى. چوق مختصر اولارق طويغولريمى عرض ايدهجگم:
برنجى نوطه:
فَاعْلَمْ اَنَّهُ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ
كلمهِٔ توحيدى ايله معبودِ حقيقىيه باغلانمهلى.
ايكنجى نوطه:
اَللّٰهُ اَكْبَرُ اَللّٰهُ اَكْبَرُ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ وَاللّٰهُ اَكْبَرُ اَللّٰهُ اَكْبَرُ وَ ِللّٰهِ الْحَمْدُ
تكبيرِ أكبرى ايله كبريا و عظمت صاحبى آنجق اللّٰه ذو الجلال والكمال اولديغنى...
اوچنجى نوطه:
كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهُ لَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
نصِّ عظيمى ايله، مادام هر شى هلاك اولاجق، أى ضعيف إنسان! بوندن سنڭ، شمسه نسبةً بر ذرّه بيله اولميان حياتڭڭ ده حصّهسى اولديغنى آڭلا، عقلڭى باشڭه طوپلا، يراديليشڭدهكى حكمتى دوشون، حدّيڭى بيل، عمر و حياتڭى، سڭا سعادتِ أبديهيى تأمين ايدهجك شيلرله گچير حقيقتنى...
دردنجى نوطه:
كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ ٭ قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِى اَنْشَاَهَا اَوَّلَ مَرَّةٍ وَهُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ
گبى آيتلرله مؤيّد اولديغى اوزره بَعْدَ الْموت
ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ اُخْرٰى فَاِذَاهُمْ قِيَامٌ يَنْظُرُونَ
آيتنڭ سرّى ظاهر اولاجق جزا و حساب گوننده، مالكِ يوم الدينڭ حضورنده، مخلوقات و موجوداتڭ أڭ قيمتدارى اولان إنسانڭ عينًا خلق اولونهرق بولونديريلهجغنى...
بشنجى نوطه:
آوروپانڭ صورى مدنيتنڭ حقائقِ قرآنيه ايله بطلاننى،
وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْاٰنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ
آيتنڭ بر محاوره شكلنده تدريسنى...
آلتنجى نوطه:
اِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ ٭ كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً
— 340 —
گبى آيتلرله، هم ايمان تاجنى گيهن حزباللّٰهڭ غلبهسنى و هم ظاهر إنسان صورتنده خلق اولونان مشركينڭ و اونلرڭ بر نوعى اولان، هر شيئى إنكار ايدنلرڭ، قرآن نظرندهكى قيمتلرينى...
يدنجى نوطه:
وَلَا تَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا ٭ اِنَّ اللّٰهَ يَاْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْاِحْسَانِ
وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوٰى
گبى آياتڭ معناسنى خاطرلاتديغنى...
سكزنجى نوطه:
صوڭنده ذكر اولونان درت آيتِ جليلهنڭ بر نوع تفسيرى...
طوقوزنجى نوطه:
بوگونڭ طوقوزنجى سوزينڭ بر چكردگى اولديغنى...
اوننجى نوطه:
معرفت اللّٰهه يول آچاجق، بدعهلرڭ كثرتى زماننده رسالهِٔ نور عنواننى آلاجق و أڭ أوّل "أى أهلِ ايمان ئولدكدن صوڭره ديريلمك وار، جزا و حساب گونى وار، اويانڭ" خطابى ايله موقعِ إنتشاره قونولاجق اولان اوننجى سوزه مخفى إشارت ايتديگنى...
اون برنجى نوطه:
اون بر، اون ايكى، اون اوچ، اون دردنجى سوزلر گبى، قرآندن فضلهجه بحث ايدن نور رسالهلرينه، بِالخاصّه بونلر آراسنده پارلاق بر موقعى إشغال ايدن، يگرمى بشنجى سوزڭ گلهجگنه ايما أيلديگنى...
اون ايكنجى نوطه:
بتون مسلمانلره، مختلف طريقتلرده سلوك ايله قزانيلهجق نتيجهيه، عجز و فقر و شفقت و تفكّر طريقنده بسمله اولاجق بر درس ويرديگنى...
اون اوچنجى نوطه:
يگرمى آلتنجى سوزى، اِنْ اَجْرِىَ اِلَّا عَلَى اللّٰهِ آيتلرينى، مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ حديثنى، برنجى سوزى، مجازى محبّتدهكى معقول درجهيى گوسترهرك، تقليددن تحقيقه گچمك لزومنى...
اون دردنجى نوطه:
چوق مهمّ و پك نورلى بر أثر اولان، يگرمنجى توحيد مكتوبنى...
اون بشنجى نوطه:
اوچ مسئلهسى ايله، قرآندهكى أمر و نهيڭ نه قدر يرنده
— 341 —
اولدقلرينى و شريعتِ أحمديه دساتيرينڭ، نه قدر معقول و منطقى أساسلره إستناد ايتديگنى، عيان بيان گوسترمكدهدر.
چوق قصورلى و عاجز طلبهڭز آلديغى فيضلرى آنجق متيندهكى يازيلرى تكرارله إفاده ايدهبيلير. خطابى آزالتمق ايچون سوزى إطنابه دوشورمهمك داها معقول دوشونجهسيله، معروضاتمى قيصه كسمگى داها فائدهلى گورويورم.
خلوصى
٭ ٭ ٭
(معجزاتِ أحمديهيى يالديزله يازان دوقتور عبد الباقى بگڭ فقرهسيدر)
سَوْگيلى، مشفق استادم، أفنديم حضرتلرى!
قيمتنه نهايت اولميان و هر وجهله مدح و تقديره و ستايشه شايان بولونان رسالهِٔ نور أجزالرندن بر پارچهسى اولان اون طوقوزنجى مكتوبى، بو مكتوبڭ مظهر اولديغى إنتشارندهكى عنايتنه ماصدق اولان قلممله، ايكى گون أوّل إكمال ايدوب، سَوْگيلى استاديمه تقديم ايدييورم. بو رساله حقّنده عزيز استاديمه قلبى إحتساساتمى عرض ايتمك ايستهيورم. فقط نه قلمم و نه ده قلبم إفادهدن عاجزدر.
بو رسالهنڭ روحمده وجوده گتيرديگى تبدّلاتى تعريف إمكانسزدر. حقيقةً روحمڭ عصرِ سعادته عائد قراڭلقلى نقطهلرينى آيدينلاتمش، قلبمڭ أڭ درين محللرينه نفوذ ايدهرك، فقير طلبهڭزه ويرديگى ضيالرى، نورلرى ايله فقير طلبهڭزى، اويله بر حاله گتيرمشدر كه؛ بو قصورلى طلبهڭزڭ جنابِ حقدن ايستديگى و ظلماتلرى يارارق نورلر سرپن عصرده، بشريتى هلاكدن قورتاروب سعادته دعوت ايدن و ألنده و لساننده صوڭسز معجزاتى ايله، يالڭز بشريته و دنيايه دگل، بتون موجوداته، دنيا و آخرته كندينى طانيتديران او پيغمبرِ ذىشانه اُمّت اولابيلمك و سَوْگيلى استاديمه طلبه اولابيلمك قيدى آلتنده حياتمه خاتمه ويريلمسيدر. أل و آياقلريڭزدن اوپرم، أفنديم.
عبد الباقى
٭ ٭ ٭
— 342 —
(أهلِ دنيانڭ استاديمز حقّندهكى أصلسز اوچ وهملرى مناسبتيله، بر قارداشمزڭ ايتديگى سؤالنه قارشى جوابدر)
استاديمز بارلاده كيمسهسز قالديغى ايچون، مطالعه ايدهجك كتابلرى اولماديغندن، دنيادن اميدينى كسوب، آخرت نقطهسندن ايمان جهتنده، كندى نفسيله اولان مكالمهلرينى، دوشوندكلرينى چوق دفعه "أى نفسم! أى نفسم!" دييه قلمه آلمش. نه وقت او وضعيتدن، او بلادن قورتولدى. بورايه گلدى، آلتى آى ظرفنده اورادهكى آلتى گون قدر بر شى يازمادى. ذاتًا نشريات ياپمييور. آنجق كندى نفسى ايچون نوطه نوعندن قيد ايتديگى مسائلى، ايمان جهتنده وسوسهيه دوشمش بعض خاص دوستلرينڭ ايستهملرينه بناءً، گوچلكله اونلر آلوب مطالعه ايدييورلر. يازديغى أڭ مهمّ بر أثرى؛ بر مدير، وسوسهلى و اونڭ حقّنده معنّد بر والىيه شكايت طرزنده ويرمش. او معنّد والى تدقيقاتنده، بو أثرده و بونڭ نشرياتنده سياسته تعلّق ايدهجك بر جهت يوقدر، صِرف مسائلِ ايمانيهيه عائددر دييه حقيقتى آڭلامقله، او مديرى تكدير ايتمشدر.
هم خواجهمز طريقت زمانى اولماديغنى، متماديًا دوستلرينه سويلهيور. ايمانى قورتارمق زمانيدر دييور. بوڭا دليل، طوقوز سنهدر هيچ بر كيمسهيه طريقت تعليم ايتمهمسيدر. يالڭز مذهبى شافعى اولديغى ايچون، نمازدن صوڭرهكى تسبيحاتى برآز فضلهجهدر. او فضلهلقده اوتوز اوچر تسبيحاتدن صوڭره مذهبِ شافعيده سنّت اولان بعضًا اون، بعضًا اوتوز اوچ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰه و اوچ دفعه ده صلوات اوقومقدن عبارتدر. خصوصى عبادتنده ياننه هيچ بر كيمسهيى بيراقماز، أڭ خاص خدمتجيسى ده ياننه گيرهمز و دييور كه: "بن شيخ دگلم، آنجق بر خواجهيم. أسكيدن دنيايه قاريشديغم ايچون گناهلرم چوقدر. اونلره إستغفار ايدييورم." دييور. استاديمز حقّنده أهلِ دنيا و أهلِ حكم طرفندن چوق دفعه "نه ايله ياشايور؟" دييه أنديشهكارانه صورولويور. بو سؤال آلتنده، عجبا باشقهلرڭ هديه و صدقهلريله مى ياشايور دينيلييور.
الجواب:بزلر دائمى خدمتندهيز. هيچ بر كيمسهنڭ صدقه و هديهسنى إختياريله قبول ايتمز. مجبور قالديغى زمان، مقابلنى ويرمك صورتيله آلير. بارلاده كوى خلقى آز
— 343 —
اولديغندن منع ايدوب كندينى قورتارييوردى. بورايه گلدكدن صوڭره بارلا گبى "بن بر شى ايستهمييورم" دييه اولان مصرّانه ردّه موفّق اولامادى. خاطرلرى قيريلميهجق بعض دوستلرڭ گتيردكلرى يمكلرى بر قاچ دفعه ييدى. صوڭره بردن بره، خسته اولماديغى حالده إشتهاسى تام كسيلدى. بزم قناعتِ قطعيهمز گلدى كه، باشقهسنڭ هديه و صدقهسنى ييديرمهمك ايچون، معنوى بر إخطار و بر عتابدر.
أوت ايكى سنه أوّل، بتون رمضانده اوچ أكمك، بر اوقّه پرنج اوڭا و درت كديسنه كافى گلديگى گبى؛ بر سنه أوّل اوچ فرانجالا، بر رمضان ينه كافى گلمشدى. بو رمضانِ شريفده اوتوز گونده، ياريم اوقّه يوغورتله، ياريم اوقّهدن داها آز پرنج و درت غروشلق بر فرانجالا ييديگنى (يالڭز بر ايكى قوپا چاى ايچمك و إفطار زماننده بر چاى قاشغى بال يمك مستثنا) باشقه بر شى ييمهديگنى بِالذّات مشاهده ايتدك
(حاشيه): استاديمز خاص خدمتجيلرندن باشقه، هيچ كيمسهيى إختياريله قبول ايتمز. حتّى دائمى خدمتنده بولونان ايكى اوچمزڭ برابر بولونديغنى ايستهمز. شيمدىيه قدر خدمت ايدنلردن ماعداسنى، بش اون گونده بر دفعه بيله قبول ايتمز، گرى گوندرر. أسكى زماننى دوشونوب، شيمدى دخى سياستله و أحوالِ عالمله مناسبتدار اولديغنى توهّم ايدنلرڭ، أصلسز وهملرينى قطعى ردّ ايدهجك شو حاليدر كه؛ اون اوچ سنه أوّل، گونده بلكه طوقوز غزته اوقوركن، طوقوز سنهدر بز شهادت ايدييورز كه، بر تك غزتهيى بيله نه اوقودى و نه ده اوقوتديردى، نه ايستدى و نه ده آرزو ايتديردى.
مناوبه ايله ياننده بولونان: سليمان رشدى، مناوبه ايله ياننده بولونان: خسرو، مناوبه ايله ياننده بولونان: رأفت، سكز سنهلك بر آرقداشى: بكر، بارلاده دائمى خدمتكارى: مصطفى چاوش، سكز سنهلك خدمتنده بولونان بر آرقداشى: بارلالى سليمان
هم دائمى خدمتنده اولان بر آرقداشى رشدى أفندى، اوچ اوقّهسى بش غروشه صاتيلان اوفاق باليقلردن گوزلجه قيزارتيلمش اوچ دانه گتيرمشدى. بونلرى استاديمزه يديرمك ايچون إصرار ايتدى. هم رشدى أفندينڭ خاطرينى قيرمامق، هم ده باليقلرى سَوْديگى ايچون ييدى. او باليق يوزندن بش ساعت متماديًا صانجى چكدى. بو
— 344 —
صانجى باشلادقدن اوچ ساعت صوڭره، رشدى أفندىيه ديدى كه: خسرودهكى پارهمدن باليغڭ فيآتنى آل، صانجى دوام ايدييور، ديديگى حالده باليقلرڭ فيآتنى آلمديغى ايچون، ايكى ساعت داها دوام ايدييور. أڭ نهايت ديدى كه: امان پارهيى آل، بنى بو صانجينڭ ويرديگى إضطرابدن قورتار. رشدى أفندى باليغڭ فيآتنى آلديغى دقيقهده، صانجى بردن بره كسيلدى. بز استاديمزڭ حالندن، وضعيتندن، بو عجيب حالى عينًا گوردك. ايشته استاديمز حقّنده، نه ايله ياشايور ديينلر، خطالرينى تصحيح ايتسينلر.
بكر، رأفت، خسرو، رشدى
٭ ٭ ٭
(خلوصى بگڭ مكتوبيدر)
وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ مِنَ الْاَزَلِ اِلَى الْاَبَدِ بِلَا اِنْقِطَاعٍ
أيّها الاستاد السعيد!
رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ شخصيتِ معنويهلرنده أڭ عاجز، أڭ ضعيف و أڭ منفعتسز بر عضو اولمقله برابر، بو إنتسابڭ ويرديگى قوّتله، معنوى أفرادينڭ دعالرينڭ و قدسى حمايهلرينڭ همّتنه و ربِّ رحيمڭ كرم و عنايتنه طايانهرق، نائل اولديغمز صوڭ نورلى آثارڭ مطالعه و زواللى محيطمزدهكى نشرندن متولّد خالص سروريمزه و نهايتسز معنوى طويغولريمزه ترجمان و لسانِ عجز ايله حسّياتى إظهاره واسطه، باشده محترم و چوق مشفق و عزيز استاده و اونڭ توفيقِ خدا ايله أڭ قيمتلى معينلرى و رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ معنوى جسملرنده دائما فعّال و نوّار ناقل و ناشرلرى اولان قارداشلريمزه شكران و دعا بورجمزى إبلاغ ايتمك أمل و نيّتى ايله، شو عريضهجغى يازمغه باشلايورم.
— 345 —
أوّلا علوى و غيبى كرامتدن بحث ايدهجگم:مجموعة الأحزابده أرجوزه نامندهكى قصيدهِٔ مباركى، فتحى بگده بولدم. بر چوق يرلرينى اوقودم. فضله تدقيق ايدهمهدم. آنجق سكينه نامى ويريلن و إسمِ أعظمى تضمّن ايدن آلتى إسم "فرد، حىّ، قيّوم، حَكم، عدل، قدّوس جلّ جلاله" اولارق بولدم. بو أسماءِ مباركهنڭ ورد ايديلمسنه مساعده و نه صورتله دوام إقتضا ايتديگنه أمريڭزى إسترحام ايدرم.
مرحوم جدّمڭ حضرتِ على رضى اللّٰه عنه أفنديمز حضرتلرينه معطوف و أوّلجه عرض ايتديگم: (كَرَامَاتُ الْاَوْلِيَاءِ حَقّ ٌ) دستورينى تصديق صددندهكى كرامات حادثهسنڭ إفاده ايديلديگى بر زمانده، اوراده ده بو مبارك أثرڭ نشر ايديلمش اولماسى؛ جدًّا حيرتى موجب اولمقله برابر، ايشلريمزڭ تصادفله علاقهسى اولماديغنى گوسترهجك كوچك بر دليل و رسالهِٔ نور، معجزهِٔ كبراءِ أحمديه (عصم) اولان قرآنِ عظيم الشاندن نبعان ايتديگى ايچون، إعجازكار حادثات أكسيك اولميهجغنه إشارتدر.
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
بو علوى أثرڭ صوڭنه رسالهِٔ نور شاكردلرى نامنه بو عاجز طلبهڭزڭ إسمنى قويمقله، صدّيقڭزڭ يازيلمش و يازيلاجق بتون رسالهِٔ نور لمعاتنه قارشى، تصديقده تردّد ايتميهجگنه إشارت اولديغنى، شكرانله قارشيلادم.
سورهِٔ رحمٰندهكى فَبِاَىِّ اٰلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ آيتِ جليلهسندهكى تكرارلر گبى، رسالهِٔ نورڭ مبدأِ نشرندن بو زمانه قدر أنواعِ كرامات و غيبى إعجاز إظهار ايديلمكده و بو فيضلى حادثات، رسالهِٔ نور شاكردلرينى غيرته و همّته تشويق أيلهمكله برابر، اونلرى معنوى سلاحلرله تجهيز ايدهرك، قوّهِٔ ايمانلرينى تزييده وسيله اولمقدهدر.
اللّٰه ذو الجلال قرآنِ كريمنده، پيغمبرِ ذىشان حديثِ نبويلرنده، جهارِ يارِ گزين، صحابهِٔ كرام و آلِ بيت ناملرينه، حضرتِ على و أولادندن حضرتِ غوث قصيدهِٔ مباركهلرنده، فتنهِٔ آخر زماندهكى أڭ مهمّ و قرآنى حركته رمز، دلالت، إشارت، بلكه صراحتله پارمق باصدقلرينى رسالهِٔ نور ناشرى، بتون أثرلرنده گوسترر و درسلرنده تكرار
— 346 —
تكرار سويلرسه، تردّد و شبههيه ذرّه قدر محل و حق قالير مى؟ أصلا و قطعا. اللّٰهڭ إحساننه يوز بيڭلر حمد و شكرلر اولسون.
مناسبت گلمشكن تحديثِ نعمت مقصديله، مظهر اولديغم، بتون عجز و نقصانمه رغمًا، گورديريلمكده اولان قدسى خدمتڭ شرفى، معنوى وحدتدهكى إخلاصڭ إكرامى عدّ ايديلمگه سزا، غيبى حمايه و صيانتى، رسالهِٔ نور شاكردلرى قارداشلريمه مجملًا عرض و إبلاغ ايدهيم.
١ - اللّٰهه معلوم چوق قصورلريمى بيلمهين بيوك و كوچك بتون خلقڭ حقّمدهكى توجّهلرى،
٢ - إقتضا ايتدكجه، صورولدقجه، مناسبت گلدكجه، پرواسزجه دائما آلديغم درسلردن، اوگرنديگم حقيقتلرى سويلهديگم حالده، بتون مسلكداشلريمڭ حقّمده محبّت گوسترمهلرى و جواب ويرهمهملرى،
٣ - أحكامِ دينيهجه گوجم يتديگى قدر مطاوعت گوسترديگمى بيلدكلرينه و گوردكلرينه رغمًا، أكثر مسلك بيوكلريمڭ خصوصيت و گيديشلرينى بگنمديگم حالده، علنًا تقديرلرينى إظهار أيلهمهلرى،
٤ - العزيزده مادّةً خيلى اوزاقده بولونمقلغمه رغمًا، رسالهِٔ نور فيضى منبعندن نبعان ايدن لمعاتڭ، إذنِ حقله عارضهسز گلهبيلمهلرى،
٥ - أسكى خواجهلريمڭ آثارِ نورى بو عاجزدن ديڭلهمهلرى، واسطهمله اوقومالرى،
٦ - الحمد ِللّٰه بورايه گلن نورلى أثرلرڭ، خصوصيت و محرميت قيدلرينه بر درجه دقّت ايدهرك إنتشارينه چاليشديغم حالده، يوز بيڭ كرّه شكر و منّت اول خالقِ عظيمه، بر مانع و شر ظهور ايتمهمسى.. إلخ...
آچيق، ظاهر، باهر و قطعى بر حمايه و صيانتِ معنويه نتيجهسى و رسالهِٔ نور شاكردلرى آراسندهكى حقيقى إخلاص و تساندڭ پارلاق بر تجلّيسيدر.
— 347 —
صنعى بر تواضع ايچون دگل، حقيقتى إفاده ايچون ديرم كه: بوندن أوّل صبرى أفندى قارداشمزه يازديغم كوچك مكتوبمده ده ذكر ايتديگم وجهله، رسالهِٔ نور شاكردلرى وجودِ معنويسنده، آنجق كوچك بر آياق پارمغى قدر بر قيمتى اولان بو بيچاره قارداشڭزى، خالقمز بو گناهكار عبدينى نهايتسز إنعام و إحساننه لايق گورمش كه؛ رسالهِٔ نور ناشرينه بر طلبه، رسالهِٔ نور شاكردلرينه بر قارداش، قرآن خادملرينه بر آرقداش ايتمشدر. عربى و فارسى بيلمهين، علم و مدرسه گورمهين بر عاصى عبدينه، حكمتِ صمدانيّهسيله بويله بر إكرامده بولونيشى، ألبته بر حكمته مستنددر. او ده هر حالده رسالهِٔ نورله علاقهدار اولانلر آراسندهكى صفوت و إخلاص ايله، رسالهِٔ نورڭ عندِ إلٰهيدهكى درجهسنه و خدمتڭ علويتنه عطف اولونور.
ايشته رسالهِٔ نور شاكردلرندن أڭ غيرِ نافع بر عضوه، مثال اولارق ذكر ايديلن بو قدر آچيق حمايه و صيانتِ إلٰهى واقع اولورسه، ديگر منوّر عنصرلره نه درجه إكرام و عنايت اولاجغى قياس اولونهبيلير.
اللّٰهڭ عنايتنه، پيغمبريمز محمّد مصطفى صلّى اللّٰه تعالى عليه وسلّم أفنديمز حضرتلرينڭ إمداد و روحانيتلرينه إستناد ايدهرك، اللّٰه رضاسى ايچون خدمته قوشان، يكديگرينى معنوى و اُخروى قارداش طانييان، باشده مشفق استاد، يعنى رسالهِٔ نور ناشرى ايله اونڭ شاكردلرينى
فَاِنَّ حِزْبَ اللّٰهِ هُمُ الْغَالِبُونَ ٭ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ
آيتلرينڭ سرلرينڭ تظاهرى إن شاء اللّٰه قارشيلايهجقدر.
إقتصاد حقّندهكى رسالههم إنسانى، هم إجتماعى، هم دينى، هم دنيوى چوق گوزل أخلاقى، چوق خوش ايمانى، چوق دگرلى نورانى بر نصيحتنامهدر. بورادهكى قارداشلريمزدن بعضلرينڭ، آثارِ نور حقّندهكى إختيارسز شو سوزلرى، نه قدر يرندهدر. دييورلر كه: بو مبارك أثرلردن برى اوقوننجه، ايچمزدن "بوندن داها يوكسك أثر اولاماز" ديديگمز حالده، ايكنجيسنى ديڭلهديگمز زمان باقييورز كه، بو أوّلكندن داها علوى و نورليدر.
— 348 —
بن ده دييورم كه: أى إخوان! رسالهِٔ نورڭ بتون جزءلرنده اويله بر قوّت وار كه، يالڭز برينى ديڭلهمگه، اوقومغه ويا يازمغه موفّق اولان كيمسه، اللّٰه توفيق ويررسه، ايماننى قورتارهجق حقيقتلرى اونده بولور. چونكه هر جزئڭ ديگرلرى ايله معنًا إرتباطلرى واردر. اوقويانه و ديڭلهينلره سرًّا دييورلر كه: بو اوقوديغڭ كتابده بزدهكى حقيقتلرڭ ده اوجلرى، قوقولرى، إشارتلرى وار. دقّت ايدرسهڭ گورورسڭ، چاليشيرسهڭ آڭلارسڭ، جزءِ إختياريڭى بو أمره سَوق ايدرسهڭ اللّٰه ده موفّقيت ويرر. بولور و بيلهبيليرسڭ.
إخلاصه دائر يگرمنجى، يگرمى برنجى لمعهلر:يگرمنجى لمعه مختلف مسلك و مشربده مؤمنلر آراسندهكى رقابتكارانه إختلافلرڭ أسبابنى اويله بر تشريحدر كه، توصيف ايدهبيلمك ايچون بو مبارك أثرى عينًا نقل أيلهمكدن باشقه چاره يوقدر. اللّٰه جملهمزى مخلص قوللرندن أيلهسين. آمين!
أڭ آز اون بش گونده بر دفعه اوقونماسى أمر بويوريلان يگرمى برنجى لمعه، أوراد ايدينيلهجك قدر أهمّيتليدر. معلومدر كه، قلعه ايچندن فتح اولونور. بوگونكى موفّقيته سبب اولان إخلاص قالقارسه، معاذ اللّٰه او زمان چوق وخيم نتيجهلر تولّد ايدر. أڭ بيوك دشمنمز نفسمزدر. اونى صوصديرمق ايچون ظنّ ايدرسهم شو إخطار كافيدر: "أى نفسِ نادان! بنى قانديرهمازسڭ. مادام كه، بر پيغمبرِ عظيم القدر و بر نبى اللّٰه اولان حضرتِ يوسف عليه السلام
وَمَا اُبَرِّئُ نَفْسِى اِنَّ النَّفْسَ لَاَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ اِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّى
ديمشدر. آلداتهمازسڭ. سندن و سنڭ صميمى يولداشلرڭ جنّى و إنسى شيطان، أهلِ بدعه و علماء السوء شرلرندن اللّٰهه صيغينيرم."
أسكى سعيد لسانيله قلمه آلينمش اولان يگرمى ايكنجى لمعه: ظلمه گروهنڭ هجوملرينه پك مكمّل مدافعه و أليق و أعلا بر جوابدر.
فَاللّٰهُ خَيْرٌ حَافِظًا وَهُوَ اَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ
اوتوز برنجى مكتوبڭ يگرمى بشنجى لمعهسى:مادّى و معنوى بتون خستهلقلره مكمّل دوادر. آلتنجى دوانڭ ايكى دفعه يازيلماسنه مراق ايتدم، خاطريمه گلدى. بردن يگرمى بشه قدر دوالرى طوپلادم، (٣٢٥) اولدى. تكرار ايدن (٦) نومرولى دوايى ده ضمّ
— 349 —
ايدنجه (٣٣١) چيقدى. سويلنيشده و يازيليشده أكثريتله حذف ايديلن بو رقملردهكى قالديرريلمش بيڭ صاييسنى نظرِ دقّته آليرسهق (١٣٢٥) و (١٣٣١) ده إسلام عالمنڭ باشنه گلمش اولان مصيبتلره، بو لمعهده مخفى إشارت بولونديغنه حكم أيلهدم. بصيرتلى و نورلى آرقداشلرڭ، داها مخفى حقائق چيقاردقلرينى اُميد ايدييورم. أسكى طلبهڭزدن حافظ حسين أفندىيه بو لمعهيى باباسنڭ وفاتندن بر قاچ گون صوڭره، عرفه گونى حافظ عُمَر أفندى ايله أوينه گيتمك صورتيله اوقومق نصيب اولدى. مادّى و معنوى خستهلقلرينه علاج ويرن حكيمِ حاذق عزيز استاده چوق دعا ايتدى. بو مبارك أثرڭ، بو ذات اوزرندهكى تأثيرينى شويله تلخيص ايدهبيليرز. أحبّاء و آرقداشلرندن خستهلغنى صورانلره، "چوق مكمّل بر علاج بولدم. دوقتورلره علاج پارهسى ويرمكدن الحمد ِللّٰه قورتولدم. گوندن گونه ايى اولويورم." دييورمش.
١٧ ذى الحجّه ١٣٥٣
اُخروى قارداشڭز و عاجز طلبهڭز
خلوصى
٭ ٭ ٭
(رسالهِٔ نور شاكردلرندن قلهاوڭلى حاجى عثمانڭ بر فقرهسيدر)
محترم استادم!
رسالهِٔ نورى بر قاچ سنهدن بَرى ديڭلهيوب، بيڭده بر آلمش اولديغم معنوى يارهلريمه بر علاج وظيفهسى گورييوردى. فقط خستهلره عائد يگرمى بشنجى لمعه و إختيارلره عائد يگرمى آلتنجى لمعهيى مصطفى و آرقداشلرمله برابر اوقويوب كمالِ شوق ايله ديڭلهدم. باقييورم كه وجودمدهكى يارهلره گوزل تأثير ايدييور، آرقداشلريمه ديدم: مادام رسالهِٔ نورڭ تأثيرى بو قدر قوّتليدر، بن يازمغه قرار ويردم؛ فقط هيچ اوقويوب يازمام يوق كه، بويله قيمتدار رسالهِٔ نوره يارديم ايدهيم. مادام قلمم يوق، بنى خدمتجى و پوستهجى اولارق تعيين ايديڭز، دييه متأثّرانه سويلهدم.
— 350 —
او گيجه رؤيامده، كنديمى ئولمش و ييقانمش اولارق قبره بيراقديلر. حشر زمانى گلوب قبردن كفن ايله باشم آچيق، آياقلرم يالين اولارق قالقدم. قورقهرق مملكتمزه گليركن، بيوك بر كوپرىيه يولم اوغرادى. كوپرينڭ ايكى طرفنده ايكى نوبتجى واردى. برندن گچوب، ديگرى همان بنى ياقالادى، عجبا نرهيه گوتورهجك دييه، بتون وجودم تيترهيوردى. برآز گيتدكدن صوڭره كوپرى بيتمهدن استاديمه بنى تسليم ايتدى. استادم بنى ييقايوب بيراقدى.
صوڭره عسكر اولارق بر جامعه بتون أهالى طوپلاندى. بر عسكر گلدى بڭا ديدى: سنى بيوك بر قوماندانه خدمتجى تعيين ايتديلر، گيدهجكسڭ. بن ديدم: بنم گبى سفلى بر نفر، ناصل او مشيرڭ ياننده خدمتجيلك ايدر. إعتراض ايتدم. ينه تكرار ايتدى، گيدهجكسڭ. بن قورقهرق گيتدم، باقدم كه، اوراده استاديمى گورونجه مسرورانه سَويندم. بڭا ديدى: "آرقهمدن گل." يوكسك بر سرايه چيقدى، بڭا ديدى: "بو اوفاق خدمتلرى گور." بن دوشونمكده ايكن، بارلالى سليمان أفندى گلدى. برابر بولونوركن، استادم گوزل بر گُل باغچهسنه گيتدى. و اوراده بر كوچك گنج اوطورور، بڭا ديدى: "سن بو گنجه خدمت ايدهجكسڭ" ديدى. همان اوياندم.
أى قارداشلرم! مادام استادم بنده بر شى يوق، بن يالڭز تعيين اولديغم جواهر دكّانندن هركسڭ إحتياجى وار اولديغنى و قرآنڭ دلّالى اولديغنى سكز طوقوز سنهدر إعلان ايدييور. بز رسالهِٔ نورلرى يازمق، اوقومق و ديڭلهمك ايچون هركسڭ إحتياجى وار، اونڭ ايچون أى مسلمانلر! معنوى يارهلريڭزه علاج آرارسهڭز، رسالهِٔ نورده واردر. يازڭ، اوقويڭ، ايمانڭز او قدر تعالى ايدهجكدر. هيچ شبهه ايتمهيڭز.
مبارك ايكى أللريڭزدن اوپرم و بايرامڭزى تبريك ايدرم.
اَلْحُبُّ فِى اللّٰهِ
جاهل و عاجز طلبهڭز
حاجى عثمان
٭ ٭ ٭
— 351 —
(آخرت همشيرهلريمزدن و رسالهِٔ نور طلبهلرندن مزيّنهنڭ فقرهسيدر)
محترم استادم!
شو فانى دنيانڭ ألملرينه غرق اولان گوزلرم، سزڭ فيضلى، نورلى سوزلريڭزه و تأثيرلى و شفالى رسالهلريڭزه، جان و گوڭلدن مربوط اولدقجه و اوقودقجه، رسالهلريڭز نه قدر بيوك بر مرشد اولديغنى هيچ بر شيله تعريف ايدهمم.
أوت شو دنيايه، شو زمانه چوكن ظلمت و غفلت پردهلرينى سوزلريڭز ييرتييورلر، پارچهلايوب او ظلمتى و غفلتى طاغيدييورلر. هانگى عقل وار كه، حقيقت پردهسنى گوروب ده، او حقيقت پردهسنده نورِ حقيقت پارلاركن، اونلره گوزينى يوموب، ظلمت پردهسنه آتيلمش اولسون. بن ده إن شاء اللّٰه ظلمته آتيلمام. آرتيق گوچلكله بختيار اولوب ده تكرار بدبخت اولامام.
استادم، بن سائر قارداشلرم گبى سزدن بِالذّات درس آلمقدن محرومم. فقط هفتهده ويا بر آيده، عالى سوزلريڭزدن غيابى بر درس آلييورم تصوّريله ديڭلهيورم. گويا بِالذّات سزدن درس آلييورم. بتون گون أهلِ إسلامڭ سلامتنى و شو حالمڭ ظلمتدن نوره دونمسنى، سز باشده و اوڭده، بز آرقهده جنابِ حقّه يالوارهلم. جنابِ مولام خيرليسيله إحسان بيورسون. فضله سويلهمگه لسانم، عجزم، قصورم بيراقمييور. قصوريمزى استاديمزه إعتراف ايدييورم.
إن شاء اللّٰه رسالهلرڭ تأثيريله بر گون اولور ده، مستقيم لطفى أفندى گبى أهلِ تقوا قارداشلريمز مِثللو بز دخى غيرِ إختيارى و ايستهميهرك ايشلديگمز أحوالدن سوزلريڭزڭ إرشاديله قورتولورز. ذكائى قارداشمزدن اون يدنجى سوز، اون سكزنجى مكتوب، يگرمنجى مكتوب و اوتوز اوچ پنجرهلى نورلرله پارلايان قيمتلى رسالهلرى آلدق. مطالعه ايدييورز. حقيقى استاديمز اولان حضرتِ قرآن ألمزدهدر.
مزيَّنه
٭ ٭ ٭
— 352 —
(مزيّنهنڭ ديگر بر فقرهسى)
استادم!
قيمتدار رسالهلريڭزى اوقويان، ألبته كليدلى صندوق ايچنده منوّر قالان سونوك قلبلرى، گوموشدن ياپيلمش آلتون ايله يالديزلانمش برر آناختار حكمندهكى رسالهلرله آچديغنه و قلبنڭ قورتولمسنه و پارلاماسنه بناءً كمالِ ممنونيتله جنابِ مولايه شكرلر و رسالهلرڭ إنتشارينه چاليشانلره تشكّرلر ايتمهمك قابل دگلدر. آه وفاسز دنيانڭ تلاشهسى و ألمى و كدرى بنى نورلره خدمتدن آليقويويور. حقّيله چاليشهمديغمدن و قارداشلرم گبى نورلره خدمت ايدهمديگمدن قلبم اويله معذّب اولويور كه، تعريف ايدهمم. بوگونلرده ديديلر كه، "عفو وارمش، استاد إستانبوله گيدييورمش" ديمهلريله بر جهتده ممنون اولدم كه، استادم أسارتدن قورتولدى. و بر جهتده ظن ايتدم كه بتون آتابگڭ طاغلرى باشمه دوشويور، متأثّر اولدم. عفويڭزه و بدبخت إنسانلرڭ أذيتندن قورتولماڭزه تشكّرلرله برابر تبريك ايدييورم. فقط بو نورلى و قيمتلى رسالهلرڭ صاحبى بزدن اوزاقلاشمهسنه گوڭل راضى اولمييور. بارلا طاغلرنده بزى و بو أطرافى نورلانديران، بزلردن اوزاقلاشماملى. اوزاقلاشمهسنى كيم آرزو ايدر؟ بارلا چوق بختياردر كه، أڭ أوّل و هر وقت، او تازه و شيرين رسالهلرى هركسدن أوّل، بِالذّات شفاهًا استاددن ايشيدهبيليرلر.
مزيَّنه
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
غيّور، ذكى، جدّى، صدّيق، حقيقى قارداشلرم خواجه صبرى أفندى، حافظ على!
بو جمعه گونى گوندوز، راحتسزلغمدن طولايى برآز ياتمشدم. رؤيايه بڭزر، فقط رؤيا دگل؛ خيالًا گوردم كه: صبرى قارشيمه چيقدى، آرقهسنده حافظ على. صبرى
— 353 —
بڭا دييور: "استادم! عناياتِ سبعه ناميله بيان ايديلن بيوك عنايتلر واركن، اوننجى سوزدهكى جزئى عنايته بو قدر أهمّيت ويرمهنڭ سبب و حكمتى نهدر؟" ديدى چكيلدى. صوڭره قالقدم، دوشوندم؛ ديدم كه: "إسپارطهيه يازديغم مكتوبى صبرى اوقومش ويا اوقويور، حرارتلى يازيشمدن بڭا آجييهرق بندن سؤال ايتمك ايستهمش." هر نه ايسه. بن ده خلوصيدن صوڭره برنجى مخاطبم اولان صبرىيه ديرم كه (حافظ على ده ديڭلهسين):
بو اوننجى سوزدهكى جزئى عنايته زياده أهمّيت ويرديگمڭ اوچ حكمتى وار:
برنجيسى:اوننجى سوزڭ قيمتى تماميله تقدير ايديلمهمش. بن كندى كنديمه خصوصى، بلكه أللى دفعه مطالعه ايتمشم و هر دفعهسنده بر ذوق آلمشم و اوقومغه إحتياج حسّ ايتمشم. بويله بر رسالهيى بعضلرى بر دفعه اوقويوب، سائر علمى رسالهلر گبى يتر دير، بيراقير. حالبوكه بو رساله علومِ ايمانيهدندر. هر گون أكمگه محتاج اولديغمز گبى، او نوع علمه هر وقت إحتياج وار. بو رسالهيه نظرِ دقّتى أهمّيتله جلب ايتمهيى روحم آرزو ايدييوردى. لٰكن، أليمدن بر شى گلمزدى. جنابِ حق مرحمتندن بر إشارت ويردى. او إشارت نه قدر گيزلى ايسه، بنم او جدّى آرزومه مطابق گلديگندن چوق أهمّيتلى گورونويور.
ايكنجيسى:بيليرسڭز اوزاق يرلردن، بعض بش گونلك يولدن بر ذات بزى گورمك و اُخروى بر إستفاده ايتمك ايچون گلير. حالبوكه وضعيتم بر قاچ ساعتدن فضله اونڭله گوروشمهيى مساعده ايتمييور. حالبوكه، او مسافره رسالهلرڭ قيمتنى گوسترمك، اونى اونلردن إستفادهيه سَوق ايتمك، هم محتاج اولديغى قوّتِ ايمانه و قوّهِٔ معنويهيه يارديم ايتمك ايچون، بر قاچ گون لازم. چونكه رسالهلردهكى قوّتلى برهانلره هركس يتيشهمييور، تماميله قاورامييور. روحم چوق آرزو ايدييوردى كه؛ قيصه، خفيف بر وسيله أليمه گچوب، بيچاره مسافرلرڭ زحمتى بيهوده گيتمهسين. فقط كرامتم يوق، أليمدن بر شى گلمز. يالڭز مسافرلرڭ نيّت و إخلاصنه إعتماد ايدوب اونلرڭ مكافاتنى رحمتِ إلٰهيهيه حواله ايدييوردم. ايشته جنابِ حق أوّل إشارات الإعجازده، صوڭره اوننجى
— 354 —
سوزده چابوق قناعت ويرهجك و رسالهلره إعتماد ايتديرهجك بر أثرِ عنايت إحسان ايتدى. حقيقةً بنم ايچون چوق قولاى اولدى. بن ده چوق راحت ايتدم و چوق ذاتلره آز بر زمانده قوّهِٔ معنويه و قرآنِ حكيمڭ حقّانيتنه گوز ايله گورونهجك أمارهلر گوسترييوردم. حتّى چوق معنّدلرڭ عنادى قيريلدى. چوق دينسزلر ده، اونڭله ايمانه گلديلر. فقط إشارات الإعجازدهكى ايضاحى بر، ايكى، اوچ ساعت بيتمييوردى. بن ده يورولويوردم. جنابِ حق كمالِ رحمتندن داها قولاى، إشارات الإعجازڭ ايكى ساعتده ويرديگى فائدهيى اوننجى سوز ايكى اوچ دقيقهده عين فائدهيى ويردى. بو زمانده گوز ايله گورونهجك غايت جزئى بر أثرِ عنايت، معنوى بيوك كرامتلردن داها تأثيرليدر. ايشته بو جزئى أثرِ عنايت هم بڭا، هم سزڭ گبى قارداشلريمه بر قولايلق تأمين ايتديگى ايچون، زياده أهمّيت ويردم. مادام بو سوزدهكى توافق بزه و مسافرلره چوق فائدهليدر و خيرلى نتيجهلر ويرر، ألبته ايچنده بر عنايت وار. عادى اولسون، يوز أمثالى بولونسون ينه بزه فوق العاده بر عنايت، بر إكرامِ ربّانيدر.
اوچنجيسى:بيليرسڭز كه، فضله إشتغالاتدن يورغون دوشمش بر فكر، كندينى أگلنديرمك، إستراحت ايتمك ايستر. بز مشغول اولديغمز پك درين، پك گنيش، پك جدّى اولان حقائقِ قرآنيه و ايمانيه، فضله مشغوليتمزدن گلن يورغونلغى تخفيف ايدهجك و يورغون فكريمزى نشئهلنديرهجك و أگلنديرهجك توافقات نوعندن، لطيف بر صنعتِ بديعيه صورتنده بر لطفنى گوستردى.
هم او لطيف و خفيف و محبوب و جاذبهدار توافقاتدهكى عنايت، بر آناختار حكمنه گچوب، قرآنڭ بر خزينهِٔ أسرارينه بر نوع رهبر اولديغى ايچون زياده أهمّيت ويردم. يوقسه خدمتمزه ترتّب ايدن و يارديم ايدن عنايتِ ربّانيه او قدر چوقدر كه، أگر صايسهم بيڭدن گچر. شو اوننجى سوزڭ حروفاتندهكى سرّ، هيچ كيمسهنڭ صنع و إختياريله اولماديغنى هركس تصديق ايتديگى ايچون، داها أهمّيتلى گوروندى.
فقط بن مطلق إشارته أهمّيت ويردم. لٰكن تفصيلاتنى أهمّيتله تدقيق ايدهمهدم. أڭ ايى بر طرزده بيان ايدهمهدم. بر ايكى ساعت ظرفنده نوطه نوعندن إشارتلر قويدم.
— 355 —
برنجى دفعهيه إعتماد ايدوب داها تدقيق ايتمدم. حالبوكه تعبيراتمده بعض قصور وار، فهمى إشكال ايدر. إسپارطهدهكى قارداشلريمز مقصدى آڭلامامشلر، حقلرى وار. چونكه او عباره او مقصودى إفاده ايدهمييور.
مادام اويلهدر، بو سوزڭ لطيف توافقاتِ حرفيهسندندر كه، (مبحثندهكى) هم صحيفهنڭ يگرمى ايكى اولمق إعتباريله، يازى بولونانلرڭ يرنده (ياريسندن زياده يازيلى بولونان صحيفهلرڭ) حقيقى و إعتبارى سطرلرينه و باشدهكى ياپراغڭ جلد اوستنده إسمنڭ ايكى سطرى علاوهسيله بيڭ اوچ يوز قرق ايكى (١٣٤٢) إلخ... هم او مبحثدهكى بو جمله، هم آخردهكى بياض صحيفهيى صايمق جهتيله آلتمش آلتى اولوب باشدهكى آيتڭ ملفوظ (آلتمش آلتى) حروفنه توافق ايدييور. برنده، آخردهكى ايكى بياض صحيفهيى صايمق جهتيله (آلتمش يدى) اولوب باشدهكى آيتڭ ملفوظ آلتمش يدى حروفنه توافق ايدييور. او آيت سورهِٔ إخلاصڭ حروفاتنه، هم لفظ اللّهڭ مقامِ أبجديسنه توافق ايدييور، دينيلملى. بز بر نسخهيى اويله ياپدق، سزه گوندرييورز. يانڭزدهكى نسخهلرى اوڭا گوره ياپ. أگيرديردهكى نسخهلرى ده اويله ياپيڭز.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، جدّى، صدّيق قارداشلرم، خدمتِ قرآنيهده صميمى و قوّتلى آرقداشلرم صبرى، خسرو، على، رأفت، بكر، لطفى، رشدى!
جنابِ حقّه حدسز شكر اولسون كه، سزلرى حدودسز بر صحراىِ حقيقتده بڭا أنيس آرقداش و يولداش ويرمش. بو عجيب صحرادهكى حركت و سلوك، بعضًا پك
— 356 —
اينجه أهمّيتسز گورونن بر شيده مهمّ إستفادهلر ايديلير. اونڭ ايچون ظاهر نظرده مالايعنى ظن ايديلن بعض مسئلهلرده، فضله تعقيب ايدييورم و زياده نظرِ دقّتڭزى جلب ايدييورم. أزجمله؛ اوننجى سوزدهكى ألف توافقاتى، مهمّ بر مسئله گبى نظرِ دقّتڭزه گوسترييورم. بونڭ سرّى شودر كه:
بر إلتفاتِ خاصّهيه گيزليدن گيزلىيه بر إشارت بولونديغنى قطعى حسّ ايتديگم ايچون، إختيارسز اولارق كمالِ سُرور و فرحمدن طاشقينجهسنه باغيرارق، "امان گليڭز سز ده گوريڭز" دييورم. أوت ناصلكه بر پادشاهڭ خاص بر أدنا إشارتنه مظهر اولمق، قانونِ عموميله بر مشيريت توجّهندن فضله مدارِ سروردر. اويله ده، خالقِ ذو الجلالڭ خصوصى إلتفاتنى ايما ايدن أڭ گيزلى بر إشارته، يوز بيڭ جان اولسه و فدا ايديلسه و يوز بيڭ سنه عمر وار ايسه، او يولده صرف ايديلسه ينه اوجوزدر.
ايشته بو سردن گلن سرورڭ ويرديگى جذبهكارانه طاشقينلقله، دقّتسزلره مالايعنى و إسراف صاييلان بويله توافقاته دائر بحثلر آچييورم. ايشته بر بحث داها آچاجغم.
اوننجى سوز، قرآنڭ بر ثلثنى إنكار ايتمك نيّتيله، حشرِ جسمانىيى رسمًا ملّت ايچنده إنكار ايتمك فكرنده بولونان زنديقلرى صوصديرمقله، خارقه بر شعلهِٔ إعجازِ قرآنىيى گوسترديگى گبى؛ داها متعدّد أمارهلر ايله، معنوى إعجازِ قرآن حسابنه فوق العاده بر ماهيتى بولونديغنى إجمالًا حسّ ايتمشدك. و شيمدى يڭيدن تكرار اوننجى سوزه نظرِ دقّتِ عامّهيى جلب ايتمك ايچون، إختيارسز اولارق اونڭله مشغول ايديلدم و باقدم.
بو دفعه لفظ اللّهڭ أڭ برنجى حرفى اولان ألف، اوننجى سوزده اويله بر توافق گوستردى كه؛ قطعيًا تصادفه حواله ايديلمديگى گبى، باشقه أمارهلر ايله او توافقده غيبى بر إشارتى قطعيًا حسّ ايتدم. صوڭره إشارتلرينى قويدم. هم إشارته مدار اولمق ايچون خارق العاده اولمق لازم دگلدر. چونكه چوق عادى پردهلر ايچنده مهمّ إشارتلر ويريلير، أهلى آڭلار.
مادام إشارتِ غيبيه وار؛ ألبته تصادف ايچندن قاچار، داها حكم ايدهمز، أڭ جزئى رقملرى ده او إشارته مال ايديلير. مادام مجموعنده إشارت وار، بتون أجزاسى
— 357 —
او إشارتڭ حكمتنه تابعدر، تصادف اوراده اوينايهماز. حتّى يگرمى طوقوزنجى صحيفهده اوچنجى حقيقتدهكى ألف صاييلمامق لازم گليركن، سهوًا صايمشدم. صوڭره آڭلادم كه، بڭا صايديريلمش. باشدهكى اوننجى سوز كلمهسى ايله، شو اوچنجى حقيقت ايكيسى صحيفه باشنده بولوندقلرى ايچون، حقلرى صاييلمقدى. اونلرڭ سائر آرقداشلرى صحيفه رقملرى گبى بعض وظيفهيى گورديرمك ايچون بر جهتده صايمق إشارتى اولارق خبرم اولمادن بڭا يازديريلمش. هر نه ايسه... كنديمڭ تردّدى ايچون دگل، چونكه قطعى قناعتم گلمش؛ بلكه باشقهسنڭ شبهه و تردّدينى إزاله ايچون بعض موازنهلر ياپدم:
اوننجى سوزڭ آخرنده يازيلديغى گبى، آلتى يوز صحيفهدن زياده بر مبارك كتابڭ توافقاتى يوز يگرمى بش چيقدى. اوچ يوز أللى صحيفهدن عبارت ديگر بر كتابى ينه صايدم، أللى توافق چيقمدى. ينه أسكيدن كندى تأليفاتم توركجه و عربى اولان ايكى يوز سكسان صحيفهدن عبارت بولونان كتابڭ ألفلرينى صايدم، توافقاتى قرقى تجاوز ايتمدى.
ديمك بو اوننجى سوزده و إشارات الإعجازدهكى أكثريتِ مطلقهنڭ توافقاتى، گيزلى بر إشارتِ غيبيهيى تضمّن ايدييورلر. مجموعنده إشارت بولونسه يتر. هر جزئنده إشارتى گوسترمك لازم دگلدر، فقط هر جزء إشارتڭ ماليدر و اونڭ حكمتنه تابعدر. سزه عجله ايدوب، أڭ أوّلكى إشارت اولونان نسخهيى گوندرمشدم. آز حاشيهلرى صوڭره علاوه ايتدك. بو دفعه سليمان أفندى ايله گوندريلن نسخه ايله مقابله ايديڭز، تكميل ايديڭز و خليل إبراهيم أفندى ايله گوندريلن نسخه ايله، ينه بو نسخه ايله مقابله ايدهرك، صوڭره عاصم بگه گوندريڭز.
بو دفعهكى خلوصى بگڭ مكتوبنى سزه گوندردم. إشارت ايتديگم ايكى قوس ايچريسنده بولونان قسم، يگرمى يدنجى مكتوبڭ دردنجى ذيلنده يازيلاجق. قوسلر خارجنده بولونان و اوزرلرينه قيرمزى چيزگى چكيلنلر يازيلميهجقدر. حافظ أحمد و محمد جلال و حافظ ولى گبى قلبى جذبهلى دوستلريمه و طريقِ حقيقتده سائر
— 358 —
قارداشلريمزه سلام ايدييورم. حافظ ولى ايله چندان گج گوروشدك، فقط حافظ ولىنڭ بوراده محمد اوسته إسمنده، اون سنهلك خالص بر دوستى بولونديغندن و او محمد اوسته بنم سكز سنهدر طريقِ آخرتده غايت جدّى بر قارداشم اولديغندن، حافظ ولىيه ده او مناسبتله أسكى دوست نظريله باقييورم. او بڭا مكتوب يازمشدى؛ وقت بولامييورم كه، مكتوبنه جواب ويرهيم. أهلِ قلب ايچون بعضًا سكوت دخى بر قونوشمقدر.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
قارداشلرم، عفو ايدرسڭز، بو إنتظامسز پريشان مكتوبله سزڭله قونوشمق ايستهمييورم. فقط متعدّد ايشلرله و تدقيقاتله مشغول اولديغمز آنده، سرعتلى بر صورتده فكريمزڭ بر كوشهسيله يازدق. كچهلى كاتبڭ حالى معلوم. قفاسنى باشقه يرده بيراقمشدى، مكتوب پريشان اولدى، اونڭ ايچون قصوره باقمهيڭز.
توافقدهكى مداخلهِٔ غيبيهيى بر مكتوبده سزه بويله بر تمثيل ايله بيان ايتمشدم: مثلا، بنم آووجمده نخود، لبلبى، اوزوم، بغداى گبى مادّهلر بولونسه، بن اونلرى يره آتسهم؛ اوزوم اوزومه، لبلبى لبلبىيه قارشى صيرهلانسه، هيچ شبهه قالير مى كه، أليمدن چيقدقدن صوڭره، غيبى بر أل مداخله ايدوب صيرهلامهسين. ايشته حروفات و كلمات او مادّهلردر، آغزيمز او آووجدر.
٭ ٭ ٭
(مسعودڭ غريب بر فقرهسيدر)
قمر يڭى طلوع ايتديگى أثناده، اونڭ آيدينلغنه و گيجهنڭ سرينلگندن آرپهنڭ يوموشامسى حسبيله اوراق بيچمكده ايكن، قمرڭ گوزللگنه و شفّافلغنه باقهرق و اوراغڭ بيتمهمسى، نورلرى يازمقدن محروم قالديغمى متحيّرانه و مأيوسانه دوشونمكده ايكن، بيلمم إغفالات، بيلمم طلوعات، خاطريمه گلن شو سوزى سويلهدم: "يا ربّ!
— 359 —
إسمم مسعود، كندم بىسود، چوق چاليشدم اولامادم مسعود" ديدم و آرپه بيچمگه دوام ايتدم. آرادن بر مدّت گچدكدن صوڭره ياتدم. منامده ديديلر كه: "بيراقمه استادڭ سعيدڭ أتگنى، أيلر سنى مسعود." درحال اوياندم، آى همان غائب اولمق اوزره. درحال "يا ربّ! بن سعادتِ دنيويه ايستهمدم، توبهكار اولدم." سعادتِ اُخرويهمڭ، سزڭ دعاڭزله اولاجغى تلقين ايديلمشدر و دعاڭزه محتاجم. بندهڭزى دعادن دريغ بيورمامڭزى تمنّى ايدر، أل و آياقلريڭزدن اوپرم أفنديم حضرتلرى.
مسعود (رح)
٭ ٭ ٭
يگرمى آلتنجى مكتوبڭ دردنجى مبحثنڭ برنجى مسئلهسنڭ أوّلى و آخرى
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَعَلٰى وَالِدَيْكُمْ وَعَلٰى اِخْوَانِكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق و صادق، مخلص و خالص قارداشم إبراهيم خلوصى بك!
مكتوبڭده بيان ايدييورسڭ كه، أگيردير گبى اوراده موفّق اولمييورسڭ. اوندن تلاش ايتمه. اوراده اويله أسباب وار كه، بتون بتون توقّف و تعطيل نتيجهسنى ويرهبيليردى. جنابِ حقّه شكر ينه توقّف دگل، موفّقيت وار.
او معنوى أسبابدن برى شودر كه: جنّى شيطاندن درس آلان إنسان شيطانلرى، دنيوى مشغلهلرى ايله سنى بر چنبر ايچنه آلوب، نورلره خدمتڭى تحديد ايتمك ايچون، سزديرميهرك پرده آلتنده چاليشمشلر.
هم او حواليده سابقًا، مدهش عمليات و إجراآت اولديغندن، او محيطده بر اورككلك حاصل اولوب، سنڭ قلبڭدهكى غايت قوّتلى بر متانت اولماسه ايدى، او نورلر اوراده هيچ ايشيقلانديرميهجقدى. فقط اوراده آز خدمت ده چوقدر، قيمتداردر.
— 360 —
ثانيًا:(بو قسم مكتوباتڭ ٤١١-٤١٢ نجى صحيفهلرنده بولونان (ثانيًا) قسمنڭ صوڭنه أكدر.)
"ربّ العالمين" تعبيرندن صوڭره "ربّ السمواتِ و الأرض" ذكرى، إجمالدن تفصيله گچمكدر. ناصلكه "مملكتِ إسلاميه حاكمى" تعبيرندن صوڭره؛ "آناطولى، آسيا و آفريقا حاكمى" تعبيرى حشمتِ سلطنتى مفصّلًا گوسترر. اويله ده ربوبيتِ مطلقهدن صوڭره، حشمتِ ربوبيتى مفصّلًا گوسترر. هر نه ايسه، شيمديلك سؤالنه تام جواب ويرهمييورم. اوڭا بدل قرآن إعجازينه عائد ايكى كوچك نكتهيى سويلهيهجگم.
سن شو ايكى نكتهيى اون طوقوزنجى مكتوبڭ بشنجى جزئنڭ اون سكزنجى إشارتنڭ برنجى نكتهسنڭ آخرينه حاشيه اولارق علاوه ايديڭز.
ايشته برنجى نكته:(مكتوباتڭ ٢٣٣ نجى صحيفهسندهكى (حاشيه ٢) در، شو قسم اوڭا أكدر.)
شو اوچ حقيقته مقابل گلهجك هانگى حقيقت وار؟ كيمڭ حدّينه دوشمش كه، بونلرى تقليد ايتسين. أوت ناصلكه بو طرزِ إفاده صنعى اولاماز، اويله ده تقليد ايديلمز. أوت كيمڭ حدّينه دوشمش كه، حدسز درجه حدّندن تجاوز ايدوب، خالقِ كائناتى بو صورتده قونوشديرسون.
ايكنجى نكته:قرآنِ حكيمڭ عموم صحيفهلرى آخرنده آيتلر تمام اولويور، گوزل بر قافيه ايله نهايتلرى ختام بولماسى، هم لفظ اللّٰه ياپراغڭ ايكى صحيفهسنده ويا قارشى قارشىيه ايكى صحيفهسنده ويا ياقين صحيفهلرده أكثريا يا موافقتِ عدديه ويا مناسبتِ عدديه بولونماسى، بر أمارهِٔ إعجازدر. و بونڭ سرّى شودر كه: آياتڭ أڭ بيوگى اولان "مداينه" آيتى، صحيفهلرى ايچون و سورهِٔ إخلاص و كوثر سطرلرى ايچون، بر واحدِ قياسى إتّخاذ ايديلديگندن، قرآنِ حكيمڭ بو گوزل مزيتى و إعجاز علامتى گورولمكدهدر. ديمك بو هنر قرآنڭدر. يوقسه حافظ عثمان گبى ذاتلرڭ دگل. چونكه بو وضعيت، آيتندن و سورهسندن نشئت ايتمشدر.
— 361 —
ثالثًا:مكتوبڭزدن آڭلادم كه، سڭا گوندريلن رسالهلرى كندڭ ايچون إستنساخ ايدييورسڭ، أصلنى عبد المجيده ويرييورسڭ.
عزيز قارداشم، چندان عبد المجيد بنم نسبى قارداشم و يگرمى سنه طلبهمدر. فقط نه او و نه هيچ بريسى بنم خلوصيمه يتيشمييور. او مكتوبلر (أكثريتِ مطلقه) سنڭ نامڭله يازيلمش و سڭا گوندريلييور. عبد المجيد ايكنجى درجهده، كندينه إستنساخ ايتمك ويا مطالعه ايتمك ايچون اونى ده تشريك ايت، دييه بر مكتوبده ديمشدم. فقط أگر سن، او قارداشڭى كندى نفسڭه ترجيح ايدرسهڭ و اوڭا زحمت ويرمهمك ايچون زحمت چكسهڭ اوڭا قاريشمام. سنڭ پدر و والدهڭه و فتحى گبى آرقداشلريڭه و سنڭ أسكى خواجهلريڭه سلام و دعا ايدرم، دعالرينى ايسترم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد نورسى
٢١ رمضانِ شريف
(عبد المجيده يازيلان مكتوبى، سنڭ مكتوبڭڭ ايچنه قويدم، اوڭا گوندريڭز.)
٭ ٭ ٭
(برادرلرينه يازدقلرى مكتوبدن)
أگر أحوالِ روحيهمى آڭلامق ايسترسهڭ، گلهجك شو ايكى فقره ترجماندر. بر شاعرڭ ديديگى گبى ديرم:
(نَىْ) گبى هر دم كه، گچمش عمريمى ياد أيلرم.
تا نَفَس وار ايسه، قورو جسممده فرياد أيلرم.
بر تجارت قيلمادم، نَقْدِ عمر اولدى هبا،
يوله گلدم، لٰكن گوچمش جمله كروان بىخبر.
— 362 —
آغلايوب نالان ايدوب، دوشدم يوله تنها غريب،
ديده گريان، سينه بريان، عقل حيران، بىخبر
أوت گچمش عمرى إسراف ايتدك، ضايع ايتدك. چوق مبارك ذاتلر، أحبابلر غائب ايتدك، يالڭز قالدم. او مباركلرله برابر آخرته چاليشمادم.
٭ ٭ ٭
يگرمى سكزنجى مكتوبڭ سكزنجى مسئلهسنڭ ايكنجى نكتهسى
أگر دينيلسه: شو توافقاتِ غيبيه أگر بر مزيتِ بلاغت اولسه ايدى، قرآنِ معجز البيان بلاغتلرڭ أنواعندن أڭ ايلريده اولديغى گبى، بو نوعده ده أڭ ايلرى اولمق لازم گليردى. أگر بر مزيتِ بلاغت دگل، نهدن بيوك بر إكرامِ إلٰهى صاييورسڭز؟ هم هانگى كتاب اولورسه اولسون، بو نوع تصادفات ايچنده چوق بولونهبيلير.
الجواب:قرآنِ حكيم
اِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ اِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ
سرّيله، هر زمانده بر ميليوندن فضله حافظلرڭ قلبنده معنًا يازديرمق لازم گلديگى ايچون، حفظى چوق إشكال ايدهجك و حافظلرى چوق آزالتهجق اولان شو نوع توافقاتِ متشابهه، قرآنِ حكيمده چوق ايلرى گيتمهمشدر. أهلِ حفظه، رحمت ايچنده مطابقِ مقتضاىِ حال بر معنوى بلاغتى، بو مزيتِ بلاغتڭ تركيله ياپمشدر. چوق دفعه قيصه كسمكله، چوق اوزون معنالرى إفاده ايتمهسى گبى. هم شو توافقاتِ بلاغت اولماسه ده، مادام ايچنده أثرِ قصد و شعور گورونور؛ قصد و شعور ايسه، بِالمشاهده و بِالإعتراف، مؤلّف و مستنسخلرڭ دگل، ألبته بر دستِ غيبينڭ تنظيميلهدر. و او دستِ غيبينڭ بو طرز مداخلهسى ايسه، علامتِ قبولدر و رضايه أمارهدر. و بو أماره ده رمز ايدر كه؛ يازيلان حقيقتلر قصورسزدر، حق بر صورتده گوستريلمشدر.
— 363 —
امّا سائر كتابلرده شو نوع توافقات بولونيشى تصادفه ويريلهبيلير. فقط شو رسالهلردهكى شعورلى توافقاتِ غيبيهيى، بتون گورن ذاتلرڭ إتّفاقيله، شعورسز تصادفه حواله ايديلهمز و ويريلمسنه إمكان ويريلمييور. حتّى أڭ مهمّ ايكى مستنسخ و بزلر، دگل كه بر رسالهنڭ عمومنده؛ بر تك صحيفه قناعت ويرر كه، تصادف قاريشهماز، حدّى دگلدر. چونكه مِثل اولارق ايكى اوچ كلمه بولونور؛ بربرينه باقار اويله بر وضعيتده كه، ظاهرًا بر قصدى إرائه ايدييور.
مثلا: شيمدى باقييورز، شو صحيفهده ياش لفظى، اوچ دفعه تكرّر ايتمش. اوچى اويله بر وضعيتده بربرينه باقييور كه، شبهه بيراقماز كه، بر تنظيمِ غيبيدر. هم شيمدى باقديغمز شو صحيفهده، يالڭز آلتى حزن كلمهسى وار. او آلتى حزن، اوچ سطرده اويله لطيف ايكى قوسى تشكيل ايتمش كه، نشئهلى بر حزنى گورهنه ويرر.
هم إشارتِ غيبيه اولمق ايچون، باشقه هيچ بر كتابده بولونمامق لازم گلمز. مثلا: ناصلكه بلاغتِ قرآنيه درجهِٔ إعجازه واصل اولديغى ايچون، بر معجزهِٔ رسالت اولديغى حالده؛ سائر أهلِ بلاغتڭ عموم كتابلرنده، درجاتلرينه گوره بلاغت واردر. اونلرده بلاغت بولونماسى، إعجازِ قرآنه منافى اولاماز.
اويله ده إعجازِ قرآنڭ يوزر قسمندن بر قسمنڭ جلوهسى، بر نوع إكرامِ إلٰهى نوعندن، قرآنڭ بر نوع تفسيرى اولان سوزلرده، حقائقِ قرآنيهنڭ حسنِ إنتظامنه إشارةً گورونوب تجلّى ايتمسنه، سائر كتابلرده توافقاتڭ بولونماسى ضرر ويرمز. چونكه او درجهيه يتيشمزلر. چونكه سوزلردهكى او نوع توافقات، او درجهيه گلمش كه، دقّت ايدنلره قطعى قناعت ويرر كه، بشرڭ دوشونشى دگل و إختياريله ده اولمامشدر. بلكه نقشى بر نوع قرآن إعجازينڭ گولگهسنڭ گولگهسى، كندى تفسيرينڭ آيينهسنده، بر نوع إكرامِ إلٰهى صورتنده تمثّل ايدييور.
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
٭ ٭ ٭
— 364 —
يگرمى سكزنجى مكتوبڭ سكزنجى مسئلهسنڭ اوچنجى نكتهسى
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ عَلٰى وَالِدَيْكُمْ وَ عَلٰى اِخْوَانِكُمْ وَ عَلٰى رُفَقَائِكُمْ فِى دَرْسِ الْقُرْاٰنِ
عزيز قارداشم!
أوّلا:قارداشمز عبد المجيدڭ، يگرمى آلتنجى مكتوبڭ اوچنجى مبحثنى، لزومسز بر إحتياطه بناءً زياده گورمهسنى، سن ده اونڭ زيادهسنى زياده گورمكلگڭ بنى زياده سَوينديردى.
وَ كَيْفَ اَخَافُ مَا اَشْرَكْتُمْ وَلَا تَخَافُونَ اَنَّكُمْ اَشْرَكْتُمْ بِاللّٰهِ
ديين و قرآنڭ تقديرينه مظهر اولان حضرتِ إبراهيم عليه السلامڭ إتّباعنه مكلّف اولديغمزه إشارت ايدن
فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ اِبْرٰهِيمَ حَنِيفًا مُسْلِمًا
سرّينه مظهر اولديغمزى بيلمهلىيز.
ثانيًا:بڭا قارشى عمومًا دوست بر شهر أهاليسندن بر مفتى، سطحى بر نظرله، واهى بعض تنقيداتى، اوننجى سوزڭ تفرّعات قسمنه ايتمش دييه عبد المجيد يازييور. عبد المجيدڭ اوڭا ويرديگى جوابلر، ايكى ير مستثنا، متباقيسى كافيدر. فقط ايكى يرده، او ده او ذاتڭ سطحى سؤالنه، سطحى اولارق جواب ويرمش:
برنجيسى:او ذات ديمش كه: "اوننجى سوزڭ حقيقتلرى منكِرلره قارشى دگل. چونكه صفات و أسماءِ إلٰهيهيه بنا ايديلمش." عبد المجيد جوابنده دييور كه: "منكِرلرى حقيقتلردن أوّلكى درت إشارتله ايمانه گتيرمش، إقرار ايتديرمش. صوڭره حقيقتلرى ديڭلتديرييور." مئالنده جواب ويرمش.
حقيقى جوابى شودر كه: هر بر حقيقت، اوچ شيئى بردن إثبات ايدييور؛ هم واجب الوجودڭ وجودينى، هم أسماء و صفاتنى، صوڭره حشرى اونلره بنا ايدوب إثبات ايدييور. أڭ معنّد منكردن تا أڭ خالص بر مؤمنه قدر هركس هر "حقيقت"دن حصّهسنى آلابيلير. چونكه "حقيقت"لرده موجوداته، آثاره نظرى چويرييور.
— 365 —
دير كه: بونلرده منتظم أفعال وار، منتظم فعل ايسه فاعلسز اولماز. اويله ايسه بر فاعلى وار. إنتظام و ميزان ايله او فاعل ايش گورديگى ايچون، حكيم و عادل اولمق لازم گلير. مادام حكيمدر، عبث ايشلرى ياپماز. مادام عدالتله ايش گورويور، حقوقلرى ضايع ايتمز. اويله ايسه بر مجمعِ أكبر، بر محكمهِٔ كبرا اولاجق.
ايشته "حقيقت"لر بو طرزده ايشه گيريشمشلر. مجمل اولديغى ايچون اوچ دعوايى بردن إثبات ايدييورلر. سطحى نظر فرق ايدهمييور. ذاتًا او مجمل "حقيقت"لرڭ هر بريسى، باشقه رسالهلر و سوزلرده كمالِ ايضاحله تفصيل ايديلمش.
عبد المجيدڭ ايكنجى ناقص جوابى شودر كه:
او ذاتڭ ياڭليش سؤالنه مماشات ايدوب، ياڭليشنى قبول ايتديگى ايچون، ياڭليش ايتمش. چونكه اوننجى سوزڭ "حاشيه"سنده، إسمِ أعظم، يالڭز هر إسمڭ بر مرتبهسندن عبارت اولديغى ذكر ايديلمهمش. بلكه چوق يرلرده ديمشز: إسمِ أعظمدن و هر إسمڭ أعظمى مرتبهسندن تظاهر ايدر. إسمِ أعظمى إثبات ايتمكله برابر، هر إسمڭ بر مرتبهِٔ أعظمى وار كه؛ رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام بونلره مظهر اولديغى گبى حشرِ أعظم ده اونلره باقييور. مثلا إسمِ خالق مراتبى، بنم خالقمدن طوت، تا خالقِ كلِّ شيئه قدر اولان مرتبهِٔ أعظمه قدر مراتبى وار.
او شبههلى ذاتڭ، هر إسمڭ بر مرتبهِٔ أعظمى اولديغنى تزييف ايتمك نيّتيله، متصوّفهِٔ متفلسفه فكريدر ديمش. حالبوكه باشده إمامِ أعظم، إمامِ غزالى، جلال الدينِ سيوطى، إمامِ ربّانى، شاهِ گيلانى گبى صدّيقينِ محقّقين، إسمِ أعظمى آيرى آيرى گورمشلر. إمامِ أعظم ديمش: "العدل، الحَكَم إسمِ أعظمدر" و هكذا. هر نه ايسه بو مسئله بو قدر يتر.
او ذاتڭ سطحى ايليشمهسندن اوچ جهتله ممنون اولدم:
برنجيسى:تنقيد ايتمك ايستديگى حالده، ايدهمديگى ايچون گوسترييور كه؛ اوننجى سوزڭ حقائقى، قابلِ تنقيد دگلدر. اولسه اولسه تفرّعات قبيلندن بعض عبارهلرينه ايليشهبيلير.
— 366 —
ايكنجيسى:إن شاء اللّٰه عالى بر ذكا و غيرتى بولونان عبد المجيدى غيرته گتيردى. خلوصىيه ياقيشهجق چاليشقان، متيقّظ بر آرقداش اولدى.
اوچنجيسى:او ذات مشتريدر كه ايليشمش، مشترى اولميان لاقيد قالير. إن شاء اللّٰه ايلريده تام إستفاده ايدهجك.
بو نكتهنڭ بر گوزل مئالنى يا سن، يا عبد المجيد قلمه آلوب، بنم سلاممله، ممنونيتمله برابر، او ذاته گوندرهبيليرسڭز.
محلّهڭزڭ إمامى حافظ عُمَر أفندىيه سلام ايت و دى كه، بن اونى قبول ايتدم. طلبهلك شرطلرينى ده اوڭا سويله. پدريڭز و فتحى بك و خواجه عبد الرحمان، سوزلرى جدّى ديڭلهمهلرى بنى چوق مسرور ايدييور. بن اونلره دعا ايدييورم. اونلر ده بڭا دعا ايتسينلر. سيدا نامندهكى ذات، پدريڭزڭ إنتساب ايتديگى ذات دگل، اوندن أوّل گلمش إشتهار ايتمش مهمّ بر ذاتدر. باشده صبرى، سليمان، توفيق، بتون إخوانلر سزه سلام ايدييورلر.
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ بِعَدَدِ عَاشِرَاتِ دَقَائِقِ اَيَّامِ الْفِرَاقِ
عزيز، صدّيق قارداشم!
سڭا بو دفعه يگرمى طوقوزنجى مكتوبڭ اوچنجى قسمنى و بشنجى قسمنى گوندرييورم. اوچنجى قسمده بر سرّ وار. رمضانده بر ساعتده، بنمله مسوّد ذات خسته ايكن سرعتله يازيلمش. گورهجگڭز طرز عينًا بولونمش، بز حيرت ايتدك. آڭلادق كه او قسمده قرآنه دائر نيّتمز تام حقدر و لازمدر كه، بويله اولمشدر.
— 367 —
هم معجزاتِ أحمديهدهكى توافقاته بر سندِ قطعى اولارق ايكى پارچه (او مكتوبدن دردنجى، بشنجى جزءلرينى) گوندردم. او ايكى پارچه او رسالهنڭ تأليفنڭ عقبنده، عجمى بر مستنسخ مسودّهِٔ أصليدن عجله يازديغى، حتّى صلواتلرى (عصم) إشارتيله گچديگى حالده، ايكى سنه صوڭره تدقيق ايتدك، اميديمز فوقنده عجيب بر توافق گوردك.
صوڭره اوندن داها عجمى بر مستنسخه ديدم: "رسولِ أكرم (عصم) كلمهسيله، قرآن كلمهسنى قيرمزى ياز، عينًا او نسخهيى إستنساخ ايت." حالبوكه ايكنجى مستنسخ چوق عجمى ايدى. أوّلكى مستنسخڭ نسخهسندهكى توافقى قسمًا بوزمش، شعورى تعلّق ايتديگى ايچون لطافتنى إخلال ايتمش. فقط ينه توافقاته بر حجّت اولور. سز ده گوزلجه كنديڭزه تبييض ايديڭز. او مسودّهِٔ اولٰىنڭ بر صورتى يا سنده ويا عبد المجيدده محفوظ قالسين.
فَلِلّٰهِ الْحَمْدُ شيمدى قرآنِ معجز البيانڭ ايكى يوز أجزاءِ إعجازندن بر جزئنى گوزه گوسترهجك بر قاچ قرآنى يازديرييورز. بريسى تمام اولويور. ايچنده (٢٨٠٦) لفظهِٔ جلالدن، يوزده بر مستثنا، عمومًا توافقى، غيبى طرزنده گورونويور. لفظ اللّهى قيرمزى ايله يازديردق، گورن "قرآنڭ إعجازينى گوزمله گورهبيلييورم" دييهبيلير. إن شاء اللّٰه بو جزءِ إعجاز، خطِّ قرآنىيى محافظه ايدهجك، تحريفدن قورتارهجق.
ألماس قلملى قارداشلريمزه تقسيم ايتدم. أڭ برنجى قارداشمز حقّى أفندى برنجى جزئى يازدى. ايكنجيسنى، اوچنجيسنى سنڭ بدلڭه يازمغه خوٰاهشكاردر.
باشده والديْنڭزه، فتحى بك، خواجه عبد الرحمان بك، يڭى طلبهم إمام عُمَر أفندى اولارق سوزلرله علاقهدار اولانلره سلام و دعا ايدييورم، دعالرينى ايسترم.
سابق مفتى كمال أفندىيه دى كه: مژده! هر بر ساعت خستهلقلى عمرى، بر گون عبادت حكمندهدر. شو زمانده حياتڭ أڭ ايى صورتى بويلهدر. بز درگاهِ إلٰهيده اونڭ حقّنده أڭ خيرليسنى نياز ايدوب دعا ايدييورز و ايدهجگز. اويلهلرڭ دعاسى
— 368 —
مقبولدر. بڭا دعا ايتسين. خواجه عبد الرحمان ايله فتحى بك، ايكيسى خاص طلبهلرڭ دائرهِٔ دعاسى ايچنده دعاده قزانجمه حصّهداردرلر. ايكيسى بڭا دعا ايتسينلر. أسكيده بنم عُمَر إسمنده طلبهم واردى، سنڭ شيمديكى اوراده عُمَر أفندى اوڭا دعاده آرقداش اولمشدر.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز ميرزا زاده
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
يگرمى طوقوزنجى مكتوبڭ دردنجى قسمى هم اوزوندر، هم بر تك نسخهدر. بو دفعه گوندرهمدم. او قسم طوغريدن طوغرىيه إعجازِ قرآنڭ بر آيينهسيدر و چوق ده مهمدر. اوتوز سكز صحيفهدر. باشده صبرى، سليمان، خسرو، بكر، توفيق، غالب سزلره سلام ايدرلر. اون طوقوزنجى مكتوبڭ دردنجى جزئنى، اون بشنجى نكتهلى إشارته قدر تصحيح ايتدم. عجله گوندرمك لازم گلدى، وقت بولامادم تام تصحيح ايدهيم.
سن أوّلا اون بشنجى نكتهلى إشارتدن صوڭره كندى نسخهڭزله مقابله ايدوب تصحيح ايديڭز، صوڭره تبييض ايديڭز. يگرمى سكزنجى مكتوبڭ يدنجى مسئلهسنده عجيب بر توافق گورولدى، شويله: ايكى صحيفه باشدن باشه، يالڭز باشدهكى سطر مستثنا، يگرمى طوقوز سطر شعور و إختياريمزڭ خارجنده، بتون (ألف) گلمش. بو بتون (ألف) يگرمى سكزنجى مكتوبدن يگرمى طوقوزنجى مكتوبه أهمّيتلى بر إشارتِ غيبيهدر، دييوردى. صوڭره نمونهسنى سزه گوندرهجگز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 369 —
(سعيد نورسىنڭ بر فقرهسيدر)
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق، حقيقتلى آخرت قارداشم و جدّى و قوّتلى آرقداشم!
قرآنِ حكيمڭ باش حاشيهلرنده، آياتِ قرآنيهنڭ عددى آلتى بيڭ آلتى يوز آلتمش آلتى اولمقله، أنوارِ قرآنيه و حقيقتِ فرقانيه أيّامِ شرعيه ايله آلتى بيڭ آلتى يوز آلتمش آلتى سنه قدر كُرهِٔ أرضده حكمى جريان ايدهجگنه إشارت ايتديگنه دائر سؤالڭزه او وقت ذهنم باشقه يره متوجّه اولديغى ايچون ايضاحلى بر جواب ويرهمدم. صوڭره بڭا إخطار ايديلدى كه: عاصمڭ سؤالى أهمّيتليدر، جواب وير. بن ده او إخطاره بناءً، اوچ أساسله بر پارچه ايضاح ايدهجگم:
برنجى أساس:ناصلكه نورِ محمّدى و حقيقتِ أحمديه عليه الصلاة والسلام، ديوانِ نبوّتڭ هم فاتحهسى هم خاتمهسيدر. بتون أنبيا، اونڭ أصل نورندن إستفاضه و حقيقتِ ديننڭ نشرنده اونڭ معينلرى و وكيللرى حكمنده اولدقلرى و نورِ أحمدى (عصم) جبههِٔ آدمدن تا ذاتِ مباركنه متسلسلًا تظاهر ايدوب نشرِ نور ايدهرك إنتقال ايده ايده تا ظهورِ أتمله كندنده جلوهگر اولمشدر.
هم ماهيتِ قدسيهِٔ أحمديه، رسالهِٔ معراجده قطعى بر صورتده إثبات ايديلديگى گبى، شو شجرهِٔ كائناتڭ هم چكردكِ أصليسى، هم أڭ آخر و أڭ مكمّل ميوهسى اولمش. اويله ده حقيقتِ قرآنيه، زمانِ آدمدن شيمدىيه قدر حقيقتِ محمّديه (عصم) ايله برابر متسلسلًا أنبيالرڭ صحف و كتبلرنده نورلرينى نشر ايدهرك گله گله تا نسخهِٔ كبراسى و مظهرِ أتمّى اولان قرآنِ عظيم الشان صورتنده جلوهگر اولمشدر.
بتون أنبيانڭ اصولِ دينلرى و أساسِ شريعتلرى، خلاصهِٔ كتابلرى قرآنده بولونديغنه، أهلِ تحقيق و أهلِ حقيقت إتّفاق ايتمشلر. بو سرّه بناءً، فترتِ مطلقهنڭ
— 370 —
زمانى إخراج ايديلدكدن صوڭره، روايتِ مشهوره ايله زمانِ آدمدن تا قيامته قدر، أيّامِ شرعيه ايله تعبير ايديلن ىدى بيڭ سنهدن فترتِ مطلقهنڭ زمانى طرح ايديلدكدن صوڭره آلتى بيڭ آلتى يوز آلتمش آلتى سنه قدر دينِ إسلامڭ سرّينى نشر ايدن حقيقتِ قرآنيه كُرهِٔ أرضده آيرى آيرى پردهلر آلتنده نشرِ أنوار ايدهجگنه، آياتڭ عددى إشارت ايدييور، ديمكدر.
ايكنجى أساس:معلومدر كه، كُرهِٔ أرضڭ محورى اوستندهكى حركتيله گيجه گوندوزلر و مدارِ سنويسى اوستندهكى حركتيله سنهلر حاصل اولويور. گونشله برابر هر بر سيّارهنڭ بلكه ثوابتڭ و شمس الشموسڭ دخى هر برينڭ محورى اوستنده أيّامِ مخصوصهلرينى گوسترن بر حركتى و مدارى اوزرنده دورانى دخى بر نوع سنهلرى گوسترييور. خالقِ أرض و سماواتڭ خطاباتِ أزليهسنده او أيّام و سنهلرى دخى إرائه ايتديگنه دليلى شودر كه:
فرقانِ حكيمده
ثُمَّ يَعْرُجُ اِلَيْهِ فِى يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ اَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ
تَعْرُجُ الْمَلٰئِكَةُ وَ الرُّوحُ اِلَيْهِ فِى يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ اَلْفَ سَنَةٍ
گبى آيتلر إثبات ايدييور. أوت قيش گونلرنده و شمال طرفلرنده غروب و طلوع مابيْننده درت ساعت گوندن و بو يرلرده قيشده سكز طوقوز ساعتدن عبارت أيّاملردن طوت، تا گونشڭ محورى اوستنده بر آيه ياقين يومندن، حتّى قوزموغرافيانڭ روايتنه گوره تا "رَبُّ الشِّعْرٰى" تعبيريله قرآنده نامى إعلان ايديلن و شمسمزدن بيوك "شعرى" نامنده ديگر بر شمسڭ بلكه بيڭ سنهدن عبارت اولان گونندن، تا شمس الشموسڭ محورى اوستندهكى أللى بيڭ سنهدن عبارت بر تك يومنه قدر أيّامِ ربّانيه واردر.
ايشته سماوات و أرضڭ ربّى، او شمس الشموس و شعرىنڭ خالقى خطاب ايتديگى وقت، او سماوات و أرضڭ أجرامنه و عالملرينه باقان قدسى كلامنده او أيّاملرى ذكر ايدر و ذكر ايتمسى غايت يرندهدر.
مادام أيّامڭ لسانِ شرعيده بويله إطلاقاتى واردر. علمِ طبقات الأرض و جغرافيا و تاريخِ بشريت علماسنجه نوعِ بشرڭ يدى بيڭ سنه دگل بلكه يوز بيڭلر سنه
— 371 —
گچيرديگنى تسليم ده ايتسهك، آدمدن قيامته قدر عمرِ بشر يدى بيڭ سنهدر اولان روايتِ مشهورهنڭ صحّتنه و بيان ايتديگمز آلتى بيڭ آلتى يوز آلتمش آلتى سنه نورِ قرآن حكمفرما اولديغنه منافى اولاماز، جرح ايدهمز. چونكه أيّامِ شرعيهنڭ درت ساعتدن أللى بيڭ سنهيه قدر حكمى و شمولى وار. فقط نفس الأمردهكى أيّامڭ حقيقتى او روايتِ مشهورهده هانگيسى اولديغى شيمديلك بو دقيقهده قلبمه إنكشاف ايتديريلمهدى. ديمك او سرّڭ إنكشافى مناسب دگل.
اوچنجى أساس:
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
شو مسئلهده شيمديلك دليلنى گوسترهميهجگم بر مدّعايى بيان ايدييورم. شويله كه: شو دنيانڭ بر عمرى و شو دنيادهكى كُرهِٔ أرضڭ دخى اوندن قيصه ديگر بر عمرى و كُرهِٔ أرضده ياشايان نوعِ إنسانڭ داها قيصه بر عمرى واردر. بو بربرى ايچنده اوچ نوع مخلوقاتڭ عمرلرى، ساعتڭ ايچندهكى دقيقه، ثانيه، ساعتلرى صايان چرخلرڭ نسبتى گبيدر. نوعِ إنسانڭ عمرى، كُرهِٔ أرضڭ ايكى حركتيله حاصل اولان معلوم أيّام ايله اولديغى گبى؛ ذىحياتڭ وجودينه مظهر اولديغى زماندن إعتبارًا كُرهِٔ أرضڭ عمرى ايسه مركزِ إرتباطى اولان شمسڭ حركتِ محوريهسيله حاصل اولان أيّام ايله اولماسى حكمتِ ربّانيهدن اوزاق دگلدر. و دنيانڭ عمرى ايسه شمس الشموسڭ حركتِ محوريهسى ايله حاصل اولان أيّام ايلهدر.
شو حالده نوعِ إنسانڭ عمرى يدى بيڭ سنه أيّامِ معلومهِٔ أرضيه ايله اولسه، كُرهِٔ أرضڭ حياته منشأ اولديغى زماندن خرابيتنه قدر أيّامِ شمسيه ايله ايكييوز بيڭ سنهدن گچر. و شمس الشموسه تابع و عالمِ بقادن آيريلوب كرهمزه باقان دنيالرڭ عمرى (شمس الشموسڭ إشاراتِ قرآنيه ايله هر بر گونى أللى بيڭ سنه اولماسيله) يدى بيڭ سنه او أيّام ايله يوز يگرمى آلتى ميليار سنه ياشارلر.
(حاشيه): بو حساب شاملى حافظ، قلهاوڭندن مصطفى و آرقداشى حافظ مصطفىنڭ شهادتيله بر دقيقه ظرفنده أزبر ياپيلمشدر. (سنه اوچيوز آلتمش گون حسابنه گورهدر، قصور وارسه باقيلمامق گركدر.)
ديمك أيّامِ شرعيه تعبير ايتديگمز أيّامِ قرآنيهده
— 372 —
بونلر داخل اولابيليرلر. أوت سماوات و أرضڭ خالقى، سماوات و أرضه باقان بر كلاميله، سماوات و أرضڭ سببِ خلقتى و چكردكِ أصليسى و أڭ مكمّل آخر ميوهسى اولان بر ذاته خطابنده، او أيّاملرى إستعمال ايتمك، قرآنڭ علويتنه و مخاطبنڭ كمالنه ياقيشير و عينِ بلاغتدر....
وَ الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ ٭ وَ اللّٰهُ اَعْلَمُ بِاَسْرَارِ كِتَابِهِ
رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا اِنْ نَسِينَا اَوْ اَخْطَاْنَا
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
اون بشنجى نوطهنڭ اوچنجى مسئلهسى
أى إنسان و أى نفسم، محقّق بيل كه: جنابِ حقّڭ سڭا إنعام ايتديگى وجودڭ، جسمڭ، أعضالرڭ، مالڭ و حيواناتڭ إباحهدر، تمليك دگلدر. يعنى، إستفادهڭ ايچون كندى ملكنى سنڭ ألڭه ويرمش، إستفاده ايت دييه إباحه ايتمش. سنڭ گبى، إداره ايتمكدن حقيقةً عاجز و تدبيردن جدًّا جاهل بر شخصه تمليك ايتمهمش. چونكه ملك اولارق ويرسه ايدى، إدارهسنى سڭا بيراقمق لازم گليردى.
عجبا أڭ قولاى، أڭ ظاهر و دائرهِٔ إختيار و شعورده داخل اولان بر معدهنڭ إدارهسنى ياپامديغڭ حالده؛ ناصل گوز و قولاق گبى دائرهِٔ إختيار و شعورڭ خارجنده إداره ايستهين شيلره مالك اولابيليرسڭ؟
مادام سڭا ويريلن حيات و حياتڭ لوازماتى تمليك دگل، إباحهدر. ألبته إباحهنڭ دستوريله حركت ايتمك لازمدر. يعنى ناصل بر ذات، ضيافته مسافرلرى دعوت ايدر. اونلره، مجلس ضيافتندهكى أشيادن و ضيافتدن إستفادهيى إباحه ايدييور، تمليك ايتمييور. إباحه و ضيافتڭ قاعدهسى ايسه؛ مهماندارڭ رضاسى داخلنده تصرّف ايتمكدر. اويله ايسه إسراف ايدهمز، باشقهسنه إكرام ايدهمز، سفرهدن قالديروب
— 373 —
باشقهسنه صدقه ويرهمز، دوكهمز، ضايع ايدهمز. أگر تمليك اولسه ايدى، ياپابيليردى و كندى آرزوسيله حركت ايدهبيليردى.
عينًا بونڭ گبى؛ جنابِ حق سڭا إباحه صورتنده ويرديگى حياتى إنتحار ايله خاتمه چكهمزسڭ، گوزيڭى چيقارامازسڭ و معنًا گوزى كور ايتمك ديمك اولان گوزى ويرنڭ رضاسى خارجنده حرامه صرف ايدهمزسڭ. و هكذا قولاغى و ديلى و بونلر گبى جهازاتى حرامه صرف ايتمكله معنًا ئولديرهمزسڭ. و أتى ينيلمهين حيوانڭى لزومسز تعذيب ايدوب قتل ايدهمزسڭ. و هكذا.
بتون سڭا ويريلن نعمتلر، بو مسافرخانهِٔ دنيانڭ صاحبى اولان مهماندارِ كريمِ ذو الجلالڭ قوانينِ شريعتى دائرهسنده تصرّف ايتمك گركدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز قارداشم رأفت بك!
سنڭ مكتوبڭى و كتابڭى ممنونيتله آلدم. غايت سَوْديگم بر طلبهم اولان خلوصى بگڭ روحنى سزده حسّ ايتدم. سنى يڭى دگل، خلوصى گبى أسكى بر طلبه اولارق قبول ايتدم. طلبهلگڭ خاصّهسى شودر كه، يازيلان سوزلره كندى مالى گبى صاحب اولماليدر. كنديسى تأليف ايتمش و يازمش نظريله باقوب، نشرينه و أهل اولانلره إبلاغنه چاليشمقدر. ما شاء اللّٰه خطّڭ گوزلدر. وقت بولورسهڭ بر قسمنى يازڭ. بر قسمنى خسرو گبى جدّى طلبهلر يازار، اونلردن بِالآخره آلير يازارسڭز و اونلرله تشريكِ مساعى ايدرسڭز. آلتى سنهدر إسپارطهده جدّى طلبهلرڭ چيقماسنه منتظردم، بكلهيوردم. اَلْمِنَّةُ ِللّٰه، شيمدى سزڭ ايله برابر بر قاچ دانه چيقمغه باشلادى. چونكه بر طلبه، يوز دوسته مرجّحدر. سوزلر نامندهكى أنوارِ قرآنيه ايسه، أڭ مهمّ عبادت اولان عبادتِ تفكّريه
— 374 —
نوعندندر. شو زمانده أڭ مهمّ وظيفه، ايمانه خدمتدر. ايمان سعادتِ أبديهنڭ آناختاريدر.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
جدّى، صدّيق، دقّتلى، حقيقتلى قارداشم رأفت بك!
جنابِ حق يڭى حياتڭزى مبارك أيلهسين و رفيقهِٔ حياتڭزى حياتِ أبديهڭزده، اوتوز ايكنجى سوزڭ اوچنجى موقفنڭ آخرلرندهكى اوچنجى إشارتده، رفيقهِٔ حياته دائر وعده و صفته مظهر أيلهسين، آمين.
بو دفعهكى مكتوبڭ چوق گوزلدر. آرقداشلريڭڭ فقرهلرى ايچريسنده "يگرمى يدنجى مكتوب" ايچنه درج ايدهجگم. آرا صيره يازى ايله مشغول اولسهڭز، ايى اولور. إن شاء اللّٰه يڭى حياتڭز سزه رسالهلرڭ حقائقنه قارشى يڭى بر شوق اويانديراجق.
قارداشم! سن، خسرو، عاصم نظرمده چوق قيمتدارسڭز. جنابِ حق سزلرى و سزڭ گبيلرى قرآن خدمتنده ثابتقدم و فداكار و كمالِ صداقتده دائم و موفّق أيلهسين، آمين.
اوراده شيخ مصطفى، لطفى، رشدى گبى قارداشلريمه چوق سلام ايدييورم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 375 —
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق، جدّى، صميمى آخرت قارداشم و خدمتِ قرآنيهده چاليشقان بر آرقداشم رأفت بك!
مكتوبڭز بنى مسرور ايتدى. بيليڭز كه، ايكى سنه أوّل مابيْنمزده حرارتلى بر اخوّت باشلادى. صوڭره بعض عارضهلرله ايلرى گيتمهدى. مژده شيمدى ايلرى گيدييور. چونكه خسرو بڭا يازديغى مكتوبنده، سندن چوق ممنون اولديغنى، بارلادن دوندكدن صوڭره سنى ايستديگم طرزده بڭا گوسترييور.
ديمك تام اونڭله إتّحاد و تشريكِ مساعى ايدييورسڭ. ألڭدن گلديگى قدر اونڭله مناسبتى قوّتلشدير. هم هر بر خاص طلبهنڭ مهمّ بر وظيفهسى، بر چوجغه قرآن اوگرتمك اولديغندن، سن بو وظيفهيى ياپمغه باشلادڭ. سن برنجى طلبهلردن اولديغڭدن إن شاء اللّٰه سنڭ چوجغڭ ده برنجيلردن اولاجقدر. مادام چوجق بنم ده أولادِ معنويهمدر؛ اوڭا ويرديگڭ درس، ياريسى سنڭ نامڭه ايسه، ياريسى ده بنم حسابمه اولماليدر.
سنڭ رؤياڭ ايسه چوق مباركدر. تعبيرى پك ظاهردر. إسپارطه بر جامعدر. خسرو، رأفت، لطفى، رشدى گبى ذاتلرڭ صميمى متساند هيئتڭ شخصِ معنويسى سڭا سعيد صورتنده گوستريلمش. رسالهلر ايله ويرديگڭز درس ايسه، وعظ و نصيحت صورتنده گوستريلمش. سن نمازى قيلماديغڭزدن گج قالوب، عجله ايدهرك درسه يتيشمك تعبيرى؛ سوزلرڭ نشرى خارجنده بعض وظائفِ دينيه، هم بر پارچه تنبللك، سزى برنجيلك حقّڭ اولان برنجى درسده ايكنجى درجهده قالديغڭزه إشارت ايدوب، سنى ايقاظ ايدييور.
هر نه ايسه... بن سندن شيمدى چوق ممنونم و اورادهكى قارداشلرم دخى سندن چوق ممنوندرلر. جنابِ حق بزى و سزى طريقِ حقده خدمتِ قرآنيهده ثبات و متانتى
— 376 —
ويرسين، آمين. قاين پدريڭز حاجى إبراهيم أفندىيه چوق سلام ايله بدر الدينه و همشيرهمه چوق دعا ايدييورم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق، غيّور قارداشم!
سليمان أفنديدن آڭلادم كه، بعض خصوصى مشكلاته معروض اولويورسڭ. سزڭ گبى متين إنسانلره صبر توصيهسى زائددر. خدمتڭ قدسيتى و او خدمتدهكى ذوق و غيرتڭدهكى شوق، او آجى خصوصى مشكلاته قارشى گلير و غلبه ايدر تخمين ايدييورم. ممكن اولديغى قدر آلديرمهمليسڭ. قيمتدار، قصورسز بر مالڭ دكّانجيسى مشتريلره يالوارمغه محتاج دگل. مشترينڭ عقلى وارسه او يالوارسين. خَيْرُ الْاُمُورِ اَحْمَزُهَا سرّنجه عظيم خيرلرڭ مشكلاتى چوق اولويور. مشكلات چوغالدقجه أهلِ همّت فتور دگل، غيرت و ثباتنى زيادهلشديرر. إن شاء اللّٰه سز ده اويله متين و ثباتكارلردنسڭز.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 377 —
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق قارداشم رأفت بك،
ما شاء اللّٰه شيمدى سز اُميد ايتديگم طرزده رسالهلرى تعقيب ايدييورسڭز و يازييورسڭز. سنڭ گبيلرڭ آز سعيى دخى چوق حكمندهدر. چونكه چوقلر سزه إعتماد ايدوب، سزى تقليد ايدر. سزڭ گبى جدّى قارداشلرى، بو غربت مملكتنده بولديغمدن، بوراسى بنم ايچون حقيقى بر وطن حكمنه گچدى، حقيقى وطنمى اونوتديردى. يازيلان أثرلرڭ يوكسكلگى، مأخذ و معدنِ قدسيلرى اولان قرآندن صوڭره سزلر گبى مخاطبلرڭ جدّى إشتياقلرى و تام تفهّملريدر. سز بنى بولديغڭزدن بر شكر ايتسهڭز، بن سزى بولديغمدن طولايى بيڭ شكر ايدييورم.
مكتوبڭده إسمِ أعظمى سؤال ايدييورسڭ. إسمِ أعظم گيزليدر. عمرده أجل، رمضانده ليلهِٔ قدر گبى، أسماده إسمِ أعظمڭ إستتارى مهمّ حكمتى وار. كندى نقطهِٔ نظرمده حقيقى إسمِ أعظم گيزليدر، خواصّه بيلديريلير. فقط هر إسمڭ ده أعظمى بر مرتبهسى وار كه، او مرتبه إسمِ أعظم حكمنه گچييور. أوليالرڭ إسمِ أعظمى آيرى آيرى بولماسى بو سردندر. حضرتِ علىنڭ (رض) أرجوزه نامنده بر قصيدهسى مجموعة الأحزابده وار. إسمِ أعظمى آلتى إسمده ذكر ايدييور. إمامِ غزالى اونى جُنَّتُ الْأسماء نامندهكى رسالهسنده، حضرتِ علىنڭ ذكر ايتديگى و إسمِ أعظمڭ محيطى اولان او أسماءِ ستّهيى شرح و خاصّهلرينى بيان ايتمشدر. او آلتى إسم ده،
فَرْدٌ ٭ حَىٌّ ٭ قَيُّومٌ ٭ حَكَمٌ ٭ عَدْلٌ ٭ قُدُّوسٌ
در.
كرامتِ غيبيهنڭ ايكنجى پارچهسنى تصحيح ايدهرك، بر پارچه داها علاوه ايتدك، گوندردم.
بدر الدينڭ سرعتله ايلرى گيتمسى، قرآنِ حكيمڭ فيضِ كرامتندندر. جنابِ حق موفّق ايتسين.
— 378 —
حاجى إبراهيم أفندىيه بِالخاصّه سلام ايدييورم. لطفى، رشدى، حافظ أحمد، سزائى أفنديلره سلام ايدييورز. آخرت همشيرهمه ده دعا ايدييورم. سنڭ بو دفعهكى مكتوبڭ بر پارچهسى مكتوبات ايچنه درج ايديلدى.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق قارداشم و خدمتِ قرآنيهده حقيقتلى بر آرقداشم رأفت بك!
بو دفعه إستنساخ ايتديگڭز رسالهلر چوق گوزل اولمشدر. سنڭ غيرت و صميميت و جدّيتڭى بڭا گوسترديلر و رأفت تنبل دگلدر، إثبات ايتديلر. اونلرى تصحيح ايدوب گوندرمشدم. صوڭره ايشيتدم كه، گتيرن آدم إسلامكوينده بيراقمش. اوتوز برنجى مكتوبڭ اوچنجى، دردنجى لمعهلرينى يازمغه وقت بولامادم. قورقويورم كه اونلرڭ ده اِذَا جَاءَ نَصْرُ اللّٰهِ سرّى گبى، موسمى گچهرك صوڭره گوزل يازيلمامش اولسون. إن شاء اللّٰه سزلرڭ إشتياقى بنى چاليشديرهجق. فقط بو شهورِ ثلاثه چوق قيمتداردر؛ ليلهِٔ قدرڭ سرّيله سكسان سنه بر عمرى قزانديرهجق بر وقتده، أڭ ايى، أڭ أفضل شيلرله مشغول اولمق لازم گلييور. إن شاء اللّٰه قرآنه عائد مسائلله إشتغال، بر نوع معنوى متفكّرانه قرآن اوقومق حكمندهدر. هم عبادت، هم علم، هم معرفت، هم تفكّر، هم قرائتِ قرآن معنالرى رسالهلرڭ إستنساخ و مطالعهلرنده واردر إعتقادندهيز. ذاتًا بو جهتى سز تقدير ايتمشسڭز.
معجزاتِ أحمديهيى سزڭ ايچون يازديردم، تكميل اولدى. فقط باشقه بر نسخه اوڭا گوره يازديرمق لازم اولديغى ايچون موقّةً بوراده قالاجق. سنڭ مكتوبڭده حافظ
— 379 —
سزائى بزمله جدّى علاقهدار اولديغنى گوسترييور. بن بر زمان ايدى، آغروسلى ذكائى گبى صميمى، حرارتلى إسپارطهده يڭى بر قارداشمز بولونهجق، وجدانًا حسّ ايدييوردم. إن شاء اللّٰه بو سزائى، او اولاجق. بن اونى ايشيتديگم وقت، حسّ ايتديگم شخص توهّم ايتدم. أگر تصوّرم گبى ايسه ذاتًا ايى، اولماسه اويله اولمغه چاليشسين. أگر ذكائى ناصل آدمدر مراق ايدرسه، يگرمى يدنجى مكتوبڭ فقرهلرنده ذكائينڭ ماهيتنى و نه درجه صميمى اولديغنى گوسترر فقرهلرى وار، باقسين.
قاين پدرڭ حاجى إبراهيم أفندىيه چوق سلام ايدييورم. او ذاتى جدّى بر آخرت قارداشى تلقّى ايتمشم. إن شاء اللّٰه سنڭ بو يڭى غيرت و سعيڭدن او ده حصّهداردر.
بدر الدينڭ كوچكلگيله برابر، بيوك طلبهلر دائرهسنه داخل ايتمشم. او، كوچكلرڭ بيوگيدر. و إن شاء اللّٰه جنابِ حق اونڭ أمثالنى چوغالتسين. بدر الدينڭ والدهسنه دعا ايدييورم. ألبته بدر الدينڭ حسنِ تربيهسنده أڭ مهمّ حصّه اونڭدر. چونكه، اونڭ أڭ برنجى استادى اودر.
بكر آغا، لطفى أفندى، حافظ أحمد، سزائى گبى قارداشلره سلام ايدييورم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِسْمِ مَنْ تُسَبِّحُ لَهُ السَّمٰوَاتُ السَّبْعُ وَالْاَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ
وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ ٭ اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق قارداشم!
أوّلا:
بو يڭى حادثهنڭ ماهيتنى مراق ايتمشسڭز، اورايه گلن ايكى اوزون مكتوب ماهيتنى گوسترييور.
وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَسَاجِدَ اللّٰهِ اَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ
— 380 —
آيتى او حادثهيه سببيت ويرنلرڭ باشنه صاعقه گبى اينييور و اينهجك. فقط بز عجولز. هر شيئڭ بر وقتِ معيّنهسى وار.
فَضُرِبَ بَيْنَهُمْ بِسُورٍ لَهُ بَابٌ بَاطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ وَ ظَاهِرُهُ مِنْ قِبَلِهِ الْعَذَابُ
آيتنه ماصدق اولارق بو حادثه بزه قارشى وجهِ مرحمتله باقييور. ملحدلره قارشى اولان وجه، عذاب و قهر ايله نظر ايدييور. هر نه ايسه... جنّت اوجوز اولماديغى گبى، جهنّم ده لزومسز دگلدر.
ثانيًا:بدر الدينى بوراده ديڭلهمك آرزو ايدييوردم، وقت مساعده ايتمدى. بن معنًا اوراده خيالًا ديڭلهيورم. إن شاء اللّٰه أولادلق مرتبهسندن طلبهلك مرتبهسنه گيدييور.
ثالثًا:بنم كندى خطّمله مكتوب ايستهيورسڭ. بر دوداقسز آدمه، لامبايى اوفله سوندور ديمشلر. ديمش: أڭ زحمتلى ايشى بڭا گوسترييورسڭز، ياپميهجغم.
بلى، جنابِ حق بڭا حسنِ خط ويرمهمش، هم بر سطر يازمق بڭا بيوك بر ايش گبى اوصانج ويرييور. أسكيدن بَرى دييوردم: يا ربّى! بن او قدر محتاج ايكن و نظمى سَوركن، بو ايكى نعمت بڭا ويريلمدى، دييه تشكّى دگل، تفكّر ايدييوردم. صوڭره بڭا قطعى تبيّن ايتدى كه، شعر و خط بڭا ويريلمهمكده، بيوك بر إحسان ايمش.
هم او خطّه إحتياجمى سزڭ گبى قلم قهرمانلرينڭ معاونتلرى تأمين ايدييور. خطّ بيلسه ايدم، خطّه إعتماد ايدوب، مسائل روحده قرارلايهرق نقش ايديلميهجكدى. أسكيدن هانگى علمه باشلادم، خطّم اولماديغى ايچون روحمه يازاردم. فوق العاده بر مَلكه إحسان ايديلدى.
شعر ايسه چندان قيمتدار، شيرين بر واسطهِٔ إفادهدر. فقط شعرده خيال حكم ايتديگى ايچون حقيقته قاريشير، حقيقتلرڭ صورتنى دگيشديرر. بعضًا حقيقت بربرينه گچر. خالص حق و محضِ حقيقت اولان قرآنِ حكيمڭ خدمتنده إستقبالده بولونهجغمز مقدّر اولديغندن، قدرِ إلٰهى بر عنايت اولارق بزه شعر قپوسنى آچمادى. وَمَا عَلَّمْنَاهُ الشِّعْرَ سرّى بوڭا باقار.
— 381 —
ايشته كندى خطّمه مقابل، سڭا ايكى نكته سويلهدم. إن شاء اللّٰه باشقه بر وقت سنڭ خاطرڭ ايچون بيوك زحمت چكوب بر قاچ سطر يازاجغم. غالب بگڭ ايكى ألى وار؛ صاغ ألنى بڭا ويرمش، بنم حسابمه يازييور، صول ألى ده كندينه قالمش. بو مكتوب او ايكى أل ايله يازيلمشدر. حاضر مسعود، غالب و سليمان أفنديلر، مصطفى چاوش، عبد اللّٰه چاوش سلام ايدييورلر. بن ده باشده خسرو، بكر بك عموم قارداشلريمزه سلام ايدييورم. بِالخاصّه قاين پدريڭز حاجى إبراهيم بگه و محترمه همشيرهمه و مبارك بدر الدينه چوق دعا ايدييورم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق، مدقّق آخرت قارداشم، خدمتِ قرآنيهده آرقداشم!
أوّلا:مكتوبڭزده، بنم هر مكتوبمڭ باشنده
وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
يازيلماسنڭ حكمتنى صورييورسڭز. بونڭ حكمتى شودر كه: قرآنِ حكيمڭ خزائنِ قدسيهسنه، بڭا آچيلان أڭ برنجى قپو او اولديغيدر. أڭ أوّل حقائقِ عاليهِٔ قرآنيهدن، شو آيتڭ حقيقتى بڭا ظاهر اولمش و أكثر رسالهلرده، او حقيقت سريان ايتمشدر.
هم بر حكمتى شودر كه؛ إعتماد ايتديگم مهمّ استادلريمڭ مكتوبلرينڭ باشلرنده إستعمال ايتمهلريدر.
هم مكتوبڭزده "يدى كبائر"ى صورييورسڭز. كبائر چوقدر، فقط أكبر الكبائر و موبقاتِ سبعه تعبير ايديلن گناهلر يديدر: "قتل، زنا، شراب، عقوقِ والديْن (يعنى قطعِ صلهِٔ رحم)، قمار، يالانجى شهادتلك، دينه ضرر ويرهجك بدعهلره طرفدار اولمق"در.
ثانيًا:بو ياز موسمنده حقائقِ قرآنيهيه نسبةً، ميوهلر حكمنده توافقاته دائر،
— 382 —
حروفاتِ قرآنيهنڭ نكتهلرينى بيان ايدييوردق. شيمدى موسم دگيشمش، حروفدن زياده حقائقه إحتياج واردر. گلهجك يازه قدر موقّةً او قپويى إختياريمزله چالميهجغز. فقط او حروفه عائد بيانات نه درجه حق اولديغنى، مولانا جامىنڭ ديوانيله قارداشلرمله تفأل ايتدك. ديدك: يا جامى! بو حروفاتِ قرآنيهيه دائر بيان ايتديگمز نكتهلره نه ديرسڭ؟ بر فاتحه اوقويوب فالى آچدق. ايشته باشده فال شو گلدى:
جَامِى اَزْ خَطِّ خُوشَشْ پَاكْ مَكُنْ لَوْحِ ضَمِيرْ
كِينْ نَه حَرْفِيسْتْ كِه اَزْ صَفْحَهِٔ اِدْرَاكْ رَوَدْ
يعنى، "بو حروف اويله حرف دگلدر كه، عقل و إدراك صحيفهسندن گيتسين. اويله قدسى حرف، اويله گوزل شيرين خطّ، دائما قلبمڭ صحيفهلرنده يازيلمالى، سيلنمهملى." عجيبدر كه، بتون ديواننده بو فاله بڭزر مئالده يازى گورهمدك. ديمك بو فال، حضرتِ جامىنڭ كرامتندن بر نبذه اولدى.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز سعيد
٭ ٭ ٭
معجزاتِ أحمديهيى (عصم)، سڭا گوزل و توافقلى بر طرزده يازديردم. خسرو كرامتلى قلميله، بڭا يازديغى غايت قيمتدار بر نسخهيى، عينًا و تام تامنه موافق گلمك شرطيله سزه يازديرلدى، ياقينده گوندرهجگم. يانڭزده يڭى يازيلان إعجازِ قرآنيه گبى، بڭا بر نسخه لازمدر. فقط حافظڭ قلمى اورادهكى موجود توافقى تمامًا محافظه ايدهمهمش. توافقجى خسروڭ تحتِ نظارتنده، مابيْنڭزده تقسيم ايدوب، بڭا يادگار بر إعجازِ قرآنىيى مشتركًا يازسهڭز چوق ايى اولور.
٭ ٭ ٭
— 383 —
(١٤ شوّال ١٣٥٢، كانونِ ثانى ١٩٣٤)
(٭): رأفت بگه وُرود تاريخيدر.
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق، مدقّق آخرت قارداشم و متفكّر و حقيقتلى آرقداشم رأفت بك!
أوّلا:مكتوبڭزده رسالهِٔ نورڭ ميزانلرينى هر اوقودقجه، داها زياده إستفاده ايتديگڭزى يازييورسڭز. أوت قارداشم، او رسالهلر قرآندن آلينديغى ايچون قوت و غدا حكمندهدر. هر گون إحتياج غدايه حسّ ايديلديگى گبى، هر وقت بو غداىِ روحانىيه إحتياج حسّ ايديلير. سنڭ گبى روحى إنكشاف ايدوب، قلبى إنتباهه گلن ذاتلر اوقومقدن اوصانماز. بو قرآنى رسالهلر، سائر رسالهلر گبى تفكّه نوعندن دگل كه، اوصانج ويرسين. بلكه تغدّيدر.
ثانيًا:غوثِ أعظم گبى، مماتدن صوڭره حياتِ خضرىيه ياقين بر نوع حياته مظهر اولان أوليالر واردر. غوثڭ خصوصى إسمِ أعظمى "يا حىّ" اولديغى سرّيله، سائر أهلِ قبوردن فضله حياته مظهر اولديغى گبى؛ غايت مشهور معروفِ كرخى دينيلن بر قطبِ أعظم و شيخ حيات الحرّانى دينيلن بر قطبِ عظيم، حضرتِ غوثدن صوڭره مماتلرى حياتلرى گبيدر. بَيْن الأوليا مشهور اولمشدر.
ثالثًا:تنكهجى محمد أفندينڭ حفظِ قرآنه چاليشمق نيّتى چوق مباركدر. جنابِ حق اونى موفّق ايتسين. ألمزدن گلديگى قدر دعا ايله يارديم ايدهجگز. قرآنِ عظيم الشانڭ هر بر حرفنڭ أقلّى اون حسنه اولمقله برابر؛ تكرّر ايتدكجه و مبارك وقتلره راست گلدكجه و مَلك و سائر ذىشعور روحانيلر قرائتنى ديڭلهدكجه هر بر حرفى اويله بر چكردك اولور كه، حسنات جهتندن اويله بر معنوى سنبل تشكّل ايدر كه؛ او سنبلڭ
— 384 —
دانهلرى، تكلّم وقتنده آغزدن چيقان بر كلمهنڭ هوانڭ طالغهلرينڭ آيينهلرنده تمثّل ايدن ميليونلرجه او كلمه گبى كلمهلرڭ عددينه بلكه مساوى گلير. بويله هر بر حرفى بر خزينهِٔ أبديهنڭ بر آناختارى اولابيلير بر قدسى كلامى قلبنده يازمق، نه قدر مقدّس بر خدمت اولديغى آشكاردر. إن شاء اللّٰه بدر الدين چوقلره بر حسنِ مثال اولاجقدر، داها چوقلرينى حفظِ قرآنه سوق ايدهجكدر.
باشده بدر الدين، قاين پدرڭ حاجى إبراهيم و آخرت همشيرهم اولارق إخوانڭزڭ بايرامنى تبريك و سلام و دعا ايدييورم. باباجان اوراده ايسه اوڭا چوق سلام ايدييورم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(٥ شباط ١٩٣٤)
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق، مدقّق، مشتاق قارداشم رأفت بك!
سن بنمله نه قدر قونوشمهيى آرزو ايدييورسهڭ، بلكه اوندن زياده بن آرزو ايدييورم. فقط مع التأسّف متعدّد أسباب تحتنده صيقنتيلى بر وضعيتدهيم. حتّى بر ايكى ساعتده بولديغم بر فرصت، يدى سكز مكتوبى يازمغه چاليشييورم. آرا صيره بنم يانمه گلن غالب دخى منع ايديلدى. يالڭز بيچاره شاملى قالدى، او ده هر وقت گلهمييور.
هم بو ييلانلرى يارهلانديروب بزه جاناوارجهسنه صالديرييورلر. هر فرصتدن صيقنتى ويرمگه چاليشييورلر. ذاتًا بن مبعوثلردن خير بكلهمييوردم. بونلره ايليشديلر،
— 385 —
قالديرمديلر، بتون بتون دشمن ايتديلر. ايشته مع التأسّف بونلر دنيايى خاطريمه گتيردكلرى ايچون، طلوعاتِ قلبيه توقّف ايدييور. باشلرينى يسين، بو أهلِ دنيانڭ دنياسنى دوشونمك بڭا زهر اولويور. بن دنياڭزه قاريشمييورم، بوڭا مقابل او پيس دنياڭزى بڭا دوشونديرمهيڭز، ديديگم حالده اولامييور. بن ده جنابِ حقّه نياز ايتدم كه؛ بڭا قوّتلى بر صبر، بر تجريدِ ذهن إحسان ايتسين كه، دوشونميهيم. ِللّٰه الحمد قلبمه بو أساس گلدى كه: "بو خدمتِ قرآنيهده باشه نه گليرسه گلسين، حتّى هر گونده برر باشم اولسه ده كسيلسه، ينه او خدمتڭ قدسيتندهكى لذّتِ روحانيه مقابل گلييور و كافيدر" دييه كمالِ تسليم ايله قضايه رضا، قدره تسليم و جنابِ حقّه تفويضِ امور دستورينى رهبر إتّخاذ ايتدم.
نوحه يازديغم گبى سزه ده دييورم كه: أسكيده بر ذات، حقسز بر مسلگى حق ظن ايدهرك، اوندن آلديغى بر محبّت ايله، ديرى ايكن دريسنڭ صويولديغنه تحمّل ايدهرك، قهرمانانه بر طور گوسترديگى گبى؛ عجبا عينِ حق و محضِ حقيقت و بتون أنوارِ حقائقڭ منبع و معدنى اولان حقيقتِ قرآنيهيه خدمتمزدهكى قدسى لذّت، بو ملحدلرڭ موقّت، أهمّيتسز إزعاجلرينه و قلبمزده آچدقلرى يارهلره ترياق و مرهم اولاماز مى؟ ألبته اولور و اولمش و اولويور.
ثانيًا:يمن إمامى اولان زيديلر سيّدى حقّندهكى سؤالڭز حقيقةً أهمّيتلى و يمنليدر. فقط ميمنتسز بر زمانه راست گلدى. هم ذهنم قپالى، هم حال مساعد دگل، هم و هم... يالڭز بو قدر وار كه، مشهور "إمامِ زيد" ساداتِ عظيمهدن و أئمّهِٔ آلِ بيتدندر. و مفرط شيعهلرى ردّ ايدن و اِذْهَبُوا اَنْتُمُ الرَّوَافِضُ دييوب حضرتِ أبو بكر و حضرتِ عُمَردن تبرّىيى قبول ايتمهين و او ايكى خليفهِٔ ذىشانى حرمت ايدوب قبول ايدن بر ذاتدر. اونڭ أتباعلرى، شيعهلرڭ أڭ معتدلى و أڭ سنّيسيدر. بونلر هم أهلِ إنصاف و هم چابوق حقّى قبول ايدر بر طائفهدر. إن شاء اللّٰه وهّابيلرڭ تخريباتنى تعميره سبب اولدقلرى گبى، أهلِ سنّت و جماعتدن زيديلرڭ إنحرافلرى دخى إستقامت كسب
— 386 —
ايدوب، أهلِ سنّته إلتحاق ايدوب إمتزاج ايدهجكلر. بو آخر زمان چوق چالقالانييور، بو فتنهِٔ آخر زمان عجيب شيلر طوغورهجغنى إحساس ايدييور.
رسالهلرله علاقهدار آرقداشلره سلام و بدر الدين و همشيرهمه و حاجى إبراهيمه دعا ايدييورم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(١٥ شباط ١٩٣٤)
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق، دقّتلى قارداشم رأفت بك!
أوّلا:اوننجى سوزڭ برنجى إشارتنڭ آخرنده، "أوت، بر شيدن هر شيئى ياپمق و هر شيئى بر تك شى ياپمق هر شيئڭ خالقنه خاص بر ايشدر." شو جمله هم يگرمى ايكنجى سوزڭ لمعهلرنده، هم اوتوز اوچنجى مكتوبڭ پنجرهلرنده، هم يگرمنجى مكتوبڭ اون بر كلمهلرنده ايضاح و إثبات ايديلمشدر. بورادهكى كلّيت نسبى و عرفيدر. "بر شيدن هر شيئى ياپمق"دهكى مراد، بتون دنيانڭ موجوداتنى بر شيدن ياپمق و ايجاد ايتمك دگلدر. بلكه اوندهكى مراد؛ بر شيدن يعنى بر قطره صودن، بر إنسانڭ، بر حيوانڭ هر شيئنى، هر أجزاسنى، هر بر جهازاتنى خلق ايدييور و بر شى اولان طوپراقدن نباتات و حيواناتڭ هر بر شيلرينى اوندن خلق ايدر ديمكدر. هم "هر
— 387 —
شيئى بر تك شى ياپمق" جملهسندهكى كلّيت مقيّددر، نسبيدر. يعنى إنسانڭ يديگى هر نوع طعامدن، او إنسانده بسيط بر جلد و بر قان و بر أت و هكذا...
الحاصل: بو كلّيتدن مقصد اودر كه؛ بر شيئى چوق مختلف أشيايه چويرمك و بر چوق مختلف أشيايى ده بر تك شى ياپمق، آنجق خالقِ كلِّ شيئه مخصوصدر.
ثانيًا:منهاج السنّهيى كندى خطّڭله يازديغڭه چوق ممنون اولدم. سنڭ قلمڭ مرحوم عبد الرحمانڭ قلمى گبى بڭا شيرين گلييور.
ثالثًاتنكهجى محمد أفندينڭ حفظه باشلاماسى مباركدر. اللّٰه موفّق ايتسين. بز اوڭا دعا ايله يارديم ايدييورز. او ده اوقودقجه بزه دعا ايله يارديم ايتسين. بدر الدينه و والدهسنه و جدّينه دعا ايدييورم. سزائى بك بنم نظرمده إسپارطهنڭ بر ذكائيسيدر. بن ده اونى گورمك ايستهيورم. فقط شيمدى مادّةً، معنًا قيشدر. ذاتًا سزلره ديمشدم كه؛ سعيدڭ شخصنڭ أهمّيتى يوقدر كه، صحبتنه آرزو ايديلسين. استاديڭز اولان سعيد ايسه، هر بر رسالهيى آچدقجه اونڭله صحبت ايدرسڭز. آخرت قارداشڭز اولان سعيد ايسه، هر صباح آقشام درگاهِ إلٰهيده دعا واسطهسيله سزڭله برابردر. سزائى بك، استادينى، قارداشنى ايستديگى وقت گورهبيلير.
تَسْمَعُ بِالْمُعَيْدِىِّ خَيْرٌ مِنْ اَنْ تَرَاهُ
قاعدهسيله ايشيتمهسى گورمكدن چوق أولٰى اولان شخصِ سعيدى گورنلر بعض پشيمان اولور، كاشكه گورمسه ايدم دير. بو، طاووله بڭزهيور؛ اوزاقدن سسى ايى گلييور، ياقينده بوش گورونويور.
باشده خسرو، بكر بك، رشدى، حافظ أحمد، سزائى، كچهجى شيخ مصطفى، تنكهجى محمد أفندى گبى خاص قارداشلريڭزه سلام و دعا ايدييورم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 388 —
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز قارداشم رأفت بك!
بو صباح نمازدن صوڭره باشمى چويردم، رأفت بگى گوردم ظن ايتدم. گيجهلين بر طوربه بال و ايچنده طولو آلتون، مبارك بر طلبهمه ويرييوردم. آرقهمدهكى ذات ديمك رأفت بگڭ قلب و روحنى طاشييور. هم دلّالى اولديغم خزينهنڭ أڭ قيمتدار، أڭ طاتلى شيئى بزم واسطهمزله صاتون آلمق ايستهيور. صوڭره گوردم كه، سنڭ ايكنجى بر نسخهڭدر (يعنى سيرانيدر). او رؤياده ايكيڭز حصّهدارسڭز، پايلاشيرسڭز، هر نه ايسه...
سزڭ بو دفعه يازديغڭز سوز زياده خوشمه گيتديگى ايچون، أوّلجه سڭا ديديگم گبى، باشقه خطلره نسبةً سنڭ خطّڭ گوزيمه أسكى دوست گورونديگنڭ سرّينى آڭلادم كه، مرحوم برادرزادهم عبد الرحمانڭ خطّنه بڭزهيور. بو خط كندينى گوسترملى. إشتياقڭ اولدقجه بويله إنتخاب ايتديگڭ رسالهلرى يازسهڭز مبارك اولور.
خلوصى، عبد الرحمانڭ يرينه چندان گچمش. شو يازى مشابهتى بڭا مژده ايدييور كه، بر عبد الرحمان رأفتدن ده چيقهجق. مركّب حقّنده دوشونديگڭ اييدر. ألده گزهجك، گوزل اولمق شرطيله ثابت اولسون. كنديڭزه يازديغڭز پارلاق اولسون. چونكه مطالعهيه إشتياق و إشتهايى آچار.
يڭى سوزلر ايله علاقهدارلق ايدنلره، أوّلكى اوچ حافظ ايله مطاف حافظ محمود أفندىيه سلام، هم دعا ايدييورم. ثبات ايتسينلر؛ اونلرى قارداش دائرهسنه داخل ايتمشم، طلبه دائرهسنه گيرمگه چاليشسينلر. سز كيمى إنتخاب ايتسهڭز بنم ده قبولمدر. خواجه إسماعيل حقّى أفندىيه چوق سلام و دعا ايدييورم. مادام آز آدم ايله قونوشان إشارات الإعجاز اونڭله خيلى قونوشمش، بن ده او ذاتى على الرأسِ والعين قبول ايدييورم. إشارات الإعجاز ايله إكتفا ايتمهسين. إشارات الإعجازى تفسير ايدن و
— 389 —
حقائقنى آيدينلاتديران و گوز گورور درجهسنده گوسترن سوزلرى، مكتوبلرى اوقوسون. خصوصًا يگرمى بشنجى، يگرمى آلتنجى سوزلرى، يگرمنجى و اوتوز اوچنجى مكتوبلرى گبى إنتخاب ايتديگى رسالهلرى ده اوقوسون. باشده بكر و خسرو قارداشلريمه سلام و دعا ايدرم و دعالرينى ايسترم.
وهّابى مسئلهسى دونكى گون أليمه گچدى. باقدم، سڭا گوندرمك روحم ايستدى. باشقه بر صورتده رأفت كندى گلدى، كندى كتابنى كندينه گوتوردى.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
سعيد النورسى
سنڭ و خسروڭ يازيلرى بنى هيچ يورمييور. چونكه ياڭليشلرى آزدر. فقط باشقهلر، بر دفعه كنديلرى تصحيح ايتمهدن بڭا گلييور. حافظهمه إعتماد ايدوب، يالڭز تصحيح ايدوب يورولييورم. سائرلرڭ يازدقلرينى سزلر مقابله ايدوب، بَعْدَهُ بڭا گوندرسهڭز داها ايى اولور.
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق، غيّور، جدّى قارداشلرم رأفت بك، خسرو أفندى!
سزلر چوقلرڭ مدارِ إنتباهى اولديڭز و حسنِ مثال اولديڭز. اَلسَّبَبُ كَالْفَاعِلِ سرّنجه واسطهڭزله و سزه إقتدا ايله خدمتِ قرآنيهيه گيرنلرڭ قزاندقلرى حسناتڭ بر مِثلى، إن شاء اللّٰه صحيفهِٔ أعمالڭزه گچر. بو دفعهكى، إسملرينى يازديغڭز حافظ بكر، حافظ طاهر، حافظ شكرى أفنديلرى قارداش قبول ايتدم. طلبه اولمغه ده چاليشسينلر، سلاممى
— 390 —
اونلره تبليغ ايديڭز. سزه بو دفعه عوامِ مؤمنين حقّندهكى كرامته بڭزر ايشلر نوعندن و معونتِ إلٰهيه تسميه ايديلن ايكى جزئى حادثهيى سويلهيهجگم:
برنجيسى:بر ايكى آرقداشمز اون طوقوزنجى مكتوبى يازمشلر. بريسنڭ دردنجى جزئنده صلواتِ شريفه ايكى اوچ صحيفه مستثنا اوچ درت صلواتدن باشقه بتون صلواتلر بربرينه باقييور. بن ده حيرتده قالارق إشارتلر قويدم. ديگرنده ايكنجى، اوچنجى جزئنده بش آلتى صحيفه مستثنا، بتون صحيفهلرده صلواتلرى بربرينه موازى، بربرينه باقييور، إشارتلر وضع ايتدم. كيمه گوستردم، حيرتده قالدى. گورنلر متّفقًا قرار ويرديلر كه، عموم سوزلرده معنوى إعجازِ قرآنڭ بر شعاعى إنعكاس ايتديگى گبى، اون طوقوزنجى مكتوبدن بِالخاصّه معجزاتِ أحمديهنڭ بر نوع شعاعى صلواتِ شريفه صورتنده إنعكاس ايتمشدر. هم گورنلر قرار ويرديلر كه، سوزلره مخصوص بِالخاصّه اون طوقوزنجى مكتوبه خاص بر طرز خطّ وار. أگر او طرز خطّه توفيقًا يازيلسه، چوق غريب لطافتلر گورونهجكدر. هر وقت مصرّانه، هر يازانه "سيرك و گوزل يازيڭز" ديردم. شيمدى آڭلاشيلييور كه، او معنوى خاص خطّى توصيه ايتمك ايچون، إنطاقِ حق قبيلندن بڭا سويلتديريلييوردى. شو حقيقتى و معنوى طرزِ خطّه أڭ ياقين، كوچك حافظ زهدينڭ و أشرفڭ و قلهاوڭلى مصطفىنڭدر كه؛ او موافقت، موازنت اونلرڭ خطّنده داها زياده گورونويور. هر وقت بن گورويوردم، دقّتلى يازانلرده بعض بر سطر آتلايور، بر كلمه ياڭليش يازمييان بر سطر ياڭليش يازييوردى. مگرسه، سوزلردهكى فوق العاده بر لطافتڭ أثرى اولارق توافقات آتلاتديرييور.
ايكنجى حادثهيى يازمغه كاغديمز مساعد اولماديغندن كسدم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 391 —
رأفت بك!
سنڭ چوق آنتيقه ايكى معجزهِٔ قدرت، موزهخانهمى تزيين ايتدى. عادى ظن ايتديگمز شيلرده، نه قدر خارق العاده ايشلر بولونديغنى إخطار ايدييورلر. شو اون طوقوزنجى مكتوبده ايكنجى، اوچنجى جزئنده صلواتِ شريفهنڭ هر صحيفهده بربرينه باقمسى تصادف ايشى اولاماز. چونكه تصادف، اونده بر توافق ايدر. بو ايسه اونده طوقوز توافق وار.
ديمك نه شعورسز تصادفڭ ايشى و نه ده بنم و نه ده كاتبلرڭ دوشونشيدر. چونكه بن يڭى آڭلايورم، كاتبلر بندن صوڭره آڭلاديلر. ديمك غيبى بر قصد و إراده ايله، عموم سوزلرده و بِالخاصّه اون طوقوزنجى مكتوبدهكى صلواتِ شريفهده خارقه بر لطافتى إراده ايتمش. او توافقات ايسه، غيبى بر قصد ايله درج ايديلن بر بلاغت و لطافتڭ ترشّحاتيدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(١١ نيسان ١٩٣٤ جهارشنبه)
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق، مدقّق، مراقلى قارداشم رأفت بك!
نامڭزه يازيلان اون ايكنجى لمعهنڭ ايضاحه محتاج نقطهلرينڭ ايضاحنه شيمديلك إحتياج يوقدر. أصل مقصد، آياته گلن أوهامڭ دفعنه كفايتيدر. و بو نقطهِٔ نظرده كافى درجهده هركس فهم ايدر. هر رسالهده هركسڭ حصّهسى وار، فقط هركس هر شيئنى بيلمك لازم دگلدر. مرقات السنّت و وحدت الوجوده دائر ايكى رسالهيى ناصل بولديڭز؟ ألبته قيمتشناس نظرڭ اونلرى تقدير ايتمش.
— 392 —
بو دفعهكى سؤالڭزڭ ايكى جهتى وار: برى؛ سرِّ آلِ عبا جهتى كه، او سردر. بن او سرّڭ أهلى دگلم كه، جواب ويرهيم، ياخود هر بر سرّڭ إظهارى قلمه گلمز. چونكه حقيقتِ محمّديهنڭ بر جلوهسى، او آلِ عباده تظاهر ايدييور. ايكنجى جهتِ ظاهريسى ايسه ظاهردر. أزجمله: صحيحِ مسلمده اُمُّ المؤمنين عائشهِٔ صدّيقه (رض)دن مرويدر كه، ديمش:
خَرَجَ النَّبِىُّ غَدَاةَ غَدٍ وَ عَلَيْهِ مِرْطٌ مُرَجَّلٌ مِنْ شَعْرٍ اَسْوَدَ فَجَاءَ الْحَسَنُ فَاَدْخَلَهُ فِيهِ ثُمَّ جَاءَ الْحُسَيْنُ فَاَدْخَلَهُ ثُمَّ جَاءَتْ فَاطِمَةُ فَاَدْخَلَهَا ثُمَّ جَاءَ عَلِىٌّ فَاَدْخَلَهُ ثُمَّ قَالَ: اِنَّمَا يُرِيدُ اللّٰهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا
ايشته بو حديثِ شريف گبى، كتبِ ستّهِٔ صحيحهده بو مئالده كثرتلى حديثلر واردر كه آلِ عبايى گوسترر. بر ذات دفعِ بليّات ايچون إستشفاء و إستشفاع ايچون بويله ديمش:
لِى خَمْسَةٌ اُطْفِى بِهَا نَارَ الْوَبَاءِ الْحَاطِمَةِ
اَلْمُصْطَفٰى وَ الْمُرْتَضٰى وَابْنَاهُمَا وَ الْفَاطِمَة
گوجنمه، شيمديلك بو قدر. سنڭ مكتوبڭده إسملرى ذكر ايديلن هر بررلرينه آيرى آيرى سلام و دعا ايدييورم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
اَعُوذُ سرّينه دائر يازيلان اون اوچنجى لمعهنڭ يدى إشارتنى گوندردم. باقارسڭز، ايضاحى دگل نقصانى وارسه بيلديريڭز.
٭ ٭ ٭
— 393 —
(٩ مايس ١٩٣٤ جهارشنبه)
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق، مدقّق قارداشم رأفت بك!
أوّلا:نوزادِ مباركڭ دنيايه گلمهسنى، سزڭ ايچون بر فالِ خير اولارق تبريك ايدييورم. إن شاء اللّٰه وَ لَيْسَ الذَّكَرُ كَالْاُنْثٰى سرّينه مظهر اولاجق. عاصم بك گبى سنڭ ده بر قيز أولادى دنيايه گلمهسى، مشربمزده أڭ مهمّ أساس شفقت اولديغى جهتيله و شفقت قهرمانلرى قيزلر اولديغندن و أڭ سَويملى مخلوق بولونديغندن، داها زياده تبريكه شايانسڭز. ظن ايدرم، بو زمانده أركك چوجقلرڭ تهلكهسى داها چوق. جنابِ حق اونى سزلره مدارِ تسلّى و اُنسيت و أويڭزه كوچك بر ملائكه حكمنه گتيرسين. "رنگى گُل" إسمى يرينه "زينب" اولسه داها مناسبدر.
ثانيًا:حكمت الإستعاذهنڭ، بسملهِٔ شريفهنڭ سرلرينه دائر سنڭ و شريف أفندينڭ إفادهلريڭز قيصهدر. تنقيد مى، تقدير مى آڭلاشيلمييور. ذاتًا مكرّرًا ديمشدم: هركس هر رسالهنڭ هر مسئلهسنى آڭلاماسنه محتاج دگل. نه قدر آڭلارسه كافيدر.
ثالثًا:عالمِ مثال، عالمِ أرواحله عالمِ شهادت اورتهسنده بر برزخدر. هر ايكيسنه برر وجهله بڭزر. بر يوزى اوڭا باقار، بر يوزى ده ديگرينه باقار. مثلا: آيينهدهكى سنڭ مثالڭ صورةً سنڭ جسمڭه بڭزر. مادّةً سنڭ روحڭ گبى لطيفدر. او عالمِ مثال؛ عالمِ أرواح، عالمِ شهادت قدر وجودى قطعيدر.
(حاشيه): بنجه عالمِ مثالڭ وجودى مشهوددر. عالمِ شهادت گبى تحقّقى بديهيدر. حتّى رؤياىِ صادقه و كشفِ صادق و شفّاف شيلردهكى تمثّلات، بو عالمدن او عالمه قارشى آچيلان اوچ پنجرهدر. عوامه و هركسه او عالمڭ بعض كوشهلرينى گوسترر.
عجائب و غرائبڭ مشهريدر، أهلِ ولايتڭ تنزّهگاهيدر.
— 394 —
كوچك بر عالم اولان إنسانده قوّهِٔ خياليه اولديغى گبى، بيوك بر إنسان اولان عالمده دخى بر عالمِ مثال وار كه؛ او وظيفهيى گورويور و حقيقتليدر. قوّهِٔ حافظه لوحِ محفوظدن خبر ويرديگى گبى، قوّهِٔ خياليه دخى عالمِ مثالدن خبر ويرر.
باشده خسرو، بكر بك، رشدى، لطفى، حافظ أحمد، سزائى، اوچ خواجه، اوچ محمد، خانهڭزدهكى اوچ معصوم و قاين پدرڭ اولارق اورادهكى قارداشلريمزه سلام و دعا ايدييورم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(٣٠ مايس ١٩٣٤ جهارشنبه)
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق، مدقّق، مراقلى قارداشم رأفت بك!
سنڭ بنده بر استادڭ، بر قارداشڭ، بر دوستڭ وار. استاديڭى هر رساله ايچنده گوروب، گوروشورسڭ. قارداشڭى صباح آقشام درگاهِ إلٰهيده معنًا و خيالًا او، سنى دعا ايله گورديگى گبى، سن ده اونى او صورتله گورهبيليرسڭ. بندهكى دوستڭى گورهبيلمك ايچون، بورايه گلمكله زحمت چكمه. چونكه او دوستڭ زيارته لياقتى يوقدر. او بر، سز چوقسڭز. إن شاء اللّٰه او گلير، سزى اوراده زيارت ايدر. وَ لَيْسَ الذَّكَرُ كَالْاُنْثٰى آيتنه دائر شيمدى جواب ويرمگه وقتم مساعد دگل. صحّتنى بيلمييورم، فقط روايت ايديلييور كه: رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام فرمان
— 395 —
ايتمش كه: "اوغلان چوجغنى سَويڭز." ديمشلر: "قيزلرى نه ايچون إستثنا ايتدڭ؟" فرمان ايتمش كه: "قيزلر كندى كندينى سَوْديررلر، اونلر فطرةً سَويمليدرلر." أوت قيز، شفقت و جمالڭ مظهرى اولديغندن، أركك چوجغندن داها زياده سَويلير. باخصوص بو زمانده أبويْن حقّنده قيزلر داها مباركدر. چونكه تهلكهِٔ دينيهيه چوق معروض اولمييورلر.
ايكنجى سؤالڭ:إبراهيم حقّى، "جوع إسمِ أعظمدر" ديمهسنڭ مرادينى بيلمييورم. ظاهرًا معناسزدر، بلكه ده ياڭليشدر. فقط إسمِ رحمٰن مادام چوقلره نسبةً إسمِ أعظم وظيفهسنى گورويور. معنوى و مادّى جوع و آجلق، او إسمِ أعظمڭ وسيلهِٔ وصولى اولديغنه إشارةً مجازى اولارق جوع إسمِ أعظمدر، يعنى بر إسمِ أعظمه بر وسيلهدر، دينيلهبيلير.
مبارك خانهڭزدهكى معصوملره دعا و درس آرقداشلريڭه عمومًا سلام ايدييورم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(٢٠ حزيران ١٩٣٤ جهارشنبه)
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق، مراقلى قارداشم رأفت بك!
مكتوبڭده لطائفِ عشرهيى سؤال ايدييورسڭ. شيمدى طريقتى درس ويرمك زماننده اولماديغمدن، طريقِ نقشى محقّقلرينڭ لطائفِ عشرهيه دائر أثرلرى وار. شيمديلك وظيفهمز ايسه، إستخراجِ أسرار اولديغندن، موجود مسائلى نقل دگلدر.
— 396 —
گوجنمه، تفصيلات ويرهمييورم. يالڭز بو قدر ديرم كه: لطائفِ عشره؛ إمامِ ربّانى قلب، روح، سرّ، خفى، أخفا، إنسانده عناصرِ أربعهنڭ هر بر عنصردن او عنصره مناسب بر لطيفهِٔ إنسانيه تعبير ايدهرك، سير و سلوكده هر مرتبهده بر لطيفهنڭ ترقّياتى و أحوالندن إجمالًا بحث ايتمشدر.
بن كندمجه گورويورم كه، إنسانڭ ماهيتِ جامعهسنده و إستعدادِ حياتيهسنده چوق لطائف وار. اونلردن اون دانهسى إشتهار ايتمش. حتّى حكماء و علماءِ ظاهرى دخى او لطائفِ عشرهنڭ پنجرهلرى وياخود نمونهلرى اولان حواسِّ خمسهِٔ ظاهرى، حواسِّ خمسهِٔ باطنه دييه او لطائفِ عشرهيى باشقه بر صورتده حكمتلرينه أساس طوتمشلر.
حتّى عوام و خواص بيْننده تعارف ايتمش اولان إنسانڭ لطائفِ عشرهسى، أهلِ طريقڭ لطائفِ عشرهسيله مناسبتداردر. مثلا وجدان، أعصاب، حسّ، عقل، هوا، قوّهِٔ شهويه، قوّهِٔ غضبيه گبى لطائفى قلب، روح و سرّه علاوه ايديلسه لطائفِ عشرهيى باشقه بر صورتده گوسترر. داها بو لطائفدن باشقه سائقه، شائقه و حسِّ قبل الوقوع گبى چوق لطائف وار. بو مسئلهيه دائر حقيقت يازيلسه چوق اوزون اولور، وقتم ده قيصه اولديغندن قيصه كسمگه مجبور اولدم.
سنڭ ايكنجى سؤالڭ اولان، معناىِ إسمى ايله معناىِ حرفينڭ بحثى ايسه؛ علمِ نحوڭ عموم كتابلرى باشلرنده او مسئله ايضاح ايديلديگى گبى، علمِ حقيقتڭ سوزلر و مكتوباتلر نامندهكى رسالهلرنده تمثيلاتله كافى بيانات واردر. سنڭ گبى ذكى و مدقّق بر ذاته قارشى، فضله ايضاحات فضله اولويور. سن آيينهيه باقسهڭ، أگر آيينهيه شيشه ايچون باقارسهڭ، شيشهيى قصدًا گورورسڭ، ايچنده رأفته تبعى، طولاييسيله نظر ايليشير. أگر مقصد، مبارك سيماڭزه باقمق ايچون آيينهيه باقدڭ، سَويملى رأفتى قصدًا گورورسڭ. فَتَبَارَكَ اللّٰهُ اَحْسَنُ الْخَالِقِينَ ديرسڭ. آيينه شيشهسى تبعى، طولاييسيله نظرڭ ايليشير. ايشته برنجى صورتده آيينه شيشهسى معناىِ إسميدر. رأفت معناىِ حرفى اولويور. ايكنجى صورتده آيينه شيشهسى معناىِ حرفيدر، يعنى كندى ايچون
— 397 —
اوڭا باقيلمييور، باشقه معنا ايچون باقيلير كه عكسدر. عكس معناىِ إسميدر. يعنى دَلَّ عَلٰى مَعْنًى فِى نَفْسِهِ اولان تعريفِ إسمه بر جهتده داخلدر. و آيينه ايسه دَلَّ عَلٰى مَعْنًى فِى غَيْرِهِ اولان حرفڭ تعريفنه ماصدق اولور. كائنات نظرِ قرآنى ايله، بتون موجوداتى حروفدر، معناىِ حرفيله باشقهسنڭ معناسنى إفاده ايدييورلر. يعنى أسماسنى، صفاتنى بيلديرييورلر. روحسز فلسفه أكثريا معناىِ إسميله باقييور، طبيعت باتاقلغنه صاپلانييور. هر نه ايسه...
شيمدى چوق قونوشمغه وقتم يوقدر. حتّى فهرستهنڭ أڭ قولاى، أڭ مهمّ، أڭ آخر پارچهسنى دخى يازهمييورم. سنڭ درس آرقداشلرڭ، بِالخاصّه خسرو، بكر، رشدى، لطفى، شيخ مصطفى، حافظ أحمد، سزائى، محمدلر، خواجهلره سلام و مبارك خانهڭده مبارك معصوملره دعا ايدييورم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(٢٧ حزيران ١٩٣٤ جهارشنبه)
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق و زياده متحرّى و مستفسر قارداشم رأفت بك!
سنڭ فائق ذكاڭ و دقّتڭ، صورديغڭ سؤاللرڭ چوغنه جواب ويرهبيلديگى ايچون، مختصر جواب ويرييورم، گوجنمه. سنڭله چندان قونوشمق ايستهيورم، فقط وقتم مساعدهسزدر. مسلمِ غيرِ مؤمن و مؤمنِ غيرِ مسلمڭ معناسى شودر كه: بدايتِ حرّيتده
— 398 —
إتّحادجيلر ايچنه گيرمش دينسزلرى گورويوردم كه؛ إسلاميت و شريعتِ أحمديه، حياتِ إجتماعيهِٔ بشريه و بِالخاصّه سياستِ عثمانيه ايچون، غايت نافع و قيمتدار دساتيرِ عاليهيى جامع اولديغنى قبول ايدوب، بتون قوّتلريله شريعتِ أحمديهيه طرفدار ايديلر. او نقطهده مسلمان، يعنى إلتزامِ حق و حق طرفدارى اولدقلرى حالده مؤمن دگلديلر؛ ديمك مسلمِ غيرِ مؤمن إطلاقنه إستحقاق كسب ايدييورديلر. شيمدى ايسه فرنك اُصولنڭ و مدنيت نامى آلتنده بدعتكارانه و شريعتشكنانه جريانلره طرفدار اولديغى حالده؛ اللّٰهه، آخرته، پيغمبره ايمانى ده طاشييور و كندينى ده مؤمن بيلييور. مادام حق و حقيقت اولان شريعتِ أحمديهنڭ قوانيننى إلتزام ايتمييور و حقيقى طرفگيرلك ايتمييور، غيرِ مسلم بر مؤمن اولويور. ايمانسز إسلاميت سببِ نجات اولماديغى گبى، بيلهرك إسلاميتسز ايمان دخى طايانامييور، بلكه نجات ويرهمييور، دينيلهبيلير.
ايكنجى سؤالڭز:أجلِ مبرم ايله معلّق، معلومڭز اولان تعبيرِ ديگرله أجلِ مسمّا و أجلِ قضا تعبير ايديلير.
اوچنجى سؤالڭز كه؛سوزلر اوتوز اوچ، مكتوبات اوتوز اوچ، پنجرهلر اوتوز اوچ، مجموعى طقسان طوقوز اولديغى گبى، عربى قطره رسالهسنڭ باشنده بيان ايديلديگى اوزره، أڭ أوّل بو فقير قارداشڭزڭ حركاتِ فكريهسى نمازدن صوڭره اوتوز اوچ "سبحان اللّٰه" و اوتوز اوچ "الحمد ِللّٰه" و اوتوز اوچ "اللّٰه أكبر"دهكى مراتبه گوره طقسان طوقوز مجاهداتِ فكريه و مقاماتِ روحيهدهكى تظاهرات و طقسان طوقوز أسماىِ حسنى جلوهسنه مظهريت سرلرينى، خيال ميال بر صورتده اوزاقدن اوزاغه حسّ ايديلمهسندندر كه، بو اوتوز اوچ مبارك عددى إختيارم اولميهرق چوق حركاتِ علميهمده و نشريهده حكم ايدييور. باشده سنڭ درس آرقداشلرڭ و حاجى إبراهيم اولارق قارداشلريمزه سلام ايدييورم و مبارك خانهڭدهكى معصوملره دعا ايدييورم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
— 399 —
يگرمى يدنجى مكتوبڭ فقرهلرى ايچنه درج ايتمك اوزره قارداشم عبد المجيدڭ خلوصى بگه يازديغى مكتوبڭ إشارت اولونان باش طرفى ايله آرقهسندهكى رأفت بگڭ مكتوبندن آلينان فقرهلرى خسرو يازسين، صوڭره حافظ علىيه گوندرسين.
٭ ٭ ٭
(١١ تمّوز ١٩٣٤ جهارشنبه)
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق، مدقّق، مراقلى قارداشم رأفت بك!
سزڭ گبى خوشصحبت بر قارداشمى، حقسز اولارق سؤال صورمامغه و سكوته دعوت ايدييوردم. چندان بو دعوتده معذورم، بلكه مجبورم. چونكه بوگون درت ساعت متماديًا كاتبى بكلهدم كه، بر مكتوب يازاجغم، اولمادى. تا بن يگرمى دقيقهدهكى مسافهيه گيتدم. باغ صويى باشنده بولارق اويقوسز يورغون بولدم. اونى آلداتدم، آز بر ايشم وار ديدم. حالبوكه اون دقيقه ظن ايدوب، ايكى ساعت ضرورى يازيلر يازديردم. ذاتًا قفام ده يورغون و إستراحته محتاجدر.
فقط رأفت گبى بر مشتاقى صوصديرمانڭ جزاسى اولارق بر طوقات ييدم. سنڭ بو هفته ايدهجگڭ قولاى، لطيف سؤالڭه بدل؛ سڭركندلى آرقداشلريمز مُزعج، أسكى سعيدڭ قوّهِٔ حافظهسنه حواله ايديلهجك عجيب سؤاللرى صورديلر. ديدم كندى نفسمه مستحق اولدى، سن رأفتى ديڭلهمدڭ، ايشته بونلرى ديڭله. حالبوكه اونلره جواب ويرمك لازم گلييور؛ چونكه اونلره، بويله مسئلهلرده دينسزلر ايليشييورلر. مجبورى غايت مختصر و ناقص و قيصه جواب يازدم، فقط ينه رأفتڭ خاطرى ايچون يازدم. او جوابى، بوندن أوّل درت سؤاله جواب و مغيباتِ خمسهيه دائر صبرى أفندى
— 400 —
و حافظ علىنڭ سؤاللرينه دائر قيصه جوابى، خسرو ايله برابر اوقويڭز. مناسب گورورسهڭز اوچى بردن، يا اون آلتنجى لمعه ويا يازيلميان اون دردنجى مكتوب مقامنه قائم ايديلسين. هم ياڭليش وار ايسه، تصحيح ايدرسڭز. چونكه، جوابلرڭ أصلى سنوحات اولمقله برابر تفصيلاتنده فكرم قاريشهرق ياڭليش ايدهبيلير.
حافظ أحمد أفندى اون طوقوزنجى مكتوبى يازاجقدى، عجبا باشلادى مى؟ اوڭا چوق سلام ايدييورم. يازى خدمتى أهمّيتليدر، قاچ جهتده عبادتدر. سنڭ مبارك خانهڭزدهكى معصوملره دعا ايدييورم و معلوم درس آرقداشلريڭه چوق سلام ايدييورم. كچهجى شيخ مصطفى أفندى بعض رسالهلرى يازييوردى. إن شاء اللّٰه بويله قدسى خدمته اويله مبارك ذاتلر إشتراك ايدرلر. اوڭا ده بِالخاصّه سلام ايدييورم و دعاسنى ايستهيورم. حاجى إبراهيم أفندى و بدر الدينى، رأفتى تخطّر ايتدكجه أكثريتله اونلرى خاطرلايورم. اونلره ده بِالخاصّه سلام ايدييورم.
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق، مدقّق قارداشم رأفت بك!
صورديغڭ سؤاله أڭ قولاى و رخصتلى جواب سنڭ جوابڭدر. ملتقا شرحى دامادڭ و مراقى الفلاح ايكيسى ديمشلر: ايكى رمضان ايچون بر كفّارت كافيدر. متعدّد واقعهلره بر كفّارت كفايت ايدر. چونكه تداخل واردر. و هُوَ الصَّحِيحُ ديمشلر. حقيقت نقطهِٔ نظرنده بو مسئلهده عزيمت وار، رخصت وار. عزيمت حالى، قوّتى مساعد
— 401 —
ايسه، هر رمضان ايچون آيرى بر كفّارت وار. فقط رخصت جهتى، تداخل سرّينه بناءً متعدّد رمضان ايچون بر كفّارت فرض، آيرى آيرى كفّارت مستحب درجهسنده قالير. بو كفّارتده معناىِ عقوبتله معناىِ عبادت ايكيسى دخى مندرج اولديغى ايچون، هم كرهًا إجبار ايديلميهجك، هم تداخل ايدر.
عزيز قارداشم! فقه الأكبر اولان أساساتِ ايمانيه ايله مشغول اولديغمز ايچون، نقله و أهلِ إجتهادڭ مداركنه و مآخذينه باقان دقائقِ مسائلِ فرعيهيه ذهنم شيمديلك جدّى متوجّه اولامييور. ذاتًا يانمده ده كتابلر اولماديغى گبى، وقتم ده يوقدر كه، مراجعت ايدهيم. هم علماىِ إسلام او قدر تدقيقاتِ صائبه ياپمشلر كه، فروعاته دائر تدقيقاتِ عميقهيه إحتياجلرى قالمامش. أگر حقيقى إحتياج حسّ ايتسه ايدم، بويله فروعاته دائر مجتهدينڭ درين مأخذلرينه گيدوب، بعض بياناتده بولونهجقدم. بلكه ده، داها او نوع حقائقه مشغوليت زمانلرى گلمهمش، هر نه ايسه.
سزه بو دفعه سورهِٔ فتحڭ آخرينه عائد و اونڭ مناسبتيله
اُولٰئِكَ مَعَ الَّذِينَ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَدَاءِ وَ الصَّالِحِينَ
آيتنه دائر بياناتى و منهاجِ سنّت نامندهكى لمعهده اِلَّا الْمَوَدَّةَ فِى الْقُرْبَى سرّينه دائر محاكماتى، ناصل بولويورسڭز؟ قارداشڭ خسرو ايله سن، شيخِ گيلانىنڭ كراماتِ غيبيهسنڭ بتون پارچهلريله بر نسخه يازوب، خلوصى بگه گوندرسهڭز ايى اولور. عاصم بگه ده اونلر بتون گيتمهليدر.
باشده (غوثِ أعظمڭ تعبيريله بكر بك) بزم تعبيريمزله بكر آغا، أحمد خسرو، لطفى، رشدى، حافظ أحمد، قاين پدرڭ حاجى إبراهيم بك و سزائى بك اولارق عموم قارداشلريڭزه سلام، دعا ايدييورم. و مبارك و بختيار بدر الدينڭ باشندن اوپرم. او قرآنى اوقودقجه بڭا دعا ايتسين. اويله معصومڭ دعاسى إن شاء اللّٰه حقّمزده مقبولدر. اونڭ والدهسى اولان آخرت همشيرهمه آيريجه دعا ايدييورم. بدر الدين گبى بر أولاد صاحبهسى اولديغندن تبريكه شاياندر. بدر الدينڭ اوقوديغى هر بر حرفِ قرآنڭ، اون
— 402 —
ثوابدن طوت تا بيڭه قدر اُخروى ميوهلرى واردر. هم والدهسنڭ دفترِ أعمالنه، هم خواجه و استادينڭ دفترِ أعمالنه دخى او ثوابلر قيد اولونور.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(خسرو، استادينڭ كندى حقّنده حدّتنى ظن ايدوب، بر مسئلهيه دائر متأثّرًا يازديغى مكتوبندن بر فقرهدر.)
سَوْگيلى و قيمتدار استادم!
مكتوبڭزڭ مطالعهسندن متولّد تأثّراتم آراسنده، قلبمه چوق خواطر خطور ايدييوردى. هر طرفى و هر حالى قصور و عيبله طولو طلبهڭز، سَوْگيلى استادينڭ آياقلرينڭ آلتنه وارلغنى سرمشدى. بلكه هر گون، بو شدّتدن داها بيوك بر شدّتله معامله گورسه و حتّى استادى اوغرنده، يوز بيڭ حياتى اولسه هپسنى بيله ويرمگه بِلا تردّد حاضر اولديغنى، صورى دگل، قلبى بر إعترافله مهيّادر.
مجرم طلبهڭز سنهلردن بَرى خالقندن بر حامى ايستهيوردى. باشدن آشاغىيه قدر سياهلقلرله طولو اولان دفترِ أعمالم تدقيق ايديلسه، بو خصوصده نه قدر تضرّع و نيازم واردر و نه قدر گوزياشلرم بولونهجقدر. قرآنى خدمت اوغرنده، أرضڭ سكنهسى قدر حياتم اولسه، هر بريسنى فدا ايتمگى، نه بيوك سعادت و شرف قبول ايتمشم.
أى سَوْگيلى استادم! أى قيمتدار خواجهم! أى سنهلردن بَرى آراديغم محترم مرشدم! أى عزيز دلّالِ قرآن!
إضطرابلريمڭ سروره إنقلاب ايتمكده اولديغنى حسّ ايدييورم. اوزاقده اولانڭ قصورى گورولمز، طوقات ياقينده اولانه وورولور. قلبم بو جملهلره (هَذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى)
— 403 —
دييور. فقط دماغمدن سيلنمهين بر شى وارسه، او ده عزيز استاديمڭ ألملرينه إشتراك ايتمكدى.
محترم مرشدم! كيمڭ حدّى وار كه، رسالهلرڭ بريسنه أل اوزاتسين وياخود بر صحيفهسنه ديل اوزاتسين وياخود بر جملهسنى تنقيد ايتسين وياخود بر كلمهسنه، حتّى بر حرفنه و بلكه بر نقطهسنه إعتراضده بولونسون.
بِلا إستثنا هر فرد إستحسان ايدركن، بويله بر شى ياپمق ايچون، بو جرئتى كيمدن آلايم. يوق، سَوْگيلى استادم، مستريح اولڭز؛ سنهلردن بَرى چكمكده اولديغڭز، قلعهبند جزاسندن پك شديد عذابڭزه، بر باشقه و مهمّ ألم قاتيلماسنه طرفدار اولانلره بر پارچه ميل ايتمك شويله طورسون، بلكه بو حالڭ شدّتله و بلكه فدائيسى اولارق عليهده اولديغمه، وجدانمڭ تصديقى كافى بر شاهددر.
أحمد خسرو
٭ ٭ ٭
(حافظ علىنڭ بر فقرهسيدر)
عزيز استاد!
بو عصرڭ سيسلى، سملى رواجى (شجرهِٔ كائناتڭ ميوهسى اولان إنسانڭ نوه، لبّ، قشر غايهلرينى) زائل و فانىيه، ذلّت و غروره، آفل فراقه، ظاهر باطله، عطالت عدمه، حرص و حيوانيته، جامد و عبثيته، باشى بوزوقلق و هيچلگه سَوق ايله، او ميوهنڭ قسمِ أعظمنڭ ئولوب أقلّنڭ ده ئولمك و تفسّخى آننده، مذكور شجرهنڭ مركز اوزرينه قريب، إسپارطه دالنه تعليق ايديلن، حكيمِ مطلقڭ أتمّ، أكمل شفاخانهسى اولان قرآندن نبعان ايدن (ترياق نوطهلر) تسميهسى ايله، هر نوطهنڭ بيڭلر حرفلر طاملهلرى ايله إمداده يتيشهرك، كُرهِٔ أرض باغچهسنى إسقا و بيڭلر ميوهلره حيات بخش ايدن و بو يوزدن منبعى گبى، قيامته قدر خارقه بر كرامت و تقليد ايديلمز بر طرّه ايله چاغلايهجق اولان أثرِ مباركى، الحمد ِللّٰه إستنساخ ايتدم.
— 404 —
أوت استادم! ناصلكه
وَمِنْ اٰيَاتِهِ خَلْقُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافُ اَلْسِنَتِكُمْ وَ اَلْوَانِكُمْ
آيتِ كريمهسنڭ بيڭلر ماصدقلرندن بر ماصدقى اولان نوعِ إنسانڭ هر بر فردنده سيما، سس، أطوار، أخلاق گبى داها چوق لطيفهلر و جهازات موجود ايكن، بربرينه بڭزهميوب، هر بر شخص بر عالم اولارق، واحدِ أحدِ صمدڭ مالى و مصنوعى و موظّف مأمورى اولديغنى، بِالمجبوريه شعورى اولانه قبول ايتديرييور.
اويله ده قرآنِ حكيمڭ حياتدار ثمرهسى اولان سوزلر و مكتوبات النورڭ هر بر پارچهسى، كندى عالمنده نهايتسز قدرتى گوسترن و هر مبحثلرى ايله بيڭلر عالملر ايچنده بر عالم اولان عالمِ شهودڭ طلسمِ عجيبنى تام كشف و حلّ ايله، هر رساله بر معمّانڭ مفتاحى و حياتدار أرواحى حكمندهدر.
بوندن بويله، داها بيڭلر إحسانِ إلٰهى و رحمتِ سبحانى اولسه يازيلسه، إحتياج گورونويور و يرلرى بوش قراڭلق بر عالم گبى، او شمسِ حقيقت گونشنڭ شعاعلرينى بكلهيورلر. ديلرم جنابِ حقدن، بويله عنود بر زمانده (بويله عصاىِ موسى مِثللو) چوق جهتلرله خارقه، فتوحاته سبب اولان و إن شاء اللّٰه بوندن بويله اولاجق اولان رسائل النورى تكثير بيورسون. آمين، آمين، آمين!
قصورلى طلبهڭز
على (رح)
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
رشدينڭ گوندرديگى اوتوز ليرادن يگرمى يديسنى پوسته ايله سزه گوندردم. سز اوڭا گوندررسڭز. اوڭا ده اويله يازدم. بنم إحتياجم اولماديغندن و قاعدهمه مخالف اولديغندن قبول ايدهمهدم. يالڭز اونڭ خيرلى نيّتى ايچون، أهمّيتلى خيرلره صرف
— 405 —
ايديلمك صورتيله، اونڭ حسابنه اوتوزدن اوچ بانقنوط آلدم. سزلره و سزڭله علاقهدار اولانلره پك چوق سلام و دعا ايدييورم.
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق، مخلص قارداشم!
إسپارطهيه نقلِ مكان، هم طلوعاتِ قلبيهيى، هم سزڭله مخابرهيه بر درجه فتور ويردى.
أوّلا:قارداشمز صبرى، حقّى أفنديلر آرزولريله، ينه أگيردير واسطهسيله سزه أمانت گوندريلهجك. اون يدنجى لمعه نامندهكى نوطهلرى صبرى سزه گوندرمش ويا گوندرهجك. بو دفعه ده سرلى، كرامتلى يگرمى طوقوزنجى سوزى سزه گوندرييورم. لطيف و معنيدار بر توافقدر كه، خسرو سنڭ ايچون يگرمى طوقوزنجى سوزى يازييوردى. يازديغى وقتده خسرو واسطهسيله چوق مبارك رمضان هديهسى عين آنده گلمهسيله برابر، عين گيجهده بن سنڭ خانهڭ طرفنه و خانهڭه گلديگمى رؤياده گورديگم گبى؛ ايكى گيجه أوّل، الحقّ ايكنجى بر خسرو و ايكنجى بر سليمان اولان سليمان رشدى، عينًا سزى گورمش. بوندن آڭلادق كه، بزلر بر منزل ايچندهكى آدملر حكمندهيز. مادّةً اوزاقلق تأثيرى يوق و بربريمزه قارشى مناسبتِ عاديه دخى قيد ايديلير.
ثانيًا:شو يگرمى طوقوزنجى سوز، تعريفنامهلرده يازيلديغى گبى، بر مستنسخ خطِّ حقيقيسنه إختيارسز تقرّبله، سرّى تظاهره باشلامش و ديگر مستنسخ خطِّ حقيقيسنى
— 406 —
بولمش. حقيقةً نه فكرده بولونورسه بولونسون، گورن هركسى تصديقه مجبور ايدييور. حتّى بوراده مهمّ و مشكلپسند علمالر دخى، گونش گبى اينانوب تصديق ايدييورز، دييهرك إمضا ايدييورلر.
شبههمز قالمادى كه؛ إعجازِ قرآنڭ يوز جزئندن بر جزئى، شو تفسيرينه إنعكاس ايتمش. يالڭز شو فرق وار كه؛ إعجاز قصديدر، قصدًا ده كيمسه معارضه ايدهمز. شو كتابڭ توافقى ايسه، فطرى إختيارسز اولمق جهتيله خارقه اولور. كرامت صاييلير. قصدى و صنعى بر صورتده معارضه ايديلمز. هر نه ايسه شو نسخهيى قارداشڭز عبد المجيد بر دفعه گورسون، إن شاء اللّٰه اوڭا ده بر وقت بر دانه يازيلاجق. شايد اوراده بريسى عينًا إستنساخ ايتمك نيّت ايتسه، چوق دقّت ايتمك گركدر. چونكه بو رسالهنڭ حروفاتى ده سرلى، كندينه گوونمهين يازماسين.
ثالثًا:قارداشمز فتحى بك نه حالدهدر، نهدن آز گوروشييورسڭز؟ بن اوڭا چوق دعا ايتدم و ايدييورم. سن بر مضر مأمورڭ يوزندن، اونڭله آز گوروشمهڭ بنى متأثّر ايتدى. اللّٰه قبول ايتسين، بن ده اوڭا چوق دفعه دعا ايتدم. إن شاء اللّٰه تام بر آرقداش، بر مخاطبڭ اولان حافظ عُمَر، رسالهِٔ نورڭ إنتشارينه مهمّ بر واسطه اولاجق كه؛ هر مكتوبڭده اونى جدّى علاقهدار گورويورم.
اون آلتنجى لمعه نامندهكى اوچ مهمّ مسئلهدن عبارت بر رسالهيى، سزڭ ايچون يازديرييورم. يتيشيرسه اونى ده گوندرييورم. ِللّٰه الحمد بوراده گيتدكجه رسالهِٔ نورڭ شاكردلرى و يازيجيلرى چوغالييور. نه وقت آز فتور باشلاسه، بر تشويق قامچيسى حكمنده بر شى ظهور ايدييور. أزجمله صوفىمشرب و يازيده موقّةً تنبللك ايدن بر قسم قارداشلريمزه يازيلان بر مكتوبڭ نسخهسنى، ملفوفًا گوندرييورم. بلكه تنبل اولميان، فقط تنبللشهن عبد المجيد ده گورور.
محترم والدهڭز نه حالدهدر؟ اونى ده مراق ايدييورم، چوق دعا ايدييورم. خستهلغڭ هر بر ساعتى، بر گون عبادت حكمنده اولديغنى بنم طرفمدن هم اوڭا، هم
— 407 —
خواجه عبد الرحمانه سويله. باشده پدريڭز، فتحى بك و خواجه عبد الرحمان، إمام عُمَر، كمال الدين گبى دوستلره سلام و دعا ايدييورم و دعالرينى ايستهيورم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
مسلگمزڭ بر مدارِ شوقى و ذوقى اولان توافق لطائفندن اوچ درت نمونه:
برنجيسى:إقتصاد رسالهسى، بربرندن خبرسز آلتى مستنسخڭ يازدقلرى آلتى نسخهده، ألفلرڭ أللى اوچ عددنده توافقلرى، تأليف و إستنساخ تاريخى اولان أللى اوچه موافق گلمهسيدر. صوڭره باقدم كه، أصل مسودّهِٔ اولٰىده چوق چيقينتى و تصحيحلر ايله برابر أللى اوچ عدد سرّينى محافظه ايتديگنى حيرت ايله گوردك.
ايكنجيسى:رسالهلرڭ فهرستهسى تمام يازيلدقدن صوڭره، برنجى مسوّد إختيارسز "بو گوزل فهرسته تمام اولدى" دييوب يازمش. او مسوّد حسابِ أبجدى هيچ بيلمديگى گبى، هيچ بر شى ده دوشونمهمش. "بو گوزل فهرسته تمام اولدى" عينًا بيڭ اوچ يوز أللى ايكى (١٣٥٢) تاريخنى گوستروب فهرستهنڭ تاريخِ تأليف و إستنساخنى گوسترمشدر.
اوچنجيسى:يگرمى اوچنجى لمعهنڭ مسودّهدن تبييض ايديليركن، هيچ ألفلرڭ عددينى خاطره گتيرمهدن، يازيلدقدن صوڭره يوز يگرمى سكزنجى رساله اولديغنه إشارةً يوز يگرمى سكز ألف اولماسيدر.
دردنجيسى:دونكى گون معجزاتِ أحمديه (عصم) تصحيح ايديليركن كوچك، لطيف ايكى توافقڭ اون دقيقه فاصله ايله وجوده گلمهسيدر. شويله كه:
— 408 —
ايكيشر آرقداش معجزاتِ أحمديه و معراجى آيرى آيرى تصحيح ايدييورلردى. معراجڭ آلتى يوز سطرى ايچنده بر تك سطر، قورو ديرگڭ آغلاماسندن بحث ايدييور. معجزاتِ أحمديه يوز أللى صحيفه ايچنده بر صحيفه او بحثه دائردر. بردن او ايكى قسم مصحّحلر عين كلمهيى سويلهيورلركن، ايچلرندن بر أفندى إنتقال ايتدى، ايكى قسم عين كلمهيى سويلهيورز ديدى. باقدق، فوق العاده بر صورتده ايكى تصحيح عين كلمه اوزرندهدر.
اون دقيقه صوڭره، يدى معجزهيه مظهر يدى چوجغڭ بحثى تصحيح ايديليركن، اومولمديغى بر زمانده، حاضر ذاتلرڭ نظرنده مبارك مليحه إسمنده بش ياشنده بر چوجق گلدى اوطوردى. چوجقلرڭ بحثنى ذوق ايله ديڭلهمگه باشلادى. چاى ويردك، چوجق بحثى بيتنجهيه قدر ايچمهدى. حاضر اولان بز درت كيشى شبههمز قالمادى كه، سرِّ توافقڭ برنجى منبعى اولان معجزاتِ أحمديهنڭ تأليفجه و إستنساخجه و قرائتجه و خارقه توافقجه كرامتنى گوسترديگى گبى، بو ايكى كوچك توافقله، ينه او كرامتڭ شعاعندن ايكى لطيفهيى گوستردى.
هم بر سنه أوّل بر سيره گيدركن، آرقهمدن بر قيز چوجغيله بر قادين گلييورلردى. بن يولدن چيقدم، يولى اونلره بيراقدم. باقدم بنى گچمييورلر، صيقيلدم. عجله گچدم بر باغچهيه گيردم، باقدم اونلر ده باغچهيه گيرديلر. هم حدّت، هم حيرت ايتدم. معجزاتِ أحمديه أليمده ايدى. تفأل گبى آچدم. أڭ أوّل گوزيمه ايليشن و يالڭز رسالهده بر تك دفعه ذكر ايديلن بر إسم كه، عين او قادينڭ إسمنى او صحيفه ايچنده گوردم. باقدم، او قادينى طانيدم. فسبحان اللّٰه ديدم. بونلر كيم اولدقلرينى آڭلامق ايچون داها أوّل او كتابه باقسه ايدم، بو حيرتدن قورتولاجقدم. بو حادثهيه هم بن، هم حاضر اولان شاملى حافظ و حادثهيى آڭلايان او قادين و باشقهلرى حيرت ايتدك.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 409 —
قلبًا راحتسزلغم طولاييسيله، قربان بايرامنه قدر سليمان أفندى، شاملى حافظ توفيق، عبد اللّٰه چاوش و مصطفى چاوشدن باشقه كيمسهيى قبول ايتمييورم. عفو ايدرسڭز، گوجنمهيڭز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
إسپارطه جمهوريت مدّعى عموميلگنه
طوقوز سنهدر، بنى بو مملكتده سببسز اولارق إقامته مأمور ايتديلر. خارجله إختلاطدن منع اولديغم ايچون چاليشهمدم، پريشان بو غربتده كيمسهسز قالدم. اون اوچ سنهدن بَرى، بنى بو ولايتده طانييانلرڭ تصديقلرى تحتنده، سياستله هيچ بر جهتله علاقهم قالماديغنه دليلم شودر كه: اون اوچ سنهدن بَرى، بر غزتهيى اوقوماديغمى و ديڭلهمديگمى سكز سنه اوطورديغم بارلا خلقى ايله إشهاد ايدييورم. اون اوچ سنه، بو زمانده سياستڭ لسانى اولان غزتهيى ديڭلهمهين، ايشيتمهين، ايستهمهين بر آدمڭ سياستله علاقهسى اولماديغى و سكز آيدن بَرى مركزِ ولايتده بتون بورادهكى بنمله تماس ايدنلرڭ شهادتلريله، سياسته تعلّق ايدن هيچ بر مسئلهيه تماس ايتمديگمى گوسترهبيليرم.
بو حالمله برابر، بو سنهنڭ قربان بايرامنده فطرةً صحبتدن خوشلانماديغم ايچون، هيچ كيمسهيى قبول ايتمديگمى گوسترر بر ايكى سطرلق يازى ايله قپومده يازديغم و هيچ بر كيمسه ده گلمديگى حالده، بو مبارك بايرامڭ درت گوننده بر پوليس بولونديريلمق صورتيله بنم گبى غريب، إختيار، خستهلقلى بر آدمه شبهه إسناد ايدهرك ترصّد ايتديرمك و حركتِ شخصيهمى بِلا سبب تحتِ نظارتده بولونديرمقله ويريلن تضييق و صيقنتى كافى گلمييورمش گبى؛ بو سنهنڭ نيساننڭ دردنجى گونى، قيش مناسبتيله و متماديًا حركاتمڭ تعقيب و ترصّد ايديلمهسندن طولايى خارجه چيقمديغمدن صيقيلمشدم.
— 410 —
ايشته او گونى، آلتى آيلق إضطرابمى تخفيف ايتمك و برآز تنفّس و راحتسزلغمى إزاله ايتمك ايچون، هوانڭ گوزللگندن إستفاده ايدهرك گزمگه گيتمشدم. عودتمده بر قوميسر ايله ايكى پوليس إقامت ايتديگم أويمڭ قپوسنده و بر قوميسرله ايكى پوليس ده باغچهنڭ طيشاريسنده بولونويورلردى. ايچرىيه گيردم، قوميسر و ايكى پوليس بنى تعقيب ايتديلر. اوطهمه چيقدم، اونلر ده آرقهمده ايديلر. بنمله برابر گيرديلر، تحرّىيه باشلاديلر.
طوقوز سنهدن بَرى إختلاطدن بِلا سبب منع ايديلديگمدن، مسلگم إعتباريله قرآن و ايمان ايله حصرِ إشتغال ايتمشدم. و اونڭ نتيجهسى اولارق يازديرديغم أثرلردن؛
بريسى، قرآنِ حكيمدهكى ايكى بيڭ سكز يوز كسور لفظهِٔ جلالڭ بر سرِّ كرامتنى و بر نقشِ إعجازينى گوسترهجك، أڭ مستثنا بر خطّ ايله يازيلمش غايتله قيمتدار يگرميدن فضله قرآنِ كريم جزءلرينى،
٢ - بقاىِ روح و ملائكه و حشرڭ حقّانيتنه دائر يگرمى طوقوزنجى سوز نامى آلتندهكى رسالهنڭ ايچنده تظاهر ايدن، كندمجه أڭ أقلّ بيڭ ليرايه دگر بر سرِّ عظيمى گوسترن رسالهيى،
٣ - حضرتِ پيغمبرڭ رسالتنى گونش گبى إثبات ايدن و خارقه بر صورتده اون ايكى ساعتده تأليف ايديلن يوز أللى صحيفهلك اون طوقوزنجى مكتوب نامى آلتنده معجزاتِ أحمديه رسالهسنى؛ كه او معجزاتڭ كرامتى اولارق، او رسالهده توافق ناميله اويله بر سرِّ عظيم تظاهر ايتمش كه، او رساله تك باشيله مادّةً بيڭ ليرا قدر كنديمزجه قيمتداردر.
٤ - وحدانيتِ إلٰهيهيى گونش گبى إثبات ايدن و قرآنڭ اوتوز اوچ آيتِ عظيمهسنى تفسير ايدن اوتوز اوچ پنجره نامندهكى اوتوز اوچنجى مكتوب كه، سرِّ توافقله برابر قيمتِ علميهسى و أدبيهسى إعتباريله أهلِ توحيدجه يالڭز مادّةً بيڭ ليرا قدر أهمّيتلى اولان رسالهيى،
— 411 —
٥ - شركڭ أساسنى رفع ايدوب، وحدانيتى نهايتسز درجهده قوّتله إثبات ايدن اوتوز ايكنجى سوز نامى آلتندهكى أثرى كه؛ او أثر بر عالم طرفندن ضايع ايديلسه، اونى ألده ايتمك ايچون بيڭ ليرا تردّدسز ويرهجگنى ظن ايتديگم مِثلسز رسالهمدن موجود هر ايكى دانهسنى،
٦ - إسرافدن قورتارمق و بو فقير ملّتى إقتصاده آليشديرمق ايچون يازديغم، كوچك فقط مستثنا بر أهمّيتده اولان إقتصاد رسالهسى إسمندهكى رسالهمڭ موجود اولان هر اوچ نسخهسنى،
٧ - كندى إختيارلغمدن طولايى، ايمان نقطهسنده قرآندن بولديغم رجا و تسلّى نورلرندن قلمه آلديغم و موجودى تام اوچ نسخه و ايكى نسخه ده نقصان اولارق عموم بش پارچهسنى كه، بنجه بو رساله بنم گبى قبره ياقينلاشمش بر إختيار آدمه قيمت تقدير ايديلميهجك درجهده يوكسك بر حقيقت ايله يازيلمشدر.
٨ - اون بش سنه أوّل عربجه اولارق طبع ايديلن، حربِ عموميده آتش ايچنده يازيلديغى ايچون، او زماندهكى باش قوماندانڭ بو يادگارِ حربڭ خيرينه إشتراك ايتمك نيّتيله كاغدينى كنديسى ويرديگى إشارات الإعجاز تفسيرينى؛
هم اوچ يوز اوتوز بش سنهسنده إستانبولده طبع ايديلن قطره، شَمَّه، حبّه، حبّهنڭ ذيلى و آنقرهده يڭى گون مطبعهسنده ذيلنڭ ذيلى و آنقره مطبعهسنده طبع ايديلن حباب و إستانبولده طبع ايديلن زهره و شعله گبى رسالهلرى حاوى عربجه مطبوع بر مجموعهمى و إستانبولده اون بش سنه أوّل طبع ايديلن سنوحات إسمنده قيمتدار ايكى مطبوع رسالهمى و هم برادرزادهم عبد الرحمان طرفندن اون بش سنه أوّل إستانبولده طبع ايتديريلن تاريخچهِٔ حياتمڭ بر قسمنه عائد مطبوع رسالهمدن اوچ نسخهسى تمام و بش آلتى نسخهسى نقصان كتابلريمى و هم ده إستانبولده يڭى حروف چيقمهدن أوّل طبع ايتديرديگم اوننجى سوز نامنده غايت قيمتدار حشرى و قيامتى گوندوز گبى إثبات ايدن رسالهمى و داها بيلمديگم خصوصى و شخصى و ايمانى أوراقلريمى و رسالهلريمى تكرار إعاده ايتمك اوزره، او تحرّى نتيجهسنده آلوب گوتورديلر.
— 412 —
بو تحرّياتده او قدر ايلرى گيديلدى كه، آلتى آى أوّل اوطورديغم كوشكدن شيمديكى اوطورديغم كوشكه نقل ايدينجه، صانداليه، شيشه، دمير و سائر أشيايه عائد ليستهيه وارنجهيه قدر آلديلر و الآن ده إعاده ايديلمدى.
طوقوز سنهدن بَرى بو مملكتده و بو قدر دوستلرمله تماس ايتديگم حالده، شيمدىيه قدر هيچ بر جُرم بڭا إسناد ايديلمدى و هيچ بر وقوعاتم ده اولمادى و حياتمده داعئِ شبهه هيچ بر أماره وجود بولمادى و منفيلگم ده، سببسز و آنجق إحتياط و توهّم يوزندن اولمقله إنزوا ايتديگم بر مغارهدن چيقارتيلارق منفيلرله برلكده نفى ايديلدم. بو مدّت ظرفنده سياستله و دنيا ايله علاقهم اولماديغنه، بو مملكتدهكى طوقوز سنهلك طرزِ حياتمڭ شهادتيله برابر، رسالهلرمده گرك أمنيت دائرهسى و گركسه حكومت دائرهسى داعئِ شبهه بر شى بولامدقلريدر.
(حاشيه): جاىِ دقّتدر كه، سكز طوقوز سنهدن بَرى ظلم و تضييقات آلتنده گيزلهميه مجبور اولديغم أڭ أسكى و أڭ محرم أوراقلرى آنى اولارق تحرّى ايدوب هيچ بر شى بيراقميهرق آلينديغى حالده، موجبِ تلاش و داعئِ أنديشه و مدارِ حجاب و خجالت بر شى بولونمامسى؛ غرضكار سوءِ ظنلى أهلِ دنيانڭ اوڭا قارشى ايتدكلرى حقسز تضييقات و ترصّد نه قدر چركين و خطا اولديغنى گوسترييور.
عجبا اونى إتهام ايدن و كندينى وطنه و ملّته صادق توهّم ايدن أهلِ دنيانڭ أڭ بيوك مأمورندن أڭ كوچگنه قدر، دگل سكز طوقوز سنه، بلكه سكز طوقوز آى ظرفنده أڭ محرم و أڭ گيزلى أوراقى ميدانه آتيلوب تدقيق ايديلسه، اوڭا تلاش ويرهجك و اوتانديرهجق سكز طوقوز مادّه چيقماز مى؟
أگر بر جُرمم وارسه، طوقوز سنهدن بَرى متماديًا دقّت ايتدكلرى حالده، جُرممى گورمهين ويا گوسترهمهينلر، شيمدى گوسترمگه مجبوردرلر.
شو كتاب ضايعاتمدن لا أقل شخصى ايكى بيڭ ليرا ضررم وار. چونكه، بونلرڭ هيچ بريسنڭ باشقه بر نسخهسنى بنده بيراقماديلر. وقتيله طبع ايتمك ايچون، يالڭز إشارات الإعجاز تفسيرينه ايكى يوز أللى ليرا ويردم. عربى مجموعهسى اوچ يوز ليرا. و يگرمى طوقوزنجى سوز و اون طوقوزنجى سوزلرده او سرِّ عظيمه هيچ بر عالم و هيچ بر أديب يوقدر كه، "بيڭ ليرا قيمتندهدر" ديمهسين.
— 413 —
و بر ده، اون اوچ سنه أوّل حكومت دار الحكمتده يوز ليرا معاش آلاجق قدر ايش گورهبيلهجك بر آدم نظريله بڭا باقمش، آيده يوز ليرا معاش ويرمش. بو سكز سنهده بنى، ياريم ساعت بر كوى اولان ايلامايه ايكى دفعهدن فضله گيتمگه مساعده ايديلميهجك درجهده إختلاط و گزمكدن منع ايديلديگم گبى، بر وارداتم، بر مالم اولمامقله برابر، او كويده بنم گبى بر آدم چاليشهجق ايش بولاماديغمدن و كيمسهنڭ بر شيئنى ده قبول ايتمهمك، بر مسلكِ حياتم اولديغندن، چكديگم پريشانيت و ضرر و زيانڭ تقديرينى مدّعى عموميلگه حواله ايدهرك، يا كتابلريمڭ هپسنڭ إعادهسنى وياخود بو خصوصدهكى ضرر و زيانمڭ مسبّبلرندن تضميننى دعوا ايدييورم.
تتمّه:حكومتڭ قانونى، طريقت درسى ويرمگه و نسخه يازمغه و نفوذ تأمين ايتمگه مساعده ايتمديگى و بن ده بونلرله علاقهدار اولماديغم و حكومت ده يانمه گلن زيارتجيلرى خوش گورمديگى ايچون؛ بعض آدم متعدّد دفعه طريقت و نسخه نيّتيله يانمه گلمك ايستدى. بن ده حكومتڭ قانوننه رعايت ايتمك و حكومت مأمورلرينى سببسز قوشقولانديرمامق ايچون قبول ايتمهيوب ردّ ايتدم.
مسموعاتمه گوره، بو حالدن مغبر اولانلر يالان و أصلسز بر صورتده إسناداتده بولونمش. بويله حكومتڭ قانوننه رعايةً ردّ ايتديگم كيمسهلر يوزندن بنى بويله صيقيشديرمقدن، خلافِ قانون حركت ايتمديگم ايچون بويله عذاب ويرمك، قانونى ديڭلمهمگه مجبوريت وضعيتنى ويرييورلر معناسى چيقييور.
طوقوز سنهدر دنيوى حياتمه گلن هر درلو إشكنجهلره تحمّل ايدوب صبر ايتدم، سكوت ايتدم. فقط دنيالرينه قاريشمديغم حالده، بويله حياتِ اُخرويهمه سوءِ قصد صورتندهكى تعرّض قارشيسنده صبرم توكندى. حقّمى آرامق ايچون إقامهِٔ دعوايه مجبور اولدم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭