Błysk Dwudziesty Dziewiąty

Wstęp

Trzynaście lat temu moje serce porozumiało się z umysłem i wspólnie przynagliły mnie do drogi rozmyślań i rozważań, które Koran, owa Księga cudownej wystawy, nakazuje poprzez takie wersety, jak:

{[*]:}

{[*]:}

{[*]:}

{[*]:}

Hadis, którego znaczenie mówi: Godzina rozmyślań jest lepsza niż rok oddawania czci Bogu, {[*]:} oświadcza, że w pewnych przypadkach godzina rozważań może być równa oddawaniu czci Bogu przez cały rok. Hadis ten ten również usilnie zachęca do rozważań. Jeśli chodzi o mnie, by zachować światło i rozległe prawdy, które ukazywały się memu umysłowi w ciągu trzynastu lat, przez które podążałem tą drogą, zapisałem pewną liczbę zdań w formie

wskazówek, by wskazać nie na owe prawdy jako takie, lecz na ich istnienie, by ułatwić zastanawianie się nad nimi i zachować ich porządek. Kiedy rozpocząłem swoje rozważania, zwykłem wypowiadać owe frazy sam do siebie, używając różnych zwrotów w języku arabskim. Choć przez ten długi czas powtórzyłem je tysiące razy, nigdy mnie to nie znużyło, nie zmniejszyła się przyjemność, jaką dawało mi recytowanie owych fraz, ani też nie zmniejszyły się pragnienia potrzebującej ich duszy. Jako że wszystkie rozważania składają się z błysków wersetów koranicznych, ich zalety (takie jak fakt, że nie powodują znużenia, zachowując swoją słodycz), które są zaletami wersetów Koranu, przedstawiają się w zwierciadle owych rozważań.

Niedawno uświadomiłem sobie, że potężne źródło życia, jakim są Traktaty Światła, a także lśniące światła zawarte w różnych częściach Traktatów, są błyskami pewnych sekwencji myśli. Myśląc, że mogłyby one wpłynąć na innych tak, jak wpłynęły na mnie, powziąłem zamiar, by spisywać je aż do końca mego życia. Z pewnością, część owych ważnych rozważań została już zawarta w Traktatach Światła, lecz jeśli rozpatrzymy je jako całość, znajdziemy w nich dodatkową siłę i wartość.

Ponieważ nie wiemy, kiedy nastąpi kres życia, zaś warunki, w jakich jestem więziony w tym miejscu, są gorsze od śmierci, nie czekając, aż życie dobiegnie końca, spisałem owe sekwencje myśli bez żadnych zmian, w siedmiu Księgach, ulegając usilnym naleganiom moich braci.

(Pozostałe sześć Ksiąg niniejszego Błysku zostało zawartych w odręcznych wydaniach zbioru Błyski i nie weszły one w skład niniejszego wydania).

Księga Trzecia

Stopnie wyrażenia Allahu Akbar

Wspomnimy o siedmiu spośród trzydziestu trzech stopni owej błogosławionej frazy. {[*]:} Ważna część owych stopni została objaśniona w Stacji drugiej Listu Dwudziestego, a także w Słowie Trzydziestym drugim - pod koniec Drugiego Miejsca Postoju, a także na początku Trzeciego Miejsca Postoju. Tych, którzy chcą pojąć prawdę o owych stopniach, odeślemy zatem do owych dwóch części Traktatów Światła.

STOPIEŃ PIERWSZY

{[*]:}

Bóg jest Największy; niech Jego chwała będzie wywyższona ponad każdą rzecz! W Swej mocy i wiedzy jest większy niż wszystko inne, ponieważ On jest Stwórcą, Kształtującym, Który poprzez Swoją moc kształtuje człowieka tak, jak kształtuje wszechświat; On zapisuje kształt wszechświata piórem Swego zarządzenia , jak zapisuje kształt człowieka tym samym piórem. Makrokosmos jest jak mikrokosmos: oba są ukształtowane przez Jego moc, zapisane przez Jego pióro; On stworzył makrokosmos jako miejsce dla Swych bezsilnych stworzeń, podczas gdy powołał do istnienia mikrokosmos bezsilnym; On umieścił to, co przemija, w Swych istotach jako ich własność, i On powołał do istnienia to, co ostateczne, jako należne temu, kto potrzebuje owej własności; Jego kunszt przejawia się w tym, co przeminęło, niby otwarta księga, podczas gdy On nadaje blask temu, co ostateczne, poprzez Swoje słowa; Jego potęga ukazuje Jego majestat w tym, co było, podczas gdy Jego miłosierdzie stroi w Jego dary to, co ostateczne; Jego majestat w tym, co było, zaświadcza, że On jest Jeden, podczas gdy Jego dary w tym, co nadejdzie, obwieszczają, że On jest Jedyny i Samoistny; Jego pieczęć odciśnięta jest na wszystkich rzeczach przeszłych, czy to natury ogólnej, czy szczególnej, pozostających czy to w spoczynku, czy w ruchu, podczas gdy Jego znak tego, co nadejdzie, odciśnięty jest na ciałach Jego stworzeń, na ich kończynach, na ich komórkach i cząsteczkach.

Teraz rozważ wszystkie Jego dzieła jako całość: ujrzysz jasno niby w pełnym świetle dnia absolutną hojność w doskonałym porządku i prawidłowości; w całkowitej łatwości, a zarazem w doskonałej zdolności; w rozległej skali, a zarazem w całym pięknie Jego kunsztu; w nieskończonej odległości, a zarazem w całkowitej jedności; w doskonałym połączeniu, a zarazem w doskonałej różnorodności; w nieograniczonej wartości będącej ponad wszelkie koszty. Taka sytuacja jest świadectwem dla umysłu, ponieważ zmusza nawet najbardziej szalonego spośród hipokrytów do uznania tego, że ów kunszt i jedność są dziełem Tego, do Którego należą absolutna wszechmoc i obejmująca każdą rzecz wiedza.

W jedności leży całkowita łatwość, podczas gdy w mnogości i przypisywaniu Bogu towarzyszy zawarte są trudności ponad ludzkie pojmowanie.

Jeśli wszelkie rzeczy przypiszemy Jednemu, Jedynemu, stworzenie wszechświata będzie tak łatwe, jak stworzenie drzewa palmowego, zaś stworzenie drzewa palmowego tak łatwe, jak stworzenie jednego owocu. Kiedy jednak przypiszemy każdą rzecz mnogości, stworzenie drzewa palmowego będzie tak trudne, jak stworzenie całego wszechświata, zaś stworzenie owocu tak trudne, jak stworzenie drzewa - a zatem tak trudne, że wręcz niemożliwe. Jest tak, ponieważ w przypadku działania jednego człowieka może on uzyskać dany efekt czy określoną sytuację w odniesieniu do wielu rzeczy, bez żadnych trudności i nie uciekając się do użycia innych środków, natomiast jeśli efekt czy sytuacja byłyby wynikiem działania wielu, można by było uzyskać je jedynie z wielkim trudem, po długich sporach i wykorzystaniu innych środków. Byłoby tak, jak gdyby oficer scedował swoje obowiązki na wszystkich żołnierzy, mistrz budowniczy na kamienie budynku, Ziemia na inne planety, wodospad na krople wody, środek okręgu na wszystkie punkty leżące na jego obwodzie!

Dzięki tajemnicy tkwiącej w połączeniach nieograniczona moc zawarta jest w jedności. Rzecz lub przyczyna nie muszą wówczas dźwigać ciężaru źródeł własnej siły, a dzieło wynikające z pozornej przyczyny zyskuje wielkość dzięki połączeniu z rzeczą, od której zależy. Kiedy jednak dodamy Bogu wspólników, wszystkie przyczyny będą musiały ponieść źródła własnej siły, a będące ich wynikiem dzieła zmniejszą się w znacznym stopniu. Z powodu owego połączenia ze Stwórcą mrówka i mucha pokonywały potężnych tyranów, a drobne nasionko może dźwigać na swych barkach olbrzymie drzewo.

Jeśli wszelkie rzeczy przypiszemy Jedynemu, nie ma potrzeby tworzenia ich z absolutnego niebytu, ponieważ akt stworzenia polega wówczas na nadaniu zewnętrznego istnienia istocie, która istniała już w Boskiej wszechwiedzy. Podobnie dzieje się wtedy, kiedy przenosimy obraz w zwierciadle z tyłu aparatu na papier fotograficzny, a "zewnętrzne istnienie" zdjęcia zostaje ustanowione z całkowitą łatwością, lub wtedy, kiedy poprzez zastosowanie określonej substancji ujawniamy pismo zapisane atramentem sympatycznym.

Kiedy rzeczy zostaną przypisane przyczynom i mnogości, będzie to wymagało stworzenia ich z absolutnego niebytu, co jest największą trudnością równą niemożliwości. W jedności jest łatwość, a stworzenie danej rzeczy staje się tak łatwe, jak jest konieczne, podczas gdy w mnogości kryje się wielka trudność równa niemożliwości.

Jeśli przypiszemy wszelkie rzeczy jedności, jest możliwe stworzenie danej istoty z całkowitego niebytu, to jest natychmiastowe stworzenie

bytu z czystego niebytu, poprzez wylanie cząsteczek do formy istniejącej w Boskiej wiedzy i zamyśle, bez żadnej trudności lub chaosu. Tymczasem - jak zgadzają się co do tego wszyscy inteligentni ludzie - jeśli założymy mnogość i dodamy Bogu towarzyszy, pierwsze stworzenie z niebytu będzie niemożliwe, ponieważ dla zaistnienia żywej istoty musiałyby zgromadzić się wszystkie cząsteczki i pierwiastki, rozproszone po całej ziemi. Jeśli nie byłoby formy istniejącej w Bożej wiedzy, każda z owych cząsteczek musiałaby posiadać wiedzę obejmującą każdą rzecz, a także doskonałą wolę, by zachować wszystkie cząsteczki ciała żywej istoty.

Oprócz tego, jak niemożliwością jest, by wszelkie rzeczy były wspólnikami Boga, tak nie ma żadnej potrzeby, by zakładać, że tak jest. Wysunięcie takiego roszczenia jest całkowicie samowolne, ponieważ w żadnej rzeczy nie ma żadnego znaku, który mógłby sugerować, że odegrała ona jakąkolwiek rolę w jej stworzeniu. Stworzenie niebios i ziemi wymagało doskonałej, nieograniczonej mocy, jaką może posiadać jedynie Ten, Który nie potrzebuje wspólników. Gdyby istnieli jacyś towarzysze, jedynie ograniczaliby ową doskonałą i nieskończoną moc, podczas gdy ich istnienie nie jest w żaden sposób konieczne (zaś koniecznością jest coś wręcz przeciwnego), jest niemożliwością pod pięcioma względami. Istnienie jakichkolwiek wspólników Stwórcy jest zatem niemożliwe i wykluczone, a co więcej, rzeczy w żaden sposób nie sugerują tego (ani nie wskazują na to), by miały jakikolwiek udział we własnym zaistnieniu.

Wyjaśniliśmy tę kwestię w Pierwszym Miejscu Postoju Słowa Trzydziestego Drugiego, zaś w Drugim Miejscu Postoju wykazaliśmy, jak wszelkie rzeczy - od drobnych cząsteczek po planety i od planet do indywidualnych cech każdej twarzy - odrzucają przypisywanie Bogu wspólników i wskazują na pieczęć Bożej jedności odciśniętą na każdej z nich.

Jak nie ma On towarzyszy, tak samo nie ma pomocników ani wykonawców. Przyczyny są jedynie cienkimi zasłonami dla rozporządzeń przedwiecznej mocy; w rzeczywistości nie mają one żadnej zdolności stwarzania. Człowiek jest najwyższą spośród przyczyn i tą, która ma najbardziej rozległą wolę, lecz można mu - a i to wątpliwe - przypisać jedynie jeden procent z czynności, jakie pozornie zależą od jego woli, takich jak jedzenie, mowa czy myślenie. Jeśli rzeczywista moc sprawcza najwyższej spośród przyczyn i tej, która jest obdarzona najbardziej rozległą wolą, jest tak ograniczona, to jakże ma być możliwe, by zwierzęta i stworzenia nieożywione miały udział w stwarzaniu i we wszechwładzy Stwórcy niebios i ziemi? Tak jak opakowanie, w którym król wysyła swój podarunek,

jak chusteczka, w którą owija swój prezent, jak ten, któremu powierzono ów upominek, aby go dostarczył, nie mogą być wspólnikami króla w jego władzy, tak samo przyczyny, poprzez które zsyłane są dary Boga, kufry, w których owe dary są dla nas przechowywane, czy też przyczyny opakowane tak, by były dla nas podarunkami od Boga, i jako takie do nas wysłane, nie mogą być wspólnikami ani pomocnikami Boga czy też pośrednikami, których wstawiennictwo mogłoby odnieść jakikolwiek skutek.

STOPIEŃ DRUGI

Bóg jest Największy; niech Jego chwała będzie wywyższona ponad każdą rzecz! W Swej mocy i wiedzy jest On większy niż wszystko inne. On jest Stwórcą, Wszechwiedzącym, Wszechmądrym, Najbardziej Miłosiernym i Tym, Który Swoją litością obejmuje każdą rzecz. Stworzenia Ziemi i wyniosłe ciała niebieskie w ogrodzie wszechświata są niewątpliwie cudami mocy Wszechwiedzącego Stwórcy; upiększone, wielobarwne rośliny umieszczone w parku oblicza ziemi, a także wiele gatunków zwierząt, jakie zostały wystawione na pokaz po wszystkich zakątkach tego parku, z pewnością są cudami kunsztu Wszechmądrego Stwórcy; uśmiechające się do nas kwiaty i przyozdobione owoce w ogrodach tego parku w jasny sposób są podarunkami Najbardziej Miłosiernego, Najbardziej Współczującego. Owe cuda mocy i kunsztu, owe dary miłosierdzia zaświadczają, wołają i ogłaszają, że ich Stwórca i Kształtujący, Który je zsyła, jest nad każdą rzeczą Wszechwładny i o każdej rzeczy Wszechwiedzący, że Jego miłosierdzie i wiedza obejmują każdą rzecz. Wobec Jego mocy cząsteczki są równe gwiazdom; rzeczy, których jest niewiele, równe są tym, których jest wiele; to, co małe, jest równe temu, co wielkie, a to, co ograniczone - temu, co nieskończone. Wszystkie niesamowite wydarzenia przeszłości, które są cudami kunsztu Wszechmądrego Stwórcy, zaświadczają, że Stwórca jest Przemożny nad wszelkimi niesamowitymi wydarzeniami przyszłości i nad wszelkimi jej możliwościami, ponieważ On jest Wszechwiedzącym, Stwórcą, Wyniosłym ponad każdą rzecz, Wszechmądrym.

Wszelka chwała niech będzie Temu, Który uczynił ziemię wystawą przejawów Jego kunsztu, miejscem zgromadzenia dla Jego stworzeń, demonstracją Jego mocy, narzędziami dla Jego mądrości, ogrodem Jego miłosierdzia, polem uprawnym dla Jego Raju, miejscem, przez które przechodzą stworzenia, korytem rzeki, którą płyną wszelkie istoty, miarą dla Jego dzieł.

Upiększone zwierzęta, przyozdobione ptaki, pełne owoców drzewa, przystrojone kwiatami rośliny - to wszystko jest cudami Jego wiedzy i Jego kształtowania, podarunkami Jego szczodrości, dowodami Jego łaski.

Kwiaty uśmiechające się wśród ornamentów owoców; ptaki śpiewające, kiedy wieje bryza wczesnego poranka; deszcz, którego krople postukują o płatki kwiatów; matki, delikatnie obejmujące swoje dzieci - to wszystko umożliwia poznanie Umiłowanego, umiłowanie Najbardziej Miłosiernego, Najbardziej Łaskawego i Najbardziej Szczodrego dla dżinna i dla człowieka, dla istot duchowych, aniołów i zwierząt.

Ziarna i owoce, nasiona i kwiaty są cudami mądrości i kunsztu, podarunkami miłosierdzia, dowodami jedności, zaświadczają o łasce Boga w królestwie życia ostatecznego. Są prawdomównymi świadkami, którzy zaświadczają, że ich Stwórca jest Przemożny nad każdą rzeczą i o każdej rzeczy Wszechwiedzący; że poprzez Swoje miłosierdzie, wiedzę, zdolność stworzenia, zamysł, kunszt i kształtowanie obejmuje On każdą rzecz. W odniesieniu do Jego stwarzania, zamysłu, kunsztu i nadania kształtu słońce jest drobnym nasionkiem, gwiazda kwiatem, Ziemia ziarnem.

Nasiona i owoce są zwierciadłami dla jedności Bożej, widocznej w każdej części mnogości i różnorodności, wskazują na Boże zarządzenie i są znakami mocy, która ukazuje jedność jako źródło wszelkiej mnogości. Pochodząc z owej mocy, zaświadczają o jedności Stwórcy, do Którego należy kunszt i nadawanie kształtu. Później, kiedy przychodzi ich koniec, jednym głosem opowiadają o mądrości, zawartej w Bożym akcie stworzenia i zamyśle.

Nasiona i owoce są także napomknieniami mądrości, które wskazują na to, że Stwórca wszechświata Swym obejmującym każdą rzecz spojrzeniem patrzy najpierw na poszczególne istoty, później na ich części. Ponieważ owoce w oczywisty sposób są celem stworzenia drzewa, zatem człowiek jest celem wszechświata i najważniejszym celem Stwórcy wszystkich istot. Serce człowieka jest jak ziarno, jest najbardziej świetlistym zwierciadłem dla Tego, Który powołuje do życia Swoje stworzenia. To właśnie z powodu owej mądrości niewiele znaczący człowiek jest we wszechświecie najważniejszym środkiem do zmartwychwstania wszelkich bytów, a także najważniejszym powodem zmartwychwstania, zniszczenia, przekształcenia, przemiany i odnowienia wszechświata.

Bóg jest Największy! O, Potężny! Rozum nie jest w stanie przeniknąć istoty Twojej wielkości!

Wszystkie istoty jednym głosem recytują: "Nie ma boga, jak tylko On!"

«O, Ty, Który jesteś Prawdą!»

Wszystkie razem recytują: "O, Żyjący!"

STOPIEŃ TRZECI

{(*):}

Ten Stopień został objaśniony również na początku Trzeciego Miejsca Postoju Słowa Trzydziestego Drugiego.

Bóg jest Największy - niech Jego chwała będzie wywyższona ponad każdą rzecz! - pod względem potęgi i wiedzy większych, niż wszelkie inne rzeczy razem wzięte. On jest Wszechmocnym; On jest Tym, Którego zarządzenie ustala każdą rzecz, Wszechwiedzącym, Wszechmądrym, Kształtującym, Szczodrym, Łaskawym; On jest Tym, Który upiększa i Tym, Który zsyła Swoje dary; On jest Umiłowanym i Tym, Który sprawił, że człowiek może Go poznać; On jest Najbardziej Miłosiernym i Litościwym, Którego litość obejmuje każdą rzecz, Dobrym, Najpiękniejszym, do Którego należą absolutne piękno i doskonałość, Przedwiecznym, Zapisującym. Oto, co składa się na prawdę o wszechświecie jako całości i na prawdę o wszystkich jego częściach, poziomach i kartach, na prawdę o wszystkich istotach i o każdej z nich z osobna, w odniesieniu do ich istnienia i ciągłości:

uporządkowane i odmierzone litery, zapisane piórem Jego postanowienia i zarządzenia stosownie do Jego wiedzy i mądrości;

kunsztownie nakreślone opisy busoli, jakimi są Jego wiedza i mądrość; ozdoby wykonane z łaskawością i szczodrością przez lśniącą rękę Jego

kunsztu i nadawania kształtu, Jego upiększania i rozświetlania;

delikatne kwiaty Jego łaski i szczodrości, poprzez które uczynił Siebie Umiłowanym, Którego można poznać, wraz z ich obfitością i Jego miłosierdziem;

owoce obfitych źródeł Jego miłosierdzia i Jego darów, Jego litości i czułości, piękna i delikatności;

błyski wiecznego piękna i niekończącej się doskonałości, o których świadczą ulotność i przemijanie ich zwierciadeł i odbić wraz z trwaniem przejawów piękna przez wszystkie przemijające pory roku, wieki i epoki, wraz z nieustannym zsyłaniem darów Bożych przemijającym stworzeniom i istotom poprzez cały czas, który również przemija.

Tak, ulotna natura zwierciadeł i przemijanie bytów wraz z niezmiennymi przejawami i blaskami ukazują z najwyższą jasnością, że tak oczywiste piękno i tak lśniąca doskonałość nie przynależą do miejsc, w których się przejawiają; udowadniają w najbardziej oczywisty i najbardziej wymowny sposób, że przynależą do niedoścignionego piękna, do Niedoścignionego, Który zsyła Swoje dary, do Tego, Którego istnienie jest niezbędne, do Wiecznie Trwającego, Umiłowanego.

Doskonałe dzieło w oczywisty sposób wskazuje na doskonały akt stworzenia. Doskonały akt stworzenia z całą koniecznością wskazuje na doskonałe Imię i na Najdoskonalszego, Który dokonał stworzenia. Doskonałe Imię bez żadnej wątpliwości wskazuje na doskonałą właściwość. Doskonała właściwość niewątpliwie wskazuje na doskonałą cechę, zaś doskonała cecha z pewnością wskazuje - w sposób, którego godzien jest tylko On, Jeden - na doskonałość Jego istoty. Tak, jest to całkowicie pewne.

STOPIEŃ CZWARTY

Bóg jest Największy, niech Jego chwała będzie wywyższona ponad każdą rzecz! On jest Sprawiedliwym dla wszystkich stworzeń, On jest Przedwiecznym, Wszechmądrym Sędzią i Władcą. On w sześć dni ustanowił drzewo wszechświata, zgodnie z zasadami Jego mądrości i woli, i On podzielił je na części zgodnie z prawami Jego postanowienia i zarządzenia. On uporządkował je poprzez prawa Jego zwyczaju. On przyozdobił je i upiększył zgodnie z zasadami Jego miłosierdzia i łaskawości. On rozświetlił je przejawami Jego imion i atrybutów. Wszystko to jest poświadczone przez porządek i prawidłowość Jego dzieł, poprzez upiększenie Jego stworzeń, ich wzajemne podobieństwo i harmonię między nimi, ich wzajemną pomoc i współpracę, poprzez fakt, że jedno z Jego stworzeń obejmuje inne, poprzez świadomość, umiejętność i kunszt widoczne we wszelkich rzeczach stosownie do miary ich zdolności, sprecyzowanej przez Boże zarządzenie.

Powszechna mądrość, przejawiająca się w porządku wszechświata; doskonała łaskawość w jego upiększeniu;

obejmujące każdą rzecz miłosierdzie w łasce, jaka została mu użyczona; pożywienie i zaopatrzenie, żywiące zamieszkujące go istoty;

przejawy zasadniczych cech jego Stwórcy, cud życia i kunszt, jaki życie ukazuje;

zamierzone piękno, z jakim wszechświat został przyozdobiony; niezmienne przejawy piękna, które odbija się w całym wszechświecie

mimo jego przemijania;

prawdziwa miłość dla Jedynego, którego czci cały wszechświat, zawarta w jego sercu;

powab widoczny w jego zachwycie;

zgodność wszystkich jego doskonałych istot w tym, co dotyczy jedności jego Stwórcy;

korzyści zawarte we wszelkich jego częściach i wynikające z nich; efekty jego stworzenia i istnienia, osiągnięte dzięki mądremu planowaniu; szczodre zaopatrywanie wszelkich jego żywych stworzeń;

doskonały porządek zmian, jakim podlegają wszystkie jego pierwiastki; ogrom celów, wynikających z jego natury jako całości;

jego natychmiastowe stworzenie w całkowitej doskonałości, do którego nie był potrzebny ani czas, ani materia;

osobowości mądrze nadane jego istotom, wahającym się pośród niezliczonych możliwości;

zaspokajanie licznych i rozmaitych potrzeb jego stworzeń w najbardziej odpowiednim czasie i w najbardziej niespodziewany dla nich sposób, aż do ich najdrobniejszych życzeń, na które istoty nie mogłyby jednak odpowiedzieć same z siebie;

nieograniczona siła, przejawiająca się w słabości stworzeń; nieograniczona moc, przejawiająca się w ich bezsilności; życie, widoczne w pustce wszechświata;

obejmująca każdą rzecz świadomość, widoczna w niewiedzy jego istot;

doskonały porządek w jego przemianach, wymagający istnienia Tego, Który nie podlega żadnej zmianie;

wszelkie akty, którymi wszechświat wychwala swego Stwórcę, podobne koncentrycznym okręgom, mającym wspólny środek;

uznanie trojakiego rodzaju suplikacji wszechświata, przedstawianych językiem ukrytej zdolności, językiem wrodzonej potrzeby i językiem konieczności;

inwokacje, świadectwa i blaski, zawarte w jego aktach czci; porządek w dotyczącym go rozporządzeniu;

pokój, jaki można odnaleźć we wspominaniu jego Stwórcy;

akty czci, dzięki którym dokonuje się połączenie początku wszechświata i jego końca, staje się widoczna przyczyna jego doskonałości i zostaje urzeczywistniony zamysł jego Stwórcy;

a także (wraz ze wszystkim, co wymieniliśmy) cała reszta cech wszechświata, stanów, jakim podlega, i wydarzeń, które w nim zachodzą, zaświadcza, że wszelkie jego istoty podlegają kierownictwu Jedynego, Mądrego autora planu, że utrzymywane są przy życiu przez Jedynego, Szczodrego, Który daje im zaopatrzenie, że wszystkie są sługami Jedynego Pana, że wszystkie podlegają zarządzeniu Jedynego, że źródłem ich istnienia jest moc Jedynego, Który odcisnął wiele pieczęci Swej jedności tak, by były widoczne na wszystkich kartach wszelkich przesłań, jakimi są Jego stworzenia.

Tak, wszystkie kwiaty i owoce, rośliny i drzewa, zwierzęta i kamienie, a nawet cząsteczki i grudki ziemi we wszystkich dolinach i na szczytach wszystkich gór, na pustyniach i pustkowiach, są pieczęciami odciśniętymi na napisach i dziełach Tego, Który je wykonał. Tym, którzy patrzą na nie uważnie, ukazują one, że niezależnie od tego, kto ukształtował owe dzieło, sporządził również inskrypcje zawierające informację o miejscu, w którym się ono znajduje. On jest również Tym, Który zapisuje oblicze ziemi i głębiny mórz, a także słońce i księżyc na obliczu niebios, zawierającym wiele takich przesłań. Niech chwała Tego, Który sporządził owe napisy, będzie wywyższona ponad wszelką inną rzecz; Bóg jest Największy!

Tak, cały świat wraz ze wszystkim, co się na nim znajduje, recytuje:

«Nie ma Boga, jak tylko On!»

STOPIEŃ PIĄTY

{(*):}

Bóg jest Największy! On jest Wszechmocnym Stwórcą, Kształ tującym, Tym, Który widzi każdą rzecz; dowodami na Jego boskość i wielkość są ciała niebieskie i lśniące niby diamenty gwiazdy, będące promieniami zaświadczającymi Jego wszechwładzę i wspaniałość. Zaświadczają i głoszą Jego lśniące panowanie i całkowitą władzę, głoszą najwyższy stopień Jego panowania i Jego mądrości, a także królewski ogrom Jego mocy.

{[*]:}

a następnie spójrz na oblicze niebios, a ujrzysz, jakie jest ciche i spokojne, jak pozostaje w mądrze zaplanowanym ruchu, jakie jest promienne w swym majestacie, jak uśmiecha się poprzez wszelkie swe ozdoby, a wszystko zgodnie z porządkiem zawartym w stworzeniu niebios i z regularnością widoczną w kunszcie, z jakim zostały stworzone.

Blask lampy niebios - słońca, ustanowionego dla zmian pór roku; fazy ich świecy, jaką jest oświetlający drogę księżyc; lśnienie ich gwiazd, ozdabiających światy - obwieszczają tym, którzy myślą, istnienie niekończącej się, nieskończonej władzy, regulującej sprawy tego świata.

Wszechmocny Stwórca jest Wiedzącym o każdej rzeczy; Jego wola obejmuje każdą rzecz; to, czego zechce, istnieje, a to, czego Sobie nie życzy, nie istnieje. On jest nad każdą rzeczą Wszechwładny poprzez właściwą Sobie, obejmującą każdą rzecz, absolutną moc. Ani nie jest możliwe czy choćby wyobrażalne, by słońce od dziś miało istnieć bez światła i ciepła, ani też nie jest możliwe czy choćby wyobrażalne, by Bóg, Stwórca niebios, miał istnieć bez wiedzy obejmującej każdą rzecz i bez absolutnej mocy. Konieczne jest, by był On o każdej rzeczy Wszechwiedzący, by posiadał obejmującą każdą rzecz wiedzę, właściwą Jego istocie. Koniecznym jest, by taka wiedza była połączona z wszystkimi rzeczami, poprzez czystość tajemnicy wszechobecności, mądrości, przenikania i świetlistego pojmowania każdej rzeczy; nic nie może być oddzielone od wiedzy Boga ani też pozostawać poza nią.

Równowaga i porządek, jakie można zauważyć w istotach, ustalenie miary każdej rzeczy, powszechna mądrość, doskonałe obdarowywanie, odmierzona prawidłowość, ustalona płodność, wyznaczona godzina śmierci, regularnie zsyłane zaopatrzenie, doskonałość i precyzja zgodne z ustaleniami nauki, staranne upiększenia, doskonała różnorodność, równowaga, porządek i zręczność, a także całkowita łatwość stworzenia - wszystkie zaświadczają o obejmującą każdą rzecz wiedzy Jedynego, Który zna wszystkie rzeczy i Jedynego, Który zna to, co niewidzialne.

Jak wskazuje na to werset:

{[*]:}

istnienie danej rzeczy wymaga istnienia wiedzy, a światło istnienia rzeczy wymaga światła wiedzy.

Jeśli porównamy oczywistość stworzenia człowieka do inteligencji jego Stwórcy, delikatny kunszt człowieka, który wskazuje na jego inteligencję, będzie niby nieskończenie mały robaczek świętojański pośród ciemnej nocy przy wspaniałym blasku słońca, które w samo południe oświetla oblicze ziemi.

Jeśli Bóg jest o każdej rzeczy Wszechwiedzący, to On jest również Tym, Który zechciał istnienia wszelkiej rzeczy, ponieważ nie może zostać urzeczywistnione to, co czego by sobie nie życzył. Jak moc jest skuteczna, a wiedza pozwala na rozróżnienie, tak wola jest tym, co precyzuje; następnie zostaje urzeczywistnione istnienie danej rzeczy.

Dowodów na istnienie Bożej wiedzy i wyboru jest tyle, ile jest stanów, stadiów i cech wszystkich rzeczy.

Tak, wszystkie istoty stają się uporządkowane i otrzymują właściwe dla nich cechy, wybrane spośród możliwości, których jest nieskończenie wiele, spośród bezowocnych dróg i przemieszanych w absurdalnej powodzi pierwiastków, wybrane wedle porządku tak misternego i delikatnego, jak misterną i delikatną równowagę nadano ich istnieniu, co można zaobserwować; zaś stworzenie dobrze uporządkowanych, rozmaitych istot żywych z prostej i nieożywionej materii - jak stworzenie człowieka i wszystkich układów jego ciała ze spermy, ptaków i ich skrzydeł z jajek, a drzew z ich najróżniejszymi gałęziami z nasion - ukazuje, że wszelkie rzeczy są określone i ustalone poprzez to, że Bóg zechciał, by zaistniały, poprzez Jego wybór i wolę. Jak fakt, że rzeczy tego samego rodzaju odpowiadają sobie nawzajem, a istoty tych samych gatunków przypominają jedna drugą w odniesieniu do ich podstawowych narządów, ukazuje, że ich Stwórca z konieczności może być tylko Jeden, Jedyny, tak samo każdy przedstawiciel danego gatunku posiada mądrze nadaną mu osobowość, która cechuje się uporządkowanymi dzięki rozróżnieniu właściwościami, wskazującymi na to, że Jeden, Jedyny Stwórca posiada wolę i zdolność wyboru, jest Tym, Który czyni to, czego chce, i nakazuje to, czego Sobie życzy.

Tak jak Wszechwiedzący i posiadający wolę Stwórca posiada wiedzę o każdej rzeczy i jest Tym, Który chce zaistnienia każdej rzeczy, jak posiada wiedzę i wolę obejmującą każdą rzecz i całkowitą wolność wyboru, tak samo z pewnością posiada właściwą Sobie, doskonałą moc, wynikającą z Jego istoty i konieczną dla Jego istoty. Wszyscy są zgodni co do tego, że niemożliwym jest, by Jego zamysł zakłóciły jakiekolwiek przeciwieństwa. Jego moc nie posiada żadnych stopni ani poziomów. W odniesieniu do niej gwiazdy są równe cząsteczkom; rzeczy, których jest wiele, równe są tym,

których jest niewiele; równe są to, co szczególne, i to, co powszechne, części i całość, człowiek i wszechświat, nasiono i drzewo.

Poprzez tajemnicę świetlistości, przejrzystości, wzajemności, równowagi, porządku i zgodności zawartych w stwarzaniu;

zgodnie ze świadectwem absolutnego porządku, całkowitej równowagi i całkowitej różnorodności, wraz z absolutną szybkością i łatwością aktu stworzenia oraz mnogością stworzeń;

poprzez tajemnicę wsparcia w jedności, łatwości tkwiącej w jedności i przejawu jedności Stwórcy;

poprzez mądrość tego, co konieczne, poprzez całkowite rozdzielenie i odłączenie, poprzez zupełną odmienność natury stworzenia i Stwórcy;

poprzez tajemnicę tego, co nieograniczone i nieujęte w granicach żadnej przestrzeni, poprzez niepodzielność;

poprzez mądrość, z jaką przeszkody i trudności zostają przekształcone w ułatwienia (jeśli tylko zaistniałaby taka potrzeba, choćby nawet nie istniała), jak naczynia krwionośne człowieka i metalowe przewody mogą być przewodnikami dla elektryczności i innych misternie stworzonych sił;

poprzez mądrość, dzięki której cząsteczki są nie mniej wymowne niż gwiazdy; to, co szczególne, nie jest mniej wymowne niż to, co powszechne; części nie są mniej wymowne od całości; to, czego niewiele, nie jest mniej wymowne od tego, czego jest wiele; rzeczy małe nie są mniej wymowne niż rzeczy wielkie, a nasiona nie są mniej wymowne niż drzewa;

poprzez to wszystko w obliczu mocy Bożej cząsteczki są równe gwiazdom, mała liczba jest równa wielkiej, części są równe całości, rzeczy szczególne są równe powszechnym, człowiek jest równy światu, a nasiono drzewu; nie można uważać za mało prawdopodobne tego, że Ten, Kto stworzył to, co było, stworzy to, co będzie. Byty, które są obejmowane przez inne, wszechświatowe byty, są ich miniaturowymi próbkami, są niby drobne przesłania lub jak kwestie wybrane z owych przesłań. Oznacza to, że rzecz, która jest obejmowana, musi pozostawać w mocy Stwórcy obejmującego ją bytu, a zatem drobna próbka bytu obejmującego daną rzecz może być zawarta w obejmowanej przez ów byt rzeczy dzięki zasadom wiedzy jego Stwórcy, zaś konspekt bytu obejmującego daną rzecz można wydobyć z owej rzeczy zgodnie z równowagą ustanowioną przez Bożą mądrość.

Koran mądrości, spisany i zawarty w atomie cząsteczki eteru, jest nie mniej wymowny niż Koran wspaniałości, spisany na stronicach niebios atramentem słońca i gwiazd. Podobnie stworzenie pszczoły lub mrówki

jest nie mniej wymowne niż stworzenie palmy daktylowej czy słonia, a kunszt widoczny w kwiecie róży nie jest mniej wymowny od tego, z jakim została stworzona lśniąca gwiazda. I tak dalej; w ten sam sposób można uczynić dalsze przykłady.

Ponadto całkowita łatwość widoczna w stworzeniu wszelkich rzeczy doprowadziła ludzi zbłądzenia do pomieszania pojęć kształtowania rzeczy i kształtowania się rzeczy samych z siebie, które wymagałoby mnożenia absurdalnych trudności, jakie nie tylko odrzuca rozsądek, lecz nawet wyobraźnia ucieka od nich ze wstrętem, podczas gdy dla ludzi prawdy i rzeczywistości owa łatwość udowadnia z całą pewnością i tak, jak jest to niezbędne, że w obliczu mocy Stwórcy wszechświata równe są gwiazdy i cząsteczki.

Niech Jego chwała będzie wywyższona ponad wszelką rzecz, a Jego Imię niechaj będzie większe niż wszystko inne; nie ma Boga, jak tylko On!

STOPIEŃ SZÓSTY {(*):}

Niechaj chwała Boga będzie wywyższona ponad każdą rzecz, niechaj będzie wychwalona Jego wyniosłość! Bóg jest Największy! Pod względem mocy i wiedzy jest On większy niż wszystkie inne rzeczy. On jest Najbardziej Sprawiedliwym, Wszechmądrym, Wszechmocnym, Wszechwiedzącym, On jest Jednym i Jedynym, Przedwiecznym Władcą. Wszystkie światy trzyma w dłoni Swego porządku i Swej równowagi, sprawiedliwości, mądrości, wiedzy i mocy, a one pozostają pod Jego władzą, ukazując to, że On jest Jednym i Jedynym, jak z pewnością można się tego domyślać, zaiste, jak można to zaobserwować. Nie istnieje nic, co pozostawałoby poza granicami Jego porządku i uporządkowania, Jego równowagi i zrównoważenia. Istnieją dwie sfery, dwie dziedziny - Jasnego Dowodu i Księgi Jasnej, i dwa rodzaje praw do wszelkich rzeczy: tych, które były (i jest to prawo wiedzy i rozkazu Wszechwiedzą cego i Wszechmądrego) i tych, które będą (i jest to prawo mocy i woli Wszechpotężnego i Najbardziej Litościwego). Porządek i równowaga w Księdze Jasnej i w Jasnym Dowodzie są dla ludzi rozsądku, którzy posiadają w swej głowie dwoje oczu, lśniącymi dowodami na to, że nie istnieje żadna rzecz i żaden czas, które nie pozostawałyby w dłoni mocy Najbardziej Miłosiernego, uporządkowania Najbardziej Łaskawego,

upiększenia Najbardziej Łagodnego, równowagi Tego, Który jest Wdzięczny wobec Swoich sług.

W skrócie: Przejawy Imion Bożych "Pierwszy bez początku" i "Ostatni bez końca" widoczne w akcie stworzenia wskazują na początek i kres bytów, na ich pochodzenie i potomstwo, na przeszłość i przyszłość, na rozkaz i wiedzę Boga, na Jasny Dowód, podczas gdy widoczny w stworzeniu wszelkiej rzeczy przejaw Imion "Jawny" i "Ukryty" wskazuje na Księgę Jasną.

Wszechświat jest niczym olbrzymie drzewo, a wszystkie światy wewnątrz niego również są niczym drzewa. Możesz zatem porównać stworzenie jednego drzewa do stworzenia wszechświata wraz ze wszystkimi jego światami i królestwami. Drzewo ma swój początek i swoje źródło - jest nimi nasiono, z którego wyrosło drzewo; ma również potomstwo, które kontynuuje wypełnianie obowiązków drzewa po jego śmierci, a tym potomstwem jest nasiono zawarte w wydanym przez drzewo owocu.

Początek i koniec drzewa są przejawami Imion Bożych "Pierwszy bez początku" i "Ostatni bez końca". Poprzez porządek i mądrość Bożego zarządzenia nasiono, które dało początek drzewu i było jego zalążkiem, jest niby spis i harmonogram, zawierający wszystkie prawa, zgodnie z którymi drzewo przybiera kształt. Nasiona zawarte w owocach drzewa, które są jego kresem, są miejscem przejawu Imienia Bożego "Ostatni bez końca".

Nasiona zawarte w owocach drzewa i stworzone z doskonałą mądrością są niczym szkatułki, w których został umieszczony spis i harmonogram dotyczący powstania podobnego drzewa. W nich piórem Bożego zarządzenia zapisano prawa dotyczące powstania przyszłych drzew.

Zewnętrzny aspekt drzewa jest przejawem Imienia Bożego "Jawny". Wygląd zewnętrzny drzewa ukazuje doskonały porządek, zrównoważenie i mądrość, a to poprzez ukwieconą i upiększoną szatę, w którą drzewo zostało przyodziane z doskonałą mądrością i łaską, a także wedle miary właściwej dla jego wielkości.

Wewnętrzny aspekt drzewa jest przejawem Imienia Bożego "Ukryty". Ukazuje on doskonały porządek i plan, które wprawiają umysł w zadziwienie. Substancje niezbędne dla życia drzewa są rozprowadzane do jego rozmaitych gałęzi z całkowitą systematycznością, jak gdyby ów wewnętrzny aspekt drzewa był cudowną maszyną, działającą w równowadze uporządkowanej w najwyższym stopniu.

Pochodzenie drzewa jest cudownym harmonogramem, a jego koniec jest zdumiewającym spisem, zaś oba wskazują na Jasny Dowód. Jego

aspekt zewnętrzny jest przepiękną szatą, pełną przejawów kunsztu, zaś jego aspekt wewnętrzny - najbardziej regularną maszyną; oba wskazują na Księgę Jasną.

Jak zdolność zapamiętywania dana człowiekowi wskazuje na istnienie Strzeżonej Tablicy i jest dowodem jej istnienia, tak nasiono, z którego wyrosło drzewo, wraz z owocami drzewa wskazuje na Jasny Dowód, podczas gdy zewnętrzny i wewnętrzny aspekt drzewa wspominają o Księdze Jasnej. Można zatem porównać owo poszczególne drzewo do drzewa, jakim jest cała ziemia z jej przeszłością i przyszłością, do drzewa wszechświata z jego początkiem i przyszłością, do drzewa człowieka wraz z jego przodkami i potomkami, i tak dalej.

Niechaj chwała ich Stwórcy będzie wywyższona ponad każdą rzecz; nie ma Boga, jak tylko On!

O Ty, Który jesteś Wyniosły! Ty nie poprowadzisz rozumu ku prawdziwej istocie Twej wspaniałości ani ku zrozumieniu istoty Twej potęgi, ponieważ umysł jest bezsilny, kiedy chodzi o ich pojmowanie!

STOPIEŃ SIÓDMY

Bóg jest Największy, niech Jego chwała będzie wywyższona ponad wszystko inne! Jeśli chodzi o moc i wiedzę, jest On większy od każdej rzeczy. On jest Stwórcą, {(*):} On jest Tym, Który daje początek stworzeniu, Czyniącym, Tym, Który wie najlepiej, Obdarowującym; On jest Przedwiecznym i najjaśniejszym słońcem. Wszechświat wraz z jego królestwami i istotami jest ledwie cieniem, jaki rzuca Jego światłość, jest dokonanymi przez Niego dziełami, jest barwami i impresjami najrozmaitszych przejawów Jego Najpiękniejszych Imion, jest wersami zapisanymi przez pióro Jego postanowienia i zarządzenia, zwierciadłami dla przejawów Jego atrybutów, Jego piękna, chwały i doskonałości.

Zgodnie z jednomyślnym świadectwem Przedwiecznego, Który jest Świadkiem każdej rzeczy, znanym dzięki Jego Księgom i Pismom, dzięki wersetom Jego Koranu i dzięki znakom Jego stworzenia;

zgodnie z jednomyślnym świadectwem Ziemi i wszystkich jej światów wraz ze wszystkimi ich zasadniczymi niedostatkami i potrzebami, a także z całym majątkiem i całym bogactwem, jakie się w nich przejawia;

zgodnie z jednomyślnym świadectwem proroków, świętych mężów,

czystych uczonych, ludzi świadectwa, posiadających świetliste dusze, przepełnione światłem serca i oświecone umysły, poprzez wszystkie ich dociekania, odkrycia, blaski i inwokacje;

od ziemi po najwyższe i najniższe ciała niebieskie z ich nieskończenie pewnym zaświadczeniem i oświadczeniem, wszelkie rzeczy zgodnie uznają zaświadczenie znaków Bożego stworzenia i wersetów koranicznych, uznają prawdziwość Ksiąg i Pism Objawionych, uznają prawdziwość zaświadczenia Tego, Którego istnienie jest koniecznością, zgodnie z którym wszystkie byty są dziełami Jego mocy, orędziami Jego zarządzenia, zwierciadłami dla Jego Najpiękniejszych Imion i obrazem Jego świateł.

Niechaj Jego chwała będzie wywyższona ponad wszystko; nie ma Boga, jak tylko On!