Werset 25
I zwiastuj radosną wieść tym, którzy uwierzyli i czynili dobre dzieła, iż dla nich będą Ogrody, gdzie w dole płyną strumyki. Ilekroć są zaopatrywani w jakiekolwiek owoce z nich, oni mówią: "To jest to, co otrzymywaliśmy kiedyś!", albowiem to, co otrzymują, jest bardzo podobne. Będą tam mieli małżonki czyste i będą tam przebywać na wieki.
Rozważ, co następuje: Kompozycja i umiejscowienie (ar. nazm) tego wersetu, jak w przypadku jego sióstr (tj. innych wersetów - uz. red. pol.), posiadają trzy aspekty: umiejscowienie wersetu jako całości oraz jego powiązania z tym, co go poprzedza; umiejscowienie (i wzajemne powiązania - uz. red. tur.) fraz wersetu; umiejscowienie (i wzajemne powiązania - uz. red. tur.) części składowych owych fraz.
Aspekt Pierwszy: Między znaczeniem tego wersetu a poprzednimi wersetami zachodzą różne powiązania i rozmaite linie rozciągają się od znaczenia do fraz wersetu. Z pewnością widzisz, jak na początku sury Koran wychwala sam siebie oraz wiernych za ich wiarę i dobre uczynki, a następnie poprzez ten werset wskazuje na rezultat wiary i owoce dobrych uczynków. I podobnie, jak gani niewiernych i piętnuje hipokrytów oraz opisuje ich drogę, która wiedzie ku wiecznemu zatraceniu, a następnie poprzez ten werset nadmienia o świetle wiecznie trwającego szczęścia, wskazując je im, aby zwiększyć ich poczucie straty z powodu tego, iż przegapili ów największy dar.
Przykazawszy: O ludzie! Czcijcie waszego Pana..., choć oznacza to trudności, kłopoty i wyrzeczenie się natychmiastowych przyjemności, otwiera przed ludźmi drzwi do odłożonych na później (przyszłych przyjemności - uz. red. tur.). Tym wersetem zaspokaja ich dusze i zapewnia je (o wiecznym szczęściu - uz. red. pol.).
Udowodniwszy Bożą jedność, ów podstawowy filar wiary i główny obowiązek (religijny - uz. red. tur.), poprzez ten werset Koran zwiastuje
owoce Bożej jedności, będące kartą tytułową Bożego miłosierdzia i wstępem do niebiańskich przyjemności, wskazując na Raj i na wieczne szczęście.
Udowodniwszy prawdziwość posłannictwa, ów drugi filar wiary, poprzez cudowność wersetu: A jeśli pozostajecie w wątpliwości..., poprzez ten werset i pośrednio przez werset poprzedni Koran nadmienia o powinnościach i obowiązkach posłannictwa, którymi są ostrzeżenie i przekazanie dobrej nowiny językiem Koranu.
Zagroziwszy, zastraszywszy i ostrzegłszy w wersecie poprzednim, zgodnie z tajemnicą powiązań między przeciwnościami, w tym wersecie Koran obiecuje, rozbudza pragnienie i daje dobrą nowinę.
Ponadto, jeśli ktoś ma uczynić dusze (innych - uz. red. tur.) posłusznymi i wytrwałymi w posłuszeństwie, jeśli ma uczynić (ich - uz. red. tur.) sumienia posłuszne nakazom rozumu, będzie musiał rozbudzić zarówno strach, jak i tęsknotę, a to poprzez połączenie obowiązków wystrzegania się zła i zachęcania do dobra (ar. tarhib ła targhib), ponieważ nakazy umysłu są skuteczne jedynie przez pewien czas, a w świadomości muszą istnieć stała motywacja i nieodparta zachęta.
Co więcej, wskazawszy na jedną stronę życia ostatecznego poprzez poprzedni werset, tym wersetem Koran wskazuje na inną jego stronę, która jest wiosną wiecznego szczęścia. Podobnie tam poprzez Ogień wskazywał na Piekło, zaś tutaj wyraźnie wspomina Raj.
Teraz pojmij, że Piekło i Raj są dwoma owocami, które z drzewa stworzenia wskazują na wieczność; dwoma rezultatami łańcucha wszechświata; dwoma silosami, do których wylewa się wszechświat; dwoma stawami dla niego, płynącego ku wieczności. Tak, wszechświat skręci się w konwulsjach i zostanie wstrząśnięty gwałtownym ruchem, a wówczas Raj i Piekło ukażą się i wypełnią (właściwą dla nich treścią - uz. red. tur.).
Wyjaśnienie: Kiedy Bóg (niech Jego chwała będzie wywyższona ponad każdą rzecz!) zapragnął stworzenia świata dla egzaminu i próby, dla licznych przykładów mądrości zbyt finezyjnych, by mógł pojąć je umysł, dla (wielu - uz. red. tur.) powodów zapragnął zmian i przemian na tym świecie. Połączył dobro i zło, zmieszał szkodę i korzyść, zawarł szpetotę w pięknie. (Zło, szkodę i szpetotę - uz. red. tur.) połączył z Piekłem i wysłał im wsparcie z niego, zaś rzeczy dobre i cnoty wysłał, aby przejawiły się w Raju.
Co więcej, kiedy zapragnął On (istnienia - uz. red. pol.) próby i współzawodnictwa w świecie ludzkich istot, a także (tego, by istniały - uz. red. tur.) różnice między nimi i zmiany, zmieszał złych ludzi z dobrymi.
Następnie, kiedy zbliży się czas próby, wola Boga nakaże, aby owe różnice były wiecznymi, uczyni On złych ludzi tymi, w których przejawi się werset: Trzymajcie się z dala dzisiaj, o wy, grzesznicy!, [1] podczas gdy dobrzy będą zaszczyceni przesłaniem: Wejdźcie więc do niego, by przebywać (w Raju) na wieki! [2] Wówczas, kiedy ludzie tych dwóch kategorii zostaną oddzieleni jedni od drugich, wszechświat zostanie oczyszczony, a zło i rzeczy szkodliwe będą odsunięte od dobrych, korzystnych i doskonałych, te zaś zostaną zebrane osobno.
W skrócie: Jeśli uważnie zbadasz wszechświat, napotkasz dwa podstawowe pierwiastki, dwie długie, pełzające łodygi (podobne łodygom melona - uz. red. tur.), które - kiedy ich owoce zostaną zebrane i uczynione nieśmiertelnymi - staną się Piekłem i Rajem.
Ten werset oraz wersety poprzednie zapowiadają Zmartwychwstanie i Wielkie Zgromadzenie. W tej kwestii istnieją cztery godne odnotowania punkty:
Po pierwsze: Możliwość zniszczenia świata i jego śmierci.
Po drugie: Ich nastąpienie.
Po trzecie: Naprawa świata i wskrzeszenie go do życia.
Po czwarte: Ich nastąpienie.
Możliwość śmierci wszechświata
Jeśli dana rzecz jest podległa prawu ewolucji (ar. qanun at-takamul), podlega wzrostowi i rozwojowi. Ma zatem naturalny okres swego życia i wyznaczony czas śmierci; nie może uniknąć wezwania śmierci. Zgodnie z rozumowaniem indukcyjnym dotyczy to większości przedstawicieli wszystkich gatunków (ar. afrad al-anła'). Zatem jak człowiek, ów mikrokosmos, nie może zostać ocalony przed zniszczeniem, tak nie ma żadnej ucieczki przed śmiercią dla świata, "makroczłowieka". Podobnie jak drzewo jest miniaturową kopią wszechświata, a ścigają je obalenie i rozkład, tak łańcuch wszechświata jest częścią drzewa stworzenia i nie może zostać ocalony przed działaniem ręki destrukcji i rekonstrukcji. Jeśli zatem przed końcem jego naturalnego okresu życia nie powalą go gwałtowny wiatr lub zewnętrzna choroba, zaordynowane przez przedwieczne Boże zarządzenie, jeśli jego Stwórca nie unicestwi go wcześniej, z całą pewnością, a nawet zgodnie z rachubą naukową, nadejdzie Dzień,
w którym urzeczywistnią się wersety: Kiedy słońce będzie spowite ciemnością i kiedy gwiazdy będą zamglon... [3] oraz Kiedy niebo rozdzieli si... [4] Wówczas "makroczłowiek" wyda w agonii straszliwy ryk, którym rozbrzmi cała przestrzeń.
Jej nastąpienie
Jak zgadzają się co do tego wszystkie religie Objawienia; jak zaświadczają to wszelkie rozsądne natury; jak wskazują na to zmiany, przemiany i odnawianie wszechświata - a jeśli chcesz, wyobraź sobie agonię świata i jego ryk; wszechświat jest powiązany z delikatnym i wzniosłym porządkiem oraz lgnie do owych cudownych więzi. Zatem kiedy jedno z ciał niebieskich otrzyma rozkaz «Bądź!» lub "Zejdź ze swej orbity!", zobaczysz świat (nagle - uz. red. tur.) porażony agonią oraz gwiazdy i ciała niebieskie, które zaczną zderzać się ze sobą. Bezgraniczna przestrzeń zagrzmi i zaryczy. Gdy jedna część (wszechświata - uz. red. pol.) uderzy w inną, wzbiją się iskry wielkości Ziemi lub nawet większe. Czyż możesz wyobrazić sobie straszliwy dźwięk milionów strzelających dział, których najmniejszy granat jest większy niż Ziemia? Taki będzie odgłos śmierci wszechświata. Wraz z nadejściem jego zgonu stworzeniem będą miotały konwulsje, istoty zostaną oddzielone jedne od drugich, wyłoni się Piekło wraz z jego mieszkańcami i treścią, a Raj stanie się widoczny, łącząc wszystkie subtelności wywodzące się z jego pierwiastków.
Gdybyś zapytał: Dlaczego wszechświat podlega zmianie i upływowi czasu, a zatem zostanie zniszczony, by następnie podczas Zmartwychwstania został uczyniony wiecznym, stałym i niezmiennym?,
zostałoby ci powiedziane: Jako że przedwieczna mądrość i opatrzność wymagały próby i egzaminu, a także rozwoju i ukazania możliwości oraz odsłonięcia prawd relatywnych (ar. al-haqa'iq an-nisbijja), które w życiu ostatecznym będą prawdami całkowitymi (ar. al-haqa'iq al-haqiqijja), a także istnienia względnych stopni oraz wielu przykładów mądrości, których umysł ludzki nie jest w stanie dojrzeć, przeto Stwórca (niech Jego chwała będzie wywyższona ponad każdą rzecz!) uczynił natury i usposobienia rzeczy różnymi, połączył rzeczy szkodliwe z pożytecznymi, sprawił, że zło przeplata się z dobrem, połączył rzeczy szpetne i piękne. Ręka Bożej mocy ugniotła razem przeciwieństwa, a wszechświat stał się podległym prawom zmian i rozwoju (ar. at-takamul).
Zatem Stwórca (niech Jego chwała będzie wywyższona ponad każdą rzecz!) zapragnął poprzez Swoją łaskę tego, że - kiedy arena sprawdzianu zostanie zamknięta, kiedy czas próby dobiegnie końca, a nadejdzie czas
żniwa - oczyści On różne przeciwieństwa, aby uczynić je wiecznymi, oddzieli od siebie przyczyny zmiany i wyodrębni kwestie sporne. Wówczas Piekło zostanie uformowane w swym stałym kształcie, jego mieszkańcy otrzymają rozkaz: Trzymajcie się z dala!, a Raj ukaże się wraz ze swym wiecznym, niezmiennym kształtem i fundamentami. Będzie to zgodne z zasadą: "Powiązania mają zasadnicze znaczenie dla porządku (to jest, nie istnieją żadne sprzeczności między częściami Raju i Piekła; istnieją jedynie relacje i powiązania między nimi - uz. red. tur.), zaś porządek jest przyczyną ciągłości".
Ponadto poprzez Jego doskonałą moc Najwyższy da mieszkańcom owych dwóch wiecznych siedzib stałe istnienie, które nie będzie podlegało rozkładowi ani zmianie, ponieważ zmiana tutaj, prowadząca do zagłady, powstaje ze względnych różnic (to jest z braku równowagi - uz. red. tur.) między tym, co zostało ukształtowane, a tym, co podlega rozkładowi. Jednak względna stabilność tam [5] (to jest równowaga - uz. red. tur.) dozwoli na zmianę, która nie będzie prowadzić do rozpadu.
Punkty trzeci i czwarty, a mam na myśli możliwość naprawy i wskrzeszenia ziemi oraz ich nastąpienie
Jako że dowody Bożej jedności i prawdziwości posłannictwa zaczerpnięte wyłącznie z Koranu i hadisów (ar. ad-dalil an-naqli) nie są ważne, gdyż wymagałyby argumentacji okrężnej, Koran wskazuje również na ich dowody racjonalne. Jednakże dopuszczalnym jest, by Zmartwychwstanie było udowadniane zarówno przez argumenty racjonalne, jak i przez Koran oraz hadisy (ar. bi-l 'aql ła-l naql). Jeśli chodzi o dowody racjonalne, możesz naradzić się z naszym ostatecznym objaśnieniem wersetu oni wierzą mocno w życie ostateczne. [6] Mówiąc pokrótce, porządek, miłosierdzie i łaska wraz z nadejściem Zmartwychwstania staną się jedynie porządkiem, miłosierdziem i łaską. Przekazane (ar. naqli) świadectwa zawierają to, co powiedzieli wszyscy (prorocy - uz. red. tur.), a także to, co w temacie nastąpienia Zmartwychwstania stwierdza Cudowny Koran. Jeśli chodzi o te świadectwa, jak również o wskazówki świadectw racjonalnych, możesz
sięgnąć do tego tematu w komentarzu Fachra ad-Dina ar-Raziego, ponieważ wylicza on wersety, które udowadniają Zmartwychwstanie.
W skrócie: Człowiek musi jedynie przyjrzeć się uważnie próbkom, przykładom i podobieństwom Zmartwychwstania w bardzo wielu królestwach (istot - uz. red. tur.; dosłownie: w gatunkach - ar. al-anła'), aby domyślić się z ich różnorodności znaków istnienia cielesnego Zmartwychwstania i wiecznego szczęścia.
Umiejscowienie fraz i relacje między nimi
Powinieneś być świadomym tego, że sznur, na który perły tego wersetu są nawleczone w określonej kolejności i porządku mówi, że wieczne szczęście jest dwojakiego rodzaju:
Pierwszy i najważniejszy to zadowolenie Boga Najwyższego, Jego łaska, przejaw i bliskość.
Drugi to fizyczna szczęśliwość, którą osiąga się poprzez dom, pożywienie i małżeństwo, a także poprzez trwanie ich przez całą wieczność, które dopełnia je i czyni doskonałymi.
Rodzaj pierwszy nie potrzebuje szczegółowego objaśnienia, a w każdym razie takie objaśnienie nie jest możliwe. Jeśli chodzi o rodzaj drugi, to najbardziej przyjemnymi z siedzib są te położone pośród roślin i płynących wód. Z pewnością wiesz, że pluskające i bulgoczące wody rzek, szepczące między altanami i ogrodami, inspirują poetów i tchną w serca miłością. Co się tyczy pożywienia, jest ono zaopatrzeniem, a najbardziej wybornym rodzajem podstawowego zaopatrzenia jest ten, który jest dobrze znany, zaś owoce pod pewnym względem najlepsze są wtedy, kiedy są różnorodne, ponieważ poczucie znajomości pozwala na rozpoznanie wysokiego poziomu daru oraz jego wyższości nad innymi podobnymi rzeczami. Ponadto jedną z największych przyjemności (płynących z zaopatrzenia - uz. red. tur.) jest świadomość tego, iż jest ono nagrodą za czyjeś uczynki. Inną jest źródło zaopatrzenia oraz jego składowanie tuż przed oczami, które dają przyjemność pewności i zaufania. Jeśli chodzi o małżeństwo, to jedną z najbardziej żarliwych potrzeb człowieka jest posiadanie kogoś, kto odpowie mu serdeczną miłością, aby dzielić (z towarzyszem czy towarzyszką życia - uz. red. tur.) przyjemność i bliskość, aby razem odczuwali zadziwienie (Bożymi darami - uz. red. tur.) i zastanawiali się
nad nimi. Z pewnością zauważyłeś, że jeśli ktoś widzi coś niezwykłego, co wprawia go w zakłopotanie i sprawia, że ów człowiek zaczyna myśleć, wzywa kogoś, nawet jeśli jedynie mentalnie, aby wezwany podzielił z nim jego zakłopotanie. Najbardziej delikatne z serc, najmilsze i najgorętsze to serca istot drugiej płci. Zaś ci, których dusze całkowicie się połączą, których serca osiągną całkowitą bliskość, których zewnętrzny związek będzie czysty i nieskalany - oto ludzie dwojga płci, którzy zostali oczyszczeni i obmyci ze złych cech moralnych i z tego, co nieprzyjemne.
Gdybyś zapytał: Zamysłem pożywienia jest przedłużenie ludzkiego życia, ponieważ dzięki niemu rozkładające się części ciała są kształtowane na nowo, zaś małżeństwo jest przedłużeniem istnienia rodzaju ludzkiego, jednakże w życiu ostatecznym ludzie będą nieśmiertelni i nie będą podlegali przemianom ani rozkładowi. W każdym razie w życiu ostatecznym nie będzie istniała reprodukcja, czyż nie?,
zostałoby ci powiedziane: Korzyści z jedzenia i małżeństwa nie są ograniczone do przedłużenia życia i reprodukcji; (małżeństwo i jedzenie - uz. red. pol.) są źródłem wielkiej przyjemności na tym pełnym cierpienia świecie. Dlaczegóż zatem miałaby nie istnieć czysta i wzniosła przyjemność w królestwie szczęśliwości?
Gdybyś zapytał: Przyjemność (na tym świecie jest osiągana - uz. red. tur.) poprzez rozproszenie bólu i cierpienia (jednak w życiu ostatecznym nie będzie żadnych cierpień - uz. red. tur.)?,
zostałoby ci powiedziane: Rozproszenie bólu to tylko jedna przyczyna przyjemności. Poza tym nie jest możliwym porównanie wiecznego królestwa z tym światem. Zaiste, ogród Horhor na tym świecie jest dla wzniosłych ogrodów Raju tym, czym (skażone przez cierpienie - uz. red. tur.) przyjemności tego świata są dla przyjemności życia ostatecznego. Niezależnie od tego, jak bardzo Raj przewyższa ogród na tym świecie, jego przyjemności przewyższają (przyjemności tego świata - uz. red. pol.) w tym samym stopniu. Ibn 'Abbas (niech Bóg będzie z niego rad) wspomniał o tej wielkiej różnicy, kiedy powiedział: "Jedyną (znaną - uz. red. pol.) rzeczą w Raju będą ich imiona", to jest nazwy owoców tego świata.
Odnośnie do życia wiecznego i trwałej przyjemności, rozważ, co następuje: Przyjemność jest prawdziwą przyjemnością jedynie wtedy, gdy nie dotknęła
jej efemeryczność, ponieważ jak rozproszenie bólu jest przyjemnością lub jej przyczyną, tak przemijanie przyjemności jest cierpieniem; zaiste, nawet wyobrażenie sobie jej przemijania jest bolesne. Zaiste, cała poezja metaforycznych miłujących (ar. madżazi) jest lamentem z powodu owego cierpienia. Zbiory wierszy owych dostawców miłości, która nie jest prawdziwą, nie są niczym innym, jak tylko ich szlochem i płaczem z tego bólu, który bierze swój początek z wyobrażonego odejścia umiłowanego.
Zaiste, najbardziej przemijające przyjemności wydają długotrwałe cierpienia, kiedy znikają, a za każdym razem, kiedy człowiek przypomina sobie o nich, wzbiera w nim żal i wykrzykuje on: "Biada! Biada!", przeklinając ból, który cierpi jego dusza. Z kolei największe cierpienie wydaje trwałą przyjemność, kiedy ustępuje, a za każdym razem, kiedy człowiek myśli o tym, jak został od niego wybawiony, woła: "Wszelka chwała i wszelkie podziękowania niechaj będą Bogu Jedynemu!", wspominając ów niematerialny dar.
Tak, człowiek został stworzony dla wieczności i może on osiągnąć prawdziwą przyjemność jedynie dzięki rzeczom wiecznym, takim jak poznanie Boga, umiłowanie Go, doskonałość, wiedza i tak dalej.
W skrócie: Przyjemność i dar są przyjemnością i darem jedynie wtedy, jeśli są wieczne.
Teraz, kiedy już ujrzałeś ów sznur, nawleczmy na niego frazy wersetu.
Jeśli chodzi o frazę: I zwiastuj radosną wieść tym, którzy uwierzyli i czynili dobre dzieła (ar. ła baszszir allazina amanu ła 'amilu-s salihat), to kiedy Najwyższy nałożył na człowieka obowiązek (oddawania Mu czci - uz. red. tur.) i udowodnił misję proroczą (Posłańca, niech będzie z nim pokój i miłosierdzie - uz. red. tur.), i obarczył Posłańca zadaniem przekazania Jego rozkazów - aby przekazując dobrą nowinę (o Raju - uz. red. tur.) upewnił się, że ludzie wypełniają swoje zobowiązania, które pociągają za sobą trudy i wyrzeczenie się doczesnych przyjemności - nakazał mu zarówno ostrzeganie ludzi, jak i przekazanie dobrej nowiny o zadowoleniu Boga Najwyższego, o Jego łasce i bliskości, o wiecznym szczęściu.
Jeśli chodzi o frazę ...iż dla nich będą Ogrody, gdzie w dole płyną strumyki (ar. anna lahum dżannatin tadżri min tahtiha-l anhar), to jak zostało wspomniane wyżej, najbardziej istotną potrzebą człowieka, jako że posiada on ciało, jest miejsce zamieszkania. Najpiękniejszymi miejscami są te, w których rosną rośliny i drzewa, zaś najbardziej przyjemnymi są te ze stawami pośród zieleniących się ogrodów, zaś najbardziej wspaniałymi są te, w których obfite strumienie płyną pośród drzew i u stóp altan. Oto, dlaczego Koran mówi: ...gdzie w dole płyną strumyki.
Największą potrzebą człowieka po miejscu do życia, a także najbardziej finezyjną z przyjemności fizycznych, jest jedzenie i picie, na które wskazują słowa Ogrody i strumyki. Najpiękniejszym zaopatrzeniem jest to, które jest znane, aby można było należycie ocenić stopień jego wyższości nad podobnymi rodzajami pożywienia, zaś najbardziej wybornym są owoce, dopóki tylko są różnorodne. Najczystszą przyjemność dają owoce, które są znane i zebrane w pobliżu, jednak najlepiej smakuje świadomość, iż są to owoce własnego trudu. Oto, dlaczego Koran mówi: Ilekroć są zaopatrywani w jakiekolwiek owoce z nich, oni mówią: "To jest to, co otrzymywaliśmy kiedyś!", to jest "wcześniej" lub "na tym świecie".
Jeśli chodzi o frazę albowiem to, co otrzymują, jest bardzo podobne (ar. ła utu bihi mutaszabihan), to w hadisie powiedziano, że owoce (Raju - uz. red. pol.) będą podobne (do owoców tego świata - uz. red. pol.) z kształtu, lecz będą różniły się od nich smakiem. Werset wskazuje zatem na fakt, że przyjemność, jaką dają owoce, tkwi w ich zmienności i różnorodności, zaś przyjemność jest doskonałą wtedy, kiedy człowiek wykonał służbę, a owoce zostały mu dane.
Jeśli chodzi o frazę: Będą tam mieli małżonki czyste... (ła lahum fiha azładżun mutahharatun), to jak widziałeś przy opisywaniu sznura (dla nawleczenia pereł wersetu - uz. red. tur.), człowiek potrzebuje żony, towarzyszki, z którą zamieszka, której oczami będzie spoglądał, a ona będzie spoglądała jego oczami, z której miłości będzie mógł skorzystać i z którą będzie odczuwał zupełną bliskość. Oto najbardziej delikatny z promieni Bożego miłosierdzia!
Wreszcie jeśli chodzi o frazę i będą tam przebywać na wieki (ar. ła hum fiha chalidun), to kiedy człowiek napotyka na dar lub rozkosz, pierwszą rzeczą, jaka przychodzi mu na myśl, jest pytanie: "Czy owa rozkosz będzie trwać, czy też zostanie skażona przez jej ustanie?". Z tego powodu (Koran - uz. red. tur.) wskazuje poprzez słowa i będą tam przebywać na wieki na dopełnienie daru poprzez jego trwanie w Raju; na fakt, że mieszkańcy Raju i ich małżonki będą tam na wieki; na trwałość przyjemności i na fakt, że człowiek będzie korzystał z nich wiecznie.
Umiejscowienie części fraz wersetu i powiązania między nimi
We frazie I zwiastuj radosną wieść tym, którzy uwierzyli i czynili dobre dzieła (ar. ła baszszir allazina amanu ła 'amilu-s salihat) (spójnik - uz. red. tur.) i (ar. ła) wskazuje na ostrzeżenie, sączące się z poprzedniego wersetu.
Słowo zwiastuj radosną wieść (ar. baszszir) jest znakiem tego, że Raj jest czystą łaską Najwyższego, a nie czymś, co miałoby na Nim ciążyć, zaś ponadto (dobre - uz. red. pol.) uczynki nie powinny być wykonywane ze względu na Raj (to jest w nadziei na jego zyskanie - uz. red. tur.). Z kolei czasownik w trybie rozkazującym sugeruje: "Przekazuj tę wiadomość, jak gdybyś przekazywał dobrą nowinę!", ponieważ Prorokowi (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) powierzono przekazanie przesłania.
Następnie użycie wyrażenia "ci, którzy uwierzyli" (ar. allazina amanu) zamiast bardziej zwięzłego słowa "wierni" (ar. mu'minun) nadmienia o wspomnianych na początku sury tych, którzy wierzą w to, co skryte, aby szczegóły przytoczone w tamtym miejscu mogły objaśnić zwięzłość w tym miejscu.
Użycie czasu dokonanego w wyrażeniu uwierzyli i czynili (ar. amanu ła 'amilu), choć na początku sury użyty jest czas niedokonany dla tych, którzy wierzą (ar. ju'minun) i rozdają (ar. junfiqun), wskazuje na fakt, że czas niedokonany jest właściwym w połączeniu z pochwałą i zachętą, lecz czas dokonany jest właściwym w odniesieniu do nagrody i zapłaty, ponieważ wynagrodzenie następuje po wykonanej służbie.
Spójnik i (ar. ła) z wyrażenia i czynili (ar. ła 'amilu) wskazuje na fakt, iż zgodnie z tajemnicą odmienności, a na przekór twierdzeniom mu'tazylitów, uczynki nie są częścią wiary, zaś wiara bez uczynków nie jest wystarczająca. Z kolei czasownik "czynić" (ar. 'amal) oznacza, że rzecz, której dotyczy radosna wieść, przypomina wynagrodzenie (choć nim nie jest - uz. red. tur.).
Jeśli chodzi o słowo dobre dzieła (ar. as-salihat), to jest ono ogólnikowe i zwięzłe. Wedle Szejka Muhammada 'Abduha z Egiptu ma ono w tym miejscu znaczenie ogólne, ponieważ ludzie doskonale wiedzą, czym są dobre uczynki. Ja jednak powiem, że prócz tego jest tak, ponieważ wskazuje ono na szczegóły przytoczone na początku sury.
Jeśli chodzi o frazę iż dla nich będą Ogrody, gdzie w dole płyną strumyki (ar. anna lahum dżannatin tadżri min tahtiha-l anhar), to rozważ wszystkie części owej frazy: potwierdzające iż (ar. anna); określające la- (ze słowa dla nich; ar. lahum - uz. red. tur.); pierwszeństwo
słowa lahum; liczbę mnogą słowa Ogrody (ar. dżannat), fakt, iż ów rzeczownik jest nieokreślony, a także wspomnienie o płynących wodach; okolicznik w dole (ar. min tahtiha); liczbę mnogą rzeczownika określonego strumyki (ar. al-anhar) - jak wilgoć ścieka ze wszystkich stron suchej ziemi do położonego w jej środku stawu, tak wszystkie te części wspierają się nawzajem i odpowiadają sobie nawzajem, wzmacniając cel główny, którym są radość, przyjemność i wynagrodzenie.
(Wyjaśniając: - uz. red. tur.) słowo iż (ar. anna) wskazuje na fakt, że ponieważ umysł może wahać się pośród niesamowitości rzeczy, których dotyczy przekazana radosna wieść, owa dobra nowina potrzebuje bycia potwierdzoną. Ponadto cechą charakterystyczną kontekstu (ar. maqam) wywołującego radość jest to, iż odpędza on bezpodstawne obawy, ponieważ najmniejszy niepokój niszczy (przyjemne - uz. red. pol.) wyobrażenie i przepędza radość. Jest to również znak faktu, iż nie jest to jedynie czcza obietnica, lecz rzeczywista prawda.
La ze słowa lahum (ar. "ich", "dla nich") wskazuje na naturę szczególną, własność oraz tytuł do czegoś, oznaczając, iż rzecz, której dotyczy przekazana dobra nowina, jest przyznana (wyłącznie - uz. red. tur.) wiernym, do nich należy, zaś oni zasługują na nią, co czyni doskonałą (ich - uz. red. tur.) przyjemność i powiększa (ich - uz. red. tur.) radość. W przeciwnym razie owa sytuacja przypominałaby króla, który dla rozrywki podejmuje biedaka.
Pierwszeństwo słowa lahum wskazuje na fakt, że spośród ludzi to wierni są tymi, którzy zostali wybrani dla (zamieszkania w - uz. red. pol.) Raju. (W rezultacie - uz. red. tur.) obserwują oni położenie ludzi Piekła, które czyni widoczną wartość rajskiej przyjemności.
Liczba mnoga słowa Ogrody (ar. dżannat) wskazuje na (wielką - uz. red. tur.) liczbę Ogrodów Raju oraz na ich rozmaite stopnie, proporcjonalne do (wielu - uz. red. tur.) rozmaitych stopni (dobrych - uz. red. pol.) uczynków. Jest to również znakiem faktu, że każda część Raju jest rajem, a także nasuwa wniosek, że niezależnie od tego, która część zostanie przyznana człowiekowi, przy swej wielkiej rozległości będzie zdawała się całym Rajem, (a poszczególni ludzie - uz. red. tur.) nie będą zbierani wraz ze swą grupą (czy też społecznością - uz. red. tur.) w jednym (określonym - uz. red. tur.) miejscu.
Fakt, że rzeczownik Ogrody (ar. dżannat) jest nieokreślony, odczytuje umysłom słuchających hadis: (Ogrody Raju) zawierają to, czego nie widziało żadne oko, o czym nie słyszało żadne ucho, co nie przyszło na myśl
sercu człowieka. Ponadto pozostawia tę kwestię umysłom słuchaczy, aby każdy z nich mógł pojmować Raj w sposób, w jakim znajdzie zadowolenie. Ponadto jest tak, jak gdyby forma nieokreślona zastępowała werset: będzie w nich to (wszystko), czego dusze zapragną. [7]
Jeśli chodzi o słowo płyną (ar. tadżri), to jak dobrze wiadomo, najpiękniejszymi z ogrodów są te, w których jest woda; najpiękniejszymi z nich są te, w których woda płynie; najpiękniejszymi z nich są te, w których woda płynie nieustannie. Zatem słowo płyną wyczarowuje obraz nieprzerwanie płynącej wody.
Jeśli chodzi o zwrot w dole (ar. min tahtiha), to wiesz, że najpiękniejszymi z płynących wód są te, które płyną wśród roślin i krzewów, które tryskają w ogrodzie czystymi źródłami i płyną, pluskające, u stóp altan ogrodu, wijąc się wieloma strumyczkami pośród drzew. Zwrot w dole wskazuje na te trzy cechy (to jest na wodę płynącą przez ogród, u stóp altan i drzew - uz. red. tur.).
Co do słowa strumyki (ar. al-anhar), to płynąca woda w ogrodach jest najpiękniejszą, jeśli występuje w obfitości, jest najbardziej przyjemna, kiedy przybiera kształt strumyków ścigających się ze sobą, a jeśli ich bieg jest symetrycznie wytyczony, zwiększają się urok i piękno owej części (ogrodu - uz. red. pol.). Jednak najpiękniejsza ze wszystkich jest woda wybornie słodka i chłodna, jak w wersecie: ...i strumyki wody nieulegającej zepsuciu. [8] Na to, co powiedzieliśmy powyżej, wskazują liczba mnoga oraz użycie formy określonej.
Jeśli chodzi o zdanie: Ilekroć są zaopatrywani w jakiekolwiek owoce z nich, oni mówią: "To jest to, co otrzymywaliśmy kiedyś!" (ar. kullama ruziqu minha min samaratin rizqan qalu haza-l lazi ruziqna min qabl), to powinieneś być świadom tego, że części tego zdania zawierają wiele zdań (lub fraz - uz. red. tur.) domyślnych. Ponieważ nie jest ono związane ze zdaniem poprzednim (ar. isti'naf), jest odpowiedzią na domyślne pytanie, zaś to pytanie jest połączeniem ośmiu kolejno następujących po sobie pytań. Kiedy dawana jest dobra nowina o tak wzniosłym miejscu zamieszkania, słuchającemu przychodzi na myśl: "Czy będzie tam pożywienie, czy nie? Jeśli będzie tam pożywienie, skąd będzie pochodziło i w jaki sposób będzie pozyskiwane? Jeśli jest pozyskiwane z ogrodu, to z czego się składa? Jeśli są to owoce, to czy przypominają one owoce tego świata? Jeśli przypominają owoce tego świata, to czy są podobne jeden do drugiego? Jeśli owe owoce są podobne
do siebie nawzajem, to czy różnią się smakiem? Jeśli różnią się smakiem, to czy ich liczba maleje, kiedy są zrywane, lub też czy będą one zastąpione (nowymi owocami - uz. red. tur.)? Jeśli są one zastępowane przez inne owoce, to czy te (nowe owoce - uz. red. tur.) wciąż są pożywieniem? Jeśli wciąż są one pożywieniem, to czy jedzący je będą odczuwać rozkosz? A jeśli będą odczuwać rozkosz, co powiedzą?".
Jeśli pojąłeś owe pytania, teraz rozważ, jak odpowiada na nie Koran poprzez poszczególne części (wyżej wymienionego - uz. red. tur.) fragmentu wersetu:
Słowo ilekroć (ar. kullama) wskazuje na ciągłość i potwierdzenie.
Fakt, że słowo są zaopatrywani (a dosłownie: "zostali zaopatrzeni"; ar. ruziqu) użyte jest w czasie dokonanym, wskazuje na realizację. Ponadto nasuwa wniosek, że (zaopatrzenie - uz. red. pol.) przypomina coś podobnego spośród pożywienia tego świata, zaś forma pasywna wskazuje na brak jakiejkolwiek trudności (w pozyskaniu zaopatrzenia - uz. red. tur.), a także na to, że (mieszkańcom Raju - uz. red. pol.) będzie się usługiwać, zaś zaopatrzenie zostanie im dane.
Użycie sformułowania owoce z nich (ar. minha min samaratin) zamiast formy "ich owoce" ma na celu danie niezawodnych odpowiedzi na dwa z wyżej wspomnianych pytań.
Forma nieokreślona rzeczownika owoce czyni go ogólnym i wskazuje na fakt, że niezależnie od tego, jakie są owe owoce, są one zaopatrzeniem.
Forma nieokreślona słowa zaopatrzenie (ar. rizqan) wskazuje na fakt, że nie jest to znany im rodzaj pożywienia, które zaspokaja głód.
Słowo mówią (ar. qalu) oznacza "mówią jeden do drugiego", a to znaczenie wyraża ich rozkosz, zachwyt i szczęście.
Fraza: «To jest to, co otrzymywaliśmy kiedyś!» (ar. haza-l lazi ruziqna min qabl), będąc ogólną (i nieokreśloną - uz. red. tur.) zawiera cztery znaczenia:
Pierwsze: "Tym, czym jesteśmy karmieni tutaj, są dobre uczynki (jakich dokonaliśmy - uz. red. tur.) w (poprzednim - uz. red. tur.) świecie". Silna więź między uczynkami a wynagrodzeniem będzie jak gdyby przyczyną, dla której (dobre - uz. red. tur.) uczynki staną się w życiu ostatecznym ucieleśnioną nagrodą, zaś mieszkańcy Raju radują się z tego.
Drugie: "Jesteśmy tutaj karmieni pożywieniem poprzedniego świata, lecz w smaku jest między nimi wielka różnica", zaś mieszkańcy Raju są tym zadziwieni.
Trzecie: "(Zaopatrzenie, które dostajemy tutaj - uz. red. pol.) przypomina to, co jadaliśmy wcześniej, lecz choć jest podobne w kształcie, różni się co do znaczenia, ponieważ łączy w sobie przyjemność wynikającą z czegoś dobrze znanego (z jednej strony - uz. red. tur.) oraz różnorodność i zmianę (z drugiej - uz. red. tur.)", zaś mieszkańcy Raju rozkoszują się tym.
Czwarte: "Niezależnie od tego, co zjemy z gałęzi drzew, jest natychmiast zastępowane, jak gdyby przez to, co już zjedliśmy". Stąd wiadomo, że (liczba owoców - uz. red. tur.) nigdy się nie zmniejszy.
Teraz przejdźmy do frazy: albowiem to, co otrzymują, jest bardzo podobne (ar. ła utu bihi mutaszabihan). Jest to zdanie wzięte w nawias, potwierdzające i objaśniające zdanie poprzednie, a także będące jego streszczeniem oraz dodatkiem do niego.
Użycie trybu pasywnego czasownika otrzymują wskazuje na fakt, że mieszkańcom Raju będzie się usługiwać, podczas gdy zwrot bardzo podobne wskazuje, jak już wiesz, na połączenie dwóch przyjemności.
Jeśli chodzi o frazę (i) będą tam mieli małżonki czyste (ar. ła lahum fiha azładżun mutahharatun),
to poprzez relację między dwoma zdaniami połączonymi przez spójnik, i (w tym miejscu - uz. red. tur.) wskazuje na fakt, że jak (ludzie Raju - uz. red. pol.) potrzebują siedziby dla ich ciał, tak potrzebują czegoś, co będzie służyło spoczynkowi i uspokojeniu ich dusz.
Zwrot będą tam mieli (ar. lahum) wskazuje na coś szczególnego i na posiadanie, na coś określonego i ograniczenie, a także nasuwa wniosek, że prócz ich żon z tego świata (mieszkańcy Raju - uz. red. pol.) będą posiadali hurysy stworzone specjalnie dla nich.
Słowo tam (ar. fiha) wskazuje na fakt, że owe małżonki będą godnymi Raju, a ich piękno będzie proporcjonalne do ich wzniosłego poziomu. Ponadto znajduje się w nim ukryty znak tego, że Raj będzie przyozdobiony owymi małżonkami i przystrojony w nie.
Słowo czyste (ar. mutahharatun) wskazuje na fakt, że ktoś obmył i oczyścił owe kobiety, lecz nie przypuszczaj, że ktokolwiek oczyścił je ręką mocy (której nie można opisać - uz. red. tur.)! Czasownik przechodni sugeruje, że kobiety tego świata będą obmyte i oczyszczone, by stały się tak piękne, jak hurysy, które są czystymi same z siebie.
Fraza i będą tam przebywać na wieki (ar. ła hum fiha chalidun) wskazuje na to, że zarówno mieszkańcy Raju, jak ich małżonki, rozkosze Raju i wszystkie rzeczy znajdujące się w Raju będą wiecznymi.