Werset 2

Rozważ, co następuje:

Jedna z zasad elokwencji, która upiększa mowę, nadając jej blask, mówi, że wszystkie zdania i słowa odpowiadają sobie nawzajem, a jedno z nich przywołuje drugie, spoglądając na zasadniczy cel. Zatem stosownie do stopnia swej mocy każde słowo wzmacnia ów cel, który jest niczym połączenie rzek lub staw zasilany wodą ze wszystkich stron, potwierdzając i obrazując powiedzenie:

Nasze frazy są rozmaite, lecz Twoje piękno jest jedno,

A my wszystkie na to piękno wskazujemy.

Rozważ na przykład werset: A jeśli dosięgnie ich tchnienie kary twego Pana..., [1] który przeraża, czyniąc wzmiankę o niewielkiej karze, jak dwa zaprzeczenia czynią potwierdzenie. Wskazuje on na straszliwość kary, ukazując, jak ciężka jest już jej najmniejsza "ilość".

Czyż nie widzisz, jak słowo jeśli (ar. łala'in) oznacza wątpliwość, zaś wątpliwość wskazuje na to, czego jest mało lub niewiele; jak słowo dosięgnie ich (ar. massathum) oznacza lekkie dotknięcie i wyraża coś niewielkiego; jak słowo tchnienie (ar. nafha) jest jedynie powiewem i jest użyte w liczbie pojedynczej, co wyraża fakt, iż czegoś jest mało lub niewiele, zaś tanłin {[*]:} wskazuje na nieokreśloność; jak cząstkowy charakter słowa mi [2] oznacza część lub kawałek czegoś i wskazuje na niedostatek lub brak; jak słowo kary (ar. 'azab) wskazuje raczej na lekki rodzaj kary niż na ukaranie (ar. nakal), a także sugeruje, że nie jest ona wielka; zaś Imię Boże "Ar-Rabb", nadmieniając o Bożej litości, wskazuje na to, czego jest mało lub niewiele?

Teraz porównaj z tym wersetem inne i spójrz, jak każdy w szczególny dla niego sposób wspiera główny cel. Uczyń za pomocą tego wersetu

analogie dotyczącego jego braci, a szczególnie wersetów: Alif. Lam. Mim. To jest Księga - nie ma co do tego wątpliwości - droga prosta dla bogobojnych..., jako że ich celem jest wychwalanie Koranu i dowodzenie jego doskonałości. Wszystkie części tych wersetów harmonijnie wskazują na ten cel: pod pewnym względem czyni to przysięga (wyrażona przez - uz. red. tur.) Alif. Lam. Mim, jak również słowo to (ar. zalika) {[*]:} będące zaimkiem wskazującym i oznaczającym rzeczy materialne oraz odległość, przedimek określony al w słowie Księga (ar. al-kitab), a także dowód, na jaki wskazują słowa: nie ma co do tego wątpliwości (ar. la rajba fih). Każda z owych fraz wspiera główny cel, dodając własny udział, ujawniając świadectwa, które na niej spoczywają, nawet jeśli są one nieznaczne.

Jeśli chcesz, zastanów się nad literami Alif. Lam. Mim: będąc przysięgą, są zarówno potwierdzające, jak i można wywnioskować z nich ideę wspaniałości (Koranu - uz. red. tur.). Ponadto jako dowód tego, o czym nadmieniają, zwracają one uwagę na zasadnicze subtelności (liter - uz. red. tur.), wspomniane w czterech powyższych Tematach.

Teraz zastanów się nad zaimkiem wskazującym to (ar. zalika). Jest on używany w odniesieniu do istoty i atrybutów (rzeczy materialnych - uz. red. tur.), a zatem zarówno oznacza wspaniałość (Koranu - uz. red. tur.) - ponieważ wskazuje albo na to, o czym nadmieniają litery Alif. Lam. Mim, albo na to, co jest przepowiedziane w Torze i w Ewangelii - jak też wskazuje na jej zasadnicze świadectwa. Zatem jak wspaniałe i doskonałe jest to, na co się przysięga (to jest Koran - uz. red. tur.), co zostało przepowiedziane w Torze i w Ewangelii!

Następnie zbadaj staranie ów zaimek wskazujący, który choć poprawnie jest używany w odniesieniu do rzeczy materialnych, w tym miejscu nadmienia o czymś natury mentalnej (ar. al-amr al-ma'qul), a zobaczysz, że jak można wywnioskować z niego wspaniałość i doniosłość, tak wskazuje on na fakt, że Koran przyciąga umysły jak magnes przyciąga żelazo, zwracając ku sobie wszystkie spojrzenia i zaprzątając wyobraźnię. (Ów "mentalny" Koran - przyp. red. tur.) jest zatem ukazany jako będący na poziomie tak wyniosłym, że nie dosięgnie go nawet wyobraźnia. Zatem poprzez prawdziwą naturę (owego zaimka wskazującego - uz. red. tur.) można z niego wywnioskować, że (Koran - uz. red. tur.) jest prawdomówny i godny zaufania, a wolny od słabości i oszustwa, jako że te powinny być przemilczane [3].

Następnie zadumaj się nad odległością, jaką sugeruje -lika w słowie zalika. Wskazuje ona zarówno na wyniosłą rangę Koranu, która z kolei wskazuje na jego doskonałość, jak i na fakt, że dalece przewyższa on wszelkie próby naśladowania go, ponieważ albo jest on niższy od wszystkich owych prób, a to jest niemożliwe wedle jednogłośnej zgodności, albo też przewyższa je wszystkie.

Następnie zbadaj określony przedimek al w słowie Księga (ar. al-kitab). Jako że wyraża on to, co ograniczone, wskazuje na wzniosłość Koranu i otwiera drzwi dla porównania, a także wskazuje na fakt, że Koran nie tylko gromadzi w sobie cnoty wszystkich Pism (Objawionych - uz. red. tur.), lecz także dodaje do nich kolejne cnoty, a zatem jest najbardziej kompletnym z owych Pism. Następnie rozważ wyrażenie Księga i spójrz, jak wskazuje ono na fakt, że Koran nie mógłby być wytworem kogoś niepiśmiennego, kto nie umiał ani czytać, ani pisać.

Nie ma co do tego wątpliwości (ar. la rajba fih)

Są dwa aspekty wyrażenia co do tego (ar. fih). (Przyrostek zaimkowy -hi - uz. red. tur.) odnosi się albo do tego stwierdzenia, albo też do słowa Księga. Zgodnie z tym pierwszym twierdzeniem, (jak zapewnia o tym księga - uz. red. tur.) Miftah, {[*]:} oznacza on "z pewnością i bez wątpienia", jest zatem kolejnym pośrednim dowodem doskonałości (Koranu - uz. red. tur.). Zgodnie z drugim wyjaśnieniem, jak stwierdzono w dziele Al-Kaszszaf, {[*]:} potwierdza on istnienie doskonałości Koranu. Oba te objaśnienia mówią, że spod słów nie ma co do tego wątpliwości (ar. la rajba fih) dobiega szept wersetu: A jeśli pozostajecie w wątpliwości wobec tego, co zesłaliśmy Naszemu słudze, to przynieście surę podobną do teg... [4] Fraza la rajba fih jest absolutem, rozprasza wszelkie możliwe wątpliwości, a także recytuje wersy:

Jak wiele prawdziwych słów było uważanych za fałsz,

Podczas gdy jedyny fałsz tkwił w pojmowaniu słuchającego! {[*]:}

Wskazuje również na fakt, że Koran nie może powodować powstania wątpliwości, ponieważ zawarte są w nim znaki i wskazówki tak wspaniałe, że zbierają się one ze wszystkich stron i odpierają atakujące wątpliwości.

W charakterze przysłówkowym (czy też "zawartości", ar. zarfijja) słowa fih, a także w wyborze słowa fih spośród innych przyimków zawarty jest znak tego, że spojrzenie (czytelnika - uz. red. pol.) powinno przeniknąć do wnętrza Koranu, a jego prawdy przepędzą wszelkie bezpodstawne podejrzenia, które mogły wylądować na jego zewnętrznej postaci z powodu pobieżnego spojrzenia.

Przyjacielu! Teraz, kiedy rozpoznałeś wartość (owego zdania - uz. red. tur.) złożonego poprzez jego analizę, a także dojrzałeś różnicę między całością a jej częściami, rzuć okiem na jego słowa i frazy i spójrz, jak każde z nich wnosi swój wkład we wspólny cel poprzez własne szczególne świadectwo, jak z każdej strony rozbłyskuje światło elokwencji!

Rozważ, co następuje: Powodem, dla którego frazy: Alif. Lam. Mim..., nie ma co do tego żadnej wątpliwości... i droga prosta dla bogobojnych... nie są połączone spójnikami, jest ich żarliwa jedność i mocne obejmowanie się nawzajem; każda mocno trzyma dłoń tej, która ją poprzedza i rąbek płaszcza tej, która za nią podąża, ponieważ w pewien sposób każda jest dowodem wszystkich, a w inny sposób - ich rezultatem.

Cudowność (Koranu - uz. red. tur.) jest wypisana w tym wersecie, jak gdyby była haftem utkanym z dwunastu misternie przeplatających się wątków wzajemnych relacji. Jeśli chcesz ujrzeć ową kwestię w szczegółach, (przede wszystkim - uz. red. tur.) zbadaj litery Alif. Lam. Mim, ponieważ implikują one następujące znaczenie: "Owe litery są rzuceniem wyzwania; czy znajdzie się ktoś, kto na nie odpowie?". Następnie rozważ słowa: To jest Księga..., ponieważ jasno stwierdzają one, że ta Księga przewyższa wszystkich swych towarzyszy i zastępuje ich, z czego można wywnioskować, że jest ona wyjątkowa i nie ma sobie równych. Następnie zastanów się nad słowami: nie ma co do tego żadnej wątpliwości..., ponieważ owa fraza wyraźnie twierdzi, że nie ma miejsca na żadne wątpliwości, oznajmiając zatem, że (Koran - uz. red. tur.) jest rozświetlony światłem pewności. Następnie rozważ frazę: droga prosta dla bogobojnych..., ponieważ informuje cię ona o tym, że Koran wskazuje na drogę prostą i jest ucieleśnionym światłem przewodnictwa. Zatem pod względem pierwszego znaczenia każda fraza jest dowodem dla jej towarzyszy, zaś pod względem drugiego wszystkie są rezultatami każdej z nich.

Teraz poprzez przykład wspomnimy o trzech spośród owych dwunastu wzajemnych relacji, a za ich pomocą będziesz mógł wyciągnąć analogie dotyczące pozostałych.

Litery Alif. Lam. Mim oznaczają, że ta Księga rzuca wyzwanie wszystkim, którzy się jej sprzeciwiają, zatem musi być najlepszą ze wszystkich ksiąg; zatem wyraża pewność, ponieważ najlepsza księga jest tą, co do której istnieje pewność; zatem musi być ucieleśnionym przewodnictwem dla ludzkości.

Fraza: To jest Księga oznacza, że ta Księga przewyższa wszystko, co (pozornie - uz. red. pol.) jest do niej podobne, zatem musi być cudowna, lub też, że jest wyjątkowa i wybitna, jako że nie dotyczą jej żadne wątpliwości, ponieważ wskazuje ona na równą drogę dla bogobojnych.

Fraza: droga prosta dla bogobojnych oznacza, że ta Księga prowadzi ku drodze prostej, zatem musi istnieć co do niej pewność; zatem jest ona wyjątkowa; zatem jest cudowna.

Teraz sam możesz drogą dedukcji dojść do dalszych wzajemnych relacji.

Droga prosta dla bogobojnych...

Powinieneś być świadom tego, że piękno owej frazy wypływa z czterech punktów:

Pierwszy to pominięcie podmiotu, które wskazuje na to, że podmiot i orzeczenie zjednoczyły się, a (wyrażane przez nie - uz. red. tur.) stwierdzenie zostało zaakceptowane, jak gdyby esencja podmiotu zawierała się w orzeczeniu, jak gdyby nawet w umyśle nie istniała różnica między nimi.

Drugi to zastąpienie imiesłowu czynnego rzeczownikiem odczasownikowym, w którym zawarta jest wzmianka o fakcie, że światło przewodnictwa zostało ucieleśnione i stało się prawdziwą substancją Koranu - jak kolor czerwony stałby się karminem, gdyby został ucieleśniony. {[*]:}

Trzeci to użycie formy nieokreślonej dla słowa droga prosta (ar. huda), nadmieniającego o nieskończonej subtelności przewodnictwa Koranu, którego istota jest niezgłębiona, a także o jego największej rozległości, której nie może objąć wiedza. Z formy nieokreślonej można wywnioskować albo subtelność, albo przemilczenie, albo niemożliwą do objęcia przez rozum rozległość. Z tego powodu niekiedy jest ona używana dla pomniejszenia, a niekiedy dla wzmocnienia bądź wychwalenia.

Czwarty to zwięzłość (ar. i'dżaz) frazy dla bogobojnych (ar. li-l muttaqin), która jest użyta miast dłuższej frazy w rodzaju "dla ludzi,

którzy stali się pobożni dzięki Koranowi", co wskazuje raczej na rezultat niż na to, co go poprzedza (ar. al-madżaz al-ałłal), a także wskazuje na owoce przewodnictwa i jego efekty. Wskazuje to na argument za istnieniem przewodnictwa, jakim jest związek między skutkiem a przyczyną (ar. al-burhan al-inni). Zatem słuchający w danym stuleciu ma do dyspozycji świadectwa minionych wieków, tak jak on sam będzie świadkiem dla tych, którzy nadejdą po nim.

Gdybyś zapytał: Jak elokwencja, która przekracza granice ludzkich możliwości, może zostać zrodzona z tych kilku punktów?,

zostałoby ci powiedziane: Wielka tajemnica tkwi we wzajemnym wsparciu i jedności. Dzięki wartości tajemnicy odzwierciedlenia, kiedy trzy piękne rzeczy łączą się, stają się pięcioma; pięć pięknych rzeczy staje się dziesięcioma, a dziesięć - czterdziestoma, ponieważ w każdej ukazuje się pewnego rodzaju odbicie, które do pewnego stopnia przedstawia (piękno - uz. red. tur.). Podobnie jak w przypadku, kiedy zwrócisz ku sobie dwa zwierciadła, ukaże się wiele zwierciadeł, a kiedy zapalisz przed nimi lampę, odbicie jej promieni zwiększy jasność, tak podobne do tego jest łączenie się kilku punktów. Podobnie z powodu tej tajemnicy zobaczysz, że wszelkie rzeczy piękne i ukończone mają naturalną skłonność do łączenia się z innymi podobnymi do nich, aby wzrosło ich piękno. Nawet kamienie, choć są jedynie kamieniami, skłaniają się ku swoim braciom, opuszczając dłoń budowniczego, aby zająć miejsca w kopule, a pochylając głowy, by dotknąć swoich braci, podtrzymują wszystkich i nie spadają. Zatem istota ludzka, której nie udaje się dostrzec owej tajemnicy wzajemnego wsparcia, jest bardziej pozbawiona życia niż kamień, ponieważ niektóre kamienie odchylają się w tył, by współpracować ze swymi braćmi!

Gdybyś zapytał: Cechą przewodnictwa i elokwencji jest wyjaśnianie, dostarczanie jasnych objaśnień i wybawianie umysłów od nieładu, jednak komentatorzy Koranu poróżnili się między sobą w sprawie wersetów takich jak ten, a także przedstawili sprzeczne aspekty owych fraz. Jak zatem pośród wszystkich (ich opinii - uz. red. pol.) można rozpoznać prawdę?,

zostałoby ci powiedziane: Wszyscy mają rację, ponieważ wielce różnią się między sobą ich słuchacze. Jest tak, ponieważ Koran został objawiony nie dla ludzi jednego tylko stulecia, lecz dla ludzi wszystkich stuleci; nie dla jedynie jednej grupy społecznej, lecz dla wszystkich grup ludzkości, a każda z nich ma własny udział w pojmowaniu Koranu. Między ludźmi zachodzą wielkie różnice pojmowania; ich gusta wielce

się różnią; skłaniają się oni ku różnym stronom Koranu i doceniają różne jego aspekty; ich przyjemności są różnorodne, a usposobienia ich - różne. Jak wiele jest rzeczy, które jeden naród uważa za piękne, podczas gdy inny nawet ich nie zauważa; które jednemu sprawiają wielką radość, podczas gdy inny nawet nie uznaje ich istnienia! Możesz sam dokonać dalszych analogii w ten sam sposób.

To z powodu owej tajemnicy i przykładu mądrości Koran najczęściej nie jest szczegółowy i czyni swe stwierdzenia ogólnymi, aby każdy mógł ocenić je wedle własnego gustu i uznania. Koran uporządkował swoje zdania i rozmieścił je w taki sposób, by jego rozmaite aspekty ukazały wiele różnorodnych możliwości, a (różni ludzie - uz. red. tur.) z ich zróżnicowanym pojmowaniem mogli rozmyślać nad nimi, aby każdy otrzymał swój udział. (Sam możesz dokonać dalszych analogii). Oznacza to, że wszystkie owe różnorodne aspekty są dopuszczalne, o ile nie są sprzeczne z naukami o języku arabskim; są zatwierdzone przez retorykę (elokwencję; ar. al-balagha); są przyjmowane przez naukę o zasadach i celach prawa szari'a. Z tego punktu wynika zatem, że jednym z aspektów niemożliwej do podrobienia cudowności Koranu jest jego uporządkowanie, kompozycja i zaaranżowanie go w stylu odpowiednim dla pojmowania ludzi wszystkich epok i wszystkich grup społecznych.