Werset 16

To są ci, którzy kupili błądzenie za drogę prostą; nie przyniósł im jednak korzyści ich handel i nie znaleźli się na drodze prostej.

Umiejscowienie wersetu względem tego, co go poprzedza

Rozważ, co następuje: Ten werset jest streszczeniem szczegółowych opisów poprzedniego, ilustrującym je we wzniosłym i skutecznym stylu. Słowo "handel" jest użyte jako podmiot przypowieści, ponieważ pierwsi ludzie, do jakich był skierowany ów werset, doświadczyli zarówno przyjemności, jak i trudów handlu w swych podróżach zimą i latem.

Słuszność owego wersetu jest następująca: Istoty ludzkie nie zostały wysłane na ten świat, aby uczynić go ich ojczyzną, lecz dla handlu przy użyciu kapitału ich wrodzonych zdolności i sił, dla udoskonalania ich, a następnie swobodnego korzystania z tego, co one wydały.

Umiejscowienie fraz wersetu

Owo rozmieszczenie jest potoczyste i naturalne, odbijające uporządkowanie przypowieści, która jest następująca:

Był sobie oszukańczy i nieudolny kupiec. Został mu dany obfity kapitał, lecz wykorzystał go jedynie dla zakupu trucizny i rzeczy szkodliwych dla niego samego. Pracował nad swoim kapitałem, lecz ten nie przyniósł mu żadnej korzyści i był dla niego bezużyteczny; zaiste, pogrążył go w jeszcze większej stracie. Ostatecznie stracił on wszystko, a następnie zboczył z drogi tak daleko, że dotarł do punktu, z którego nie było już powrotu.

Umiejscowienie części fraz

Zaimek wskazujący to są ci (ar. ula'ika) przybliża to, co jest rzeczywiste i odległe. Sugeruje to, że słysząc o zbrodniach wymienionych w poprzednich wersetach, słuchacz odczuwa w sercu stopniowo rosnący gniew i niesmak, więc chce ujrzeć hipokrytów, aby wywrzeć na nich

swój gniew oraz skonfrontować ich z jego odrazą i wzgardą. Owa namacalność (wyrażona przez słowo ula'ika, dosłownie "tamci" - uz. red. pol.) wskazuje na to, że określanie ich poprzez owe wyjątkowe cechy ucieleśnia ich w umyśle (słuchającego - uz. red. tur.), czyniąc ich niemal namacalnymi dla (jego - uz. red. tur.) wyobraźni. Wskazuje również na powód stwierdzenia, ponieważ grzech prowadzi do następnego grzechu. (Z pewnością potrzebny jest powód, jeśli ktoś zamienia przewodnictwo na zbłądzenie, a tym powodem są wcześniej wspomniane zbrodnie i cechy hipokrytów. Zatem Koran nadmienia o nich poprzez słowo ula'ika, które oznacza: "to są ci, których określają owe cechy", aby słuchający poznał powód potępiania ich przez ten werset - uz. red. tur.). {[*]:}

Jeśli chodzi o odległość wyrażoną przez słowo "tamci" (ar. ula'ika), wskazuje ona na wielką odległość dzielącą hipokrytów od drogi prostej. Osiągnęli oni punkt, z którego nie ma powrotu; odeszli z własnej woli, lecz nie mogą powrócić.

Zaimek względny którzy (ar. allazina) wskazuje na fakt, iż ów rodzaj handlu (jakiego dokonali hipokryci - uz. red. pol.) jest osobliwy i szkodliwy. Ukazało się to dopiero niedawno, stając się przyjętą przez ludzi zasadą wyznaczającą kierunek ich działań, ponieważ jak wspomniano wcześniej, zaimek względny wskazuje na nowe fakty, które niedawno zostały ustalone.

Czasownik kupili (ar. isztarał) nadmienia o odrzuceniu usprawiedliwień hipokrytów (kiedy mówią oni - uz. red. tur.): "Takie postępowanie leży w naszej naturze". Jest tak, jakby Koran mówił do nich: "Nie! Bóg darował wam czas waszego życia jako kapitał, a także zdeponował w waszych duszach możliwość dojrzewania i doskonalenia się oraz zasiał w waszych sumieniach ziarna prawdy, stanowiącej wrodzone przewodnictwo, abyście mogli kupić (za ów kapitał - uz. red. pol.) szczęście. Jednak zamiast je kupić, zaiste, wyrzekając się go, wy staraliście się o natychmiastowe przyjemności i korzyści tego świata, a niewłaściwie korzystając ze swej woli, obraliście drogę zbłądzenia, nie zaś drogę przewodnictwa, przez co zniszczyliście owo wrodzone przewodnictwo i straciliście wasz kapitał".

Fraza błądzenie za drogę prostą (ar. ad-dalalata bi-l huda) wskazuje na fakt, iż ponieśli oni podwójną stratę, ponieważ jak ponieśli stratę, kupując zbłądzenie, tak ponieśli stratę, wyrzekając się największego daru przewodnictwa.

(Jeśli chodzi o frazę - uz. red. pol.) nie przyniósł im jednak korzyści ich handel (ar. fa ma rabihat tidżaratuhum), to użycie przeczenia - jako że nie tylko ponieśli oni stratę, lecz również utracili cały swój kapitał - sugeruje, że inteligentnym byłoby nie próbować dokonania handlu, jaki nie przynosi żadnej korzyści, a zwłaszcza handlu, który przynosi stratę, szczególnie stratę całego kapitału.

Ponadto przypisanie czasownika do ich handlu - choć słusznym byłoby, gdyby odnosił się on do nich samych, jak we frazie: "nie zyskali żadnej korzyści poprzez swój handel" (ar. fa ma rabihu fi tidżaratuhum) - jest znakiem tego, iż pod żadnym względem, w żadnym z jego szczegółów, warunków czy narzędzi, ich handel nie wydał jakiejkolwiek korzyści, w odróżnieniu od pewnych interesów, w których nie ma żadnej korzyści w towarach, lecz można odnieść pewne korzyści dzięki innym szczegółom transakcji czy też usługom. Handel hipokrytów jest czystym złem i esencją szkody. Odniesienie czasownika do handlu przypomina powiedzenie "jego noc spała" (ar. nama lajluhu) zamiast "on spał w nocy" (ar. nama fi-l lajl). Ta pierwsza fraza oznacza, że prócz tego, iż ktoś spał, noc była cicha i spokojna jakby sama spała, i nic nie przeszkadzało śpiącemu.

Fraza i nie znaleźli się na drodze prostej (ar. ła ma kanu muhtadin) oznacza, że jak hipokryci stracili swój kapitał, tak również zgubili drogę. Ta fraza jest połączona i powiązana z parabolą kupili (ar. isztarał), podobnie jak fraza poprzednia. Ponadto pośrednio wskazuje ona na słowa droga prosta dla bogobojnych (ar. huda li-l muttaqin) na początku sury, jak gdyby mówiła: "Koran ofiarował im przewodnictwo, lecz oni go nie przyjęli".