Он үшінші сөздің екінші бөлімінің түсіндірмесі
Қамауда отырғандар «Рисалей-Нұрдағы» нағыз демеуге, жұбанышқа мұқтаж тіпті зәру десе болады. Әсіресе, жастықтың албырттығынан соққы жеп, уылжыған жас өмірін түрмеде өткізгендер «Нұрларға» аса мұқтаж.
Рас, албырт жастық шақ көбінесе ақылды емес, сезімді тыңдайды. Ал, сезім мен әуестік болса, соқыр, істің соңын көрмейді. Дайын тұрған азғантай ләззатқа алданып, кейін келетін мол ләззаттан құр қалуға әзір. Бір минуттық кек алудағы ләззатқа беріліп, адам өлтіреді де, сексен мың сағат түрме азабын тартады. Бір сағаттық нәпсі қандыру, рахатқа бату үшін біреудің намысын таптап, арын төгеді де, мыңдаған күн бойы абақтыға қамалып, әрі дұшпанның қорлығынан жаны күйзеліп, өмірінің берекесі кетеді. Бейшара жастардың өмірі осындай қауіп-қатерге толы. Уылжыған тәтті өмір әп-сәтте аянышты, ащы өмірге айналып кетіп жатады. Әсіресе, солтүстіктегі ірі бір мемлекет жастардың әлгіндей әуесқой сезімдерін қоздырып, ғасырымызға бейім апаттармен дүр сілкіндіруде. Бойын сезім билеген жастардың иелігіне ары таза жандардың бойжеткен қыздары мен жұбайларын еншілеп, «ештеңе етпейді» дегендей, көз жұмып қарауда. Тіпті, моншада әйел мен ердің бірге суға түсуіне рұқсат беріліп, жезөкшелікке ықпал етуде. Сондай-ақ байлардың дүние мүлкін талан-таражға салып, пақыр, әумесер қара табандарға таратып беруде. Бұрын-соңды болмаған мұндай сұмдыққа адамзаттың төбе шашы тік тұрып, зәрресі ұшуда.
Міне, бұл ғасырда Ислам және Түркі жастары батыл әрі жанкешті әрекет етіп, мұндай екі жақты соққыға Рисалей-Нұрдың «Миуа», "Жастар шырағы" секілді кітапшаларын өткір қылыш ретінде қолға алып, қарсы тұруы керек. Әйтпесе, әлгі бейшара жастар өздерінің жарқын болашағынан да, дүниедегі бақыты мен ақыреттегі бағынан да айрылып, о дүниедегі өмірінде азап пен қайғыға ұшырайды.
Бойындағы күш-жігерді орынсыз, босқа шығындап, азғындыққа салыну себепті ауруханаларға немесе қызу қандылықтың кесірінен түрмеге түседі. Қартайған шағында: «Қап, әттеген-ай!» - деп, сандарын соға өкінетін болады.
Егер, Құраннан тәрбие алып, «Рисалей Нұрдың» ақиқаттарымен аяғын нық басса, нағыз қаһарман әрі жақсы адам, бағы жанған бір мұсылман, сондай-ақ басқа да тіршілік иелеріне сұлтан болу мәртебесіне көтерілер еді. Иә, түрмеде отырған адам жиырма төрт сағаттық бір күнінің тек бір сағатын бес уақыт намазға жұмсаса, әрі түрме көп күнә жасауға кедергі болатынын ескеріп, мына азапқа душар еткен қателіктен тәубаға келіп, басқа да зиянды істер мен күнәлардан арылар еді және туыстарына да көп пайдасы тиер еді. Сондай-ақ өзінің бес-он жылдық фәни жастық шағы арқылы мәңгі жастық шаққа ие болатынын ең бірінші болып Құран Кәрім, содан соң аспаннан түскен бүкіл кітаптар мен парақтар анық хабар беріп, сүйіншілеуде. Иә, мұндай жастық шақ сияқты тәтті нығметке дұрыс жолда жүру және Жаратушыға мойынсұну арқылы шүкір етсе, жастық шақ берекеттеніп, әрі мәңгілікке айналып, ләззаты арта түспек. Әйтпесе басқа пәле болып, зардап шектіреді. Туған-туыстарына, Отанына, халқына зиян келтіретін есерсоққа айналуы мүмкін.
Егер, тұтқын жала жабылып, нақақтан сотталған болса, намаз оқу шартымен, әрбір сағаты бір күн құлшылық саналып, түрме оның залымдардан сақтайтын панасы болып, бұрыңғы замандағы үңгірге тығылып құлшылық еткен адал да тақуа жандар секілді мол сауапқа кенелер еді. Егер ол, пақыр не болмаса қарт, не науқас не имани ақиқаттарға жаны құмар біреу болса, парыздарды орындау, тәубаға келу шартымен әрбір сағаты жиырма сағатқа жуық құлшылық саналып, әрі ол жерде өзіне мейірімін төге қараған достары болса, абақты оған демалыс пен сүйіспеншілік жері, сондай-ақ тәрбие орны - дәрісхана болып есептеледі. Мұндай адам сырттағы лас, әрі айналасын күнәлар қоршаған бостандықта емес, түрмеде отырғанына риза болуы мүмкін. Түрмеден тәрбие алып кейін бостандыққа шыққанда, қаскүнем қылмыскер емес, керісінше тәубәға келіп, тәжірибе жинаған тәртіпті де момақан, әрі халқына пайдалы адам боп шығады. Тіпті «Денизли» түрмесіндегі қылмыскерлердің қысқа мерзім ішінде «Рисалей-Нұрдың» әдемі мінез-құлық туралы дәрісін тыңдап, жөнделгендері сондай, оларды
көрген кейбір абақты қызметшілері: «Қылмыскерді тәрбиелеу үшін он бес жыл қамаудың орнына, он бес апта » Рисалей-Нұрдың" дәрісін тыңдатса, жетіп жатыр" деген-ді.
Иә, өлімнің тоқтап-толастар түрі жоқ, әрі ол жасырын келеді. Әрқашан, кез келген жерде шап беруі мүмкін. Қабірдің жабылатын сыңайы жоқ, адамдар топ-топ болып сол жерге кіріп жатыр. Жоғарыда имандылар үшін өлім дегеніміз жоғалу емес, қайта демалысқа шығу дегенбіз. Бұл Құранның ақиқаты. Ал, Құдайдан безгендер үшін ол, сыртқы көрінісі сияқты суық әрі мәңгілікке айырылысу, сондай-ақ, барлық сүйікті жандарымен, тіпті болмыс атаулымен мәңгіге қоштасу болып табылады.
Ең бақытты жан кім десеңдер, әлбетте, ол - сабыр сақтап, шүкір еткен және қамаудағы күндерін тиімді пайдаланып, «Рисалей-Нұрдың» дәрісін шын көңілмен тыңдап, тура жолда жүрген, Иман мен Құранға қызмет еткен адам.
Уа, рахат пен ләззатқа жаны құмар жандар! Қазір мен жетпіс бес жастамын. Өмірімде басымнан өткен мыңдаған тәжірибе мен шындықтардың арқасында мынаған әбден көзім жетті: Нағыз рахат пен уайымсыз ләззат әрі шынайы шаттық пен өмірдің бақыты тек қана имандылықта және иман ақиқаттарының маңынан табылады. Әйтпесе, дүниелік бір ләззат көптеген уайымға ұрындырады. Бір түйір жүзім беріп, он дүре соққандай өмірдің шырқын бұзады.
Уа, қамаудан жаны күйзелген бейшаралар! Дүниелік өмірлеріңнің мазасы кеткен екен, енді «Ақыреттік өмірім аман болсын, мәңгі өмірім жаздай жадырап, балдай тәтті болсын» десеңдер, қамаудағы уақыттарыңды тиімді пайдаланып, ақыретке қам жасаңдар! Мәселен, кейде қиян-кескі шайқаста, бораған оқтың астында бір сағаттық күзет бір жылдық құлшылықпен пара-пар саналады. Сол сияқты сендердің де мына ауыр шарттарда, қиын жерде жасаған құлшылықтарыңның әрбір сағаты көптеген сағаттарға пара-пар болып, көрген қиындықтарың мол сауапқа, мейірімге айналады.
Аса қадірлі де адал бауырларым!
Абақтының қиын күндерін бастан кешіріп жатқандарға және оларға жанашырлық етіп адал түрде қызмет етіп, сырттан келген азық-түліктерге бақылау жасап қол ұшын берген жандарға арналған өте күшті бір демеуді «Үш тұжырым» арқылы баяндап берейін.
Бірінші тұжырым: Абақтыда өткен бір күнді он күндік ғибадатқа, фәни сағаттарды рухани да бақи сағаттарға айналдыруға болады. Әрі дүниеде бес-он жылдық жаза өтеп қамалу арқылы ақыретте миллиондаған жылдық қамалудан құтылуға болады. Міне, бұл - имандылар үшін қатты сын, біле білсе өте құнды әрі мол табыс көзі. Бұл табысқа қол жеткізудің шарты - парыз болған намазды оқу және қамалуға себеп болған күнәлардан тәуба ету, сабыр сақтап, шүкір ету. Онсыз да түрме күнә жасауға кедергі болып, ондайға жол бермейтін жер емес пе?
Екінші тұжырым: Ләззаттың аяқталуы өкініш болып, ал өкініштің аяқталуы да ләззат болатыны мәлім. Рас, әркім-ақ өткен күндердің шаттыққа толы кезеңдерін ойлағанда, өкіне де қамыға: «Қап, сол бір күндер-ай!» - дейді. Ал қайғылы ауыр күндерін еске алса, өтіп кеткеніне іштей қуанып: «Әлхамдүлиллаһ, Құдайға шүкір, сол бір қараңғы күндер өтті-кетті, орнына сауабы қалды», - деп көңілі жай тауып, терең тыныс алар еді. Демек, бір сағаттық уақытша қайғы өтіп кетеді де, ләззат береді. Ал, бір сағаттық ләззат аяқталғанда өкіндіріп, бітпейтін қайғының терең ізі қалады. Бұл солай. Олай болса, өтіп кеткен қиын сағаттар қайғысымен қоса жым-жылас болады. Ал, келешектегі қайғылы, қиын күндер болса, әзірге ауылы алыс, көрінбейді. Жоқ нәрсеге қайғыруға бола ма?
Мәселен, бірнеше күннен соң аш-жалаңаш әрі шөлдеп қаламын деп бүгіннен бастап өліп-өшіп нан жеп, су ішу, қалың киіну ақымақтық қой. Дәл сол сияқты әлі болмаған нәрселерден немесе болып кеткен қиыншылықтарды дәл қазір ойлап сабырсыздану, сондай-ақ кемшілігі көп қиқар нәпсісін ұмытып, Құдайға кінә
артқандай «уһілеп-аһылау» - ақымақтық. Егер, бойындағы Аллаһ берген сабырлылықты оңды-солды шашпай, яғни өткен шақ пен келешекке жұмсамай, дәл қазіргі уақытына, сол күніне арнаса, сабыр қуаты толық жетіп, мазасыздық азаяр еді.
Шағымданды демеңдер, мынаны айта кетейін: Мен, Жүсіптің медресесінде өткізген бірнеше күнде, өмірімде көрмеген дүниелік әрі рухани азап шегіп, бір жағынан ауру, бәрінен бұрын «Рисалей-Нұр» қызметінен мақұрым қалып, үмітсіздік пен рухани күйзелістер жанымды жегідей жегенде, Аллаһтан жәрдем келіп, әлгі ақиқаттар ойыма келді. Мен дағы жанымды күйзелткен ауруыма, тіпті қамауда жатқаныма риза болдым. Өйткені, «Мен сияқты қабір аузына таяп қалған бейшараның бейқамдықпен, босқа өтіп кетуі мүмкін өмірінің бір сағатын ондаған сағат құлшылыққа айналдыру кімге де болсын үлкен табыс» деп, Құдайға шүкір еттім.
Үшінші тұжырым: Абақтының қызметкерлері тұтқындарға мейірлене қызмет ету, қолғабыс ету, қажетті заттарын беру, жаралы жүректерін жұбанышпен емдеу секілді аз амалмен мол сауапқа, көп табысқа қол жеткізулеріне болады. Сырттан келген тамақты қабылдап алушы қызметкерлер мен түрме күзетшісінің амал дәптеріне, садақа ретінде дәл сол тамақтың мөлшеріндей сауап жазылады. Қиналған жан яғни тұтқын, кәрі немесе науқас, пақыр немесе кіріптар болса, бұл садақаның сауабы да арта түспек.
Міне, осы мол табыстың шарты - парыз болған намазды оқу. Сонда ғана Құдай үшін жасалған болады. Тағы бір шарты - міндетсінбей, Аллаһ ризасы үшін, сенімді дос ретінде жанашырлықпен, мейірлене, әрі адал түрде жәрдем ету.
{[Сілтеме]: Жүсіп пайғамбарға (А.С.) жала жауып, оны нақақтан нақақ түрмеге қамаған екен. Соған теңеу ретінде Иман мен Құранға қызмет жасағандарды ұстап, қамаған жерді де автор "Жүсіп медресесі" деп отыр. Ауд.}
Уа, түрмедегі достарым мен діндес бауырларым!
«Дүние мен ақыреттің азабынан құтқаратын бір ақиқатты баянда!» деп көңіліме нұсқау келді. Ол ақиқат мынау:
Мәселен, біреу біреудің ағасын немесе туысын өлтірді делік. Кек алудағы бір минуттық ләззат миллиондаған минут жүректі сыздатып қана қоймай, түрменің де азабын тартқызып отыр. Әлгі өлген адамның туысқаны да дұшпанынан "қайтсем кек аламын" деп ойлай-ойлай өмірінің мәні кетіп, шырқы бұзылады. Бойын үрей билеп, көкірегін ашу-ыза кернеп, тірідей азапқа түседі. Бұдан құтылудың бір ғана жолы бар, ол - Құранның әмірін тыңдау және хақ пен ақиқат, игілік пен адамгершілік, сондай-ақ Ислам діні талап ететін келісімге келу, татуласу.
Иә, ақиқат пен игілік татулықта. Себебі, ажал біреу, өзгермейді. Әлгі өлген кісінің ажалы жетіп тұр екен, бәлкім одан артық өмір сүрмейтін де шығар. Өлтірген кісі Аллаһтың жазған тағдырына себепші болды. Егер келісімге келмесе екі жақты үрей билеп, кек алудың азабын шегеді. Сондықтан дін Ислам: «Мүминдер өзара ренжісіп, үш күннен артық сөйлеспей қоюға болмайды» деп бұйырады. Егер мұндай қылмыс қастықтан, не өш алудан емес, бір сұмпайы мұнапықтың шығарған бүлігі болса, тез арада татуласу керек. Әйтпесе, әлгі кішкене бәле одан әрі ұлғайып, жалғаса бермек. Егер татуласса, әрі өлтірген адам да тәубаға келіп, марқұмға әрдайым дұға етсе, екі жақ та ұтып, туысқандай болады. Жоғалтқан бір бауырының орнына бірнеше діндар бауыр табады. Құдайдың басқа салғанына көніп, дұшпанын кешіруі тиіс. Оның үстіне "Рисалей-Нұр" дәрісін тыңдаған болса, "Нұр" аясындағы бауырмалдық, сондай-ақ жеке бастың әрі көпшіліктің пайдасы араларында болған араздықты мүлдем ұмытуын талап етеді. Мәселен, "Денизли" түрмесінде бірі-біріне қас болған тұтқындар "Нұрдан" дәріс алғаннан кейін лезде
татуласып, достасып кетті. Сөйтіп, біздің ақталып шығуымызға себеп болды. Тіпті, мұны көрген дінсіз, есерсоқ, сотқарлардың өзі аң-таң болды. Тұтқындардың бойлары жазылып, рахаттанып қалды. Байқаймын, бұл жерде де бір адамның кесірінен жүз адам қиналып, сыртқа бірге шыға алмай жүр. Бұл деген зұлымдық. Мәрт, намысқой мүмин ешқашан өзінің бас пайдасына бола, иманды жандарға зиян тигізбейді. Егер қателесіп зияны тисе, дереу тәуба етеді.
Жаңадан түскен ғазиз бауырларым және бұрыннан жатқан тұтқындар!
Аллаһтың жарылқауы тұрғысынан алғанда Біздің бұл жерге қа- малуымыздың басты себебі сендер екеніне менің толық көзім жетті. Яғни "Нұрлар", өзінің жұбаныш беретін дәрістерімен, сондай- ақ имани ақиқаттарымен сендерді түрменің мына азабынан және көптеген дүниеуи қиындықтардан құтқарып, өкіндіре өте шығатын келте өмірді босқа өткізбей әрі бұ дүниеде азапталғанындай о дүниеде де азап шекпей, мәңгі өмірді аман сақтап қалу жолында сендерге нағыз демеу. Бұл рас. Әлбетте сендер Денизлидегі тұтқындар мен Нұр шәкірттері сияқты біріңе-бірің дос болуларың керек. Көрмейсіңдер ме, бірін-бірі пышақтап тастамасын, біріне- бірі қастандық жасамасын деп, тамақ болсын, нан болсын, сырттан келген заттарыңды мың байланса да ақтарып тексерген адал қызмет етіп жүрген күзетшілер әбігер. Сондай-ақ сендерді біріне бірі бас салып, жұлыса кетеді деп, дем алуға сыртқа шығармай отыр.
қаһарман
Тумысынан қаһарман, жаңадан түскен тұтқын достарым! Енді қа- һармандық жасап, батыл түрде түрме қызметшілеріне, "Қолымызға пышақ, маузер немесе револьвер берілсе, оның үстіне бұйрық та берілсе, біз мына өзіміз секілді қиналып жүрген бейшара бауыр- ларымызға қол жұмсамаймыз. Құранның әмірі бойынша, Иман мен Исламның бауырластығына орай, ізгі ниетпен, оның берген тәр- биесінің арқасында тіпті, бір-бірімізден бұрыннан бері ала алмаған кегіміз болса да кешіп, ренжітпеуге ант еттік!" деңдер. Осылайша абақтыны берекелі, құтты дәрісханаға айналдырыңдар.