Risale-i Nur

Иман және күпірлік
— 4 —

"Рисалей-Н&р" жинаүҰнан

ИМАНДұЛұҮ
ПЕН
К ПӨРЛӨК
(Тура жол мен адасңан жол ңандай болмаң)
БідиҚззаман
Саид Н&рси
— 5 —
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِап, соح۪يمِ
وَ بِهِ نَسْتَع۪ينُ
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلٰى اٰلِه۪ وَ صَحْبِه۪ اَجْمَع۪ينَ

эЯте мақҰздҰ с&раңтҰқ +зӘне лайҰң мақҰздҰ жауабҰ. ОрайҰ келгендҚрейлӘосҰ жерге жазҰлдҰ. Рисалей-Н&рдҰқ керемет ісерлӘ дірӘсӘн б&дан ңҰрҰң жҰл б&рҰн б&рҰқүҰ Саид бӘлгендей +з хатҰнда осҰ с&раң пен жауаптҰ жазүан екен.

К+пшӘлӘк тарапҰнан мҰнадай бӘр с&раң ңойҰлң. АдаМ&ншама д&шпандарүа жіне ңҰрсҰң философтар мен адасңандарүа ңарсҰ Рисалей-Н&рдҰқ т+теп беруӘ тақүаларлҰң оңиүа. Иман жайлҰ миллиондаүан ң&ндҰ кӘтаптар мен Ислам туралҰ шҰүармалардҰҰмҰздалуҰна тосңауҰл болҰп, азүҰндҰң жіне дҚниÇлҰң +мӘрдӘқ ліззаттарҰн к+рсету арңҰлҰ к+птеген бейшара жастардҰ, жалпҰ халҰңтҰ иман аңиңаттарҰнан маң&рҰм ңалауҰқ мжатңан мҰна заманда жіне Рисалей-Н&рүа с&мдҰң шҚйлӘгӘп, небӘр азүҰрушҰ ҚгӘттер жҚргӘзсе де жала жауҰп, одан адамдардҰ ҚркӘтӘп, бас тартңҰзуүа тҰрҰсҰп жатса даүҰ басңа кӘтапүни шҰ салҰстҰрүанда Рисалей-Н&рдҰқ тақүажайҰп тҚрде кеқӘнен тарауҰ, тӘптӘ басҰм к+пшӘлӘгӘ ңолжазбамен к+бейтӘлӘп, алтҰ жҚз мҰқ н&сңа оңҰрмандар арасҰнада ңҰзҰүа оңҰлҰп, жасҰрҰн жайҰлҰп ел арасҰна, тӘптӘ ел асҰп, шетелдерге +зӘн ңҰзҰүушҰлҰңпердӘ АлуҰ тақүаларлҰң жійт. М&нҰқ хикмет сҰрҰн ашҰп берсеқӘз!" деген маүҰнада к+птеген с&раңтарүа жауап ретӘнде бҰлай демекпӘн:

Хикметке толҰ Ү&раннҰқ кереметӘмен онҰқ хаң тіпсӘрӘ болүан Рисалей-Н&р б&л дҚниенӘ ОсҰ Қде маүҰнауи жіҒаннам бар екенӘн, адасушҰлҰңтҰқ +зӘ тозаң екенӘн к+рсетедӘ. Сондай-аң, имандҰлҰңта

— 6 —

б&л дҚниÇнҰқ +зӘнде рухани жіннат бар екенӘн ділелдеп бередӘ. Жіне кҚні,тпӘс едҰң, харам нірселердӘқ ӘшӘндегӘ рухани азаптҰ к+рсетӘп, ал жаңсҰ ңасиеттерде, шариүаттҰқ аңиңатарҰнда, ӘзгӘ амалдарда ж&маңтҰқ рахатҰна &ңсас рухани ліззат бар екенӘн к+рсетедӘ. ОсҰлайша, азүҰн жолда адасҰп жҚрген жандарүа осҰ т&рүҰдан кӘлӘктеегер аңиңаттҰ тҰқдарлҰң аңҰлҰ болса ң&тңарҰп ңаладҰ. СебебӘ, мҰна заманда екӘ с&мдҰң жаүдай бар.

БӘрӘншӘсӘ:>ӨстӘқ соқҰн ойламайтҰн жіне кейӘн болатҰн Қлкен ліззаттҰ дайҰн т&рүан кӘшкентай ліззатңа айҰрбастап жӘберетӘн сезَ هُمُҰл мен ой-пӘкӘрдӘ билеп алүандҰңтан азүҰн жолда жҚргендердӘ ңайтарудҰқ бӘр үана шарасҰ бар. Ол: діл сол ліззаттҰнҰқ ӘшӘнде азап бар екенӘн к+рсетп +тедӘ, соңҰр ң&марлҰң сезӘмдӘ басу.
Жіне يَسْتَحِبُّونَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا аÇтҰнҰқ ишара еткенӘндей, б&л заманда адамдар аңҰреттегӘ алмастай ңҰмбат нҰүметтердӘ, мол ліззаттардҰ бӘлҚрде к, тез сҰнүҰш ійнек секӘлдӘ дҚниелӘк ліззатардҰ тақдайдҰ. ОсҰ т&рүҰдан алүанда дҚниең&марлҰңңа салҰнҰп ңауӘпке бас тӘгедӘ. Б&дан ң&тңарудҰқ бӘр үана шарасҰ бар. Ол: ДҚниÇнҰқ +зӘнде жіҒаннам азабқ кейбсас азаптар бар екенӘн к+рсету. МӘне, Рисалей-Н&р осҰ ідӘстӘ ңолданадҰ. Юйтпесе, адамдар кҚпӘрлӘктӘқ кесӘрӘнен азүҰндҰңтҰқ ҰңпалҰнан ң&тҰла аандҰңт. Оларүа АллаҒ ТаүаланҰ танҰстҰрҰп, жіҒаннамнҰқ бар екенӘн ділелдеп, тозаң отҰмен ңорңҰтҰп, "ңисҰң жолдан, харамнан тиҰл!" десеқ, он адамннҰқ тӘптӘ жиҰрманҰқ бӘрӘ ң&лаң асҰп, дірӘс аладҰ. ДірӘс алүан соқ, "АлӘп, бӘүала аса мейӘрӘмдӘ де кешӘрӘмшӘл, ірӘ тозаңтҰқ ауҰлҰ алҰс ңой!" деп, ңайтадан б&рҰнүҰ азүҰн жолҰн жалүастҰра бередӘ. ЖанҰн, жҚрегӘн сезӘм билеп аладҰ.

МӘне, Риселей-Н&р к+плсҰмҰ теқеулер арңҰлҰ кҚпӘрлӘк пен адасушҰлҰңтҰқ дҚниÇдаүҰ салдарҰн, с&мдҰң нітижелерӘн к+рсету арңҰлҰ еқ ңҰрсҰң, аса ніпсӘң&мар адамдардҰқ +зӘн ілгӘ сасҰң та пасҰң харам ліззаттартарҰндзүҰндҰңтардан жиӘркендӘрӘп, аңҰлҰ бар жандардҰ олардан бастартңҰзҰп тіубаүа келтӘруде. Ондай теқеулер, атап айтсаң, ЖетӘншӘ, СегӘзӘншӘ С+здердегӘ ңҰсңа мҰсалдар жіне ОтҰз ЕкӘншӘ С+здӘқ шӘншӘ тарауҰндаүҰ &заӘктӘлеу. Олар тҰм азүҰн, адасҰп жҚрген бейбаңтҰ ңорңҰтҰп, +з дірӘсӘн мойҰндатңҰзадҰ.

МҰсалҰ, Н&р аÇтҰнда ңиÇлмен саÇхат жасаүан кезӘмде аанан крген жійттӘ ңҰсңаша ишара тҚрӘнде баÇндап берейӘн.

— 7 —

Егжей-тегжейлӘ бӘлгӘсӘ келгендер болса, «Сикке-й ҺайбиÇ» кӘтабҰнҰқ соқүҰ жаүҰна ңарасҰн.

Сол саÇхатта к+ргенӘм: РизҰңңа м&ңтаж х&йҰм, т ілемӘне материалистӘк философиÇ к+зӘмен ңарадҰм. Үарасам, олардҰқ м&қ-м&ңтажҰ бастан асадҰ, ірӘ аш, ірӘ тҰм ілсӘз, тҰм бейшара. Ол жан-жануарлар ілемӘ тҰм аÇнҰштҰ, ауҰр халде к+рӘндӘ. ОсҰлай, адасңандарерӘн тейңамдардҰқ назарҰмен ңараүанҰма ңаттҰ +кӘндӘм. Кенет, Ү&ран хикметӘмен, имани назармен ңарадҰм. Сонда, Рахман есӘмӘ Різзаң маүҰнасҰнда жарң еткен КҚндей шҰүа келдӘ. ЮлгӘ, аш бейшара тӘрӘ жандар рахҰмнҰқ сіулесӘне б+лендӘ. ЕндӘткӘлӘкандар ілемӘндегӘ жас т+лдер мен нізӘк нірестелер назарҰмдҰ аудардҰ. ОлардҰқ бірӘ де, тҰм ілсӘз, +те ілжуаз, сонша м&ңтаж, жан&шҰрүан ауҰр да м&қлҰ халде екендӘгӘ айналасҰн аÇнҰштан жҰлатңандай, ңарақ ң+н к+рбӘр ілемдӘ к+рдӘм. Оларүа, адасңандар секӘлдӘ ңараүанҰма: "Үап, іттеген-ай!" деп +кӘндӘм. Дереу, иман маүан бӘр к+зӘлдӘрӘк сҰйладҰ. Сол к+зӘлдӘрӘкпен ңарасам, РахҰм есӘмӘ шіпңат маүҰнасҰнда жарң еттӘ. ЮлгӘ, аÇнҰштҰ ілӘқ сҰйеремет с&лу, шҰрҰн да ісем бейнеге ауҰстҰрдҰ. ЖарңҰратҰп жӘбергенӘ сонша, ңайүҰ-м&қнан, +кӘнӘш пен аÇнҰштан аңңан жастҰ, ңуанҰш пен шҚкӘрдӘқ шаттҰң сезӘмӘнен рахаттан &стасан ңуанҰш жасҰна айналдҰрдҰ.

ЕндӘ, адамзат ілемӘне назар аудардҰм. Оүан да адасңандар секӘлдӘ назармен ңарадҰм, Сонда, ол ілем +те ңарақүҰ, с&мдҰң ңорңҰнҰштҰ к+рӘндӘ. ЖҚрегӘм, аузҰма тҰүҰлдҰ "Үап!" дедӘм. ЯйҚн к+с адам бойҰнда толассҰз армандар, шекс Әз-талап тӘлектер, неше тҚрлӘ ой-маңсаттар, міқгӘ болмҰстҰ ақсайтҰн ңалау ниеттер, жіннаттҰ ңалайтҰн талпҰнҰс-ңабҰлеттер жіне шек ңойҰлмаүан тҚрлӘ сезӘмдер мен сансҰз м&қ-м&ңтаждҰңтар жӘбереонҰмен ңатар, басҰна небӘр біле ҚйӘр, сан-алуан ңиҰншҰлҰңтар мен ңауӘптӘ д&шпандар ңоршаүан, +мӘрӘ тҰм ңҰсңа, кҚн сайҰн, саүат сайҰн +лӘм ңаупӘ т+нӘп т&радҰ. АласапҰран +мӘр, ңиҰн тӘрлӘк, ауҰр т&рмҰс, б& м&қдҰе жҚректӘ жаралап, рухтҰ азапңа саладҰ. БӘр жаүҰнан, +мӘрдӘқ аÇңталуҰ мен айҰрҰлҰсҰп ңоштасулар, бӘр жаүҰнан ңарақүҰ ңапастай к+рӘнген ңабӘр.уден үар топ-топ болҰп сол ңарақүҰ ш&қңҰрүа тҚсӘп жоң болуда. МӘне, адамзат ілемӘн осҰндай ңарақүҰ да м&қлҰ тҚрде к+ргенӘмде, жҚрегӘм де, рухҰм да, аңҰлҰм да тӘптӘ, бҚкӘл сезӘмдерӘм зар еқӘреп жҰлауүа дайҰн едӘ. Кенет, Ү&ранҰқ Н&рҰ, ңуаттҰ иман садҰң.дасушҰлҰң назардҰ

— 8 —

жойҰп, имани назар &сҰндҰ.

Үарасам, АллаҒтҰқ ЮдӘл есӘмӘ Хаким к+кжиегӘнде, Рахман есӘмӘ Кірим к+кжиегӘнде, Рахим есӘмӘ Һафур к+кжиегӘмойҰнсни маүҰнасҰнда, Баис есӘмӘ Уарис к+кжиегӘнде, Мухий есӘмӘ Мухсин к+кжиегӘнде, Раб есӘмӘ Малик к+кжиегӘнде ірңайсҰсҰ КҚндей жарңҰрап, ілгӘ ңарақүҰ ірӘ ӘшӘнде небӘр ілемдерӘ бар адамзат ілемӘн жаппай жарҰңңа б+леп, ң&лпҰртҰп жӘбердӘ. ЖіҒаннамӘмдерӘас жаүдайдан ң&тңарҰп, н&рлҰ аңҰрет ілемӘне ңарай тура терезе ашҰп, ілгӘ ңайүҰлҰ адамзат дҚниесӘне н&р шаштҰ. Мен дін риза болҰп, "Юлхаартпа!Ғ, ЮшшукрулиллаҒ" дедӘм. Сонда, б&л дҚниÇнҰқ +зӘнде ИманнҰқ ӘшӘнде маүҰнауи ж&маң, ал кҚпӘрлӘкте маүҰнауи тозаң бар екенӘне к+зӘм жеттӘ.

ЕндӘ, жер шарҰ бӘр ілем болҰп к+рӘндӘ. ҮиÇлмен саÇхат еткен кезӘмде дӘндӘ ңабҰлдамайтҰеттер софиÇнҰқ ңарақ ңалүан табиүат зақдарҰ бойҰнша ңараүандҰңтан с&мдҰң ңорңҰнҰштҰ боп к+рӘндӘ. Жер шарҰ зеқбӘректӘқ оүҰнан жетпӘс есе жҰлдам ңозүалҰп барадҰ. ЖиҰрма бес мҰқ жҰлдҰң жолдҰ бӘр жҰлда жҚрӘп +тедӘ. М&ндай жҰлдӘ мен ен кез келген уаңҰтта бҰт-шҰт болуҰ мҚмкӘн, ӘшкӘ жаүҰ дҚмпӘп жатңан, ібден ңартайүан жер шарҰ с&мдҰң алҰп кеме тірӘздӘ &ланүайҰр кеқӘстӘкте саÇхат жасап барадҰ, ҚстӘнде шарасҰз жаүдайдаүҰ адамзат бар. Б&л жаүдай маүан тҰм ауҰр, ңорңҰнҰштҰ болӘ кемеӘндӘ. К+зӘм ңарауҰтҰп, басҰм айналдҰ. ФилософиÇнҰқ к+зӘлдӘрӘгӘн жерге бӘр &рҰп сҰндҰрдҰм. Кенет, Ү&раннҰқ хикметӘ, иманнҰқ даналҰүҰ арңҰлҰ н&рлҰ к+зң барарадҰм. Үарасам, Аспан мен жердӘ жаратңан «Үадир", Алим", "Раб АллаҒтҰқ", "Рабб-ус сіміуат-и уіл ард", "Мусаххир-Қш Шімси уіл ңамар" есӘмдерӘ, "рахҰм", "азамет", "рубубиÇт» к+кжиегӘнде Ұқ тіу жарңҰрап н&рүа б+ледӘ. ЮлгӘ, ңарақүҰ, ҚрейлӘ, с&мдҰң боп к+рӘнген ілем жап-жарҰң боп кеттӘ. Сол кезде менӘқ имандҰ к+зӘме жер шарҰ керемет, +те баүҰнҰштҰ, еш ңауӘпсӘз, сенӘмдӘ жіне іркӘмнӘқ ризҰң несӘбесӘ ӘшӘнде сенӘмдӘ саÇхаеқ тексӘ тірӘздӘ к+рӘндӘ жіне к+қӘл к+теру ҚшӘн, ірӘ сауда жасау ҚшӘн тӘршӘлӘк иелерӘн мӘнгӘзӘп алҰп, КҚндӘ айналҰп кезӘп жҚрген жіне жаз, к+ктем, кҚз мезгӘлдерӘнӘқ +нӘмдерӘн т&тҰнушҰларүа таситҰн &шаң Çки поездб&л задӘ к+рдӘм. Жер шарҰнҰқ зіррелерӘ санҰнша «ЮлхамдуилліҒ ала ниүміт-ил Иман!» дедӘм.

МӘне, осҰндай к+птеген теқеулермен Рисалей-Н&р адасңандар мен азүҰндардҰқ б&л дҚниÇнҰқ +зӘнде жіҒаннам азабҰн шегӘп

— 9 —

жҚргендӘгӘн, ал имандҰтӘптӘ,н ӘзгӘ амал жасаушҰлар, б&л дҚниÇнҰқ +зӘнде рухани жіннатта рахаттанҰп жҚргенӘн наңтҰ ділелдеп берген. Юрине, іркӘм онҰ иманнҰқ дірежесӘне ңарай сезӘнедӘ. БӘраң, мҰна аласапҰран заманда сезӘмдӘ шатастҰратҰн, адамнҰқ жалбарн басңа жаңңа аударҰп,аңҰлҰн шашҰрақңҰ ңҰлатҰн аүҰмдар аңҰл-ойдҰ т&саулап, есеқгӘретӘп тастаүандҰңтан, адасңандар рухани азаптҰ ізӘрше наңтҰ сезбей жҚр. ЭидаÇт б&йҰрүан имандҰлар да үапҰлдҰңңа салҰнҰп, наүҰз рухани ліззаттк туадӘн ала алмай, ңадӘрӘн бӘлмей жҚр.

Б&л үасҰрдаүҰ екӘншӘ ңауӘптӘ жаүдай:

Б&л заманда мутлаң кҚпӘрлӘк жіне пін-пілсападан туҰндаүан адасу сондай-аң, кҚпӘрлӘктен пайда болатҰн ңҰрсҰңтҰң, тікаппарлҰң б&рҰнүҰ уаңҰтпен салҰстҰрүткӘншӘте к+п. ЕскӘ заманда Ислам үалҰмдарҰнҰқ дірӘстерӘ, айтңан ділелдерӘ адамдардҰ толҰң ңанаүаттандҰратҰн. К+кейдегӘ кҚмін-кҚдӘктӘ тез арада жойҰп жӘберетӘн. Ол кезде ж&рт жаппай АллаҒңа сенетӘндӘктен АлдҰ. ИіралҰ айтҰп, жіҒаннам азабҰн еске тҚсӘргенде к+пшӘлӘк ңисҰң жолдан ңайтҰп, тіубаүа келетӘн.

Б&рҰн бӘр елде бӘр үана кіпӘр болса, ңазӘрҰқ діманда бӘр ауҰлда жҚз кіпӘр бар. Б&рҰн пінмен, ӘлӘммен адасҰп, ңҰрсҰүҰп иман аңиңаттарҰна ңарсҰ шҰүатҰндардан ңазӘргӘлердӘқ санҰ жҚз есе к+п. Б&л тоқмойҰн ңҰрсҰңтар перүауҰнүа &ңсап тікаппарлана, ңҰқҰр кетӘп иман аңиңаттарҰна ңарсҰ шҰүадҰ. н айҰртан, оларүа ңарсҰ атом бомбасҰ секӘлдӘ ңуаттҰ, б& дҚниÇда да олардҰқ нанҰм-сенӘмдерӘн тас-талңан ңҰлатҰн ң&дси, киелӘ аңиңат лізӘм. Сонда, олардҰқ шабуҰ * *

тап, кейбӘреуӘ иманүа келедӘ. МӘне, Ү&дайүа сансҰз шҚкӘр, осҰ заманнҰқ маүҰнауи дерттерӘне діл шипа боларлҰң ҮасиеттӘ Ү&раннҰқ маүҰнауи м&үжизасҰ, н&р сіулесӘ Рисалей-Н&р к+птеген тңсастаҰсалдармен еқ ңҰрсҰң, тоқмойҰндардҰ да Ү&раннҰқ алмас ңҰлҰшҰмен шауҰп, тас-талңан етуде. Юлемде ңанша зірре болса, сонша уахданиÇтңа ділел к+рсетедӘ Çүни АллаҒтҰқ бӘр екенӘн, имантен, ҒиңаттарҰ рас екенӘн наңтҰ тҚрде, к+зге ш&ңҰп т&рҰп к+рсетедӘ. ЖиҰрма бес жҰлдан берӘ небӘр шабуҰлдарүа т+теп берӘп, жеқӘске жетуде.

Иі, Рисалей-Н&р иман мен кҚпӘрр болсҰстҰра отҰрҰп, адасу мен тура жол ңалай болмаң екенӘн к+збен к+ргендей ділелдейдӘ.

— 10 —

Атап айтар болсаң, ЖиҰрма ЕкӘншӘ С+здӘқ екӘ тарауҰ, ондаүҰ айүаңтар, Лемалар, ОтҰз ЕкӘншӘ С+здӘқ бӘрӘншӘ б+лӘ себепҰз шӘншӘ МектубтҰқ терезелер аттҰ б+лӘмӘ жіне Аса-и М&са жинаүҰнҰқ Он бӘр айүаүҰ мӘне, осҰ аталүан РисалелердӘ салҰстҰра ірӘ +те м&ңиÇт оңҰса, ңазӘргӘ замаЯРТӨНШмутлаң кҚпӘрлӘктӘқ, ңҰрсҰң дӘнсӘздӘктӘқ саүҰн сҰндҰратҰн, кҚлӘн к+кке &шҰратҰн Рисалей-Н&рда к+рӘнӘс тапңан Ү&рани аңиңаттар белгӘлӘ боладҰ.

ИншаллаҒ, ТҰлсҰмдар топтамасҰ кӘтабҰнда, дҚние мақҰзҰ зор тереқ сҰрларҰ мен ілемнӘқ жаратҰлу себептерӘ ңалай баÇндалүан болса, осҰ аталүан жинаңтарда солай топтастҰрҰлүан .

Сондай-аң, адасңандар б&л дҚниÇнҰқ +зӘнде тозаңи +мӘр кешуде, ал тура жолдаүҰен де ниеде де ж&маңңа тін рахатта болатҰнҰн к+зге к+рсетӘп, иманда жіннаттҰқ маүҰнауи т&ңҰмҰ бар екенӘн, ал кҚпӘрлӘкте ЖіҒаннамдаүҰ заңң&м аүашҰнҰқ т&ңҰмҰ болатҰнҰн ділелдеген Рисалей-Н&рдҰқ сол таңҰрҰптаүҰ ҚзӘндӘлерӘ ңҰсңа да н&сңа бӘр кӘтапшаүаншӘл, талҰп, жаңҰнда жарҰңңа шҰүадҰ деген ҚмӘттемӘн, иншаллаҒ.

Саид Н&рси
— 11 —

БӘрӘншӘ С+з

«БиссмилліҒ» ірбӘр жаңсҰлҰңтҰқ бастамасҰ. Олай болса, бӘз де «БиссмилліҒтан» бастайҰң.

Ей, ніпсӘм! БӘлӘп ңой! Б&л мҚбірак с+з, ИсластарҰнелгӘсӘ. Сондай-аң, онҰ бҚкӘл жаратҰлҰс атаулҰ, +здерӘне тін тӘлӘмен ірдайҰм ңайталап отҰрадҰ. «БиссмилліҒ» ңажҰмас ңайрат, таусҰлмайтҰн береке екенӘн бӘлгӘқ келсе, мҰна шаүҰн хикаÇүа назар аудар, ң&лаң сал:у, ңҰздіуи араб сахарасҰна сапарүа шҰңңан адам жол торҰүан ңа раңшҰлардан аман ң&тҰлҰп, +зӘнӘқ ңажеттӘлӘктерӘн ңамтамасҰз етуӘ ҚшӘн белгӘлӘ бӘр ңауҰмнҰқ басшҰсҰнҰқ атҰмен ірекет етӘп, онҰ +зӘне пана т&тҰп жҚруӘ керек. Юйтпесе, ңаптаүаа.

{(Са, жол ңиҰншҰлҰүҰна душар болҰп, ібӘржӘп кететӘнӘ рас.

ЕкӘ адам осҰндай жолүа шҰүҰптҰ. ОлардҰқ бӘреуӘ - кӘшӘпейӘл, екӘншӘсӘ - тікаппар екен. КӘшӘпейӘлӘ ілгӘндей бӘр басшҰнҰ пана т&тадҰ, ал тікаппар жолаусудҰқ ңажетсӘнбедӘ. КӘшӘпейӘл жолаушҰ барлҰң жерде аман-есен жҚрдӘ. Жолда ңараңшҰларүа жолҰңса: «Мен пілен деген басшҰнҰқ атҰнан жҚрмӘн» - дейдӘ. ҮараңшҰдами бӘспей, ж+нӘне кете бередӘ. Сондай-аң, жолай Қйлерге ат басҰн б&ра ңалса, ілгӘ беделдӘ басшҰнҰқ арңасҰнда ң&рметке б+ленедӘ.

Ал, анау т сол трдҰқ жол бойҰ ібӘржӘп азҰп-тозүанҰ соншалҰң, жаүдайҰн с+збен жеткӘзу мҚмкӘн емес. ЮрдайҰм зіресӘ &шҰп, ңорңҰнҰш пен Қрейден ібден титҰңтаптҰ. АңҰрҰнда досңа кҚлкӘ, днҰстҰ а таба болҰптҰ.

МӘне, ей тікаппар ніпсӘм! Сен де бӘр жолаушҰсҰқ. МҰна дҚние шексӘз сахара секӘлдӘ. ЯзӘқ ілсӘз, паңҰрсҰқ. Д&шпанҰқ к+п, ал +зӘнӘқ к+п нірсеге м&ңтажсҰқ. Ендеше, мҰна сахаранҰқ иесӘ Хаким-Ә Юзели АллаҒтҰқ есӘмӘн пана т&т! Сон. Сола ілемдегӘ ң&бҰлҰстардан, тҚрлӘ ңауӘп-ңатерден аман болҰп, оларүа тіуелдӘ болудан ң&тҰласҰқ. СенӘқ ілсӘздӘгӘқ мен паңҰрлҰүҰқ ілгӘ ңасиеттӘ с+здӘқ арңасҰнда ң&дӘретӘ кҚштӘ АллаҒтҰқ алдҰнда саүан шапаүатштербелдҰ. СондҰңтан, ірбӘр ӘсӘн "БиссмилліҒ" деп бастайтҰн адам ешкӘмнен ңорҰңпайтҰн, ңандай Әс болсҰн зақ жҚзӘнде, мемлекет атҰнан абҰроймен атңарҰп, бірӘкҚнӘнӘеп беретӘн жауҰнгерге &ңсайдҰ.

— 12 —

С+з басҰнда кҚллӘ жаратҰлҰс +здерӘне тін тӘлмен «БиссмилліҒ» дейтӘнӘн айтҰп +ттӘк. ЕндӘ соүан тоңталайҰң:

Міселен, бӘр адам бҚкӘл ңала т&рүқ сҰрлн бӘр +зӘ бӘр жерге жинап міжбҚрлеп ж&мҰсңа жексе, онҰқ б&л ӘстӘ +з кҚшӘмен емес, бӘреудӘқ атҰнан, Çки ПатшанҰқ ң&дӘретӘне сҚйенӘп, мемлекет атҰнан атңарүанҰн тҚсӘнесӘқ.

Сол секӘлдӘ бҚкӘл нірсе Хаң ТаүаланҰқда артн Әс атңарадҰ. КӘп-кӘшкене дінектер зіулӘм аүаштардҰ к+терӘп т&радҰ. ЮрбӘр аүаш «БиссмилліҒ» деп, АллаҒтҰқ рахҰм ңазҰнасҰндаүҰ жемӘстердӘ бӘзге жеткӘзӘп отҰрадҰ. Бау-баңҰ даст да «БиссмилліҒ» дейдӘ. Бейне бӘр сан-алуан дімдӘ таүамдар бӘрге пӘсӘрӘлӘп жататҰн ИліҒи ңазан тірӘздӘ. СиҰр, ңой, ешкӘ, тҚйе секӘлдӘ жануарлар «БиссмилліҒ» дейдӘ, БӘздӘ АллаҒтҰқ «Різзаң» атҰмен, +те ж&үҰмдҰ ак+рӘп Қтпен ңамтамасҰз етедӘ.

ЯсӘмдӘктер мен аүаштардҰқ жӘбектей ж&мсаң тамҰрларҰ «БиссмилліҒ» дейдӘ. ҮатҰп ңалүан тас пен топҰраңтҰ тесӘп +тедӘ. «АллаҒ атҰмен, РахдҰқ жҚҰмен» дегенде бірӘ ңҰзметшӘ бола ңаладҰ.

АүаштҰқ б&таңтарҰ ауада еркӘн жайҰлҰп, жемӘс салатҰнҰ тірӘздӘ нізӘк тамҰрлардҰқ жер астҰнда емӘн-еркӘн жайҰлҰп, тҚйнек салуҰ, сондай-аң, нізӘк, жасҰл жапҰраңтардҰқ аптап ҰстҰңта айлар бойҰ ا قَلَсҰл ңалпҰнда т&руҰ; "табиүат жараттҰ" дегендердӘқ аузҰна ң&м ң&ÇдҰ. Оларүа:
"К+здерӘқ соңҰр ма? К+рмейсӘқдер ме? ҮаттҰлҰң та, ҰстҰң та Ү&дайдҰқ б&йрҰүҰмен ірекет етедӘ. ЮлгӘ ж&п-ж&мсаң нізӘк тамҰрлар М&санҰқ (Һ.С.) аса тадҰқ тҚрӘздӘ>فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَімӘрӘмен тас-топҰраңтҰ ңаң жарадҰ. Ж&п-ж&ңа, нізӘк жапҰраңтар ИбраҒимнӘқ (Һ.С.) аүзаларҰ тірӘздӘ отңа ңарсҰ аÇтҰн оңидҰ">- дейдӘ.ң +тке, барлҰң нірсе"БиссмилліҒ">деп, ҰрҰс- нҰүметтердӘ АллаҒтҰқ атҰмен бӘзге ікелӘп беруде. Ендеше, бӘз де"БиссмилліҒ">деуӘмӘз керек. АллаҒ атҰмен алҰп, АллаҒ атҰмен беруӘмӘз керек. АллаҒ атҰмен бермейтӘн, үа "КҚреейңам адамдардан алмауҰмҰз керек.

Сауал: ЮлгӘ ризҰң-нҰүметтердӘ ікелӘп берушӘ себептерге мін берӘп, баүа берӘп жатамҰз. Алайда, б&л нҰүметтердӘқ наүҰз иесӘ АллаҒ Таүала, м&нша нҰүметтерӘнӘқ аңҰсҰна не с&райдҰ?

— 14 —

Жауап: Иі, п ңабҰЖарҰлңаушҰ, аса Үамңор АллаҒ Таүала +зӘнӘқ ң&ндҰ нҰүметтерӘ ҚшӘн бӘзден Қш нірсе с&райдҰ. Олар - зӘкӘр, шҚкӘр, пӘкӘр.

ЮрнірсенӘқ басҰндҰүҰ сосмилліҒ">айту - зӘкӘр. СоқҰнда

«ЮлхамдҚлилліҒ» деу - шҚкӘр. ОртасҰнда осҰншама тақүажайҰп нҰүметтердӘ Юхад ірӘ Самід АллаҒтҰқ ң&дретӘ жараттҰ, ОнҰқ жарҰлңауҰ, сҰйлҰүҰ деп бӘлу - пӘкӘр.

Патша +те паңҰр адам арңҰ&рҰндаеуге ңҰмбат сҰйлҰң жӘберсе, м&нҰ алүан пенде сҰйлҰңтҰ ікелген ілгӘ мӘскӘннӘқ аÇүҰн сҚйӘп, риза болҰп, ал сҰйлҰңтҰ жӘберген наүҰз иесӘн с&рамаса, танҰма, рух,рҰп т&рүан аңҰмаңтҰң емес пе? Сол сиÇңтҰ сҰрт к+зге нҰүметтӘ берушӘ, негӘзӘнде тасушҰ үана себептерге аса мін берӘп, олардҰ жаңсҰ к+рӘп, ал наүҰз иесӘ аса ңамңор МҚеқ ңҰмХаңиңи АллаҒтҰ &мҰту немесе танҰмау ілгӘ мҰсалдаүҰдан мҰқ есе аңҰмаңтҰң.

юЕй, ніпсӘм! М&ндай аңҰмаң болүҰқ келмесе, АллаҒ атҰмен бер! АллаҒ атҰмен ал! АллаҒ атҰмен баста! АллаҒ атҰмен ірекет жаса! Уіссілам.

* *ар сал5

ЕкӘншӘ С+з

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اَلَّذ۪ينَ يُوءْمِنُونَ بِالْغَيْبِ

юИманда мол баңҰт, зор нҰүмет, таусҰлмас ліззат, керемет рахат бар екенӘн бӘлгӘқ келсе, мҰна мҰсали хикаÇүа назрүа тіар, ң&лаң сал!

БӘрде екӘ адам к+қӘл сергӘтӘп ірӘ сауда-саттҰң жасау ҚшӘн сапарүа шҰүадҰ. ОлардҰқ бӘреуӘ +зӘмшӘл де бейбаң, екӘншӘсӘ Ү&дайшҰл, баңҰттҰ арҰнда латҰн. ЕкеуӘ екӘ баүҰтңа кетедӘ. Үара басҰнҰқ ңамҰнан басңанҰ ойламайтҰн +зӘмшӘл Ғім ір нірсенӘқ болҰмсҰз жаүҰна ңарайтҰн сорлҰ, жаман ниетӘне ңарай назарҰнда жаман елге тап боладҰ. Ол елдӘқ т&рүҰндарҰ залҰайдҰ. н ңиÇнат к+рӘп, жҰлап-еқӘреген бейшаралар боп к+рӘнедӘ. Үайда барса да ңасӘрет шегӘп, зар жҰлаүан м&қлҰңтардҰ к+редӘ. ОрталҰңтҰқ +зӘнде ңорңҰнҰштҰ жаназа мен тӘрӘ жетӘмдердӘ к+рӘп ңаттҰ кҚйзеледӘ. Б&л ңайүҰ-ңдаүҰ ттӘ сезбеу ҚшӘн шарап ӘшӘп, мас болудан басңа шара таппайдҰ. ЯйткенӘ бірӘ оүан жат, д&шпан болҰп к+рӘнедӘ.

Ал, баңҰттҰ жан болса, жаңсҰ ниетӘ мен дархан мӘнезӘнӘқ арңасҰнда керемет елге тап боладҰ. Бл, заржерӘнде бірӘ ңуанҰштҰ, к+қӘлдерӘ к+терӘқкӘ. БарлҰүҰ оүан дос, кҚлӘм ңаүҰп, туҰс-бауҰрдай к+рӘндӘ. ТікбӘр, Тіхлил Çүни зӘкӘр салҰп, іскерге алҰнушҰлардҰ ң&ттҰңтаүан дауҰлпаз, сҰрнайлардҰқ саздҰ дауҰсҰн естӘп шаттанҰп ң жауапЮлгӘ бейбаңтҰқ жаүдайҰна керӘсӘнше, мҰна баңҰттҰ жаннҰқ к+рген ңҰзҰүҰ мен ңуанҰшҰ зор едӘ. К+пшӘлӘктӘқ ңуанҰшҰна мерейӘ тасҰп, к+қӘлӘ жій таптҰ. ЖҚзӘ жадҰрап, Әстеген саудасҰ да сіттӘ болҰп, таҰқ уаңкенелдӘ. АллаҒңа шҚкӘр еттӘ.

Сапардан оралҰп келе жатңанда екеуӘ ңайта жолҰңтҰ. БаңҰттҰсҰ танҰсҰнҰқ ауҰр жаүдайҰн айтңҰзбай-аң тҚсӘнӘп, бҰлай дедӘ:

#1ндегӘ Ау, жҚнжӘп кетӘпсӘқ үой. ӨшӘқдегӘ жамандҰңтар сҰртҰқа шҰңңан-ау, кҚлудӘ - жҰлау, іскери мӘндеттен босатҰлудҰ - тонау, дҚние-мҚлкӘн талан-таражүа салу деп, босңа уайҰмдапсҰқ. ЕндӘ аңҰлүа келӘп, жҚрегӘқдӘ тазарт! НазарҰқдстҰ маемелеп, аңиңаттҰ к+рсетпей т&рүан перденӘ ҰсҰрҰп таста даүҰ аңиңаттҰ к+р! ШексӘз ідӘл, +те раңҰмдҰ, халңҰна ңамңор, жанашҰр, мейӘрбан да ңсан мҰдҰ ПатшанҰқ елӘ сен ойлаүандай болуҰ мҚмкӘн бе? ЮрӘ к+з алдҰқда осҰншама +ркениет пен кемелдӘктӘқ нҰшандарҰн к+рсетӘп т&рүан м&ндай ел сен ойлаүандай жаман болуҰ мҚмкӘн емес!"

ОсҰнҰ нӘш пеннен кейӘн ілгӘ сорлҰ есӘн жинап, +ткенӘне +кӘнӘп: "Иі, мен ӘшӘмдӘктӘқ кесӘрӘнен тоз-тоз боп жҚнжӘп кетӘппӘн. АллаҒ саүан риза болсҰн! Сен менӘ тозаңи жаүдайдан ң&тңардҰқ", - деп рахметӘн айтадҰ.

ҚлкӘ, псӘм, бӘлӘп ңой! БӘрӘншӘ адам кіпӘр немесе АллаҒтҰ &мҰтңан, пасҰң адам. ОнҰқ назарҰнда мҰна дҚние, ңасӘретке толҰ, ңайүҰсҰ к+п жер. ТӘршӘлӘк иелерӘ аңҰрҰнмнҰқ б болудан ң&тҰла алмай, зар еқӘреген жетӘмдер сҰңҰлдҰ. Хайуанат, адамзат ажалдҰқ тҰрнаүҰнан ң&тҰла алмайтҰн бейшаралар тірӘздӘ. Ал, тау мен теқӘз, табиүат меқӘреу, ҚрейлӘ жаназа тҚрӘнде к+рӘнедҚние йтӘп ілгӘ бейбаңтҰқ зіресӘ &шҰп, бойҰн Қрей билеп, кҚпӘрлӘк пен азүҰндҰңтҰқ кесӘрӘнен рухани азап шегедӘ.

Ал, екӘншӘ адам болса мҚмин. Ол, Хаң ТаүаланҰ танҰп, мойҰндайдҰ. Ол мҰна дҚниенӘ РахмандҰ зӘкӘр ететӘн жер, адамзатойлап,ан-жануардҰқ тілӘм-тірбие алатҰн орнҰ, адамдар мен жҰндардҰқ сҰнаң алақҰ деп тҚсӘнедӘ. Сондай-аң, +лӘмдӘ, адамдар мен хайуандардҰқ бостандҰңңа шҰүуҰ, дҚниедегӘ мӘндетӘн атңарүандар, дҚр сҰүҰрілеммен ңош айтҰсҰп, ілдеңайда баңҰттҰ, анаү&рлҰм тҰнҰш о дҚниеге аттанадҰ. С+йтӘп +здерӘнен кейӘнгӘлердӘқ тӘршӘлӘк етӘп, ңҰзмет етуӘне орҰн бередӘ деп тҚсӘнедӘ. БҚкӘл адамзат пен хайуандардҰқ дҚниеге келуӘ - отандҰң борҰшҰн * *

ҚшӘн іскер ңатарҰна алҰнҰп, ңару асҰнүан жауҰнгер секӘлдӘ жауапкершӘлӘгӘ мол мӘндет атңару боп табҰладҰ. ТӘршӘлӘк иелерӘ - тапсҰрма алүан іскер, белгӘлӘ мӘндет жخ۪يزَدен ңҰзметкерлер. ДҚниедегӘ барлҰң дҰбҰстар мӘндеттӘ орҰндар алдҰндаүҰ зӘкӘр мен тісбих, демалҰс кезӘндегӘ шҚкӘр мен рахаттану немесе еқбекке ң&лшҰнҰстан туҰндаүан дҰбҰстар. ЖаратҰлҰс аҰүарүаҰқ барлҰүҰ Сійид-Ә Кірим, Мілик-Ә Рахим
— 16 —

АллаҒтҰқ адал ңҰзметшӘлерӘ, оңҰлатҰн ңҰзҰңтҰ кӘтаптар тірӘздӘ. ОсҰлай ңараүан кезде иманнҰқ саÇсҰнда дҚниÇ тамаша мекен-жай болҰп, ліззатҰ мол &лҰ аңиңаттаоңтҰңтҰп, к+қӘлдӘ жадҰратадҰ.

Демек, ИманнҰқ ӘшӘнде ЖіннаттаүҰ Туба аүашҰнҰқ рухани дінегӘ бар. Ал, кҚпӘрлӘкте ЖіҒаннамдаүҰ Заңңум аүашҰнҰқ рухани дінегӘ жатадҰ. Деол арңсендӘк пен саламат тек Ислам дӘнӘ мен Иманда. Олай болса, бӘз ірдайҰм

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى د۪ينِ الْاِسْلَامِ وَ كَمَالِ الْا۪يمَانِ

деуге мӘндеттӘмӘз.

— 17 —

шӘншӘ С+з

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
يَٓا Ә топ َا النَّاسُ اعْبُدُوا

Ү&лшҰлҰңтҰқ мол баңҰт, орасан зор пайда екенӘн, ал пасҰңтҰң пен ніпсӘ ң&марлҰң кҚллӘ зиÇн, ңайүҰ-ңасӘрет екенӘн бӘлгӘқ келсе, мҰсал ретӘнде мҰна хикаÇнҰ зейӘн ңойҰп тҰқда!

БӘрде іскери мӘкерӘсӘ +теп жҚрген екӘ адам шалүайда орналасңан бӘр ңалаүа баруүа б&йрҰң алҰп, жолүа шҰүадҰ. Олар едіуӘр жҚргеннен кейӘн, жол екӘге айрҰладҰ. Жол айрҰүҰнда бӘаң мӘн кез болҰп, екеуӘне бҰлай дейдӘ:

"Б&л жолдардҰқ таүдҰрҰ екӘ басңа. Оқ жаңтаүҰсҰмен жҚргендердӘқ &дайҰ жолҰ болҰп, ойлаүан маңсатҰна жетедӘ. Б&л жолдҰ ңалаүан он адамнҰқ тоүҰіқгӘгедаүа кенелӘп, рахатңа б+ленедӘ. Ал мҰна солүа кеткен жол, ешкӘмге пайда бермеген. Б&үан тҚскен он адамнҰқ тоүҰзҰ зиÇн шеккен. Дегенмен екӘ жолдҰқ ңашҰңтҰүҰ бӘрдей. БӘраң, мҰнадай бӘр айҰрмашҰлҰүҰ бар. Сол жаңтҰ ңалаүан Хаң ТаоржҰн арңалап, ңару асҰнбайдҰ. БасңарушҰүа да, тіртӘпке де баүҰнбайдҰ. ЯткӘншӘ де алдамшҰ рахатңа батадҰ. Ал, оқ жаңтҰ ңалаүан адам іскери зақүа баүҰнуүа мӘндеттӘ ірӘ жол азҰүҰ салҰнүан ңоржҰн мен кез-келген д&шпандҰ жайратҰп срӘсӘн ңару асҰнуҰ шарт".

М&нҰ естӘген соқ бӘреуӘ оқ жаң жолдҰ ңалайдҰ. АрңасҰна ңоржҰнҰн арңалап, белӘн бекем буадҰ. С+йтӘп, Қрей мен ңорңҰнҰштан, кӘрӘптарлҰңтан аман болҰп, к+қӘлӘ жій, сапарҰ сіттӘ боладҰ. Ал, +зӘне ңажеттӘ жабалаурңаламай, зақүа баүҰнүҰсҰ келмей сол жаңтҰ тақдаүан екӘншӘ жолаушҰ болса, жҚк арңалаудан ң&тҰлүанҰмен, жҚрегӘ зӘл батпан кӘрӘптарлҰңтҰқ астҰнда ңалҰп, наүҰз ауҰр жҚктӘ сол к+тердӘ. Анталаүан д&шпаннан зіресӘ &шҰп, рухан мойнҰелӘскетҚстӘ. Жол бойҰ ж&рттҰқ бірӘне ңайҰршҰ атанҰп, уайҰмнан бӘр ң&тҰла алмайдҰ. БаратҰн жерӘне +лӘмшӘ болҰп, зорүа жеттӘ. Онда да сатңҰндҰүҰ мен зақүа баүҰнбаүанҰ ҚшӘн ңашңҰн ретӘнде жазасҰн тарттҰ.

— 18 —

Ал, іскери зақүа баүҰнҰп, ңораңҰтҰ ен ңаруҰн тастамай оқ жаң жолүа тҚскен жауҰнгер ешкӘмге кӘрӘптар болмай, ешңандай ңауӘп-ңатерге &рҰнбай, абҰройлҰ тҚрде к+қӘлӘ шат болҰп барар жерӘне жеттҰ. ОнҰжерде мӘндетӘн адал атңарүан ңаҒарман жауҰнгерге лайҰң сҰй-сҰÇпат к+рдӘ.

Ей, тентек ніпсӘм! БӘлӘп ңой, ілгӘ екӘ жолаушҰнҰқ бӘрӘ, АллаҒтҰқ зақдарҰна баүҰнатҰндар, ал екӘншӘсӘ болса, ИліҒи+қӘлӘ пке к+нбей, ніпсӘнӘқ дегенӘнен шҰүа алмайтҰндар. Жол деп отҰрүанҰмҰз - рухтар ілемӘнен келӘп, ңабӘрден +тӘп, аңҰретке бастар +мӘр жолҰ. ҮоржҰн мен ңару-жараң - үибадат пен шҰнайҰ таңуалҰң. СҰрт к+згайналаҰлҰң ауҰр болҰп к+рӘнгенӘмен, шҰн мінӘнде рахат ірӘ жеқӘл екенӘн с+збен айтҰп жеткӘзу мҚмкӘн емес. СебебӘ, үабит, Çүни, ң&лшҰлҰң ететӘн адам, намазда اَشْهَدُ اَنْ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ дейдӘ. çүни,"ЖаратушҰ да, РҰзҰң берушӘ де МӘне, ЗиÇн да, пайда да сонҰқ ңолҰнда. Ол - ХакӘм, Çүни, ірбӘр ӘсӘ хикметке толҰ, маңсат пен пайда бар. Ол - істе бос, маүҰнасҰз Әс жасамайдҰ. Ол - Рахим, сҰйҰ мен мейӘрӘмӘ мол, шексӘз">деп сена"Бистен барлҰң нірседен мейӘрӘмдӘлӘктӘқ нҰшанҰн к+рӘп, д&үа-тӘлек арңҰлҰ жаңсҰлҰң кҚтедӘ. Сондай-аң барлҰң нірсе РаббҰсҰнҰқ ңолҰнда екенӘне кімӘл сенӘп, рахҰмҰна сҰйҰнадҰ. Тіуекел етӘп, Оүан ҚмӘт артадҰ. ТҚрлӘ жаманшҰлҰңтардан ОүӘктергҰнҰп, ОнҰ пана т&тадҰ. Еқ сенӘмдӘ ңорүанҰ +з иманҰ болмаң.

Иі, барша жаңсҰлҰң та, тӘптӘ, шҰнайҰ батҰрлҰң та Иман мен үибадаттан бастау аладҰ. Ал, бҚкӘл жаманшҰлҰң, тӘптӘ, ңорңаңтҰң пен азүҰндҰң та имайдҰ. Сңтан туадҰ.

Иі, жҚрегӘ н&рүа б+ленӘп, иманүа толҰ болүан ң&лдҰ Жер шарҰ бомба болҰп жарҰлса да ңорңҰта алмайдҰ. КерӘсӘнше, Самідани ң&дӘреттӘқ жойңҰн ң&бҰлҰсҰн тамсаَ اَنَашалайтҰн боладҰ. Ал, онҰқ орнҰнда имансҰз, пасҰң философ болса, ондай жарҰлҰс тҚгӘлӘ к+ктегӘ ң&йрҰңтҰ ж&лдҰздҰ к+рӘп, ңорңҰп: "АпҰрҰм-ай, мҰна сандалүан ж&лдҰз Жер шарҰмен соүҰп кетпей ме екен?" - деп, сарҰ уайҰмүа салҰнадҰ. (ОсҰндай аспан ң&- Ол. нан бӘр кездерӘ Америка ж&ртҰ ңорңҰп, ҚйлерӘнен безӘп, далаүа тҚнегенӘ бар).

Адам баласҰ к+п нірсеге м&ңтаж, бӘраң ңолҰ ңҰсңа, кҚшӘ жоңтҰқ ңасҰ. ЯмӘрде кезӘгетӘн пілелерге нне терболҰп т&рса да, ерӘк-шамасҰ ңолҰнҰқ жеткен жерӘне дейӘн үана. Ал м&қ-м&ңтаждҰүҰ

— 19 —

к+зӘ мен ңиÇлҰ жеткен жерге дейӘн созҰла бередӘ. Олай болса тҰм ілсӘз, шарасҰз ірӘ паңҰр, м&қ-м&ңтажҰ мол адамүа Жаратңан ИесӘне ң&лшҰлҰң ңҰлу, тіалайдаету, иман келтӘру тіухид, ИліҒи ҚкӘмдерге мойҰнс&ну ңаншалҰңтҰ тиӘмдӘ де пайдалҰ, мол баңҰт, зор нҰүмет екендӘгӘн мҚлдем к+р-соңҰрүа айналмаүан жандар тҚсӘнер, білкӘм к+рер.

Адамдар зиÇндҰлмес мқ ңауӘптӘлӘгӘн ойлап тӘптӘ оннан бӘр Ұңтимал болса да зиÇнсҰз жол ӘздейтӘнӘ мілӘм. ЮқгӘмеге арңау болҰп отҰрүан ң&лшҰлҰң, ИсламнҰқ хаң жолҰ еш зиÇнсҰз болуҰмен ңатар оннан тоүҰз Ұңтимал міқгӘлӘка итӘмңа б+леп, ңҰмбат ңазҰна таптҰрмаң.

Ал, кҚпӘрлӘк пен азүҰндҰң жолҰ тҚк пайдасҰз екенӘн тӘптӘ пасҰңтар да мойҰндауда жіне о дҚниеде азап шегетӘндӘгӘн "іҒл-и кешф" дірежедегӘ іулиелер бӘр ауҰздан куілӘк етн айҰр Олар пасҰңтҰң оннан тоүҰз Ұңтимал міқгӘ азапңа салатҰн, ң&рдҰмүа апаратҰн кесӘрлӘ жол екенӘ анҰң ділелдеген.

ҮорҰтҰндҰ: АллаҒңа іскер болҰп мойҰнс&ну жіне шҰнайҰ ң&лшҰлҰң б&л дҚниеде де, аңҰретте де баңҰтңа б+лейдӘаулаң болса, бӘз ірдайҰм:

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلَى الطَّاعَةِ وَالتَّوْف۪يقِ

деп м&сҰлман болүанҰмҰзүа шҚкӘршӘлӘк етуӘмӘз керек.

— 20 —

Т+ртӘншӘ С+з

بِسْمِ اللّٰهِнҰңтауحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اَلصَّلَاةُ عِمَادُ الدّ۪ينِ

НамаздҰқ мол байлҰң ірӘ мақҰздҰ шаруа екендӘгӘн, жіне сол байлҰңңа к+п нірсе ж&мсамай-аң, аз үана шҰүҰн арңҰлҰ ңол жеткӘзуге болатҰндҰүҰн, ал, бейнамаз жҚ Міселейбаң адамнҰқ кҚллӘ зиÇн шегетӘндӘгӘ екӘ жердегӘ екӘнӘқ т+рт болатҰндҰүҰ секӘлдӘ наңтҰ екендӘгӘн бӘлгӘқ келсе, мҰна мҰсали хикаÇүа назар аудар:

БаÇүҰда бӘр патша, екӘ ңҰзметкерӘнӘқ ірңайсҰсҰна жиҰрма т+рт алтҰннан берӘп, ек ң&дӘрң жердегӘ +зӘнӘқ жеке, ідемӘ саÇбаүҰна ңонҰстанҰп, сол жаңта +мӘр сҚруӘн б&йҰрадҰ. "МҰна ңаражатңа жолүа керек заттар мен билет алҰқдар, сондай-аң ол жаңта ңажеттӘ нірселер сатҰп аларсҰқдар. БӘр кҚндӘк жерде бекет бар. БекетдҰрҰп обус, кеме, поезд, &шаң секӘлдӘ жол к+лӘктерӘ бар. ҮаражаттарҰқа ңарай мӘнерсӘқдер", - дедӘ.

ЕкӘ ңҰзметшӘ б&йрҰң алүан соқ жолүа шҰүадҰ. ОлардҰқ бӘреуӘ баңтиÇр едӘ. Бекетке дейӘمٰنِ اҰүҰндалҰп, онҰқ есесӘне ңожайҰнҰнҰқ к+қӘлӘнен шҰүатҰн сауда жасап, ңалтасҰндаүҰ ңаражат мҰқ есе артҰп кеттӘ. Ал екӘншӘ ңҰзметшӘ болса, бейбаң, ойҰна келгендӘлесӘ" беретӘн. Бекетке дейӘн жиҰрма Қш алтҰнҰн ң&мар ойҰндарҰна ж&мсап ҰсҰрап ңҰладҰ. БӘр үана алтҰнҰ ңалүанда жолдасҰнҰқ жанҰ ашҰп: "Үалүан бӘр алтҰнҰқдҰ билетке ңалдҰр! Жол &заң, аш-жалақаш ңа+кӘнӘшпӘ бар. ҮожайҰнҰмҰз мейӘрӘмдӘ үой, мҚмкӘн ңатеқдӘ кешӘрер, тӘптӘ &шаңңа да мӘнгӘзӘп жӘберер. С+йтӘп барар жерӘқе бӘр кҚнде жетӘп аларсҰқ. Юйтпесе, екӘ айлҰң жолда аш-жалақаш ірӘ жаÇу жҚруӘқе тура келедӘ", - дедӘҰ санспҰрҰм-ай, анау адам ңасарҰсҰп, ңолҰндаүҰ бӘр дӘлдісӘн ңазҰнанҰқ кӘлтӘндей ңҰмбат, +зӘне аса ңажеттӘ билетке бермей, онҰ да +ткӘншӘ ліззат, болмашҰ ңҰзҰң ҚшӘн ң&мар ойҰнүа ж&мсап жӘберсе, онҰқ аңҰлсҰз, аңҰмаң , сондгӘн еқ аңҰмаң адамдар да тҚсӘнетӘн болар.
— 21 —

МӘне, ей бейнамаз адам! Жіне намаздҰ жаңтҰрмайтҰн ніпсӘм! Б&л мҰсалдаүҰ патша деп отҰрүанҰ - РаббҰмҰз, ХалиңҰмҰз - АллаҒ. Ал, екӘ ңҰзметшӘ,й, ніпжолаушҰлар болса, бӘреуӘ - намазҰн ҰңҰласпен оңитҰн, екӘншӘсӘ - үапҰл, намаз оңҰмайтҰн бейңам кӘсӘлер. ЖиҰрма т+рт алтҰн деп отҰрүанҰ, бӘр кҚндегӘ жиҰрма т+рт саүаттҰң +мӘр. Ал, саÇ-баң болса - Жіннат. Бекет дегенӘ ңабӘртарҰнар болса, ңабӘрге ңарай одан махшарүа, одан ірӘ міқгӘлӘк ілемӘне жалүасатҰн адами ү&мҰр. Ол жолдҰ іркӘм таңуалҰүҰна ңарай ірңилҰ жҚрӘп +тедӘ екен. КейбӘр таңуа кӘсӘлер мҰқ жҰлдҰң жолдҰадам ңҚнде ңиÇлдай самүап +тсе, кейбӘрӘ елу мҰқ жҰлдҰң жолдҰ бӘр кҚнде +тӘп кетедӘ. Б&үан ҮасиеттӘ Ү&ран екӘ аÇтҰмен ишара етедӘ.

Ал, манаүҰ билет болса - намаз. Бес уаңҰт намаз діретӘмен ңоӘ, ал птегенде бӘр саүат ңана уаңҰт аладҰ. АпҰрҰм-ай, жиҰрма Қш саүатҰн мҰна жалүан дҚниеге ж&мсап, ал міқгӘ, +мӘрге бӘр саүатҰн ңимаүан адамнҰқ ңаншалҰңтҰ зиÇнүа &шҰрайтҰ атҰмезӘ-+зӘне з&лҰмдҰң жасайтҰнҰн ақүарүан шҰүарсҰқ. МҰқ кӘсӘ ңатҰсңан, &ту мҚмкӘндӘгӘ мҰқнан бӘр үана ң&мар ойҰнҰна ңолҰндаүҰ аңшасҰнҰқ жартҰсҰн салудҰ ж+н санап, ал &тарҰ жҚзден тоңсан тоүҰз Ұңтимал "міқгӘлӘк ңазҰна", ҚшӘн ңолдаБ&л +зҰқ жиҰрма т+рттен бӘр б+лӘгӘн бермеу аңҰмаңтҰң екенӘн тҚсӘну ңиҰн ба? ОнҰқ ҚстӘне, намаз оңҰүанда рух, жҚрек, аңҰл-ой сиÇңтҰ сезӘмдер тҰнҰүҰп, рахатңа батадҰ. ШаршататҰндай ауҰр ж&мҰс та емес жіне намаз оңҰүан кӘсӘнӘқ бейкҚні ӘстерӘ,лҰп міс тӘршӘлӘгӘ ң&лшҰлҰң болҰп есептеледӘ. ОсҰлайша, бҚкӘл +мӘрӘн аңҰретке арнап, фіни +мӘрӘн міқгӘ-баңи +мӘрге айналдҰрадҰ.

— 22 —

БесӘншӘ С+з

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الَّذ۪аттҰ аَّقَوْا وَالَّذ۪ينَ هُمْ مُحْسِنُونَ

Намаз оңу, ауҰр кҚнілардан аулаң болу адамнҰқ бастҰ мӘндетӘ жіне жаратҰлҰсҰ соүан лайҰң екенӘн бӘлгӘқ келсе, мҰна шаүҰн мҰсали хикаÇнҰ тҰатңанү СоүҰс кезӘнде бӘр іскери б+лӘмшеде бӘреуӘ бӘлӘмдӘ де &ңҰптҰ, екӘншӘсӘ &ңҰпсҰз, тамаңсау екӘ жауҰнгер болҰптҰ. ңҰптҰ жауҰнгер іскери дайҰндҰңңа ҰнталҰ болатҰн, ніпіңасҰн, ӘшӘп-жемӘн ойлап басҰн ауҰртпайтҰн. ЯйткенӘ, толҰң ң болүасҰз ету, ңарумен жабдҰңтау, ауҰрҰп ңалса емдеу, тӘптӘ керек кезӘнде тамаңтҰ аузҰна апарҰп салу да мемлекеттӘқ мӘндетӘ екенӘн, +зӘнӘқ мӘндетӘ бӘлӘм алу жіне отандҰ ңорүап соүҰсу екенӘн жаңсҰ бӘлетӘн. Кейде тамаң ізӘрлеу, ңазан ң отҰрү, ҰдҰс-аÇң жуу, су тасу ж&мҰстарҰн да атңаратҰн. "Не Әстеп жҚрсӘқ?" - десе, ол: "Отан алдҰндаүҰ борҰшҰмдҰ, іскери мӘндетӘмдӘ +теп жҚрмӘн", - деп жауап беретӘн. Ешңашан: "Ніпіңа табу ҚшӘн, кҚн к+рӘс ҚшӘн жҚрмӘн" - демейтӘн.

Ал, тамаңсау, асҰлүаершӘлӘгӘ т+мен жауҰнгер болса, оңу мен соүҰс +нерӘне немң&райлҰ ңарап: "Ол мемлекеттӘқ ж&мҰсҰ, маүан керегӘ не" - дейтӘн. ЮрдайҰм ңарнҰбҚкӘл мҰн ойлап, іскери дайҰндҰңтан ңашҰп, базар аралап, сауда жасайтҰн. БӘр кҚнӘ тіртӘптӘ ң&рдасҰ оүан бҰлай дедӘ: "ДостҰм, сенӘқ мӘндетӘқ бӘлӘм алу мен соүҰс +нерӘн жеемдегӘқгеру. Сен б&л жерге сол ҚшӘн келдӘқ. Патшаүа сенӘм арт. Ол сенӘ аш ңалдҰрмайдҰ, сенӘ асҰрау онҰқ мӘндетӘ. СенӘқ шамақ шектеулӘ, дірменсӘИліҒи паңҰрсҰқ. ЯзӘмдӘ +зӘм ңамтамасҰз етемӘн деп іуре болма ірӘ ңазӘр соүҰс уаңҰтҰ болүандҰңтан б&л тіртӘпсӘздӘгӘқ ҚшӘн жазаүа тартҰласҰқ. Рас, атңарҰлуҰ тиӘс екӘ мӘндет бар. БӘраң, бӘреуӘ патшанҰқ мӘндетӘ. Ол - бӘздӘ асҰрау, ңамтамасҰз ету. ОнҰ кÇхаттазӘмӘзге ӘстетедӘ. ЕкӘншӘсӘ бӘздӘқ мӘндетӘмӘз. Ол - оңҰп тілӘм алу, соүҰсу. ПатшамҰз бӘздӘ ңару-жараңпен ңамтамасҰз етӘп, жаүдай жасайдҰ".

— 23 —

АпҰрҰм-ай, манаүҰ олаң жауҰнгер &ңҰптҰ досҰнҰқ айтңанҰна ң&лаң аспаса, жаүдайҰ ңнҰң к+ларҰ тҚсӘнӘктӘ шҰүар.

Ей, жалңау ніпсӘм! ЮлгӘ аласапҰран соүҰс майданҰ - мҰна дҚбӘрге толҰ дҚние. Юскер болса адамзат, ал онҰқ бӘр б+лӘмшесӘ - осҰ үасҰрдҰқ Ислам жамаүатҰ, Çүни, м&сҰлмандң пайддаүҰ екӘ жауҰнгердӘқ бӘреуӘ АллаҒтҰқ імӘрлерӘн орҰндап, кҚнілардан аулаң болу ҚшӘн шайтанмен айңасҰп жҚрген таңуа м&сҰлмандар. ЕкӘншӘсӘ, Ү&дайүа сенбегендей кҚнкаса м&қ ңамҰ деп АллаҒтҰқ імӘрлерӘн орҰндамай, адал мен арамдҰ айҰрмайтҰн пасҰң адамдар. Ал, тілӘм-тірбие болса, ң&лшҰлҰң, еқ бастҰсҰ - намаз. Ал, идаларболса адамнҰқ іуестӘкке берӘлмей ніпсӘмен кҚресуӘ жіне жҰн жіне адам кейпӘндегӘ шайтандармен шайңасуҰ. ЖҚрек пен рухтҰ арашалап, мӘнез-ң&лҰңтҰқ б&зҰлуҰнан саңтану.

Ал, атңарҰлуҰ ңажет екӘ мӘндеттӘқ бӘрӘншӘсӘ -Ә айлҰерӘп, +мӘр сҰйлап ірӘ онҰ ңамтамасҰз ету. ЕкӘншӘсӘ болса, +мӘр сҰйлап, онҰ жан-жаңтҰ ңамтамасҰз етушӘге шҰнайҰ тҚрде берӘлӘп, жалбарҰну, Оүан тіуекел етӘп, сену.

Иі, ісем де үажайҰп ИліҒи +нер болҰп табҰлатҰн жіүа арңметке толҰ мҰна +мӘрдӘ кӘм сҰйлаүан болса, онҰ жалүастҰрҰп, ңамтамасҰз ететӘн де сол үана. Басңа ешкӘмнӘқ ңолҰнан келмейдӘ. Ділел керек болса, +те ілсӘз ірӘ тҚйсӘгӘ жобӘр маандарүа ңара! Олар +те керемет ңоректенедӘ. МҰсалҰ, нізӘк ң&рттар мен балҰңтар. ЖаратҰлҰсҰ нізӘк, бейшара болүандҰңтан +те керемет азҰңтанадҰ. Бни Ç мірестелер мен жан-жануарлардҰқ т+лдерӘ де солай.

Демек, адал ризҰң табу кҚш пен ептӘлӘкке байланҰстҰ емес, керӘсӘнше ілсӘздӘк пен шарасҰздҰңңа байланҰстҰ.

Ділел ретӘнде банӘқ ңадҰ тҚлкӘлермен, кӘшкене т+лдердӘ Қлкен жануарлармен, аүаштардҰ хайуандармен салҰстҰру жетӘп жатҰр. Демек, намаз оңҰмай тек кҚн к+рӘстӘқ ңамҰнзат, атҰн адам ілгӘ жауапкершӘлӘктӘ сезӘнбейтӘн жауҰнгерге &ңсайдҰ. Ал, намазҰн оңҰп, Різзаң-Ұ Кірим, Жомарт АллаҒ жаратңан дімханадан несӘбесӘн Әздеу, бӘрсламнҰасҰл, жҚк болмау ҚшӘн +зӘ барҰп алуҰ мірттӘк ірӘ ң&лшҰлҰң болҰп есептеледӘ.

Иі, адамнҰқ жаратҰлҰсҰ, онҰқ бойҰндаүҰ ңасиеттер ң&лшҰлҰ, олар жаратҰлүанҰн к+рсетедӘ. ЯйткенӘ, адам тек б&л дҚниелӘк +мӘрдӘ ойлап, бар кҚшӘн соүан ж&мсаса т&рмҰс жаүдайҰ ң&с екеш торүайүа

— 24 —

да едӘк. лмайдҰ. Алайда, рухани +мӘр сҚрӘп, аңҰреттӘқ ңамҰн ойлап, +зӘнӘқ паңҰр екенӘн мойҰндап, Жаратңан РаббҰсҰна жалбарҰнса бҚкӘл тӘршӘлӘк иесӘнӘқ с&лтанҰ, імӘршӘсӘ деген жоүарҰ мулер аге ие боладҰ.

Демек, ей, ніпсӘм! Егер бастҰ маңсатҰқ дҚниелӘк +мӘр болҰп, тек сонҰқ ңамҰн ойласақ, торүаймен деқгейлес болҰп ңаласҰқ.

Егер аңҰреттӘк, рухани +мӘрдӘ ойлап, сол жаңта баңҰттҰ болудҰ маңсат ңҰлсңарҰп е мҰна фіни +мӘрдӘ соүан &йҰтңҰ, онҰқ егӘн алңабҰ деп ңабҰлдап, о дҚниеге ңам жасасақ, барлҰң тӘршӘлӘк иелерӘнӘқ басшҰсҰ ірӘ Хаң ТаүаланҰқ б&л дҚниедегӘ ерке ң&лҰ, ңҰмбаттҰ да ңадӘрлӘ ңонаүҰ боласҰқ.

МӘне, алаудаекӘ жол. ҮалаүанҰқдҰ тақда. Тура жол мен таупҰңтҰ Юрхам-ур Рахимин, МейрӘмдӘлердӘқ еқ мейӘрӘмдӘсӘ АллаҒтан с&ра!

— 25 —

АлтҰншҰ С+з

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اِنَّ اللّٰهَ اشْتَرٰى مِنَ الْمُوءْمِن۪يм жоүаْفُسَهُمْ وَاَمْوَالَهُمْ بِاَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ

ЖанҰн жіне дҚниесӘн жаратңан АллаҒңа сату жіне Оүан ң&л, іскер болудҰқ тиӘмдӘ сауда, Қлкен абҰрой, биӘк лауазҰм екенӘн бӘлгӘқ келсе, мҰна мҰсал ретӘндегӘ ңҰсңаша хикаÇнҰ тҰқда!

арналҰда бӘр патша ңарамаүҰндаүҰ екӘ адамүа аманат ретӘнде ірңайсҰсҰна бӘр-бӘр ңожалҰң бередӘ. Ол ңожалҰңта фабрика, +ндӘрӘстӘк мішине, ат-к+лӘк, ң&рал-сайман секӘлдӘ т&рмҰсңа ңажеттӘ бӘрӘне жабдҰңтарҰ сайма-сай екен. БӘраң, с&рапҰл соүҰс кезӘ болүандҰңтан бірӘ баÇнсҰз, бар нірсе жоүалҰп немесе +згерӘске &шҰрап жатңан заман екен. МейӘрӘмдӘ Патша ілгӘ екӘ адамүа Әлтипат жасап бӘр елшӘсӘн жӘбередӘ. Ел-и ПайҰлҰ мейӘрӘмдӘ жарлҰүҰмен бҰлай дейдӘ: "Сендерге берген аманатҰмдҰ маүан ңайта сатҰқдар. ОнҰ +зӘм саңтаймҰн. Босңа заÇ болмасҰн. СоүҰс бӘткен соқ берекелӘ тҚрде +здерӘқе ңайтарҰҰ к+ремӘн. АманатҰмдҰ сендердӘқ мҚлӘктерӘқ секӘлдӘ ңҰмбатңа, сатҰп аламҰн да байлҰңңа кенелтемӘн. ЯндӘрӘс мішинелерӘ мен фабрикадаүҰ +зге де ң&рал-жабдҰңтарҰ осҰқ атҰмнан, менӘқ жерӘмде ж&мҰс ӘстейтӘн боладҰ ірӘ табҰсҰ мҰқ есеге артадҰ. Ол пайданҰ да тҚгелдей сендерге беремӘн. Сендер ілсӘз, ірӘ плаҒ Тақдар, ондай ауңҰмдҰ ауҰр ж&мҰстардҰ атңаруүа, ңажеттӘ нірселермен ңамтамасҰз етуге шамаларҰқ жетпесӘ анҰң. БарлҰң шҰүҰндҰ +зӘм к+теремӘн. ТҚскен пайда й бейнйлҰңтҰ сендерге б+лӘп беремӘн. Юскери мӘндеттен босаүанүа дейӘн олардҰ сендердӘқ ңолдарҰқда ңалдҰрамҰн. МӘне, бес есе пайда!

Егер маүан сатпасақдар, к+рӘп отҰрсҰқдар ешкӘм ңолҰндаүҰсҰн+зӘн ңола алмай, айрҰлҰп ңалуда. Сендер де солардҰқ кейпӘн киесӘқдер. Зор шҰүҰнүа &шҰрап, берӘлгелӘ т&рүан мол байлҰңтан ң&р ңаласҰқдар. ҮҰмбат ң&рал-жабдҰңт берер нізӘк аспаптар ңолданҰсҰна сай ж&мҰс ӘстемегендӘктен ң&нҰн жоÇдҰ. ОлардҰ

— 26 —

саңтау мен басңару жауапкершӘлӘгӘ жіне +зге де машаңатҰ мойҰндарҰқа мт

هٰذ Аманатңа ңиÇнат жасап, жазасҰн тартатҰн боласҰқдар. Пайда к+рудӘқ орнҰна бес есе зиÇн шегесӘқдер!

Ал, маүан сату деген с+з, маүан іскер болҰп менӘқ атҰммен ірекет ету. Ү&нҰ жоң т&тңҰн немесе б&заңҰ атанудҰқ отікуин лҰ патшанҰқ наүҰз ерӘктӘ жауҰнгерӘ, адал сарбазҰ атанасҰқдар".

ОсҰ Әлтипат толҰ жарлҰңпен танҰсңаннан кейӘн ілгӘ екӘ адамнҰқ бӘреуӘ: "Юлбетте, мен сатуүа дайҰнмҰн. Үуана-ңуана келӘсемӘн. МҰқ да бӘр шҚкӘршӘлӘк етемӘн" ң-Ұ ЗҚ. Б&л аңҰлдҰ ірӘ тірбиелӘсӘ болатҰн. ЕкӘншӘсӘ тікаппар, ніпсӘсӘ перүауҰнүа айналүан, +зӘмшӘл, маскҚнем болатҰн. Ол +зӘн ілгӘ ңожалҰңта міқгӘ ңалатҰндай сезӘнетӘн. СҰрттаүҰ зӘлзіла мен апаттан бейхабар ол: "Жоң! Патша кӘм, дерӘнӘймҰн. Мен мҚлкӘмдӘ сатпаймҰн, рахатҰмдҰ б&зүҰм келмейдӘ" - деп ңарсҰлҰң бӘлдӘрдӘ.

Арада бӘраз уаңҰт +ткен соқ бӘрӘншӘ адамнҰқ мерейӘ +сӘп, жоүарҰ міртебеге ие болдүҰсңан к+ргендердӘқ барлҰүҰ ңҰзҰүа ңарайтҰн. СебебӘ, патшанҰқ мейӘрӘмӘне б+ленӘп, онҰқ хан сарайҰнда баңҰттҰ ү&мҰр кешӘп жаттҰ. Анау бейбаң болса, +те ауҰр жаүдайүа душар болдҰ. К+ҰздардрдӘқ барлҰүҰ оүан жанҰ ашҰп, бӘр жаүҰнан "+зӘқе де сол керек" дейтӘн. ЯйткенӘ, жӘберген ңателӘгӘнӘқ жазасҰ ретӘнде баңҰтҰнан да, мал-мҚлкӘнен де айрҰлҰп, азабҰн тартуда.

Ей, дҚниең&мар ніпсӘм! ОсҰ мҰсалдҰ дҚрбӘ етӘп, аңдҰ.

ңара! МҰсалда келтӘрӘлген Патша - Юзел, Юбід С&лтанҰ - раббҰқ, ХалиңҰқ - АллаҒ. ҮожалҰң, ң&рал-жабдҰңтар мен таразҰлар - сенӘқ +мӘрде иелӘгӘқе берӘлген нірселер. СонҰқ ӘшӘнде дене, рух, жҚрек, к+з, ң&лаң, тӘл, аңҰл, ңиÇл сҰнаң ИслтңҰ жіне ӘшкӘ сезӘмдерӘқ. Ал, елшӘ деп отҰрүанҰ - расул-Ұ кірим, Çүни АрдаңтҰ ПайүамбарҰмҰз. Өлтипатңа толҰ жарлҰң дегенӘ - Ү&ран Хаким. БӘз с+з еткен Қлкен сауда туралҰ Ү&ран КірӘмнӘқ

اِنَّ اللّٰهَк Ғім رٰى مِنَ الْمُوءْمِن۪ينَ اَنْفُسَهُمْ وَاَمْوَالَهُمْ بِاَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ

аÇтҰ баÇндайдҰ.

Ал, ілгӘ аласапҰран соүҰс майданҰ болса, бӘр орнҰнда т&р- майтҰн, сан-ң&бҰлҰп +згеретӘн, ңауӘп-ңатерге толҰ баÇз басңҰна дҚние. РасҰнда, фіни дҚниедегӘ ң&бҰлҰстар адам баласҰнҰқ санасҰна: "ОсҰлайша барлҰң нірсе ңолҰмҰздан шҰүҰп кете бере ме? Б&лардҰ міқгӘлӘкке айналдҰрудҰқ шараер м&н па?" - деген ой

— 27 —

туүҰзадҰ. Адам осҰлай ойланүан сітте Аспани Ү&раннҰқ дауҰсҰ естӘледӘ: "Иі, бар. М&нҰқ бес есе пайдалҰ ірӘ тамаша, жеқӘл шарасҰ бар," - дейдӘ.

С&раң: Ол ңандай шара?

Жауап: АмантӘ пайаүҰз иесӘне сату. М&ндай сауданҰқ еселеп беретӘн бес пайдасҰ бар.

БӘрӘншӘ пайдасҰ: Фіни байлҰң міқгӘлӘкке айналадҰ. СебебӘ, ҮаŞм-Ұ Баңи, Зат-Ұ ЗҚлжілал АллаҒңа арналүан жіне ОнҰқ жолҰнда ж&мсалүан +ткӘншӘ +мӘр міқгӘлӘкке айналҰп, баңи жеме &наредӘ. С+йтӘп +мӘр сіттерӘ сҰрт к+зге шӘрӘп, жоң болҰп кеткен т&ңҰм, дінектер секӘлдӘ аÇңталҰп, фіни болүанҰмен баңи ілемде міқгӘ баңҰт гҚлдерӘн ашҰп, +сӘп-+нетӘн боладҰ. ЮрӘ Берзах ілемӘнде ірбӘр минут н&рлҰ да, жаүҰм керӘпде ңайта оралатҰн боладҰ.

ЕкӘншӘ пайдасҰ: Ерекше сҰй - Жіннат берӘледӘ.

шӘншӘ пайдасҰ:>ЮрбӘр аүза мен сезӘм мҚшелерӘнӘқ ң&ндҰлҰүҰ мҰқ есеге артадҰ. Міселен, аңҰл ол бӘр ң&рал. ОнҰ َالِح۪үалаүа сатпай, ніпсӘ жетегӘнде ж&мсаса, жандҰ ңинап, мазалайтҰн ң&ралүа айналадҰ. СебебӘ, +ткен кҚндердӘқ +кӘнӘштерӘ мен болашаңтҰқ уайҰмҰн жегӘзӘп бейшара бастҰ т+пелеп, с Иі, ошҰ деқгейӘне ң&лдҰрап кетедӘ. СондҰңтан, пасҰң адамдар, аңҰлдҰқ мазалауҰнан ң&тҰлу ҚшӘн маскҚнемдӘкке салҰнадҰ немесе бос ойҰн-кҚлкӘге ң&мар кел&рланд Егер аңҰл, Мілик-Ә Хаңиңиге Çүни наүҰз ИесӘне сатҰлса жіне ОнҰқ атҰмен ңолданҰп, імӘрӘне сай пайдаланса тамаша тҰлсҰм- сҰрлардҰ ашатҰн кӘлтке айналадҰ да іл ңҰзҰң шексӘз раңҰм байлҰңтарҰн, хикмет ңазҰналарҰн ашҰп, иесӘн міқгӘ баңҰтңа жетелеушӘ МҚршид, &стаз міртебесӘне к+терӘледӘ.
— 28 —

МҰсалҰ, к+з. Рух б&л ілемдӘ сол к+з терезесӘ арңҰлҰ к+редӘ. Егер онҰ Хаң Таүалаүа ср жаүҰ ніпсӘ ҚшӘн пайдаланса, +тпелӘ суреттер мен жай к+рӘнӘстердӘқ жалүан ңҰзҰүҰн тамашалап, ніпсӘң&марлҰң пен іуестӘктӘқ арсҰз ңҰзметшӘсӘне айналадҰ. Егер к+здӘ +з иесӘ

- Сани-Ұ Басир, Хаң Таүалаүа сатса, ОнҰқ атҰнан жіне ОнҰқ р&ңсатілгӘнд&мсаса, мҰна ілем аттҰ Қлкен кӘтаптҰқ оңҰрманҰ жіне ілемдегӘ үажап Раббани +нердӘ тамашалаушҰ к+рермен, Жер шарҰ баңшасҰндаүҰ раңҰм гҚлдерӘнен бал жинаушҰ мҚбарак ара міртебесӘне к+терӘледӘ.

МҰсалҰ, тӘлдӘқ дімӘнен бңабӘлетӘн ФатҰр-Ұ ХакӘм,АллаҒңа сатпай ніпсӘге ноңталап берӘп, тек асңазан ҚшӘн ж&мсаса, онда ол ңарҰн фабрикасҰнҰқ есӘгӘндегӘ кҚзетшӘ де+птегее ң&лдҰрап кетедӘ. Егер онҰ Різзаң-Ұ Кірим Çүни Аса Жомарт ризҰң берушӘге сатса, онда ол ИліҒи раңҰм ңазҰнасҰнҰқ м&ңиÇт баңҰлаушҰсҰ жіне Самідани үан Еут асханасҰнҰқ шікӘр (шҚкӘр етушӘ) зерттеушӘсӘ дірежесӘне к+терӘледӘ.

МӘне, ей, аңҰл! М&ңиÇт бол! МазанҰ алушҰ ң&рал болу ңайда жатҰр? ЮлемнӘқ сҰрларҰан сҰйҰн кӘлт болу ңайда жатҰр?

Ей, к+з! ЖаңсҰлап ңара! АрсҰз ңҰзметшӘ атану ңандай, ИліҒи кӘтапхананҰқ зерделӘ зерттеушӘ ңандай?!

Ей, тӘл! ДімдӘ айҰрарҰн тигңа! ФабриканҰқ есӘгӘн кҚзету ңалай? АллаҒтҰқ раңҰмҰна тін ңазҰнанҰқ баңҰлаушҰсҰ болу ңалай? ОсҰлайша, +зге де ң&рал-аүзалардҰ, сезӘмдердӘ салҰстҰрҰ ісемн мінӘнде имандҰ жандар Жіннатңа, ал кіпӘрлер ЖіҒаннамүа лайҰң екенӘн бӘлуге боладҰ. ОлардҰқ осҰндай сипаттарүа ие болуҰнҰқ бастҰ себебӘ мҚминдер иманҰ арңҰлҰ ЖаратушҰсҰнҰқ аманатҰн ОнҰқ атҰмен, імӘрӘмен, р&ңсат берген жерлергескертӘнса, ал кіпӘрлер берӘлген аманатңа ңиÇнат жасап, ҰсҰрап ңҰлҰп тек жамандҰңңа, &рҰндҰрушҰ ніпсӘ ҚшӘн ж&мсауҰнда.

Т+ртӘншӘ пайдасҰ: Адам баласҰ +те ілсӘз. М&қ-м&ңтаждҰүма бесҰз. ПілелерӘ +те к+п, дірменсӘз, паңҰр. ОнҰқ ҚстӘне +мӘр тауңҰметӘ ауҰр. Егер Үадир-Ұ ЗҚлжілалге сҚйенӘп, тіуекел етпесе, Оүан сенӘп, шҰн берӘлмесе, ар-&жданҰ азап ң&рсауҰнда ңалҰп нітижесӘз тӘрӘлӘк, саүан т пен уайҰм, +кӘнӘш пен ңайүҰ еқсесӘн басҰп, аңҰрҰнда не маскҚнемге, не жҰртңҰш хайуанүа айналадҰ.

БесӘншӘ пайдасҰ: АдамнҰқ сезӘм мҚшелерӘмен жасаүан бҚкӘл үибадат, ң&лшҰлҰңтарҰ мен зӘкӘрлерӘнӘқ аңҰсҰ тҰм мретӘн болүан кезӘнде, Çүни ңарақүҰ да тар ңабӘрге тҚсӘп ңиналүанда пайдасҰ тиӘп, Жіннат жемӘсӘ тірӘздӘ алдҰнан шҰүатҰнҰна іулиелер мен сенӘмдӘ к+регендер бӘр ауҰздан куілӘк етуде.

Егер де осҰ, (Аллүан бес пайдалҰ сауданҰ жасамасақ, онда м&ндай табҰстҰқ бірӘнен маң&рҰм ңалҰп ңана ңоймай, бес бӘрдей зиÇнүа &шҰрайсҰқ.

БӘрӘншӘ зиÇн: Соншалл мӘніаңсҰ к+ретӘн мал-мҚлӘк, байлҰүҰқнан, бала-шаүақнан, жастҰң шаүҰқнан, +мӘрӘқнен, жаңсҰ

— 29 —

к+ретӘн ніпсӘқнен тӘптӘ бірӘнен айрҰлҰп, ң&р ңаласҰқ. Саүан б&йҰратҰнҰ +кӘнӘш пен ңайүҰ, мойнҰқа жҚктелер аук+ругеілар мен ңателӘктер болмаң.

ЕкӘншӘ зиÇн: Аманатңа ңиÇнат жасаудҰқ жазасҰн тартасҰқ. СебебӘ, +зӘқе аманат етӘлген ңҰмбат сезӘм-ң&ралдардҰ бос ірӘ ң&нсҰз нірселерге ж&мсап, ҰсҰрап ңҰлдҰқ, ніпсӘқжаүҰнаи, +зӘқе з&лҰмдҰң еттӘқ.

шӘншӘ зиÇн: Адам баласҰна үана берӘлген ңҰмбат ң&ндҰлҰңтардҰ хайуаннан бетер т+менгӘ деқгейге тҚсӘргенӘқ ҚшӘн ИліҒи хикметке ңайшҰ ірекет ңҰлдҰқ. ОнҰмен ңоймай Қлкен з&лҰмоүан жсадҰқ.

Т+ртӘншӘ зиÇн: ЮлсӘз паңҰр бола т&ра +мӘрдӘқ ауҰр жҚгӘн ңҰлдай мойнҰқа артҰп, аÇңталу мен айрҰлу ңайүҰсҰн ж&тҰп, +мӘр баңи жҰлаумен +тесӘқ.

БесӘншӘ зиÇн: МіқгӘлӘк +мӘрдӘқ негӘзӘн ңалайтДемек,е аңҰрет баңҰтҰна жеткӘзетӘн игӘ амал жасасҰн деп берӘлген аңҰл, к+з, тӘл секӘлдӘ РахманнҰқ ң&ндҰ ң&рал-сезӘмдердӘқ ңадӘрӘн тҚсӘрӘп, ЖіҒаннамүа жетелейтӘн зиÇнкес, басастҰ мле ңҰлдҰқ.

ЕндӘ сату міселесӘне келейӘк! Б&л, адам ңашатҰндай соншалҰңтҰ ңиҰн шаруа ма? Жоң! Еш ңиҰндҰүҰ жоң. ЯйткенӘ, шариүаттҰқ +рӘсӘ ңашан да кеқ, халал, Çүни, р&ңсат етӘлген нірселер ліззат а сондаолҰң жеткӘлӘктӘ. Харамүа, кҚніүа батудҰқ ешңандай ңажетӘ жоң. АллаҒ б&йҰрүан парҰздар да жеқӘл, ірӘ аз.

АллаҒңа ң&л ірӘ іскер болу ліззатҰ мол Қлкен абҰрой. ОнҰ с+збен айтҰп жеткӘзе алмаймҰз. ЖҚктелген мӘндет: АллаҒтрҰмен мен бастау, АллаҒтҰқ атҰмен Әстеу, АллаҒтҰқ атҰмен беру, АллаҒтҰқ атҰмен алу... ОнҰқ р&ңсатҰмен, онҰқ імӘрӘне сай ірекет ету, жазүанҰна к+ну...

ЖақҰлса, тіубесӘне тҚсӘп, үафу +тӘнӘп: "РаббҰм! КҚніларҰмҰздҰ кеш! БӘздк, паңе ң&л ретӘнде ңабҰл ал! АманатҰқдҰ алатҰн уаңҰтңа дейӘн бӘздӘ аманатңа адал ңҰла г+р! Юмин!" - деп, жалбарҰнуҰ керек.

— 30 —

ЖетӘншӘ С+з

МҰна третӘ ш тереқ үаламнҰқ сҰрҰн ашатҰн اٰمَنْتُ بِاللّٰهِ وَ بِالْيَوْمِ الْاٰخِرِ Çүни, АллаҒңа жіне АңҰретке иман адамдҰ баңҰтңа жетелейтӘн ңазҰна, тҰлсҰмҰ терездҰқ кардҰ ашатҰн рухани байлҰң екенӘн сондай-аң, сабҰр саңтап, тіуекел ету, Жаратңан АллаҒңа жалбарҰну, Ү&дайүа шҚкӘршӘлӘк етӘп, оүан д&үа етӘп, тӘлену жанүа жайлҰ шипа, дертке дауа екенӘне бӘлгӘқ келсе, сондай-аң, ҮасиеттӘ үандҰңҰ тҰқдау, ҚкӘмдерӘне мойҰн&сҰну, намаз оңу, ауҰр кҚнілардан ңашу міқгӘлӘкке сапар шеккенде +те ңажеттӘ ірӘ мақҰздҰ, аса ңажет билет екенҰқ тҰмндай-аң, аңҰреттӘқ азҰүҰ, ңабӘрдӘқ н&рҰ болҰп табҰлатҰнҰн тҚсӘнгӘқ келсе, мҰна мҰсалүа ң&лаң тҚр!
КӘм жеқӘп, кӘмнӘқ жеқӘлетӘнӘ белгӘсӘз с&рапҰл соүҰста бӘр жауҰнгер ңиҰн жаүдайүайӘлдероладҰ. ЕкӘ иҰүҰ жаралҰ, артҰнда бас салуүа ізӘр азулҰ арҰстан, алдҰнда дар аүашҰ. Тума-туҰстарҰн ілгӘ дарүа асҰп жатҰр. Б&үан да кезек келерӘ анҰң. ЖауُبْحَاосҰ кҚйӘнде &заңңа сапар шегедӘ, ңонҰс аударҰладҰ.

С+йтӘп бейшара ңайүҰдан ңан ж&тҰп, м&қайҰп т&рүанда, оқ жаүҰнан ХҰзҰр секӘлдӘ н&рлҰ жҚздӘ бӘреу пайда болҰп, оүан бҰлай деп тӘл ңатадҰ: "М&қайма! Саүан екӘ нірсе ҚйретемӘн. ОнҰ д&рҰс Ә мойҰсақ, мҰна арҰстан сенӘқ баүҰнҰштҰ жҚйрӘк атҰқа, дар аүашҰ да к+қӘлдӘ іткеншегӘқе айналадҰ. Жіне екӘ тҚйӘр дірӘ беремӘн, онҰ Әшкенде мҰна ауҰр жараларҰқ "М&хаммед" (с.а.у) аттҰ хош иӘстӘ ідемӘ гҚлге айналадҰстҰң шт те беремӘн, ол билетпен ілгӘ сапардҰқ бӘр жҰлдҰң жолҰн бӘр кҚнде жҚрӘп +тесӘқ. КҚмінӘқ болса, тіжӘрибе жасап к+р! АйтңанҰма +зӘқ де куі боласҰқ!" ЖауҰнгер бзҰнасҰк+рӘп едӘ, рас екенӘне к+зӘ жеттӘ. Мен де, Çүни, мҰна бейшара Саид та, м&нҰ ңуаттаймҰн. ЯйткенӘ, тіжӘрибем бар, рас екенӘне к+зӘм ібден жҰнбаүа

М&нан соқ жауҰнгердӘқ сол жаүҰнан албастҰдай ізізӘл бӘреу пайда болдҰ. ЯзӘ +тӘрӘкшӘ, ілем-жілем киӘнӘп алүан, ңолҰнда араң- шарап, к+здкӘмдӘ Ұн алатҰн суреттер, ңиÇл-үажайҰп бӘрдемелер, кесе к+лденеқ т&ра ңалҰп, бҰлай дедӘ:

— 31 —

- Ау, дос! Кел, отҰр. Шараптан ӘшӘп, к+қӘл к+терейӘк. МҰна с&лу ңҰздардҰқ суреттерӘн тамашалайҰң. НіпсӘге хош келетӘн музҰка, іуенде орнат Балдай тіттӘ мҰна таүамдардан ал!

С&раң: - Ей, сен ернӘқ жҰбҰрлап не оңҰп т&рсҰқ?

Жауап: - ТҰлсҰм-сҰр.

- ҮойшҰ сол, тҚсӘнӘксӘз нірселердӘ. ҮазӘргӘ к+қӘлдӘ кҚйӘмӘздӘ б&збайҰң!

оп-топаң:>- МҰна ңолҰқдаүҰ не?

Жауап: - ДірӘ.

- Таста олардҰ. ДенӘқ сау. К+қӘл к+теретӘн кез емес пе?

С&раң: - Ей, мҰна бес бӘрдей м+р басҰлүан ңаүазҰқ не?

Жауап: - Билет.

- ЖҰртҰп таста! МҰ5

"пҰрүан к+ктем кезӘнде жолүа шҰүҰп керегӘ не? - дедӘ.

ОсҰндай сан-алуан жолдармен азүҰруүа тҰрҰстҰ. МанаүҰ бейшара сенӘқкӘреп, ойланҰп ңалдҰ. Иі, пенде болүасҰн алданадҰ. КезӘнде мҰнҰп, осҰндай бӘр алаÇңңа алданүан болатҰнмҰн. Сол мезетте оқ жаүҰнан кҚркӘреген зор дауҰс естӘлдӘ:

-Байңа! Алданба! Ол алаÇңңа бҰлай де: "Егер артолардҰ азулҰ арҰстандҰ +лтӘрӘп, алдҰмдаүҰ дар аүашҰн жоÇтҰн болсақ жіне екӘ иҰүҰмдаүҰ жаранҰ емдеп, менӘ айдаудан аман алҰп ңалудҰқ шарасҰн бӘлсеқ, ңане к+рсет! Содан кейӘн кел, к+қӘл к+терейӘк! Егер ңолҰқн, ондамейтӘн болса, с+здӘ ңҰсңарт, есуас неме! МҰна ХҰзҰр секӘлдӘ к+ктен тҚскен ңайҰрҰмдҰ жан айтарҰн айтсҰн, сонҰ тҰқдайҰң".

Ей, жастҰң шаңта к+п кҚлӘп, ендӘ сол кҚлгенӘне жҰлаүан ніпсӘм! ЖақаүҰ жаралҰ жактӘ, ж сенсӘқ, Çүни, адам. Ал, арҰстан - ажал. Дар аүашҰ - +лӘм. КҚн +ткен сайҰн жаңҰн достарҰқ ңош айтҰсҰп, кете бермек. ЕкӘ жаранҰқ бӘрӘ - адами паңҰрлҰң. ЕкӘншӘсӘ - ілсӘздӘк. ҮонҰс аудару, сапар шегу болса,......р ілемӘнен келӘп, ана ң&рсаүҰна бӘтӘп, одан дҚниеге, сібилӘкке, сібилӘктен жастҰңңа, одан ңарттҰңңа, ол жерде де к+п аÇлдамай ңабӘрге, берзахңа, махшар алдҰ тҚрсаÇхат. Одан ірӘ СҰрат к+пӘрӘнен +тетӘн адамзаттҰқ сҰнаң сапарҰ. Ал ң&пиÇлҰ екӘ тҰлсҰмнҰқ бӘреуӘ - АллаҒ Таүалаүа Иман, екӘншӘсӘ - аңҰретке Иман.

Иі, осҰ ңасиеттӘ тҰлсҰм арңҰлҰ +лӘм - адамсҚйӘспҰн мҰна зҰндан секӘлдӘ тар дҚниеден ЖіннаттҰқ кеқ де с&лу баңшасҰна,

— 32 —

РахманнҰқ ң&зҰрҰна шҰүаратҰн сенӘмдӘ к+лӘк пен пҰраңңа айналадҰ. СондҰңтан, +лӘмнӘқ мінӘсӘн тҚсӘнген жандар +лӘмнша +мӘҰңпай, ажалҰ келмей т&рҰп +лӘмдӘ ңалаүан. Сондай-аң, ңоштасу, аÇңталу жіне дар аүашҰ секӘлдӘ бірӘн жоң ңҰлатҰн уаңҰттҰқ +зӘ иманнҰқ саÇсҰнда Сани-Ұ ЗҚлжілалдҰқ ніпсӘаҒтҰқ) тақүажайҰп +нерӘн, мейӘрӘмге толҰ ң&бҰлҰстардҰ рахаттана тамашалауүа мҚмкӘндӘк боп табҰладҰ. Міселен, КҚн н&рҰнҰқ ісем боÇуларҰн к+рсетӘп т&рүан айналардҰқ ауҰстҰрҰлҰп, жақаруҰ ідеттегӘсӘнен ілдеңайда ідемӘ, ісем к+рӘнӘстерге т&рүа боладҰ емес пе?

Ал, ілгӘ екӘ дірӘнӘқ бӘреуӘ - сабҰр мен тіуекел ету, ЖаратңаннҰқ

Ал, ілгӘ екӘ дірӘнӘқ бӘреуӘ - сабҰр мен тіуекел ету, ЖаратңаннҰқ ң&дсҰ к+ре арңа сҚйеп, хикметӘне сену. Иі, كُنْ فَيَكُونُ імӘрӘ бар Çүни не десе сол бола ңоÇтҰн бҚкӘл ілемнӘқ С&лтанҰнҰқ алдҰнда +зӘнӘқ ілсӘз екенӘн мойҰндап, ійел зенген адам неден ңорҰңсҰн. ЯйткенӘ, еқ ңиҰн жаүдайда: اِنَّٓا لِلّٰهِ وَاِنَّا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ -деп, шҰн жҚректен Рабб-Ұ РахимҰна сиҰнажап-жалаҒтҰ танҰүан жандар ілсӘздӘктен, Одан ңорңудан ліззат аладҰ.

Иі, АллаҒтан ңорңу адамүа ліззат бередӘ. Егер бӘр жасар сібидӘ аңҰлҰ толҰң, тӘлӘ де шҰңңан деп санап одан: «ЯзӘқнңталу ңҰзҰң ірӘ тіттӘ кҚйӘқ ңашан?» - деп с&раса, ол: «ЯзӘмнӘқ ілсӘз, дірменсӘз екенӘмдӘ сезӘнӘп, анамнҰқ шипалҰ шапалаүҰнан ңорңҰп, онҰқ мейӘрӘмдӘ ң&шаүҰна Әм басан кезӘм» - деп жауап берер едӘ. ал, ендӘ барлҰң ана бӘткеннӘқ жҚректерӘндегӘ мейӘрбандҰң - АллаҒтҰқ раңҰмҰнҰқ бӘр үана сіулесӘнӘқ к+мескӘ шуаүҰ. СондҰңтан болар иманҰ кімӘл, дана абҰздар АллаҒтан ңорңудан, +зӘнӘқ ілсӘз екенӘн сезӘнасҰна ажайҰп рахат кҚй кешкен. Олар бойҰндаүҰ кҚш-ңуатҰнан бас тартҰп, Жаратңан ИесӘне ілсӘздӘгӘн алүа тартҰп жалбарҰна сиҰнүан. ЮлсӘздӘк пен ңораңҰрсҰӘмӘн +здерӘне шапаүатшҰ деп бӘлген. ЕкӘншӘ дірӘ болса, шҚкӘршӘлӘк жіне ңанаүат етӘп, д&үа арңҰлҰ талап- тӘлектерӘн с&рау, Різзаң-Ұ РаңҰмнҰқ мейӘрӘмдӘлӘгӘне сенӘм арту.

Иі, жер жҚзӘн ҰрҰстанүа тархан тірӘздӘ ірдайҰм ң&лпҰртңан, к+ктемдӘ гҚл шоүҰ секӘлдендӘрӘп ілгӘ дастарханнҰқ жанҰна ңойүан Жіууід-Ә Кірим, Аса Жомарт шексӘз бай АллаҒтҰқ ңонаүҰмҰн деген пенде паңҰрлҰңңа, м&ңеп ңарңа м&қаŞшҰ ма едӘ..? Үайта паңҰрлҰң

— 33 —

пен м&ңтаждҰң онҰ РаббҰсҰна сҰйҰнуүа себеп боладҰ. АштҰң адамнҰқ тібетӘн ашатҰнҰ секӘлдӘ паңҰрлҰң та пенденӘ РаббҰсҰна одан сайҰн жаңҰндатҰп, ң&зҰр беретӘндӘктен Ұнталана тҚседӘ. Сол ҚшӘн де иманҰрман ж жандар паңҰрлҰүҰн маңтан т&тңан. Д&рҰс тҚсӘн, б&л ЖаратңаннҰқ алдҰнда паңҰр екенӘн сезӘнӘп жалбарҰну деген с+з. Юйтпесе, паңҰр, бейшара екенӘн халҰңңа айтҰп, тӘленшӘ бол деген емес.

МҰсалдаүҰ билет болса, ектерӘӘден намаз, парҰздардҰ +теу, ауҰр кҚнілардан ңашу. Иі, Ү&рандҰ зерттеушӘ ү&ламалар, к+реген іулиелер сонау &заң ірӘ ңорңҰнҰштҰ баңилҰң сапарда, керек- жараң, азҰң-тҚлӘк, киӘм-кешек, жарҰң н&р теаңша ңннҰқ імӘрлерӘне мойҰн&сҰну ірӘ тҰйҰм салүандарҰнан аулаң болу секӘлдӘ игӘ амалдар екенӘн бӘр ауҰздан хабар беруде. Юйтпесе, пін мен пілсіпінӘқ, +нер мен атаң-данңсӘ жеқ жаңта бес тиҰн пайдасҰ жоң. ОлардҰқ жарҰүҰ ңабӘр басҰна дейӘн үана.

МӘнеки, ей, жалңау ніпсӘм! Бес уаңҰт намаз оңу, жетӘ ауҰр кҚнідан аулаң&лшҰлҰоқай ірӘ рахат. НітижесӘ мен пайдасҰ шаш етектен, ірӘ мақҰздҰ екенӘн аңҰлҰқ болса тҚсӘнген боларсҰқ. СенӘ пасҰңтҰң пен азүҰндҰңңа шаңҰратҰн шайтанүа жіне ілгӘндей ізізӘл адамдарүа бҰлай де: "Егер +лӘмдӘ +лтӘрӘп, аÇ ірӘ ждегеннӘқ к+зӘн жойҰп, адамзаттҰқ ілсӘздӘгӘ мен паңҰрлҰүҰн жоÇтҰн кҚшӘқ болса, ңабӘрдӘқ аузҰн тас бекӘтудӘқ амалҰн тапсақ айт, тҰқдайҰңларүа есе, ҚнӘқдӘ +шӘр...

алҰп мешӘт тірӘздес үаламда ҮасиеттӘ Ү&ран ілемдӘ оңҰп, тҚсӘндӘруде. Ү&рандҰ тҰқдайҰң. ОнҰқ н&рҰмен н&рланҰп, Хаң жолҰ - Ислам жобелеқ жҚрейӘк. Ү&ранҰмҰз - &ранҰмҰз болсҰн. Иі, с+з деп сонҰ айтадҰ. Хаң болҰп, Хаңтан келӘп, хаң деген жіне аңиңаттҰ к+рсеткен, айналаүа н&рлҰ хикмет шашңан кӘқ бергҮ&ран кірӘм!"

— 34 —
اَللّٰهُمَّ نَوِّرْ قُلُوبَنَا بِنُورِ الْا۪يمَانِ وَ الْقُرْاٰنِ اَللّٰهُمَّ اَغْنِنَا بِالْاِفْتِقَارِ اِلَيْكَ وَ لَا تَفْقуекел بِالْاِسْتِغْنَٓاءِ عَنْكَ تَبَرَّاْنَا اِلَيْكَ مِنْ حَوْلِنَا وَ قُوَّتِنَا وَ الْتَجَئْنَٓا اِلٰى حَوْلِكَ وَ قُوَّتِكَ فَاجْعَلْنَا مِنَ الْمُتَوَكِّل۪ينَ عَلَيْكَ وَ لَاتَكِلْنَا اِلٰى اَنْفُ. Тунеوَاحْفَظْنَا بِحِفْظِكَ وَارْحَمْنَا وَ ارْحَمِ الْمُؤْمِن۪ينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ عَبْدِكَ وَ نَبِيِّكَ وَ صَفِيِّكَ وَ خَل۪يلِكَ وَ جَمَالِ مُلْكِكَ وَ مَل۪يңҰреттْعِكَ وَ عَيْنِ عِنَايَتِكَ وَ شَمْسِ هِدَايَتِكَ وَ لِسَانِ حُجَّتِكَ وَ مِثَالِ رَحْمَتِكَ وَ نُورِ خَلْقِكَ وَ شَرَفِ مَوْجُودَاتِكَ وَ سِرَاجِ وَحْدَتِكَ ف۪ى كَثْرَةِ مَخْلُوقَاتِكَ وَ كَاشِفِ طِلْسِمِ كَٓاуатҰн,ِكَ وَ دَلَّالِ سَلْطَنَةِ رُبُوبِيَّتِكَ وَ مُبَلِّغِ مَرْضِيَّاتِكَ وَ مُعَرِّفِ كُنُوزِ اَسْمَٓائِكَ وَ مُعَلِّمِ عِبَادِكَ وَ تَرْجُمَانِ اٰيَاتِكَ وَمِرْاٰتِ جَمَالِ رُبُوبِيَّتِكَ وَ مَدَارِ شُهُوӘнетӘнَ اِشْهَادِكَ وَ حَب۪يبِكَ وَ رَسُولِكَ الَّذ۪ى اَرْسَلْتَهُ رَحْمَةً لِلْعَالَم۪ينَ وَ عَلٰى اٰلِهِ وَ صَحْبِهِ اَجْمَع۪ينَ وَ عَلٰى اِخْوَانِه۪ مِنَ النَّبِيِّنَ وَ الْمُرْسَل۪ينَ وَ عَلٰى مَلٰئِكَتِكَ الْمُقَرَّب۪ينَ وَ عَلٰى عِبَادِكَ الصّҰлатҰнينَ اٰم۪ين
— 35 —

СегӘзӘншӘ С+з

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اَللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومُ ٭ اِنَّ الد۪......ِنْدَ اللّٰهِ الْاِسْلَامُ
ДҚние дегенӘмӘз не жіне дҚниедегӘ адамнҰқ рухҰ туралҰ, сондай-аң адам +мӘрӘндегӘ дӘннӘқ мақҰздҰлҰүҰн жіне егер хаң дӘн болмаса дҚние - зҰндан, дӘнсӘз адам - баңбҰлҰсҰ сорлҰ екенӘн жіне үаламнҰқ тҰлсҰмҰн ашатҰн ірӘ адамзат рухҰн ңарақүҰлҰңтан ң&тңаратҰн يَٓا اَللّٰهُ жіне لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ Çүни"АллаҒтан басңа тіқӘр жоң">жіне"Уа, АллаҒ!">деген ңасиеттӘ с+здер екенӘн тҚсӘнгӘқ келсе, мҰна мҰсал рет...... шаүҰн хикаÇүа назар сал, тҰқда!

БаÇүҰда екӘ жӘгӘт &заң сапарүа шҰүадҰ. ЮлдебӘр жерге келгенде жол екӘге айҰрҰладҰ. Жол айҰрҰүҰнда т&рүан шҰнайҰ, адал бӘреудӘ к+редӘ. ЕкеуӘ одан: "Үай жол тиӘмдӘ?" - деп с& тиӘмд Ол адам: "Оқ жаңтаүҰ жолүа тҚссеқдер тіртӘп пен зақүа баүҰнуүа міжбҚр боласҰқдар. БӘраң, ол ңиҰншҰлҰң есендӘкке ңауҰштҰрҰп, баңҰтңа б+лейдӘ. Ал, сол жаңтаүҰ жолда ешкӘмге баүҰнбай тіуелсӘз, емӘн-еркӘн жҚресӘқдер. БӘраң ол еркӘндӘк ңауӘп-е т&рае &шҰратҰп, тҚбӘнде азапңа саладҰ. Тақдау еркӘ +здерӘқде," - дейдӘ. Б&нҰ естӘген соқ жайсақ мӘнездӘсӘ тіуекелге бел буҰп, зақ мен тіртӘпке к+нудӘ ж+н санап оқ жолдҰ ңалайдҰ. Ал, жанҰндаүҰсҰ ңҰқҰр мӘн жол.

+з дегенӘмен үана жҚретӘн жан едӘ. ЕркӘндӘкке бола сол жаңтҰ тақдадҰ. СҰрт к+зге жеқӘл сиÇңтанүанҰмен рухани ауҰр жолүа тҚскен осҰ жолаушҰнҰқ ӘзӘнен ңиÇлҰмҰзбене ілгӘк+релӘк.

Ол жҚре-жҚре бӘр ш+л далаүа тап боладҰ. Кенет, ҚрейлӘ дауҰс естӘледӘ. Жалт ңараса, аүаш арасҰнан айбарлҰ арҰстан +зӘне ңарай тура &мтҰлҰп келедӘ. Ол т&ра ңашадҰ. ҮашҰп келе жатҰп, тереқдӘгӘ алпҰс метрг балас ң&дҰңңа тап боладҰ. ҮорҰңңанҰнан ілгӘ ң&дҰңтҰқ ӘшӘне секӘредӘ. Ү&лап келе жатҰп, ңолҰна бӘр б&таң ӘлӘгедӘ де содан

— 36 —

&стап салбҰрап ңаладҰ. Ү&дҰңтҰқ ңабҰрүасҰна жабҰса +скен б&л аүаштҰқ екӘ тамҰрҰ бар екен. ЕкӘ тҰшңан онҰ кемӘрӘп жатңосҰн и+редӘ. ОнҰқ бӘрӘ аң, екӘншӘсӘ ңара екен. ЖоүарҰүа ңараса, ілгӘ арҰстан ң&дҰңтҰқ аузҰн ақдҰп отҰр. Т+менге ңараса тҚбӘнде алҰп айдаҒар жатҰр. Арандай ашҰлүан аузҰ ң&дҰңтҰқ аузҰмен бӘрдей екен. ЕкӘ орта шамамен отҰз метрдей. Ү&дҰңтҰжалүасрүасҰнда +те улҰ жіндӘктер +рӘп жҚр екен. Дегенмен, тақүажайҰп тҚрде ерекше ң&дӘрет жаратңан ӘнжӘр аүашҰнҰқ &штарҰна ңараса, жақүаңтан бастап анарүа дейӘнгӘ барлҰң жемӘс атаулҰнҰқ небӘр тҚрӘ самсап т&р. БӘраң, м&нҰқ мін-жайҰатҰнмҰң тҚсӘнуге бейшаранҰқ ой-+рӘсӘ жетпедӘ. Б&л бӘр жай, іншейӘн Әс емес, м&нда бӘр сҰр жатңанҰн, б&лай кездейсоң, +зӘнен-+зӘ болмайтҰнҰн, м&нҰқ бірӘн реттеп т&рүан асааттҰ неттӘ бӘреу бар екенӘн ақүара алмадҰ. ОнҰқ санасҰ мен арҰ ңиналҰп, жан дауҰсҰ шҰүҰп рухҰ азапталҰп жатса да жҚгенсӘз ніпсӘсӘ еш нірсе болмаүандай, тңан дзӘ алдадҰ. Жан дауҰсҰн естӘмеу ҚшӘн ң&лаүҰн басҰп, +зӘн керемет бӘр бау-баңшада жҚргендей ңиÇлүа берӘлӘп ілгӘ жемӘстерден ж&лҰп жей бастадҰ. Ал, жемӘстердӘқ бӘр б+лӘгӘ улҰ, зиÇндҰ болатҰн.

ҰңтҰқ барҰмҰздҰқ ң&дси бӘр хадисӘнде Хаң Таүала бҰлай б&йҰрүан дейдӘ: اَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْد۪ى ب۪ى çүни:"Ү&лҰм менӘ ңалай танҰса, мен де оүан солай к+рӘнемӘн!">МӘне, б&л бейбаң ойҰ жаман ірӘ ар аудтаÇз болүандҰңтан к+ргенӘн аңиңат, осҰлай болуҰ тиӘс деп жақҰлдҰ. Сол тҚсӘнӘгӘне лайҰң кҚй кештӘ, кҚй кешӘп жатҰр, кеше де бермек. Не +лӘп ң&тҰла алмайдҰ, не тӘрӘ ңалҰп +Ұ. ЮлдрӘп жарҰтпадҰ. АуҰр азаптҰқ шҰрмауҰнда ңалдҰ.

Ал, ендӘ екӘншӘ мҚбарак, аңҰлдҰ адам болса, сапарҰн арҰ ңарай жалүастҰрдҰ. БӘраң, бауҰрҰ сиÇңтҰ ңиналҰп, азҰп тозбадҰ. ЯйткенӘ, мӘнезӘне сай ойлаүан ойҰ да, Әстеген ӘсӘ де жаңсҰлҰңңа толҰ едӘ.ң, нҰү+зӘ ж&батҰп, ір нірсенӘқ жаңсҰ жаүҰна ңарайтҰн. СондҰңтан, ол манаүҰ бауҰрҰ сиÇңтҰ машаңат тартҰп, мехнат к+рмедӘ. ЯйткенӘ, тіртӘпке баүҰнҰп, зақүа к+ндӘ жіне онҰқ жеқӘлдӘктерӘнен пайдаландҰ. К Әстегжай тауҰп, +зӘн ңауӘпсӘз сезӘнӘп есен-аман жҚрдӘ. Жолай тҚрлӘ жемӘстер мен ісем гҚлдер ңаулап +скен Қлкен баңшаүа кез болдҰ. КҚтӘмсӘздӘктен жемӘстӘқ лас, шӘрӘктерӘ де кездесңҰреттМанаүҰ бауҰрҰ да осҰндай бӘр баңшаүа кез болүан едӘ. БӘраң, ол бейшара

— 37 —

лас, шӘрӘк жемӘстердӘ жеп, жҚрегӘ айнҰп, бел жазҰп, аÇң суҰтпастан шҰүҰп кеткен болатҰн. Б&л болса "ір нірсенӘқ жаңсҰларүа а ңара!" ңаүидасҰн &станҰп жаүҰмсҰз, лас нірселерге к+з ңҰрҰн да салмадҰ. ТазасҰн жеп, пайдалҰсҰн алдҰ. Тамаша дем алҰп, баңшадан к+қӘлдӘ шҰңтҰ.

БӘраздан соқ сахарада ілгӘ бауҰрҰ сиÇңтҰ айбарлҰ арҰстаннҰқ дауҰсҰн естӘдӘ. БӘраң, ба&ÇтсҰзиÇңтҰ зіресӘ &шҰп ңорҰңпадҰ. ЯйткенӘ, жаңсҰ ой, ӘзгӘ пӘкӘрӘ: "МҰна сахаранҰқ иесӘ, +зӘндӘк ПатшасҰ бар. АрҰстан сонҰқ імӘрӘмен жҚрген ңҰзметкер болуҰ мҚмкӘн" деп, +зӘн ж&баттҰ. Дегенмен, айбарлҰ арҰстаннан б&л да ңаштҰ. ҮашҰп келе жн толҰ&л да тереқдӘгӘ алпҰс метр ң&дҰңңа тап боладҰ. ҮорҰңңанҰнан б&л да ң&дҰңңа тҰүҰладҰ. БауҰрҰ сиÇңтҰ ң&дҰңтҰқ тҚбӘне жетпей ңолҰ бӘр б&таңңа ӘлӘнедӘ. ЕкӘ аÇүҰ салбҰрап, б&таңңа жабҰсҰп, т&рҰп ңаладҰ. ТамҰрҰн кемӘрӘп жатңан екӘ .

ЮдҰ к+редӘ. ЖоүарҰүа ңараса арҰстан, т+менге ңараса айдаҒар. Б&л да ңорҰңтҰ, бӘраң, бауҰрҰнҰқ ңорңҰнҰшҰнан мҰқ есе жеқӘл болатҰн. ЯйткенӘ, жаңсҰ мӘнезӘ оүан жаңсҰ ой, жаңсҰ пӘкӘр берген-дӘ. ЖнӘқ жаӘкӘрӘ барлҰң нірсенӘ тек жаңсҰ жаүҰнан к+рсететӘн. СондҰңтан ол:

"Б&л үажайҰп Әстер бӘр-бӘрӘмен байланҰстҰ ірӘ бӘр імӘрмен болҰп жатңанүа &ңсайдҰ. Демек, м&нда бӘр тҰлсҰм, сҰр жатҰр. Иі, б&л жасҰрҰн бӘр ЮмӘршӘнӘқ імӘрӘмен болҰп ж тіубаа &ңсайдҰ. Олай болса мен жалүҰз емеспӘн. Ол менӘ к+рӘп, баңҰлап отҰр ірӘ менӘ сҰнап белгӘлӘ бӘр маңсатпен +зӘне шаңҰрҰп т&р" - деп ойлайдҰ. ОсҰ тіттӘ ңорңҰнҰш пен тамаша пӘкӘрден мҰнадай бӘр ңҰзҰүушҰлҰ б&рҰса болдҰ:

"О, үажап! МенӘ сҰнап ірӘ +зӘн танҰстҰрүҰсҰ келетӘн жіне үа- жайҰп тҚрде менӘ осҰнда ікелген кӘм екен?".

М&ндай ңҰзҰүуш да кен онҰқ жҚрегӘнде тҰлсҰм иесӘне деген махаббат оÇндҰ. Махаббаттан тҰлсҰмдҰ ашсам деген тӘлек пайда болдҰ. ТӘлектен "тҰлсҰм сҰрдҰқ иесӘн риза ңҰлсам, оүан &намдҰ жаүдайда бо жердедеген пӘкӘр тудҰ.

ЕндӘ ол аүаштҰқ басҰна ңарап едӘ, ӘнжӘр аүашҰ екен. БӘраң, б&таң- тарҰндаүҰ жайнап т&рүан сан-алуан жемӘстердӘ к+ргенде бойҰн билеген ңорңҰнҰш пен Қрей селап, кңоÇ бердӘ. Ол ендӘ міселенӘқ парңҰна бардҰ. Иі, б&л ӘнжӘр аүашҰ жемӘс-жидектердӘқ тӘзӘмӘ, ҚлгӘсӘ, жиҰнтҰң-к+рмесӘ болса керек. ЮлгӘ жасҰрҰн Патша +зӘнӘқ міқгӘ- баңи бау-баңшасҰндаүҰ жемӘстердӘқ ҚлгӘлерӘн таттҰ, сҰрмен,

— 38 —

үажайҰп тҚрде мҰна аүашңа ӘлӘп ңойүан болуҰ керек. Сондай-аң, м&нҰ +з ңонаңтарҰна ізӘрлеген таүамдарүа ишара ретӘнде безендӘрген болдҰ үой. ЯйткенӘ, б-Ұ ЗҚлштҰқ сан тҚрлӘ жемӘс салмайтҰнҰ анҰң. Содан соқ, мҰна тҰлсҰм-сҰр ашҰлҰп, кӘлтӘнӘқ табҰлуҰн +тӘнӘп, жалбарҰна бҰлай д&үа еттӘ:

э"Уа, мҰна жерлердӘ билеп басңарушҰ! СенӘқ ңолҰқа тҚстӘм, СенҚрек ңндап, Саүан ң&лдҰң &рҰп, ңҰзметшӘқ болайҰн. Маүан Сен керексӘқ, СенӘқ ризашҰлҰүҰқ керек, СенӘ Әздеп т&рмҰн!"

ОсҰ жалбарҰнудан кейӘн, кенет, ң&дҰңтҰқ ңабҰрүасҰ ңаң айрҰлҰп, керемет ісем баңайҰ кеол ашҰлдҰ. АйдаҒардҰқ аузҰ ңаңпа болҰп. ТӘптӘ, арҰстан мен айдаҒар ңҰзметшӘ кейпӘне енӘп, м&нҰ Әшке шаңҰрдҰ. АйбарлҰ арҰстан сійгҚлӘк боп шҰ РасҰдӘ.

Ей, жалңау ніпсӘм мен тҰқдарман дос! МҰна екӘ аүайҰннҰқ бастан кешӘргендерӘн аңҰлүа салҰп, таразҰлайҰң! ЖаңсҰлҰңтҰқ ңалайша жаңсҰлҰң, жамандҰңтҰқ ңалайша жамангӘ ңалелетӘнӘне таүҰ да бӘр мірте ой жҚгӘртейӘк.

Сол жаңтаүҰ жолүа тҚскен жолаушҰ айдаҒарүа жем болуүа ізӘр т&р, ал оқ жаңтҰқ аңҰлдҰ жолаушҰсҰ керемет бау-баңшаүа шаңҰрулҰ. ЮрӘ жаман адамнҰқ ҚрейленгенӘ соншаүни, ИгӘ жарҰлүалҰ т&р. Ал, жаңсҰ адам болса, хикмет толҰ үибрат, тіттӘ де зиÇнсҰз ңорңҰнҰш, ңҰзҰңтҰ ӘзденӘс ҚстӘнде тақүажайҰп оңиүаларүа куі. Жаман адам ңорңҰнҰш пен Қрейден жалүҰзсҰрап, жан азабҰн тартҰп едӘ, ал жаңсҰ адам к+қӘлӘ шат, Қ АдамдтолҰ, ңҰзҰүа рахатңа баттҰ. Жаман адам жҰртңҰш хайуандарүа жем ірӘ т&тңҰн болдҰ, ал аңҰлдҰ кӘсӘ ң&рметтӘ ңонаң ретӘнде сол жердӘқ ңожайҰнҰ Михмандар-Ұ КіримнӘқ үажайҰп ңҰзметшйҰма кен к+қӘл к+терӘп, с&хбат ң&рдҰ. ЮлгӘ бейбаң сҰртҰ ідемӘ, ӘшӘ ащҰ, улҰ жемӘстердӘ жеп, азапңа тҚстӘ. СебебӘ, ілгӘ жемӘстер ҚлгӘ ретӘнде дімӘн татҰп, тібетӘ ашҰлҰп, негӘздерӘне ңол жеткӘзу ҚшӘн ңойЕй, нідҰ. Юйтпесе, хайуан секӘлдӘ тоŞүа р&ңсат жоң. БаңҰттҰ жан м&нҰқ мінӘсӘн тҚсӘнӘп ірңайсҰсҰнҰқ дімӘн татҰп, сабҰр саңтадҰ. Ал, анау бейбаң болса, +з-+зӘне ңастандҰң жасадҰ. Ол +зӘнӘқ тоқмойҰндҰүҰнан аңиңаттҰ тҚсӘнбей, оқтайлҰ сітلّٰهِ далана алмай, &тар жерде &тҰлҰп ңалдҰ да тіттӘ кҚй ащҰ кҚйге айналдҰ. ЯзӘне де обал жоң, мейӘрӘмге де лайҰң емес. ЮрӘ ешкӘмге шаүҰм айтуүа да аңҰсҰ жоң.
— 39 —

Неге десеқ, міселен, бӘреу ң&лпҰрүан жаймашуаң жар жарүҚнӘ бау-баңшада аүайҰн туҰстарҰмен к+қӘлдӘ дастарханда отҰрҰп, бірӘне м&рҰн шҚйӘрӘп, сол жаүдайдҰ менсӘнбей, араң ӘшӘп, мас болҰп, жаздҰ ңҰс, аүайҰндҰ мал санап, ал +зӘн аш, жалақаш деп ойласа, онҰмен ңоймай ойбайҰн салҰп баңҰрса, оүан кӘмрма, мнҰ ашидҰ? Ондай адамүа мейӘрӘм жасала ма? ЯйткенӘ, ол +зӘне-+зӘ ңастҰң жасап, жаңҰн туҰстарҰнҰқ намҰсҰна тиӘп, абҰройҰн т+гедӘ. МӘне, ілгӘ сорлҰнҰқ жаүдайҰ да діл сондай.

Ал, баңҰттҰ жан болса аңиңтанҰмааптҰ. Аңиңат деген тамаша үой! Адам аңиңаттҰқ ісемдӘгӘн ақүарүан кезде аңиңат иесӘнӘқ кемелдӘгӘне ң&рмет етедӘ, онҰқ мейрӘмӘне б+ленедӘ.

МӘне, ңасиеттӘ Ү&раннҰқ "ЖамандҰң -пен емен, жаңсҰлҰң - аллаҒтан" деген с+зӘ бӘршама тҚсӘнӘктӘ болдҰ үой деп ойлаймҰн. ОсҰүан басңа жаңтарҰн салҰстҰра отҰрҰп, іуелгӘ адамнҰқ ніпсӘсӘ онҰқ рухҰн тозаңңа са м&ңта, ал екӘншӘ адамнҰқ ӘзгӘ ниетӘ мен биÇзҰ мӘнезӘ, жаңсҰ ойҰ мен тамаша пӘкӘрӘ рухҰн к+терӘп, баңҰт пен береке сҰйлаүанҰн &ңңан шҰүарсҰқ.

Ей, ніпсӘм жіне ніпсӘммен бӘрге осҰ хикаÇнҰ ттегӘ дн жан! МҰсалдаүҰ баңҰтсҰз адамдай болүҰқ келмесе, Çүни, баңҰттҰ болүҰқ келсе, Ү&рандҰ тҰқда, онҰқ ҚкӘмдерӘне мойҰнс&н, одан берӘк &станҰп, айтңанҰмен жҚр! МҰсалдаүҰ аңиңаттардҰ тҚсӘнген болсақ, Ислам дӘнӘнӘқ, дҚниенӘқ, адамзаттҰқ, Ин зор негӘздерӘ мен мін-маүҰнасҰн мҰсалда айтҰлүандармен салҰстҰра отҰрҰп, аңиңатҰн ақүар, пайдақа жарат! НегӘзгӘлерӘн мен айтайҰн, ңалүандарҰн +зӘқ тап!

МанаүҰ екӘ адамнҰқ бӘрӘ жанҰ таза мҚмин, екӘншӘсӘ ниКерӘсӘра, пасҰң адам. ЕкӘ жолдҰқ оқ жаңтаүҰсҰ - Ү&ран жолҰ, сол жаңтаүҰсҰ

- Ү&дайдан безу, кҚпӘрлӘк жолҰ. Жол бойҰндаүҰ бау-баңша - ңоүам мен +ткӘншӘ мідени т&рмҰс. ЯмӘрде жаңсҰлҰң пен жамандҰң, адалдҰң пен арамдлмайдҰзалҰң пен ластҰң сапҰрҰлҰсҰп бӘрге жҚретӘн ідетӘ. АңҰлҰ бар адам خُذْ مَا صَفَا دَعْ مَا كَدَرْ ңаүидасҰн &станҰп м&ратҰна жетедӘ. Ал, ш+л дала, сахара дегенӘмӘз - дҚние. АрҰстан - ажал мен +лӘм, ң&дҰң болса - мҰна денеҚн ікеҰсҰмҰз.

Ал, онҰқ алпҰс метр тереқ дегенӘ болса, орташа жас м+лшерӘ, орташа +мӘр алпҰс жҰл. Аүаш болса - +мӘр мен т&рмҰс. Аң пен ңара тҰшңан болса - кҚндӘз бен тҚн. АйдаҒар болса - ауҰзҰ апандай

#4сӘ:>Имр боп табҰлатҰн бірзах ілемӘ, аңҰретке бастар жол. Алайда, ол апандай ауҰз имандҰлар ҚшӘн зҰнданнан баңшаүа шҰүатҰн есӘк болҰп саналадҰ. УлҰ жіндоүҰп т- +мӘрдегӘ ңиҰншҰлҰңтар мен білелер. Олар м&сҰлмандар бейңамдҰңңа салҰнҰп, дҚниеге ңҰзҰүҰп, ізізӘлге алданбауҰ ҚшӘн ИліҒи Әлтипат, АллаҒтҰқ мейӘрӘмдӘ ескертулерӘ. АүаштаүҰолу детер болса дҚниедегӘ ҰрҰс, нҰүметтер. Кірим-Ә М&тлаң олардҰ аңҰретте берӘлетӘн нҰүметтердӘқ ҚлгӘсӘ солардҰ еске тҚсӘретӘн &ңсас-мҰсалдарҰ ретӘнддан ар ң&лдарҰн ж&маңңа ңҰзҰңтҰру ҚшӘн жаратңан.

Ал, бӘр аүаштҰқ сан алуан жемӘс салуҰ болса, Ү&дайдҰқ ң&дӘретӘнӘқ шексӘз, орасан зор екендӘгӘн к+амзаттӘ. Үалай десеқӘз, "бӘр үана нірседен іртҚрлӘ нірсе жасау," Çүни, ңарапайҰм топҰраңтан барлҰң +сӘмдӘк пен жемӘс-жидектӘ жіне жан-жануарлардҰқ барлҰң тҚрӘн бӘр тану судан жарату, сондай-аң ңарапайҰм таүамнан тӘрӘ жандардҰқ дене-мҚшелерӘн жасау керемет м&үжиза! СонҰмен ңатар, "барлҰң нірседен бӘр үана нірсе жасау" Çүни, жан-жануарлардҰқ ңоректенген тҚрлӘ таүамдарҰнан оламдуллін ет пен терӘ жасау үажап +нер, асңан шеберлӘк. Б&л тек Зат-Ұ Юхад-Ұ Самід болүан С&лтан-Ұ Юзел уі ЮбідтӘқ үана ңолҰнан келетӘн Әс. Б&л онҰқ ешкӘм ешңашан к+шӘре алмайтҰн, тек +зӘне үанҰңтар тақбасҰ, аÇтҰ болҰп табҰладҰ. "БӘр нірседен к+п нірсе, к+п нірседен бӘр нірсе жасау" +нерӘ барлҰң нірсенӘқ ИесӘ, ЖаратушҰсҰ - Үадир-Ұ КҚллӘ Шей, ң&дӘретӘ шексӘз бӘр АллаҒңа үана тін, +зӘндӘк белгӘ, ОнҰқ аÇтҰ.

ТҰлсҰм дкенӘн - Иман арңҰлҰ үана ашҰлатҰн жаратҰлҰстҰқ хикмет сҰрҰ.

Ол сҰрдҰ ашатҰн кӘлт:

اَللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومُ жіне يَٓا اَللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّме тірٰهُ

с+здерӘ.

АйдаҒардҰқ аузҰ баңшанҰқ есӘгӘне айналуҰ мҰнанҰ бӘлдӘредӘ; ңабӘр - Ү&дайдан безген азүҰндар ҚшӘн зҰндан сиÇңтҰ тар тҚнек, айдаҒардҰқ ӘшӘндей тар ңапас. Ал, имандҰлар мен Ү&ран жолҰндүҰ терендер ҚшӘн мҰна зҰндан секӘлдӘ тар дҚниеден ілдеңайда кеқ, міқгӘ н&р баүҰна апаратҰн есӘк ірӘ сҰнаң алақҰнан тҰнҰүатҰн пейӘш-саÇбаңңа бастайтҰн ңаңпа. ЖҰртңҰш арҰстаннҰқ жуас атңа айналҰп, сійгҚлӘк болуҰ; Ү&дайдан безгендер ажалдҰ жарӘлӘк ма-туҰсңаннан

— 41 —

міқгӘге айҰратҰн с&м ажал деп, +здерӘн мҰна жалүан дҚние жасандҰ ж&маңтан шҰүарҰп, +те ңорңҰнҰштҰ ңабӘр дейтӘн зҰнданүа жападан-жалүҰз ңамап тастайтҰн ңапарҰ ше тҚсӘнедӘ. Ал, хаң жолҰндаүҰ имандҰларүа +лӘм - баңилҰңңа аттанҰп кеткен достарҰна, аүайҰн-туҰстарҰна ңауҰштҰратҰн ірӘ мҰна тар дҚниеден кеқ Ж&маңңа кӘргӘзетӘн наүҰз аңҰтңарҰна оралу, міқгӘ баңҰт ілемӘне к+шу деп &үадҰ. Рахман-Ұ РахимнҰқ мейӘрӘмдӘлӘк ңазҰнасҰнан, ОнҰқ фазҰлҰмен дҚниеде атңарүан еқбегӘнӘқ аңҰсҰн алуүа кезекке т&ру, дҚниенӘқ ауҰр мӘндетӘнен босатҰлу, ң&лшҰлерӘн т емтиханнан, тілӘм алудан азат болу деп тҚсӘнедӘ.

СонҰмен, кӘмде-кӘм мҰна фіни дҚниенӘ, баÇнсҰз +мӘрдӘ бастҰ маңсат ңҰлса, сҰрт к+зге Жіннатта жҚргендей к+рӘнгенӘмен , +мӘрнде рухҰ Тозаңта жҚргендей жанҰ мазасҰзданҰп ңиҰн кҚй кешедӘ. Ал, кӘмде-кӘм міқгӘ +мӘрдӘ ңалап, аңҰретке шҰн ҰңҰласҰмен дайҰндалса, екӘ дҚниенӘқ баңҰтҰн табадҰ. Б&л +мӘрде азап к+рӘп ңиналса да фіни дҚниенӘ - Ж&маңт+згегеҰтша кҚту залҰ деп бӘлӘп, сабҰр саңтап шҚкӘршӘлӘк етедӘ...

اَللّٰهُمَّ اجْعَلْنَا مِنْ اَهْلِ السَّعَادَةِ وَ السَّلَامَةِ وَ الْقُرْاٰنِ وَқ хикмيمَانِ اٰم۪ينْ
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلٰى اٰلِهِ وَ صَحْبِهِ بِعَدَدِ جَم۪يعِ الْحُرُوفَاتِ الْمُتَشَكِّلَةِ ف۪ى جَم۪يعِ ннҰқ мِمَاتِ الْمُتَمَثِّلَةِ بِاِذْنِ الرَّحْمٰنِ ف۪ى مَرَايَا تَمَوُّجَاتِ الْهَوَٓاءِ عِنْدَ قِرَٓائَةِ كُلِّ كَلِمَةٍ مِنَ الْقُرْاٰنِ مِنْ كُلِّ قَارِءٍ مِنْ اَوَّلِ النُّزُولِ اِلٰى اٰخِرِ الزَّمَانِ وَ ارْحَمْنَا وَ وَالِدَيْنамтамаرْحَمِ الْمُؤْمِن۪ينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بِعَدَدِهَا بِرَحْمَتِكَ يَٓا اَرْحَمَ الرَّاحِم۪ينَ اٰم۪ينَ وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَ
— 42 —

Он екӘншӘ С+з

بِسْمِ الينْ كِالرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
وَمَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ اُوتِىَ خَيْرًا كَث۪يرًا

ЕКӨНШӨ НЕГӨЗ: Хикмет толҰ Ү&раннҰқ даналҰүҰнҰқ жеке +мӘрге тигӘзер пайдасҰн жіне онҰқ адамнҰқ ахлаңҰна, мӘнез-ң&лңҰнсиÇңтҰбиесӘне ісерӘн пілсапанҰқ тигӘзер ҰңпалҰмен салҰстҰрҰп ңарайҰң:

ПілсіпінӘқ озат шікӘртӘ расҰнда бӘр перүауҰн. БӘраң, бас пайдасҰ ҚшӘн еқ т+мен нірсеге ң&лшҰлҰң ететӘн жарамсаң перүауҰн. ПайдалҰ бӘр нірсе к+рсе +зӘне РаббҰ етӘп, соүан табҰмес +зайҰн. Ол дӘнсӘз шікӘрт, бҰлай ңараүанда ңҰрсҰң, бӘр беткей. Алайда, бӘр ліззат ҚшӘн ауҰр ңорлҰңңа к+нуге ізӘр мӘскӘн бӘр ңҰқҰр. Шайтан сҰңҰлдҰлардҰқ кӘшкентай пайдасҰ ҚшӘн аÇүҰн жалайтҰн дің&лшҰл жарамсаңтҰң ететӘн +те жҰлпос алаÇңтҰқ +зӘ. ЮрӘ ол дӘнсӘз, ңайҰрҰмсҰз, залҰм ірӘ тікаппар. БӘраң, к+қӘлӘнде сенетӘн ешнірсе болмаүан соқ негӘзӘнде +те ілсӘз, дірменсӘз, жаүҰмпаз, +рк+кӘрек. ЮрӘ ол шікӘрт пайдакҚнем, +зӘмшӘл. ОкелетӘкӘл талпҰнҰсҰ тойҰмсҰз ніпсӘсӘн, ңарнҰнҰқ ңамҰн, басңа да сезӘм-мҚшелерӘнӘқ ң&марҰн ңандҰру. Жеке басҰнҰқ пайдасҰн халҰңтҰқ пайдасҰнҰқ арасҰнан ӘздейтӘн +зӘмшӘл, наүҰз ңиÇнатшҰлдҰқ +зӘ.

Ал, Ү&ран хикметӘнӘқ адал шікӘртӘ болса, +зӘ бӘр бар екӘраң, еқ Қлкен жаратҰлҰсңа ң&лшҰлҰң етпейтӘн ң&л. Ж&маң секӘлдӘ мол пайданҰқ +зӘн ң&лшҰлҰүҰна арңау етпейтӘн абҰройҰ Қстем ң&л. Ү&раннҰқ наүҰз шікӘртӘ кӘшӘпейӘл, ж&мсрӘне, ездӘ, кешӘрӘмшӘл. БӘраң, ЖаратушҰсҰнан басңаүа, ОнҰқ р&ңсатҰнсҰз +з еркӘмен жарамсаңтанҰп, ешкӘмге мойҰн имейдӘ. ЯзӘ паңҰр, дірменсӘз, ілсӘз екенӘн мойҰндайдҰ. БӘраң, +зӘнӘқ Мілик-Ә Ке, осҰ(Аса жомарт ңожайҰн) оүан арнап, жинап ңойүан аңҰреттӘк байлҰүҰна ңанаүат

— 43 —

етушӘ бай жіне ЖаратушҰсҰнҰқ шексӘз ң&дӘретӘне сҚйенгендӘктен +те кҚштӘ. Ол тек АллаҚлдем , АллаҒтҰқ ризалҰүҰ ҚшӘн адамгершӘлӘк амал жасайдҰ, еқбек етедӘ. МӘне, екӘ хикметтӘқ беретӘн тірбиесӘн шікӘрттерӘне ңарап салҰстҰрҰп бӘлуге боладҰ.

ШӨНШӨ НЕГӨЗ: ПілсапанҰқ мінӘслкесӘ Ү&раннҰқ хикметӘнӘқ адамнҰқ ңоүамдҰң +мӘрӘне ҰңпалҰ мен тірбиелӘк мінӘ:

Пілсапа, ңоүамдҰң +мӘрдӘқ тӘрегӘ - кҚш-ңуат деп санайдҰ. МаңсатҰ - пайда табу. ЯмӘрлӘк ңаүидасҰ - кҚрес деп бӘледӘ. ЖамаүаттардҰ бӘрӘктӘрӘпханадан нісӘлшӘлдӘк, жаүҰмсҰз &лтшҰлдҰң деп тҚсӘнедӘ. Нітижеде ніпсӘнӘқ іуестӘгӘ ңозҰп, адамзаттҰқ ңажеттӘлӘгӘ молаÇ тҚседӘ. Алайда, кҚш-ңуат жауҰздҰңңа, +ктемшӘлдӘкке апарадҰ. Пайүана ну болса, ңанаүат болмаүан соқ ңҰрңҰсуүа соңтҰрадҰ. КҚрес ңаүидасҰ болса, текетӘресу, ал нісӘлшӘлдӘк болса, басңанҰ ж&тҰп кҚн к+ру болүандҰңтан ол да +ктемшӘлдӘкке апарадҰ. МӘне, сондҰңтан осҰ пиүҰлдаүҰ адан бҰлақ басҰнан баүҰ тайҰп, сорлап жҚр.

Ал, Ү&ран хикметӘне келер болсаң, ңоүамнҰқ тӘрегӘ кҚш-ңуат емес "хаң" деп ңабҰлдайдҰ. МаңсатҰ - пайда табу емес, адамгершӘлӘк, АллаҒтҰқ ризалҰүҰна б+лену. ЯмӘрдегعَظ۪يمдасҰ - кҚрес емес, +зара жірдемдесу. ХалҰңтҰ байланҰстҰратҰн нірсе нісӘлшӘлдӘк, &лтшҰлдҰң емес, дӘни бауҰрластҰң, отаншҰлдҰң. МаңсатҰ, ніпсндаүҰ уестӘгӘн тиҰп, рухтҰ биӘк белестерге, асу шҰқдарүа +рлетӘп, &лҰ сезӘмдердӘ орнҰмен пайдаландҰрҰп, адамдҰ +з кемелдӘгӘне к+терӘп, адам ету. Үоүамда хаң,ÇттарүҰң Қстем болса, ҰнтҰмаң боладҰ. АдамгершӘлӘк болүан жерде татулҰң, ауҰзбӘршӘлӘк боладҰ, ал +зара жірдемдесу &үҰмҰ бӘр-бӘрӘне к+мектесуге &мтҰлдҰрадҰ. Деккен уҰрластҰңңа, бӘрлӘкке баулидҰ. Ал, ніпсӘнӘ тиҰп, рухтҰ кемелдӘкке баүҰттай бӘлу, еркӘндӘкке, тіуелсӘздӘкке ңол жеткӘзӘп, соқҰнда екӘ дҚниенӘқ баңҰтҰ орнайдҰ.
— 44 —

Он ҚшӘншде ңанӘқ екӘншӘ б+лӘмӘ

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ

[ЗаманаңҰрдҰқ фитна-бҚлӘктерӘн к+збен к+рӘп жҚрген, байңамаса +зӘне тартҰп ікететӘн пілекет иӘрӘмӘнӘқ ӘшӘнде жҚрӘп, ілӘ де болса аңҰлҰнан адаспаүан кейбӘр жастармен с&хбат.]

БӘрен адаас, мҰна замандаүҰ ізізӘл де ң&йтҰрңҰ, ніпсӘ ңоздҰрар нірселер мен іуестӘктӘқ шҰрмауҰнан сескенӘп: «АңҰреттӘк жарңҰн +мӘрӘмӘздӘ ңалай саңтап ңада. ЯйоладҰ?» - деп, «Рисалей-Н&рдан» медет с&радҰ. Мен оларүа, «Рисалей-Н&рдҰқ» рухани т&лүасҰнҰқ атҰнан бҰлай дедӘм:

ДҚниеде ңабӘрдӘқ бар екенӘ рас, онҰ ешкӘм жоңңа шҰүара алмайдҰ. Үаласаң та, ңаламасаң та, бірӘмӘздӘқ оүан баратҰнҰмҰз анҰң. Ән М&харудҰқ Қш жолҰ бар, басңа жолҰ жоң.

БӘрӘншӘ жол: ЮлгӘ ңабӘр - имандҰ жандар ҚшӘн б&л дҚниеден ілдеңайда керемет міқгӘ ілемге ашҰлүан есӘк.

ЕкӘншӘ жол: АңҰреттӘ мойҰндаүанҰмен,сонҰқ псӘсӘн тҰÇ алмай адасҰп жҚргендер ҚшӘн ол - барлҰң дос атаулҰдан айҰратҰн жалүҰз адамдҰң абаңтҰ, міқгӘге ңамалу. Пенде аңҰрет кҚнӘне сенгенӘмен, сол сезӘмӘне сійкес ірекет етпеген соқ, тиӘстӘ жазасҰннан асй тартадҰ.

шӘншӘ жол: АңҰретке сенбейтӘн кіпӘрлер мен хаң жолдан тайүандар ҚшӘн міқгӘлӘкке жоң болу ңаңпасҰ. Ол - +зӘнӘқ, +зӘмен бӘрге барлҰң жаңсҰ к+рген аӘқ т&рҰнҰқ да к+зӘн жоŞ ҚшӘн жасалүан дар аүашҰ тірӘздӘ. ЯзӘ де солай деп бӘлгендӘктен, кҚткенӘн айнҰтпай к+ретӘн боладҰ. СоқүҰ екӘ жол +те айңҰн ірӘ тҚсӘнӘктӘ болүандҰңтӘк меілелдеудӘқ ңажетӘ жоң, к+збен к+рӘп, ңолмен &стаүандай анҰң.

Иі, ажал деген ңашан да жасҰрҰн, табан астҰнда келмек. Ол барлҰң жерде, ірңашан шап беруге ізӘр. Жас-кірӘ деп те алалап жатпайтҰн, кӘрпӘк ңаңпастан с&ңтҰ к &шҰраадап т&рүан нірсе. Ол,

— 45 —

міқгӘге ңош айтҰстҰратҰн ң&рдҰм. МӘне, онҰ керӘсӘнше, міқгӘлӘк ілемӘне бастайтҰн, шексӘз баңҰт пен н&р ілемӘнӘқ ңаңпасҰна айналдҰру - кеудесӘнде жанҰ бар ірбӘр пенденӘқ еқ б жасапіселесӘ.

Б&л ащҰ шҰндҰңңа Çүни ажалүа Қш жол бар. ш жолдҰқ Қш тҚрлӘ болатҰнҰн кӘм хабар бердӘ десеқӘздер, олар, жҚз жиҰрма т+рт мҰқ турашҰл елшӘлер - халңҰна мойҰндҰқ бӘрӘн м&үжиза к+рсеткен пайүамбарлар, - сондай-аң олардҰқ хабарларҰна куігерлӘк етӘп, ңҰзу

Б&л ащҰ шҰндҰңңа Çүни ажалүа Қш жол бар. ш жолдҰқ Қш тҚрлӘ болатҰнҰн кӘм хабар бердӘ десеқӘздер, олар, жҚз жиҰрма т+рт мҰқ туа ие белшӘлер - халңҰна мойҰндату ҚшӘн м&үжиза к+рсеткен пайүамбарлар, - сондай-аң олардҰқ хабарларҰна куігерлӘк етӘп, ңҰзу ңуаттап растаүан жҚз жиҰрма т+рт миллион іулиелер мен аңиңатңа жанҰ ң&мар сансҰз жандар. Б&л аңиңатшҰлдар пайүамбарлар теқӘздлиелердӘқ айтңан хабарларҰн ділме-діл, ңисҰндҰ ірӘ үҰлҰми тҚрде растай отҰрҰп {(СӘлтеме): Сондай тіпсӘрлердӘқ бӘреуӘ Рисалей- Н&р} ілгӘ жоң болу мен міқгӘ зҰнданүа ңамалудан ң&тҰлҰп, онҰ міқгӘ баңҰт ілемӘне басташҰрҰннӘқ жолҰ - жҚзден тоңсан тоүҰз ҰңтималдҰңпен, ИмандҰлҰң пен АллаҒңа мойҰнс&ну екендӘгӘн, бӘрауҰздан бӘрлесе хабар беруде.

ҮауӘптӘлӘгӘ жҚзден бӘр-аң Ұңтимал болүан жолүа тҚскен адам, ңауӘпке мін бермеймӘн дегеннӘқ +зӘнде "БӘруӘ, міге &шҰрап ңалам ба?" деген ой ҚнемӘ мазалап,тібетӘн ңашҰратҰнҰ мілӘм. Олай болса жҚз мҰқдаүан турашҰл да адал елшӘлер, Ү&дайдан безу мен азүҰндҰң жолҰ - жҚз де жҚз Ұңтимал ілгӘ к+Ә үайҰŞүа ңасңайҰп т&рүан ңабӘр дар аүашҰна асҰлуүа немесе міқгӘлӘкке жападан-жалүҰз ңамалуүа себеп болатҰнҰн хабарлауда. Ал, имандҰлҰң пен ң&лшҰлҰң жолҰ болса, анҰң тҚрде ілгӘ к+з алдҰндаүҰ ңабӘрдӘқ дар аүашҰ мен жалүҰздҰң зҰнданҰ"Үап!"екендӘгӘн жіне +лӘм міқгӘлӘк мол ңазҰнаүа, сондай-аң баңҰт сарайҰна бастау екенӘн хабарлап, онҰқ ділелдерӘ мен ишараларҰн к+рсетӘп бередӘ. ОсҰндай +те мақҰздҰ да +зектӘ місеңабӘлеешуге міжбҚр адам баласҰ, ісӘресе, м&сҰлман, егер иманҰ, ң&лшҰлҰүҰ болмаса, оүан дҚниенӘқ байлҰүҰ мен салтанатҰ берӘлсе, апҰрҰм-ай, +зӘн баңҰттҰмҰн деп санай алар ма екен? ҮарсҰ алдҰнда ңасңайҰп дар аүашҰ секӘлдӘ ажал т&рүанда к+қӘлӘндегӘ кҚдӘи кҚйзоң болудан пайда болатҰн ҚрейдӘ дҚниелӘк байлҰң баса ңоÇр ма? - деп сендерден с&рап отҰрмҰн.

— 46 —

ҮарттҰң, ауру-сҰрңау, біле-жала, айналамҰзда кҚтеген лҰп жататҰн +лӘм-ңаза секӘлдӘ оңиүалар ілгӘ +зектӘ міселенӘ ірдайҰм еске тҚсӘредӘ. Ү&дайдан безгендер мен азүҰндар сҰрттай ңараүанүа мол ліззат пен рахатңа батҰп жҚргендей к+рӘнгенӘмен, олардҰқ к+қӘлдерӘн рухани жаҒаннам торлң&л. БнҰ кҚйзеле кҚн кешедӘ. БӘраң, бойҰн билеп алүан бейңамдҰң масайтҰп, уаңҰтша сездӘрер емес. Ал, имандҰлар мен ң&лшҰлҰң етушӘлер болса, иман арңҰлҰ ңабӘрдӘ сарңҰлиÇмҰз,зҰнаүа кенелтетӘн жіне мол баңҰтңа бастайтҰн жол деп бӘледӘ. «МіқгӘ таүдҰр» лотереÇсҰнан миллиардтаүан алтҰн дӘлді мен алмас, жаң&т &тңҰзатҰн билет татҰнҰ иман арңҰлҰ табҰлмаң. ЯйткенӘ, ірдайҰм «Кел, &тҰс билетӘқдӘ ал! Ж&маңңа жҚр!» деген хабардҰ кҚткендӘктен, мол ҚмӘт, пік ліззат, рухани рахат алҰп +мӘрӘ ңҰзҰңтҰ +тедӘ. Егер сол ліззаттар денеге айналса немесе дін болҰп аүашңа айналса, р бере +зӘндӘк бӘр жіннат болар едӘ. ОсҰндай рахат пен пік ліззаттан бӘле т&ра бас тартҰп, жастҰңтҰқ буҰмен ілгӘ уайҰм-ңайүҰ аралас, улҰ бал тірӘздес іуесңой, ойнаңлгӘ жоткӘншӘ, тҰйҰм салҰнүан харам ліззат ңуүан адам +зӘнӘқ хайуаннан жҚз есе т+мен екенӘн к+рсетедӘ. Ол басңа халҰңтҰқ дӘнсӘздерӘ секӘлдӘ де бола алмайдҰ. ЯйткенӘңтан с +з пайүамбарҰна сенбесе, басңа пайүамбарүа сенедӘ. ПайүамбарлардҰ танҰмаса да, Ү&дайҰн танидҰ. Ү&дайҰн &мҰтса да, бойҰнда кейбӘр мідени жаңсҰ ңасиеттер ңалуҰ мҚмкӘн. Алайде ңорлҰлман баласҰ, барлҰң пайүамбардҰ жіне ЖаратңандҰ сондай-аң жаңсҰ ңасиет, ӘзгӘ амал, кемелдӘк атаулҰнҰ М&хаммед Араби үалійҒиссалату уіссілам арңҰлҰ ҚйренӘп, бӘлдӘ. ОнҰқ тірбие жолҰнан бас тартҰп, Ислн ң&зҰбайланҰсҰн Қзген т&ста ешбӘр пайүамбардҰ танҰмайдҰ, тӘптӘ Ү&дайҰн да &мҰтадҰ. БойҰнда ӘзгӘлӘктӘқ нҰшанҰ ңалмай, мҚлдем к+рсоңҰрүа айналадҰ. ЯйткенӘ, бӘздӘқ па шабуҰрҰмҰз бҚкӘл пайүамбарлардҰқ соқүҰсҰ, еқ &лҰсҰ ірӘ шаңҰруҰ мен дӘнӘ жалпҰүа ортаң, бҚкӘл адамзатңа Қндеу жасаүан, сондай-аң м&үжизаларҰ жаүҰнан бірӘнен Қстем жінеүа берт т&рүҰсҰнда адамзатңа жетекшӘлӘк етӘп, пайүамбарлҰүҰ он т+рт үасҰр бойҰ Әс жҚзӘнде ділелденӘп, жалүасҰн табуда. Адамзат атаулҰнҰқ маңтанҰшҰ, бетке т&тар ҚлгӘсӘ. ПайүамбарҰмҰздҰқ осҰндай тірбиелӘк негӘздерӘн, дӘни зақткӘзу &станбаүан адам кемелденуден маң&рҰм, н&рүа б+ленуден ң&р ңаладҰ. Юбден азүҰндап, еқ т+менгӘ деқгейге ң&лдҰрайдҰ.

— 47 —

Уа, дҚниенӘқ ңҰзҰүҰна ң&мар, ңҰсңа ү&мҰҰнҰқ ңрахатҰ ҚшӘн жанталасңан бейшаралар! ЯмӘрде баңҰт, рахат, к+қӘл хоштҰүҰн ңаласақдар, АллаҒтҰқ р&ңсат берӘп, кеқшӘлӘк еткен +лшеулӘ ліззатҰна ңанаүат етӘқдер. Ол к+қӘл к+ншӘтуге толҰң желӘнбейтӘ. ОнҰқ сҰртҰндаүҰ зақсҰз ліззаттардҰқ мҰқдаүан ңайүҰүа душар ететӘнӘн ендӘ тҚсӘнген шҰүарсҰқдар. Кино +нерӘ, +ткен шаңтҰқ оңиүаларҰн бҚгӘн айнҰтпай кӘктен п жатңанҰндай, болашаңтаүҰ, міселен, елу жҰлдан кейӘнгӘ жаүдайлардҰ да кино арңҰлҰ ңазӘр к+ру мҚмкӘн болса, Ү&дайдан безген азүҰндар ңазӘргӘ міз-мійрам +мӘрӘне ңаттҰ адҰю(жнӘп, +кӘне жҰлар едӘ. Демек, дҚние мен аңҰретте міқгӘ баңҰтңа б+ленгӘсӘ келгендер иман шарттарҰн орҰндап, М&хаммедтӘқ (с.а.у.) тірбиесӘн алҰп, з де жӘне жетекшӘ ңҰлҰп ңабҰлдап, ӘзӘнен ерсӘн.

— 48 —

БӘр топ жастарүа берӘлген дірӘс Çки н&сңау

БӘрде маүан жарңҰн жҚздӘ жастардан бӘрнешеуӘ айҰр б ЯмӘрде кездесетӘн ңауӘп-ңатерден, жастҰңтҰқ албҰрттҰүҰнан саңтану ҚшӘн ісерлӘ насихат с&раүан оларүа, ертеректе «Рисалей-Н&рдан» медет с&раүан жастарүа айтңанҰмдҰ ңайталап, бҰлай дедӘм:

ЖастҰң шаңтҰқ +тӘп кететӘнӘ анҰң. Егер збден ма тура жолмен жҚрмесеқдер мҰна жастҰң шаң босңа +тӘп, тек мҰна дҚниеде үана емес ңабӘрде, аңҰретте дҚниедегӘ ліззатҰнан мҰқ есе к+п уайҰм- ңайүҰүа душар етедӘ. Егер жастҰң шаңтҰ нҰүмет деп шҚкӘршӘлӘк етӘп, абҰроймен тура жолда жҚрӘп, АллаҒңа з екен&нуүа ж&мсасақдар, ілгӘ жастҰң шаң рухани тҚрде міқгӘлӘкке айналҰп, баңи жастҰң шаңтҰ иеленуге себепшӘ боладҰ. Б&л +мӘрде, егер жҚректРамаза болмаса немесе ңарсҰласҰп, ңҰрсҰүудҰқ кесӘрӘнен иман ісер етпесе, +мӘрдӘқ уаңҰтша ліззатҰ сол ліззатҰ мен ңҰзҰүҰнан к+п уайҰм мен ңайүҰүа саладҰ. ЯйткенӘ, адам баласҰнҰқ хайуаннан айҰрмашҰлҰүҰ - онҰқ саналҰлҰүҰ. ОлшӘлӘктаңпен ңатар +ткен шаңтҰ жіне келешектӘ ойлап уайҰмдайдҰ. ?ЖҰраңта ңалүан шаңтардҰқ ліззатҰн ақсап, ңайүҰсҰн ж&тадҰ. Хайуан олай емес, санасҰ болмаүан соқ, +ткенаүҰна рдӘқ +кӘнӘштерӘ мен келешектӘқ уайҰмдарҰ онҰқ ңазӘр тататҰн ліззатҰна еш ісер етпейдӘ, мазаламайдҰ.

— 49 —

Егер адам азүҰндҰң пен бейңамдҰңңа ілгӘ аа, +ткен шаңтҰқ +кӘнӘштерӘ мен келешектӘқ уайҰм-ңайүҰсҰ ңазӘргӘ алүан ліззатҰн б&зҰп, мазасҰн ңашҰрадҰ. ЮсӘресе, ол ліззаттар зақсҰз, харам болса, улҰ балдан бетер ӘштӘ +рбаүасҰ Демек, адам +мӘрдӘқ ңҰзҰүҰн к+руге келгенде, хайуаннан жҚз есе т+мен. Ү&дайдан безгендер мен азүҰндардҰқ, сондай-аң бейңамдардҰқ +мӘрӘ, тӘптӘ болмҰсҰ сол кҚнгӘ сіттерӘ үана. ОлардҰқ ойҰнша, +ткен шаң пен болмҰс жоң, ендӘ ңайтҰп келмейдӘ. Са. Мен олүандҰңтан ол жаңтан жоңтҰң пен ңарақүҰлҰңтҰқ лебӘ есӘп мазасҰн аладҰ. Келешек те сондай, не боларҰ белгӘсӘз, жҰм-жҰлас. МӘне, осҰндай міқгӘге ңоштасудан ірдайҰм онҰқ +мӘрӘне ҚмӘтсӘздӘктӘқ ҰзүарҰ еседӘ.

ЕгйӘн ңор иманмен жанданса, +ткен шаң пен болашаң иманнҰқ н&рҰмен жарҰңңа толадҰ. ИмандҰлҰң осҰлайша онҰқ рухҰ мен к+қӘлӘне н&р сҰйлап, рахатңа б+лейдӘ. Б&л аңиңат "Үарттар рисае ңарсаттҰ кӘтапшанҰқ «ЖетӘншӘ ҚмӘтӘнде» баÇндалүан-дҰ. Соүан ңарақҰздар.

МӘне, +мӘр деген осҰ! ЯмӘрдӘқ ліззатҰ мен рахатҰн ңаласақдар, онҰ иманмен жандандҰрҰқдар, парҰздардҰ орҰндау арңҰлҰ ңҰзҰңтҰ етӘп, кҚнілардан н- сарт&ру арңҰлҰ саңтап ңалҰқдар. Юр жерде, ір уаңҰтта, тӘптӘ кҚн сайҰн болҰп жатңан ңайүҰлҰ ңазалар бӘзге ненӘ меқзейдӘ? Ол бӘзге +лӘмнӘқ аңиңат екенӘн, одан ңашҰп ң&тҰлу мҚмкӘн еместӘгӘн бӘлдӘредӘ.

ЯлӘм дегенӘмӘз не? ОнҰқ мінӘсӘ нелсӘздӘ б&л туралҰ басңа жастарүа да айтңан болатҰнмҰн. ТаүҰ да ңайталаудҰқ ретӘ келӘп т&р.

Міселен, іне бӘр жерде дар аүашҰ т&р дейӘк. ОнҰқ ңасҰнда &тҰсҰ ңҰмбат лотереÇ орталҰүҰ орналасңан. ОсҰ отҰрүан бірӘмӘз ңаласаң та, ңаламасаң та жаппай ерүауҰерге шаңҰрҰламҰз. ШаңҰру уаңҰтҰ белгӘсӘз болүандҰңтан, кез келген уаңҰтта бӘзге: "Кел! Сен +лӘм жазасҰна кесӘлдӘқ, дар аүашҰна шҰң!" Не болмаса: "Кел! Саүан &тҰс шҰңтҰ, миллион алтҰн дӘлдіүа ие болдҰқ!" дейтӘн хабарҰн кҚтӘпболашанда, кенет есӘктен екӘ адам кӘрӘп келедӘ. БӘрӘнӘқ киӘмӘ ілем-жілем, жартҰлай жалақаш с&лу ійел, ңолҰнда сҰртҰ тіттӘ, бӘраң ӘшӘне у ңосҰлүан таүамдар бар, сонҰ б туралегӘзгӘсӘ келедӘ. ЕкӘншӘсӘ, салмаңтҰ да байсалдҰ, ірӘ алдамайтҰн, алданбайтҰн адам. Ол манаүҰ ійелдӘқ ӘзӘн ала кӘрӘп келдӘ де, бӘзге б&рҰлҰп:يمِ
وَерге бӘр тҰлсҰм, дірӘс ікелдӘм. ОнҰ оңҰсақдар, ілгӘ тіттӘ халуанҰ жемесеқдер, к+з алдарҰқдаүҰ дарүа асҰлудан ң&тҰласҰқдар. ЮрӘ онҰқ арт жҚшӘн сорналасңан, лотореÇнҰқ ң&ндҰ билетӘн иеленесӘқдер. Юне, к+з алдарҰқда дар аүашҰ дайҰн т&р. МанаүҰ халуа жегендердӘ к+рӘп отҰрсҰқдар, олар дар аүашҰна барҰп асҰлҰп жатҰр. сезу дар аүашҰна барүанша жеген халуасҰ асңазанҰн бҚрӘп, жанҰн шҰрңҰратуда. Ал, ң&ндҰ &тҰстҰ иеленгендердӘқ де к+зге к+рӘнбейтӘнӘ рас. Олар да сҰрт к+зге дарүа ние мандай, бӘраң олар дар аүашҰн баспалдаң етӘп &тҰс беретӘн орталҰңңа +тӘп жатңанҰн миллиондаүан куігерлер к+рӘп хабар беруде. Сенбесеқдер, терезеден ңарақдар".>ЖауаптҰ ңҰзметкерлер мен б&л Әске тӘкелей ңатҰстҰ &лҰ т&лүалар ол ж+үана майналаүа жар
— 50 —

салҰп хабарлауда. ХабарҰна ң&лаң тҚретӘн болсаң, бҰлай дейдӘ: «ЮлгӘ тіттӘ халуанҰ жеп, дар аүашҰна бет алүандардҰ ңалайша анҰң к+здерӘмалап +рдӘқдер сол сиÇңтҰ мҰна ңҰмбат &тҰсҰ бар билеттердӘ де мен ікелген тҰлсҰм сҰрдҰ ңабҰлдаүандар, дірӘс алүандар иеленгенӘне кҚмінсӘз сенӘқдер! Ол айдай анҰң, рас екенӘне шҚбіларҰқ болмасҰн!»

МӘне, осҰ теқеудегӘдейулелерҰлүан балдай, тҰйҰм салҰнүан зақсҰз ірекет пен орҰнсҰз к+қӘл к+теру, харам нірселер міқгӘлӘк ңазҰна ірӘ мол баңҰтңа б+ленудӘқ билетӘ жіне куілӘгӘ болҰп табҰлаңатергандҰ заңҰмдап, тӘптӘ жоүалуҰна себеп болатҰндҰңтан, дар аүашҰ тірӘздес +лӘмнӘқ жіне т&қүиҰң ңарақүҰ ілемнӘқ есӘгӘ сиÇңтҰ ңабӘрдӘқ азабҰна душар етедӘ. Ажал жасҰ-ірекелүандҰңтан жас, кірӘ деп ңарамай, ңҰлҰшҰн сҚйретӘп кез келген уаңҰтта басҰн алуүа жетӘп келуӘ ібден мҚмкӘн. Ал, манаүҰ улҰ балдай, зақсҰз ірекеттерден тиҰлҰп, Ү&раннҰқ тҰлсҰм сҰрҰ - иманүа ңол жеткӘзӘп паркӘм ИлҰ орҰндаүандар "таүдҰр" аттҰ керемет лотереÇдан міқгӘлӘк баңҰт билетӘн &татҰнҰна жҚз жиҰрма т+рт мҰқ пайүамбар үалійҒимҚссілам мен сансҰз іңол жер куілӘк етӘп, бӘрауҰздан хабар беруде жіне онҰқ белгӘ-нҰшандарҰн к+рсетӘп беруде.

СонҰмен, жастҰң шаңтҰқ +тетӘнӘ с+зсӘз. АзүҰндҰң жолда жҚрсе, дҚниеде де аңҰретте де ауҰр ңайүҰүа &шҰрайдҰӘ?" дей жастар к+бӘне жат ңҰлҰңтарүа бой алдҰрудан жіне шамадан тҰс ҰсҰраптан болатҰн рухани ауруүа шалдҰүҰп, ауруханаүа, сондай-аң бойҰн билеген албҰрттҰңтҰқ кесӘрӘнен тҚрмеге тҚсетӘндӘгӘне немесе жанҰ кҚйзелгендӘктен ңҰзҰң ңуҰп, к жаман+теретӘн б&зҰң жерлерге жіне ӘшӘмдӘкке ҚйӘр болатҰнҰна к+з жеткӘзгӘқ келсе, тҚрмелердӘ, ауруханалардҰ, ңабӘрлердӘ бӘр шолҰп шҰң! Юлбетте, ауру ң&пиÇн +зӘне тін тӘлӘнен, жастҰң шаңтҰқ ңҰзбалҰңтарҰ мен терӘс ірекеттерӘнен туатҰн аурудан жанҰ ңиналҰп, «Үап, іттеген-ай!» деген +кӘнӘштӘ, ащҰ дауҰстар естӘледӘ. ТҚрмеден онҰқ бҰрттҰңңа салҰнҰп, зақүа ңайшҰ ірекет етӘп, т&щҰ етӘне ащҰ таÇң тиген байү&с жастардҰқ +кӘнӘшке толҰ кҚйӘнӘштерӘн естисӘқ. Ал, ңабӘрден, Çүни есӘгӘ ҚздӘксӘз ашҰлҰп-жабҰлҰп т&рүан берзах ілемӘнен, азапңа шҰдай алмай шҰқү"Сіур"дауҰстар естӘледӘ. ҮабӘрде не болҰп жатңанҰн к+ре алатҰн іулиелер мен аңиңатңа к+зӘ жеткендердӘқ айтуҰнша, ңабӘр азабҰна салатҰн бӘрден-бӘр

— 51 —
себеп жастҰңтҰқ албҰрттҰүҰ мен терӘсуҰр үоттер екен. Сондай-аң, адамзаттҰқ басҰм к+пшӘлӘгӘн ң&райтҰн ңарттардҰқ, ауру-сҰрңат кӘсӘлердӘқ халӘн с&расақ, ілбетте, олардҰқ к+пшӘлӘгӘ:"Үап, іттеген- ай, жастҰң шаүҰмҰздҰ босңа +ткӘздӘк, тӘптӘ, зиÇндҰ нірселерге ж&міҒи ес Абай болҰқдар! БӘз сиÇңтҰ болмақдар!">деп м&қҰн шаүадҰ. ЯйткенӘ, бес-он жҰлдҰң жастҰң шаңтаүҰ зақсҰз, харам ліззаттҰқ кесӘрӘнен дҚниеде к+п жҰлдар бойҰ уайҰм менм баңҰ жеп, берзахта азап пен зардап шегетӘн, ал аңҰретте жаҒаннам мен тозаңңа тап болатҰн адам, اَلرَّاض۪ى بِالضَّرَرِ لَا يُنْظَرُ لَهُ ҚкӘмӘ бойҰнша ңаншалҰңтҰ аÇнҰштҰ халге тҚскенӘмен мейӘрӘмге лайҰң емес. Неге десеқ, +зӘнӘқ ңалауҰмен зиÇн шӘ ашҰладамүа жанашҰрлҰң жасауүа болмайдҰ. АллаҒ Таүала сендердӘ жіне бӘздӘ мҰна алай-дҚлей заманнҰқ фитні-бҚлӘктерӘнен, біле-жаласҰнан саңтасҰн, імин!
— 52 —

Он ҚшӘншӘ с+зе ж&мсӘншӘ б+лӘмӘнӘқ тҚсӘндӘрмесӘ

بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ

Үамауда отҰрүандар «Рисалей-Н&рдаүҰ» наүҰз демеуге, ж&банҰшңа м&ңтаж тӘптӘ зіру десе боладҰ. ЮсӘресе, жастҰңтҰқ албҰрттҰүҰнан соңңҰ жеп, уҰлжҰүан жас +мӘрӘн тҚрмеде +ткӘзгендер «Н&рларүа» а екӘ ңтаж.

Рас, албҰрт жастҰң шаң к+бӘнесе аңҰлдҰ емес, сезӘмдӘ тҰқдайдҰ. Ал, сезӘм мен іуестӘк болса, соңҰр, ӘстӘқ соқҰн к+рмейдӘ. ДайҰн т&рүан азүантай ліззатңа алданҰп, кейӘн да байн мол ліззаттан ң&р ңалуүа ізӘр. БӘр минуттҰң кек алудаүҰ ліззатңа берӘлӘп, адам +лтӘредӘ де, сексен мҰқ саүат тҚрме азабҰн тартадҰ. БӘр саүаттҰң ніпсӘ ңандҰру, рахатңа бату ҚшӘн бӘреудӘқ намҰсҰн тадер, іарҰн т+гедӘ де, мҰқдаүан кҚн бойҰ абаңтҰүа ңамалҰп, ірӘ д&шпаннҰқ ңорлҰүҰнан жанҰ кҚйзелӘп, +мӘрӘнӘқ берекесӘ кетедӘ. Бейшара жастардҰқ +мӘрӘ осҰндай ңаҚйреу терге толҰ. УҰлжҰүан тіттӘ +мӘр іп-сітте аÇнҰштҰ, ащҰ +мӘрге айналҰп кетӘп жатадҰ. ЮсӘресе, солтҚстӘктегӘ ӘрӘ бӘр мемлекет жастардҰқ ілгӘндей іуесңой сезӘмдерӘн ңоздҰрҰп, үасҰрҰмҰзүа бейӘм апаттармен дҚр сӘлкӘндӘруде. БойаласҰнӘм билеген жастардҰқ иелӘгӘне арҰ таза жандардҰқ бойжеткен ңҰздарҰ мен ж&байларҰн еншӘлеп, «ештеқе етпейдӘ» дегендей, к+з ж&мҰп ңарауда. ТӘптӘ, моншада ійел мен ердӘқ бӘрге суүа тҚсуӘне р&ңсат берӘлӘп, жез+кшелӘкке Ұңпал етуде. Сондай-аңкенӘн рдҰқ дҚние мҚлкӘн талан-таражүа салҰп, паңҰр, іумесер ңара табандарүа таратҰп беруде. Б&рҰн-соқдҰ болмаүан м&ндай с&мдҰңңа адамзаттҰқ т+бе шашҰ тӘк т&рҰп, зірресӘ &шуда.

МӘне, б&л үасҰрда И Хакиміне ТҚркӘ жастарҰ батҰл ірӘ жанкештӘ ірекет етӘп, м&ндай екӘ жаңтҰ соңңҰүа Рисалей-Н&рдҰқ"Миуа", "Жастар шҰраүҰ">секӘлдӘ кӘтапшаларҰн +ткӘр ңҰлҰш ретӘнде ңолүа алҰп, ңарсҰ т&руҰ керек. Юйтпесе, ілгӘ бейшара жастар +здерӘнӘқ жарңҰн нан ңуүҰнан да, ةؤиедегӘ баңҰтҰ мен аңҰреттегӘ баүҰнан да айрҰлҰп, о дҚниедегӘ +мӘрӘнде азап пен ңайүҰүа &шҰрайдҰ.
— 53 —

БойҰндаүҰ кҚш-жӘгердӘ орҰнсҰз, босңа шҰүҰндап, азүҰндҰңңа салҰну себептӘ ауруханаларүа неотандаҰзу ңандҰлҰңтҰқ кесӘрӘнен тҚрмеге тҚседӘ. Үартайүан шаүҰнда: «Үап, іттеген-ай!» - деп, сандарҰн соүа +кӘнетӘн боладҰ.

Егер, Ү&раннан тірбие алҰп, «Рисалей Н&рдҰқ» аңиңаттарҰмен аÇүҰн нҰң басса, наүҰз ңаҒарманан +з аңсҰ адам, баүҰ жанүан бӘр м&сҰлман, сондай-аң басңа да тӘршӘлӘк иелерӘне с&лтан болу міртебесӘне к+терӘлер едӘ. Иі, тҚрмеде отҰрүан адам жиҰрма т+рт саүаттҰң бӘр шҰ онҰқ тек бӘр саүатҰн бес уаңҰт намазүа ж&мсаса, ірӘ тҚрме к+п кҚні жасауүа кедергӘ болатҰнҰн ескерӘп, мҰна азапңа душар еткен ңателӘктен тіубаүа келӘп, басңа да зиÇндҰ Әстер мен кҚнілар тамшҰҰлар едӘ жіне туҰстарҰна да к+п пайдасҰ тиер едӘ. Сондай-аң +зӘнӘқ бес-он жҰлдҰң фіни жастҰң шаүҰ арңҰлҰ міқгӘ жастҰң шаңңа ие болатҰнҰн еқ бӘрӘншӘ болҰп Ү&ран КірӘм, содан соқ аспаннан тҚскелҰп, бл кӘтаптар мен параңтар анҰң хабар берӘп, сҚйӘншӘлеуде. Иі, м&ндай жастҰң шаң сиÇңтҰ тіттӘ нҰүметке д&рҰс жолда жҚру жіне ЖаратушҰүа мойҰнс&ну арңҰлҰ шҚкӘдеп т&, жастҰң шаң берекеттенӘп, ірӘ міқгӘлӘкке айналҰп, ліззатҰ арта тҚспек. Юйтпесе басңа піле болҰп, зардап шектӘредӘ. Туүан-туҰстарҰна, ОтанҰна, халңҰна зиÇн келтӘретӘн есерсоңңа айнадҰң ікмкӘн.

Егер, т&тңҰн жала жабҰлҰп, наңаңтан сотталүан болса, намаз оңу шартҰмен, ірбӘр саүатҰ бӘр кҚн ң&лшҰлҰң саналҰп, тҚрме онҰқ залҰмдардан саңтайтҰн панасҰ болҰп, б&рҰқүҰ замандаүҰ ҚқгӘрге тҰүҰлҰп ң&лшҰлҰң еткен адал да са есежандар секӘлдӘ мол сауапңа кенелер едӘ. Егер ол, паңҰр не болмаса ңарт, не науңас не имани аңиңаттарүа жанҰ ң&мар бӘреу болса, парҰздардҰ орҰндалҰп &шбаүа келу шартҰмен ірбӘр саүатҰ жиҰрма саүатңа жуҰң ң&лшҰлҰң саналҰп, ірӘ ол жерде +зӘне мейӘрӘмӘн т+ге ңараүан достарҰ болса, абаңтҰ оүан демалҰс пен сҚйӘспеншӘлңабҰ.>Ә, сондай-аң тірбие орнҰ - дірӘсхана болҰп есептеледӘ. М&ндай адам сҰрттаүҰ лас, ірӘ айналасҰн кҚнілар ңоршаүан бостандҰңта емес, тҚрмеде отҰрүанҰна риза болуҰ мҚмкӘн. ТҚрмеден тірбие алҰп кейӘн бостандҰңңа шҰңңанда, ңаскҚнем ңҰлмҰскер емес, Ұрүан нше тіубіүа келӘп, тіжӘрибе жинаүан тіртӘптӘ де момаңан, ірӘ халңҰна пайдалҰ адам боп шҰүадҰ. ТӘптӘ «Денизли» тҚрмесӘндегӘ ңҰлмҰскерлердӘқ ңҰсңа мера тісбӘнде «Рисалей-Н&рдҰқ» ідемӘ мӘнез-ң&лҰң туралҰ дірӘсӘн тҰқдап, ж+нделгендерӘ сондай, олардҰ

— 54 —

к+рген кейбӘр абаңтҰ ңҰзметшӘлерӘ: «ҮҰлмҰскердӘ тірбиелеу ҚшӘн он бес жҰл ңамаудҰқ орнҰна, он бес апта "Рисалей-Н&рдҰқ" ділар дҚтҰқдатса, жетӘп жатҰр» деген-дӘ.

Иі, +лӘмнӘқ тоңтап-толастар тҚрӘ жоң, ірӘ ол жасҰрҰн келедӘ. Юрңашан, кез келген жерде шап беруӘ мҚмкӘн. ҮабӘрдӘқ жабҰлатҰн сҰқайҰ жоң, адамдар топ-топ болҰп сол жерге кӘрӘп жатҰр. Ж. Ондаа имандҰлар ҚшӘн +лӘм дегенӘмӘз жоүалу емес, ңайта демалҰсңа шҰүу дегенбӘз. Б&л Ү&раннҰқ аңиңатҰ. Ал, Ү&дайдан безгендер ҚшӘн ол, сҰртңҰ к+рӘнӘн, намңтҰ суҰң ірӘ міқгӘлӘкке айҰрҰлҰсу, сондай-аң, барлҰң сҚйӘктӘ жандарҰмен, тӘптӘ болмҰс атаулҰмен міқгӘге ңоштасу болҰп табҰладҰ.

Еқ баңҰттҰ жан кӘм десеқтҰладҰлбетте, ол - сабҰр саңтап, шҚкӘр еткен жіне ңамаудаүҰ кҚндерӘн тиӘмдӘ пайдаланҰп, «Рисалей-Н&рдҰқ» дірӘсӘн шҰн к+қӘлмен тҰқдап, тура жолда жҚрген, Иман мен Ү&ранүа ңҰзмет еткен адам.

Уа, раха Олай ліззатңа жанҰ ң&мар жандар! ҮазӘр мен жетпӘс бес жастамҰн. ЯмӘрӘмде басҰмнан +ткен мҰқдаүан тіжӘрибе мен шҰндҰңтардҰқ арңасҰнда мҰнаүан ібден к+зӘм жеттӘ: НаүҰз рахат пен уайҰмсҰз ліззат ірң ж&птйҰ шаттҰң пен +мӘрдӘқ баңҰтҰ тек ңана имандҰлҰңта жіне иман аңиңаттарҰнҰқ мақҰнан табҰладҰ. Юйтпесе, дҚниелӘк бӘр ліззат к+птеген уайҰмүа &рҰндҰрадҰ. БӘр тҚйӘр жҚзӘм берӘп, он дҚре соңңандай +мӘрдӘқ шҰрңҰн б&задҰ.

Уа, ңамаудан жан+рт-беелген бейшаралар! ДҚниелӘк +мӘрлерӘқнӘқ мазасҰ кеткен екен, ендӘ «АңҰреттӘк +мӘрӘм аман болсҰн, міқгӘ +мӘрӘм жаздай жадҰрап, балдай тіттӘ болсҰн» десеқдер, ңамаудаүҰ уаңҰттарҰқҰ тіжӘмдӘ пайдаланҰп, аңҰретке ңам жасақдар! Міселен, кейде ңиÇн-кескӘ шайңаста, бораүан оңтҰқ астҰнда бӘр саүаттҰң кҚзет бӘр жҰлдҰң ң&лшҰлҰңпен пара-пар саналадҰ. Сол сиÇңтҰ сендердӘқ де мҰна ауҰр шлдҰрдҰда, ңиҰн жерде жасаүан ң&лшҰлҰңтарҰқнҰқ ірбӘр саүатҰ к+птеген саүаттарүа пара-пар болҰп, к+рген ңиҰндҰңтарҰқ мол сауапңа, мейӘрӘмге айналадҰ.

— 55 —
بِاسْمِهِ سдерӘнеنَهُ اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ

Аса ңадӘрлӘ де адал бауҰрларҰм!

АбаңтҰнҰқ ңиҰн кҚндерӘн бастан кешӘрӘп жатңандӘрде-біне оларүа жанашҰрлҰң етӘп адал тҚрде ңҰзмет етӘп, сҰрттан келген азҰң-тҚлӘктерге баңҰлау жасап ңол &шҰн берген жандарүа арналүан +те кҚштӘ бӘр демеудӘ « ш т&жҰрҰм» арңҰлҰ баÇндап берейӘн.

БӘрӘншӘ т&жҰрҰм: АмандҰңа +ткен бӘр кҚндӘ он кҚндӘк үибадатңа, фіни саүаттардҰ рухани да баңи саүаттарүа айналдҰруүа боладҰ. ЮрӘ дҚниеде бес-он жҰлдҰң жаза +теп ңамалу арңҰлҰ аңҰретте миллиондаүан жҰлдҰң ңамалудан ң&тҰлуүа боладҰ. МӘне, б&л - имандҰлар БаÇүңаттҰ сҰн, бӘле бӘлсе +те ң&ндҰ ірӘ мол табҰс к+зӘ. Б&л табҰсңа ңол жеткӘзудӘқ шартҰ - парҰз болүан намаздҰ оңу жіне ңамалуүа себеп болүан кҚнілардан тіуба ету, сабҰр саңтап, шҚкӘр ету. ОнсҰз да тҚрме кҚні жасауүа кедергӘ болҰп, бен ңҰа жол бермейтӘн жер емес пе?

ЕкӘншӘ т&жҰрҰм: ЛіззаттҰқ аÇңталуҰ +кӘнӘш болҰп, ал +кӘнӘштӘқ аÇңталуҰ да ліззат болатҰнҰ мілӘм. Рас, іркӘм-аа тҰүҰн кҚндердӘқ шаттҰңңа толҰ кезеқдерӘн ойлаүанда, +кӘне де ңамҰүа: «Үап, сол бӘр кҚндер-ай!» - дейдӘ. Ал ңайүҰлҰ ауҰр кҚндерӘн еске алса, +тӘп кеткенӘне Әштей ңуанҰп: "ЮлхамдҚлиллаҒ, Ү&дайүа шҚкӘр, сол бӘр ікаппаҰ кҚндер +ттӘ-кеттӘ, орнҰна сауабҰ ңалдҰ", - деп к+қӘлӘ жай тауҰп, тереқ тҰнҰс алар едӘ. Демек, бӘр саүаттҰң уаңҰтша ңайүҰ +тӘп кетедӘ де, ліззат бередӘ. Ал, бӘр саүаттҰң ліззат аÇңталүанда +кӘндӘрӘп, бӘтпейтӘн ңайү ңолҰнереқ ӘзӘ ңаладҰ. Б&л солай. Олай болса, +тӘп кеткен ңиҰн саүаттар ңайүҰсҰмен ңоса жҰм-жҰлас боладҰ. Ал, келешектегӘ ңайүҰлҰ, ңиҰн кҚндер бмен, жізӘрге ауҰлҰ алҰс, к+рӘнбейдӘ. Жоң нірсеге ңайүҰруүа бола ма?

Міселен, бӘрнеше кҚннен соқ аш-жалақаш ірӘ ш+лдеп ңаламҰн деп бҚгӘннен бӘнен Ү+лӘп-+шӘп нан жеп, су Әшу, ңалҰқ киӘну аңҰмаңтҰң ңой. Діл сол сиÇңтҰ ілӘ болмаүан нірселерден немесе болҰп кеткен ңиҰншҰлҰңтардҰ діл ңазӘр ойлап сабҰрсҰздану,рсӘн! й-аң кемшӘлӘгӘ к+п ңиңар ніпсӘсӘн &мҰтҰп, Ү&дайүа кӘні

— 56 —

артңандай «уҒӘлеп-аҒҰлау» - аңҰмаңтҰң. Егер, бойҰндаүҰ АллаҒ берген сабҰрлҰлҰңтҰ оқдҰ-солдҰ шашпайҰң. Та +ткен шаң пен келешекке ж&мсамай, діл ңазӘргӘ уаңҰтҰна, сол кҚнӘне арнаса, сабҰр ңуатҰ толҰң жетӘп, мазасҰздҰң азаÇр едӘ.

ШаүҰмдандҰ демеқдер, мҰнанҰ айта кетейӘн: МрӘмен сӘптӘқ медресесӘнде +ткӘзген бӘрнеше кҚнде, +мӘрӘмде к+рмеген дҚниелӘк ірӘ рухани азап шегӘп, бӘр жаүҰнан ауру, бірӘнен б&рҰн «Рисалей-Н&р» ңҰзметӘнен маң&рҰм ңалҰп, ҚмӘтсӘздӘк пен рухани кҚйзелӘстер жнӘнде жегӘдей жегенде, АллаҒтан жірдем келӘп, ілгӘ аңиңаттар ойҰма келдӘ. Мен даүҰ жанҰмдҰ кҚйзелткен ауруҰма, тӘптӘ ңамауда жатңанҰма риза болдҰм. ЯйткенӘ, «Мен сиÇңтҰ ңабӘр аузҰна таÇп ңалүан бейшаранҰқ бейңамдҰңпен, босңа +тӘп кетуӘ мҚмкӘнан нірнӘқ бӘр саүатҰн ондаүан саүат ң&лшҰлҰңңа айналдҰру кӘмге де болсҰн Қлкен табҰс» деп, Ү&дайүа шҚкӘр еттӘм.

шӘншӘ т&жҰрҰм: АбаңтҰнҰқ ңҰзметкерлерӘ т&тңҰндарүа мейӘрлене ңҰзмет ету, ңолүабҰс ету, ңажеттӘ заттарҰн беру,иÇңтҰлҰ жҚректерӘн ж&банҰшпен емдеу секӘлдӘ аз амалмен мол сауапңа, к+п табҰсңа ңол жеткӘзулерӘне боладҰ. СҰрттан келген тамаңтҰ ңабҰлдап алушҰ ңҰзмеүаларҰр мен тҚрме кҚзетшӘсӘнӘқ амал діптерӘне, садаңа ретӘнде діл сол тамаңтҰқ м+лшерӘндей сауап жазҰладҰ. Үиналүан жан Çүни т&тңҰн, кірӘ немесе науңас, паңҰр немесе кӘрӘптар ӘсӘнӘқ б&л садаңанҰқ сауабҰ да арта тҚспек.

МӘне, осҰ мол табҰстҰқ шартҰ - парҰз болүан намаздҰ оңу. Сонда үана Ү&дай ҚшӘн жасалүан боладҰ. ТаүҰ бӘр шартҰ - мӘндетсӘнбей, АллаҒ ризасҰ ҚшӘн, сенӘмдӘ дос ретӘнде жанашҰрлҰңпен, мейӘрленезанҰн адал тҚрде жірдем ету.

{[СӘлтеме]: ЖҚсӘп пайүамбарүа (А.С.) жала жауҰп, онҰ наңаңтан наңаң тҚрмеге ңамаүан екен. Соүан теқеу ретӘнде Иман мен Ү&ранүа ңҰзмет жасаүандардҰ &стап, ңамаүан жердӘ де автор "ЖҚсӘп медресесӘ" декеқ, т. Ауд.}

— 57 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ

Уа, тҚрмедегӘ достарҰм мен дӘндес бауҰрларҰм!

"ДҚние мен аңҰреттӘқ азабҰнан ң&тңаратҰн бӘр аفَاجِرҰ баÇнда!">деп к+қӘлӘме н&сңау келдӘ. Ол аңиңат мҰнау:

Міселен, бӘреу бӘреудӘқ аүасҰн немесе туҰсҰн +лтӘрдӘ делӘк. Кек алудаүҰ бӘр минуттҰң ліззат миллиондаүан минут Ғ ҚшӘнӘ сҰздатҰп ңана ңоймай, тҚрменӘқ де азабҰн тартңҰзҰп отҰр. ЮлгӘ +лген адамнҰқ туҰсңанҰ да д&шпанҰнан "ңайтсем кек аламҰн" деп ойлай-ойлай +мӘрӘнӘқ мінӘ кетӘп, шҰрңҰ б&зҰладҰ. БойҰн Қрей билгӘ замкӘрегӘн ашу-Ұза кернеп, тӘрӘдей азапңа тҚседӘ. Б&дан ң&тҰлудҰқ бӘр үана жолҰ бар, ол - Ү&раннҰқ імӘрӘн тҰқдау жіне хаң пен аңиңат, игӘлӘк пен адамгершӘлӘк, сондай-&рҰ арам дӘнӘ талап ететӘн келӘсӘмге келу, татуласу.

Иі, аңиңат пен игӘлӘк татулҰңта. СебебӘ, ажал бӘреу, +згермейдӘ. ЮлгӘ +лген кӘсӘнӘқ ажалҰ жетӘп т&р екен, білкӘм одан артҰң +мӘр сҚрмейтӘн де шҰүар. ЯлтӘрген кӘсӘ АллаҒтҰқ жаеген жаүдҰрҰна себепшӘ болдҰ. Егер келӘсӘмге келмесе екӘ жаңтҰ Қрей билеп, кек алудҰқ азабҰн шегедӘ. СондҰңтан дӘн Ислам: «МҚминдер +зара ренжӘсӘп, Қш кҚннен артҰң с+йлеспей ңоŞүа болмайдҰ» деп б&йҰрадҰ. Еготаүасдай ңҰлмҰс ңастҰңтан, не +ш алудан емес, бӘр с&мпайҰ м&напҰңтҰқ шҰүарүан бҚлӘгӘ болса, тез арада татуласу керек. Юйтпесе, ілгӘ кӘшкене біле одан ірӘ &лүайҰп, салҰста бермек. Егер татуласса, ірӘ +лтӘрген адам да тіубаүа келӘп, марң&мүа ірдайҰм д&үа етсе, екӘ жаң та &тҰп, туҰсңандай боладҰ. Жоүалтңан бӘр бауҰрҰнҰқ орнҰна бӘрнеше дділелдбауҰр табадҰ. Ү&дайдҰқ басңа салүанҰна к+нӘп, д&шпанҰн кешӘруӘ тиӘс. ОнҰқ ҚстӘне "Рисалей-Н&р" дірӘсӘн тҰқдаүан болса, "Н&р" аÇсҰндаүҰ бауҰрмалдҰң, сондай-аң жеке бастҰқ ірӘ к+пу. ЕгеӘқ пайдасҰ араларҰнда болүан араздҰңтҰ мҚлдем &мҰтуҰн талап етедӘ. Міселен, "Денизли" тҚрмесӘнде бӘрӘ-бӘрӘне ңас болүан т&тңҰндар "Н&рдан" дірӘс алүаннан кейӘн лезде

— 58 —

татуласҰп, достасҰп кеттӘ. С+йтн сипаздӘқ аңталҰп шҰүуҰмҰзүа себеп болдҰ. ТӘптӘ, м&нҰ к+рген дӘнсӘз, есерсоң, сотңарлардҰқ +зӘ ақ-тақ болдҰ. Т&тңҰндардҰқ бойларҰ жазҰлҰп, рахаттанҰп ңалдҰ. БайңаймҰн, б&ладамге де бӘр адамнҰқ кесӘрӘнен жҚз адам ңиналҰп, сҰртңа бӘрге шҰүа алмай жҚр. Б&л деген з&лҰмдҰң. Мірт, намҰсңой мҚмин ешңашан +зӘнӘқ бас пайдмзаттҰбола, имандҰ жандарүа зиÇн тигӘзбейдӘ. Егер ңателесӘп зиÇнҰ тисе, дереу тіуба етедӘ.

— 59 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسҰ да + بِحَمْدِه۪

Жақадан тҚскен үазиз бауҰрларҰм жіне б&рҰннан жатңан т&тңҰндар!

АллаҒтҰқ жарҰлңауҰ т&рүҰсҰнан алүанда БӘздӘқ б&л жерге ңа- малуҰмҰздҰқ бастҰ себебӘ сендерйҰ имане менӘқ толҰң к+зӘм жеттӘ. çүни "Н&рлар", +зӘнӘқ ж&банҰш беретӘн дірӘстерӘмен, сондай- аң имани аңиңаттарҰмен сендердӘ тҚрменӘқ мҰна азабҰнан жіне к+птеген дҚниеуи ңиҰнд, +зӘнан ң&тңарҰп, +кӘндӘре +те шҰүатҰн келте +мӘрдӘ босңа +ткӘзбей ірӘ б& дҚниеде азапталүанҰндай о дҚниеде де азап шекпей, міқгӘ +мӘрдӘ аман саңтап ңалу жолҰнда сендерге наүҰз демеу. Б&л рас. Юлбетте ск+кке ДенизлидегӘ т&тңҰндар мен Н&р шікӘрттерӘ сиÇңтҰ бӘрӘқе-бӘрӘқ дос болуларҰқ керек. К+рмейсӘқдер ме, бӘрӘн-бӘрӘ пҰшаңтап тастамасҰн, бӘрӘне- бӘрӘ ңастандҰң жасамасҰн деп, тамаң болсҰн, нан болсҰн, с ешбӘр келген заттарҰқдҰ мҰқ байланса да аңтарҰп тексерген адал ңҰзмет етӘп жҚрген кҚзетшӘлер ібӘгер. Сондай-аң сендердӘ бӘрӘне бӘрӘ бас салҰп, ж&лҰса кетедӘ деп, дем алуүа сҰртңа шҰүармай отҰр.

ңаҒарينَ ات ТумҰсҰнан ңаҒарман, жақадан тҚскен т&тңҰн достарҰм! ЕндӘ ңа- ҒармандҰң жасап, батҰл тҚрде тҚрме ңҰзметшӘлерӘне, "ҮолҰмҰзүа пҰшаң, маузер немесе револһвер берӘлсе, онҰқ ҚстӘне б&йрҰң та берӘлсе, бӘз мҰна тҚрмег секӘлдӘ ңиналҰп жҚрген бейшара бауҰр- ларҰмҰзүа ңол ж&мсамаймҰз. Ү&раннҰқ імӘрӘ бойҰнша, Иман мен ИсламнҰқ бауҰрластҰүҰна орай, ӘзгӘ ниетпен, онҰдҰнда ен тір- биесӘнӘқ арңасҰнда тӘптӘ, бӘр-бӘрӘмӘзден б&рҰннан берӘ ала алмаүан кегӘмӘз болса да кешӘп, ренжӘтпеуге ант еттӘк!" деқдер. ОсҰлайша абаңтҰнҰ берекелӘ, ң&ттҰ дірӘсханаүа айналдҰрҰқдар.
— 60 —

ҮадӘр тҚнӘ о. Олайелген мақҰзҰ зор міселе

(Он ҚшӘншӘ С+здӘқ екӘншӘ б+лӘмӘнӘқ ңосҰмшасҰ)

юҮадӘр тҚнӘ ойҰма келген тереқ аңиңаттҰқ +те ңҰсңаша баÇнҰ.

АдаиллиаркӘншӘ дҚние жҚзӘлӘк соүҰстҰқ зардабҰ мен орасан з&лҰмдҰүҰн бастан кешӘрдӘ. БӘр залҰмнҰқ кесӘрӘнен жҚздеген жазҰңсҰз жандар зомбҰлҰң к+рдӘ. ңамҰүан жеқӘлгендер ҚмӘтсӘздӘкке тҚсӘп, жеқгендер болса, ҚстемдӘгӘнен айҰрҰлҰп ңалмаумен ілек. Үираүан ңалалардҰ ңалпҰна келтӘру +зӘнше, б+лек бӘр міселе. Сондай-аан, ң&иелӘк +мӘрдӘқ расҰнда баÇнсҰз, мідениет ңиÇлҰнҰқ жалүан ірӘ алдамшҰ екенӘне ібден к+здерӘ жетӘп, к+қӘлӘ ңалдҰ. Адам баласҰнҰқ жоүарҰ деқгейдегӘ ңабӘлетӘ, онҰқ ӘшкӘ дҚниесӘ, армандарҰ тас-талңан болдҰ. БейңамдҰң пен ада туҰндберӘк ңорүанҰ саналҰп келген меқӘреу табиүатшҰлдҰң &үҰмҰ Ү&раннҰқ алмас ңҰлҰшҰмен тас-талңан болдҰ. Сондай-аң адамдҰ үапҰл ңалдҰратҰн, сананҰ адастҰратҰн ң&йтҰрңҰ саÇсаттҰқ бет пердесӘ ашҰлдҰ.

МӘне, соқүҰ кезде СолтҚстӘкте, БатҰста, Ү&ранкада байңалүанҰндай, адамзаттҰқ наүҰз арманҰ болүан баңи +мӘрдӘ бар кҚшӘмен ӘздейтӘн кҚн туадҰ. Оүан мҰна дҚниелӘк +мӘрдӘқ осҰндай жаүҰмсҰз да +ткӘншӘ екенӘ баршаүа к+рӘнуӘ зор Ұңпалрүа иш. Ал, б&л т&рүҰда КіламуллаҒ, Çүни бӘр мҰқ Қш жҚз алпҰс жҰлдан берӘ ір үасҰрда Қш жҚз елу миллионнан астам шікӘртӘ бар жіне миллиондаүан ңарилардҰқ жадарҰн саңталҰп келе жатңан, басңа ешбӘр кӘтапта кездеспейтӘн ерекшелӘктерге ие, адамзатңа баңи +мӘр мен міқгӘ баңҰттан дійектӘ де аңҰлүа ңонҰмдҰ тҚрде хабарна болӘн, онҰқ рухани жарасҰна наүҰз ем, дертӘне шипа болар ҮасиеттӘ Ү&ран таптҰртпайтҰн ңазҰна. Ол - ңайта-ңайта, ңуаттҰ да ңатақ ескерте отҰрҰп, мҰқдаүан аÇттарҰмен, бӘрде ашҰң, бӘрдеен ң&л тҚрде ірӘ б&лтартпас айүаңтарҰмен, б&л +мӘрден кейӘн міқгӘ +мӘр басталатҰнҰн жіне мол баңҰтңа б+ленудӘқ шҰндҰң екенӘн сҚйӘншӘлеп, хабар бередӘ. Юлбетте, адамзат аңҰлҰнан мҚлдем адаспал +кӘнттҰң немесе

— 61 —
рухани ңиÇмет ңайҰм болмаса, ШвециÇ, НорвегиÇ, ФинлÇндиÇ жіне АнглиÇнҰқ Ү&рандҰ ңабҰлдауүа &мтҰлүан атаңтҰ ойшҰлдарҰ, сондай-аң АмериканҰ ңолдадӘн Әздеген белсендӘ &йҰмдарҰ, сондай-аң Жер шарҰнҰқ ӘрӘ ң&рҰлҰңтарҰ мен елдерӘ баÇндауҰ м&үжиза ҮасиеттӘ Ү&рандҰ шарң &ра ӘздейтӘндей айуандда. МінӘсӘн тҚсӘнӘп, аңиңатҰна к+зӘ жеткен соқ жан-тінӘмен ңабҰлдайтҰн боладҰ. СебебӘ, б&л т&рүҰда оүан теқ келер ешбӘр кӘтап жоң ірӘ болмайдҰ да. ЕшбӘр кӘтап еқ &лҰ м&үжизанҰқ Çүни ҮасиеттӘُ يَا нҰқ орнҰн баса алмайдҰ.

ЕкӘншӘден: "Рисалей-Н&р" осҰ &лҰ м&үжизанҰқ ңолҰндаүҰ алмас ңҰлҰш ңҰзметӘн атңарҰп, ңасарҰсңан дӘн д&шпандарҰн тӘзе бҚктӘруде. "Рисалей-Н&р" Ү&раннан нір ала отҰрҰп, жҚрекол аст таүҰ басңа сезӘмдердӘ н&рүа б+леп, Ү&ран аңиңаттарҰн ір тарапңа жаŞда. Ү&раннан басңа &стазҰ, б&лаүҰ болмаүан "Рисалей-Н&р" делдалдҰң мӘндетӘн толҰң атңарҰп келедӘ. "Рисалей-Н&рүа" ңарсҰ ҚгӘт жҚргӘзушӘлердӘқ еқбегӘ заÇ кеттӘ. Ү&дайдан безгАл ендсҰңтардҰқ жауҰрҰнҰн жерге тигӘзӘп, дӘнсӘздӘктӘқ алҰнбас ңорүанҰндай болүан "Табиүат жараттҰ" деген &үҰмдҰ "Табиүат рисалесӘ" кӘтапшасҰ тас-талңан еттӘ. МіқгҚрттӘк &йҰүҰна батңалҰ жҚргендерге "Аса-и М&са"......ҰндаүҰ МиуанҰқ АлтҰншҰ міселесӘ жіне БӘрӘншӘ, ЕкӘншӘ, шӘншӘ, СегӘзӘншӘ айүаңтарҰ ң&тңарушҰ болҰп, иман шарттарҰн үҰлҰми т&рүҰдан ділелдеп, тіухид н&рҰн к+рсеттӘ.

— 62 —

СОалдамш[Бейңам жанүа бӘр тоңпаң немесе үибрат болар бӘр сабаң]

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا اِلَّا مَتَاعُ ң&зҰрُورِ

Уа, мҰна +мӘрдӘқ ңҰзҰүҰна тоймай, бейңамдҰңпен аңҰреттӘ &мҰтңан, бейбаң ніпсӘм! Неге &ңсайтҰнҰқдҰ бӘлесӘқ бе? ТҚйең&сңа. Ол - ақшҰнҰ к+рген сітте &ша алмайбӘреус ң&мүа с&үа ңоÇдҰ. Б&л - ОнҰқ ақшҰдан жасҰрҰнүан тҚрӘ. СорлҰнҰқ ӘрӘ денесӘ сҰртта ңалҰп, ақшҰүа нҰсана боладҰ. БасҰ ң&мнҰқ астҰнда, к+зӘ ж&мулҰ, к+рмейтӘн тек +зӘ үана. Ей, ніпсӘ! МҰна мҰсалүа ң&лаүҰқдҰ тҚрӘп, назарҰқдҰ сал!

аÇндалан дҚниеге жан-тінӘмен ң&марту, ліззатҰ мол тамаша нірсенӘқ +зӘн ңайүҰ-м&қүа айналдҰрҰп жӘбередӘ. МҰсалүа, осҰ ауҰлда Çүни Барлада, екӘ адам бар дейӘк. БӘреуӘнӘқ аүайҰн-туҰалатҰнҰқ жҚзде тоңсан тоүҰзҰ Стамб&л шаҒарҰна кетӘп, сол жерде рахат +мӘр сҚруде. Барлада бӘр-екеуӘ ңалҰп, олар да жаңҰнда кететӘн к+рӘнедӘ. СондҰңтан б&л да Стамб&лүа ҰнтҰзар. Үа-туҰсана аүайҰн-туҰсңа ңауҰшудҰ армандайдҰ. Үашан оүан: "Бар!" десе, &ша ж+нелмек.

ЕкӘншӘсӘнӘқ тума-туҰсҰ, дос-жарандарҰнҰқ жҚзде тоңсан то- үҰзҰ б&л жерден к+шӘп кеткенӘ рас. БӘраң сҰн аңкеткендерӘ белгӘсӘз. «БӘр сҰпҰрасҰ Әз-тҚзсӘз жоүалҰп кеткен, ңалүандарҰн к+рдӘм- бӘлдӘм деген адам жоң» деп ойлайдҰ. ЯзӘ де: «ТӘрӘ болса да азҰп- тозҰп жҚрген шҰүар» деп ңоÇдҰ. Бейшара, жоүалүан аүайҰндарҰнҰқ орнҰнедӘ.}

үҰ ңонаң боп келген, бӘраң жаңҰнда кететӘн жалүҰз туҰсңанҰмен к+қӘл к+терӘп, сол арңҰлҰ +зӘн ж&батңҰсҰ келедӘ.

Уа, ніпсӘ! Юу баста ХабибуллаҒ, АллаҒтҰқ наттҰқӘсӘ М&хаммед М&стафа (с.а.у), одан кейӘн АллаҒтҰқ ңалаулҰларҰ, барлҰң сҚйӘктӘ жан, іулие-асфиÇлар ңабӘрдӘқ арүҰ жаүҰнда жҚр. Б&л дҚниеде бӘреселердақҰ болса да олар да кетӘп барадҰ. ЯлӘмнен ңорңҰп, ңабӘрден ңашпа! Ажалүа жӘгӘт сиÇңтҰ тура ңара! ЖҚзӘне тура ңарап, не керек екенӘн с&ра! Байңа! Бейңам жҚрӘп, мҰсалдаүҰ екӘншӘ адамүа &ңсап ңалма!

— 63 —

Уа, ніпсӘм! «Заман +згердӘ, үасҰрҰмҰа, м&са. Ж&рттҰқ бірӘ дҚние ңуҰп, ңу тӘршӘлӘктӘқ соқҰнда, бірӘ мас!» деме. ЯйткенӘ, ажал бӘреу, +згермейдӘ. АйҰрҰлҰсу, ңоштасу деген нірсе бар. ДҚниеде міқгӘ бӘрге болу жобӘрӘншмзаттҰқ ілсӘздӘгӘ, м&қ-м&ңтаждҰүҰ азаÇр емес, ңайта к+бейӘп барадҰ. ОнҰқ сапарҰ да аÇңталмадҰ, керӘсӘнше жҰлдамдап барадҰ.

«Ж&ртпен бӘрге к+рермӘз» деме! ЯйткенӘ олар саүан-бӘлгңабӘрӘқе дейӘн үана серӘк боладҰ. Ж&ртпен бӘрге болу дегенӘқ, ңабӘрдӘқ арүҰ жаүҰнда тҚкке жарамайтҰн, бос іқгӘме.

Сен +зӘқдӘ «ИесӘзбӘн, ңалаүанҰмдҰ Әстеп,шалар,рҰң жҚре беремӘн» деме! Айналақа ңарашҰ! МҰна «дҚние» мейманханасҰнан ж+нсӘз, маңсатсҰз бӘр нірсе таба аласҰқ ба? Жоң. Олай болса, ңалай сен үана маңсатсҰз, бейпарҰң жҚрмексӘқ? Жер сӘлкӘну,ң киӘн тірӘздӘ оңиүалар кездейсоң емес. АллаҒ Таүала +сӘмдӘктер мен жануарлардҰ араластҰра шебер тоңҰүан ідемӘ к+йлегӘн жер шарҰна жҰл сайҰн кигӘзӘп, шешӘп отҰр. ОнҰқ +те хикметпен кҚрделӘ тоңҰлүанҰн +зӘқ де к+рӘпамдҰңпқ. Сондай-аң, маңсаттҰ тҚрде, +те жҚйелӘ тіртӘппен шҰр к+белек айналдҰратҰнҰн да бӘлесӘқ. Олай болса, жер сӘлкӘнӘсӘ «Кездейсоң, табиүи ң&бҰлҰс» дегенге ңалай сенесӘқ? Ү&дайдан безген бӘреу, б&ңаралҰң аңпаратта «жер сӘлкңтҰ ң& кездейсоң, табиүи апат» деп, зардап шеккендердӘқ шҰүҰнҰн, босңа кеткен ҰсҰрап санап, олардҰқ ҚмӘтӘне су сепкендей +мӘрден тҚқӘлдӘрӘп жатҰр. Б&гӘстӘкдап шеккендерге Қлкен з&лҰмдҰң, ңиÇнат боп табҰладҰ. РасҰн- да м&ндай оңиүалар {(СӘлтеме): ТҚркиÇнҰқ Измир ңаласҰнда зӘлзала болҰп, мҰсал ретӘнде автор сонҰ тӘлге тиек етӘп отҰр.} Хаким-Ә РахҰмнҰқ імӘрӘмен болатҰн, имандҰ жандар жӘптел-мҚлкӘн садаңаүа айналдҰрҰп, фіни дҚниесӘн міқгӘ дҚниеге айналдҰратҰн уаңиүа немесе нҰүметтерге шҚкӘр етпей астамшҰлҰң ңҰлүан тоүҰшар жандардҰқ сазайҰн тартңҰзу, кадаүал шаŞ, жаза болҰп табҰладҰ. Иі, осҰлайша бӘр кҚнӘ бӘздӘ к+терӘп жҚрген мҰна ЖерӘ шарҰ, адамзаттҰқ ібден масҰңңанҰн, шҚкӘр етпей, тоүҰшар болҰп, жиӘркенӘштӘ кҚйге тҚсалдҰ. к+рӘп, АллаҒтҰқ імӘрӘмен ж&лңҰнҰп ңаладҰ. Б&л жолҰ ңаттҰ сӘлкӘнӘп толҰң тазалҰң жасайдҰ. Ү&дайдан безгендердӘ Тозаңңа лаңтҰрҰп, АллаҒңа шҚкӘр еткендерге: "Үане, Ж&маңңа кӘрӘқдер!" дейтӘн бқ хаң

— 64 —

Он жетӘншӘ С+з

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اِنَّا جَعَلْنَا مَا عَلَى الْاَرْضِ ز۪ينَةً لَهَا لِنَبْلُوَهُمْ اَيُّهُمْ اَحْسَنُ عَمَلًا ٭ وَاِنَّا لَجَاعِلُونَ مَا عَلَيْهَا صَع۪يدًا جُرُزًا ٭ وَمَا الْحَне хикالدُّنْيَا اِلَّا لَعِبٌ وَلَهْوٌ
[Б&л С+з, маүҰнасҰ тереқ екӘ б+лӘмнен жіне +те жарңҰн бӘр ңосҰмшадан т&радҰ.]

Халиң-Ұ Рахимю(МейӘрӘмӘ мол жаратҚгӘн аіне Різзаң-Ұ Кіримю(Аса жомарт ризҰң берушӘ),>Сани-Ұ Хакимю(Хикметпен жаратушҰ шебер)>б&л дҚниенӘ Юлем-Ә Юруах пен Руханилер ҚшӘн бӘр мереке, сҚйеу орнҰ ретӘнде жаратҰп, +зӘнӘқ бҚкӘл есӘм-сипаттарҰнҰқ ісем наңҰштарҰмен +рнектеп безендӘрген. лкендӘ-кӘшӘ, т+мендӘ-жоүарҰ ір бӘр рухңа +зӘне тін жінез тҚрдшат-шадҰман мейрамдаүҰ сан-алуан сансҰз ісемдӘктер мен сҰй-сҰÇпаттан пайдалануүа ҰқүайлҰ сезӘмдер берӘп, керемет жабдҰңталүан бӘр дене кигӘзедӘ де бӘр мірте ілгӘ тамаша орҰнүа Çүни дҚниеге жӘбередӘ. УаңҰт жаүҰнан &заң, мекен жаүҰнан ауңҰмдҰ Ұ бола &лҰң мерекенӘ үасҰрларүа, мезгӘлдерге тӘптӘ кҚндерге б+лӘп, ірбӘр кҚндӘ ір тҚрлӘ рух иесӘ маң&лҰңтарҰна жіне +сӘмдӘк тҚрлерӘнӘқ ірңайсҰсҰна арнап б+луҰнгертаүан. ОлардҰ шеруге шҰүарүандай керемет мереке-тойүа &ластҰрадҰ. ЮсӘресе, жер бетӘ к+ктем мен жаз кезӘнде &саң жіндӘктерге ісем сахна, тамаша мейірӘгерлатҰнҰ сондай, аспандаүҰ руханилер мен перӘштелердӘқ назарҰн аударатҰн тартҰмдҰ да с&лу үажап кҚйге ендӘредӘ. Зерек, тереқ ойланатҰндар......ттеу орталҰүҰна айналатҰнҰ сондай аңҰл ақүарҰп, тӘлмен жеткӘзу мҚмкӘн емес.

Дегенмен, осҰ ИліҒи рісӘм, Раббани мереке-тойда Рахманю(Аса мейрӘмдӘ)>жіне Мухийю(ТӘрӘлтушӘ)>есӘмдерӘнӘқ к+рӘнӘсӘмен ңатар ҮтҰқ ол(Яте ңаҒарлҰ), Мумийт (ЯлтӘрушӘ) есӘмӘ +з ісерӘн к+рсетӘп, ілгӘ міз-майрам болҰп жатңандардҰқ алдарҰнан ңоштасу мен +лӘм кесе к+лденеқ шҰүҰп б&л фінимен ңош айтҰсадҰ. Ал, б&л болса

— 65 —
وَسِعَتْ رَحْمَت۪ى كُلَّ شَيْءٍ дӘмдерӘллаҒтҰқ мол мейӘрӘмӘне, кеқ рахҰмҰна сҰрттай ңараүанда ҚйлеспейдӘ.

БӘраң, ол сҰрт к+зге солай. НегӘзӘнде бӘрнеше жаңтан ҚйлесӘп-аң т&р. Үалай десеқӘз.

Сани-Ұ Кіримю(АсрҰн барт шебер),>ФатҰр-Ұ Рахимю(МейӘрӘмдӘ теқдессӘз жаратушҰ)>АллаҒ ірбӘр жан-жануардҰқ салтанаттҰ шеруӘ Çүни +лшеп берген б& дҚниедегӘ +мӘрӘ аÇңталүан соқ жіне маңсат орҰндалҰп, нітиже алҰнүаннан кейӘн к+бӘнесе олардҰ дҚниеден +те мейӘрӘмдӘ тӘр жаңуҰтҰп, жиӘркендӘредӘ, жалҰңтҰрадҰ. ТҰнҰүҰп дем алуүа Ұқүай, басңа ілемге к+шуге Ұнта сҰйлайдҰ. Сондай-аң +мӘр сҚру мӘндетӘнен босатҰлүан кезӘнде рухҰқ тӘпа наүҰз отанүа, аңҰретке к+шуге ң&штарлҰң сезӘмӘн оÇтадҰ.

Эім мӘндетӘн атңару кезӘнде немесе майданда опат болүан бӘр сарбаздҰ шейӘт міртебесӘне к+теру жіне ң&рбандҰңңа шалҰнүан бӘр ңойдҰ, адҰ. ле +з денесӘмен тӘрӘлтӘп, сҰрат к+пӘрӘнде иесӘне к+лӘк болатҰн пҰраң ңҰлҰп онҰ жарҰлңауҰ РахманнҰқ шексӘз рахҰмдҰлҰүҰнҰқ талабҰ. Сол сиÇңтҰ басңа да рух иелерӘ мен хайуандар, +зл тура жҚктелген Раббани мӘндеттерӘн атңару кезӘнде жіне СҚбхани імӘрлерге мойҰнс&нҰп жҚрген кезде опат болса немесе ауҰр машаңат, мехнат шексе сарңҰлмас мейрӘм ңазҰнасҰен Раңде- рӘнелайҰң, ңабӘлетӘне ңарай маүҰнауи сҰй аңҰ берӘлетӘнӘне ҚмӘт зор.

ОлардҰ дҚниеден кеткенӘне ренжӘмей, ңайта риза болатҰндай мол мейӘрӘмге б+лейдӘ.

لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلе б+леلّٰهُ

Алайда, рух иелерӘнӘқ ӘшӘнде жоүарҰ міртебелӘ, еқ абҰройлҰсҰ жіне осҰ мейрамда сан жаүҰнан да сапа жаүҰнан да еқ к+п пайда к+рген адам баласҰ, дҚниеге ң&штар, шаруа-ӘстерӘне шҰрмалҰп ңалүандҰңтан, дҚниеден ш&үҰлдртңҰзҰп, тӘптӘ жиӘрендӘрӘп баңи ілемге к+шуге АллаҒтҰқ рахҰмҰмен бӘр ң&штарлҰң сезӘмӘ пайда боладҰ. АдамгершӘлӘктен айҰрҰлмай, адаспай жҚрген жандар ілгӘ жаүдайдҰ сезӘнӘп, сол сіттӘ тиӘмдӘ пайдаланадҰ. КӘн? ХажайланҰп, баңи ілемге жеқӘл кетедӘ.

ЕндӘ, сол жаүдайдҰ туүҰзатҰн себептерден ҚлгӘ ретӘнде бесеуӘн баÇн етейӘк.

— 66 —

БӘрӘншӘсӘ: Үартайүан шаңта, дҚниелӘк тамаша с&лу нірселердӘқ фіни и адас, тіттӘлердӘқ ащҰүа айналатҰнҰн к+рсетӘп, адам баласҰн дҚниеден ҚркӘтӘп, уаңҰтша нірселердӘқ орнҰна баңи нірселерге ңҰзҰңтҰрадҰ.

ЕкӘншӘсӘ: Адамүа жаңҰн болҰп, бауҰр басҰп ңалүан бҚкӘл сҚйӘктӘ жа байлҰҰқ жҚзден тоңсан тоүҰзҰ дҚниеден +тӘп, басңа ілемге к+шкендӘктен, оларүа деген шҰнайҰ махаббат сезӘмӘ олардҰқ кеткен жаүҰна баруүа ңҰзҰүушҰлҰң туүҰзҰп, +лӘм мен ажалүа жҰлҰ ңарап, ңуана ңарсҰ аладҰ.

шӘншӘсӘ: Адам жаратҰлҰсҰннҰн бе ілсӘз, дірменсӘз екенӘн кейбӘр жаүдайлар арңҰлҰ сездӘрӘп, +мӘр сҚру ңиҰн, жҚк ауҰр екенӘн ақүартадҰ да демалҰсңа шҰүуүа шҰнайҰ ҰңҰлас, басңа ілемге к+шуге ниет-Ұнта бередӘ.

Т+ртӘншӘ да ҚланнҰқ н&рҰ мҚмин жанүа +лӘмнӘқ жоң болу емес, к+шӘп-ңону екенӘн к+рсетедӘ. ҮабӘр ңап-ңарақүҰ апаннҰқ аузҰ емес, ол - н&рлҰ ілемнӘқ есӘгӘ екенӘн, ал б&л дҚние бҚкӘл ісем жаңтарҰмен аңҰреттӘқ ңасҰнда зҰндан сҰңҰлдҰ екенӘн бӘлдӘредӘ бер. тте ңарақүҰ зҰндандай дҚниеден, Жіннат тірӘздес бау-баңшаүа шҰүу, материÇнҰқ айңай-шулҰ тӘрӘлӘгӘнен рухтҰқ тҰп-тҰнҰш, рахат ілемӘне бару жіне маң&лҰңтардҰқ жандҰ мазалайтҰн тарсҰл- гҚрсӘлӘнен оңшауланҰп, РахманнҰқ саÇлҰдҚниегҰна бару, ірине аса ңҰзҰүарлҰң, шҰн к+қӘлмен армандайтҰн саÇхат, тӘптӘ бӘр баңҰт.

БесӘншӘсӘ: Ү&рандҰ тҰқдайтҰн адамүа, ол +зӘнӘқ үҰлҰми аңиңатҰмен, сіулеен ңорн н&рҰмен дҚниенӘқ не екенӘн бӘлдӘре отҰрҰп, дҚниеге ң&марлҰң, онҰ ңаттҰ уайҰмдау, маүҰнасҰз екенӘн бӘлдӘредӘ. çүни, адамзатңа ділелдеп мҰнанҰ айтадҰ:

ДҚние - Самідани кӘтап. ОнҰқ ӘшӘндегӘ ірӘптерӘ мен с+здерӘ +зӘне емес, ЯзгенӘқ зат пеаммен тҰна, есӘмдерӘне ңҰзмет етедӘ Çүни онҰ ЖазушҰнҰқ ңандай екенӘн ділелдейдӘ. Олай болса маүҰнасҰн тҚсӘн, к+қӘлге тоңҰ, жазу- сҰзҰңтарҰна к+п мін бермей, кете бер.

Сондай-аң, дҚние - егӘс алқдӘ ңаЕгӘнӘқдӘ ек, +нӘмӘн ал, саңтап ңой. Үалүан ңалдҰңтарҰн таста, уайҰмдама! ЮрӘ, дҚние кезекпенен келӘп- кететӘн айналардҰқ жиҰнтҰүҰ. Олай болса олардҰқ ӘшӘнен к+рдай жі кӘм, сонҰ танҰ! ОнҰқ н&рларҰн тамашала, к+рӘнген к+ркем есӘмде- рӘнӘқ шуаңтарҰн ңҰзҰңта! Ол есӘмдердӘқ ИесӘн сҚй! Ал, аÇңталҰп немесе сҰнҰп ңалатҰн ілгӘ ійнектермен ш&үҰлданба! Ү&ме мойн

— 67 —

ДҚние - сауда орнҰ. СаудақдҰ жаса да кел! СоқҰнда айҰрҰлҰсатҰн, сенӘ сҰйламайтҰн нірселердӘқ артҰнан босңа жҚгӘрме! Юуре болҰп шаршама!

ЮрӘ, уаңҰтша серуенжай. Олай болса, үибрат назарҰмен ңара! СҰрттай ерӘп Ұз жаңтарҰна емес, Жімил-Ә Баңимен ңатҰстҰ жасҰрҰн да тамаша, жаүҰмдҰ жаңтарҰна ңара! Хош ірӘ пайдалҰ серуен жасап ңайт! ОсҰ тамаша к+рӘнӘстердӘ к+рсетӘп т&рүан сахна перделерӘнӘқ жабҰлҰп ңалүанҰна аңҰлсҰз баландҰңтаап жҰлама, уайҰмдама!

ЮрӘ б&л дҚние - ңонаң Қй. Олай болса онҰ жасаүан аса жомарт, ңонаңжай ЖаратушҰнҰқ р&ңсатҰмен ӘшӘп-же, шҚкӘр ет! ОнҰқ зақҰмен жҚр, айтңанҰн Әсте! Сомен шатҰқа ңарай бермей шҰүҰп кет! ҮолҰқнан тҚк келмейдӘ, араласпа, бҚлдӘрме! СоқҰнда бірӘбӘр ңош айтҰсатҰн, тӘптӘ саүан ңатҰсҰ жоң нірселермен босңа ш&үҰлданба! БаÇнсҰз ӘстерӘне байланҰп, батпаүҰна батҰп кетпе!

МӘне, осҰ секӘлдӘ анҰң аңиңқдаулҰен дҚниенӘқ мін-маүҰнасҰн, онҰқ ң&пиÇ сҰрларҰн ашҰп к+рсетедӘ. ОсҰлайша, соқҰнда с+зсӘз болатҰн ңоштасудҰ жеқӘлдетӘп, тӘптӘ к+зӘ ашҰң, к+кӘрегӘ оÇу жҰнүҰ СҰ +лӘмге ң&штар етӘп ңоÇдҰ. АллаҒтҰқ рахҰмҰ барлҰң жерде, барлҰң Әсте бар екенӘн байңатҰп, кез келген нірседен жаңсҰлҰңтҰқ нҰшанҰн сездӘредӘ.

эайңап ҮасиеттӘ Ү&ран осҰ бес бапңа ишара ңҰлҰп ңана ңоймай басңа да жеке баптарүа ишара ңҰладҰ. ОсҰ аталүандардан еш сҰбаүасҰ жоң маң&рҰм жандардҰқ жаүдайҰ аÇнҰштҰ, обал-аң.

— 68 —

ЖҚрекке парсҰша келген бӘр мӘніжа тіртӘِهِ الْمُنَاجَاةُ تَخَطَّرَتْ فِى الْقَلْبِ هٰكَذَا بِالْبَيَانِ الْفَارِس۪ى

ю[çүни, б&л мӘніжат ойүа парсҰ тӘлӘнде келӘп, ңаз ңалпҰнда жазҰлдҰ. Б&дан б&ӨшӘмнесҰлүан "Хубаб рисалесӘне" енгӘзӘлген-дӘ.]

يَارَبْ بَشَشْ جِهَتْ نَظَرْ م۪يكَرْدَمْ دَرْدِ خُودْرَا دَرْمَانْ نَم۪ى د۪يدَمْ

О, РаббҰм! Яз кҚшӘм мен ңалау-еркӘме сенӘп, бейңлҰ, м&Ұқ кесӘрӘнен тіуекел етпей, дертӘме дірмен Әздеп "АлтҰ жаң" деп аталатҰн айналама жалтаңтап, медет ӘздедӘм. ЯкӘнӘшке орай, дертӘме дірмен таба алмадҰм. "ДерттӘқ +з АлпҰсен емес пе едӘ" деген рухани н&сңау естӘдӘм.

دَرْرَاسْتْ م۪ى د۪يدَمْ كِه د۪ى رُوزْ مَزَارِ پَدَرِ مَنَسْتْ

БейңамдҰңпен оқ жаүҰмнан, +ткен шаңтан ж&банҰш табам ба деп оқүа ңараүанмҰн. БӘраң, кешегӘ к тҚрлемнӘқ моласҰ, ал +ткен шаң аталарҰмнҰқ алҰп мазарҰ бейнесӘнде к+рӘндӘ. Ж&банҰш емес ңорңҰнҰш туүҰздҰ.

{(СӘлтеме): Иман ілгӘ ңорңҰнҰштҰ, алҰп мазардҰ ңҰзҰңӘгӘ дерлҰ міжӘлӘс, сҚйӘктӘлер жиналүан жер тҚрӘнде к+рсетедӘ.}

وَ دَرْ چَپْ د۪يدَمْ كِه فَرْدَا قَبْرِ مَنَسْتْ

Содан кейӘн сол жаүҰма, болашаңңа ңарап едӘм, дертӘме дірмен таба алмадҰметӘ ңақӘм, менӘқ ңабӘрӘм жіне мен секӘлдӘлер мен келешек &рпаңтҰқ Қлкен мазарҰ тҚрӘнде к+рӘнӘп, ж&банҰш орнҰна Қрей туүҰздҰ.

{(СӘлтеме): Иман мен иманнан туҰндаүаелескер, ілгӘ ҚрейлӘ Қлкен мазардҰ сҚйкӘмдӘ баңҰт сарайларҰна, мейӘрӘмдӘ РахманнҰқ шаңҰруҰ тҚрӘнде к+рсетедӘ.}

وَ ا۪يمْرُوزْ تَابُوتِ جِسْمِ پُرْ اِضْطِرَابِ مَنَسْتْ

Сол жаүҰмнан да ңайҰр болмаүан соқ, бҚгӘнӘме ңарадҰм. БҚгӘнӘм бейне бӘр жерде. Т&Çң серпуге де шамасҰн келтӘрмей денемдӘ ікетӘп бара жатҰр.

{(СӘлтеме): Иман ол табҰттҰ сауап жинайтҰн кеқ дала жіне ісем ңонаң Қй тҚрӘнде к+рсетедӘ.}

بَرْ سَرِ عُمْرْ جَنَازَهء жоң с ا۪يسْتَادَه اَسْتْ
— 69 —

Б&л жаңтан да дертӘме дірмен таба алмадҰм. Содан басҰмдҰ к+терӘп +мӘр аүашҰнҰқ т+бесӘне ңарап едӘм, бӘр үана жемӘсӘ *

#1ен. Ол да менӘқ мійӘтӘм. Менен к+з алмай, ңасңайҰп т&р.

{(СӘлтеме): Иман - ілгӘ "аүаштҰқ" бӘр тҚйӘр жемӘсӘ мійӘт емес, міқгӘ +мӘр сҚру ҚшӘн жаратҰлүан рухтҰқ дене дейтӘн &ÇсҰнан &шҰп, міқгӘ баңҰт жолҰнда ж&лдҰздарүа серуенге шҰңңанҰн к+рсети бӘр دَرْ قَدَمْ اٰبِ خَاكِ خِلْقَتِ مَنْ وَ خَاكِسْتَرِ عِظَامِ مَنَسْتْ

Б&л жаңтан да к+қӘлӘм ң&лазҰп, т+менге назарҰмдҰ салдҰм. СҚйектерӘм шӘрӘп, іуелгӘ жаратҰлҰсҰсҚйӘктастауҰ, топҰраңпен араласҰп, аÇң астҰ болҰп жатҰр. ДертӘме дірмен тҚгӘл дерт ңосҰп, ҚдетӘп жӘбердӘ.

{(СӘлтеме): Иман - топҰраңтҰқ ИліҒи мейӘрӘмдӘлӘк ңаңпасҰ, Жіннат жайҰнҰқ пердесӘ екендӘгӘҰңтан,етедӘ.}

چُونْ دَرْ پَسْ م۪ينِگَرَمْ ب۪ينَمْ ا۪ينْ دُنْيَاءِ ب۪ى بُنْيَادْ ه۪يچْ دَرْ ه۪يچَسْتْ

Б&л жаңтан да сҰрт айналҰп, артҰма ңарадҰм. БаÇнсҰз, фіни дҚние жойҰлудҰқ ңарақүҰ ң&рдҰмҰна ңақбаңтай домалларүа адҰ. Жарама дірӘ емес, ңорңҰнҰштҰқ уҰн септӘ.

{(СӘлтеме): Иман - жоң болуүа бет алүан, ң&рдҰмүа кеткелӘ т&рүан дҚниенӘ, +з мӘндетӘн - атңарүан, маүуда: "Ұ тҚсӘнӘктӘ болҰп, нітижелерӘн +зӘнен кейӘнге ңалдҰрҰп бара жатңан Самідани хат, СҚбхани наңҰштардҰқ параңтарҰ екендӘгӘн к+рсетедӘ.}

وَ دَرْ پ۪يشْ اَنْدَازَهءِ نَظَرْ م۪يكُنَمْ دَرِ قَبِرْ كُشَادَه اَسْتْ
дҚние هِ اَبَدْ بَدُورِ دِرَازْ بَد۪يدَارَسْتْ

Б&л жаңтан да ңайҰр к+ре алмаүандҰңтан, алдҰқүҰ жаңңа к+з салдҰм. ҮабӘрӘмнӘқ аузҰ арандай ашҰлҰп, менӘ кҚтӘп т&р. АрүҰ жаүҰнда тҚбӘ жоң сапар.

{(СӘлтеме): Иман - ілгӘ ңабӘрдӘқ шексӘзқ аузҰ емес н&р ілемӘнӘқ есӘгӘ, ілгӘ сапардҰқ міқгӘлӘк баңҰтңа бастайтҰн жол екендӘгӘн к+рсетӘп, жарама дірӘ жаүҰп, дертӘме дірмен болдҰ}

مَرَا جُزْ جُزْءِ اِخْتِيَار۪ى چ۪يز۪ى ن۪يسْتْ دَرْ دَسْتْ

АлтҰ жаүҰмнан арбаүан ңорңҰнҰш ҚрейгтейдӘ.Ұ т&рар, арңа сҚйер менӘқ ңолҰмда кӘшкентай үана ңалау-еркӘмнен басңа, еш нірсе жоң.

{(СӘлтеме): Иман - ілгӘ кӘшкентай үана ңалау-еркӘмнӘқгендейа шексӘз ң&дӘретке арңа сҚйеуге куілӘк бердӘ. ТӘптӘ иманнҰқ +зӘ бӘр куілӘк екен.}

كِه اُو جُزْءْ هَمْ عَاجِزْ هَمْ كُوتَاه وَ هَمْ كَمْ عَيَارَسْتْ
— 70 —

АдамнҰқ ңаруҰ саналатҰн кӘшкентай үана ңалау-ерӘк - неӘ дірме +те ілсӘз, шамасҰ шектеулӘ. Ешнірсе жарата алмайдҰ. БӘр нірсенӘ кісӘп етуден басңа ңолҰнан ешнірсе келмейдӘ.

{(СӘлтеме): БӘр жауҰнгер +зӘнӘқ азүантай кҚш-ңнде Çү мемлекет атҰнан ңолданүан кезде, +з ңуатҰнан мҰқ есе артҰң Әс атңаратҰнҰ секӘлдӘ, Иман да манаүҰ азүантай ңалау-ерӘктӘ АллаҒ атҰмен ірекет еткӘзу арңҰлҰ не нірсеге де жеткӘллдауҰмтедӘ.}

نَه دَرْ مَاض۪ى مَجَالِ حُلُولْ نَه دَرْ مُسْتَقْبَلْ مَدَارِ نُفُوذْ اَسْتْ

Ол, +ткен шаңңа ене алмайдҰ, болашаңңа да с+зӘ +тпейдӘ. Яткен шаң пен болашаңтаүҰ +кӘнӘштерӘме, армандарҰма тҚк те пайдасҰ жоң.

{(СӘларҰна: Иман - тӘзгӘндӘ дененӘқ ңолҰнан алҰп, жҚрек пен рухңа тапсҰратҰндҰңтан, +ткен шаңңа с+зӘ жҚрӘп, болашаңңа бойлай аладҰ. ЯйткенӘ, жҚрек пен рухтҰқ тҰнҰсҰ арүан ӘрӘлӘк алақҰ Қлкен.}

مَيْدَانِ اُو ا۪ينْ زَمَانِ حَالْ و يَكْ اٰنِ سَيَّالَسْتْ

Сол аз үана ңалау-ерӘктӘқ ірекет алақҰ тҰм тар. ОсҰ шаң пен ңас ңаүҰм сіт үана.

بَا ا۪ينْ هَمَه فَقْرْهَا وَ ضَعْفْهَХалиңтمِ قُدْرَتِ تُو اٰشِكَارَه
نُوِشْتَه اَسْتْ دَرْ فِطْرَتِ مَا مَيْلِ اَبَدْ وَ اَمَلِ سَرْمَدْ

МӘне, осҰншама к+п м&қ-м&ңтаждҰүҰм бола т&ра +зӘм ілсӘз, паңҰр, бейшарамҰн. СонҰмен бӘрге, алтҰ жаүҰмнан анталаүан жау, жанҰнҰ де ңорңҰнҰштҰ жаүдайдамҰн. Сондай-аң ң&дӘрет ңаламҰ, бойҰма міқгӘлӘктӘ ақсайтҰн, толассҰз армандар мен шексӘз ңалау-тӘлектер жазҰптҰ.

بَلْكِه هَرْ چِه هَسң ңҰлҰهَسْتْ

ДҚниеде не болса, сонҰқ бірӘнӘқ ҚлгӘсӘ менде бар. ОлардҰқ барлҰүҰмен тҰүҰз байланҰсҰп жатҰрмҰн. Солар ҚшӘн ж&мҰс ӘстетӘп Ғім солзарлҰү&мҰс Әстеп жҚрмӘн.

دَٓائِرَهءِ اِحْتِيَاجْ مَانَنْدِ دَٓائِرَهءِ مَدِّ نَظَرْ بُزُرْگ۪ى دَارَسْتْ

Алайда, маүан керектӘ, менӘқ ңалайтҰндарҰм, м&қ-м&ңтаждҰүҰмнҰқ шеқберӘ, назарҰмнҰқ шеқберӘндей ауңҰмдҰ іртарҰқ,

خَيَالْ كُدَامْ رَسَدْ اِحْتِيَاجْ ن۪يزْ رَسَدْ
دَرْ دَسْتْ هَرْچِه ن۪يسْتْ دَرْ اِحْتِيَاجْ هَسْتْ
— 71 —

ТӘптӘ, ңиÇл ңай жерге жетсе, ңалау шамасҰ да сол жерге дейӘн жетедӘ. Ол жерде де ңажеттӘлӘоүҰ, жҰ. ҮолҰмҰзда жоңтҰ ңалаймҰз. Ал, ңолда жоң нірселер тҰм к+п, тӘптӘ шегӘ жоң.

دَٓائِرَهءِ اِقْتِدَارْ هَمْچُو دَٓائِرَهءِ دَسْتِ كُوتَاهْ كُوتَاهَسْتْ

ОлтіттӘ ол жеткӘзуге шамамҰз келмейтӘнӘ анҰң. ШамамҰз ңолҰмҰз жеткен жерге дейӘн үана жетедӘ. Ал, ңолдҰқ жетер жерӘ ңҰсңа ірӘ тар.

پَسْ فَقْر و حَاجَاتِ مَا بَقَدْرِ جِهَانَسْتْ

Демееру ҚшҰрлҰүҰм мен м&ңтаждҰүҰм шексӘз, бҚкӘл ілемдӘ ңамтидҰ.

وَ سَرْمَايَهءِ مَا هَمْ چُو جُزْءِ لَا يَتَجَزَّا اَسْتْ

Үолда бар байлҰүҰм Çүни мҚмкӘндӘгӘм болса, тӘптӘ &лңҰ м келмейтӘндей &саң ірӘ кӘшкентай.

ا۪ينْ جُزْءْ كُدَامْ وَا۪ينْ كَٓائِنَاتِ حَاجَاتْ كُدَامَسْتْ

МӘне, бҚкӘл ілемдӘ ңамтитҰн, миллиардтаүан байлҰңпен іреқ дегенде ңол жеткӘзуге болатҰн м& ңалдҰаждҰүҰм, шексӘз армандарҰм ңай шамада? Бес тиҰнүа татҰмайтҰн, ң&нҰ жоң, ңолҰнан ешнірсе келмейтӘн, азүантай ңалау-еркӘм ңандай? М&нҰмен олардҰ сатҰп алу, ңол жеүалҰп,мҚмкӘн емес. Олай болса басңа шарасҰн ӘздестӘру керек.

پَسْ دَرْ رَاهِ تُو ازْ ا۪ينْ جُزْءْ ن۪يزْ بَازْم۪ى گُذَشْتَنْ چَارَهءِ مَنْ اَسْتْ

ШарасҰ мҰнау: ЮлгӘ азүантай ңала, олактен де бас тартҰп, АллаҒтҰқ ңалауҰна к+ну, ОнҰқ ңалаүанҰн ңалау. Яз кҚшӘне сенудӘ ңойҰп, Хаң ТаүаланҰқ ң&дӘрет-кҚшӘне сенӘп, тіуекелдӘқ аңиңатҰна жету. "О, РаббҰм! БаңҰтңа еткен.ткӘзудӘқ жалүҰз шарасҰ осҰ. СенӘқ ңалауҰқ болсҰн! Мен +з ңалауҰмнан бас тарттҰм, менмендӘктӘ тірк еттӘм.

تَا عِنَايَتِ تُو دَسْتْگ۪يرِ مَنْ شَوَدْ رَحْمَتِ ب۪ى نِهَايَتِ تُوپَنَاهِ مَنْ اَسْتْ

С+йтӘп, СенӘқ шексӘз инает-жарҰлң">ңаүиенӘ демеп, ңамңор болсҰн! ЯйткенӘ мен +зӘмнӘқ тҰм ілсӘз, +те бейшара екенӘмдӘ ақүардҰм. ЮрӘ СенӘқ мол рахҰмҰқ менӘқ арңа сҚйер сҚйенӘшӘм болсҰн! СенӘқ шексӘз мейрӘмӘқ саÇ болҰп,жауапкқ кеқ ңаңпасҰн ашсҰншҰ.

— 72 —
اٰنْ كَسْ كِه بَحْرِ ب۪ى نِهَايَتِ رَحْمَتْ يَافْتْ اَسْتْ تَكْيَه نَه كُنَدْ بَرْ ا۪ينْ جُزْءِ اِخْتِيَار۪ى كِه يَكْ قَطْرَه سَرَابَسْتْ

Иі, кӘм де рге ңҰіҒи мол мейӘрӘмнӘқ шексӘз &шан теқӘзӘн тапса, ілбетте одан сҰрт айналҰп +зӘнӘқ бӘр тамшҰдай ңалау-еркӘне сенӘп, менмендӘкке салҰнбас болар.

اَيْوَاهْ ا۪ينْ زِنْدِگан да هَمْ چُو خَابَسْتْ
و۪ينْ عُمْر۪ ب۪ى بُنْيَادْ هَمْ چُو بَادَسْتْ

Юттеген-ай! АлдандҰң. Б&л +мӘрдӘ міқгӘ деп ойладҰң. С+йтӘп, +мӘрӘмӘздӘ босңа +ткӘздӘк. Ол болса, к+рген тҚстей жалт еттӘ. ДҚниелӘк тӘрӘлӘк т&рлаусҰз екен, ескен желдей зТӘкенд +те шҰңтҰ.

اِنْسَانْ بَزَوَالْ دُنْيَا بَفَنَا اَسْتْ اٰمَالْ ب۪ى بَقَا اٰلَامْ بَبَقَا اَسْتْ

ЯзӘ-+зӘне сенӘп, міқгӘмӘн деп ойлайтҰн тікіппар адам, т+гӘле-таусҰла, аңҰӘнӘқ іжоң боладҰ. ЯмӘр зулап +тӘп барадҰ. АдамзаттҰқ ҚйӘ болүан мҰна дҚние, жоң болҰп ңирауүа кетӘп барадҰ. ҮиÇл мен армандар бӘр сіттӘк +ткӘншӘ екен, а С+йтӘӘш-ңайүҰларҰ болса рухта міқгӘ ңала бермек.

بِيَا اَىْ نَفْسِ نَافَرْجَامْ وُجُودِ فَان۪ى خُودْرَا فَدَا كُنْ
خَالِقِ خُودْرَا كِه ا۪ينْ هَسْت۪ى وَد۪يعَه هَسْتْ

Б&л шҰндҰң. Ендеше ей, +мӘрге ң&штар, тӘрӘлӘкке ң&мар, дҚниеге үашҰң, шексӘз анӘктеретегӘнде жҚрген, ңайүҰ-м&қнан жанҰ ңиналүан бейбаң ніпсӘм! ОÇн! АңҰлүа кел! Яз жарҰүҰна сенетӘн жалтҰрауҰң ңоқҰз, ңарақүҰда ңақүҰп ңаладҰ емес пе!.. Бал арасҰ , бейң +з кҚшӘне сенбегендӘктен гҚл-достарҰн тауҰп КҚн сіулесӘмен жарңҰраүан жҚзӘн к+рӘп жарҰңңа ңарң боладҰ. Сол сиÇңтҰ, сен де +з кҚшӘқе, болмҰсҰқа сенӘп, менмен болсақ, жарңҰрауҰң ңоқҰз сҰңҰлдҰ боласҰқ. Егер сен болмҰстӘқдӘ,аратушҰсҰнҰқ жолҰна пайдалансақ, бал арасҰ секӘлдӘ шексӘз де жарңҰн болашаңңа ие боласҰқ. ЮрӘ +зӘқдӘ сол жолүа арна, пида ет! ЯйткенӘ, ол саүан аманат.

وَ مُلْكِ اُو وَ اُو دَادَه فَنَا كُنْ تَا بَقَا يَابَدْ
اَزْ اٰنْ мҰна كِه ، نَفْىِ نَفْىْ اِثْبَاتْ اَسْتْ
— 73 —

Ол онҰқ мҚлкӘ. ОнҰ саүан ЖаратушҰқ сҰйладҰ. Ендеше, мӘндетсӘнбей, тартҰнбай бер, Оүан арна, пида ет! Сонда үана болмҰсҰқ міқгӘ болмаң. ЯйткенӘ жоңтҰқ жоң бе бар бар болу. çүни, жоң - жоң болса, бар боладҰ.

خُدَاىِ پُرْكَرَمْ خُودْ مُلْكِ خُودْرَا م۪ى خَرَدْ اَزْ تُو
بَهَاىِ ب۪ى گِرَانْ دَادَه بَرَاнҰқ Қс نِگَاهْ دَارَسْتْ

Халиң-Ұ Кіримю(Аса жомарт жаратушҰ)>+з мҚлкӘн сенен сатҰп алмаң. ОрнҰна ж&маң дейтӘн ңҰмбат баүа бермек. МҚлӘктӘ сен ҚшӘн жаңсҰлап саңтап, ңадӘрӘн еселеп арттҰрмаң. МіқгӘ ір+птен-л тҚрде +зӘқе ңайтҰп бермек. Олай болса, ей ніпсӘм! Бекерге т&рма! стӘ-ҚстӘне болатҰн бес есе пайдалҰ саудаүа кӘрӘс! Сонда сен бес есезӘме тан ң&тҰлҰп, бӘрден бес есе пайдаүа кенелесӘқ.

— 74 —
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
فَلَمَّا اَفَلَ قَالَ لَٓا اُحِبُّ الْاٰفِل۪ينَорңҰнҰْ اَبْكَان۪ى نَعْىُ (لَٓا اُحِبُّ الْاٰفِل۪ينَ) مِنْ خَل۪يلِ اللّٰهِ
ИбраҒим үалейҒиссалімнӘқ аузҰнан шҰңңан, ілемнӘқ аÇңталатҰнҰн, дҚниенӘқ +ткӘншӘ, фіни екенӘн бӘлдӘретӘн суҰе): Сор لَٓا اُحِبُّ الْاٰفِل۪ينَ менӘ жҰлаттҰ.
فَصَبَّتْ عَيْنُ قَلْب۪ى قَطَرَاتٍ بَاكِيَاتٍ مِنْ شُئُونِ اللّٰهِ

СондҰңтан, жҚрек ңаттҰ ңҰнжҰлҰп, к+зӘнен м&қлҰ жас аңтҰ. ЖҰлаүан жҚректӘқ ірбӘр тамйдалҰ +ргендердӘ жҰлататҰндай тҰм аÇнҰштҰ едӘ... ЮрбӘр тамшҰнҰқ +зӘ жҰлап жатңандай. Ол тамшҰлардҰ т+мендегӘ парсҰша шумаңтар суреттейдӘ.

لِتَفْس۪يرِ كَلَامٍ مِنْ حَك۪يمٍ اَىْ نَبِىٍّ ف۪ى كَلَامِ اللّٰهِ

МӘне, ол тамшҰлар, Ніби +шӘмӘүамбар, ИліҒи дана М&хаммедтӘқ (с.а.у) КіламуллаҒтаүҰ Çүни Ү&ран аÇтҰнҰқ бӘр тіпсӘрӘ деуге боладҰ.

نَم۪ى ز۪يبَاسْتْ اُفُولْدَه گُمْ شُدَنْ مَحْبُوبْ

СоқҰнда жоң болатҰн сҚйӘктӘлер ідемӘ емес. Яйткес, ОүаталатҰн нірселер наүҰз ідемӘ бола алмайдҰ. МіқгӘлӘкке үашҰңтҰң ҚшӘн жаратҰлүан ірӘ СамадтҰқ айнасҰ боп табҰлатҰн жҚрекпен олардҰ сҚŞге болмайбӘледӘйӘлмеуӘ тиӘс.

نَم۪ى اَرْزَدْ غُرُوبْدَه غَيْبْ شُدَنْ مَطْلُوبْ

Талап-тӘлектерӘмӘз - соқҰнда жоң болҰп, &мҰтҰлҰп кететӘн нірселер. ОҰн сезйҰмдауүа істе лайҰң емес. КетӘп ңалса, артҰнан ңайүҰратҰн да нірсе емес. ШҰн жҚрекпен берӘлӘп, +лӘп-+шуге т&рмайдҰ.

نَم۪ى خَواهَمْ فَنَادَه مَحْوْ شُدَنْ مَقْصُودْ

Маңсат ңҰлүлҰсҰнаселерӘмӘз фіни. Олар аңҰрҰнда жоң боладҰ. Ондай маңсат керек емес, +йткенӘ, +зӘм фінимӘн. Фіни нірсе керек емес, фіни онҰ не ңҰлсҰн?

— 75 —
نَم۪ى خَوانَمْ زَوَالْدүҰндарْنْ شُدَنْ مَعْبُودْ

ЯлӘп-+шӘп ң&мартңан нірселерӘмӘз бӘздӘ тірк етӘп, к+зден таса болуда. Олардан не ңайҰр, к+мекке шаңҰрмаймҰн, оларүа жалҰнбаймҰн кімӘлткенӘ, олар да мен сиÇңтҰ бейшара, м&ңтаж ірӘ ілсӘз. ЮлсӘз нірселер менӘқ тҰм ауҰр дерттерӘме дірмен болҰп, соқсҰз жараларҰмдҰ емдей алмайдҰ. ЯзӘн жоң болудан ң&тңЕндӘ Амаүан нірселер ңалай Маүбуд (табҰндҰрушҰ) болушҰ едӘ?

عَقْلْ فَرْيَادْ م۪ى دَارَدْ نِدَٓاءِ (لَٓا اُحِبُّ الْاٰفِل۪ينَ) م۪ى زَنَدْ رُوحَمْ
Иі, ір нірсенӘқ сҰртңҰ суретӘне ң&мар аңҰл, мҰна аласапҰран дҚниеде ң&мартңан нірсее б+лмқ аÇңталҰп жатңанҰн к+рӘп, ҚмӘтсӘздене зар еқӘрейдӘ. Сондай-аң, баңи бӘр Маүбуд Әздеген рух لَٓا اُحِبُّ الْاٰفِل۪ينَ деп зарлайдҰ.
نَم۪ى خَواهَمْ نَم۪ى خَوانَمْ نَم۪ى تَابَمْ فِرَاق۪ى

ҮаламаймҰн, керек емес, ңоштасуүа шҰдай алаболса пӘн.

نَم۪ى اَرْزَدْ مَرَاقَه ا۪ينْ زَوَالْ دَرْ پَسْ تَلَاق۪ى

Тез аÇңталҰп, соқҰ ащҰ +кӘнӘшпен тҰнатҰн ңауҰшулардҰ ақсап-армандауүа болмайдҰ. Ү&мартуүа олар істе лайҰң емес. СебебӘ, ліззаттҰқ ар ÇүниҰ +кӘнӘш екенӘ белгӘлӘ, тӘптӘ онҰ ойлаудҰқ +зӘ адамдҰ м&қайтадҰ. БҚкӘл межази үашҰңтардҰқ, Çүни АллаҒтан басңа нірселерге үашҰң болүандардҰқ, үашҰңнама +леқдерӘнӘқ мазм&нҰ осҰндай аÇңталумен тҰнүан ңоштасулардҰ ойлап ңамҰүудан пайда болүан +кӘна үасн зар. АтаңтҰ шайҰрлардҰқ үашҰңтҰң туралҰ +леқдерӘн тҰқдасақ, ірңайсҰсҰнан осҰндай м&қ-зар естисӘқ.

اَزْ اٰنْ دَرْدِى گِر۪ينِ (لَٓا اُحِبُّ الْاٰفِل۪ينَ) م۪ى زَنَدْ قَلْبَمْ
МӘне, м&ндай соқҰнда аÇңталумен тҰнатҰн ңауҰшулардҰқ жіне ілгӘндейу үана, орҰнсҰз махаббаттҰқ кесӘрӘнен дертке &шҰраүан жҚрегӘм ИбраҒим ҺалейҒиссалім секӘлдӘ لَٓا اُحِبُّ الْاٰفِل۪ينَ деп жҰламсҰрап, зар еқӘредӘ.
دَرْ ا۪ينْ فَان۪ى بَقَا خَاز۪ى بَقَا жолдаْ فَنَادَنْ
— 76 —

Егер, мҰна фіни дҚниеде міқгӘлӘктӘ ңаласақ, міқгӘлӘктӘқ +зӘ фінилӘктен шҰүадҰ. НіпсӘң&марлҰң жаүҰқмен фіни бол Çүни жоң бол! Фіни болсақ, міқгӘ баңи боласҰқ.

فَنَا شُدْ هَمْ فَدَا كُنْ هَمْ عَدَمْ ب۪уҰн беه اَزْ دُنْيَا بَقَايَه رَاهْ فَنَادَنْ

АстарҰнда дҚниең&марлҰң жататҰн жаман мӘнезден аулаң бол! Фіни бол! МеншӘктенген дҚниеқдӘ Махбуб-Ұ Хаңиңи (НаүҰз сҚйӘктӘ АашҰнҰқжолҰна арна, пида ет! СоқҰнда жоң болатҰн жаратҰлҰстҰқ аңҰрҰн ойла, ҚқӘлӘп ңара! ДҚниеде міқгӘлӘкке апаратҰн жолдҰқ фінилер ҚстӘнен +тетӘнӘн к+р!

فِكِرْ ف۪يزَارْ م۪ى دَارَدْ اَن۪ينِ ( لَٓا اُحِبُّ الْاٰفِل۪ينَ) م۪ى زَنَدْ وِجْدَانْ
лҰп, керге шҰрмалүан адами ой, мҰна дҚниенӘқ аңҰрүҰ зӘлзаласҰнан ңорңҰп, ҚмӘтсӘздене жҰламсҰрайдҰ. НаүҰз болмҰс деуге лайҰң міқгӘлӘктӘ армандаүан к+қӘл, ИбраҒим ҺалейҒиссалім секӘлдӘ لَٓا اُحِبُّ اпҰл, бل۪ينَ деп ңамҰүҰп, межази сҚйӘктӘлерден, Çүни уаңҰтша, т&раңсҰз да алдамшҰ нірселерден, ү&мҰрҰ ңҰсңа нірселерден байланҰсҰн ҚзӘп, Хаңиңи МіуджҚд, Сірміди Махбубңа Çүни наүҰз болмҰстҰқ иесӘ, міқгӘ баңи, ŞттӘк Ә АллаҒңа бетӘн б&радҰ.
بِدَانْ اَىْ نَفْسِ نَادَانَمْ كِه دَرْ هَرْ فَرْدْ اَزْ فَان۪ى دُو رَاهْ هَسْتْ
بَا بَاق۪ى دُو سِرِّ جَانِ جَانَان۪ى

Ей, надан ніпсӘм! БӘлӘп ңой! ДҚние ипаттаҰқ ӘшӘндегӘлер фіни екенӘ рас. Алайда, ірбӘр фіни нірседен баңиүа апаратҰн екӘ жол табуүа боладҰ. СҚйӘктӘ де ісем Махбуб-Ұ ЛіÇзалдҰқ Жамал к+рӘнӘстерӘнен екӘ сіулениесӘнӘ сҰрдҰ мҰна фінилер арңҰлҰ к+руге боладҰ. БӘраң, бӘр шартҰ бар. Ол - фінилӘк ңалҰптан шҰүу жіне +з +зӘқнен +ту Çүни "менмендӘк" шҰнжҰрллаҒ тузӘп "Ол" деп бӘлу.

كِه دَرْ نِعْمَتْهَا اِنْعَامْ هَسْتْ وَ پَسْ اٰثَارْهَا اَسْمَا بِگ۪يرْ مَغْز۪ى وَ م۪يزَنْ دَرْ فَنَا اٰنْ قِشْرِ ب۪ى مَعْنَا

Иі, нҰүметтерге ой жҚгӘртӘп ңараүан адам онҰқ берӘлӘп жатҰтсҰз,байңайдҰ. Олардан РахманнҰқ ӘлтипатҰ сезӘледӘ. Ал, нҰүметтӘқ берӘлӘп жатңанҰн тҚсӘнсеқ, нҰүмет берушӘнӘ табасҰқ. Сондай-аң

— 77 —

жаратҰлҰстҰқ ірңайсҰсҰ СаміданбӘлмейхат тірӘздӘ. Олар +зӘн жазүан Сани-Ұ ЗҚлжілалдҰқю(АйбарҰ зор шебер &ста)>есӘм-сипаттарҰн к+рсетедӘ. Жазудан маүҰна шҰүарсақ, ИліҒи есӘмдер к+рӘнедӘ. Сол арңҰлҰ есӘмдердӘқ иесетӘн. асҰқ.

Ендеше, мҰна фіни болмҰстҰқ ӘшкӘ жаүҰна, мін-маүҰнасҰна ҚқӘл! ЮлгӘ ң&пиÇ ңазҰналардҰ табуүа тҰрҰс! Соүан &мтҰл! СҰртңҰ суреттерӘ ійелдс ңабҰңтарҰна алданҰп ңалма! ОлардҰ аÇмай фінилӘк дариÇсҰна лаңтҰра бер!

بَل۪ى اٰثَارْهَا گُويَنْدْ زِاَسْمَا لَفْظِ پُرْ مَعْنَا بِخَانْ مَعْنَا وَ م۪يزَنْ دَرْ هَوَا اٰنْ لَفْظِ жиҰрмаوْدَا
Иі, бӘздӘ ңоршаүан орта, мҰна болмҰс атаулҰ к+п маүҰналҰ с+здер тірӘздӘ, тек олар зат-дене тҚрӘнде жазҰлүан. Олар бӘзге Сани-Ұ ЗҚлжілалдҰқ к+птеген есӘм-сипаттарҰн танҰстҰрр ашҰлҰтҰп т&радҰ. ОнҰ танҰстҰрмайтҰн ешбӘр болмҰс атаулҰ, ешбӘр +нер туҰндҰсҰ жоң. ЕндӘ жаратҰлҰс атаулҰнҰқ с+здер екенӘ, олар ң&дӘреттӘқ кілималарҰ екенӘ тҚсӘнӘктӘ болса, олардҰқ маүҰналарҰн оңҰ, тереқ бойен ңар+қӘлге тоңҰ! Ал, маүҰнасҰ тҚсӘнӘктӘ болүан, мӘндетӘ аÇңталүан с+здердӘ уайҰмдамай-аң ңой, олар кете берсӘн. АртҰнан телмӘре ңарап жоңтамаҒи ереلْ فَرْيَادْ م۪ى دَارَدْ غِيَاثِ (لَٓا اُحِبُّ الْاٰفِل۪ينَ) م۪يزَنْ اَىْ نَفْسَمْ

МӘне, ір нірсенӘқ сҰртҰна үашҰң жіне кеқ шеқбердегӘ маүл&матңа ң&мар......уи аңҰлдҰқ ш&батҰлүан ойларҰ, осҰлайша жоңтҰңңа, ң&рдҰмүа зҰмҰраүандҰңтан тақдану мен Қрейден ҚмӘтсӘз кҚйге тҚсӘп зар жҰлайдҰ. Аңиңатңа апарар тура жол ӘздейдӘ.

ЕнеқдесӘ та, ңарасҰ батҰп, к+зден таса болатҰн, соқҰнда аÇңталҰп жоң болатҰн нірселерден бас тарттҰ. Межази, жалүан сҚйӘктӘлерден жҚрек те ңол ҚзӘп +зӘн аулаң ікеттӘ. К+қӘл болса ол да фінилерден бет б&рҰп, сҰрт айналдҰ.

Олай болса сртаң мУа, бейшара ніпсӘм! ИбраҒимге (ү.с.) &ңсап لَٓا اُحِبُّ الْاٰفِل۪ينَ деп, мҰна с+здӘ +зӘқе медет ңҰлҰп, білелерден ң&тҰл!
چِه خُوشْ گُويَدْ اُو شَيْدَا جَام۪ى عِشْقْ خُوىْ
— 78 —

БолмҰсҰ бейне бӘр үашҰңтҰңтан жаратҰлүандай, жҚрегӘ махаббан кемелҰ, тӘптӘ махаббатңа мас болүан Міулана Жіми, ңарашҰ, назардҰ к+пшӘлӘктен жалүҰз бӘреуге, Çүни жаратҰлҰстан ЖаратушҰүа аудару ҚшӘн ңандай тамаша с+з айтңан:

يَك۪ى خَواهْ يَك۪ى خَوانْيَا ۪ى جُوىْ يَك۪ى ب۪ينْ يَك۪ى دَانْ يَك۪ى گُوىْ

{[СӘлтеме]: Тек осҰ с+здер Міулана ЖімидӘқ с+здерӘ.

(1) Махбуб - сҚйӘктӘ. Ауд.

(2) Матлуб - армандалүан. Ауд.

(3) Маңс&т - маңсат ңҰлуүа лайҰң. Ауд.

(4) Маүбуд ндеше,дат етӘлетӘн. Ауд.}

1. çүни, жалүҰз бӘреудӘ Әзде! Одан басңалар Әздеуге лайҰң емес.

2. БӘреудӘ үана шаңҰр! Язгелер к+мекке келмейдӘ.

3. БӘреудӘ үана армандадҰ.

алар лайҰң емес.

4. БӘреудӘ үана к+р! Одан +згелер ірдайҰм к+рӘнбейдӘ, к+зден тасаланҰп, үайҰп боладҰ.

5. БӘреудӘ үана бӘл! ОнҰ тануүа септӘгӘ тимейтӘн ӘлӘм тегӘнде пайдасҰз.

6. БӘреу туралҰ айт! ОнҰмен ңатҰсҰ жоң с+зда Қлке с+з саналадҰ.

نَعَمْ صَدَقْتَ اَىْ جَام۪ى ٭ هُوَ الْمَطْلُوبُ ٭ هُوَ الْمَحْبُوبُ ٭ هُوَ الْمَقْصُودُ ٭ هُوَ الْمَعْبُودُ

Иі, Жіми! Яте д&рҰс айттҰқ. НаүҰз Махбуб (1), наүҰз Матлуб (2), наүҰз Маңс&т (3), наүҰз Маүбуд (4) жалүҰз - Ол.

كِه لКҚндейلٰهَ اِلَّا هُو بَرَابَرْ م۪يزَنَدْ عَالَمْ

ЯйткенӘ, б&л ілем бҚкӘл болмҰсҰмен, сан-алуан тӘлдерӘмен, тҚрлӘ дауҰстарҰмен ОнҰ зӘкӘр етӘп, Қлкен алңа боҰлардагелдей бірӘ бӘрге "Лі иліҒі илла Эу" (Одан басңа Ү&дай жоң) деп, АллаҒтҰқ бӘреу екенӘне куілӘк етедӘ.

لَٓا اُحِبُّ الْاٰفِل۪ينَ с+зӘ ілгӘндей +з ні ауҰр жараларүа ем ірӘ манаүҰдай пайдасҰз байланҰстардҰ ҚзӘп, фіни сҚйӘктӘлердӘқ орнҰна соқсҰз да баңи Махбуб-Ұ ЛіÇзілдӘ (МіқгӘ баңи сҚйӘктӘ) к+рсетедӘ.
— 79 —

[Б&дан жиҰрма бес жҰл б&рҰн Стамбул б&ү ңартаүҰ şша т+бесӘне шҰүҰп, дҚниенӘ тірк етудӘ &йүарүан кезӘмде кейбӘр жаңҰн достарҰм менӘқ дҚниеге ңайта оралуҰмдҰ, б&рҰнүҰ жаүдайда жҚре беруӘмдӘ +тӘнӘп ңасҰма келген-дӘ. Мен оларүа: "ертеқге деАллаҒтÇ т&рҰқҰздар, мен ойланайҰн" дедӘм. Тақертеқ жҚрегӘме мҰнадай екӘ жапҰраң суреттеме келдӘ. Ялеқге &ңсайдҰ, бӘраң +леқ емес. Сол бӘр мҚбарак естелӘктӘқ ң&рметӘн. Билем жҚгӘртпей, тиӘскенӘм жоң. Үалай келсе солай жазҰлдҰ. ЖиҰрма ҚшӘншӘ С+здӘқ соқҰна ңосҰлуҰ тиӘс болатҰн. ОрайҰ келгесӘн ңайталанҰп отҰр.]

БӨРӨНШӨ ЖАПұРАҮ
[Бейңам жандардҰқ дҚң хабаӘқ аңиңатҰн, мінӘсӘн суреттейдӘ.]

юМенӘ дҚниеге шаңҰрма! БірӘ жалүан ірӘ фіни.

юБейүамдҰң бӘр перде болдҰ ХаңтҰқ н&рҰн жасҰрдҰ.

юЖаралүаннҰқ барлҰтастауЖалүан ірӘ зиÇн к+рдӘм.

юДене кидӘм, бар болдҰм ЯкӘнӘштӘ-аң, атҰ бар да затҰ жоң, білесӘ к+п.

юТӘрӘлӘк десеқ онҰ да к+рдӘм Азапңа тҚсӘп, жапа шектӘм.

юАңҰл дегенӘқ мазамдҰ алдҰ ТӘрӘлӘктӘқ +зӘ біле екеаүҰмдаюЯмӘр сҚру бос ілек КемелдӘк те бос іуре.

юӨс-ірекет бірӘ риÇ Арман-тӘлек бірӘ ңайүҰ.

юҮауҰшу тез аÇңталҰп Дауа наүҰз дерт болдҰ.

юМҰна н&рлар ңарақ ңалҰп СҚйн аз шр жетӘм ңалдҰ.

юДауҰс бӘткен, жоңтау болҰп МҰна жҚрген тӘрӘлердӘ +лӘ к+рдӘм.

юБҚкӘл ӘлӘм уайҰм болҰп Хикмет деген Әндет болдҰ.

юЛіззат болса уүа айналҰп БолмҰстҰ жаппай жоң к+рдӘм.

юСҚйӘктӘм де болдҰ менӘқ ئِنَات ңоштасу неткен жаман едӘ.
— 80 —

ЕКӨНШӨ ЖАПұРАҮ

[Тура жолдаүҰлар мен иманҰ кімӘл жандардҰқ дҚниелерӘнӘқ шҰн мінӘсӘне ишара етедӘ.]

юБейңамдҰң жоң ХаңтҰқ н&рҰ аÇн болдҰ.

юБолмҰс - АллаҒтҰқ аÇттарҰ екен ТӘ б&данХаңтҰқ айнасҰ.

юАңҰл, ңазҰнанҰқ кӘлтӘ екен ФінилӘк болса баңилҰңтҰқ ңаңпасҰ

юКемелдӘктӘқ сіулесӘ с+нгенӘ рас бӘраң, ЖамалдҰқ кҚнӘ +шпес н&р.

юАÇңталу ңауҰшудҰқ діл +зӘ екен ңайүҰ болса наүҰӘр есӘат.

юЯмӘр ңҰзҰң, жҚгӘрӘс екен наүҰз +мӘр аңҰретте.

юҮарақүҰлҰңтар іншейӘн жарҰңтҰқ сҰрт ңабҰүҰ мҰна +лӘмде +мӘр бар, нанбасақ к+р.

юБарлҰң заттҰ дос, жар к+рдӘм бҚкӘл дауҰсَعَلَ екен.

юБҚкӘл б+лшектер зӘкӘр етушӘ, тісбих ңҰлушҰ екен.

юТҚсӘнгенге паңҰрлҰң таусҰл-май тҰн байлҰң екен ілсӘздӘктӘқ +зӘ орасан зор кҚш-ңуат.

юЕгер АллаҒтҰ тапңан болсақ бау &заолмҰс сенӘкӘ.

юЕгер, Мілик-ул МҚлӘкке ң&л болсақ ОнҰқ мҚлкӘн +зӘқдӘкӘндей к+р!

юЕгер де сен +зӘмшӘл ірӘ жанҰмнҰқ иесӘмӘн десеқ басҰм білеге ңалдҰ дей бер.

юОл тҚсӘнӘк шексӘз азапңа салҰп ол жҚк +те ауҰр екенӘн бӘл.

юЕгер наүҰтҰр. БйшҰл, адал ң&л болсақ шексӘз ңуанҰш, мол шаттҰң, байңап к+р.

юСанҰ шексӘз мол сауап тап шексӘз баңҰт сонда деп бӘл!

О, ніпсӘм! Сен де жҚрегӘм сиÇңтҰ бҰлайнҰн, +ҰламсҰра да жалҰн:

"ФінилердӘ ңаламаймҰн, +йткенӘ +зӘм фінимӘн, ЮлсӘздердӘ &натпаймҰн, +йткенӘ +зӘм ілсӘзбӘн. РухҰмдҰ Рахманүа тапсҰрдҰм, керек емес басңасҰ. МҚлдем емес, ірине керек, бӘраң Баңи дос керек. ЗірредеймӘн, Ұ мен маүан еш с+нбейтӘн КҚн керек. Жоңңа тінмӘн, ештеқе де емеспӘн. БӘраң маүан болмҰс атаулҰ тҚгел керек"

— 81 —

ЖиҰрма ҚшӘншӘ С+з

[Б&л с+з екӘ б+лӘмнен т&радҰ]
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
لَقَدْ خَلَقْنَا الْاِنْسَانَ ف۪ٓى اَحтҰ ңанتَقْو۪يمٍ ٭ ثُمَّ رَدَدْنَاهُ اَسْفَلَ سَافِل۪ينَ ٭ اِلَّا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ

БӘрӘншӘ б+лӘм

ИманнҰқ мҰқдаүан ісемдӘктерӘнӘқ бесеуӘ үана бес т&жҰрҰммен баÇндалмаң.

БӨРӨНШӨ Т ЖұРұМ: Адам иман нтани бңҰлҰ Ала-и иллийнге, Çүни, Ж&маңтҰқ жоүарҰ дірежесӘне шҰүҰп, Жіннатңа лайҰң баүа аладҰ. Ал, кҚпӘрлӘктен пайда болатҰн к+кӘрек ңарақүҰлҰүҰ адамдҰ ң&лдҰратҰп, ЖіҒаннамүа лайҰң кҚйге душар етедӘ. СебебӘ, шҰнаң, дҚнн адамдҰ Сани-Ұ ЗҚлжілалмен байланҰстҰрадҰ. Иман - ңарҰм-ңатҰнас, байланҰс. Олай болса, адам АллаҒтҰқ шеберлӘгӘмен онҰқ к+ркем есӘмдерӘнӘқ оŞ-+рнек, наңҰштарҰн жҚрегӘндегӘ има ңарапҰлҰ бойҰна сӘқӘрӘп, ңадӘр-ңасиетӘ артадҰ. КҚпӘрлӘк болса байланҰстҰ ҚзӘп жоң етедӘ де, сонҰқ кесӘрӘнен Раббани шеберлӘктер к+мескӘленӘп к+рӘнбей ңаладҰ. ОсҰдан келӘп, ңадӘр-ңасиет тек заттҰң т&рүҰдан үана баүаланатҰн боладҰ.баүасҰолса уаңҰтша ірӘ т&раңсҰз, фіни жіне аңҰл-ессӘз жануарлардҰқ +мӘрӘне тін. СондҰңтан ң&нҰ жоң. ЕндӘ б&л сҰрдҰ мҰсал арңҰлҰ тҚсӘндӘрейӘк.

Міселен, +нер саласҰнда б&йҰмнҰқ заттҰң ң&нҰ мен шеберлӘгӘнӘқ ң&нҰ ір тҚрлӘбар. С келедӘ. Кейде екеуӘнӘқ ң&нҰ бӘрдей болса, кейде ңолданҰлүан заттҰқ баүасҰ ң&ндҰраң болуҰ үажап емес. ТаүҰ бӘр жаүдайда ң&нҰ бес тиҰндҰң арзан заттан, баүасҰ ңҰмбат, тӘптӘ, миллион теқгелӘк б&йҰм жасалуҰ ілҰ бӘрҚмкӘн.

— 82 —

МӘне, осҰндай бӘр +нер туҰндҰсҰ антикварлҰң базарүа шҰүарҰлҰп, сол жерде к+не діуӘрлӘк ілгӘ б&йҰмдҰ жасаүан хас шебердӘқ +нерӘ ңоса мадаңталса, с+зсӘз ол туҰндҰ миллион есе ңҰмбат баүаүа сатҰлар едӘ. Ал, ол ббрат аескӘ темӘр-терсек сататҰн дҚкенге апарҰлса, ң&нҰ +те т+мен боларҰ анҰң.

МӘне, адам дегенӘмӘз: Хаң ТаүалатҰқ тақүажайҰп жаратҰлҰсҰ ірӘ ОнҰқ шексӘз ң&дӘретӘнӘқ тҰм нізӘк ҚлгӘ м&үжизасҰ. АллаҒ Таүала адам баласм етпенӘқ к+ркем есӘмдерӘне б+леп, н&рлҰ наңҰштарҰмен ішекейлеп, онҰ бҚкӘл үаламнҰқ кӘшкене бӘр ҚлгӘсӘ ретӘнде жаратңан. Егер де, жҚрегӘне иман н&рҰ &Çласа, онҰқ бойҰндане осҰеқ маүҰналҰ барлҰң наңҰштар ілгӘ н&рмен к+рӘнӘп оңҰла бастайдҰ. ОнҰ мҚминнӘқ +зӘ де сана-сезӘмӘмен оңи аладҰ. "МенӘ Сани-Ұ ЗҚлжілалдҰқ ң&дӘретӘ жарат ойлайн онҰқ +нерлӘ ҚлгӘсӘмӘн, жаратҰлүан пендесӘмӘн. Ол менӘ раңҰмҰ мен мол мейӘрӘмӘне б+ледӘ" деген т&жҰрҰмдармен АллаҒтҰқ шеберлӘгӘн +з бойҰна баңҰтдҰ. Демек, адам баласҰн ЖаратушҰ ИесӘмен байланҰстҰрҰп т&ратҰн иман- адам бойҰндаүҰ кҚллӘ шебер наңҰштардҰ тҚгел айңҰндап бередӘ. ОсҰлайша, адамнҰқ ң&нҰ РаббҰсҰнҰқ +нерӘмен бӘрге Самідани айна болуҰ жаүҰмен ңоса баүаланатҰн боладҰ. С+йтӘп, ен тама адам, ілгӘндей байланҰстардҰқ саÇсҰнда барша маң&лҰңтардан биӘк міртебеге к+терӘлӘп, АллаҒтҰқ імӘрӘн тҰқдаушҰ ірӘ Жіннатңа лайҰң Раббн филонаң атанадҰ.

Егер, адам бойҰн осҰ байланҰстҰ ҚзетӘн кҚпӘрлӘк жайласа, АллаҒтҰқ кҚллӘ к+ркем есӘмдерӘн к+рсеткен н&рлҰ наңҰштардҰ ңарақүҰлҰң т&мшалап, оңҰлмайтҰндай кҚқгӘрт тартадҰ. РасҰнда, ЖаратушҰсҰ &мҰтҰлса, оүан ңатҰстҰ рухани жаңтарҰ т+зӘмӘзсӘз болҰп, тҚрӘ бейне бӘр терӘс айналүандай боладҰ. ЮлгӘ үажайҰп к+ркем +нер мен керемет сҰрүа толҰ наңҰштардҰқ басҰм к+пшӘлӘгӘ ашҰлмай ңалад......ебӘр жаүдайда к+зге к+рӘне ңалүан т&старҰ болса, кездейсоң немесе себептердӘқ салдарҰнан болүан нірсе Çки табиүи к+рӘнӘс ретӘнде танҰлҰп ң&нҰн ібден жоÇдҰ. Жалт-ж&лт еткен алмас ң&нсҰзданҰп, шаласңаайналүандай ірңайсҰсҰнҰқ мін-маүҰнасҰ тек "тӘрӘ зат" ретӘнде баүаланадҰ да маңсатҰ мен пайдасҰ жоүарҰда айтҰлүандай ңҰсңа +мӘр сҚретӘн жануарлардҰқ еқ бейшарасҰ ірӘ м&қҰ бӘтпес маң&лҰна &ңңтажҰ мол тӘршӘлӘк иесӘ ірӘ соқҰнда шӘрӘп, жойҰлҰп кететӘн жаратҰлҰстҰқ бӘрӘ болҰп ңаладҰ.

— 83 —

МӘнекей, кҚпӘрлӘк діл осҰлай адам жаратҰлҰсҰн б&зҰп, ңасиеттен ж&рдай ңтартад БаүалҰ алмастҰ, ң&нсҰз к+мӘрге айналдҰрадҰ.

ЕКӨНШӨ Т ЖұРұМ: Иман - жарңҰраүан н&р. Ол адамдҰ н&рландҰрҰп бойҰндаүҰ барлҰң Самідани наңҰштардҰ оңҰтадҰ. Сондай-аң, бҚкӘл ілемдӘ де н&рүа б+лейдӘ. ЯтҰз ж&мң пен болашаңтҰ ңарақүҰ ңапастан ң&тңарадҰ. М&нҰқ сҰрҰн тҚсӘну ҚшӘн, ҮасиеттӘ Ү&раннҰқ:

اَللّٰهُ وَلِىُّ الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ اِلَى النُّورِ

деген аÇтҰнҰқ бӘр олҰ реаүҰнасҰна ңатҰстҰ к+рген салҰстҰрмалҰ мҰсалдҰ баÇндап берейӘн. Ойүа келген уаңиүа бҰлай болатҰн:

ЕкӘ тау ңатар т&р. АрасҰн ңосҰп т&рүан &зҰна бойҰ к+пӘр. К+пӘрдӘқ астҰ тереқ ң&зқгейӘнҚстӘнде т&рмҰн. ДҚниенӘ ңарақүҰлҰң басҰптҰ, айнала тас-тҚнек. Оқ жаүҰма ңарап едӘм, ңоŞ ңарақүҰлҰңта ңарауҰтҰп мазар к+рӘндӘ. Сол жаүҰма ңарап едӘм, таүҰ да тас тҚнек, алай-тҚлей дауҰл соүҰп т&рдҰ. Сілден соқ ңаралҰ апат леушӘ аүалҰ т&рүандай бойҰмдҰ Қрей биледӘ. ЕқкейӘп т+мен ңарап едӘм, шҰқҰрау ң&з к+рӘнгендей болдҰ. ҮарақүҰда пайдаланатҰн ңалта шамҰм болатҰн. ЕндӘ сонҰқзүан тайүан, к+мескӘ жарҰүҰмен айналама таүҰ бӘр к+з жҚгӘрте бастадҰм. ҮауӘп тӘптен кҚшейдӘ. ҮарсҰ алдҰмдаүҰ к+пӘрдӘқ басҰнда +те Қлкен айдаҒарлар, айбҰндҰ арҰстан тектес жтеледижҰртңҰштар жҚр. "ШӘркӘн, шамҰм болмаүанда үой, б&л ңорңҰнҰштҰ білелердӘ к+рмес пе едӘм!" деп Әштей ңҰнжҰлдҰм. ШамнҰқ жарҰүҰ тҚскен жаңтҰқ ӘндегӘн тҚрлӘ ңорңҰнҰштҰ к+ремӘн. "Үап, мҰна шам басҰма біле болдҰ-ау!" деп шамнҰқ болүанҰна ашуландҰм. Болмаүан соқ ңалта шамҰмдҰ жерге бӘр &рҰп сҰндҰрҰп тастадҰм. Сол-аң екен, онҰқ сҰнҰүҰ дҚниенӘ жарҰң ңоүан с алҰп Êлектр шамҰнҰқ тетӘгӘне тиӘп кеткендей, ңарақүҰ тҚнек сейӘлӘп ңоÇ бердӘ. Айнала жарҰң н&рүа б+лендӘ. АйналамнҰқ шҰн мінӘсӘн, аңиңатҰн к+рдӘм.

ЕндӘ бӘлдӘм, жақаүҰ ҚрейлӘ к+пӘр дегенӘм жазҰң даладаүҰ тегӘс жол екен. Оқ ж осҰлаүҰ Қлкен мазарлар болса, жайңалүан бау-баңшалар болҰп, жарңҰн жҚздӘ адамдар &йҰмдастҰрүан +зара с&хбаттасу, ңҰзмет ету, ң&лшҰлҰң ңҰлҰп, зӘкӘр ететӘн жайлҰ орҰн екенӘн ақүардҰм.те онҰол жаүҰмдаүҰ дауҰлдҰ шҰқҰрау боп к+рӘнген нірсе к+рӘктӘ, с&лу асңар таулар. Ал, дауҰл-дҚлей болҰп естӘлген дауҰстар

— 84 —

сол таудҰқ баурайҰнда бас ңосҰп, ңонаңасҰ берӘп, к+қӘл к+терген ңауҰмнҰқ саздҰ іуенӘ екенӘрген бндӘм. МенӘқ айдаҒар деп ңорҰңңан жҰртңҰш ақдарҰм болса, сҚйкӘмдӘ ірӘ жуас тҚйе, сиҰр, ңой, ешкӘ сиÇңтҰ Қй жануарларҰ екен.

Дереу: «ЮлхамдҚлиллаҒи ала нурил Иман» деп, Ү&раннан:

اَللّٰهُ وَلِىُّ الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا يُخْرِجُтҰрар ِنَ الظُّلُمَاتِ اِلَى النُّورِ

деген киелӘ аÇттҰ оңҰдҰм. К+қӘлӘм жай тауҰп, ҚрейлӘ оңиүа үайҰп болдҰ.

Уа, тҰқдарман! ЖақаүҰ екӘ тау дегенӘмӘз +мӘрдӘқ басҰ мен соқҰ, Çүни, б&л ілем мен ңабӘр ілемӘ. К+пӘр болса +мӘр жолҰ, оқ жаүҰқ жакен шаң, сол жаң - болашаң. Үалта шамҰ болса +зӘмшӘл, бӘлгенӘне үана жҚгӘнетӘн адамнҰқ бойҰндаүҰ менмендӘк. Жануарлар ретӘнде к+рӘнген нірселер болса, ілемдегӘ тақүажайҰп ң&бҰлҰстар мен маң&лҰңтар.

Менме сезӘм+зӘне сенген, к+кӘрек ңарақүҰлҰүҰнда жҚрген, тура жолдан адасңан адамнҰқ жаүдайҰ да осҰ оңиүадаүҰ менӘқ бастапңҰ халӘмдей. Ү&дайдан безген адам ңалта шамҰ тірӘздӘ шала-п&ла ірӘ адастҰратҰн маүл&маттарҰмсҚйӘктен шаңтҰ мазар бейнесӘнде жойҰлу, +шу деп к+редӘ. БолашаңтҰ дауҰлдҰ, кездейсоңтҰңңа толҰ ҚрейлӘ ілем деп бӘледӘ. Хаким-Ә РахимнҰқ тӘл алүҰш ңҰзметшӘлерӘн ілемдегӘ ң&бҰлҰстар мен жаратҰлҰстардҰ ңауӘптӘ жҰртңҰш ақдар деп ойла н&р к+йтӘп, менменшӘлдӘк онҰ:

وَالَّذ۪ينَ كَفَرُٓوا اَوْلِيَٓاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ اِلَى الظُّلُمَاتِ

дейтӘн ҚкӘмге ікеп соңтҰрадҰ.

Егер, АллаҒтан Ғидает бе ң&лш, тура жолүа тҚссе, к+қӘлӘне иман &Çласа, ніпсӘнӘқ перүауҰндҰң ңасиетӘ талңандалҰп, АллаҒтҰқ кӘтабҰна ден ңойҰп, оңиүадаүҰ жарңҰн халге келедӘ. ОнҰқ к+зӘне Яз ніпілем кҚндӘзгӘдей жайнап, АллаҒтҰқ н&рҰна толадҰ. Юлем: اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ аÇтҰн оңҰтҰп т&рүандай үажайҰп кҚй кешедӘ. Яткен шаңтҰ мазарлар бейнесӘнде емес, гҚлденген бау-баңша ңалпҰне иман үасҰрда пайүамбарлар мен іулиелердӘқ
— 85 —

ң&зҰрҰнда ң&лшҰлҰң еткен ниетӘ таза, мейӘрбан кӘсӘлердӘқ +мӘрде +з мӘндеттерӘн адал атңарҰп: "АллаҒу Юкбар" деп, жоүарҰ міртебеге, на тамк+терӘлгендерӘн, болашаңңа саÇхат жасаүандарҰн жҚрек к+зӘмен анҰң к+ретӘн боладҰ. Сол жаүҰна б&рҰлҰп ңарап, онда берзах пен аңҰреттӘқ теқӘздей буҰрңанүан толңҰнҰнҰқ тасасҰндаүҰ ÇүнттҰқ бау-баңшаларҰ мен Рахмани ңонаңасҰ ізӘрленген зіулӘм сарайлардҰқ т&рүанҰн иманнҰқ н&рҰмен алҰстан сезедӘ. ДауҰл, зӘлзілі, топан су р, бай ңорңҰнҰштҰ ң&бҰлҰстардҰ маңсаттҰ да адал ңҰзметшӘлер деп бӘледӘ. К+ктемгӘ дауҰл мен н+сер, сел секӘлдӘ сҰртңҰ к+рӘнӘсӘ жаүҰмсҰз оңиүалар, шҰндҰүҰнда +те нізӘк ірӘ хикметке толҰ жаүҰмдҰ к+рӘнӘс екендӘгӘн толҰң тҚңанша . ТӘптӘ, ажалдҰқ +зӘн міқгӘ +мӘрдӘқ кӘрӘспесӘ, ңабӘрдӘ міқгӘ баңҰттҰқ есӘгӘ деп бӘледӘ.

МӘне, тҰқдаушҰм! ЕндӘ б&дан +зге айтҰлмай ңалүан жаңтарҰн +зӘқ салҰстҰр, аңиңаттҰ санаүа салҰп салмаңтлүан т ШӨНШӨ Т ЖұРұМ:>Иман - н&р, иман - ңуат. Иі, наүҰз иманүа ңолҰ жеткен адам, жаратҰлҰстҰқ бірӘне "т&рҰсатҰн жерӘқдӘ айт" дей алатҰн дірежеге жетедӘ. Ир тҰйҰқ ңуатҰна ңарай ңҰрсҰң оңиүалардҰқ ңҰспаңтарҰна т+теп бере аладҰ. Тіуекелге бел буҰп, бар ӘсӘн бӘр АллаҒңа тапсҰрадҰ. ЯмӘр кемесӘне зор сенӘмменҮарсҰ , тасңҰндҰ толңҰндарүа ңарсҰ жҚзӘп сайран ң&радҰ. БарлҰң ауҰртпалҰңтҰ Үадир-Ұ М&тлаңтҰқ ң&дӘретӘне жҚктеп, дҚниеде к+қӘлӘ хош, рахат +мӘр сҚредӘ. ҮабӘрде тҰнҰүҰп, содан соқ міқгӘ баңҰт мекенӘ, Жіннатңа самүайдалу дер тіуекел етпей ңасарҰсса, &шпаң бҰлай т&рсҰн, дҚниенӘқ ауҰртпалҰңтарҰ ТозаңтҰқ тҚбӘне батҰрҰп жӘбередӘ.

Демек, иманүа тіухид, тіухидңа тісӘлӘм, тісӘлӘмге тіуекел керек. çүнилай деҒтҰқ бӘр екенӘне сенбей иман толҰң болмайдҰ. Ал, АллаҒтҰқ бӘрлӘгӘ болса толҰң мойҰнс&нудҰ ңажет етедӘ. МойҰнс&нҰп, к+ну болса, тіуекелсӘз болмайдҰ. Тіуекел деген адамүа екӘ дҚниенӘқ баңҰтҰн іперетӘн ң&ндҰ нірсе. Алайда, тіуек الرَّ барлҰң шарттардҰ, себептердӘ мҚлдем жоңңа шҰүару емес. ЮуелӘ шарттардҰ ң&дӘреттӘқ перделерӘ деп танҰп, ал шарттардҰ орҰндау Әс-ңимҰлмен,ірекетпен жасалатҰн д&үа деп тҚсӘну ңажет. ӨстӘқ соқҰн тек ңана АллаҒтан тӘлеу, нйгӘлӘ ердӘ ЖаратушҰмҰз жасайтҰнҰн бӘлу, ірӘ жалүҰз Оүан үана ңарҰз болу керек.
— 86 —

ЕндӘ тіуекел ететӘндер мен тіуекел етпейтӘндердӘқ мҰсалҰн бӘр хикаÇ арңҰлҰ баÇндап берейӘн:

БӘрде екӘ адам ауҰр,бубиеткен ңоржҰн арңалап, кемеге мӘнедӘ. БӘреуӘ кемеге кӘрер-кӘрместен жҚгӘн жерге ңойҰп, ҚстӘне отҰра кетедӘ. АйналанҰ тамашалап, к+қӘлӘ жій. КелесӘсӘ аңҰмаң ірӘ тҰм тікаппар болүандҰңтан жҚгӘн жерге ңоймай арңалап т&радҰ. СерӘгӘ оүан: "ЖҚгӘқ а......й, жерге ңойҰп дем алсақшҰ!" - деп едӘ, ол: "Жоң, болмайдҰ. М&нҰ к+тере алмайтҰндай маүан не болҰптҰ. ЮрӘ жоүалҰп кетуӘ мҚмкӘн. Яз жҚгӘмд +зӘнӘ к+теретӘн кҚшӘм бар", - деп жауап бередӘ. ОнҰ к+рӘп кемедегӘлердӘқ жанҰ ашидҰ. "МҰна бірӘмӘздӘ к+терӘп келе жатңан патшанҰқ кемесӘ +те кҚштӘ ірӘ сенӘмдӘ. БҚйте берсеқ басҰқ айналҰп, жҚгӘқмен бӘрге теқӘзге ң&боп естесӘқ. УаңҰт +ткен сайҰн ілсӘреп, мҰна бҚкӘрейген белӘқ мен аңҰмаң басҰқ ауҰр жҚкке шҰдай алмайдҰ. ЮрӘ кеменӘқ ңожайҰнҰ сенӘқ мҰна тҚрӘқдӘ к+рсе: "Алжасңан есуас неме, кемемнӘқ сенӘмдӘ екенӘне кҚмінданҰп т&р-акелдӘ.аң ңҰлуҰн ңарашҰ, +зӘнӘқ" деп ңамап тастауҰ мҚмкӘн. С+йтӘп, баршаүа кҚлкӘ боласҰқ. ЮлсӘздӘгӘқдӘ к+рсететӘн тікаппарлҰүҰқ, бейшаралҰүҰқдҰ бӘлдӘретӘн менмендӘгӘқ, екӘжҚз мҰқдапен мӘскӘндӘгӘқдӘ к+рсететӘн жасандҰ Әс-ірекетӘқдӘ к+рген ж&рт іжуіліп кҚлӘп жатҰр", - дегеннен кейӘн, ілгӘ бейшаранҰқ есӘ кӘрдӘ. ЖҚгӘн жерге ңойҰп ҚстӘне отҰра кеттӘ: "УҒ, Ү&дай ңалауҰқдҰ беейде +Машаңаттан, ңамаудан, масңара болудан ң&тңардҰқ", - деп, серӘгӘне алүҰсҰн бӘлдӘрдӘ.

Уа, тіуекелден бейхабар бейбаң! АңҰлүа кел, тіуекел е кҚндеда сен жаратҰлҰс атаулҰүа тӘленуден, оңиүалардан ңорңҰп Қрейленуден, масңаралҰңтан, аңҰреттӘк азаптан, тар дҚниенӘқ ңҰспаүҰнан ң&тҰласҰқ.

ТЯРТӨНШӨ Т ЖұРұМ: АдамдҰ адам еткен - иман. ТӘптӘҰп, оңн ңҰлатҰн да Иман. Олай болса адамнҰқ бастҰ мӘндетӘ - иман келтӘру, д&үа ету. КҚпӘрлӘк адамдҰ наүҰз ң&бҰжҰңңа айналдҰрадҰ.

Б&л айтҰлүанүа ңҚминнӘ мҰқдаүан ділел бар. МҰсалҰ, хайуан мен адамнҰқ дҚниеге жақа келгендегӘ жаүдайларҰ анҰң ділел бола аладҰ.

Иі, адамзат жҚректегӘ иман арңҰлҰ хайуаннан ерекшеленӘп, адамзат атҰна лайҰң болүандҰүҰн олардҰқ дҚниеге келуӘБҚкӘл айҰрмашҰлҰңтарҰна ңарап бӘлуге боладҰ. ЯйткенӘ, хайуандар

— 87 —

дҚниеге келген сітте, бейне бӘр басңа ілемде пӘсӘп жетӘлгендей бейӘмдӘлӘгӘне орай кемерсетедн тҚрде келедӘ, Çүни жӘберӘледӘ. Бар-жоүҰ екӘ саүат, екӘ кҚн немесе екӘ айдҰқ ӘшӘнде дҚниедегӘ +мӘр зақдарҰн, ңоршаүан ортамен болатҰн байланҰсҰн, тӘршӘлӘк шарттарҰн тез меқгередӘ. АдамнҰқ жиҰрма жҰлда ңолҰ жетпейтӘн табҰсоүан мӘскерлӘгӘн, торүай мен ара сиÇңтҰ маң&лҰңтар жиҰрма кҚнде ҚйренӘп аладҰ, Çүни оларүа ҚйретӘледӘ. Демек, хайуандардҰқ бастҰ мӘндетӘ, Әздене отҰрҰп даму, бӘлӘм жинай отҰрҰп жетӘлу емтанарлйшаралҰүҰн к+рсетӘп к+мек с&рау, д&үа ету емес. ОлардҰқ негӘзгӘ мӘндетӘ тума бейӘмдӘлӘгӘне сай тӘршӘлӘк ету, амал жасау, Әс-ірекеттерӘ арңҰлҰ ң&лшҰлҰң ету.

Адам баласҰ болса, олай емес. ДҚниеге келгенде ір нірсенӘ Қйренуге м&ңтаж, +мӘр шартҰ, харн бейхабар, тӘптӘ жиҰрма жасҰна дейӘн онҰ толҰң Қйрене алмайдҰ. Керек десеқӘз +мӘрӘнӘқ соқҰна дейӘн Қйренуге м&ңтаж. Эім тҰм ілсӘз, бейшара халде дҚниеге келедӘ. БӘр-екӘ жҰлда ізер деИман ааÇңңа т&радҰ. Он бес жасңа келгенде алүҰ шарт деқгейӘнде оқҰ мен солҰн танҰп, +мӘр сҚрген ортасҰнҰқ ҰңпалҰмен жаңсҰ мен жамандҰ айҰрадҰ.

Демек, адам баласҰнҰқ н пен ж мӘндетӘ - талпҰну мен жетӘлу жіне д&үа мен ң&лшҰлҰң. çүни, «КӘм екен маүан жанашҰрлҰң жасап, хикметтӘ тҚрде тірбиелеп, басңарҰп отҰрүан? ҮайҰрҰмҰ мол, асҰраушҰ, иелӘк етӘп міпенадҰ. кӘм болдҰ екен?» деп ойлану, бӘлу. ОсҰлайша, ңажеттӘлӘктермен ңамтамасҰз етӘп отҰрүан Үади-ул-Хажатңа (ҮажеттӘлӘктердӘ ңамтамасҰз етушӘ) +зӘнӘқ ілсӘздӘгӘмен, бейшаралҰүҰмен ер бопҰну, +тӘну жіне д&үа ету, Çүни, ілсӘздӘк пен бейшаралҰңтҰ ңанат етӘп, онҰ +зӘне шапаүатшҰ жасап, ң&лшҰлҰңтҰқ еқ жоүарүҰ сатҰсҰна +рлеу болҰп табҰладҰ.

ус Сам адам б&л ілемге бӘлӘм алу жіне д&үа ету, жалбарҰну арңҰлҰ дамҰп жетӘлу ҚшӘн келген. Юр нірсенӘқ мінӘсӘ мен бейӘмдӘлӘгӘ ӘлӘмге тіуелдӘ. Ал, ӘлӘмнӘқ негӘзӘ, ңайнар к+зӘ, н&рҰ мен рухҰ - Марифетулла- Иі, онҰқ ӘргетасҰ Иман-Ұ БиллаҒ.

Сондай-аң, адам баласҰ тҰм ілсӘз, ол аздай басҰна ҚйӘлген білелерӘ, к+птеген д&шпандарҰ бар. Олардан ірдайҰм соңңҰ жейдӘ. ЯзӘ тҰм бейшара, кӘрӘптар ірӘ шексӘз арман-тӘлектерӘ бар. СондҰңтан, жаратҰсанап, сай бастҰ мӘндетӘ, негӘзгӘ ж&мҰсҰ - Иман келтӘрген соқ д&үа ету болҰп табҰладҰ. Д&үа дегенӘмӘз - ң&лшҰлҰңтҰқ негӘзӘ.

— 88 —

Міселен, сіби +зӘнӘқ ңолҰ жетпеген нірсесӘн алу ҚшӘн жҰлайдҰ, Ç с&райдҰ, Çүни, Әс-ірекетӘмен немесе тӘлӘмен ідан ң&гӘн бӘлдӘрӘп д&үа етедӘ. ОсҰлайша, маңсатҰна жетедӘ. Сол сиÇңтҰ адам, бҚкӘл хайуандардҰқ ӘшӘнде бейне бӘр нізӘк, ерке сіби тірӘздӘ. Ол, Рахман-қ, босимнӘқ алдҰнда +зӘнӘқ ілсӘз, бейшара екенӘн мойҰндап жҰлауҰ керек немесе паңҰр, м&ңтаж екенӘн сезӘп д&үа етуӘ тиӘс. ОнҰқ б&лай д&үа етуӘ маңсаттарҰна жеткӘзедӘ жіне жасалүан ңамңорлҰңңа шҚкӘр еткен болҰп есептеледӘ. Юйтпесе, кӘшкентай шҰбҰни бауірресӘ ңалмайтҰн жҰлауҰң, аңҰмаң ірӘ тентек бала секӘлдӘ: «Мен +з кҚшӘммен менен мҰқ есе кҚштӘ, тақүажайҰп алҰптардҰ баүҰндҰрҰп отҰрмҰн. ОлардҰ ӘлӘмӘммен к+зӘн тауҰп, бас идӘрӘп отҰрмҰн» дегендей, Әк серп жатңан ңамңорлҰңтҰ жоңңа шҰүарса, табиүатҰна ңайшҰ ірекет ңҰлҰп, ауҰр жазаүа тартҰладҰ.

БЕСӨНШӨ Т ЖұРұМ:>Иман - д&үанҰ &йҰтңҰ ретӘнде ңажет етедӘ жіне адамнҰқ болмҰсҰ да оүан м&ңтаж. ТӘптӘ, Хаң ТаүаланҰқ +зӘ: "Д&үа лҰнда Ән болсақдар, ңадӘрлерӘқ жоңтҰқ ңасҰ" деген маүҰнада: قُلْ مَا يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبّ۪ى لَوْلَا دُعَٓاؤُكُمْ деп б&йҰрадҰ. Эім
ОнҰқ: اُدْعُون۪ى اَسْتَجِبْ لَكُمْ деген імӘрӘ таүҰ бар.

Егер: "Үайта-ңайта д&үа етӘп жалбарҰнҰп жалүа.

кейде ңабҰл болмайдҰ. Алайда, аÇт жалпҰүа ортаң, ірӘ барлҰң д&үаүа бӘрдей жауап берӘледӘ, дейдӘ. Сонда ңалай?">- деп с&рар болсақ, оүан айтҰлар жауап мҰнадай:

Жауап беру бӘр басңа, ңабҰл алу бӘр басңа.ْهِمُ ң д&үанҰқ жауабҰ берӘледӘ. БӘраң, ңабҰл болуҰ жіне діл с&раүанҰнҰқ берӘлуӘ АллаҒ ТаүаланҰқ хикметӘне тіуелдӘ.

Міселен, науңас бала дірахман келӘп: "ДірӘгер!" - дейдӘ. «Иі балаңай, айта үой",>- деп жауап бередӘ дірӘгер. "Маүан анау дірӘнӘ бересӘз бе?» - дейдӘ бала. ДірӘгер болса, онҰқ с&раүанҰн б&лжҰтпай орҰндайдҰ, не онҰқ жаүдайҰна байлаар, мҚодан да жаңсҰсҰн бередӘ, не болмаса денсаулҰүҰна зиÇн екенӘн бӘлӘп ештеқе бермейдӘ.

Сол сиÇңтҰ Жанаб-Ұ Хаким-Ә М&тлаң (НаүҰз дана, хикмет иесӘ) бірӘн к+рӘп, бӘлетӘн болүандҰңтан ң&лҰнҰқ д&үасҰн жауапсҰздӘретӘрмайдҰ. ОнҰқ жалүҰздҰң пен ҚрейӘн басатҰн сабҰр сҰйлап,

— 89 —

жауап беру арңҰлҰ достҰң шҰраймен к+қӘлӘн жайлайдҰ. Юрине, адамнҰқ іуесңой ніпсӘсӘнӘқ ңалауҰна ңарай емес, Раббани хикметӘнӘқ талабҰна сай тӘлегенӘн немесе одйдҰ. ЯтіуӘрӘн бередӘ. Болмаса мҚлдем бермейдӘ.

Сондай-аң, д&үа дегенӘмӘз ң&лшҰлҰң. Ү&лшҰлҰң жемӘсӘн негӘзӘнде аңҰретте бередӘ. ДҚниедегӘ маңсаттаҰлҰ баа, ондай д&үа мен ң&лшҰлҰңтҰқ +зӘндӘк уаңҰтҰ болҰп табҰладҰ. Ол маңсаттар ілдеңандай пайда к+ру ҚшӘн болмауҰ тиӘс.

Міселен, жақбҰр намазҰ мен д&үасҰ ң&лшҰлҰң болҰп саналадҰ. Ал, ң&рүаңшҰлҰң болса, сол ң&лшҰлҰңтҰқ уаңҰтҰ.ес, бесе, ол д&үа мен ң&лшҰлҰң жақбҰрдҰ жауүҰзу ҚшӘн емес. Егер тек сол ҚшӘн болса, ол д&үа мен ң&лшҰлҰң шҰнайҰ болмаүандҰңтан ңабҰл болуүа лайҰң емес. Міселен, КҚннӘқ батуҰ аңшам намазҰнҰқ уаңҰтҰ болҰп саналадҰ. Сондай-адӘктӘ мен КҚннӘқ т&тҰлуҰ кҚсҚф жіне хҚсҚф дейтӘн намаздардҰқ уаңҰттарҰ, Çүни, б&л аталүан екӘ ң&лшҰлҰң сол уаңҰттарүа үана тін. СебебӘ, ол кезде АллаҒтҰқ тҚнгӘ аÇтҰ Ай мен кҚндӘзгӘ жарңҰн аÇтҰ КҚн перделенедӘ де, ИліҒи ң&дӘретдамнҰқасан зор &лҰңтҰүҰн жар салатҰн болүандҰңтан Хаң Таүала ң&лшҰлҰңтҰқ осҰ бӘр тҚрӘне ң&лдарҰн діл сол уаңҰттарда шаңҰрадҰ. Аталүан намаз (аÇңталуҰ ірӘ ңанша у. СосҰ созҰлуҰ астрономиÇлҰң есеппен белгӘлӘ болүан) т&тҰлүан Ай мен КҚндӘ ашу ҚшӘн емес.

Сол сиÇңтҰ, ң&рүаңшҰлҰң та жақбҰр намазҰнҰқ уаңҰтҰ немесе басҰмҰзүа келген біле-жала Çки ңандай да бӘр ңайүҰ, +зӘне тін кейбӘр д&үалардҰқ уаңҰтҰ болҰп тамзат е. Сондай сіттерде адам +зӘнӘқ ілсӘздӘгӘн сезӘп д&үа етӘп, Үадир-Ұ М&тлаңтҰқ (КҚш-ң&дӘретӘ шексӘз) алдҰна шарасҰз жалбарҰнадҰ. Егер, к+п д&үа еткеннӘқ +зӘнде біле-жалаламес. Алмаса "д&үа ңабҰл болмадҰ" демей, онҰқ орнҰна "д&үанҰқ уаңҰтҰ толмаптҰ" деп тҚсӘнген ж+н. Егер, Хаң Таүала жарҰлңап ңайүҰ-ңасӘрет сейӘлсе, онда тӘптӘ жаңсҰ, д&үанҰқ уنَ اَنда аÇңталүан болҰп есептеледӘ. Демек, ң&лшҰлҰңтҰқ сҰрҰ д&үада. Ү&лшҰлҰң шҰнайҰ ниетпен Ү&дай ҚшӘн жасалуҰ керек. ЮрбӘр адам АллаҒ алдҰнда +зӘнӘқ ілсӘздӘгӘн наңтҰ к+рсетӘп, д&р емесҰлҰ жалбарҰнуҰ тиӘс. АллаҒтҰқ ӘсӘне, онҰқ РубубиетӘне араласпауҰ керек, ӘстӘқ сіттӘ болҰп-болмауҰн онҰқ ңолҰнда деп, хикметӘне сенӘп, мейӘрӘмдӘлӘгӘне шҚбі келтӘрмеуӘ керек.
— 90 —

СонҰмен, кҚллӘ аÇттардҰқ баÇнд. Юлбеан шҰүатҰн ңорҰтҰндҰ мҰнау: ЖаратҰлҰс атаулҰнҰқ +зӘне тін тісбихтерӘ, ң&лшҰлҰңтарҰ, +здерӘне тін сіжделерӘ бар. МӘне, б&л олардҰқ АллаҒңа деген д&үаларҰ. Д&үалардҰқ да сан-алуан тҚрлерӘ бар.

шҰнҰқ Ә бейӘмдӘлӘк тӘлӘмен жасалатҰн д&үа. ЯсӘмдӘктердӘқ д&үаларҰн айтуүа боладҰ. ОлардҰқ ірңайсҰсҰ бейӘмдӘлӘгӘне ңарай ФійÇз-Ұ М&тлаңтаню(НаүҰз н&рүа б+леушӘ)>тҚр-тҚс талап етедӘ. ЖаратушҰ АллаҒтҰқ есӘмн.

айна болҰп жарңҰрайдҰ. БӘреуӘ м&ңтаждҰң тӘлӘмен жасалатҰн д&үа. Жан-жануарлардҰқ шамаларҰ жетпейтӘн ңажет-тӘлектерӘне ңол жеткӘзу ҚшӘн, міжбҚр болҰп жасаүан д&н ісем. ЮрңайсҰсҰ м&ңтаждҰң тӘлӘмен Джіууад-Ұ М&тлаңтаню(ШексӘз бай, молшҰлҰң иесӘ)>тӘршӘлӘк ету ҚшӘн азҰң секӘлдӘ аса ңажеттӘ заттар с&райдҰ.

ЕндӘ бӘрӘ шарасҰзтңа толӘмен жасалатҰн д&үа. ҮиҰн-ңҰстау кезеқде ірбӘр маң&лҰң бӘр ңамңоршҰүа жалбарҰнадҰ, Çүни, Рабб-Ұ РахимӘн ӘздейдӘ.

ОсҰ Қш тҚрлӘ д&үа, ңандай да бӘр кедергӘ болмаса,! Басңан ңабҰл боладҰ.

ТаүҰ бӘр д&үанҰқ тҚрӘ, кідӘмгӘ, Çүни, адам баласҰнҰқ д&үасҰ. Б&л д&үа да екӘ тҚрге б+лӘнедӘ.

БӘрӘншӘсӘ, Әс-ңимҰл, хал-жаүдай арңҰлҰ.

ЕкӘншӘсӘ, жҚрек пен тӘл арңҰлҰ.

Ұқ с+зен, шарасҰн Әздеп, себептерге &мтҰлу Әс-ңимҰл арңҰлҰ жасалатҰн д&үа. НітиженӘ жиналүан себептер жасамайдҰ. Олар нітиженӘ АллаҒтан тӘлеу ҚшӘн +з халдерӘ мен онҰ риза ңҰлатҰн кҚйге енедӘ. ЕгӘн егу мейӘрӘмдӘлӘк ңалҰп отна жасалүан +тӘнӘш, д&үа-тӘлек. М&ндай Әс-ірекетпен жасалүан д&үа, Джіууад-Ұ М&тлаңтҰқю(ШексӘз бай, молшҰлҰң иесӘ)>есӘм сипатҰна баүҰшталүандҰңтан басҰм к+пшӘлӘгӘ ңабҰл боладҰ.

ЕкӘншӘ, жҚрекпен, тӘлмен жасалатҰн д&үа. Үол , жҚреен кейбӘр +тӘнӘш-тӘлектерӘн АллаҒңа айтҰп, жалбарҰну. Б&л д&үанҰқ бастҰ маңсатҰ мен балдай тіттӘ жемӘсӘ мҰнада: Д&үа жасап, жалбарҰнүан пенде +зӘн тҰқдайтҰн бӘреу барҰсана н, Ол м&нҰқ жҚрегӘнӘқ тҚкпӘрӘндегӘнӘ естӘп бірӘне ң&дӘретӘ жететӘнӘне, талап-тӘлектерӘн жаппай орҰндай алатҰнҰна, бейшаралҰүҰна ңамңорлҰңнан се, медет беретӘнӘне сенедӘ.

— 91 —
ТҰқда, ей ілсӘз, бейшара паңҰр адам! МейӘрӘмдӘлӘк ңазҰнасҰн ашатҰн кӘлт, таусҰлмас ңуат ңайнарҰ болҰп табҰлатҰн д&үанҰ уҰсҰқнан шҰүарма. Д&үа арңҰлҰ адамгершӘлӘктӘқ еқ жоҰн +зӘіртебесӘне шҰң. С&лтан атан да бҚкӘл ілемнӘқ д&үасҰн +зӘқнӘқ д&үақа ңос. Ү&лдардҰқ еқ абҰройлҰсҰ атанҰп, к+пшӘлӘктӘқ +кӘлӘ сиÇңтҰ اِيَّاكَ نَسْتَع۪ينُ де. ٭ وَيілемге тамаша ҚлгӘ бол!
— 92 —

ЕкӘншӘ б+лӘм

Б&л б+лӘмде адамдҰ баңҰтңа жетелейтӘн себептер мен баңҰтсҰздҰңңа душар ететӘн себептердӘқ бес тҚрӘ баÇндалмаң.

[Адам ахсін-Ә таңуим тҚрӘнде, Çүни, аса бӘр нҰттӘ, керемет к+ркем тҚрде жаратҰлүан. ЮрӘ +зге жаратҰлҰстардан артҰң, іртҚрлӘ бейӘмдӘлӘкке ие болүандҰңтан азүҰндҰңтҰқ еқ т+менгӘ сатҰсҰнақ &сталденудӘқ еқ жоүарүҰ сатҰсҰна дейӘн, "ісфіл-Ә сафилиннен" "ала-Ұ иллиӘнге", жерден к+кке, зірреден КҚнге дейӘн созҰлҰп жатңан дірежелерге, міртебелерге +рлей немесе ң&лдҰрай алатҰн жолдарҰ бар сҰнаң алақҰна жӘберӘлген. ОнҰқ алдҰнда биӘкке еген АӘқ немесе т+менге ң&лдҰраудҰқ екӘ жолҰ жатҰр.МӘне, адам, ИліҒи ң&дӘреттӘқ мҚүжизасҰ, жаратҰлҰстҰқ нітижесӘ ретӘнде +нерлӘ де шебер жаратҰлҰп б&л дҚниеге жӘберӘлген. ЕндӘ, сол адам баласҰнҰқ осҰндай керемет дамуҰ май-аң,дҰрауҰнҰқ ң&пиÇ сҰрларҰн ңҰсңаша "бес т&жҰрҰм" арңҰлҰ баÇндайҰң.]

БӨРӨНШӨ Т ЖұРұМ: Адам бҚкӘл ілеммен тҰүҰз байланҰста, ірӘ к+птеген нірселергейүамбаж. ҮажеттӘлӘктерӘ, арман-тӘлектерӘ бастан асадҰ. ҮалауҰ мен ақсаүан арманҰ таусҰлмайдҰ. ЖанҰ бӘр гҚлдӘ ңалаүанҰ сиÇңтҰ, к+ктемнӘқ келуӘн де ақсайдҰ. Бау-баңшанҰ ңалаүанҰ сиÇңтҰ, міқгӘлӘк Жіншеккенда ақсайдҰ. ДосҰн к+рудӘ ақсайтҰнҰ сиÇңтҰ, Жімил-Ә ЗҚлжілалдӘю(АйбҰндҰ да с&лу, +те к+ркем)>де к+руге ң&штар. АлҰстаүҰ сҚйӘктӘсӘн саүҰнҰп, бӘр к+руге асҰүатҰнҰ секӘлдӘ, ңабӘр ілемӘне кеткен жҚзден тоңсан екенӘ сҚйӘктӘлерӘмен міқгӘлӘкке ңоштасңҰсҰ келмей, олармен ңауҰшудҰ ақсаүандҰңтан, мҰна дҚниенӘқ есӘгӘн жауҰп, баршанҰқ баратҰн жерӘ аңҰреттӘқ есӘгӘн ашадҰ. Үадир-Ұ М&тлаңтҰқю(КҚш-ң&дӘَه دَفексӘз)>мҰна дҚниенӘ б&зҰп, орнҰна аңҰреттӘ ң&ратҰн ң&дӘрет кҚшӘнӘқ алдҰнда жалбарҰнуүа тҰм м&ңтаж-аң. МӘне, осҰндай ілсӘз кҚйдегӘ адам баласҰнҰқ МаүбудҰю(табҰндҰрушҰ),>ілбетте, барлҰң ніатҰлүа тӘзгӘнӘ ңолҰнда, ір нірсенӘқ ңазҰнасҰ ңасҰнда, барлҰүҰн к+рушӘ, барлҰң жерде бола т&ра т&раңтҰ мекенӘ жоң, уаңҰт, мезгӘлге тіуелсӘз, ң&дӘретӘ кҚштӘ, еш кемшӘлӘксӘз, н&ңсандҰүҰ жоң бӘре. Он і бола аладҰ. М&ндай толҰң сипаттарүа ие жалүҰз Үадир-Ұ ЗҚлжілалю(айбҰндҰ, ң&дӘретӘ шексӘз),>Рахим-Ұ ЗҚлжамалю(Яте с&лу мейӘрӘмдӘ),

— 93 —

Хаким-Ә ЗҚлкасҰн, КімӘл хикмет иесӘ) үана. ЯйткенӘ, адамзаттҰқ шексӘз ңажеттӘлӘгӘн, м&қ-м&ңтажҰн +теу тек шексӘз ң&дӘрет пен шексӘз ӘлӘм иесӘнӘқ үана ңолҰнан келедӘ. Олай болса, адам баласҰнҰқесӘрӘнрҰнуҰ мен табҰнуҰ да тек сол жалүҰз ң&дӘрет иесӘне арналуҰ тиӘс.

Уа, адам! Сен тек соүан үана ң&л болсақ, бҚкӘл жаратҰлҰстан жоүарҰ міртебеге ие боласҰқ. Егер, Оүан ң&л болудан бас тартсақ, маң&лҰңтарүа ңорланҰп, ірез паңҰрларүа ң&л боласҰқ. МенмендӘкке салҰнҰп, кҚш-ңуатҰқа сенӘп, тіуекел мен д&үанҰ тастап, тікаппарлана, дауласатҰн болсақ, игӘлӘк жасау, бӘр нірсе Әстеуге келгенде ара мен ң&мҰрсңадан да, +рмекшӘ мнҰмен.Ұннан да дірменсӘз боласҰқ. Ал, жамандҰң жасауүа, бҚлдӘруге келгенде тау мен теқӘзден, Жер мен К+ктен асҰп, олардҰқ бас тартңан ауҰр жҚгӘн мойнҰқа аласҰқ.

Уа, ......РасҰнда сенӘқ екӘ жаүҰқ бар.

БӘреуӘ: ЮлдененӘ жасау, жаңсҰлҰң Әстеу, мойҰндау, Әс-ірекет ету секӘлдӘ жаүҰмдҰ жаүҰқ.

ЕкӘншӘсӘ: Б&зу, жоң ңҰлу, бҚлдӘру, жамандҰң жасау, жоңңа шҰүару, ңасарҰсу, секӘлдӘ ж тҚсӘрз жаүҰқ.

БӘрӘншӘ жаүҰқмен ңолҰқнан еш нірсе келмейдӘ. КідуӘлгӘ арадан, торүайдан дірменсӘз, шҰбҰннан, +рмекшӘден ілсӘзсӘқ.

ЕкӘншӘ жаүҰқм ҚшӘн к пен жерден, таудан да асҰп тҚсесӘқ. Олар, тартҰнүан жауапкершӘлӘктӘ мойнҰқа алҰп, олардан ілдеңайда ауңҰмдҰ алақүа ҚстемдӘк етесӘқ. СебебӘ, сен ілдебӘр игӘ Әс жасаүанда, тек ңолҰ ілгӘ енӘ мен шамақнҰқ келгенӘне, кҚшӘқ жететӘндей игӘлӘк Әстей аласҰқ, ал жамандҰң жасауүа, б&зҰп - бҚлдӘруге келгенде жамандҰүҰқ артҰп, б&зҰңтҰмаса "йҰлҰп, жан-жаңңа тарап кетедӘ. Міселен, КҚпӘрлӘк - +те жаман нірсе. ОнҰқ негӘзӘнде бҚлдӘру, мойҰндамай, ңасарҰсу жатҰр. БӘр ңараүанүа кӘшкене жамандҰң сҰңҰлдҰ болүанҰмен расҰнда бҚкӘл ілемдӘ ңорлау, ірӘ АллаҒтҰқ бҚкӘл есӘмдерӘне тӘлҰп к+ру жіне адамзаттҰқ абҰройҰн т+гу дейтӘн жаүҰмсҰз ңҰлҰң. ЯйткенӘ, бӘздӘ ңоршаүан ортанҰқ +зӘндӘк жоүарҰ міртебелерӘ, жҚктелген мақҰздҰ мӘндеттерӘ бар. Олар -Ұ. АдатҰқ ңҰзметшӘлерӘ Раббани хаттар, ірӘ СҚбхани айналар. КҚпӘрлӘк болса, олардҰ ңҰзметтен аластатҰп, мӘндетӘ мен маүҰнасҰн жойҰп, олардҰ ібестӘк пен кездейс жемӘсҰқ ойҰншҰүҰна айналдҰрадҰ.

— 94 —

Айна тірӘздес жаратҰлҰстаүҰ АллаҒтҰқ есӘмдерӘнӘқ оŞ-+рнек наңҰштарҰн, к+рӘнӘстерӘн, ісемдӘктерӘн жоңңа шҰүарҰп, мазаң ңҰладҰ. ЮрӘ АллаҒтҰқ есӘмд адамзамаша тҚрде жариÇлайтҰн "адамзат" аттҰ ісем +нерӘн, Çүни, міқгӘ жасайтҰн аүаштҰ, нітижесӘ дінӘне сҰйүҰзҰлүан ң&дӘрет туҰндҰсҰн, сондай-аң, Қлкен аманат арңалап Жер мен К+кке ҚстемдӘк еткен,лҰңтартелерден де жоүарҰ міртебеге ие, жер жаҒаннҰқ ханзадасҰ атанүан адамзаттҰ мҚсіпӘр ірӘ фіни хайуаннан да бетер бейшара, тҰм ілсӘз ірӘ паңҰр санап, +мӘрден +те шҰүатҰн жануарүа теқеп дірежесӘн ібден т+мендетӘп жӘбеақдҰ дС+йтӘп, онҰ адами кейӘптен шҰүарҰп, мін-маүҰнасҰ жоң, +шӘп, жоүалҰп кететӘн тҚкке т&рүҰсҰз ң&р ңауаң санап, абҰройҰн т+гӘп, масңара ңҰладҰ.

СонҰмен, жҚгенсӘз ніпсӘ бҚлдӘролса, жамандҰң Әстеуге келгенде ңҰлмҰстҰқ нелер бӘр с&мдҰң тҚрлерӘн жасай аладҰ. Ал, жаңсҰлҰң Әстеуге, бӘрдеқе жасауүа келгенде алақҰ тарҰлҰп кӘшкентай боп ңаладҰ. Иі, Қй т&рүҰзу ңиҰн, бӘраң б&зн к+зң. ЖҚз кҚн ңалап т&рүҰзүан ҚйдӘ бӘр кҚнде б&зуүа боладҰ. Алайда, менмендӘктен арҰлҰп тікіпарлҰңтҰ тастаса жаңсҰлҰңтҰ, болмҰстҰ аса ңамңор АллаҒтҰқ таупҰүҰнан тӘлесе жіне жа жез+ктан, бҚлдӘру мен ңасарҰсудан бас тартҰп тіубаүа келсе, يُبَدِّلُ اللّٰهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ сҰрҰна б+ленедӘ. БойҰндаүҰ жамандҰңңа бастаушҰ шексӘз ңабӘлет жаңсҰлҰңңа бастаушҰ ңабӘлетке айналадҰ. Ахсін-Ә таңуим ң&ндҰлҰүҰна ие болҰп, ас бӘздӘрлӘ, жоүарҰ міртебеге ие боладҰ.

МӘне, Уа, бейңам адам! Хаң ТаүалатҰқ асңан мейӘрӘмдӘлӘгӘне к+қӘл б+л! БӘр жамандҰң жасаүанда мҰқ есе жазҰп, бӘр жаңсҰлҰңйлануҰенде бӘр рет жазу немесе мҚлдем жазбаса да ідӘлдӘк бола т&ра, бӘр жамандҰңтҰ бӘр мірте, бӘр жаңсҰлҰңтҰ он, кейде жетӘ жҚз, тӘптӘ кейде мҰқ есе артҰң жазадҰ. ОсҰдан тҚсӘ+лмемӘу жалҰн шашңан ЖіҒаннамүа тҚсу, +зӘқнӘқ жасаүан жамандҰүҰқнҰқ нітижесӘ, ірӘ ідӘл жаза екен де, Жіннатңа жету, АллаҒтҰқ аса мейӘрӘмӘ мен жарҰлңауҰ екен.

ЕКӨНШӨ Т ЖұРұМ: АдамнҰқ екӘ ңҰрҰ бар: БӘреуӘ, +гӘп ідӘк, онҰмен мҰна дҚниеге ңарайдҰ. ЕкӘншӘсӘ, ң&лдҰң, онҰмен аңҰреттӘк міқгӘ +мӘрге ңарайдҰ. БӘрӘншӘ жаүҰнан ңараүанда, адам баласҰ тҰм бейшара маң&л+йтӘп Çнүан бар сҚйенӘшӘ еркӘндӘк аталмаң, тҰрнаңтай ңалау жіне ң&дӘреттен алар сҰбаүасҰ шаүҰн бӘр

— 95 —

кісӘп, к+здӘ ашҰп ж&мүанша +те шҰүатҰн +мӘр, жалүан болмҰс. Жер бетӘндегӘ +зге жаратҰлҰстармен салҰстҰрүанда, +те нізӘк, ілсӘз дара т&анатҰн ЕкӘншӘ жаүҰнан, ісӘресе ң&лдҰңңа тін ілсӘздӘк пен паңҰрлҰң т&рүҰсҰнан ңарасақ онҰқ алақҰ кеқ, зор мақҰзүа ие. СебебӘ ФатҰр-Ұ Хакимю(Юр нірсенӘ хқ аңиңен теқдессӘз жаратушҰ),>адамнҰқ ілсӘздӘгӘне шек ңоймай +те паңҰр етӘп жаратңан. Үадир-Ұ Рахимю(Яте мейӘрӘмдӘ, ң&дӘретӘ шексӘз),>сарңҰлмас байлҰң, таусҰлмас ңазҰнанҰқ иесӘ Һани-Ұ КіримнӘқю(Аса жомарт, +те бай)>ткешедӘз к+ркемдӘгӘн ңамтитҰн жинаңҰ айна кейпӘнде жаратңан.

Иі, адам баласҰ бейне бӘр дін секӘлдӘ.>ЯсӘп-+нуӘ ҚшӘн дінге ң&дӘрет тарапҰнан рухани мақҰздҰ ңабӘлет жіне таүдҰр тарапҰнан шаүҰн да ң&ндҰ баүдарлама берӘлген. Маңсат - сасҰ &лҰлҰ жер астҰнан тҰрбанҰп, тар ілемнен кеқ де жарҰң ауа ілемӘне шҰүару. Жаратңан ИесӘнен аүаш болудҰ с&рап бейӘмдӘлӘк тӘлӘмен д&үа ету, Çүни, с&рау. ОсҰлайша +зӘне лайҰң кемелдӘ тҚрге енңарақүр ілгӘ дін, +зӘне берӘлген рухани ңабӘлеттӘ, орҰнсҰз ж&мсап, жер астҰндаүҰ зиÇнкес заттардҰ жинауүа арнаса, ілгӘ тар ңарақүҰ жерде тҚкке жарамай шӘрӘп кетедӘ. Егер, дін +зӘнӘқ рухани ңабӘлетӘн فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوٰى деген .ю(ЖиҰ імӘрӘне, Çүни, АллаҒтҰқ жарату зақҰна сійкес тиӘмдӘ пайдаланса, топҰраң астҰндаүҰ ңапастай тар ілемнен шҰүҰп, кеқ ауада бой тҚзеген зіулӘм аүашңа айналадҰ. ОсҰлайша, дінӘнӘқ шаүҰн аңиңатҰ мен маүҰнауи рухҰ ауңҰмҰ кеқ аңиң адамдйналадҰ.

Діл сол сиÇңтҰ, адам баласҰна, ң&дӘрет, мақҰздҰ ңабӘлет, таүдҰр, ң&ндҰ баүдарлама сҰйлаүан. Егер адам, жер астҰ тірӘздес мҰна ңу дҚниелӘк т&рмҰсңа бойҰндаүҰ бҚкӘл ңабӘлетӘн ніпсӘң&марланҰп орҰнсда нексаса, дҚниедегӘ +ткӘншӘ ліззаттармен алдамшҰ кҚй кешӘп, шӘрӘген дін секӘлдӘ тозүҰнүа &шҰрайдҰ. Егер адам, дін тірӘздес бейӘмдӘлӘгӘн Ислам нірӘмен суарҰп, иманмен жарҰң берӘп, ң&лшҰлҰң аттҰ топҰраңңа егӘп рухани ңабӘлетӘн Ү&раннҰқ імӘрлерӘннӘ, екес, биӘк маңсаттарүа пайдаланса, ілбетте ілем-Ә мҰсал мен берзахта Çүни о дҚниелӘк баңи ілемде +ркен жаÇт&үҰн, АңҰрет пен Жіннатта жемӘс берет&үҰн міқгӘлӘк аандҰ б дінӘндей +сӘп-+нӘп, міқгӘлӘк жиҒаздардан жасалүан тақүажайҰп жандҰ машинаүа немесе ілем аттҰ аүаштҰқ мҚбарак, н&рлҰ жемӘсӘне айналадҰ.

— 96 —

Лема .нда, наүҰз даму деп, адам баласҰна берӘлген жҚрек, рух, аңҰл-ес, ой-сана, к+қӘл Ғім таүҰ басңа сезӘмдердӘ міқгӘлӘк +мӘрге баүҰштап, ірңайсҰсҰн +зӘне тін ң&лшҰлҰңпен ш&үҰлдандҰрудҰ айтҚйкӘмднау Хаң жолдан тайүандардҰқ даму, +ркениет деп жҚрген, дҚниелӘк +мӘрдӘқ ңҰзҰүҰн ңуу, жалүан рахатҰна батудҰқ тҚрлерӘн тӘптӘ еқ жиӘркенӘштӘсӘн тату ҚшӘн барлҰң аңҰл-ес, ой-сана, жҚрек сиÇңтҰ сезӘмдерӘн ніпсӘнӘқ ң&лҰна айналдҰруҰ дне мҰқес, тҚпсӘз ң&лдҰрау. ОсҰ бӘр аңиңаттҰ ңиÇл оңиүада мҰнадай бӘр теқеу арңҰлҰ к+рӘп едӘм. Теқеу бҰлай болатҰн:

К+п ңабаттҰ зіулӘм сарайларҰ бар Қлкен шаҒарда жҚр екенмӘн. КейбӘр сарайлар&р шікласҰ шамдарҰ жалт-ж&лт, жайнаүан к+ркӘ сіндӘ театр секӘлдӘ ерӘксӘз к+з тартадҰ. Оүан ңоса баршанҰқ к+қӘлӘн сергӘтетӘн ойҰн-сауҰңтар &йҰмдастҰрҰлүан. Сондай ҚйлердӘқ бӘрӘне к+зӘм тҚсӘп едӘ, иесӘ есӘгӘнӘқ алдҰнд келӘпен ойнап жҚр екен. ХанҰмдарҰ ілде бӘр бейтанҰс жӘгӘттермен іқгӘмелесӘп, к+қӘлдӘ с&хбаттасҰп т&р. Бойжеткен ңҰздар кӘшкентай балалардҰқ ойҰндарҰн ңҰзҰңтап, олардҰ бас بِاللжҚр. йдӘқ кҚзетшӘ малайҰ ікӘм киӘмӘн киӘнӘп, олардҰ басңарҰп жҚргендей, бейне бӘр іртӘстӘқ кейпӘнде к+рӘндӘ. Сонда мен б&л зіулӘм сарайдҚйлену ңақҰрап бос ңалүанҰн ақүардҰм."Иі, негӘзгӘ шаруа, бастҰ мӘндет атңарҰлмай ңараусҰз ңалүан екен. ТҚрлерӘ мҰнау, шамасҰ ахлаңтарҰ б&зҰлүан-ау",>- дедӘм.

Б&лардан +тӘп жҚре бергенӘмде таүҰ бӘр зіулӘм сарайүа тап бопҰүа оЕсӘк алдҰнда мӘндетӘне адал, саң ит пен с&стҰ да салмаңтҰ кҚзетшӘнӘқ тапжҰлмай т&рүандарҰн к+рдӘм. АуласҰнҰқ ӘшӘ де тҰм-тҰрҰс. «Б&л неге м&ндай, анау неге ондай?» деген ой келӘп, сонҰ бӘлмекке аулаүа ңарай беттедӘм. Сарайүа кӘрӘп маша іӘшӘ жайнап-аң т&р. ЮрбӘр ңабатта Қй т&рүҰндарҰ аса кҚрделӘ +з мӘндеттерӘмен ш&үҰлданүан, ңолҰ бос адам к+рӘнбейдӘ. БӘрӘншӘ ңабаттаүҰлар сарайдҰқ шаруашҰлҰүҰмен ш&үҰлдануда, олардан жоүарҰда &л-ңҰздар сабаң оңуда. ОлардҰқ жоүарүҰ ңабатҰнда ійе&ңтаж Ş-ойҰп, кесте тоңуда. Еқ ҚстӘқгӘ ңабатта болса сарай иесӘ телефон арңҰлҰ патшамен байланҰсҰп, халңҰнҰқ ңамҰн ойлап, ірӘ +з ӘлӘмӘн дамҰтҰп жетӘлдӘру ҚшӘн жеке басҰна ңатҰстҰ міселелердӘ де тӘлге тиек етӘп, +зектӘ де оайнатуіселелерге пӘкӘр алҰсҰп отҰр. Оларүа мен к+рӘнбегендӘктен ешкӘм ештеқе демедӘ. Кеқ сарайдҰ емӘн-еркӘн араладҰм.

— 97 —

Содан соқ, сҰртңа шҰңтҰм. Айналама ңарасам, шаҒардаүҰ сарайлар екӘ тҚрлӘ екен. СебебӘн с&раүанҰмда: «АуласҰ жайнап, ӘшӘ бос анаүҰ Қйлер кіпӘрлер мен Хаң жолдан тайүандардӘкӘ, ал ӘшӘ толҰ болүандарҰ зиÇлҰ м&сҰлман ү&ламаларҰнҰқ сарайларҰ",>- деп жауап бердӘ. Б&дан кейӘн б&рҰшта оқаша т&рүан бӘр сарайүа к+зӘм тҚстӘ. МақдратҰн ндаүҰ "Саид» деген жазудҰ к+рӘп, к+қӘлӘм елтӘп, ҚқӘлӘп едӘм, +з бейнемдӘ к+ргендей болдҰм. СасңанҰмнан даусҰмнҰқ ңалай шҰңңанҰн да бӘлмей, айңайлап жӘберӘппӘн. ЕсӘмдӘ іреқ жидҰм. АллаҒ ңайҰрҰн берсӘн!

ОсҰтабиүаиÇл оңиүанҰ ендӘ сӘзге жорҰп берейӘн. ТеқеудегӘ шаҒар - ңоүамдҰң +мӘр мен мідени т&рмҰс. ЮрбӘр сарай - жеке бӘр адам. Сарай т&рүҰндарҰ - адам бойҰндаүҰ к+з, ң&лаң, жҚрек, рух, аңҰл-оТӘптӘ,сӘң&марлҰң пен іуестӘк секӘлдӘ сезӘмдер. Ол сезӘмдердӘқ атңарар +зӘне тін тҚрлӘ ң&лшҰлҰң мӘндеттерӘ, ңҰзҰң-ліззаттарҰ, +зӘндӘк ңайүҰ-ңҰлсҰмҰҰңтарҰ боладҰ. БойҰмҰздаүҰ ніпсӘ мен іуестӘк, ң&марлҰң пен ашу сезӘмдер ілгӘ ит пен кҚзетшӘ тірӘздӘ. Сол себептӘ, бойдаүҰ ң&ндҰ сезӘмдердӘ іуестӘк пен ніпсӘң&марлҰңтҰқ жетегӘне ноңталап берӘп, олардҰ негӘзгӘ мӘндеттерӘп тасосату, ірине даму емес - ң&лдҰрау, жетӘлу емес - азүҰндау. ЕндӘ, ңалүан жаңтарҰн +зӘқ жорҰп ал!

ШӨНШӨ Т ЖұРұМ: Адам ңандай да бӘр Әс+ктӘ бт, амал жасауүа жіне +зӘн материалдҰң т&рүҰдан ңамтамасҰз етуге келгенде +те ілсӘз жануар секӘлдӘ, бірӘнен бейшара маң&лҰң тірӘздӘ. ОнҰқ билӘк пен иелӘк алақҰнҰқ тарлй адамнша, к+лемӘн ңолмен +лшеуге боладҰ. ТӘптен ңолүа ҚйретӘлген Қй жануарларҰ адамнҰқ ілсӘз, паңҰр ірӘ жалңау сипаттарҰнан ісер алүандҰңтан жабайҰ т&ңҰмдастарҰмен салҰстҰрүанда Қлкен айҰрмап, ша байңаладҰ. ( й ешкӘсӘ мен жабайҰ ешкӘ жіне ңолдаүҰ сиҰр мен ңодас секӘлдӘ).

Юйтседе адам баласҰн ісер алу, ңабҰлдау, д&үа ету, с&рау т&рүҰсҰнан пайҰмдар болсаңрата а онҰқ мҰнау "дҚние" аттҰ ңонаң Қйде еқ ңадӘрлӘ ңонаң, міртебелӘ жолаушҰ екендӘгӘн ақүаруүа боладҰ. ОнҰқ жолаушҰлап тҚскен Қй иесӘ асңан жомарт, мейӘрӘмар менмарттҰүҰ сондай, оүан +зӘнӘқ теқдесӘ жоң жаратҰлҰстарҰ мен ңҰзметшӘлерӘн баүҰндҰрҰп, сарңҰлмас ңазҰнасҰн алдҰна жайҰп тастаүан. Келген ңонаүҰнҰқ еркӘн дем алҰп, жайлҰ тҰнҰүуҰна,

— 98 —

айналасҰк+рсетңтап, ңажетӘнше пайдалануҰна дайҰндаүан алақҰнҰқ ҚлкендӘгӘ сонша, адамнҰқ к+зӘ жетер жерден асҰп, ңиÇлҰ жетер шексӘз кеқӘстӘкке ңарай созҰлҰп жатҰр.

МӘне, солмен іутӘ адам баласҰ менмендӘкке салҰнҰп дҚниелӘк біз +мӘрге кҚрмелӘп, +ткӘншӘ ліззатпен ңҰзҰң ңуса, +лшеулӘ ү&мҰрҰ тар алақда булҰүумен +тӘп, оүан берӘлген кҚллӘ ңабӘлет, ң&рал-жабдҰңтар, ң&ндҰ сезӘмдер хашӘрде (аңҰреттегӘ сотта) оітижелтӘнен шаүҰм айтҰп дауласатҰн куігерлерге айналадҰ. Ал, егер адам +зӘн ОнҰқ ңонаүҰмҰн деп бӘлсе, ңолда бар иелӘгӘн ңонаңжай иесӘ Зат-Ұ КіримнӘқ р&ңсат еткен алақҰнда ж&мсаса, иелӘк алақҰ кким адміқгӘ +мӘр ҚшӘн адал еқбек еткен боладҰ. Солайша, ңабӘрде тҰнҰүҰп, содан соқ ала-и иллийнге к+қӘлдӘ бет аладҰ. ЮрӘ оүан берӘлген кҚллӘ ңабӘлет ң&рал-жабдҰңтар оүан ризашҰлҰңтарҰн бӘлдӘрӘп, аңҰреталадҰ. жаңтайтҰн куігерлерге айналадҰ.

КҚллӘ үажайҰп ңабӘлеттӘлӘк адам баласҰна мҰна тҚкке т&рүҰсҰз дҚниелӘк +мӘр ҚшӘн берӘлмеген. ЯйткенӘ, адамдҰ +зге жануарлармен салҰстҰрүанда, оүан +те керемет ңабӘлет, к+птеген ң&рал-жабдҰңтеқдесрӘлген. Хайуандарүа ңараүанда жҚздеген есе к+п сҰй к+рсетӘлген. БӘраң, хайуан секӘлдӘ +мӘр сҚру, кҚн к+рӘске келгенде жҚздеген есе нашар т&рмҰс б&йҰрүан. ОнҰқ себебӘ, ірбӘр татңан ліззатҰ +зӘнен кейӘн&йҰрҰпүан ңайүҰлҰ Әз ңалдҰрадҰ. Яткен кҚндердӘқ +кӘнӘштерӘ, келешектӘқ ңорңҰнҰштарҰ, тӘптӘ ірбӘр ліззаттҰқ аÇңталу сітӘндегӘ кҚйӘк пен ңайүҰ, к+қӘлдегӘ ңуанҰштҰ су сепкендей басадҰ. ЖҚрегӘн сҰздатҰп орн нірсең ңалдҰрадҰ. Ал, хайуандарда м&ндай сезӘм болмайдҰ. Олар м&қсҰз ліззат алҰп, уайҰмсҰз рахатңа батадҰ. ЯткеннӘқ +кӘнӘшӘ, келешектӘқ ңорңҰнҰшҰ олардҰқ мазасҰн алмалҰ мойсебептӘ мақүаздана, ӘшӘп-жеп ХалиңҰна, Çүни, жаратушҰсҰна шҚкӘр етедӘ.

Демек, +згелерден ерекше ахсін-Ә таңуим тҚрӘнде жаратҰлүан адам баласҰ фіни +мӘрдӘ басҰз ңаңсат т&тса, іуелден берӘлген ңабӘлеттер жаүҰнан жҚздеген есе бай бола т&ра, наңтап келгенде ң&с екеш ң&с, торүайдан жҚздеген есе т+мен дірежеге тҚседӘ. Б&л аңиңҰнҰқ б&нан б&рҰн бӘр жерде теқеу арңҰлҰ айтңан болатҰнмҰн. ЕндӘ сол теқеудӘ ңайталаудҰқ ретӘ келӘп т&р.

БаÇүҰда бӘр мҰрза екӘ ңҰзметшӘсӘн шаңҰрҰп алҰп, бӘреуӘне он алтҰн &сҰнҰп: «МҰнаүан +зӘқе лайҰңтҰ бӘр киер киӘм тӘктӘрӘп ал!» деп, екӘншӘсӘк+ретӘ алтҰн берӘп, жазу жазҰлүан бӘр жапҰраң ңаүаздҰ

— 99 —

ңалтасҰна ңоса салҰп, екеуӘн базарүа жӘберӘптӘ. ЮуелгӘ ңҰзметшӘ он алтҰнүа тіп-тіуӘр матадан +зӘне шаң, ідемӘ киӘм ранменаладҰ. ЕкӘншӘ ңҰзметшӘ аңҰмаңтҰң жасайдҰ. ҮалтасҰндаүҰ есеп-ңисап ңаүазҰна ңараудҰқ орнҰна, ңасҰндаүҰ ңҰзметшӘге елӘктеп, сатушҰүа бар алтҰӘп, онрӘп, бӘр киер киӘм с&райдҰ. ұнсапсҰз саудагер оүан матасҰ шӘрӘк бӘр киер киӘмдӘ &стата саладҰ. АңҰмаң ңҰзметшӘ шӘрӘген киӘмге міз болҰп ңожайҰнҰна келедӘ. АңҰмаң ңҰзметшӘнӘ ңожайҰн ауҰр жазаүа тартҰп, ңамап тастаптҰ.

ШҰн мінуҰлдҰңлгӘ ңҰзметшӘге берӘлген мҰқ алтҰн тек бӘр киер киӘм ҚшӘн емес, іжептеуӘр Қлкен сауда жасау ҚшӘн берӘлгендӘгӘн аз үана аңҰлҰ бар адам ақүару керек-тӘ!

Діл сол сиÇңтҰ адам бойҰндаүҰ ңабӘлеттер мен ң&ндҰ сезӘмдердӘқ ірңайсҰсҰ хайҰқ к+рдҰқ сезӘмдерӘмен салҰстҰрүанда жҚз есе артҰң ірӘ бай. МҰсалҰ, к+зӘмен с&лулҰңтҰқ барлҰң тҚрӘн айҰрҰп, тӘлӘ арңҰлҰ таүамдардҰқ тҚрлӘ дімдерӘн сезедӘ. АңиңаттардҰ егжей-тегжейлӘ зерттеуге аңҰл-ойҰн ж&мсап, жаңсҰлҰң атаулҰнҰ ЮйтпетаразҰсҰмен +лшеймӘз. МӘне, осҰндай толҰп жатңан ңабӘлеттер мен сезӘмдер ңаншалҰңтҰ керемет десеқӘзшӘ! М&нҰқ ңасҰнда хайуандарда болатҰн тҰмз м+лшайҰм, бӘр-екӘ сатҰ үана жетӘлген сезӘмдерӘ т+мен екенӘ тҚсӘнӘктӘ емес пе!? АрадаүҰ бар айҰрмашҰлҰң ірбӘр жануардҰқ +зӘне тін Әс-ңимҰлҰнда. ЮлдебӘр жануардҰқ белгӘлӘ бӘр мҚшелерӘ үана ерекше дамитҰнҰ рас десек те, алайда ол даму тек соласӘретрдҰқ +зӘне үана тін ңасиет.

Адам баласҰнҰқ аса ңабӘлеттӘ болуҰнҰқ бӘр себебӘ аңҰл мен сана болүандҰңтан, сол арңҰлҰ сезӘну мен сезу ңабӘлеттерӘ жаңсҰ дамҰүан. ҮажеттӘлӘктерӘнӘқ к+птӘр ауҰ соүан сай сан-алуан сезӘмдердӘ пайдалануүа итермелейдӘ. СезӘмталдҰүҰ ерекше тҚрде дамҰүан. ЮрӘ жаратҰлҰсҰ +те кҚрделӘ болуҰ себептӘ шексӘз маңсаттарүа жетелейтӘн талап-тӘлектерӘ жінел менҰнда о баста атңаруүа тиӘс мӘндеттерӘ болүандҰңтан сезӘм мҚшелерӘ мен ңабӘлеттерӘ +те жаңсҰ жетӘлген. Сондай-аң, ң&лшҰлҰңтҰқ барлҰң тҚрӘне икемдӘ етӘп жаратҰлүандҰңтан кемелденуге сай бейӘмдӘлӘктер ңосаен хамген. МӘне, осҰншама дҚние, мол байлҰң, ірине мҰна тҚкке т&рүҰсҰз, +ткӘншӘ, жалүан +мӘрдӘ ңҰзҰңтау ҚшӘн берӘлмеген. Үайта м&ндай байлҰңңа ие, адам баласҰнҰқ бастҰ мӘндетӘ - биِ مَنْаттарүа баүҰтталүан ңҰзметӘн адал атңарҰп, +зӘнӘқ ілсӘздӘгӘ мен бейшаралҰүҰн, аүаттҰң
— 100 —
пен кемшӘлӘгӘн мойҰндап, жар салу. ШҰн ҰңҰласҰмен, жіне ауңҰмдҰ назарҰмّ۫ тереқ ойҰмен, ңоршаүан ортанҰқ, жаратҰлҰс атаулҰнҰқ тісбих-зӘкӘрлке келамашалай отҰрҰп куігерлӘк ету, берӘлген нҰүметтерден, сҰйланҰп жатңан рҰзҰңтардан АллаҒтҰқ медетӘн сезӘп шҚкӘр ету, сондай-аң, ілемге ңарап ондаүҰ АллаҒтҰқ ң&дӘретӘнӘқ мҚүжизаларҰн, к+рӘп олардан үиكَرَّمлҰп, толүану ой тҚŞ болмаң.

Уа, дҚниелӘк +мӘрге үашҰң, ахсін-Ә таңуим сҰрҰнан бейңам, дҚниеге табҰнушҰ адам! МҰна +мӘрдӘқ шҰндҰүҰн б&рӘнӘқ ааид ңиÇл оңиүадан к+рген болатҰн. ЕндӘ сол б&рҰнүҰ СаидтҰ жақа Саидңа +згерткен бӘр теқеу оңиүанҰ айтҰп берейӘн, тҰқдап ал!

Мен жолаушҰлап сапарда жҚр екенмӘн, Çүни менӘ бӘре кемелйҰ тапсҰрмамен жӘберген екен деймӘн. ТаңсҰрҰмнҰқ маүан б+лген алпҰс динар алтҰнҰнан ауҰң-ауҰң белгӘлӘ м+лшерде алҰп отҰратҰнмҰн. БӘрде айңай-шулҰ, к+қӘл к+теретӘн ңонаңжайүа бардҰм. Ол иелӘк +згелерге маңтанам деп бӘр тҚнде он динар алтҰнҰмдҰ ң&мар ойҰндарҰ мен к+қӘл к+термекке ж&мсап ңойдҰм. Тақ атңан соқ ңалтамдҰ ңарасам, к+к тиҰн лүа &ңалмаптҰ. ӨшӘм удай ашҰдҰ. БаратҰн жерӘм &заң, д&рҰстап сауда да жасай алмадҰм, жолүа алатҰн зат та к+п едӘ. Ж+нсӘз кеткен аңшанҰқ орнҰна +кӘнӘштер мен кҚнілар ңалҰптҰ. К+қӘл к+термек тҚгӘлӘ ңайүҰ-м&қүа басҰлҰппҰн. ОсҰлас болүқайҰп т&рүанҰмда кенет жанҰма бӘр адам келдӘ.

"БарҰқнан айрҰлдҰқ, жазаүа тартса да обалҰқ жоң. Барар жерӘқе ң&р алаңан ңайҰршҰ кейӘппен баратҰн болдҰқ. БӘраң аңҰлҰқ болса,الْغُر есӘгӘ ірдайҰм ашҰң т&радҰ. Б&дан кейӘн берӘлетӘн он бес динар алтҰндҰ алүан сайҰн жартҰсҰн ҰңтиÇттап саңтайтҰн бол. Жолүа ңажеттӘ заттарҰқдҰ ал!">- дедӘ. ЮлгӘ адамнҰқ айтңан б&л с+зӘ ніпсӘн наңҰмадҰ. "Олай болса Қштен бӘрӘн саңта", - дедӘ. НіпсӘм б&үан да к+нбей ңойдҰ. Сонда ілгӘ адам: "Ендеше, т+рттен бӘрӘн", - деп едӘ, ніпсӘм ескӘ ідетӘне салҰп ңиңарлҰүҰн ңоймай, к+нбей ңойдҰ. Сол-аң екен, ілгӘ адамдҰ ашу кернеп, сҰрт айналдҰсиеттӘнет к+рӘнӘс +згерӘп ңоÇ бердӘ.

Мен бейбаң, жер астҰ туннелӘһмен зҰмҰрап бара жатңан отарба ӘшӘнде екенмӘн. МазасҰзданҰп, ңобалжи бастадҰм. Юйтсе де, ңашҰп ң&тҰлар жер жоң. ТақүалатҰн жійт - отарбанҰқ терезесӘнен к+здӘқ жауҰн алатҰӘну Қй гҚлдер мен жайңалүан жемӘс-жидектер к+рӘнедӘ.

— 101 —

Мен болсам аңҰлҰ таÇз, дҰм к+рмеген жандай к+зӘм ңҰзҰүҰп, ңолҰмдҰ созамҰн кеп. ГҚлдӘ ж&лҰп, жемӘстен жегӘм келӘп-аң т&р. БӘраң, &стаүан кезде олардҰқ инедей тӘкендерӘ, ңолҰма кӘрӘп кеткмет жатҰп жаттҰ. ЮрӘ отарба зҰмҰрап келе жатңандҰңтан ңолҰма ӘлӘне бергенде сҰпҰрҰлҰп тҚсӘп кетедӘ. С+йтӘп жемӘстӘ жеу маүан ңҰмбатңа тҚстӘ. Дереу отарбанҰқ жолсерӘгӘ жанҰма жетӘп келӘп: "Егер бес тиҰн т+леср жасагӘ гҚлдер мен жемӘстерден ңалаүанҰқша алҰп берейӘн. БірӘбӘр бес тиҰн орнҰна жҚз теқгелӘк шҰүҰнүа &шҰрап жатҰрсҰқ. ОнҰқ ҚстӘне баңңа р&ңсатсҰз ңол с&ңңанҰқ ҚшӘн жазаүа тартҰласҰқ" дедӘ. МенӘқ тӘптен мазам ңсап жаҰна ҚқгӘрден ңашан шҰүамҰз деп, терезеден басҰмдҰ шҰүарҰп едӘм; О, Тоба! ШҰүар ауҰз к+рӘнбейдӘ. АуҰздҰқ орнҰна к+птеген сақҰлаулардҰ к+рдӘм. МҰна ш&батҰлүан деп еанҰқ жолаушҰларҰ ілгӘ сақҰлауларүа секӘрӘп жатҰр. МенӘқ де ңарсҰ алдҰмнан бӘр сақҰлау к+рӘндӘ. СақҰлаудҰқ екӘ жаүҰна екӘ к+к тас ңойҰлҰптҰ. Тастарүа ңҰзҰүа ңарап едӘм, Қлкен ірӘптермен жазҰлүан "Саид" деген жазу к++рлеудҚстӘ. ЯкӘне ірӘ тақдана "Үап, іттеген-ай" деп едӘм, бӘрден ң&лаүҰма манаүҰ ңонаңжайда маүан насихат айтңан адамнҰқ даусҰ естӘлдӘ:

- ЕсӘқ кӘрген болар?

алана бӘраң ілӘм таусҰлдҰ, еш дірменӘм жоң, - дедӘм.

- Тіубаүа кел, тіуекелге бел бу! - дедӘ.

- АстаүфируллаҒ! Нартіуекел!

ЕсӘмдӘ жинадҰм. ЕндӘ +зӘүдай. рҰқүҰ Саид емес, жақа Саид тҚрӘнде к+рдӘм.

АллаҒ ңайҰрҰн берсӘн, ендӘ, осҰ ңиÇл оңиүанҰқ кейбӘр т&старҰн жорҰп берейӘн. ҮалүандарҰн +зӘқ жорҰп аларсҰқдар:

Иі, анӘне алң сапар деген - рухтар ілемӘнен басталҰп, ананҰқ ң&рсаүҰна, сонан жастҰң шаңңа, жастҰң шаңтан ңарттҰңңа, ңарттҰң шаңтан ңабӘрге, берзахңа, хашӘрге, одан ңҰл к+пӘр арңҰлҰ міқгӘлӘк ілемӘне бастайтҰн рухани жол едӘ.

дамнҰқ алтҰн болса, алпҰс жҰлдҰң +мӘр. ОсҰ оңиүаүа куі болүан кезде, ңателеспесем ңҰрҰң бес жаста болатҰнмҰн. АрҰ ңарай +мӘр сҚретӘнӘме ешбӘр кепӘлдӘк жоң болса да ңалүан он бес жҰл +мӘрӘмнӘқ жартҰек, сеҰрет жолҰна арнауҰма Ү&раннҰқ ҚздӘк бӘр шікӘртӘ себепшӘ болҰп ж+нге салдҰ. ЮлгӘ ңонаңжай болса мен ҚшӘн Стамбул ңаласҰ едӘ. Отарба - зҰмҰрап бара жатңан уаңҰт. Юр жҰл бӘр-бӘр

— 102 —

вагон. қгӘр - мҰна тӘршӘлӘк, дҚние. сесӘ кӘ гҚлдер мен жемӘстер - шариүатңа жат харам ліззаттар мен адамгершӘлӘкке ңайшҰ ңҰлҰңтар. ҮолҰқда т&рүан кездӘқ +зӘнде б&лардҰқ лезде аÇңталатҰнҰн ойласақ, к+қӘл м&қайҰп, жҚрек сҰздайдҰ. Үоштасу ме орҰн Ұлу жандҰ азапңа салҰп, опҰң жегӘзедӘ. ОтарбадаүҰ жол серӘктӘқ «бес тиҰн т+лесеқ, мҰна гҚлдер мен жемӘстерден ңалаүанҰқша алҰп беремӘн!» деп отҰрүанҰ адамнҰқ адал еқбегӘмен р бӘр тңа сійкес зақдҰ ліззаттарҰ. ЗақдҰ ліззат пен орҰндҰ к+қӘл к+теру Адам жанҰн толҰң ңанаүаттандҰрадҰ. АзүҰндҰңңа жетелейтӘн тҰйҰм салҰнүан харам нірселердӘ ӘстеудӘқ ңажетӘ жоң. Еер мен ңалүан жерлерӘн +зӘқ-аң жорҰп аларсҰқ.

ТЯРТӨНШӨ Т ЖұРұМ: Адам табиүатҰ ілсӘз де нізӘк сіби тірӘздӘ. БӘраң, онҰқ ілсӘздӘгӘ мен дірменсӘздӘгӘнӘқ астаауап жасңан ң&дӘрет пен орасан ңуат жатҰр. ЯйткенӘ, мҰна ңоршаүан ілем онҰқ ілсӘздӘгӘ мен бейшаралҰүҰна байланҰстҰ ңҰзметшӘ мӘндетӘн атңарадҰ. Егер ол +зӘнӘқ ілсӘздӘгӘн толҰң сезӘнӘп, тӘлӘмен, кҚйӘмен, Әс-ірекетӘмен Жаратңан ИесӘне д&үа астап бейшаралҰүҰн мойҰндап, к+мек с&раса, б&л ӘстегенӘ - АллаҒ тарапҰнан +зӘне жасалүан ңамңорлҰңңа шҚкӘр етӘп, алүҰсҰн бӘлдӘрген болҰп есептеледӘ. Жіне сол арңҰла, Жарат-тӘлектерӘ орҰндалҰп, ақсаүан арманҰна жетедӘ.

Егер пенде АллаҒтҰ &мҰтҰп, армандарҰна +з кҚшӘммен жетемӘн десе, арманҰнҰқ мҰқнан бӘреуӘне де ңолҰ жетпес ең&лшҰлам кейде аÇнҰштҰ халӘмен жасаүан д&үасҰ ңабҰл болса, ңолҰ жеткен талап-тӘлектерӘн +з кҚшӘммен таптҰм деп ңателеседӘ.

Иі, тауҰң балапанҰнҰқ ілсӘздӘгӘндегӘ ңуат - ңорңаң тауҰңтҰ айбарлҰ арҰстсадҰ.

йбат шеккӘзӘп, ңарсҰ т&рүҰзадҰ. ДҚниеге жақа келген арҰстаннҰқ кҚшӘгӘ ілсӘздӘгӘ арңҰлҰ анасҰн аш ңалдҰрҰп +зӘ тойҰп аладҰ. Б&л ілсӘздӘктегӘ ңуат, шексӘз раңҰмдҰлҰңтҰқ к+рӘнӘсӘ. Үалайша, сіби жҰлау арңҰлҰ не болмаса аÇнҰштҰ дҰңңа н, не болмаса с&рауҰ арңҰлҰ ңалаүан нірсесӘне ңолҰ жетедӘ. ЯзӘнен мҰқ есе кҚштӘлер оүан ңҰзмет етедӘ. Егер ңажеттӘ заттарҰна +зӘ &мтҰлар болса, ң&дӘрет-кҚшӘ мҰқнан бӘрӘне жетпес едӘ. Демек, ілсӘздӘк пен шарасҰздҰңаларҰ деген ңамңорлҰң пен аÇнҰш сезӘмдӘ оÇтатҰндҰңтан ержҚрек ңаҒармандардҰ +зӘне ңҰзмет ңҰлдҰрадҰ. Ал, ендӘ м&ндай бала ілгӘндей ңамңорлҰңтҰ тҚсӘнбей, жасалүан жаңсҰлҰң пен

— 103 —

жанашҰрлҰңтҰ бӘлмей, к+мектескендердӘ жазүҰрүандай к+кӘрек берет: «Б&лардҰ бас идӘрӘп ңҰзмет еткӘзӘп отҰрүан +зӘмнӘқ кҚш ңуатҰм, мҰңтҰлҰүҰм» деп астамшҰлҰң етсе, ілбетте шапалаң жейдӘ.

МӘне, адам да Жаратңан ИесӘнӘқ раңҰмдҰлҰүҰн мойҰндамай, жасалҰп жатңан ңомңорлҰңтҰ бекерге шҰүарҰп онҰқ хибасңа е Çүни асңан даналҰүҰна кӘні артңандай, +зӘне берӘлген нҰүмет-ҰрҰстҰқ ңадӘрӘн тҚсӘнбей Үар&нүа &ңсап: اِنَّمَٓا اُوت۪يتُهُ عَلٰى عِلْمٍ Çүни:"Мен +з ӘлӘмӘммен, +з еқбегӘммен таптҰм">десе, +зӘн жан т+згӘсӘз азапңа баүҰттаүан болар едӘ. ДемшҰлҰүҰҰнау адамзаттҰқ дамҰп к+ркеŞӘ, +ркениетӘ кҚрес, тартҰстҰқ кҚшӘмен келмеген. БарлҰүҰ онҰқ ілсӘздӘгӘ ҚшӘн баүҰндҰрҰлүан, онҰқ шарасҰздҰүҰна к+мекке жӘберӘлген, ірӘ паңҰр болүанҰ ҚшӘн сҰйланүан, надандҰүҰ ҚшӘн илхам етӘлген Çүни сҰбҰрлбӘр там&ңтаждҰүҰ ҚшӘн &сҰнҰлүан. Ол - ң&дӘреттӘқ сҰйҰ. Адам баласҰнҰқ дҚниенӘқ с&лтанҰ болуҰ онҰқ кҚш- ңуатҰ, үҰлҰм - бӘлӘмӘ емес. Ол - Раббани ңамңорлҰң пен мейӘрӘмдӘлӘктӘқ к+рӘнӘсӘ жіне ИліҒи хикмедӘм, раңҰмнҰқ белгӘсӘ. Демек, басңаларүа ңҰзмет еткӘзӘп отҰр.

Иі, кӘп-кӘшкене шаÇн мен аÇүҰ жоң жҰлан сиÇңтҰ улҰ жіндӘктерге ңарсҰ дірменӘ жоң адам баласҰна кӘп-кӘшкентай ң&рттан жӘбӘ болдӘзӘп, улҰ шҰбҰннан бал жегӘзген, ірине онҰқ +зӘнӘқ кҚш-ңуаттҰлҰүҰ емес, ілсӘздӘгӘне ңарай жасалүан Раббани баүҰндҰру мен Рахмани ңамңорлҰң.

Уа, амеқӘреңиңат осҰлай болса, к+кӘрек керӘп, менменшӘл болма! АллаҒтҰқ алдҰнда ілсӘздӘгӘқ мен бейшаралҰүҰқдҰ мойҰндап жалбарҰну арңҰлҰ жіне паңҰрлҰүҰқ мен м&ңтаждҰүҰқдҰ д&үа арңҰлҰ бӘлдӘр. ЯзӘқнӘемдӘ кң&л екендӘгӘқдӘ к+рсет. ЮрӘ حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَك۪يلُ дей отҰрҰп, +рле, кемелден!

БӘраң: «Мен тҚкке т&рмайтҰн бӘреумӘн. Менен тереқ де ауңҰмдҰ шҚкӘр с&ралатҰндай мен кӘмманда +ким-Ә М&тлаң мҰна ілемдӘ ідейӘлеп маүан баүҰндҰратҰндай ңандай ңадӘрӘм бар?» - деп айтпа!

РасҰнда, ніпсӘқ мен пӘшӘнӘқе ңараса тҚкке т&рмайсҰқ. Алайда, атңарар мӘндетӘқ мен міртебеқ жаүҰнан бҚкӘл ілемнӘқ зерделӘ к+рерменӘ, хикмдҰқ бӘолҰ мҰна жаратҰлҰстҰқ ойшҰл шешенӘ,

— 104 —

"ілем" аттҰ кӘтаптҰқ зерттеушӘсӘ, зӘкӘр салүан маң&лҰңтарүа ңайран ңала тамашалайтҰн баңҰлаушҰ жіне үибадат жасап жатңан жаратҰлҰстҰқ ң&рметтӘ жетекшӘсӘ дейтӘн жоүарҰ міртебеҰп, +м

Уа, адам! Сен заттҰң болмҰсҰқ жаүҰнан +сӘмдӘкке, ніпсӘқ жаүҰнан хайуанүа &ңсас меқӘреу бӘр зат, паңҰр ірӘ ілсӘз кеудесӘнде жанҰ бар Ұлүан-Әқ. МҰна алай-тҚлей алҰп ң&бҰлҰстардҰқ ҚрейлӘ толңҰнҰнда шайңалҰп кетӘп барасҰқ. БӘраң, АллаҒтҰқ махаббатҰнҰқ ш&үҰласҰнан т&ратҰн ИманнҰқ н&рҰмен н&рланҰп, Ислам дӘнӘмен тірбиелеапаннҰлсақ, адамгершӘлӘк шҰқҰна шҰүҰп, ң&л бола т&ра с&лтан болҰп, ілсӘз бола т&ра кҚштӘ болҰп, шаүҰн болмҰсҰқ +зӘнше бӘр ілемге айналадҰ. ТӘптен елеусӘздҰ тҚргенӘқмен міртебеқ биӘктеп, билӘгӘ зор баңҰлаушҰ ретӘнде: "МенӘқ Рабб-Ұ РахимҰм, дҚниенӘ маүан баспана етӘп, Ай мен КҚндӘ онҰқ шам-шҰраүҰ жасадҰ. К+ктемдӘ гҚл шӘн бейаздҰ ҰрҰстҰ дастархан, жан-жануар бӘткендӘ ңҰзметшӘм еттӘ. БаспанамдҰ тҚрлӘ +сӘмдӘк атаулҰмен безендӘрӘп, ң&лпҰртҰп ңойдҰ!" дей аласҰқ.

СонҰмен сен, ніпсӘ л, Фатйтанүа ерсеқ ісфіл-Ә сафилинге ң&лдҰрап т+мендеп кетесӘқ. Ал, Хаң пен Ү&ран КірӘмдӘ &стасақ, ала-и иллииӘне +рлеп, үаламнҰқ Ұңшамдалүан ісем ҚлгӘсӘ боласҰқ.

БЕСӨНШӨ Т ЖұРұМ: Б&л дҚниеге адам баласҰнінӘқ на мӘндет жҚктелген пенде ірӘ ңонаң ретӘнде жӘберӘлген. ЖаратҰлҰсҰ тҰм кҚрделӘ, бейӘмдӘлӘгӘ +те зор. Соүан орай мақҰздҰ мӘндеттер атңаруүа тиӘс. ОнҰ сол баүҰтңа б&рҰп, іли сорлдеттердӘ орҰндату ҚшӘн бӘр жаүҰнан дем берӘп ҰнталандҰрса, келесӘ жаүҰнан сол мӘндеттердӘ м&ңиÇт орҰндату ҚшӘн ірдайҰм ңатақ ескертулер жасаладҰ. ОсҰ арада б&дан б&рҰн іқгӘмеленген адам баласҰнҰқ мӘндетӘ мен ң&лүат, анҰқ негӘздерӘ туралҰ ңҰсңаша баÇндаудҰқ ретӘ келӘп т&р. М&ндаүҰ маңсатҰмҰз "Юхсін-Ә таңуимнӘқ" сҰрҰн неү&рлҰм анҰүҰраң ашу.

Иі, адам баласҰ б&л дҚниеге келген соқ, к иелеҰңтҰқ екӘ тҚрӘн орҰндауүа мӘндеттӘ:

БӘрӘншӘсӘ: ЖаратушҰсҰн к+рместен үайҰп тҚрде, ң&лшҰлҰң жасайдҰ, толүанадҰ.

ЕкӘншӘсӘ: К+рӘп т&рүандай немесатҰқдҰ алдҰнда т&рүандай тҰқдаушҰ маңамҰнда ң&лшҰлҰң етедӘ, мӘніжат ңҰладҰ.

— 105 —

ЮуелгӘсӘнӘқ сҰрҰ мҰнадай: БҚкӘл ілемдӘ басңарүан ИліҒи РубубиеттӘқ билӘк ҚстемдӘгӘн бас ие ң&птап, онҰқ керемет ісемдӘгӘ мен с&лулҰүҰн тақдана тамашалайд+қӘлӘ Ұн, АллаҒтҰқ ңасиеттӘ есӘмдерӘнӘқ наңҰштарҰ болҰп табҰлатҰн тақүажайҰп +нер мен шеберлӘктӘ бӘр-бӘрӘнӘқ үибрат алар назарларҰна &сҰнҰп оүан делдал жаршҰ, шаңҰрушҰ боладҰ.

Сонан соқ, ірңайсҰсҰ маүҰнауи ң&пиÇ ңазҰна тірӘздес РасанаспесӘмдердӘқ гауҒарларҰн, онҰқ ңадӘр-ңасиетӘн санасҰмен сараптап, к+қӘлӘне тоңҰп, шҰн жҚректен баүалап ңастерлейдӘ.

Сонан кейӘн, Ү&дӘрет ңаламҰмен с. Алаан хат тірӘздес жаратҰлҰстҰқ жапҰраң беттерӘн, аспан мен жердӘқ параңтарҰн оңи отҰрҰп, ңайран ңала толүанадҰ.

СосҰн, ңоршаүан ортадаүер босдӘкке, кҚрделӘ шеберлӘкке ой жҚгӘртӘп, онҰ жасаүан ФатҰр-Ұ ЗҚлжамалдҰқ теқдесӘз +нерӘне сҚйсӘнӘп жіне б&лардҰқ барлҰүҰн жасаүан Сани-Ұ ЗҚлкамалдҰқ ң&зҰрҰна шҰүуүа, сондай-аң онҰқ ӘлтипатҰна б+ленуге асҰүадҰ.қ жінеӘншӘсӘнӘқ сҰрҰ:>Ү&зҰр мен Қндеу тҰқдаушҰ маңамҰ. Адам б&л маңамда жаратҰлүаннан ЖаратушҰүа +тедӘ Çүни, Сани-Ұ ЗҚлжілал +нерӘнӘқ мҚүжизебӘ сӘарңҰлҰ +зӘн танҰстҰрҰп, бӘлдӘргӘсӘ келетӘнӘн сезӘп, ол да иманҰ арңҰлҰ, маүрифет арңҰлҰ жауап ңайҰрадҰ.

СосҰн, бӘр Рабб-Ұ Рахим +зӘнӘқ асңан мейӘрӘмӘне б+леп, жарҰлбаңтҰдҰрҰп, тіттӘ нҰүметтер берӘп тібетӘн ашҰп, +зӘне деген сҚйӘспеншӘлӘк махаббат талап ететӘнӘне к+зӘ жетедӘ. ПендесӘ жан-тінӘмен жаңсҰ к+рӘп, адал ң&лшҰлҰүҰменоңңа ш бередӘ.

Содан соқ, МҚним-Ә Кірим (Аса жомарт жарҰлңаушҰ) заттҰң жіне рухани нҰүметтердӘқ балдай тіттӘ ліззаттарҰн сҰйлап, міпелеп баүҰп отҰрүанҰн ақүарадҰ. Оүан да жауап ретӘнде амал жасап, ха ар-ожайҰмен, с+зӘмен, тӘптӘ ңолҰнан келсе барлҰң сезӘмдерӘмен шҚкӘр етӘп, онҰ мадаңтау арңҰлҰ шексӘз алүҰсҰн бӘлдӘредӘ.

СосҰн, Жілил-Ә Жімил бҚкӘл болүа келайна ретӘнде жаратҰп, +зӘнӘқ шексӘз &лҰлҰүҰн керемет с&лулҰүҰн, Жіліл мен ЖамалҰн к+рсетӘп, +зӘне назар аудартҰп отҰрүанҰн к+редӘ. ПендесӘ оүан да, жауап ретӘнде"АллаҒу Юкбар, СубханаллаҒ">деп инабаттҰ тҚрде тақдана да сҚйсӘне сіжде жасайдدِ كَل6

Содан кейӘн, бӘр Һани-Ұ М&тлаң (НаүҰз бай) мол ңазҰнасҰ мен байлҰүҰн жайҰп к+рсетӘп отҰрүанҰн ақүарадҰ. Б&үан жауап ретӘнде таүзҰм етӘп, мадаңтм ерекрасҰз екенӘн мойҰндап жалбарҰна, +зӘнӘқ +тӘнӘшӘ мен тӘлегӘн айтадҰ.

СосҰн, бӘр ФатҰр-Ұ ЗҚлжілал (АйбҰндҰ, теқдессӘз жаратушҰ) жер жҚзӘн к+рме ретӘнде йтҰнҰ тақүажайҰп ісем +нерӘн тӘзӘп жайҰп ңойүанҰн байңайдҰ. Б&үан: "МашааллаҒ" деп ңадӘрлеп, "БірекаллаҒ" деп ңошеметтеп, "СҚбханаллаҒ" деп тақбӘр нҰ "АллаҒу Юкбар" деп, сҚйсӘне жауап бередӘ.

Содан соқ, бӘр Уахид-Ұ Юхад, мҰна "ілем" деп аталатҰн керуен сарайдаүҰ барлҰң нірселерге, +зӘнӘқ к+шӘрӘлмейтӘн, теқдессӘз +зӘндӘк тақбалар басңандҰүҰн, тіухидтӘқ аÇттарҰн оңҰтштап жазүандҰүҰн жіне ілемнӘқ ір тарапҰна Уахданиет белгӘлерӘн ңойҰп толҰң РубубиетӘн жариÇлап отҰрүанҰн к+редӘ. Б&үан ол растау арңҰлҰ, иман келтӘру арңҰлҰ тіухидпен, мойҰнс&нумен, куігерлӘк етӘп, ң&лшҰлҰң жаَٓا اِуап бередӘ.

МӘне, адам баласҰ осҰ секӘлдӘ ң&лшҰлҰң пен толүанҰс, пӘкӘр жҚргӘзу арңҰлҰ үана наүҰз адам бола аладҰ. Сонда үана, +зӘнӘқ ахсін-Ә таңуим Çүни керемет жарүҰналанҰн к+рсетедӘ. ИманнҰқ берекетӘмен аманат арңалауүа лайҰң, жер бетӘнӘқ сенӘмдӘ халифасҰ екенӘн ділелдейдӘ.

Уа, "іхсін-Ә таңуим" тҚрӘнде жаратҰлүан, бӘраңнҰқ ңасҰз ңҰлҰңтарҰмен ісфіл-Ә сафилинге бет алүан бейңам адам! С+зӘме ң&лаң сал! Мен де сен сиÇңтҰ жасҰмда албҰрттҰңңа мас болҰп, дҚниеге ңҰзҰңңан шаүҰмда ңарттҰңтҰқ кешӘ таÇп, ол мастҰңтан айҰңтҰм. К+здӘқ жауҰн алҰп тамаша с. Сол рӘнген дҚниенӘқ, Çүни, аңҰретке ңатҰсҰ жоң, ңу дҚниенӘқ ңаншалҰңтҰ жаүҰмсҰз екендӘгӘн тҚсӘндӘм. Ал аңҰретпен ңатҰстҰ дҚниенӘқ ілдеңайдада жоңа ірӘ баÇндҰ екенӘн ақүардҰм. Б&л аңиңаттҰ "Он жетӘншӘ С+здӘқ" екӘншӘ б+лӘмӘнде екӘ жапҰраң тҚрӘнде жазүан едӘм. Сен соүан да назарҰқдҰ сал.

БӘрӘншӘ жапҰраң: ДҚниенӘ адасңандарүа елӘктеп, бӘраң саналҰ тҚрде бейңамдҰң пердес......ртҰнан б&рҰнҰраң к+рген, бейңамдардҰқ дҚниесӘндей суреттейдӘ.

ЕкӘншӘ жапҰраң: ДҚниенӘқ тура жолдаүҰлар мен аңиңаттҰ тапңандардҰқ к+зңарасҰна сійкес шҰн мінӘсӘн сҰң, тайдҰ. Баста ңалай жазҰлүан болса сол кҚйӘнде ңалдҰ. Ялеқге &ңсайдҰ, бӘраң +леқ емес.

— 107 —
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ
رَبِّ اشْرَحْ ل۪ى صَدْر۪ىастҰраَسِّرْ ل۪ى اَمْر۪ى ٭ وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَان۪ى٭ يَفْقَهُوا قَوْل۪ى ٭
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلَى الذَّاتِ الْمُحَمَّدِيَّуӘп-ңаَّط۪يفَةِ الْاَحَدِيَّةِ شَمْسِ سَمَٓاءِ الْاَسْرَارِ وَ مَظْهَرِ الْاَنْوَارِ وَ مَرْكَزِ مَدَارِ الْجَلَالِ وَ قُطْبِ فَلَكِ الْجَمَالِ اَللّٰهُمَّ بِسِرِّهِ لَدَيْكَ وَ بِسَيْرِهِ اِلَيْكَ اٰарҰн іَوْف۪ى وَ اَقِلْ عُثْرَت۪ى وَ اَذْهِبْ حُزْن۪ى وَ حِرْص۪ى وَ كُنْ ل۪ى وَ خُذْن۪ى اِلَيْكَ مِنّ۪ى وَ ارْزُقْنِى الْفَنَٓاءَ عَنّ۪ى وَ لَا تَجْعَلْن۪ى مَفْتُونًا بِنَفْس۪ى مَحْجُوبًا بِحِسّ۪ى وَاكْشِفْ ل۪ى عَنْ كُلِّ سِرٍّ مَكْتُومٍ يَا حَىّ &ÇсҰнقَيُّومُ يَا حَىُّ يَا قَيُّومُ يَا حَىُّ يَا قَيُّومُ وَ ارْحَمْن۪ى وَارْحَمْ رُفَقَٓائ۪ى وَ ارْحَمْ اَهْلِ الْا۪يمَانِ وَ الْقُرْاٰنِ اٰم۪ينَ يَٓا اَرْحَمَ الرَّй, зарنَ وَ يَٓا اَكْرَمَ الْاَكْرَم۪ينَ
وَ اٰخِرُ دَعْوٰيهُمْ اَنِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَ
— 108 —

ЖиҰрма т+ртӘншӘ С+зден

БЕСӨНШӨ Б ТАҮ

Б&л «Б&таңта» бес жемӘс бар.

БӘрӘншӘ жемӘс: Уа, +зӘн ңаттҰ жаңсҰ к+ретӘнтолҰ Үм! Уа, дҚние ң&мар достҰм! Махаббат деген мҰна ілемнӘқ жаратҰлуҰна себеп ірӘ үаламдҰ байланҰстҰрҰп т&рүан кҚш. Ол мҰна ілемнӘқ н&рҰ Ғім тӘрӘлӘгӘ болҰп табҰладҰ. Адам болса, үаламнҰқ +зегӘн бойҰна сӘқӘрӘп т& аÇт темӘсӘ болүандҰңтан үаламдҰ ңамтитҰн махаббат сол жемӘстӘқ дінегӘ тірӘздес ңалбҰна орналастҰрҰлүан. ЕндӘ сондай махаббатңа лайҰң еш н&ңсандҰүҰ жоң кімӘл бӘреу керек. Ойлан Уа, ніпсӘм, Уа, достҰм! СенӘқ дардҰқа екӘ сезӘм Çүни ңорңҰнҰш пен махаббат бар. Б&л сезӘмдер ңалай болса да ж&мсаладҰ. çүни, Ç Жаратңанүа Ç жаратҰлүанүа арналадҰ. БӘраң, +зӘқ ойлашҰ, жаратҰлүандардан ңорңу азапңа салатҰн біле, оларүа махаббат та адамдҰ білеге ңалдҰрадҰӘ жанд десеқ, ңорҰңңан нірсеқ сенӘ аÇмайдҰ немесе жалбарҰнүанҰқдҰ ңабҰлдамайдҰ. Олай болса б&л ңорңҰнҰш сезӘмӘ азапңа толҰ біле. ЕндӘ махаббатңа келейӘк. СенӘқ жаңсҰ к+рген нірсеқ сенӘ танҰмайдҰ, «ңош бол!» деп те айтпай кетӘп ңал +здерастҰң шаң, мал-мҚлӘк секӘлдӘ),>Ç болмаса сен онҰ жаңсҰ к+ргенӘқ ҚшӘн сенӘ ңорлап, азарлайдҰ. К+рмеймӘсӘқ, Жаратңаннан жат нірселерге үашҰң болүандардҰқ жҚзден тоңсан тоүҰзҰ сҚйӘктӘсӘнен шаүҰңу сез жатадҰ. ЯйткенӘ, СамідтӘқю(ешнірсеге м&ңтаж емес, бірӘ оүан м&ңтаж АллаҒ)>айнасҰ боп табҰлатҰн жҚректӘқ тҚкпӘрӘмен ілгӘ п&т секӘлдӘ дҚниеуи с&луларүа аса ң&рмет ңҰлу олардҰқ назарҰнда да ҰқүайсҰз жа!

عَقْНегӘзӘнде олар ңҰмсҰнадҰ, ңабҰлдамайдҰ. СебебӘ, табиүатҰ б&зҰлмаүандар шамасҰнан артҰң, табиүи емес нірселердӘ сҰртңа тебедӘ, ңабҰлдамаүан Ү(Ү&марлҰңңа тін сҚŞдӘ айтҰп отҰрүан жоңпҰз, ол таңҰрҰптан тҰс міселе).

Демек, жаңсҰ к+рген нірселерӘқ сенӘ танҰмай ңаладҰ екен, немесӘптӘ жап масңара ңҰладҰ екен, Ç болмаса сенӘ тастап кетӘп ңаладҰ екен. Олай болса, б&л махаббат мен ңорңҰнҰш сезӘмдӘ махаббат ңҰлүанда еш ңорламай ңайта баңҰтңа б+лейтӘнге арна! Иі, Халиң-Ұ ЗҚлжілалдан ңорңу онҰқ рахҰм толҰ аÇсҰна Ұ. СосҰ. Үорңу ол бӘр ңамшҰ тірӘздӘ мейрӘмге б+летедӘ. Үалайша мейрӘмдӘ ана сібиӘн кейде ңорңҰтҰп

— 109 —

ң&шаүҰна тҰүадҰ. Ал, ана бӘткеннӘқ мейӘрӘмӘ АллаҒтҰқ рахҰмҰнҰқ бӘр үана сіулесӘ. Демек, Ү&дайдан ңорҰңңанда рухани мол ліззат боладҰ.АллаҒ "хауфуллаҒ">дейдӘ. Ал, ендӘ "хауфуллаҒта" м&ндай кҚштӘ ліззат болатҰн болса "мухабетуллаҒта"ю(АллаҒңа махаббат)>ңаншалҰңтҰ шексӘз ліззат болатҰнҰн тҚсӘн. Эім АллаҒтан ңорңатҰн адам басңалардҰқ ҚрейлӘ, Ғім білеге &шҰрататҰн ңорңҰ, Ғім н аман боладҰ. Эім АллаҒ ҚшӘн болүандҰңтан дҚниедегӘ нірселерге ңҰлүан махаббатҰ да +кӘнӘштӘ, уайҰмүа салатҰн, ңоштасумен тҰнатҰн махаббат болмайдҰ.

Рас, адам еқ іуелӘ +зӘн жаңс нҰүмедӘ. СосҰн тума-туҰстарҰн, сосҰн халңҰн, жан-жануарлардҰ, үаламдҰ, жалпҰ дҚниенӘ жаңсҰ к+редӘ. ОлардҰқ ірңайсҰмен тҰүҰз байланҰста. Олар ңуанса б&л да ңуанадҰ, ңайүҰрса б&л да ңайүҰрадҰ. Дегенмен, ңаттҰ жел, аласапҰран дауҰл смӘр сҚ&рүандай б& дҚниеде еш нірседе т&раң жоң. ЖҚрек байү&с содан ңаттҰ жараланҰп мазасҰ кетедӘ. ЕндӘ ңауҰштҰм дегенде ол нірсесӘ үайҰп болҰп ңайүҰ бӘр тҰнбайдҰ немесе. Ерте ң&тҰлам деп бейңамдҰңпен мастҰңңа &шҰрайдҰ.

Олай болса ей, ніпсӘм! АңҰлҰқ болса, барлҰң махаббаттарҰқдҰ жинап наүҰз иесӘне тапсҰр! Ондай білелерден аман бол! Ол шексӘз махаббаттар шексӘз кемел, шексӘз жімал Çүни еш н&ңсандҰүҰ жоң зауҰңем бӘр АллаҒңа тиесӘлӘ. ОнҰ +зӘнӘқ иесӘне берген кезӘқде барлҰң нірсенӘ ОнҰқ атҰмен, ОнҰқ айнасҰ ретӘнде еш ңиналмай жаңсҰ к+руӘқе боладҰ. Демек махаббаттҰ тҚгелӘмен жаратҰлүандарүа беруге болмайдҰ, ійтпесе махабба к+з атіттӘ нҰүмет бола т&ра азаптайтҰн ауҰр жазаүа айналадҰ.

ЕндӘ бӘр міселе бар, ол +те мақҰздҰ. Ей, ніпсӘ! Сен үой махабаттҰқдҰ +зӘқе арнап отҰрсҰқ. Яз +зӘқдӘ маүбудю(табҰндҰрушҰ),>махбубю(сҚйӘктӘ)>ңҰлҰп алҰпсҰқ. НіпсӘқҚр рахбірӘн пида етуге дайҰнсҰқ. Ү&ддҰ бӘр онҰ +зӘқе РаббҰ Çүни билеп, т+стеушӘдей к+рӘп отҰрсҰқ. Алайда, бӘр нірсеге махаббат ңҰлу ҚшӘн белгӘлӘ бӘр себептер керек. Міселен, кемелдӘк. СебебӘ, кемелдӘктӘқ +зӘ сҚŞге т&рарлҰң ңасиет. Пайда, ӘнедӘ. немесе жаңсҰлҰң. çки осҰ секӘлдӘ себептермен махаббат ңҰлуүа болар.

ЕндӘ тҰқда ей, ніпсӘ! СенӘқ табиүатҰқ кемшӘлӘк, паңҰрлҰң, ілсӘздӘктен жаратҰлүан. ҮараҰқ ӘшӘ ңоŞланүан сайҰн н&рдҰқ жарҰңтҰүҰ анҰң к+рӘнетӘнӘ секӘлдӘ, сен даүҰ бойҰқдаүҰ кем

— 110 —

сипаттармен ФатҰр-Ұ ЗҚлжілалдҰқ Кімал, Жімал, Ү&дӘрет пҮ&дӘреҰм секӘлдӘ кемел сипаттарҰна айналҰң ңҰзметӘн атңаруүа тиӘссӘқ. М&нҰ жаңсҰ бӘлуӘқ керектӘ. ЯйткенӘ, саүан бӘрнеше С+зде ділелдеп берген болатҰнмҰн. Демек, ей ніпсӘ! ЯзӘқе махаббат ңҰлма! ргенденше онҰ жек к+р, оүан д&шпан бол! Немесе сорлҰнҰ аÇ немесе к+нбӘс халге келсе ңамңор бол! Рас, сен ніпсӘқдӘ жаңсҰ к+ресӘқ. ЯйткенӘ ол, ліззат пен пайданҰқ к+зӘ үой. Сен де пайда мен ліззатңа ң&лса ҰнреусӘқ. БӘраң байңа! Болар болмас, тҚкке арзҰмайтҰн ліззатңа, ніпсӘлӘк пайдаүа бола шексӘз тіттӘ ліззаттан, таусҰлмас байлҰңтан, мол пайдадан айҰрҰлҰп ңалҰп жҚрме! ЖҰсоқсҰзҰң ңоқҰз секӘлдӘ болма! Ол не ӘстейдӘ? Ол, барлҰң сҚйӘктӘлерӘн Ғім жаңҰн достарҰн ңоŞ ңарақүҰүа тастап +зӘнӘқ бойҰндаүҰ кӘшкене жарҰңңа міз боп алдарсенӘқСен де ніпсӘқ беретӘн уаңҰтша, болмашҰ ліззат пен кӘшкентай пайдаүа бола орасан зор пайдадан ң&р ңалма! çүни ңайүҰсҰ мен ңуанҰшҰна ортаң, пайда к+рсе шаттанатҰн сенӘқ тума-туҰсңан бауҰрларҰқдҰ, жора-жолдастарҰқдҰ міқгӘ баңҰтңа б+лейтӘнүарҰ мілемдегӘ бҚкӘл пайдалар мен нҰүметтер ңолҰнда болүан бӘр Махбуб-Ұ ЮзілидӘ жаңсҰ к+руӘқ керек. Сонда олардҰқ баңҰтҰна шаттанҰп, к+қӘлӘқ тасҰп міз боласҰқ. Эім АллаҒтҰ а тін к+рсеқ к+қӘлӘн шат, шексӘз ліззат пен мол рахатңа батасҰқ.

Иі, негӘзӘнде саүан берӘлген кҚштӘ махаббат сезӘмӘ ЖаратңаннҰқ +зӘне арналүан махаббат болатҰн. Сен онҰӘ сонш пайдаланҰп +зӘқе арнадҰқ, +зӘқдӘ +лердей жаңсҰ к+ресӘқ. ЕндӘ сен, +зӘқдегӘ "мен" дегендӘ ңой да "Ол" де! Жан-жаңңа шашҰлҰп жатңан ілгӘндей махаббаттарҰқдҰ ОнҰқ к+ркем есӘм-сипаттарҰна арна! ЯйткенӘ наз ң&дасӘ Сол. Сен +з мҚддеқе пайдаландҰқ. БӘле бӘлсеқ, жазасҰн тартҰп та жҚрсӘқ. ЯйткенӘ орҰнсҰз ж&мсалүан, зақүа ңайшҰ махаббаттҰқ жазасҰ аÇусҰз азап, +кӘнӘш пеаңсҰ пейтӘн біле.

АпҰрҰм-ай, Рахман-ур Рахимю(аса ңамңор, мейӘрӘмдӘ)>атҰмен танҰмал жіне хор ңҰздарҰмен ң&лпҰрүан Жіннат дейтӘн сенӘқ бҚкӘл сезӘмдерӘолуҰ -наүаттандҰратҰн мекен жайдҰ сен ҚшӘн ізӘрлеген жіне +зге есӘмдерӘмен сенӘқ рухҰқдҰ, жҚрегӘқдӘ, аңҰлҰқдҰ, басңа да сезӘмдерӘқдӘ риза ңҰлатҰн міқгӘ бӘтпес сҰйлҰңтармен жарҰлңайтҰн, Ғім ірб&рдҰмүмӘнде рухани мол сҰй-сҰÇпат табҰлатҰн Махбуб-Ұ ЮзілидӘқ саүан титӘмдей махаббатҰ б&йҰрҰп жатса, неткен үанибет. Ол сен ҚшӘн Қлкен баңҰт. Ол бҚкӘл ілемнен артҰң сҰйлҰң. Һалам

— 111 —

ОнҰқ махаббатҰнҰқ жалт еткен бӘр рҰ, жо&рҰна татҰмайдҰ. Олай болса, ол Махбуб-Ұ ЮзілидӘқю(міқгӘ, еш +згермейтӘн сҚŞге еқ лайҰң)>+з ХабибҰна Çүни еқ сҚйӘктӘ ң&лҰ М&хаммедке (с.а.у) айтңҰзүан мҰна імӘрӘн жаңсҰлап тҰқда да бой&сҰн

اِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ سِنَا َ فَاتَّبِعُون۪ى يُحْبِبْكُمُ اللّٰهُ

ЕкӘншӘ жемӘс: Ей, ніпсӘ! Жасаүан ң&лшҰлҰүҰқдҰ аңҰретте берӘлетӘн сҰй-аңҰүа дайҰндҰң деп тҚсӘнбегӘн. КерӘсӘнше бӘзге +тӘп кеткен нҰүметшҰсҰ к аңҰсҰ деп тҚсӘн. Иі, бӘз аңҰмҰздҰ алҰп ңойүанбҰз, ендӘ соүан орай ңҰзмет, ң&лшҰлҰң етуге мӘндеттӘмӘз. Үалай десеқ, іуелӘ +те жаңсҰ дененӘ сҰйладҰ Çүни іу баста жоң едӘқ бар ңҰлдҰ. СосҰн ол Халип келелжілал тібетӘ кҚштӘ асңазан бердӘ де +зӘ Різзаңю(ризҰңтандҰрушҰ)>болүасҰн сенӘқ алдҰқа нҰүметке толҰ дастархан, ризҰң несӘбе жараттҰ. СосҰн сезӘмтал +мӘр сҰйладҰ. Ол да асңазан секӘлдӘ азҰң с&райдҰ. К+з, ң&лаң тірӘздӘ сезӘм мҚшелер онҰқ ңгӘ жемтӘнде жер жҚзӘндей кеқ ҰрҰстҰ дастарханнан пайдаланадҰ. СосҰн рухани ризҰң, нҰүмет ңажетсӘнетӘн адамгершӘлӘктӘ бердӘ. Ол да к+зге к+рӘнетӘн, к+рӘнбейтӘн Қлкен ман

ке толҰ дастарханнан дім татңҰсҰ келедӘ ірӘ аңҰл-ойдҰ ңол ңҰлҰп пайдаланадҰ, татадҰ. СосҰн шексӘз нҰүмет с&райтҰн жіне рахҰмшҰлҰңпен азҰңтанатҰн &лҰ ату ҚшргершӘлӘк Çүни дӘн ИсламдҰ, ИмандҰ бердӘ. ОсҰлайша, бҚкӘл жаратҰлҰспен бӘрге Юсма-Ә Хуснаю(АллаҒтҰқ к+ркем есӘмдерӘ)>жіне киелӘ сипаттарҰн ңамтитҰн кеқ дастархан жайҰп саүан баңҰт пен шаттҰң сҰйладҰ. СейӘн,

маннҰқ бӘр н&рҰ боп табҰлатҰн махаббат беру арңҰлҰ таүҰ да баңҰт пен ліззат &сҰндҰ. çүни бҰлай ңараүанда болмҰсҰқ кӘшкентай, ілсӘз, дірменсӘз шектеулӘ бӘреусӘқ, бӘраң онҰқ жарҰлңауҰмен шексӘздӘкке, зметшӘ н&рүа б+лендӘқ. СебебӘ, саүан +мӘр сҰйлау арңҰлҰ шексӘздӘкке, адами ңасиеттер беру арңҰлҰ наүҰз шексӘздӘкке, дӘн ИсламдҰ сҰйлау арңҰлҰ тҰңтҰ &зрҰ н&рлҰ шексӘздӘкке, маүрифат пен махаббат беру арңҰлҰ &шҰ-ңиҰрҰ жоң н&рүа б+ледӘ, жарҰңңа шҰүардҰ.

МӘне, ей ніпсӘ! Сен б&лардҰ к+рдӘқ, алдҰқ. ЕндӘ сен ң&лшҰлҰң дейтӘн тіттӘ, нҰүмет боп табҰлатҰн ірӘ рахат іа кесӘӘл ж&мҰстҰ Әстеуге мӘндеттӘсӘқ. Алайда, жалңауланҰп б&үан да ерӘнесӘқ. Шала-шарпҰ ң&лшҰлҰң ңҰласҰқ да бейне бӘр б&рҰнүҰ сҰй-аңҰ аздай ӘрӘ-ӘрӘ нірселердӘ ңатақ талап ңоÇтҰндай с&райсҰқ. ТӘптӘ кейде

— 112 —

"Неге д&үам ңабҰл болмадҰ"ӘгӘненркелейсӘқ. Иі, еркелеу сенӘқ шаруақ емес, сенӘқ шаруақ жалҰну, жалбарҰну. МейрӘмӘ мол АллаҒ таүала ж&маңтҰ, міқгӘ баңҰттҰ +зӘнӘқ асңан мейрӘмӘмен, тҰм жомарттҰүҰмен сҰйлайдҰ. Сен іразҰлудонҰқ рахҰмшҰл ірӘ жомарт екенӘн &мҰтпай сиҰнҰп жҚр! Оүан сенӘм арт жіне мҰна аÇтҰ тҰқда!

قُلْ بِفَضْلِ اللّٰهِ وَبِرَحْمَتِه۪ فَبِذٰلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا ртебелعُونَ

Егер бҰлай десеқ: "М&ншама шексӘз, мол нҰүметтердӘ шектеулӘ де азүантай шҚкӘрмен ңалай ңайтармаңпҰз?".

ЖауабҰ: ШексӘз ниетпен, зор сенӘммен. Міселен, бӘр байү&с Ә +згеа бес теқгелӘк сҰйлҰүҰмен падишахтҰқ ң&зҰрҰна кӘредӘ. Үараса, ӘрӘ т&лүалар ірңайсҰсҰ миллион теқге т&ратҰн сҰйлҰң ікеп тапсҰрҰп жатҰр екен. Б&л Әштей «мен БарлҰлҰүҰм б&лардҰқ ңасҰнда тҚк емес, не Әстесем екен?» деп ңапаланадҰ. Кенет басҰн к+терӘп бҰлай дейдӘ: "О, патша аүзам! Егер менӘқ ңолҰмнан келсе, осҰ сҰйлҰңтҰқ бірӘн +з атҰмнан сӘзге &сҰнар едӘм. СебңҰн туз, оүан лайҰңсҰз". МӘне, ештеқеге м&ңтаж емес, тек халңҰнҰқ адалдҰүҰна белгӘ боларлҰң жіне ңаншалҰңтҰ ң&рметтейтӘнӘн бӘлу ҚшӘн сҰйлҰңтардҰ ңабҰлдап жатңан ілгӘ падишах манаүҰ а манатҰқ шексӘз алүҰсҰн, ҰстҰң лебӘзӘн, риÇсҰз ниетӘн, +зӘ туралҰ жаңсҰ ойҰн еқ ңҰмбат сҰйлҰң ретӘнде ңабҰл аладҰ.

Діл сол сиÇңтҰ, дірменсӘз бӘр ң&л, намаз оңҰүанда «іттахиÇту лилліҒ» Çүни барша маң&лҰңтҰқ тӘрӘ болҰп, +мӘр сҚруӘ арңҰлҰ с жинаңасаүан ң&лшҰлҰң-сҰйлҰңтарҰн мен +з атҰмнан барлҰүҰн жаппай саүан &сҰнамҰн. Егер ңолҰмнан келгенде сондай барлҰң ң&лшҰлҰңтҰ +зӘм жасар едӘм. Сен оүан тӘптӘ одан ТӘптӘҰүҰна "лайҰңсҰқ" дейдӘ. М&ндай аң ниет, зор сенӘм шексӘз шҚкӘр боп саналадҰ.

ЯсӘмдӘктердӘқ т&ңҰмдарҰ, діндерӘ, олардҰқ ниеттерӘ боп табҰладҰ. Міселен, ңауҰн, ӘшӘндегӘ діндерӘ арңҰлҰ мҰқдаүан ниетпен: "У болүаатңан Ием! СенӘқ к+ркем есӘмдерӘқнӘқ +рнектерӘн к+птеген жерден жар салүҰм келедӘ" дейдӘ. АллаҒ таүала ендӘ келетӘндердӘқ ңалай келетӘнӘн бӘлетӘндӘктен олардҰқ ниеттерӘн Әс жҚзӘнде үибадат жасаүандай ңабҰл етедӘ. "М тҚседқ ниетӘ жасайтҰн амалҰнан ңайҰрлҰ" дегенӘ осҰүан ишара. Эім

— 113 —
سُبْحَانَكَ وَ بِحَمْدِكَ عَدَدَ خَلْقِكَ وَ رِضَٓاءَ نَفْسِكَ وَ زِنَةِ عَرْشِكَ وَ مِدَا Ал, сِمَاتِكَ وَ نُسَبِّحُكَ بِجَم۪يعِ تَسْب۪يحَاتِ اَنْبِيَٓائِكَ وَ اَوْلِيَٓائِكَ وَ مَلٰٓئِكَتِكَ

деп шексӘз тісбих етудӘқ хикметӘ, осҰндай сҰрлар арңҰлҰ тҚсӘнӘктӘ боладҰ. Сондай-аң, а ҚлгӘн бӘр ңолбасшҰ бҚкӘл жауҰнгерлердӘқ ңҰзметтерӘнӘқ жиҰнтҰүҰн +з атҰнан падишахңа &сҰнадҰ. Сол сиÇңтҰ жаратҰлҰсңа басшҰлҰң ететӘн, хайуанат пен +сӘмдСондҰңе командир ңҰзметӘн атңарушҰ, дҚниенӘқ халифасҰ болуүа лайҰң жіне +зӘнӘқ ӘшкӘ дҚниесӘнде бірӘне +зӘн уікӘл таүайҰндаүан пенде

اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَاِيَّاكَ نَسْتَع۪ينُ

Çбесе Ак саүан үана ң&лшҰлҰң етемӘз, тек сенен үана жірдем с&раймҰз дейдӘ. БарлҰң жаратҰлҰстҰқ үибадаттарҰн, жалбарҰнуҰн +з атҰнан Маүбуд-Ұ ЗҚлжілалүа &сҰнҰп отҰрадҰ.

Эім,

سُبْحَانَكَ بِجَم۪يعِ تَسْب۪يحَاتِ جَم۪يعِ مَخْلُوقл-жаүд وَ بِاَلْسِنَةِ جَم۪يعِ مَصْنُوعَاتِكَ

деп болмҰс атаулҰнҰ +з атҰнан с+йлетедӘ. ТаүҰ да

اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ بِعَدَدِ ذَرَّاتِ الْكَٓائِنَاتِ وَ مُرَكَّبَاتِهَا

деп баршанҰқ атҰнан АрдаңтҰ ПайүамбарҰмҰзүа салауат айтадҰдӘ салй болуҰ керек, себебӘ болмҰс атаулҰ М&хаммедтӘқ (с.а.у) н&рҰмен тҰүҰз байланҰстҰ. МӘне, тісбихат айтңанда, салауат ңайҰрүанда санҰ шексӘз болҰп айтҰлуҰнҰқ сҰӘн ікенда.

шӘншӘ жемӘсӘ: Ей, ніпсӘ! ҮҰсңа +мӘрӘқде аңҰретке шексӘз амал жасаүҰқ келсе жіне +тӘп жатңан ірбӘр минутҰқдҰ бӘр +мӘрлӘк берекелӘ ңҰлүҰқ келсе, кҚнделӘктӘ ідетрнҰна ибадатңа, бейңам сіттерӘқдӘ ң&зҰрүа айналдҰрүҰқ келсе, РасулуллаҒтҰқ сҚннетӘн &стан! ЯйткенӘ, бӘр ӘстӘ шариүатңа сай ңҰлүанҰқда белгӘлӘ бӘр маүҰнада ң&зҰр (пенденӘқ АллаҒ алдҰндсҚйӘктӘн сезӘнуӘ) бередӘ. БӘр жаңтан ң&лшҰлҰң боладҰ да о дҚниеде мол жемӘс бередӘ. Міселен, сен бӘр зат сатҰп алдҰқ дейӘк. Шариүатша "ижаб уі ңабул" Çүни сен &сҰнүан баүаүа ол да ризашҰлҰң бӘлдӘрсе сол кезде сенӘқ ілгӘ

— 114 —

жай сауелдӘккбадат боп саналадҰ. МанаүҰ шариүат ҚкӘмӘн ойлау АллаҒтҰқ імӘрӘн, уахидӘ еске тҚсӘредӘ. СосҰн ол шариүаттҰқ иесӘн еске тҚсӘредӘ. ОнҰқ алдҰнда екенӘн сезӘнӘп ң&зҰр табадҰ. Демек, бӘз амалдарҰмҰздҰ ісем сҚннетке сійнде босасаң, ңҰсңа +мӘр берекелӘ болҰп, міқгӘ жемӘстер сҰйлайтҰн, баңи +мӘрге &йҰтңҰ болар пайдаларүа ңол жеткӘзедӘ.

فَاٰمِنُوا بِاللّٰهِ وَرَسُولِهِ النَّبِىِّ الْاُمِّىِّ الَّذ۪ى يُаÇндҰ. بِاللّٰهِ وَكَلِمَاتِه۪ وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

аÇтҰн тҰқда! Шариүат пен сҚннеттӘқ ҚкӘмдерӘ арңҰлҰ к+рӘнетӘн Юсма-Ә ХҚснанҰқ шаүҰлҰс сіиҰншҰлӘн тамашала. ЮрбӘр есӘмнӘқ шуаүҰна б+ленӘп джами мазхар Çүни мазм&ндҰ айна болуүа тҰрҰс!

Т+ртӘншӘ жемӘсӘ: Ей, ніпсӘ! ЮҒл-и дҚниеге, ісӘресе азүҰндарүа, онҰқ ӘшӘнде кіпӘрлерге ңарап, олардҰқ жасандҰ да алдамшуҰздҰңам ліззаттарҰна ңҰзҰүҰп ерӘп кетпе! Сен оларүа ңанша елӘктегенмен олар сиÇңтҰ бола алмайсҰқ. АзҰп-тозҰп кетесӘқ. Хайуан деқгейӘнде де ңала алмайсҰқ. Неге десеқ, басҰқдаүҰ аңҰл азап ң&Әл осҰ айналҰп, &р тоңпаңтай т+беқдӘ т+пелейдӘ. Міселен, к+з алдҰмҰзүа бӘр сарай елестетелӘк. ОрталҰң залҰнда Қлкен Êлектр шамҰ ӘлулӘ. Оүан жалүаулҰ, одан бастау алатҰн кӘшкене шамдар басңа кӘшкене б+лмелерге тартҰлүанаңҰлҰ бӘреу келӘп, орталҰң зал Çүни т+ргӘ б+лменӘқ Êлектр шамҰнҰқ тҚймесӘн басҰп, жарҰңтҰ с+ндӘрсе, сарайдҰқ бҚкӘл б+лмелерӘн ңарақүҰлҰң басҰп, Қрей жайлайдҰ. Ал екӘншӘ бӘр сарайда олай емес. Т+ргӘ б+лмедегӘ Êлектр шамҰмен байланҰспаүан кӘшкен кӘтабелердӘқ шамдарҰ жеке-жеке тартҰлүан. Ол сарайдҰқ иесӘ орталҰң залдҰқ Çүни т+ргӘ б+лменӘқ шамҰн с+ндӘрсе де басңа б+лмелердӘқ шамдарҰ жанҰп т&ра бердӘ. Ж&мҰсҰн жалүастҰра бередӘ, заттар &рладҰ. МӘ.

Ей, ніпсӘм! БӘрӘншӘ сарай мҰсалҰ м&сҰлман. АрдаңтҰ Пайүамбар алійҒиссалату уіссалам онҰқ жҚрегӘнӘқ т+рӘнде Қлкен Êлектр шамҰ секӘлдӘ. Егер онҰ &мҰтса Ү&дай саңтасҰн жҚрегӘнен орҰн бермесе, ол ешбӘр пОнҰкӘ"ардҰ ңабҰлдамайдҰ, тӘптӘ ӘлӘп аларлҰң ңасиет ңалмайдҰ, тӘптӘ Ү&дайҰн танҰмай кетедӘ. БойҰндаүҰ сезӘмдер ңарақ ңалҰп, ӘшкӘ дҚниесӘнде аласапҰран, ҚрейлӘ ңорңҰнҰш орнүҰ да АпҰрм-ай, м&ндай б&зҰлу мен Қрейге немен ңарсҰ т&рҰп,

— 115 —

т+теп бересӘқ. Үандай пайда тауҰп ілгӘ зор шҰүҰн мен зиÇндҰ жаба аласҰқ. Алайда үайр-Ұ мҚслимдер (м&сҰлман еместер) ілгӘ екӘншӘ сарайүа &ңсайдҰ. үаштҰқайүамбарҰмҰздҰқ үалійҒиссалату уіссалам н&рҰна жҚректерӘнен орҰн бермесе де +здерӘнше кейбӘр н&рлар ңаладҰ Çки ңалуҰ мҚмкӘн деп ойлайдҰ. Олуүа трухани кемелдӘк ҚшӘн М&са немесе Иса алійҒиссаламүа деген бӘр сенӘмдерӘ, ЖаратушҰүа деген имандарҰ ңалуҰ мҚмкӘн.

Ей, ніпсӘ! Егер бҰлай десеқ:>"Мен үайр-Ұ мҚслим емес, хайуан болүҰм келедӘ". Саүан ңанша мірте айтҰлдҰ. н таба секӘлдӘ бола алмайсҰқ! ЯйткенӘ басҰқда аңҰл болүандҰңтан ол +ткен шаңтҰқ уайҰм ңайүҰсҰн, болашаңтҰқ ҚрейӘн ікеп жҚзӘқе, бет-ауҰзҰқа &рүҰлап, мазақдҰ аладҰ. бӘр ліззат ӘшӘнен мҰқ ңайүҰ тауҰп бередӘ. Хайуан олтңан Ас. УайҰмсҰз рахаттанҰп, ңҰзҰңңа батадҰ. Олай болса, іуелӘ аңҰлҰқдҰ алҰп таста сосҰн хайуан бол! Эім كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ деген с+гӘс айтатҰн аÇтңа нҰсана боласҰқ.

БесӘншӘ жемӘсӘ: Ей, ніпсӘ! Адам мҰна жаратҰлҰс аүаштҰн имемӘсӘ екенӘ к+п мірте баÇндалүан-дҰ. СондҰңтан, жемӘс сиÇңтҰ +те биӘкте, мазм&ндҰ, бҚкӘлӘмен байланҰстҰ, барлҰүҰнҰқ ортаң жаңтарҰн ңамтитҰн жҚрек-дінӘ бар, жҚзӘ бӘрге емес к+пке, баңиүа емес фіниүа, дҚниеге ңарап ңалүан н&рлҰ ң&лҰң. Һибадат болса, онҰқ осҰ ңисҰң жҚзӘн тҚзейтӘн, фіниден баңиүа, жаратҰлүаннан Жаратңанүа, к+птен бӘреуге, соқҰнан басҰна ңарай тартҰлүан арңан, Çки бастауҰ мен аÇңталудҰ ңосатҰн торап.

Місе барлт&ңҰмҰн алуүа лайҰң сапалҰ, керемет +нӘм беретӘн аңҰл есӘ бар бӘр жемӘс елестетелӘк. Ол, +зӘнен т+мен, аүаштҰқ тҚбӘнде жҚрген жануарларүа ңарап крӘ ілгауса ірӘ ідемӘлӘгӘне сенӘп +зӘн олардҰқ ңолҰна тапсҰрса немесе байңамай тҚсӘп кетсе олардҰқ т&заүҰна тҚседӘ де тоз-тозҰ шҰүадҰ. ЕндӘ ол т&ңҰмдҰң емес ңарапайҰм бӘр тҚйӘр жемӘс ретӘнде жарамсҰз боп ңаладҰ. Егер ілбҰсңа Әс, неге сҚйенерӘн бӘлсе, ӘшӘндегӘ дін аүаштҰ толҰүҰмен ңамтитҰндҰүҰн жіне аүаштҰқ жалүасуҰна &йҰтңҰ болатҰнҰн, тҚрӘн саңтауүа себеп екенӘн ақүара алса, ол кезса, баӘ бӘр тҚйӘр жемӘстӘқ ӘшӘндегӘ бӘр тҚйӘр дін шексӘз аңиңаттҰ жалүастҰрҰп, &заң +мӘр сҚрер едӘ. Діл сол сиÇңтҰ пенде, егер к+пке к+қӘлӘ ауҰп, ілемге басҰ айналса, дҚбойҰқдхаббатҰмен мас болҰп фінилердӘқ кҚлгенӘне

— 116 —

міз болҰп +зӘн олардҰқ ң&шаүҰна тастаса ілбетте шексӘз зиÇнүа &шҰрайдҰ. Ол ендӘ б&зҰлҰп, фінилӘкке, жоң болуүа бет аладҰ. Ғім +зӘн +зӘ рухани т&рүҰдан +лӘм жазасҰна кеседӘ. Ал егер, ж Ол кҚ&лаүҰмен Ү&ран тӘлӘнен иман дірӘсӘн тҰқдап салбҰраүан басҰн к+терсе, к+қӘлӘн к+пке емес БӘреуге б&рса, ң&лшҰлҰңтҰ сатҰ ңҰлҰп кемелдӘктӘқ үарҰшҰна самүай алар едӘ. МіқгӘ +шпес баңи адам атанадҰ.

Ей, ніпсӘм! Б&л айтҰлүандарале атт. Жіне сен ИбраҒимнӘқю(АлейҒиссалам)>миллетӘненсӘқ. Олай болса, لَٓا اُحِبُّ الْاٰفِل۪ينَ де! НаүҰз сҚŞге лайҰң Махбуб-Ұ Баңиүа бет б&р! Мен сиÇңтҰ бҰлай деп жҰла:

э(ЖазҰлуҰ тиӘс парсҰша +леқдер он жетӘншӘ С+здӘқ екӘншӘ б+лӘмӘнде жазҰлүанӘктӘ е б&л жерге жазҰлмадҰ).

— 117 —

ЖиҰрма бесӘншӘ С+зден

ЕКӨНШӨ ШАҺұЛұС

Ү&раннҰқ уҰлжҰүан балүҰндҰүҰ. Юр үасҰр сайҰн жақадан тҚскендей Ү&ран +зӘнӘқ балауса балүҰндҰүҰн саңтап отҰрадеп жҰ, Ү&ран ізіли (міқгӘлӘк) оңҰлатҰн ң&тба ретӘнде барлҰң кезеқдердегӘ бҚкӘл халҰңтҰқ барлҰң деқгейдегӘлерӘне Қндеу болүандҰңтан, онҰқ сондай ірдайҰм балүҰн сипатта болуҰ керек-аң. Эім, ол солай к+рӘнген жіне солай к+рӘнуде. ТӘптӘ ол, тҚсӘаму емӘ іртҚрлӘ, ңабӘлеттерӘ сан-алуан үасҰрлар +тсе даүҰ, бейне бӘр ірбӘр үасҰрдҰ жеке-жеке ңолүа алҰп, ңарастҰрҰп дірӘс бередӘ. АдамдардҰқ Әстеген ӘстерӘ мен шҰүарүан зақдарҰ +здерӘ сҰел етуңартаŞда. ТӘптӘ +згерӘп сан ң&бҰладҰ. БӘраң, Ү&раннҰқ ҚкӘмдерӘ мен зақдарҰ тамҰрҰ тереқ, +те мҰңтҰ т&р. Үанша үасҰр +тсе де +згермек тҚгӘлӘ, ңуатҰ артҰп жандана тҚспек.

Иі, +зӘне ңаттҰ сенетӘн, Ү&ранн-ірекеӘне ң&лаң аспайтҰн мҰна үасҰр жіне ондаүҰ +мӘр сҚрӘп жатңан кӘтап иелерӘ, адамзат ҮасиеттӘ Ү&раннҰқ

يَٓا اَهْلَ الْكِتَابِ يَٓا اَهْلَ الْكِتَابِ
ю(Уа, +здерӘне к+ктен кӘтап тҚскен жасалҰ)>деген тірбиелӘк мінӘ зор ҚндеуӘне ңаншалҰңтҰ м&ңтаж десеқӘзшӘ! Бейне бӘр осҰ Қндеу тӘкелей осҰ үасҰрдҰқ адамдарҰна арналүандай. ОнҰқ يَٓا اَهْلَ الْكِتَابِю(аймҰн.дерӘне кӘтап тҚскендер!)>с+зӘ бейне бӘр يَٓا اَهْلَ الْمَكْتَبِю(Уа, мектеп оңҰүандар!)>деген маүҰнанҰ да бӘлдӘрӘп т&рүандай. Ол бар даусҰмен, балүҰн тҚрде, жақа үана тҚскендей
. Ондаَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا اِلٰى كَلِمَةٍ سَوَٓاءٍ بَيْنَنَا وَ بَيْنَكُمْ

жарлҰүҰн ілемнӘқ тҚкпӘр-тҚкпӘрӘне жаŞда.

Міселен, Ү&ранмен айтҰсуүа жеке т&лүалар үанбӘраң топ болҰп, жамаүат болҰп кӘрӘссе де тҚк +нбеген. БҚкӘл адамзаттҰқ тӘптӘ жҰндардҰқ ой-пӘкӘрлерӘнӘқ табҰсҰ болҰп табҰлатҰн осҰ кезеқдегӘ мідениет Ү&ранүа ңарсҰлас жаүдайүа ендӘ. Олар Ү&раннҰқ м&үжизасҰна ң, жҚреиңҰр пайдаланҰп тайталасңҰсҰ келедӘ. СоқүҰ

— 118 —
кезде пайда болүан ілгӘндей айтҰс-шабуҰлдарҰна ңарсҰ Ү&раннҰқ قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْاِنْسُ وَالْجِنُّ деген бӘр үана аÇтҰнҰқ тойтарҰс берген тегеурӘндӘ соңңҰсҰн баÇндап берейӘРұМ:>ИҚшӘн мідениеттӘқ негӘздерӘ мен &станҰмдарҰн Ү&раннҰқ негӘздерӘмен салҰстҰра отҰрҰп баÇндаймҰз.

БӘрӘншӘден: ОсҰ кӘтаптҰқ бӘрӘншӘ С+зӘнен бастап жиҰртанарлӘншӘ С+зӘне дейӘн баÇндалүан салҰстҰрмалҰ теқеулер, ол С+здердегӘ аңиңаттар, жіне кӘрӘспесӘндегӘ аÇттар екӘ жердегӘ екӘ т+рт болатҰндай адӘ. Жорде Ү&раннҰқ иүжазҰ мідениеттен Қстем екенӘн, мідениет Ү&раннҰқ алдҰнда дірменсӘз ңалҰп, жеқӘлӘс табатҰнҰн ділелдеген-дӘ.

ЕкӘншӘден: Он екӘншӘ С+зде діҰ бӘрегенӘндей, олардҰқ &станҰмдарҰнҰқ жалпҰ негӘздерӘн ңорҰтҰндҰлар болсаң;

ҮазӘргӘ мідениет пілсапаүа сҚйенӘп адамзаттҰқ ңоүамдҰң +мӘрӘнӘқ тӘрегӘ "кҚш-ңуат" деп ойлайдҰ. Алүа ңойүан маңсатҰ "пайда ңуу" дейдӘ.Ұр кҚнсу, тартҰсу" +мӘрдӘқ зақҰ дейдӘ. ХалҰңтҰ +зара байланҰстҰрҰп т&рүан "нісӘлшӘлдӘк, болҰмсҰз &лтшҰлдҰң" деп ңарайдҰ. ДӘттеген міресӘ ніпсӘнӘқ "іуестӘгӘн ңандҰру" жіне т&рмҰстҰқ шарттарҰн к+бейтӘп, ңиҰндататҰн "ойҰн-кн табабос ермек". Алайда, кҚш ңолданҰлүан жерде +ктемдӘк, зомбҰлҰң етек аладҰ. Пайда ңуу болса, толҰң ңанаүаттандҰрмайтҰндҰңтан нітижесӘнде ңаңтҰүҰсңа апарадҰ. КҚресудӘ зақ ретӘнде ңабҰлдаса соүҰсңа дайҰндайдҰ. НісӘлшӘлдӘк, +згенӘ жеп. СегӘ, бӘреудӘ ңанауүа итеретӘндӘктен жауҰздҰң пайда боладҰ. МӘне, осҰ кҚнгӘ мідениеттӘқ аталмҰш зақдарҰнҰқ кесӘрӘнен, жаңсҰ жаңтарҰ бола т&ра адамдардҰқ жҚзден жиҰрма пайҰзҰна үана жасْتْ ، аңҰт берӘп, ңалүан сексенӘнӘқ мазасҰн ңашҰрҰп, азүҰндҰңңа итеруде.

Ал, хикметке толҰ Ү&раннҰқ даналҰүҰ болса, +мӘр-т&рмҰстҰқ тӘрегӘ ретӘнде "кҚш-ңуаттҰ" емес, "аңиңаттҰ" ңабҰлдадҰқ мааңсат "пайда ңуу" емес, "ӘзгӘлӘк пен адамгершӘлӘк" Ғім "АллаҒтҰқ ризашҰлҰүҰ" деп бӘледӘ. ЯмӘрлӘк &станҰмда "+зара ҰнтҰмаң пен к+мектесудӘ" басшҰлҰңңа аладҰ. ХалҰңтҰқ бӘрлӘгӘ нісӘлшӘлдӘкпен, &лтшҰлдҰңса да,ес, "дӘни бӘрлестӘк пен отандастҰң, таптҰң байланҰспен нҰүаÇ тҚседӘ" дейдӘ. ДӘттеген межесӘ, ніпсӘнӘқ іуестӘгӘн тӘзгӘндеп, харамнан тҰйҰп, рухтҰ биӘкке +рлеуге ҰнталандҰру,

#1үандҰңиеттӘ сезӘмдердӘ ңоздҰрҰп ңанаүаттандҰру, адамдҰ кемелдӘкке бастап, наүҰз адам ңҰлу. Аңиңат, шҰндҰң болүан жерде ауҰзбӘршӘлӘк боладҰ. ӨзгӘлӘк бо. ЮйтптҰмаң орнайдҰ. Язара к+мектесу болса, бӘр-бӘрӘне ңамңор болуүа баулидҰ. ДӘн дегенӘмӘз бауҰрластҰң, сҚйӘспеншӘлӘк. ЖҚгенсӘз ніпсӘнӘ ноңталап, рухтҰ кемерӘ аре ңарай айдап, еркӘн ңоÇ берудӘқ нітижесӘнде екӘ дҚниенӘқ баңҰтҰ орнайдҰ. МӘне, ңазӘргӘ мідениет дістҚрлӘ дӘндердӘқ алдҰнда, ісӘресе Ү&раннҰқ алдҰнда, Ү&раннан жаңсҰ нірселер ҚйренӘп, +неге алүаннҰқ +зӘнде деп жшалҰңтҰ піс, дірежесӘ +те т+мен екенӘн тҚсӘнген шҰүарсҰқ.

шӘншӘден: ҮазӘр мҰқдаүан мҰсалдардан ҚлгӘ ретӘнде Қш-т+рт міселенӘ баÇндаймҰз. ШҰнҰмен, Ү&раннҰқ ереже-зақдарҰ "ізіл" (баиңаттҰжоң, міқгӘлӘк) тарапҰнан келгендӘктен "ібідке" (соқсҰз, міқгӘ-баңи) жалүаса бермек. ОнҰқ зақдарҰ мідениеттӘқ зақдарҰ секӘлдӘ ңартайҰп +лмейдӘ. Ол ірдайҰм балүҰн ірӘ ңуаттҰ.

МҰсалүане таблҰң мідениеттӘқ ңоүамүа тигӘзген жаңсҰлҰңтарҰн тҚгелдей ңоссақ жіне ңоүамдҰ ңатақ баңҰлауүа алҰп, тіртӘп орнатса даүҰ, сондай-аң, ңаншама оңу орҰндарҰн ашҰп халҰңтҰ тірбиелеймӘн десе де ҮасиеттӘ Ү&раннҰқ екӘ міселесӘне ңарсҰ т&ра алмай ол т&рмайдҰ,жеқӘлгенӘн мойҰндадҰ.

Міселен,

وَاَق۪يمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَ ٭ وَاَحَلَّ اللّٰهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَوا

Ү&раннҰқ осҰ артҰңшҰлҰүҰн бӘр кӘрӘспе арңатҰндаÇндап берейӘн. "Ишарт-Қл Иүжаз" аттҰ кӘтабҰмда ділелденгенӘндей, тарих бойҰнша адамзат ңоүамҰнҰқ билӘкке наразҰлҰң ңҰлҰп, толңуҰнҰқ бӘрден бӘр себе жінеӘр ауҰз с+збен тҚйӘндеген. ЮрӘ, бҚкӘл жаман мӘнез-ң&лҰңтҰқ анасҰн, ңайнар к+зӘн де бӘр ауҰз с+збен жеткӘзген. Ол не с+з дейсӘқдер үой.

БӘрӘншӘ с+з: "МенӘқ ңарнҰм тойса болүанҰ. Басңалар аштан ңҰрҰҰқдҰ Жлса да шаруам жоң".

ЕкӘншӘ с+з: "Сен ж&мҰс Әсте, жемӘсӘн мен жейӘн".

Иі, ңоүамдҰң +мӘрде жоүарҰ топ пен ңарапайҰм халҰң Çүни бай мен кедей, +заранер бостӘктӘқ саÇсҰнда жіне таразҰнҰқ екӘ басҰн теқ &стау арңҰлҰ үана тҰнҰш +мӘр сҚредӘ. Ал, м&ндай теқдӘк орнауҰ ҚшӘн жоүарүҰ топ т+менгӘ топңа жанашҰрлҰң жасап, мейӘрӘмдӘлӘк ңҰлуҰ жіне т+менгӘ топтҰқ дмге +зрҰ топңа ң&рмет к+рсетӘп,

— 120 —

баүҰнуҰ шарт. ЕндӘ, жоүарҰда аталүан бӘрӘншӘ с+з, жоүарүҰ топтҰ з&лҰмдҰңңа, азүҰндҰңңа, мейӘрӘмсӘздӘкке итердӘ. Ал, екӘншӘ с+з, ңарапайҰм халҰңтҰ +ш алуүа, ңҰзүанҰп к+ре алмаушҰлҰңңа итерӘп, нарқ бар.тарҰн туүҰздҰ. С+йтӘп, бӘрнеше үасҰрдан берӘ адамзат т&рмҰсҰнҰқ берекесӘн алүанҰ секӘлдӘ, соқүҰ заманда еқбек пен капиталдҰ соүҰстҰрҰп, нітижесӘнде Еуропада Қлкен т+қкерӘс болдҰ. МӘне, мідениет ад+рӘстӘҰқ ілгӘ екӘ тобҰн келӘсӘмге шаңҰрҰп, татуластҰруүа к+птеген ңоүамдҰң &йҰмдар ашҰп, оңу орҰндарҰн салҰп тҰрҰсса да, оүан ңоса ңатақ тіртӘп орнатҰп, жӘтӘ ңліззатап, жҚйелӘ тҚрде ж&мҰс Әстесе де ол Әс-шараларҰнан тҚк шҰңпадҰ. Сондай-аң, ілеуметтӘқ ілгӘ екӘ жарасҰн Çүни екӘ міселесӘн шеше алмай дал болдҰ. Ал, ҮаҰ маңс Ү&ран болса, бӘрӘншӘ с+здӘ, зекеттӘ парҰз ңҰлу арңҰлҰ тҚбегейлӘ шешӘп, жаранҰ емдейдӘ. ЕкӘншӘ с+здӘ де +сӘмңорлҰңтҰ харам ңҰлу арңҰлҰ шешӘп, шипа бередӘ. Иі, Ү&раннҰқ аÇттарҰ бҚкӘл ілемге ж0

ңабӘҰп: «ЯсӘмңорлҰңңа жол жоң!» дейдӘ. Адамзатңа: «Язара ңҰрңҰсу тоңтасҰн десеқдер банкӘ ңҰзметӘн доүарҰқдар!» деп б&йҰрадҰ. ШікӘрттерӘне де «БанкӘге жоламақдар!» деп імӘдӘлӘк дӘ.

ЕкӘншӘ негӘз: Мідениет бӘрнеше ійел алудҰ ңабҰлдамайдҰ. Ү&раннҰқ б&л ҚкӘмӘн +здерӘнше аңҰлүа сҰйҰмсҰз, еш пайдасҰ жоң деп ойлайдҰ. Егер де, олардҰқ ойлаүанҰндай дан, адегӘ маңсат ң&марлҰң ңандҰру болса, керӘсӘнше болуҰ керек едӘ. Алайда, ҚйленудӘқ маңсатҰ мен хикметӘ &рпаң жаŞ, нісӘлдӘ жалүастҰру. Б&үан тен шҰбан-жануарлар, +сӘмдӘк ілемӘ куілӘк етедӘ. Ал, ондаүҰ ң&марлҰңтҰқ ліззатҰ болса, ол ауҰр мӘндеттӘ атңарту ҚшӘн рахҰм тарапҰнан берӘлетӘн аз үана сҰй-аңҰ. Демек, аңиңатҰнда жіне хидҰ, ліаүҰмен ңараса Қйлену, нісӘлӘн к+бейту, т&ңҰмҰн саңтап ңалу ҚшӘн болатҰн шаруа. Юлбетте, бӘр жҰлда бӘр-аң рет бала туа алатҰн жіне айдҰқ жартҰсҰнда үана &рҰңтана алатҰн, содан кейӘн елу жасҰнан асңанда ол ңабӘлетӘнен де айҰрҰлатҰн +терудатҰ, ірдайҰм &рпаң жаŞүа ңабӘлеттӘ, жҚз жасҰна дейӘн нісӘлӘн к+бейте алатҰн бӘр еркекке жеткӘлӘксӘз болатҰндҰңтан, мідениет амалсҰздҰңтан к+птеген жез+кшелӘк орҰндар ашудҰ жмен, оӘп отҰр.

шӘншӘ негӘз:>ЮдӘл т+релӘк ете алмайтҰн мідениеттӘқ назарҰнда Ү&ран, ійел затҰна м&рагерлӘктӘ б+лӘсуде Қштен бӘрӘн берудӘ б&йҰрүанҰна айҰптҰ. ЯздерӘнше б&л ҚкӘмӘн мӘةِ الل#121
боладҰ. Алайда, ңоүам +мӘрӘне ңатҰстҰ ҚкӘмдер к+пшӘлӘкке ңарай берӘлетӘндӘктен, жалпҰ алүанда бӘр ійел +зӘне ңамңоршҰ бӘреудӘ табадҰ. Ал, ер кӘсӘ болса +зӘне жҚк болатҰн, асҰрауүа мӘндеттӘ бӘр ійелмен отау ң&руүа міжбҚр. СонҰмен, ىٍّ с+ей жолмен бӘр ійел ікесӘнен ңалүан м&радан Қштен бӘрӘн алса, кҚйеуӘ ңалүан н&ңсанҰн толҰңтҰрадҰ. Ер адам ікесӘнен ңалүан м&радан Қштен екӘ б+лӘгӘн алса бӘр б+лӘгӘн алүан ж&байҰнҰқ ңажеттӘлӘгӘнл жердайдҰ. С+йтӘп апа-ңарҰндасҰмен теқ б+лӘскен боладҰ. МӘне, Ү&рани ідӘлдӘк осҰлай б&йҰрадҰ. ОсҰлай ідӘл т+релӘк етедӘ.

{(СӘлтеме): Сотта +зӘн аңтау маңсатҰмен айтҰлүан, жіне соттҰқ ауҰзҰна ң&м ң&йүан ңорүау с+здерӘнен ҚзӘндӘ. Орсақ шҰлӘп осҰ жерге тҚсӘнӘктеме ретӘнде жазҰлдҰ.

ЮдӘлет басңармасҰнҰқ сотҰна айтарҰм: "МҰқ Қш жҚз елу жҰлдан берӘ, ір үасҰрда Қш жҚз елу миллион адамнҰқ т&рмҰс-тӘршӘлӘгӘне пайдалҰ, киелӘ де мҰзүҰмас Илідарүа женӘ Қш жҚз елу мҰқ тіпсӘрдӘқ растап, ңолдауҰна сҚйене отҰрҰп жіне мҰқ Қш жҚз елу жҰл бойҰ жалүасҰн тауҰп келген ата-бабамҰздҰқ дӘни нанҰмдарҰна сійкес тіпсӘр жазүан бӘр кӘсӘнӘ айҰптҰ ңҰлатҰн ж+нсӘз шешӘмдӘ егер ірине дҚниеде ідӘлдӘлаүан ан болса ол ҚкӘмдӘ терӘстеп, ондай шешӘмдӘ жоңңа шҰүарадҰ!"}

Т+ртӘншӘ негӘз: Ү&ран, п&тңа табҰнуүа ңатақ тҰйҰм салҰп ңана ңоймай, п&тңа табҰнушҰлҰңтҰқ бӘр тҚрӘ, к+шӘрмесӘ келӘпептелетӘн суретке табҰнуүа да Çүни суретке к+п мін беруге тҰйҰм саладҰ. Ал, мідениет болса, сурет салудҰ +здерӘнӘқ жетӘстӘктерӘ, жаңсҰ нірсе деп санап, Ү&ранмен тайталасңҰсҰ келедӘ. Ал, негӘзӘнде сурет деген, онҰқ к+леқкесӘ болсаттҰқ лмасҰн, денеге айналүан риÇ (екӘ жҚздӘлӘк, к+рсетпешӘлӘк) немесе іуестӘктӘқ к+рӘнӘсӘ, бет-пердесӘ болҰп табҰладҰ. Б&лар адамдҰ з&лҰмдҰңңа, екӘ жҚздӘлӘкке, іуестӘкке итерӘп, б&рҰс жолүа тартадҰ. Эім, Ү&ран КірӘм, мейӘрӘмӘн ттабҰндйел затҰнҰқ ң&рметӘн саңтап ңалу маңсатҰмен оларүа "ар, &Çт" пердесӘн жамҰлҰп жҚруӘн б&йҰрадҰ. Сонда үана ілгӘ мейӘрбан жандар масңарашҰл іуестӘктӘқ табанҰнҰқ астҰна тҚсӘп жаншҰлмайдҰ, абҰройҰ саңталҰп ңаладҰ. Юйел затҰ іуестӘккелдӘ.ралҰ болҰп, ң&нсҰзданҰп, к+рӘнген жерде жата беретӘн арзаншҰлҰңңа &шҰрамасҰн деп жанашҰрлҰң танҰтадҰ.

{(СӘлтеме): ТісіттҚр Çүни орамал таүҰп, шариүатңа сай киӘну ійар. ОнӘқ табиүатҰна +те сай. АшҰң-шашҰң жҚрудӘ жаратҰлҰстарҰ ңабҰлдамайтҰнҰн "отҰз бӘрӘншӘ Мектуб" пен жиҰрма т+ртӘншӘ "Лема" анҰң тҚрде ділелдеген болатҰн.}

Мідениет болса, ійелдердӘ жҰлҰӘқ алдан шҰүарҰп, арсҰздҰңңа итерӘп, адамзаттҰ да жолдан тайдҰрдҰ. Ал, негӘзӘнде отбасҰлҰң +мӘр бӘрңалҰптҰ жалүасуҰ ҚшӘн ійел мен еркек арасҰнда +зара ң&рмет, сҰйластҰң, махаббат болуҰ керек. АшҰң-шашҰң, ілем-жілем киӘну болса, ілгӘ шҰнْسَنِ рмет пен махаббатңа
— 122 —

н&ңсан келтӘрӘп, ерлӘ зайҰптҰлардҰқ арасҰн суҰтадҰ. ЮсӘресе манаүҰ суретке к+п мін берушӘлӘк адамнҰқ мӘнез-ң&лңҰн ңаттҰ заңҰмдап, тҚпкӘ тамҰрҰнан б&зҰп кпӘрӘ тӘнӘн, рухтҰқ т+мендеп ң&лдҰрап кетуӘне себеп болатҰнҰн мҰнадан бӘлуге боладҰ:

Міселен, марң&м болүан, раңҰмүа аса м&ңтаж с&лу бӘр ійелдӘқ мійӘтӘне іуестене ңарабес кҚҰүа ң&марту ңаншалҰңтҰ мӘнез ң&лҰңңа жаүҰмсҰз ісер етедӘ, сезӘмдердӘ б&зҰп жӘбередӘ. Сол сиÇңтҰ, +лӘп ңалүан ійелдердӘқ суретӘне немесе тӘрӘ ійелдердӘқ кӘшкене мійӘтӘне &ңсайтҰн суреттерге іуестене, ң&марта ңарау адамнҰқ нізӘк те ңҰмбат сезен з&лн шайңап, астақ-кестенӘн шҰүарадҰ. СонҰмен аталмҰш Қш мҰсалдаүҰдай, Ү&раннҰқ мҰқдаүан міселелерӘнӘқ ірңайсҰсҰ адамзаттҰқ дҚниеде баңҰттҰ болуҰна зор ҰңпалОсҰ аÇӘзедӘ. СонҰмен ңатар, о дҚниеде де міқгӘ баңҰтңа ңол жеткӘзуӘне жаүдай жасайдҰ. Басңа таңҰрҰптардҰ осҰ аталүан таңҰрҰппен салҰстҰрҰп ңара!

Үалайша, ңазӘргӘ мідениет Ү&раннҰқ ңоүам +м у ңосңатҰстҰ ереже-зақдарҰнҰқ алдҰнда тӘзе бҚгӘп, онҰқ рухани үажаптҰүҰна ңарсҰ т&ра алмай тӘзе бҚктӘ. Сол секӘлдӘ мідениеттӘқ рухҰ болҰп саналатҰн батҰс пілсапасҰ мен адами даналҰң та Ү&раннҰқ хикметӘ мен даналҰүҰнҰқ ңасҰнда тҚкке т&рмажалүас жиҰрма бес С+зде салҰстҰрмалҰ тҚрде теқеу келтӘре отҰрҰп ділелдеген-дӘ. Ол С+здерде Ү&раннҰқ м&үжиза екенӘ, атап айтңанда он бӘрӘншӘ, он екӘншӘ С+зде жан-жаңтҰ баÇнейӘлте болатҰн. Үаласақ сол жерге ңара!

Эім, жоүарҰда айтҰлүанҰндай ңазӘргӘ мідениет Ү&раннҰқ хикметӘнӘқ кереметтӘгӘне үҰлҰми т&рүҰдан, т&рмҰс жаүҰнан жеқӘлӘп ңалдҰ. Сол секӘлдӘ мідениет ідебиет пен шешендӘк т&рүСебепта жеқӘлӘске &шҰрайдҰ. ЕкеуӘн салҰстҰрүанда, бӘреуӘ т&л жетӘмнӘқ ңарақ ңалүан +кӘнӘшӘ мен ҚмӘтсӘз жҰлап еқӘрегенӘ сҰңҰлдҰ болса, бӘреуӘ міртебесӘ асңар таудай биӘк бӘр үашҰң жаннҰқ уаңҰтшаلَيْهِсудан ісер алҰп ақсаүанҰн бӘлдӘретӘн, ҚмӘт отҰмен ңамҰүуҰ секӘлдӘ, немесе бӘреуӘ дірежесӘ +те т+мен маскҚнемнӘқ +леқ айтамҰн деп баңҰрүан дауҰсҰ сиÇңтҰ болса, екӘншӘарлҰң Әске, шайңасңа бастар, жанкештӘлӘкке итеретӘн, ң&лшҰнҰсҰн арттҰратҰн отан туралҰ +леқ айту секӘлдӘ. СебебӘ, ідебиет пен шешендӘктӘқ ісер ету тісӘлӘ екӘ тҚрлӘ болмаң. çүмен, б&қайтадҰ Ç ңуантадҰ. М&қаŞ екӘ тҚрлӘ болмаң. ç сҚйӘктӘлерден мҚлдем к+з жазҰп ңалудан, пана
— 123 —

болар ешкӘмӘ жоңтҰңтан пайда болатҰн ңарақ-ңалүан м&қаŞ; мӘне б&л, адастҰратҰн, табиүатӘқ ңас пен бейңамдҰңңа салатҰн мідениеттӘқ, ідебиетӘнӘқ ісерӘ. Ал, м&қаŞдҰқ екӘншӘ тҚрӘ болса, сҚйӘктӘлерден ңоштасудан Çүни сҚйӘктӘ жандар бтшӘ ң&лдем жойҰлҰп кеткен жоң, тек уаңҰтша ңоштасудан ң&тҰлҰп ңауҰшуүа асҰңңан м&қаŞ; мӘне б&л, тура жолүа бастайтҰн, айналаүа н&р шашңан Ү&раннҰқ м&қайтуҰ.

Ал ендӘ, к+қӘл к+теру, ңуану болса, оӘлген кӘ тҚрлӘ болмаң. БӘреуӘ, ніпсӘнӘ ңоздҰрҰп, іуестендӘрӘп жӘбередӘ. Б&л театр, кино, роман арңҰлҰ ісер ететӘн мідениеттӘқ ідебиетӘнӘқ кісӘбӘ. ҮуантудҰқ, к+қӘл келен, Әқ екӘншӘ тҚрӘ болса, ніпсӘнӘ тҰйҰп, рухтҰ, жҚректӘ (к+қӘл), аңҰл мен сҰрдҰ жоүарҰ самүатҰп, наүҰз отан ж&маңңа, міқгӘ ілемге, аңҰреттӘк сҚйӘктӘ жандарүа жетелейтӘн, +те ідептӘ, бейкҚні тҚрде ң&лиман нберӘп, ҰнталандҰру болҰп табҰладҰ. Б&л ірине адамзаттҰ жіннатңа шаңҰратҰн, міқгӘ баңҰтңа жетелейтӘн, "Рует-Ә ЖамалуллаҒңа" Çүни, АллаҒтҰқ жамалҰн уӘ ҚшӘ ҰнталандҰратҰн ҮасиеттӘ Ү&раннҰқ ӘсӘ, сонҰқ сҰйлайтҰн ңуанҰш-шаттҰүҰ. СонҰмен:

قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْاِنْسُ وَالْجِنُّ عَلٰى اَنْ يَاْتُوا بِمِثْلِ هٰذَا الْقُرْاٰنِ لَрүан жتُونَ بِمِثْلِه۪ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَه۪يرًا
аÇтҰнҰқ бӘлдӘрген тереқ маүҰна мен &лҰ аңиңаттҰ ой-+рӘсӘ таÇз, міселеге атҚстӘ ңарайтҰндар тҰм аَا وَاсҰра айтҰлүан, мҚмкӘн емес деп ойлайдҰ. Жо-жоң. Юсте олай емес. КерӘсӘнше, б&л наүҰз аңиңатңа толҰ шешендӘк, ол ібден мҚмкӘн ірӘ солай болүан нірсе.
М&нҰқ бӘр маүҰнасҰ мҰнау: Ү&раннан алдҰқ ңҰн, Ү&ранүа еш ңатҰсҰ жоң адами Ғім жҰннҰқ маржан с+здерӘ жаппай бӘр жерге жиналса Ү&ранүа теқ келмейдӘ деген с+з. Теқ келетӘнӘн ешкӘм к+рсете алмайдҰ. М&нҰқ екӘншӘ бӘр маүҰнасҰ мҰнау болса керек; ЖҰндар мен адамдардҰқ жемтӘ керек болса шайтандардҰқ пӘкӘрлерӘнӘқ жетӘстӘктерӘ, ойлап тапңандарҰ, еқбектерӘнӘқ жемӘстерӘ болҰп табҰлатҰн мҰна мідениет пен философиÇ, батҰстҰқ ідеби жанрларҰ ҮасиеттӘ Ү&раннҰқ &лҰң ҚкӘмдерӘ мен тереқ хикметтерӘسِرِّىсҰнда, тӘл +нерӘ, шешендӘгӘнӘқ алдҰнда ӘлӘп алар жаүҰ жоң, тҚкке т&рүҰсҰз нірселер деген с+з. Оүан ділел болар ҚлгӘ-мҰсалдардҰ жоүарҰда к+рсеттӘк.
— 124 —

(Миуа рисалесӘнен)

ОнҰншҰ міселеге ңорҰтҰндҰ ретӘнде екӘүа зерме

БӘрӘншӘсӘ: ОсҰдан он екӘ жҰл б&рҰн +те ңауӘптӘ, ңҰрсҰң дӘнсӘз бӘреу, Ү&ранүа ңастандҰң жасаүҰсҰ келӘп, +зӘнӘқ арам ойҰн Ү&рандҰ тіржӘмелеу арңҰлҰ жҚзеге асҰрмаңшҰ боп бҰлай дептӘ: "Ү&ранүа тіржӘме жасалсҰн. С+йтӘп ОнҰқ нендей ніайҰ ң&енӘн ж&рт бӘлсӘн, Çүни, ӘшӘ тола орҰнсҰз ңайталау екенӘн ж&рт к+рсӘн. Б&дан кейӘн онҰқ тіржӘмесӘ оңҰлсҰн!". Алайда, Рисалей-Н&рдҰқ б&лтартпас айүаңтарҰ оүан ңарсҰ: "Ү&раннҰқ толҰңңандҰ тіржӘмесӘ мҚмкӘн сҰ жоңс+з саптауҰ кҚрделӘ араб тӘлӘнде тҚскен Ү&раннҰқ ң&ндҰлҰңтарҰн, керемет тереқ сҰрларҰн басңа тӘл саңтап жеткӘзе алмайдҰ. ЮрбӘр ірпӘ он, мҰқ, кейде одан да к+п сауап беретӘн Ү&р&шпанүздер мен үажайҰп с+йлемдердӘқ орнҰна адамдардҰқ жазүан ңарапайҰм, шектеулӘ, ауңҰмҰ тар, тҚсӘнӘгӘ саÇз аудармасҰн ңоŞүа болмайдҰ. ОнҰқ орнҰна мешӘттерде оңҰлмайдҰ!" - деген Рисалей-Н&

Юларапңа кеқӘнен тарап ілгӘ с&мдҰң жоспардҰ Әске асҰрмай тастадҰ. БӘраң, сол дӘннен безген кіпӘрден дірӘс алүан м&нафҰңтар бірӘбӘр шайтанүа ерӘп аңҰмаңңа &ңсап Ү&рани КҚндӘ Қрлеп +шӘруге тҰрҰсҰп баңтҰ. ОлардҰқ осҰндай н&ңсайлаларҰ маүан +те ш&үҰл ірӘ ңиҰн жаүдайда осҰ ОнҰншҰ МіселенӘ жазуүа міжбҚрледӘ. Басңа адамдармен кездесе алмаүандҰңтан жаүдайдҰқ анҰң-ңанҰүҰн бӘлмеймӘн.

ҮорҰтҰндҰнҰқ екӘншӘ сӘлтемесӘ: ДенизлинӘқ тҚрмесӘнен шҰңңнсҰз мейӘнгӘ кҚндердӘқ бӘрӘнде, мішҒҚр «ШаҒар» ңонаң ҚйӘнӘқ жоүарүҰ ңабатҰнда отҰр едӘм. ҮарсҰ алдҰмдаүҰ саÇ-баңта к+птеп +скен терек аүаштарҰ зӘкӘр алңасҰ бейнесӘнде нізӘк ірӘ с жалңҰӘ тҚрде +здерӘ де б&таңтарҰ да жапҰраңтарҰ да жел ескен сайҰн үажайҰп кҚйде тербеле жайңалҰп т&р едӘ. Кенет, бауҰрларҰмнан к+з жазҰп, жалүҰздҰңтан м&қайүан, дерттӘ к+қӘлӘме б&л к+рӘнӘс ңаттҰ ісер еттӘ. БӘрден, кҚз ралҰнас мезгӘлдерӘ еске тҚсӘп менӘ үапҰлдҰң бастҰ.

— 125 —

Мен, ілгӘ шаттана зӘкӘр етӘп, жайңалүан теректер мен тӘрӘ жандардҰ ойлап, оларүа жанҰм ашҰүанҰ сонша к+здерӘме жас ҚйӘлдӘ. ЮлемнӘқ осҰндай таарттарсем к+рӘнӘстерӘнӘқ артҰнда аÇңталу, жоүалу, жоң болу, айрҰлҰсу секӘлдӘ жаүҰмсҰз жаүдайлар еске тҚсӘп м&ндай ілемде толҰп жатңан ңоштасу, айрҰлҰсу, к+рӘн сҰндҰ ңайүҰ-м&қдар менӘ іп-сітте ңоршап алдҰ. Сол кезде М&хаммеди (с.а.у.) аңиңаттҰқ ікелген н&рҰ к+қӘлге медет сҰйлап, ңол &шҰн бердӘ. МанаүҰ ңайүҰ-м&қ мен дерттер шҚкӘл на толҰ ңуанҰшңа айналҰп сала бердӘ. ТӘптӘ ол н&рдҰқ іркӘмге, ірбӘр имандҰ жанүа тигӘзер пайдасҰ секӘлдӘ менӘқ де жеке басҰма ңатҰстҰ миллион фійз-н&рҰнҰқ тек сол уаңҰтта, тек сол жаүдайда берген к+мегӘ мен ж&банҰшҰ ҚшдалүанаммедтӘқ (с.а.у.) +зӘне міқгӘ ңарҰздар екенӘмдӘ сезӘндӘм. Үалай десеқӘз:

ЮлгӘ үапҰл ойүа, манаүҰ мҚбарак зӘкӘр етушӘ сҰлңҰм аүаштар, тӘптӘ кҚллӘ жаратҰлҰс бжоүалу бӘр маңсат-мӘндетӘ жоң, пайдасҰз, бӘр мезгӘл үана к+рӘнӘп соқҰнда жоң болатҰн, жайңала ңозүалуҰ шаттҰңтан емес керӘсӘнше жойҰлудан зіресӘ &шҰп ңорңҰп, +лгӘсӘ келмей жантْسَنِ н м&қлҰң боп к+рӘнгендӘктеню(басңалар секӘлдӘ)>менӘқ де бойҰмдаүҰ міқгӘлӘкке деген үашҰңтҰң, с&лулҰңңа деген ң&штарлҰң, тӘрӘ-жандарүа деген аÇушҰлҰңлҰп тҚдерӘме ңаттҰ ісер еткенӘ сонша дҚние ңарақ ңалҰп маүҰнауи тозаңңа, аңҰл азаптайтҰн ң&ралүа айналүан-дҰ. МӘне, сол сітте М&хаммед АлійҒиссалату УассалімнҰқ адамзатңа тарту еткен н&рҰ перденӘ ашҰп, малҰмен ойҰлу, жоң болу, ң&рдҰм, бос іурешӘлӘк, мӘндетӘ жоңтҰң, ібестӘк, айҰрҰлсу деген нірселердӘқ орнҰна, ілгӘ аүаштардҰқ жапҰраңтарҰ ңанша болса сонша атңарар мӘндетӘ, шексӘз хикмет, тереқ маүҰнзіресӘжінею(Рисалей-Н&рда ділелденгенӘ сиÇңтҰ)>Қш топңа б+лӘнетӘн нітижелерӘ бар екенӘн к+рсеттӘ.

БӘрӘншӘден: олар Сани-Ұ ЗҚлжілілдҰқ есӘм-сипаттарҰмен байланҰстҰ. Міселен, хас шебер &ста тақүажайҰп маатңа л&растҰрҰп шҰүарса, онҰ к+ргендер: «МашаалаҒ, БарікаллаҒ» деп дін риза болҰп, ңошеметтейдӘ. Сондай-аң, ол машинанҰқ +зӘ де к+зделген маңсат пен кҚтӘлген нітиженӘ толҰң орҰндау арңҰлҰ +зӘнӘқ хал тӘлӘмен жасаүанраннанҰн дірӘптеп, +зӘнше ң&ттҰңтайдҰ. МӘне, ірбӘр тӘршӘлӘк иесӘ, жан-жануар, кҚллӘ жаратҰлҰс осҰндай үажап машина секӘлдӘ. Олар +з &стасҰн дірӘптеп зӘкӘр етедӘ.

— 126 —

ЕкӘншӘден: ТӘрӘ жандар мен саналҰ пенделердӘқ назарҰмен байланҰстҰ. ОрҰнда ңҰзҰңтҰ зерттеу орнҰ, ірңайсҰсҰ ЖаратңандҰ танҰстҰратҰн танҰм кӘтабҰ. Олар +здерӘнӘқ маүҰналарҰн саналҰ жандардҰқ зейӘндерӘне, бейне-пӘшӘндерӘн естерӘне жіне үайб ілемӘнӘқ діптерлерӘне жазҰп ңалдҰрадҰ да бҚгӘн соқ мҰна шіҒадат ілемӘнен к+шӘп, үайҰб ілемӘне аттанадҰ. Демек, к+зге к+рӘнетӘн болмҰсҰн жоүалтңанҰмен маүҰнауи ірӘ үайби жіне ӘлӘми к+птеген болмҰсңа ие боңарсҰ қгӘ ңала бермек.

СонҰмен, АллаҒтҰқ бар екенӘ рас жіне ОнҰқ ӘлӘмӘ барлҰң нірсенӘ ңамтитҰнҰ да рас. Олай болса, ілбетте, жоң болу, ң&рдҰмүа кету, жойҰлу, аÇңталу, мҚлдем жоүк ңалүген нірсе аңиңатҰнда имандҰлар ҚшӘн жоң. Ал, кіпӘрлердӘқ дҚниесӘ ңарақүҰ, ол жоңтҰңңа, айрҰлҰсуүа, жоң болуүа толҰ, бірӘ +ткӘншӘ, фіни. МӘне, осҰ аңиңат халҰң аузҰнда мҰна маңал арңҰлҰ бҰлай дірӘс бен онд «АллаҒ бар дегенге бірӘ де бар. КӘм АллаҒ жоң десе, оүан ештеқе жоң!»

С+здӘқ тҚйӘнӘ; Иман, адам +лер кезде міқгӘ жоң болудан онҰ ңалай саңтап, ң&тңарҰп ңалатҰн болса, ірк&дайдҰӘшкӘ жан дҚниесӘн де жоңтҰң, бекершӘлӘк, ңарақүҰлҰңтан ң&тңарадҰ. Ал, кҚпӘрлӘк болса, ісӘресе наүҰз имансҰздҰң болса, ол адамнҰқ +зӘн, Ғім дҚниесӘн жолдҰм. п маүҰнауи тозаң з&лҰматҰна тастайдҰ. ЯмӘрдӘқ ліззатҰн, берекесӘн алҰп, ащҰ уүа айналдҰрадҰ. ДҚниÇлҰң +мӘрдӘ аңҰреттен артҰң санайтҰндарүа айтарҰм, б&үан бӘр шара таптңандаолмаса иманүа келсӘн. С+йтӘп ілгӘ с&мдҰң ңарақүҰ з&лҰматтан, кҚллӘ зиÇннан ң&тҰлсҰн!..

— 127 —

(ЖиҰрма алтҰншҰ с+зден)

шӘншӘ б+лӘмнӘқ соқҰ жіне т+ртӘншӘ б+лӘм

Егер: "ТаүдҰр бӘздӘқ ңол аÇүҰмҰздҰ атшанҰ байлап тастаүан. ЕркӘмӘздӘ ңолҰмҰздан алҰп ңойүан. Юрңашан ашҰлҰп, жадҰрауүа ң&штар, бӘр жерде, бӘр ңалҰпта т&ра алмайтҰн жҚрек пен рухҰмҰзүа таүдҰрүа иман ауҰрлҰң туүҰзҰп, ңиҰндҰң бермиүатңаекен?" дейтӘн болсақ.

ЖауабҰ: Юсте олай емес! ҮиҰндҰң бермек тҚгӘлӘ керӘсӘнше керемет жеқӘлдӘк берӘп, к+қӘлдӘқ хоштҰүҰн сҰйлайдҰ. Жіне жандҰжаүдайңа б+лейтӘн, к+қӘлдӘ шаттандҰратҰн шаттҰң сҰйлап, сенӘмдӘлӘк пен ңуанҰшңа толҰ н&рүа б+лейдӘ. ЯйткенӘ адам, таүдҰрүа сенбесе тар шеқберге ңамалҰп, болар-болмас егемендӘк пен уаңҰтша еркӘндӘкке ие болүанҰмен дҚниедей ауҰр жҚктӘ мойнҰна асҰлай дарңалауүа міжбҚр боладҰ. СебебӘ, адам баласҰ бҚкӘл ілеммен тҰүҰз байланҰста. ОнҰқ шексӘз армандарҰ мен толассҰз маңсаттарҰ, талап-тӘлектерӘ бар. БӘраҚктелгң&дӘретӘ, ңалау-еркӘ олардҰқ миллионнан бӘреуӘне жетпегендӘктен тартңан рухани азабҰ ңаншалҰңтҰ ңорңҰнҰштҰ екенӘн айтпай-аң тҚсӘнӘктӘ. Ал, таүдҰрүа иман манаүҰ барлҰң ауҰр жҚктӘ таүдҰрдҰқ алҰп кемесӘне аде еқ да жан дҚниесӘ рахаттанҰп, рухҰ мен жҚрегӘ емӘн-еркӘн кемелдӘлӘкке тура бет алуҰна мҚмкӘндӘк жасайдҰ. ТаүдҰрүа сену, тек жамандҰңңа итермелейтӘн, жҚгенсӘз ніпсӘнӘқ азүантай еркӘндӘгӘн шектеп, пҰнҰүа нүа елӘктейтӘн тікаппарлҰүҰн, +зӘндӘк ойша рубубиетӘн Çүни "ң&дайлҰүҰн" сҰндҰрҰп, беталдҰ лаүуҰна жол бермейдӘ. ТаүдҰрүа сенудӘқ кереметтӘгменмена тӘлмен айтҰп жеткӘзу мҚмкӘн емес. Тек бӘр мҰсал арңҰлҰ онҰқ берер ліззатҰна, баңҰтҰна ңҰсңаша ишара ңҰламҰз.

ЕкӘ адам бӘр патшанҰқ үажайҰптар мекенӘ болүан ерекше зіулӘм сарайҰна барадҰ. ОларгендӘкреуӘ патшанҰ танҰмайдҰ. СондҰңтан ол жерде т&раңтап, &рлҰң-ңарлҰңпен +мӘр сҚргӘсӘ келедӘ. Алайда, ол бау-баңша мен сарайдҰқ +зӘндӘк талаптарҰ, ӘлӘмӘрҰлуҰ,

— 128 —

Әс-шараларҰ, кӘрӘс-шҰүҰсҰ бар. ЮрӘ ол жердегӘ тҚрлӘ тетӘктердӘқ ж&мҰс ӘстеуӘ, Ғім ол жердӘқ хайуанатҰн асҰрау секӘлдӘ ауҰр ж&мҰстардҰ к+рӘп, уайҰмдап ірдайҰм азап шегедӘ. МшаттҰңж&маңтай ісем мекен, саÇбаң, бау-баңша басҰна біле боладҰ. БарлҰң нірсеге жанҰ ашидҰ, бӘраң ңолҰнан еш нірсе келмейдӘ. ҮайүҰрҰп, ңамҰүҰп кҚн кешедӘ. КейӘн б&л ідепсӘз &рҰнҰ тірбиелеу маңсатҰнда Ұқдаүае ңамап тастайдҰ.

Ал екӘншӘ адам болса, патшанҰ танидҰ. ЯзӘн патшанҰқ ңонаүҰмҰн деп санайдҰ. Бау-баңшадаүҰ, зіулӘм сарайдаүҰ барлҰң ж&мҰстар белгӘлӘ бӘр зақмен, ңатақ тіртӘппен жҚзеге асатҰнҰн, барлҰң нірсе жоспарлҰ тҚрде тҰм оқай атңае т&ражатңандүҰна сенедӘ, солай деп бӘледӘ. Бейнет, ңиҰншҰлҰңтардҰ патшанҰқ зақҰна жҚктеп, алақсҰз ілгӘ жіннаттай бау-баңшанҰқ барлҰң ңҰзҰүҰна батҰп, Ғім па ңадӘқ мейӘрӘмӘн ескерӘп, ірӘ онҰқ басңару зақдарҰнҰқ кереметтӘгӘне ңарап, осҰлайша барлҰң нірсенӘ жаүҰмдҰ санап хош к+редӘ. ЯмӘрӘн ңҰзҰңтҰ да ліззатңа толҰ баңҰттҰ +ткӘзедӘ. МӘне, сен مَنْ اٰمَنَ بِاен +ткرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِю(КӘмде-кӘм таүдҰрүа иман келтӘрсе, с+зсӘз ол уайҰм-ңайүҰдан аман боладҰ)>деген с+здӘқ сҰрҰн тҚсӘн.

ТЯРТӨНШӨ БЯЛӨМ: Егер бҰлай десе: "БӘрӘншӘ б+лӘмде, таүдҰрдҰқ барлҰң жаүҰ ідемӘ, жаңсҰ деп Әндар едӘқӘз. ТӘптӘ, таүдҰрда жазҰлүан жамандҰңтҰ да жаңсҰлҰң, жаүҰмсҰздҰң та жаүҰмдҰ дедӘқӘз. Алайда, мҰна жалүан дҚниедегӘ біле-жала, ңайүҰ-ңасӘрет деген нірселер сӘз айтңан ҚтӘқ ортерӘстемей ме?".

ЖауабҰ: Уа, шектен тҰс мейӘрӘмдӘлӘк ңҰламҰн деп басҰна біле тӘлеп, ңайүҰ ж&тңан бейңам ніпсӘм, бейбаң достҰм! ТегӘнде, бар болу, жалпҰ болмҰсңа ие болу +те тамаша нірсе, ол наүҰз жаңсҰлҰң. Ал,баңи, олу, жоүалу наүҰз жамандҰң. Б&үан, бҚкӘл ідемӘлӘк пен кемелдӘк атаулҰ бар болудҰқ, болмҰстҰқ айналасҰнда шоүҰрлануҰ, ал барлҰң кҚнілар, біле-жала, ңайүҰ-ңасӘрет, кемшӘлӘк атаулҰнҰқ тегӘ жоңтҰңпен &штасҰп, жоңтҰқ кесӘраүан іолатҰнҰ ділел. Демек, жоң болу, жоңтҰң наүҰз жаман екенӘ расталдҰ. ЖоңтҰңпен тҰнатҰн Çки жоң ңҰлатҰн, немесе соүан тҚрткӘ болатҰн жаүдайлар да +те жаман.МӘне, сондҰңтан болмҰстҰқ еқ жоүарҰ дірежелӘсӘ, жарңҰн н&рҰ болҰп табҰлатҰн тӘрӘлӘк, ÇүниӘн, со тҚрлӘ жаүдайларүа &шҰрау арңҰлҰ кҚшейӘп, шҰқдала тҚспек. Язара тҰм алҰс жаүдайлар онҰ

— 129 —

тазартадҰ. Юр тҚрлӘ кҚйге енӘп кҚткен нітиже, жемӘс алҰнадҰ. ОсҰлайаттҰ мрдӘ сҰйлаүан УаҒиб-Ұ ХаÇттҰқ к+ркем есӘмдерӘнӘқ наңҰштарҰн ідемӘ к+рсетедӘ. МӘне, осҰ аңиңатңа байланҰстҰ тӘрӘ жандарүа біле-жала, ңайүҰ-ңасӘрет, машаңат жиӘ &шҰрасадҰ. М&ндай жаүдайлардҰқ саÇсҰнда тӘрӘлӘкке болмҰстҰқ н&рҰ т+гӘлӘп, жақарадҰ дҰқ аутҰңтҰқ ңарақүҰлҰүҰнан алҰстап, тӘрӘлӘктерӘнӘқ к+здерӘ ашҰладҰ, тазара тҚседӘ. СебебӘ, тоңҰрау, тоңтау, ірекетсӘздӘк, ңолҰ бостҰң, демалҰс, бӘр ңалҰптҰлҰң деген нірселердӘқ аңҰрҰ, негӘзӘ жоңтҰң, олар болмҰстҰ жойҰлуүа апа"ТҰм бнірселер. Ол адамдҰ жоң болу дейтӘн ңоŞ ңарақүҰ т&йҰңңа тӘрейдӘ. ТӘптӘ, еқ Қлкен ліззаттӘқ +зӘ бӘр ңалҰптҰ жалүаса берсе ңҰзҰүҰ ңалмай, мінӘсӘн жоүалтадҰ емес пе?

ҮорҰтҰндҰ: Демек, шҰндҰүҰнда тӘрӘлӘк АллаҒтң ҚшӘнкем есӘмдерӘнӘқ наңҰштарҰн к+рсетедӘ екен. Олай болса тӘрӘлӘктӘқ басҰна не тҚссе барлҰүҰ жаңсҰ болҰп табҰладҰ. МҰсалҰ, +те бай, он саусаүҰнан +нер тамүан шебер &ста, +зӘнӘқ үажайҰп +нерӘн Ғім мол байлҰүҰн паш етудӘ ңалап, +зӘ пӘшӘп, +зтҰшңанен киӘмдердӘ киŞӘ ҚшӘн бӘр мӘскӘн, паңҰрдҰ келӘсӘмдӘ бӘр аңҰүа, бӘр саүатңа жалдап алдҰ. ЯзӘнӘқ +нерӘн салҰп тӘккен ідемӘ к+йлегӘн ілгӘ паңҰ айналгӘздӘ. ОнҰқ ҚстӘнде ж&мҰсҰн жҚргӘзедӘ, үажайҰп +нерӘнӘқ сан-алуан ңҰрҰн к+рсеткӘсӘ келӘп, к+йлектӘ кестӘ, пӘштӘ, ауҰстҰрдҰ, &зарттҰ, ңҰсңарттҰ. АпҰрҰм-ай, ілгӘ жалданүан паңҰр, шеберге: "МенӘ іуреге салдҰқ! ОтҰрҰп-т&рудан, иӘлӘ жемӘсŞден шаршадҰм. ЖарасҰп т&рүан к+йлектӘ кесӘп, сінӘмдӘ б&здҰқ" деуге аңҰсҰ бар ма? "МенӘ аÇмайсҰқ" дей ала ма?

МӘне, осҰ секӘлдӘ Сани-Ұ ЗҚлжалаҚкӘл бҰр-Ұ Бимисал, аса шебер АллаҒ, тӘрӘ жандарүа к+з, ң&лаң, аңҰл, жҚрек секӘлдӘ ӘшкӘ-сҰртңҰ сезӘмдерге бай дене киӘмӘн кигӘзген. Ол дененӘ +зӘнӘқ к+ркем есӘмдерӘнӘқ наңҰштарҰн к+рсету ҚшӘн тҚрлӘ жаүдайларүа &шҰратҰ к+рӘнарҰп-т+қкередӘ, кҚйден-кҚйге саладҰ. СҰрттай ңайүҰлҰ да +кӘнӘштӘ к+рӘнген жаүдайлардан кейбӘр ИліҒи есӘмдердӘқ ҚкӘмдерӘ к+рӘнӘс табатҰндҰңтан кез келген жаүдайдҰҰндай ет толҰ сіулелерӘ, +зӘндӘк мейӘрӘмдӘлӘктӘқ шуаңтарҰ +те м+лдӘр шаүҰлҰсҰп, гҚл-гҚл жайнайдҰ.

— 130 —

ЖиҰрма алтҰншҰ с+зден

СОҢұ

ю[ЕскӘ СаидтӘқ асау да тікаппар, маңтаншаң, Ғім ң&лшҰлҰүҰн санайтҰн, риÇшҰл ніпсдақ үи ҚнӘн +шӘрген, берӘлуге міжбҚр ңалдҰрүан бес пӘкӘр.]

БӘрӘншӘ пӘкӘр: БолмҰстҰқ бар екенӘ жіне +те шебер жасалүанҰ рас. Юлбетте олардҰқ бӘбҰладҰушҰ &стасҰ бар. ЖиҰрма екӘншӘ С+зде наңтҰ ділелденгенӘ секӘлдӘ, егер барлҰң нірсе бӘр АллаҒтҰқ +нерӘ болмаса, онда ірбӘр нірсенӘқ жаратҰлуҰ, болмҰсңа ие болуҰ мҚлдем ңиҰнүа тҚсӘп, тӘптӘ заттардҰқ сазден. іуре-сарсақүа салар едӘ. Ал, егер барлҰң нірсенӘқ жаратҰлуҰ бӘр үана Шеберге берӘлсе, онда барлҰң нірсенӘқ жаратҰлуҰ бӘр нірсенӘқ жаратҰлуҰндай оқай боларҰ хаң. Демек, мҰна жер мен к - адаӘр Шебер жасаүан, Ол жаратңан. Юлбетте, Ол шексӘз дана, +те +нерлӘ лҰ Шебер, жер мен к+ктӘқ жемӘсӘ, нітижесӘ, маңсатҰ болҰп саналатҰн тӘршӘлӘк иелерӘнӘқ болмҰсҰн +згелерге берӘп, ӘстӘқ жҚйесӘн б&збайдҰ. де, шҰ аÇң даналҰңңа толҰ +нерӘн б+где бӘреулерге тапсҰрҰп, ібес Әс жасамайдҰ, оүан істе жол бермейдӘ. ОлардҰқ ң&нҰн тҚсӘрӘп, жасаүан шҚкӘр, үибадат алүҰстарҰн басңалар ілгӘ месе керек.

ЕкӘншӘ пӘкӘр: Уа, тікаппар ніпсӘм! Сен жҚзӘм аүашҰна &ңсайсҰқ. МаңтанбаүҰн, жҚзӘм аүашҰ бойҰндаүҰ малҰнҰп т&рүан тіттӘ жҚзӘм шоңтарҰн +зӘ ӘлӘп алдҰ деймӘсӘқ. Жоң, олардҰ тке бабӘреу таңтҰ емес пе!

шӘншӘ пӘкӘр: Уа, риÇшҰл ніпсӘм! "Сен дӘнге ңҰзмет еттӘм" - деп пақданба!

اِنَّ اللّٰهَ لَيُؤَيِّدُ هٰذَا الدّ۪ينَ بِالرَّجُلِ الْен шҰүِ

дегенӘндей, сен сҚттен аң, судан таза емессӘқ үой. Олай болса сен +зӘқдӘ осҰ "раджул-ил фаджир" деп бӘл, Çүни кҚніҒар екенӘқдӘ мойҰнда. Атңарүан ңҰзме мӘнӘп жасаүан ң&лшҰлҰүҰқдҰ, +зӘқе берӘлген нҰүметтердӘқ шҚкӘршӘлӘгӘ, ол негӘзгӘ мӘндетӘм, мойнҰмнҰқ борҰшҰ, мен сол ҚшӘн жаратҰлүанмҰн деп бӘл! БӘл де, тҰ, н&ҰүҰқа сенӘп, санасудан, риÇдан арҰл!

— 131 —

Т+ртӘншӘ пӘкӘр: Аңиңатңа апарар ӘлӘм Әздесеқ, наүҰз даналҰң керек болса, Хаң ТаүаланҰқ маүрифатҰна ңол жеткӘз, Жаратңан ИеқдӘ танҰ. ЯйткенӘ, болмҰс атаулҰнҰқ аңиңатҰппаң сдҰқ мінӘсӘ АллаҒтҰқ Хаң есӘмӘнӘқ шуаңтарҰ, к+ркем есӘмдерӘнӘқ к+рӘнӘсӘ, сипаттарҰнҰқ шаүҰлҰстарҰ болҰп табҰладҰ. Юр нірсенӘқ, ірбӘр адамнҰқ аңиңатҰ, ол заттҰң т&рүҰлеусӘзлсҰн, маүҰнауи болсҰн, негӘзгӘ Çки жанама болсҰн жеке-жеке к+ркем есӘмнӘқ н&рҰнан бастау аладҰ, онҰқ аңиңатҰна сҚйенедӘ. Олай болмаүан жаүдайда аңиңатсҰз, мін-маүҰнасҰз, жій бӘр сурет болҰп ңаладҰнүа айрмасҰншҰ С+здӘқ соқҰнда б&л туралҰ бӘршама баÇндалүандҰ).

Ей, ніпсӘ! Егер мҰна дҚниелӘк +мӘрге ң&штарланҰп, +лӘмнен ңорңҰп ңашсақ, сенӘқ +мӘр деп санап жҚрген мҰна хал-ахуал, бӘле бӘлсеқндарҰніттегӘ минут ңана. ОсҰ минуттан б&рҰқүҰ уаңҰттар жіне ондаүҰ оңиүалар, дҚниеуи заттар сол мезетте-аң жоң, +лдӘ-кеттӘ. Жіне сол минуттан кей талапр болса, бҚкӘл уаңҰтҰқ жіне сол уаңҰтҰқнҰқ ӘшӘндегӘлерӘ де сол мезетте жоң болҰп есептелӘнедӘ. Демек, ңаттҰ сенӘп жҚрген заттҰң +мӘр, дҚнжеп, +тӘрӘлӘк тек бӘр минуттҰң сіт ңана. ТӘптӘ, +те зерек кейбӘр ү&ламалар бҰлай деген екен: "Б&л +мӘр - минуттҰқ миллионнан бӘр б+лӘгӘ немесе ңас-ңаүҰм сіт".

СонҰмен, осҰ сҰрүа байланҰстҰ кейбӘр іулие кӘсӘлер дҚниенҰналарлаусҰз, фіни екенӘн к+рӘп: "ЯмӘрдӘ бар деп айтуүа т&рмайдҰ" деген екен. Ендеше, сен ніпсӘге тін заттҰң +мӘрдӘ тіркӘ ет. С+йтӘп, жҚрек, сҰр, рухпен байланҰстҰ т&үҰрҰ биӘк ү&мҰр кеш. ЖоүарҰ +рле, биӘкке к+терӘл! Сонда сеан салүа тін кеқ де жарҰң ілем бар екенӘн к+ресӘқ. Саүан жоң болҰп, жансҰз, +лӘ болҰп к+рӘнген +ткен шаң пен болашаң оларүа бар, олар ҚшӘн бірӘ тӘрӘр ір тҰ ірӘ болмҰс екенӘн тҚсӘнесӘқ. Уа, ніпсӘм! Ендеше сен де жҚрегӘме &ңсап еқӘреп жҰлап, бҰлай де:

ЯзӘм фіни болсам даүҰ, фінилердӘ ңаламаймҰн,

ЖанҰм пида Рахманүа, мен +згенӘ ңаламбаңтҰн

ЮлсӘзбӘн мен, ал бӘраң та ілсӘздердӘ ңаламаймҰн,

Үаласам тек, міқгӘ баңи "ДостҰ" ңалаймҰн.

ТиттеймӘн мен, бӘрааң міқгӘ кҚндӘ ңаолаушҰ,

Жоң дерлӘктей кӘп-кӘшкентай бӘреумӘн.

Ал бӘраң та мҰна үаламдҰ тҚгелӘмен ңалаймҰн.

— 132 —

[ҺаламнҰқ тҰлсҰм-сҰрларҰн ашңан жіне хикметке толҰ Ү&раннҰқ тҰлсҰмҰн тапңан]

ОтҰзҰншҰ с+зден
БӨРӨНШӨ МАҮСАТ
بِسْمِ اللّٰهِ жҚгӘреْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اِنَّا عَرَضْنَا الْاَمَانَةَ عَلَى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَالْجِبَالِ فَاَبَيْنَ اَنْ يَحْمِلْنَهَا وَاَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْاِنْسَانُ اِنَّهُ كَانَ ظَلُومًا جَهُولًا

ай еметтаүҰ мол ңазҰнанҰқ бӘр үана жауҒарҰна ишара етемӘз:

Аспан мен Жер, Тау да мойнҰна алудан ңорңҰп бас тартңан аманаттҰқ к+п жаңтарҰ бар. «Юні» соларддамдареуӘ үана, бӘр жаүҰ. Адам Ата заманҰнан берӘ осҰ кҚнге дейӘнгӘ адамзат ілемӘн тҚгелдей жайлап алүан, б&таңтарҰ тарам-тарам н&рлҰ Туба аүашҰнҰдҚниен с&мдҰң, ҚрейлӘ Заңңум аүашҰнҰқ да дінӘ сол "Юні". ОсҰ тереқ аңиңатңа кӘрӘспей т&рҰп, м&нҰ тҚсӘнудӘ оқайлататҰн бӘр кӘрӘспе жасайҰң.

Юні, ИліҒи есӘмдердӘқ сҰрҰн ашатҰн Çүни ң&пиÇ ңазҰналардҰқ кӘлтӘ. СонҰмен ңатртадҰ мнӘқ тҰлсҰм-ж&мбаңтарҰнҰқ да шешӘмӘ. Ол, шешӘмӘ ңиҰн сҰрлардҰ үана ашҰп ңоймай, +зӘ де тақңаларлҰң тҰлсҰм-сҰр. ЮнінӘқ мін-маүҰнасҰ тҚсӘнӘктӘ болүан кезде ілгӘндей ң&пиÇ сҰрлар ашҰла бастайдҰ. С+йтӘп үаламнҰқ тҰҰндай тереқ сҰрларҰ мен ілемдегӘ ИліҒи ңазҰналар ашҰладҰ Çүни АллаҒтҰқ к+ркем есӘм-сипаттарҰ да бӘршама к+рӘнедӘ. ОсҰ міселеге байланҰстҰ «Шіммі» аттҰ арабша шҰүармамда бҰлай дегенмӘн:Әр үанемнӘқ кӘлтӘ адамнҰқ ңолҰнда. Ол ніпсӘсӘнде ӘлулӘ т&р. ЮлемнӘқ мін-маүҰнасҰ сҰрттай ңараүанда тҚсӘнӘктӘ, ңаңпаларҰ ашҰң секӘлдӘ к+рӘнгенӘмен онлай емес. Хаң Таүала «іні» дейтӘн кӘлттӘ аманат ңҰлҰп берген. ОнҰмен ілемнӘқ бҚкӘл ңаңпаларҰн Çүни сҰрларҰн ашуүа боладҰ. СонҰмен бӘрге ЖаратуарасҰ ң&пиÇ ңазҰналарҰн табатҰн тҰлсҰмүа толҰ «ініниет» Çүни менмендӘк берген.

— 133 —
Алайда,"інінӘқ">+зӘ де ң&пиÇ ж&мбаң Ғім ашҰлуҰ мҚшкӘл тҰлсҰм. Егер онҰқ мін-маүҰнасҰ, тереқ сҰрҰ ашҰлса, +зӘнӘқ үана емес ілемнӘқ де сҰрҰ ашҰَاتِكَБҰлайша:
Сани-Ұ Хакимю(ірнірсенӘ даналҰңпен шебер жарататҰн),>РубубиетӘнӘқ сипаттарҰ мен УлуҒиетӘнӘқ шуунаттарҰн {(Шуунат): - хал-жаүдайлар, імӘрлер, Әстер, талаптар.} жіне олардҰкендераттарҰн к+рсететӘн ірӘ онҰ танҰстҰратҰн ишаралар мен ҚлгӘ-мҰсалдардҰ толҰң ңамтитҰн"інінӘ">адамүа аманат етӘп берген. Юні салҰстҰру ң&ралҰнҰқ ңҰзметӘн атңарадҰ. Оүан тек الرَّحҰрушҰ ң&рал ретӘнде ңарау керек. БелгӘлӘ бӘр болмҰс деуге келмейдӘ. ОнҰ геометриÇдаүҰ шарттҰ сҰзҰңтар сиÇңтҰ ңиÇлдаүҰ зат Çки жоң нірсенӘ бар санау секӘлдӘ салҰстҰрушҰ есӘ дедеп ңана пайдалану керек. ОнҰқ ӘлӘм арңҰлҰ анҰңталатҰндай наңтҰ болмҰсҰнҰқ болуҰ шарт емес.

С&раң: Хаң ТаүаланҰқ есӘм-сипаттарҰн тану нелӘктен "Юніниетке" байламӘс бе

Жауап: ЯйткенӘ абсолŞттӘк, ауңҰмҰ кеқ, шексӘз бӘр нірсенӘқ шегӘ болмайтҰндҰңтан, оүан бӘр пӘшӘн беру, елестету мҚмкӘн емес. ОнҰ суреттеуге, байңауүа келмейдӘ. Не екендӘгӘ бӘ шҰрңҰдӘ.

МҰсалүа, ешбӘр ңарақүҰлҰң ңалдҰрмайтҰн жарҰңтҰқ бар-жоүҰ бӘлӘнбейдӘ де сезӘлмейдӘ. Оүан наүҰз немесе ойша бӘр ңарақүҰлҰң арңҰлҰ шек ңойҰлүан жаүдайда үана бӘлӘнедӘ.

Хаң ТаүаланҰқ ӨлӘм, Ү&дӘрет, Хаким жіне Рахим сиÇңтҰ есӘм-сипатттӘп, ңксӘз, ауңҰмҰ кеқ, серӘксӘз болүандҰңтан оларүа бӘр т&жҰрҰм жасау, не екендӘктерӘн бӘлу, сезу мҚмкӘн емес. Олай болса, шарттҰ тҚрдегӘ, ңиÇлмен ойша шектердӘ сҰзуүа тура келедӘ. МӘне, м&нҰ інікетӘп ана Çүни менмендӘк жасай аладҰ. Ол +зӘнде бӘр рубубиет, ң&дӘрет, иелӘк, ӘлӘм бар деп ойлай аладҰ. Сол арңҰлҰ шексӘз сипаттарүа ойша шекара сҰзадҰ. «Б&л жерге дейӘн менӘкӘ, м&нан ірӘ ңарай н жауү>деп +зӘнше б+лӘседӘ. ЯзӘндегӘ болар-болмас +лшемдер арңҰлҰ олардҰқ мінӘсӘн аңҰрҰндап &үа бастайдҰ. Міселен, +зӘндегӘ ойша рубубиет арңҰлҰ ЖаратушҰсҰнҰқ ілемдегӘ абсол да харубубиетӘн, толҰң билӘгӘн тҚсӘнедӘ. ЯзӘндегӘ ойша рубубиетӘн, иелӘгӘн ңиÇлдап ЖаратушҰнҰқ толҰң иелӘгӘн пайҰмдайдҰ. "Мен мҰна ҚйдӘқ иесӘ болсам, ЖаратушҰ да мҰна үаланаүҰ жесӘ» дейдӘ. БолмашҰ ӘлӘмӘне сҚйенӘп, ОнҰқ шексӘз ӘлӘмӘн бӘршама ақүарадҰ. йренген кӘшкене +нерӘ арңҰлҰ Сани-Ұ ЗҚлжалалдҰқю(айбҰндҰ, +те шебер)

— 134 —

жаүҰмссӘз +нерӘн баүалауүа мҚмкӘндӘк туадҰ. МҰсалүа, "Мен ңалайша мҰна ҚйдӘ салҰп, ретке келтӘрген болсам, мҰна Қй тірӘздес ілемдӘ де бӘреу жаратҰп, тіртӘпке келтӘрген үой" дейдӘ. ТаүҰсҰн таүҰ...

ЮӘсӘнӘқбойҰна бҚкӘл ИліҒи сипаттар мен шуунаттардҰ ақүартатҰн, к+рсететӘн мҰқдаүан ж&мбаң жайлар мен сипаттар, сезӘмдер берӘлген. Демек, іні Ғім айна сиÇңтҰ Ғім салҰстҰрушҰ ң&рал. Ол +лшеу ң&ралҰ секӘлдӘ +зӘне е басңагеге ңҰзмет етедӘ. М&нҰ ірӘптӘк маүҰна дейдӘ. Адам болмҰсҰн жуан арңанүа теқер болсаң ол сонҰқ тҚйсӘктӘ бӘр үана жӘбӘ. Адамзат мінӘсӘн бӘр к+йлекке &ңсатар болсаң ол аңиңажӘқӘшке бӘр жӘбӘ. Адам т&лүасҰн бӘр кӘтапңа балайтҰн болсаң ол сонҰқ бӘр ілӘбӘ. Б&л ілӘптӘқ "екӘ жаүҰ" бар. БӘр жаүҰ жаңсҰлҰң пен болмҰсңа ңаратҰлүан. Б&л жаүҰ тек нір алуүа үана ңабӘлеттӘ. БерӘлгендӘ ңабҰл етӘп, +з бетӘнше ештеқе жасай алӘ.

ңолҰнан тҚк келмейдӘ. Юсте +здӘгӘнен Әс атңарушҰ емес.

ЕкӘншӘ жаүҰ болса, жамандҰңңа апаратҰн, жоң ңҰлатҰн жаүҰ. Б&л жаүҰмен ол, Әс атңарушҰ боп табҰладҰ. МінӘсӘ ірӘптӘк Çүни қ ҚстӘ ңҰзмет етедӘ. РубубиетӘ ойша үана. ТабиүатҰ дірменсӘз де ілсӘз, еш нірсеге жарамайдҰ. Яз бетӘнше еш нірсенӘ к+тере алмайдҰ. БӘр заттҰқ дірежесӘ мен тҚс-т&рпатҰн ае істе ҚшӘн ңолданатҰн +лшеу ң&ралдарҰ, термометр, ауа ңҰсҰмҰн +лшейтӘн барометр секӘлдӘ аспап деуге боладҰ. Уажиб-Қл УжудтҰқю(АллаҒ)>абсолŞттӘк, шексӘз сипаттарҰн бӘлдӘретӘн +лшеуӘш. ЯзӘне осҰлай ңарап, мінӘсӘ болсай бӘлӘп, т&жҰрҰм жасаүандар ірӘ соүан ңарай ірекет еткендерге

ҮасиеттӘ Ү&ран +зӘнӘқ قَدْ اَفْلَحَ مَنْ زَكّٰيهَا деген аÇтҰмен сҚйӘншӘ хабар бередӘ. "Олар аманатңа ңиÇнат жасамадҰ Çүни адал болдҰ" дейдӘ. ЮнінӘқ дҚрбӘсӘмен үаламн+ртӘншекендӘгӘн, нендей мӘндет атңаратҰндҰүҰн к+ре аладҰ. Ондай ніпсӘге сҰрттан маүл&маттар келсе "іні" олардҰ растап, бекӘтедӘ де келген ӘлӘмдер н&рүа, хикметке айналҰп, толҰүаздай сӘ. Н&р ңарақ ңалҰп с+нӘп ңалмайдҰ, хикмет ібестӘкке айналҰп +шпейдӘ. Юні +з мӘндетӘн осҰлай атңарүан кезде, салҰстҰрушҰ ң&рал ретӘндегӘ ойша руمِنْ خӘ мен шарттҰ тҚрдегӘ иелӘгӘнен бас тартадҰ.
لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ وَ لَهُ الْحُكْمُ وَ اِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

деп, наүҰз ң&лшҰлрдӘқ ждетӘне кӘрӘседӘ. Ахсін-Ә таңуим дірежесӘне к+терӘледӘ.

— 135 —

Егер іні, +зӘнӘқ не ҚшӘн жаратҰлүанҰн &мҰтҰп, табиүи мӘндетӘн тастап, «+зӘм осҰндаймҰн, ңасиеттердй сезӘӘ +зӘмдӘкӘ» деп сенетӘн болса, аманатңа ңиÇнат жасаүандардан боладҰ.

وَ قَدْ خَابَ مَنْ دَسّٰيهَا

аÇтҰнҰқ ңаҒарҰна &шҰрайдҰ. МӘне, Аспан мен Жер ініниÇттӘқ осегенӘ кҚллӘ жамандҰң пен ширктердӘ тудҰратҰн, адасушҰлҰңңа апаратҰн жаүҰ болүандҰңтан онҰ арңалаудан ңорңҰп ат-тонҰн ала ңашңан. Олар шарттҰ тҚрдегӘ ширктен ңорҰңңан. НегӘзӘнде іні +те нізӘк бӘр ілӘп, бӘр ңҰл, шарттҰ тҚрдегӘ, негӘзӘ жоң ойша брҰс піҰң ңана. Солай бола т&ра мінӘсӘ бӘлӘнбей, аңиңатҰ ашҰлмаса топҰраңңа жасҰрҰнүан діндей +сӘп-+нӘп бара-бара жуандай тҚседӘ. АдамнҰқ т&ла бойҰн жайлап алҰп, Қлкен іждаҒадай ж&тҰп ңоÇдҰосҰлайй адам бҚкӘл болмҰсҰмен, барлҰң сезӘмдерӘмен бӘрге ң&ддҰ бӘр іні боп шҰүа келедӘ. Содан кейӘн онҰқ ініниетӘн кҚллӘ адамзаттҰқ ініниетӘ Çүни менмендӘгӘ нісӘлшӘлдӘк, &лтшҰлдҰң т&рүҰсҰ&лу к+ат берӘп ңоздҰрадҰ.

ЕндӘ ініниет атаулҰнҰ артҰна алҰп алүан «іні» шайтанүа &ңсап Сани-Ұ ЗҚлжалалдан тайсалмай імӘрлерӘне ңарсҰ айтҰсуүа бар. Содан соқ ж&рттҰқ бірӘн +зӘндей де ал, тӘптӘ барлҰң нірсенӘ +зӘмен салҰстҰрҰп, Хаң ТаүаланҰқ жаратңандарҰн себептерге еншӘлеп, к+рӘнгенге тарата бастайдҰ. АңҰрҰнда Қлкен бӘр ширкке бой алдҰрадҰ, Çүни АллаҒңа серӘк ңосу дейтӘн Қлкен кҚніүа батадҰ.

اِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ ҰрҰбҰмٌ

аÇтҰнҰқ бӘр маүҰнасҰн к+рсетедӘ.

МҰсалҰ, мемлекеттӘк ңазҰнаүа ңол с&үҰп ңҰрҰң лира аңша &рлаүан адам, жанҰндаүҰлардҰқ да тҚгелдей бӘр-бӘр лирадан алүанҰн ңалайдҰ. «Солай Әстесем үана пайдаүаайшасҰамҰн» деп ойлайдҰ. Сол сиÇңтҰ, «ЯзӘме +зӘм ңожайҰнмҰн» деген адам, «БарлҰң нірсе +зӘне-+зӘ ңожайҰн» деуге жіне солай сенуге міжбҚр. МӘне, ос жолдҰегӘ ңиÇнатшҰл «іні» надандҰңңа белшеден баттҰ деген с+з. Ол мҰқдаүан пін оңҰп, ңанша үҰлҰм меқгерсе де надандҰңтҰқ тас тҚнек ңарақүҰлҰүҰнан ң&тҰла алмаӘк.

йткенӘ, онҰқ ӘшкӘ-сҰртңҰ сезӘмдерӘ, пӘкӘрлерӘ ілемнен маүрифат н&рларҰн ікелген кезде, онҰ растайтҰн, бекӘтӘп ңуаттайтҰн, жарңҰратҰп арҰ ңарай ашҰлҰңтҰрҰп ікететӘн +зӘнде бӘр ңасиет табҰлмаүандҰңтан с+нӘп ңала бередӘ. Келген маүл&маттар жаппай ніпсӘдегӘ боÇуүа малҰнҰп мҚлдем басңаша тҚрге енедӘ. Т&нҰп т&рүан керемет хжазҰлүкелсе даүҰ тҚк маүҰнасҰ жоң ібестӘк секӘлдӘ к+рӘнедӘ. ЯйткенӘ м&ндай жаүдайдаүҰ

— 136 —

інінӘқ тҚрӘ - ширк пен атеизм, АллаҒтҰ жоңңа шҰүару. БҚкӘл ілем жарңҰраүан астҰ бӘа толҰп, барлҰүҰ ЖаратңандҰ мегзеп т&рса да манаүҰ іні Çүни мендӘгӘ ңарақүҰ нҚкте болҰп т&мшалап к+рсетпей тастайдҰ.

Он бӘрӘншӘ С+зде, адамнҰқ мін-маүҰнасҰ мен сол маүҰнадаүҰ ініниеттӘқ тҚрӘ баÇндалүан-дҰ. Ол С+зде ірӘби маүҰнадаүҰ ÇаүҰ тенайҰ да наүҰз ініниеттӘқ +те сезӘмтал таразҰ екендӘгӘ, істе шатастҰрмайтҰн +лшем, ауңҰмдҰ мазм&н, толҰң карта, жан-жаңтҰ к+рсететӘн айна екенӘ жіне ілемнӘқ тамашүа тҰрсӘ, ісем жинаң екендӘгӘ наңтҰ тҚсӘндӘрӘлген болатҰн. СонҰ бӘр ңарақҰз. Ол жердегӘ тҚсӘндӘрменӘ жеткӘлӘктӘ санаүандҰңтан кӘрӘспенӘ аÇңтайҰң. Егер кӘрӘспенӘ тҚсӘнгт пен сақҰз, аңиңатңа к+шемӘз.

СонҰмен, адамзат тарихҰнда Адам (а.с) заманҰнан бҚгӘнге дейӘнгӘ ңай ңоүамда, ңай тапта болмасҰн б&таңтарҰ тарам-тарам екӘ алҰп аүаш секӘлдӘ екӘ тҚрлӘ аүҰм, екӘ тҚрлӘ пӘкӘр тӘзбеленудеҰптасңан.

БӘрӘншӘсӘ: ПайүамбарлҰң тӘзбегӘ мен дӘндарлҰң.

ЕкӘншӘсӘ: ФилософиÇлҰң аүҰм мен даналҰң тӘзбегӘ.

Б&л екӘ аүҰм бӘр арнаүа тоа емес кезде Çүни философтар мен даналар дӘнге мойҰнс&нҰп, хаңңа ңҰзмет еткен кезде адамзат кемелденӘп, +ркениет дамҰүан. Үоүам +мӘрӘ ңой ҚстӘне бозторүай ж&мҰртңаҰ жаүҰзаман кешкен. Ал, екеуӘ екӘ жаңңа кеткен кезде кҚллӘ жаңсҰлҰңтар мен н&рлар пайүамбарлҰң тӘзбегӘ мен дӘндарлардҰқ айналасҰна жиналүан. Ал, бҚкӘл адасушҰлҰң пен жамелен, ар философтар мен аңҰлг+йлердӘқ еншӘсӘне ңалүан. ЕндӘ осҰ екӘ тӘзбектӘқ ңайдан басталатҰнҰн, ңайнар к+зӘн табуүа тҰрҰсайҰң.

СонҰмен, дӘндарлҰң жолҰна мойҰнс&нбаүан пілсіпа жҚйесӘ ң&ддҰ бӘр заңң&м аүашҰ сиÇңтанҰп, айнӘ +зӘма ширк пен адасушҰлҰңтҰқ ңарақүҰлҰүҰн жайүан. Ол аүаштҰқ "аңҰл-ой" дейтӘн б&таүҰнан шҰңңан улҰ жемӘстермен Çүни атеисттер, материалисттер, табиүатшҰлдаспан і табиүатңа табҰнҰп, сол жараттҰ деушӘлерменю(натуралисттер)>адамзаттҰқ аңҰлҰн улап жатҰр. Ал, "ашу-Ұза" дейтӘн б&таүҰнан шҰңңан жемӘстер, Немрудтар, ПерүауҰндар, Шеддаттармен

{(СӘлтеме): Иі, тарихта Німрудтар мен ПерүауҰндардҰ тірَ سَخّ шҰүарүан к+не МҰсҰрдаүҰ жіне ВавилондаүҰ сиңҰр дірежесӘне жеткен сол кездегӘ к+не пілсапа екенӘ мілӘм. Сол секӘлдӘ ақҰз-тіқӘрлердӘ (миф) ойлап тауҰп, к+не гректердӘқ ми барҰн ібден сӘқдӘрген жіне п&тңа табҰнушҰлҰңңа &рҰндҰрүан таүҰ да сол табиүатшҰлдҰң пілсапасҰ.

Рас, к+зӘ табиүатшҰлдҰң пердесӘмен жабҰлҰп, АллаҒтҰқ н&рҰн к+рмейтӘн адам, барлҰң нірсенӘ +зӘне тіқӘр ретӘнде ңабҰлдап, кейӘн олар басҰна біле болад т&рүаамзаттҰқ басҰн ілекке салҰп келедӘ. Ал

— 137 —

"хайуани ң&марлҰң" дейтӘн б&таүҰнан к+птеген жалүан тіқӘрлердӘ, п&ттардҰ, +зӘн ң&дай санайтҰндардҰ жетӘлдӘрӘп, жемӘс бердӘ. ОсҰ заңң&м аүашҰнҰқ тамҰрҰ да манаүҰ туба аүашҰндай пайүамбариңатңазбегӘнӘқ тамҰрҰ да ініден бастау алҰп, онҰқ екӘ жаүҰнан шҰүҰп т&р.

Ал, жер бетӘ деп аталатҰн баудаүҰ ң&т дарҰүан Туба аүашҰнҰқ "аңҰл-ой" б&таүолуданнбиÇлар, расулдар, іулиелер мен сҰддҰңтар секӘлдӘ тіттӘ жемӘстер жетӘлуде. ЗиÇннан ңорүану, жаманнан саңтану сезӘмӘнен Çүни "ашу-Ұза" б&таүҰнан ідӘл билер, бейкҚні бекз лізздал патшалар сҰндҰ міуелер беруде. Ү&штарлҰң сезӘмӘнен Çүни "ң&марлҰң" б&таүҰнан к+ркем мӘнездӘ жайсақдар мен игӘ жаңсҰлар, абзал жандар +сӘп келедӘ. Адамзат мҰна үаламнҰқ еқ ң&ндҰҮ&рандӘ екендӘгӘн Әс жҚзӘнде к+рсетуде. ЕндӘ осҰ екӘ тҚрлӘ аүаштҰқ дінӘ, ңайнар к+зӘ, +зегӘ болҰп табҰлатҰн інінӘқ екӘ жаүҰн суреттеймӘз.

ЮнінӘқ бӘр жаүҰн ПайүамбарлҰң жетелеп кетӘп бара жатса, екӘншӘ жаүҰн философиÇ &старайдҰ.дӘ.

ПайүамбарлҰң жетелеген бӘрӘншӘ жаүҰ, шҰнайҰ ң&лшҰлҰңтҰқ ңайнар к+зӘ, соүан итередӘ. çүни іні б&л т&рүҰда +зӘн ң&лмҰн деп бӘледӘ. МӘндетӘ +згер адаммет ету деп тҚсӘнедӘ. МінӘсӘ ірӘби маүҰна Çүни +згенӘқ маүҰнасҰн бӘлдӘредӘ, онҰ ңабҰлдайдҰ. БолмҰсҰ - тіуелдӘ Çүни, +зге бӘреудӘқ ң&дӘретӘмен т&р, онҰқ жаратуҰмен үана бар, Оүан сенедӘ. ИелӘгӘ ойша үана. Яз ИесӘнӘқкӘшкентҰмен үана ңожайҰн, уаңҰтша үана ие, м&нҰ жаңсҰ бӘледӘ. АңиңатҰ бӘреудӘқ к+леқкесӘ үана Çүни, хаң ірӘ мӘндеттӘ тҚрдегӘ, шексӘз аңиңаттҰқ сіулесӘнӘқ шаүҰлҰсҰ болҰп, мҚмкӘн ірӘ мӘскӘн бӘр к+леқке. МӘндетӘ, ЖаратушрҰн бо сипаттарҰ мен шуунатҰна салҰстҰрушҰ ң&рал ірӘ таразҰ болҰп, соүан сійкес саналҰ тҚрде ңҰзмет ету. МӘне, Пайүамбарлар мен пайүамбарлҰң тӘзбегӘндегӘ асфиÇлар мен іулиелер "ініүа" осен болнан ңарап, солай к+рген, аңиңаттҰ тҚсӘнген. БҚкӘл болмҰстҰ Малик-ул МҚлкке (бар нірсенӘқ наүҰз иесӘ) тапсҰрүан. Ол Малик-ул ЗҚлжалалдӘқ мҚлкӘнделденгебиетӘнде, улуҒиетӘнде ешбӘр серӘгӘ, &ңсасҰ жоң. Ол, к+мекшӘге, уізӘрге м&ңтаж емес. БарлҰң нірсенӘқ кӘлтӘ, барлҰң міселенӘқ шешӘмӘ СонҰқ ңолҰндаهُمْ مҚкӘлӘне ң&дӘретӘ жететӘн Үадир-Ә Мутлаң. Себептер болса, жай үана сҰртңҰ перделер. Табиүат - жаратҰлҰсңа ңойҰлүан зақдҰлҰңтар, ол зақдардҰқ жинаүҰ, ң&дӘретӘнӘқ ережелерӘ бас тажҰрҰмдаүан. МӘне,
— 138 —

ініге осҰ жарңҰраүан н&рлҰ да к+ркем жаүҰмен ңараүанда ол, тӘрӘ Ғім маүҰналҰ бӘр дінге &ңсайдҰ. лҰң ЖаратушҰ "ң&лшҰлҰң" дейтӘн "Туба" аүашҰн осҰ діннен жаратңан. ОнҰқ берекелӘ жуан б&таңтарҰ адамзат ілемӘн тҚгел ңамонҰ +зарлҰң жаүҰн +зӘнӘқ н&рлҰ жемӘстерӘмен гҚл-гҚл жайнатҰп, ісем безендӘрген. Яткен заманнҰқ ңарақүҰ перделерӘн тҚрӘп тастап, +ткен шаң пілсіпінӘқ суреттегенӘндей Қлкен мазар, жоң ңҰлатҰн ң&рдҰм +ӘлерӘмеместӘгӘн, керӘсӘнше к+зден таса болүан рухтардҰқ болашаңңа сапар шеккенӘн, олар міқгӘлӘк ңуанҰшңа, н&рүа б+ленӘп, жарҰң ілемде сау-саламат жҚргенӘн жаралай-аң о дҚние тҚрлӘ баспалдаңтҰ н&рлҰ миүраж Çүни к+ке к+терӘлу Ғім ауҰр жҚктӘ тастап еркӘндӘкке ңауҰшу ілемӘ, дҚниеден к+шкен рухтардҰқ бас ңосатҰн н&рстан, саÇ-баң екенӘн к+рсетедӘ.

ЕкӘншӘ жа. Сапаи пілсапа &стаүан жаүҰ. Пілсіпі ініүа есӘми маүҰнада ңарайдҰ. çүни, +зӘнен +зӘ т&р деп ойлайдҰ. ЯзӘнӘқ бӘр маүҰнасҰ бар деп ңателеседӘ. Яз бетӘнше ңимҰлдап, +зӘнше ірекет етедӘ деп сандаладҰ. БолмҰсҰ - зати Çүни тҚпандардгӘзӘ +здӘгӘнен деп к+кидӘ. çүни болмҰсҰ +згеге тіуелсӘз деп ңарастҰрадҰ. ЯмӘр сҚруге мӘндеттӘ тҚрде хаңҰсҰ бар, ол билеп т+стей алатҰн ңожайҰн, шҰнайҰ меншӘк инбӘз. п ңате ойлайдҰ. ОнҰ т&раңтҰ аңиңат деп тҚсӘнедӘ. Атңарар мӘндетӘ - +зӘн-+зӘ жаңсҰ к+рӘп, +зӘн дамҰтҰп кемелдендӘру деп бӘледӘ. ТаүҰсҰн таүҰ. станҰмдарҰ осҰндай к+птеген негӘзсӘз тӘректерге сҚйенедӘ. ОлардҰқ негӘздерӘ ңаншалҰңтҰ негӘзсӘз, тӘрÇли оң +те шӘрӘк екендӘгӘн +зге рисалелерӘмде, атап айтңанда С+здерде, Он ЕкӘншӘ жіне ЖиҰрма БесӘншӘ С+зде анҰң тҚрде ділелдеген болатҰнмҰн.

ТӘптӘ, философиÇ тӘзбегӘнӘқ бетке т&тар, еқ таҰштҰ т т&лүаларҰ жіне сол жолдҰқ ӘрӘ даналарҰ саналатҰн Платон, Аристотел, Ибн Сина мен Фараби сҰндҰ адамдар: "адамзаттҰқ еқ бастҰ маңсатҰ "ТішіббуҒу бил Уажиб" Çүни ешнірседҰңтантаж емес, болмҰсҰ шарт, уіжӘб Жаратңанүа &ңсау деп, перүауҰндҰң т&жҰрҰм жасаүан". Олар ініниеттӘ ңоздҰрҰп ширктӘқ тереқ &йҰүҰна итерген. СрҰмен Юсбабпараст, п&тпараст, табиүатпараст, ж&лдҰзпараст

{[*]: Юсбабпараст - себептерге жалтаңтайтҰндар.

П&тпараст - п&тңа, суретке табҰн жіне р.

Табиүатпараст - табиүат жараттҰ дейтӘндер.

Ж&лдҰзпараст - ж&лдҰзүа сенетӘндер}

секӘлдӘ неше тҚрлӘ ширк ңосатҰндарүа жол ашҰп кеттӘ. АдамзаттҰқ олмҰс аүҰ ілсӘздӘк, дірменсӘздӘк, паңҰрлҰң, м&ңтаждҰң, кемшӘлӘк

— 139 —

секӘлдӘ ң&лшҰлҰңңа бастар жолдардҰ тарс жауҰп, "ң&лмҰн" деп айтуүа кедергниенӘқҰ. МиларҰ "табиүат жаратадҰ" пӘкӘрӘмен уланҰп, ширктен толҰң ң&тҰла алмай шҚкӘрдӘқ кеқ ңаңпасҰн таба алмадҰ.

ПайүамбарлҰң болса, АдамнҰқ бастҰ маңсатҰ мен негӘзгӘ мӘндетӘ - ИліҒи ахлаңтармен мӘнездену, ӘзгӘ ңасиеттермен безену, +зӘнӘқ ілсӘаншалҰӘн мойҰндап АллаҒтҰқ шексӘз ң&дӘретӘне жалбарҰну, дірменсӘздӘгӘн бӘлӘп АллаҒтҰқ кҚш-ңуатҰна сену, паңҰрлҰүҰн к+рӘп АллаҒтан раңҰм с&рау, м&ңтаждҰүҰн сезӘп АллаҒтҰқ мол байлҰүҰнан ҚмӘттену, ңателӘктерӘн к+рӘп тіубе ету, кемшқда:

рӘн к+рӘп АллаҒтҰқ кемелдӘгӘне риза болҰп, ОнҰ тісбих ету, ң&лдҰң &ру, ң&лшҰлҰң ету деп т&жҰрҰмдаүан.

МӘне, дӘнге мойҰнс&нбайтҰн философиÇ осҰлайіжбҚр,а жолдан тайүандҰңтан, іні тӘзгӘнӘн ңолҰна алҰп, адасушҰлҰңтҰқ барлҰң жолҰна тҚсӘп шаба берген, шаба берген. М&ндай інінӘқ ӘшӘнен Заңң&м аүашҰ +сӘп шҰүҰп, адамзаттҰқ жартҰсҰнан астамҰн +зӘне шҰрмап алүан. ОнҰқ ілгӘ "ң&марлҰбойҰндайуани іуестӘк" дейтӘн б&таүҰнан шҰүарҰп адамзат назарҰна &сҰнүан жемӘстерӘ, берген нітижелерӘ не десеқӘз, олар п&ттар мен жалүан тіқӘрлер. ЯйткенӘ, философиÇнҰيهُنَّнҰмҰнда кҚш-ңуат негӘз ретӘнде ңабҰлданҰп, жоүарҰ баүаланадҰ. ТӘптӘ, "Юл-хукму лил Һалиб" Çүни жеқгеннӘқ ҚкӘмӘ жҚредӘ" деген ңаүидаларҰ бар. "Кау-баңҰм тҚсӘп, кҚштӘ болса сонӘкӘ д&рҰс", "Хаң кҚште жатҰр" дейдӘ.

{(СӘлтеме): ПайүамбарлҰңтҰқ ңаүидасҰ мҰнау: "Хаң кҚште емес, кҚш хаңта" деп, з&лҰмдҰңңа жол бермей, ідӘлдӘктӘҢұ

адҰ.}

З&лҰмдҰңтҰ Әштей ңолпаштап, жауҰз, залҰмдардҰ +здерӘн "тіқӘрмӘз" деп айтуүа итермелеген. Эім +нер туҰндҰларҰндаүҰ ісемдӘктӘ затңа жіне наңҰш, оŞ-+рнектегӘ с&лулҰңтҰ +зӘнӘкӘ деп, ЖаратушҰ шебер АлгӘзӘнд теқдессӘз, киелӘ с&лулҰүҰнан келетӘн к+рӘнӘстердӘ жоңңа шҰүарҰп, аңиңаттҰ ңабҰлдамай "Үандай тамаша жаратҰлүан" деудӘқ орнҰна "Үандай тамаша!" деп, жаратҰлүандардҰ +зӘ табҰнатҰн п&тңапен ңудҰрүан. Эім іркӘмге сатҰла беретӘн к+збоÇушҰлҰңңа, риÇ Çүни екӘ жҚздӘлӘкке, жаүҰмпаздҰңңа себеп с&лулҰңтҰ дірӘптеп, +лердей жаңсҰ к+ргендӘктен риÇшҰл, екӘ жҚздӘлердӘ ңошаметтеп, к+кке к+тередӘ де . Ол бқ п&тңа &ңсаүан болмҰс-пӘшӘндерӘн табҰнушҰларҰна п&т жасап берген.

{(СӘлтеме): çүни, ілгӘ п&т секӘлдӘлер +зӘне ң&штар, ҰнтҰң болүандардҰқ іуестӘктерӘн ңоздҰрҰп, жаңнҰқ бҚӘну, жаүҰмпаздану ҚшӘн оларүа екӘжҚздене, ң&лдҰң &рүандай кейӘп танҰтадҰ.}

— 140 —

ЕндӘ ілгӘ аүаштҰқ "ашу-Ұза" дейтӘн б&таүҰнан шҰңңан жемӘстерге келер болсаң, олар адамзат тарихҰнда ҚлкендӘ-кӘшӘлӘ НімржҚрген ПерүауҰндар, Шіддаттар тҚрӘнде к+рӘнӘс таптҰ. "АңҰл-ой" б&таүҰнан +сӘп шҰңңан адамзат ілемӘндегӘ Атеисттер, Материалисттер, Табиүатпарасттар. Олар у

* *Әстей адамзаттҰқ миҰн ашҰтҰп, ойҰн он саңңа, санасҰн сан саңңа б+лӘп жӘбердӘ.

ЕндӘ, осҰ аңиңаттҰ одан ірӘ айңҰндай тҚсу ҚшӘн, пілсіпі жолҰнҰқ негӘзӘ жоң, шӘрӘк ңаүҰсҰн кҰнан шҰңңан нітижелерӘн пайүамбарлҰң тӘзбегӘнӘқ негӘзӘ мҰңтҰ ңаүидаларҰнан туҰндаүан нітижелерӘмен салҰстҰра келӘп, мҰқдаүан мҰсалдарҰнанӘнӘқ ңретӘнде тек Қш-т+ртеуӘн баÇндаймҰз.

Міселен, ПайүамбарлҰңтҰқ адамнҰқ жеке +мӘрӘне ңатҰстҰ ереже-зақдарҰнҰқ нітижесӘ ретӘндегӘ تَخَلَّقُوا بِاَخْلَاقِ اللّٰهِ ңаүидасҰна сбӘздӘқ"ИліҒи мӘнезбен мӘнезденӘп, Хаң ТаүаланҰқ алдҰнда +зӘн т+мендете жалҰнҰп, болмҰсҰнҰқ ілсӘз, паңҰр екенӘн бӘлӘп, ОнҰқ діргаҒҰнда ң&л болҰқдар" деген ережесӘ ңандай? ФилософиÇнҰқ адамнҰқ кемелденудегӘ бастдарҰ катҰ:"Тішіббуху бил Уажиб">Çүни адамзаттҰқ кемелденуӘндегӘ маңсат"Уажиб-ул Ужудңа (болмҰсҰ шарт, жаратушҰ АллаҒ) &ңсап баүу">деген астамшҰл ережесӘ ңайда жатҰр? Иі, табиүатҰ мҚлдем ілсӘз, +те дірменсӘз, тҰм паңҰр, аса м&ңтаж перӘшаттҰқ мінӘсӘ ңайда? Ү&дӘретӘ, ңуатҰ, байлҰүҰ шексӘз, ештеқеге м&ңтаж емес Уажиб-ул-УжудтӘқ мінӘсӘ ңайда жатҰр!

ЕкӘншӘ мҰсал: ПайүамбарлҰңтҰқ ңоүамдҰң +мӘрге ңатҰстҰ ережелерӘнӘқ нітижелерӘнен тек бӘреуӘн мҰсал келтӘрейӘк. тап бара жірдемдесу ережесӘ. Оүан сонау КҚн мен Ай, +сӘмдӘктер мен жануарлар ілемӘ толҰң мойҰнс&надҰ. ЯсӘмдӘктер жануарларүа, жануарлар адамзатңа тӘптӘ жегеалүан үҰмҰздҰқ нірӘ денемӘздегӘ жасушаларүа медет берӘп, к+мекке жҚгӘредӘ. МӘне, +зара жірдемдесу, бӘр-бӘрӘне к+мектесу ережесӘ, жомарттҰң ңаүидасҰ, бӘр-бӘрӘн сҰйлау зақдҰлҰүҰ ңайда жатҰр! ФилософиÇнҰқ ңоүамдҰң +мӘрдегӘ ережесӘ боп табҰлатҰнйҰм бакейбӘр залҰмдар мен айуанүа айналүан адамдар ӘстейтӘн, жіне жҰртңҰш хайуандардҰқ жаратҰлҰстарҰн б&рҰс пайдалануҰнан туҰндайтҰн "соүҰс" ережесӘ ңайда жатҰр? Иі, олар кҚрес ережесӘн мойҰндап, онҰ жалпҰүа ортаң дет&рүанлдаүандҰңтан "+мӘр - соүҰс" деп аңҰмаңша т&жҰрҰм жасаүан.

— 141 —
шӘншӘ мҰсал:>ПайүамбарлҰңтҰқ АллаҒтҰ бӘр деп бӘлуӘне ңатҰстҰ &лҰң нітижелерӘ мен аса ң&ндҰ ңаүидаларҰнҰқ бӘрӘ اَلْوَاحِدُ لَا ллаҒ) رُ اِلَّا عَنِ الْوَاحِدِ Çүни "ңандай да бӘр нірседе бӘрлӘк, т&тастҰң болса, ол тек бӘреудӘқ +нерӘ". ЮлемдегӘ барлҰң жаратҰлҰста жалпҰ немесе- дедӘ тҚрде бӘрлӘк бар екенӘ рас. Олай болса, мӘндеттӘ тҚрде тек бӘреу жаратңан". МӘне, осҰлайша ЖаратңаннҰқ бӘр екенӘн к+рсететӘн керемет ережесӘ ңайда жатҰр! Ал, к+не пілсіпінӘқ нанҰм ңаүидаларҰнҰқ бӘрӘ боп табҰлаسْمِ الْوَاحِدُ لَا يَصْدُرُ عَنْهُ اِلَّا الْوَاحِدُ "БӘреуден бӘреу үана шҰүадҰ" Çүни "БӘрден тек бӘр үана нірсе шҰүадҰ. Язге нірселер одан дінан +зер арңҰлҰ к+бейедӘ" деп сандалатҰн ережесӘ ңайда жатҰр! Олар Һаний-Ә алі-л-Итлаң (еш нірсеге м&ңтаж емес, +зӘ бай, бірӘ оүан м&ңтаж АллаҒ), Үадир-Ә МутлаңтҰ (ң&дӘретӘ шексӘз АллаҒ) ілсӘз, дінекерлерге м&ңтаж етӘп к+рсетӘп, бҚкӘл себептеӘктер лаҒтҰқ абсолŞттӘк РубубиетӘне серӘк ңосҰп жіне лҰң ЖаратушҰнҰ "еқ алүашңҰ аңҰл" деп, ОнҰ жаратҰлүан нірсе ретӘнде ңарастҰрҰп, ОнҰқ жаратңандарҰн себептер мен табиүатңа б+лӘп бердӘ. ОсҰлайша ауҰзҰ апандай Қлкен ширкке апарар жол салет б&рне, осҰндай ширк аралас, адастҰрҰп жӘберуӘ мҚмкӘн философиÇнҰқ ереже-зақдарҰ ңайда жатҰр?! ЯздерӘн хікӘм, дана деп жоүарҰ санайтҰн Ишраңийун тобҰ (иллŞминаттар) осҰлай мҚлт кетӘп ңателесӘп жатса, олардҰқ материÇлист, натуралист ((жҚрект жараттҰ деушӘлер) сиÇңтҰ т+менгӘ топтарҰ ңаншалҰң адасңандарҰн шамалау ңиҰн емес.
Т+ртӘншӘ мҰсал:>ПайүамбарлҰңтҰқ даналҰңңа толҰ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪ дейтӘн бӘр үана ережесӘн аеуге м"Юр нірсенӘқ болмҰстаүҰ мейлӘ ол тӘршӘлӘк иесӘ болсҰн нітижесӘ мен хикметӘ, +зӘне тиесӘлӘ тарапҰ бӘр болса, Жаратңан ИесӘне тиесӘлӘ нітижелерӘ мен хикметтерӘ мҰқдаүан. ЮрнірсенӘқ, тӘптӘ бӘр тҚйӘр жемӘстӘқ аүаштҰқ жемӘстерӘ ЗҚлжіболса сонша хикметтерӘ, нітижелерӘ бар">дейдӘ. МӘне аңиңаттҰқ наң +зӘ болҰп табҰлатҰн дана ережесӘ ңайда жатҰр! ПілсіпінӘқ:"ЮрбӘр жандҰ маң&лҰшариүаітижесӘ +зӘне үана тиӘстӘ немесе адамнҰқ игӘлӘгӘне пайдалануҰна байланҰстҰ">деп, таудай алҰп бӘр аүашңа тарҰдай бӘр жемӘс, бӘр нітиже Әлу сҰндҰ мҚлдеух арңнасҰз ібестӘк жасайтҰн, т&рпайҰ да
— 142 —

надандҰңңа толҰ философиÇнҰқ сҰртҰ жҰлтҰраң ӘшӘ бос ңаүидасҰ ңайда жатҰр?! Б&л аңиңат ОнҰншҰ С+здӘқ онҰншҰ аңиңатҰнда бӘршама айтҰлүандҰңенӘммесңа ңайҰрдҰң. МӘне, осҰ т+рт мҰсалүа салҰп мҰсалдардҰ +зӘқ де к+бейте беруӘқе боладҰ. «Лемаүат» аттҰ бӘр рисаледе кейбӘрӘне ишара еткен болатҰнбҰз.

МӘне, пілсіпінӘқ осҰндай болҰмсҰз негӘздерӘ мен ңауӘптӘ салдарҰнҰқ ка жҚрген болса керек, дӘн ИсламнҰқ дана-хікӘмдерӘ Ибн Сина мен Фараби сҰндҰ ӘрӘ т&лүалар онҰқ жҰлтҰраң, к+зтартар суретӘне ң&мартҰп, белгӘлӘ бӘр маүҰнада алданҰп, сол жолдҰ &се болмдҰңтан ңарапайҰм бӘр мҚмин дірежесӘн үана иеленген. ТӘптӘ, Худжат-ул Ислам Çүни ИсламнҰқ ٰ۪ٓ екенӘне ділел болүан Имам Һазали, олар манаүҰ дірежеге де лайҰң еместӘгӘн айтңан.

Сондай-аң, кілам ӘлӘмӘндар деқ сҚқгӘп кеткен Муүтізилі имамдарҰ пілсапінӘқ сҰртңҰ к+ркӘне ң&штарлана, сол жолмен жӘтӘ де тереқ ш&үҰлданҰп, адамнҰқ аңҰлҰн толҰң басшҰлҰңңа алүандҰңтан, олар да ендӘ үана жолүа тҚскен бӘр мҚминнӘқ дірежесӘн ізер иеленген. Сондай-алиңуслам ідебиетшӘлерӘнен, мішҒҚр, +зӘнӘқ пессимизмӘмен атҰ ійгӘлӘ болүан Юбу-л Ала-и Мааррий, сондай-аң жетӘм баладай жҰлап-сҰңтауҰмен атҰ шҰңңан Омар ХаÇм с ідемӘар манаүҰ &станҰмнҰқ жҚгенсӘз ніпсӘнӘю(ніфс-Ә іммара)>ңоздҰрар ліззаттарҰмен рахаттана, зауҰң алүандҰңтан іҒл-и хаңиңат пен кімӘлдерден мҰна аңиңатшҰл, кімӘл жандардан с+гӘс алҰп, ңорлҰң пен тікфир тоңпаүҰн жеген. Олар «ЮдепсӘздӘк жасап жатҰрсҰқдар! ДӘннен безӘп, басңалардҰ да дӘннен бездӘресӘқдер! Сендер дӘнсӘздӘктӘқ т&ңҰмҰн жаÇсҰқдар!» деген ңатақ ескертмен балҰп, &рҰс естӘген.

Пілсіпі жолҰнҰқ болҰмсҰз, бос негӘздерӘнен бӘрӘ мҰнау: ЮнінӘқ табиүатҰ ауа тірӘздес нізӘк, бос. Солай бола т&ра, пілсіпі оүан ңара к+зӘлдӘрӘк таүҰп есӘми назармен Çүни +здӘгӘнен бар деп ңара бӘр ктан бейне бӘр буүа айналүандай ҰлүалданҰп, сосҰн ҚйреншӘктӘ назармен жіне дене ретӘнде Çүни материалдҰң т&рүҰдан баүаланудҰқ салдарҰнан ңоŞлана-ңоŞлана ң&ддҰ бӘр дене секӘлдӘ к+рӘнедӘ. КейгӘ замңамдҰңпен, одан ңала бердӘ атеистӘк &үҰмнҰқ кесӘрӘнен ілгӘ "ініниет" м&зүа айналүандай ңата бастайдҰ. СосҰн ңҰрсҰүудҰқ, ерегӘсудӘқ кесӘрӘнен ҰлайланҰп, +зӘнӘқ іу бастаүҰ м+лдӘрлӘгӘн жоүалтадҰ. Бара-бара &лүаÇ тҚсӘп, +зӘнӘқ иесӘн ж&тҰп ңоÇдҰаң адан бҚкӘл адамзаттҰқ ой-пӘкӘрӘнен ңолдау тауҰп семӘрӘп,

— 143 —
ӘсӘнедӘ. Содан кейӘн, баста айтңанҰмҰздай +згелердӘ тӘптӘ себептердӘ де +зӘне теқеп, ніпсӘсӘне балап, оларүа да (олар ңабҰл етпесе де жіне бас тартңандарҰна ңарамастан) аүҰ дар перүауҰндҰң сипаттҰ б+лӘп бередӘ. МӘне сол кезде лҰ ЖаратушҰнҰқ імӘрлерӘне ңарсҰ келу, ОнҰмен тайталасу басталадҰ да: مَنْ يُحْيِى الْعِظَامَ وَ هِىَ رَم۪يمٌ"ШӘрӘп кеткен сҚйектердӘ кӘм тӘрӘлтушӘ едӘ?">деп, Үадир-Ә Мутлаңңа Çүни ораса. Алайң&дӘрет ИесӘ АллаҒңа"ілӘқ жетпейдӘ">дегендей ңарсҰ дау айтҰп тайталасадҰ. ТӘптӘ лҰ ЖаратушҰнҰқ сипаттарҰн +зӘ иемденгӘсӘ келӘп, оүан ортаң болүҰсҰ келедӘ. ЯзӘне жаңпаүандардҰ жіне ніфс-Ә іммаранҰқ Әзге аҰндҰң мӘнезӘне &намаүандардҰ Ç керӘ ңайтарҰп ңабҰлдамайдҰ, Ç жоңңа шҰүарадҰ, Ç болмаса +згертуге, б&зуүа тҰрҰсадҰ. МҰсалүа:
ПілсіпішӘлердӘқ бӘр тобҰ Хаң Таүалаүа"Мужиб-Ә биззат">деген Çүни"мҚлдем міжбҚр бӘреу">санап, ңалау-ерӘкӘн жيَجْمَҰүарүан. ОнҰқ не ңаласа сонҰ Әстей алатҰн толҰң ерӘктӘ екенӘн ділелдейтӘн ілемдегӘ шексӘз куігерлердӘ тҰқдамай, жоңңа шҰүарүан. СубханаллаҒ! МҰна үаламдаүҰ кҚллӘ жаратҰлҰс, атомнан бастап сонау КҚнге дейӘн +здерӘнӘқ болмҰс-пӘшӘндерӘмен, ераңиңатіртӘптӘлӘктерӘмен, +лшемдӘ ірӘ белгӘлӘ бӘр м+лшерде болуҰмен, хикметпен жаратҰлу арңҰлҰ ЖаратушҰнҰқ толҰң ңалау иесӘ екенӘн жар салҰп к+рсетӘп т&ттандҰүҰ, мҰна к+р болүҰр пілсіпінҰқ к+зӘ к+рмеген. Ол аздай таүҰ бӘр пілсіпішҰлар"ИліҒи ӘлӘм &саң-тҚйек нірселердӘ ңамти алмайдҰ">деп АллаҒтҰқ шексӘз ӘлӘмӘне шек келтӘрӘп, барлҰүҰн бӘлетӘнӘн жоңңа шҰүардҰ. ОсҰлайан да шҰндҰңтҰ айтатҰн бҚкӘл жаратҰлҰстардҰқ турашҰл куілӘктерӘн бекерге шҰүардҰ. Сондай-аң, пілсіпі, себептердӘқ белгӘлӘ бӘр ісерӘ бар деп, табиүаттҰқ ңолҰнан жатҰн اَелетӘнӘн айттҰ. Рисалей Н&рдҰқ ЖиҰрма ЕкӘншӘ С+зӘнде наңтҰ ділелденгенӘндей, ірбӘр нірседегӘ Халиң-Ұ КҚлли Шейге тін Çүни ң&дӘретӘ шексӘз бӘр АллаҒтҰ к+рс да то ап-анҰң ділел-тақбанҰ ол надандар к+рмей, ілсӘз, жансҰз, бейсана, соңҰр мҰлңау, бӘр ңолҰ кездейсоңтҰң ал бӘр ңолҰ апат кҚшке тіуелдӘ , Аллау табиүаттҰ жаратушҰ деп ңабҰлдадҰ. ЖаратҰлҰсҰнда мҰқдаүан тереқ хикмет-сҰрлар жататҰн, ірңайсҰсҰ Самадани хаттар тірӘздес болмҰстҰқ бӘр б+лӘгӘн Ұнан іеншӘктеп бердӘ.

Ғім, ОнҰншҰ С+зде ділелденгенӘндей, Хаң ТаүаланҰқ кҚллӘ есӘмдерӘ талап ететӘн, сондай-аң ілем де барша аңиңаттарҰмен жіне ПайүамбарлҰңтҰқ тӘзбегӘ дданҰқ Ұң анҰңтамаларҰмен Ғім Сіміуий

— 144 —

КӘтаптар да кҚллӘ аÇттарҰмен к+рсетӘп отҰрүан аңҰреттӘқ, хашӘрдӘқ (+лген соқ ңайта тӘрӘлу) есӘгӘн таба алмай, о дҚниенӘ жоңңа шдерӘнен. Олар рухтар ізіли деп сенген Çүни бастауҰ мен соқҰ жоң деп сандалүан. МӘне, олардҰқ осҰндай сандҰраңтарҰна +зге міселелерӘн де салҰстҰражетпегИі, шайтандар інінӘқ т&мсҰүҰ мен тҰрнаүҰн пайдаланҰп дӘнсӘз философтардҰқ аңҰлдарҰн к+кке к+терӘп, +тӘрӘк маңтап, міз ңҰлҰп жоүарҰүа апардҰ да даллтеме)&здарҰна, адасу ш&ңҰрларҰна лаңтҰрҰп жӘбердӘ. Тар ілемде Çүни ӘшкӘ дҚниеде іні болса, Қлкен ілемде Çүни сҰртңҰ дҚниеде табиүат. ЕкеуӘ де таү&т.

{[*] (Таү&т) байламдардҰ АллаҒңа ңарсҰ шҰүуүа итеретӘн, бас к+терушӘ. Шайтан. Исламнан б&рҰн ҮаүбанҰқ ӘшӘндегӘ бӘр п&ттҰқ атҰ.}

فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْң&рал ّٰهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقٰى لَا انْفِصَامَ لَهَا وَاللّٰهُ سَم۪يعٌ عَل۪يمٌ

АталмҰш аңиңаттҰ одан ірӘ айңҰндайтҰн ңиÇлмен жасалүан бӘр саÇхатта к+рӘнген жіне +лқүҰ ретес «Лемаүатта» жазҰлүан бӘр мҰсали уаңиүамнҰқ мазм&нҰн ңазӘр ңайталаудҰқ орайҰ келген сиÇңтҰ.

Ол, осҰ рисаленӘқ жазҰлуҰнан сегӘз жҰл б&рҰн, Стамб&лда, ңасиеттӘ Рамазан айҰнда болүан едӘ. Ол, пілсіпімен ш&үҰлданҰплдӘрӘгн ескӘ СаидтӘқ жақа Саидңа +згеретӘн кезӘ болатҰн. Ү&ран КірӘмнӘқ киелӘ "Фатиха" сҚресӘнӘқ соқҰнда

صِرَاطَ الَّذ۪ينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّٓالّ۪ينَ

аÇтҰ мегзеген Қш жол жайлҰ о емес м барҰсҰнда, ңиÇлмен болүанҰ рас, мҰсали бӘр оңиүа деуге де боладҰ ірӘ тҚске де &ңсас бӘр оңиүаүа куі болдҰм. БҰлайша:

Мен Қлкен сахарада жҚр екенмӘн, солай к+рдӘм. БҚкӘл жер жҚзӘн ңарақүҰлҰң басҰптҰ, бӘр жаңтан ңер +мӘлт ңаптап, ңҰсҰп барадҰ. БӘр леп соңпайдҰ, жарҰң та су да, ештеқе жоң. Юр тараптҰ жабайҰ жҰртңҰштар мен ңауӘптӘ маң&лҰңтар толҰп кеткен бе деп уайҰмдадҰм. атҰстҰн «мҰна жердӘқ арүҰ жаүҰнда самал жел есӘп, суҰ да бар жап-жарҰң ілем болуҰ керек. Сол жаңңа +ту керек» деп шештӘм. БайңаймҰн, ол жаңңа ңарай еркӘмнен тҰс менӘ бӘреу айдап бара жатңандай +зӘқнлһге &ңсас ҚқгӘр-жолүа тҚстӘм. ЖҚре-жҚре, жер астҰнда бӘраз саÇхат жасадҰм. Үарасам, б&л жолмен

— 145 —

менен б&рҰн да к+п кӘсӘлер жҚрген екен. Олар ауа жетпей анда-м&нда ңалҰп ңойүан сҰңҰлдҰ. ОлардҰқ аÇң ӘздерӘн к+рӘпмнҰқ бӘн. КейбӘреулерӘнӘқ дауҰстарҰ бӘр уаңҰт естӘлгендей боладҰ, бӘраң к+п &замай ҚнсӘз, ңаладҰ.

Ей, ңиÇлҰмен менӘқ ойша жасаүан саÇхатҰма серӘк болүан бауҰрҰм! ЮлгӘ жер деп отҰрүанҰ табиүат жіс, имаиүат жаратадҰ дейтӘн пілсіпі. Жер астҰ тунел болса, пілсіпішҰлардҰқ ой-пӘкӘр арңҰлҰ аңиңатңа барамҰн деген &станҰмдарҰ. Мен к+рген аÇң ӘздерӘ - Платон, Аристотелһ сиÇңтҰ мішҒҚр т&лүалардҰқ жолдарҰ..

{(СӘлтеме): +зӘн-+Әреу бҰлай десе: "М&ндай атаңтҰ ӘрӘ т&лүаларүа ңарсҰ с+з с+йлейтӘндей сен кӘмсӘқ? Сен бӘр шҰбҰндай боп бҚркӘт секӘлдӘ биӘкке самүаүҰқ келе ме?". МенӘқ жауабҰм бҰлай: "ҮолҰмда ізілий (міқгӘ +шпес) &стазҰм Ү&ран т&рүан

Иіасумен бҰлүанүан пілсіпі мен уайҰмүа салатҰн, кҚдӘкшӘл аңҰлдҰқ шікӘрттерӘ болүан ол бҚркӘттерге аңиңат пен маүрифат т&рүҰсҰнда шҰбҰннҰқ ңанатҰндай да баүа беруге міжбҚр емеспӘн. Мен олардан ңаншалҰңтҰ т+мен болсам, Ұқ (а.қ &стазҰ менӘқ &стазҰмнан мҰқ есе т+мен. стазҰмнҰқ желеп-жебеуӘмен, олардҰқ батңан &йҰүҰ менӘқ аÇүҰмдҰ да бҰлүай алмадҰ. Иі, &лҰ бӘр ПатшанҰқ б&йрҰңтарҰ мен зақдарҰн жеткӘзушӘ ңарапайҰм бӘр сарбаз, кӘшкенге ңҰзшахтҰқ Қлкен лауазҰмдҰ ңҰзметкерӘнен ілдеңайда мақҰздҰ Әстер атңара аладҰ."}

ЕстӘлген дауҰстар болса - Ибн Сина, Фараби сҰндҰ даналардҰқ дауҰсҰ. Иі, Ибн СинанҰқ кейбӘр с+здерӘн, ереже-зақдарҰн кей жерлерде к+ргенӘм рас. БӘрай с+нӘ-бара мҚлдем +нӘ шҰңпай ңалатҰн, онан ірӘ кете алмаса керек. Демек батҰп кеткен болдҰ үой. ЖарайдҰ, аңиңаттҰ бӘлгӘсӘ кеп, дегбӘрсӘзденӘп отҰрүан шҰүар деп ңиÇлдҰқ астарҰндаүҰ аңӘнӘсӘнқ бӘр үана &шҰн к+рсеттӘм. ЕндӘ саÇхатҰма оралайҰн.

ЖҚрӘп келемӘн. БӘраздан соқ ңолҰма екӘ нірсе берӘлгенӘн к+рдӘм. БӘрӘ, Êлектр жарҰүҰ. ОнҰмен жер астҰнмҚмкӘнабиүаттҰқ ңарақүҰлҰүҰн жоŞүа боладҰ. ЕкӘншӘсӘ, ол да бӘр ң&рал. ОнҰмен Қлкен жартас, алҰп тастардҰ парша-парша етуге боладҰ. С+йтӘп жолҰм ашҰлҰп, сенӘмдӘ т ңарамеле жатҰр едӘм, бӘреу ң&лаүҰма: «МҰна Êлектр жарҰүҰ мен б&л ң&рал, саүан Ү&раннҰқ ңазҰнасҰнан берӘлген» дедӘ. БӘраз уаңҰт солай жҚрдӘм. Үарасам арүҰ жаңңа +тӘп кетӘппӘн. Ол жаң, +те ісем, к+ктемгӘдіримӘ ма шуаң, аспан шайдай ашҰң, рухңа жайлҰ самал есӘп, жандҰ жадҰратар кҚй, суҰ тіттӘ б&лаң, іртарап ңуанҰшңа толҰ жарңҰн ілем. ЮлхамдулилліҒ дедӘм.

БайңаймҰнетке тдӘ-+зӘм басңаратҰндай, мен +зӘме ңожайҰн емеспӘн. МенӘ бӘреу «не ӘстейдӘ екен» дегендей сҰнап отҰр. Олай дейтӘн себебӘм, ңайтадан менӘ іуелгӘ жаүдайҰма, ілгӘ Қлкен сахараүа,

— 146 —

еқсенӘ басатҰн ңара б&лттҰқ астҰна та +теу ікелӘп тастадҰ. БӘр Ү&дӘрет кҚш, маүан: «ендӘ басңа жолмен жҚр!» дегендей ерӘксӘз бастапңҰ жерге ңайта ікелдӘ. Б&л жолҰ жер астҰмен емес, керӘсӘнше жер бетӘмен, айналанҰ тамашалай сақ шҰн п, арүҰ жаңңа +ту ҚшӘн кетӘп барамҰн. СаÇхат барҰсҰнда к+рген үажайҰптардҰ айтҰп жеткӘзу мҚмкӘн емес. ТеқӘз буҰрңанҰп тасҰп, айбат шеккендей, дауҰл болса менӘ "ңайтсем ңорңҰтамҰн" деп ілек. БарлҰң нірсе ңиҰндҰң туүҰзуда. Дегенмен б&л жолҰ да мда, ад&раннан арнайҰ берӘлген ң&ралмен сапарҰмдҰ ірмен ңарай жалүастҰрҰп, белестерден асҰп, сіттӘ аÇңтадҰм. Жолда, ір тарапта саÇхатшҰлардҰқ жаназаларҰн, мҚрделерӘн к+рдӘм. Б&л саÇхаттҰ соқҰна шейӘн бӘтӘргендер тек мҰқнан бӘреуӘ үана екен. СоүҰзҰнш.. ілгӘ т&мшалаүан ңара б&лттан ң&тҰлҰп, жердӘқ арүҰ жаүҰна +тӘп, жарңҰрап н&рҰн шашңан КҚнге жолҰңтҰм. Жанүа жайлҰ самалмен тереқ тҰнҰстап ЮлхамдулилліҒ дедӘм. ЮлгӘ ж&маңтай ісем ілемдӘ тамашалап, сайран ң&рдҰм.

Барүа ңҰн бӘреу, менӘ таүҰ да манаүҰ жерде ңалдҰра салүҰсҰ жоң. ЕндӘ маүан «басңа жолдҰ к+р дегендей» таүҰ да баÇүҰ сол ңорңҰнҰштҰ сахараүа іүа &ңс Үарасам, жоүарҰдан т+мен салбҰрап т&рүан бейне бӘр лифтӘлер секӘлдӘ іртҚрлӘ бейнеде, кейбӘрӘ &шаң, кейбӘрӘ автомобилһ, кейбӘрӘ зембӘл секӘлдӘ нірселер. ЮркӘм +зӘнӘқ кҚш-ңуатҰна, ңабӘлетӘне ңарай ілгӘкес жарге жабҰсса болдҰ жоүарҰүа тарта ж+неледӘ. Мен де бӘреуӘнен мҰңтап &стадҰм. МенӘ бӘр минутта аңша б&лттҰқ арүҰ жаүҰна шҰүардҰ. Юп-сітте ісем с&лу, ң&лпҰрүан жасҰл таулардҰқ ҚстӘне шҰңтҰм. Б&лт ңабатҰ таудҰқ орта белӘнен де аспаптҰ. ек киграптан самал жел есӘп, бӘр тараптан тіттӘ су аүҰп, жайма шуаң, айнала жап-жарҰң, тамаша к+рӘнӘс. Үарасам, ілгӘ лифтӘге &ңсас н&рлҰ жайлар ір тараптасӘнедӘседӘ екен. ТӘптӘ іуелгӘ екӘ саÇхатҰмда да жіне жердӘқ арүҰ бетӘнде де олардҰ к+рген болатҰнмҰн. Ол кезде тҚсӘнбеген екенмӘн. ЕндӘ тҚсӘндӘм, олар Ү&ран ХакимнӘқ аÇттар келем&р-сіулелерӘ екен.

МӘне, وَ لَا الضَّٓالّ۪ينَ с+зӘ ишара ететӘн іуелгӘ жол, табиүат &йҰүҰна батҰп, табиүат жаратадҰ деген пӘкӘрдӘ &станушҰлардҰқ жолҰ. Ол жолда аңиңатңа Ғім н&рүа +ту ңлҰңтапңтҰ ңиҰн екенӘн сезген шҰүарсҰқ.
— 147 —
غَيْرِ الْمَغْضُوبِ с+зӘмен ишара етӘлген екӘншӘ жол болса, ЮсбабпарасттардҰқ жіне ортадаүҰ делдалап, жа"жаратадҰ, ісер ете аладҰ">деп ңарайтҰндардҰқ Мішаийун к+семдерӘ секӘлдӘ Çүни пайүамбарларүа емес +з аңҰлдарҰна сенетӘндер (Перипатетиктер) сҰңҰлдҰ наүҰз аңиңатңа, шҰндҰңңа Ғім Уажиб-ул-УжудтӘ (аүҰмсҰТаүала) танҰп, маүрифатңа"Тек аңҰлдҰқ кҚшӘмен шҰүамҰз, пӘкӘр арңҰлҰ жетемӘз">деп даурҰүатҰндардҰқ &станҰмҰ Çүни адасңандардҰқ жолҰ.
اَلَّذ۪ينَ اَنْعَمْتَ с+зӘмен ишара етӘлген ҚшӘншӘ жол болса, Сират-Ұ мустаңимдегӘлбен ңа табҰлатҰн іҒл-и Ү&раннҰқ (Ү&ран жамаүатҰ) н&рлҰ да сара жолҰ. Ол жол - еқ ңҰсңа, еқ тегӘс, еш ңауӘпӘ жоң жіне кез келген адмаүа ашҰң, сіміуи, Рахмани, н&рани жол.
— 148 —

ОтҰз екӘншӘ с+зден

ЕКӨНШӨ Н КТЕНӨҢ ЕКӨНШӨ БЯЛӨМӨ
Хаңَّا بِн адасңан, азүҰндар тобҰнҰқ +кӘлӘ азүҰндҰүҰн неге сҚйерӘн бӘлмей сасңалаңтап, бҰлай дедӘ:"МенӘқ ойҰмша, дҚниедегӘ баңҰтңа, +мӘрдӘқ рахатҰ мен +ркениетке, техника мен үҰлҰм жетӘстӘктерӘне жетудӘқ жолҰ - аңҰреттӘ естен шҰүарҰп, Ү шашңа &мҰтҰп, дҚниеге берӘлӘп, емӘн-еркӘн болҰп, іркӘм +зӘне сену керек. Сол ҚшӘн мен к+пшӘлӘктӘ шайтаннҰқ ңолдауҰмен осҰ жолүа тҚсӘрдӘм, тҚсӘрӘп те жатҰрмҰн".

ЖАУАП: БӘп отҰрауап ретӘнде Ү&ран атҰнан бҰлай деймӘз: "Ей, бейшара адам! АңҰлүа кел! ЮҒл-и далалеттӘқ айтңанҰна ң&лаң аспа! Егер тҰқдайтҰн болсақ, зиÇн шегетӘнӘқ сондай, ойлаудҰқ +зӘ т+бе шаштҰ тӘк т&рүҰзадҰ. Рух та аңҰл да жҚрек те шошидҰ. СенӘқ алдҰқдсӘ сиÇжол бар БӘрӘншӘсӘ: ЮҒл-и далалеттӘқ +кӘлӘ айтңан ңауӘптӘ жол".

ЕкӘншӘсӘ: ҮасиеттӘ Ү&ран сӘлтеген баңҰттҰ жол. Б&л жолдардҰқ теқеулерӘн "С+здер" аттҰ, ісӘресе, "ҮҰсңа С+здер" аттҰ еқбектерӘмнен к+рӘп ірӘ тҚсӘнголардҰарсҰқ. ЕндӘ орайҰ келген соқ, мҰқдаүан теқеуден бӘреуӘн баÇндап берейӘн. НазарҰқдҰ сал, ң&лаң тҚр:

Ширк пен далалеттӘқ, пасҰңтҰң пен азүҰндҰңтҰқ жолҰ адамабайҰ Ұн ібден аздҰрҰп жӘбередӘ. ШексӘз м&қүа салҰп, +те ауҰр жҚктӘ ілсӘз де ңҰлдай мойҰнҰна жҚктейдӘ. Неге десеқӘз, егер адам АллаҒ ТаүаланҰ танҰмаса ірӘ оүан сенӘп тіуекел етпесе, +те ілсӘз бейшара, шексӘз ңажерсе ектерге м&ңтаж паңҰр, толассҰз ңайүҰүа душар, +кӘнӘштӘ де м&қлҰң фіни хайуан тірӘздес болҰп, барлҰң сҚйӘктӘ жандармен ңатҰнаста болүан ңоршаүан орта онҰ тастап, ңош айтҰсңандҰңтан, кҚйзелп-еқкелпҰ +зӘнен кейӘн ңалүан сҚйӘктӘлерӘмен +кӘне ңоштасҰп, ңабӘр тҚнегӘне жалүҰз +зӘ кете барадҰ. Эім +мӘрӘнӘқ

— 149 —

соқҰна дейӘн ңолда бар аз ерӘкпен, аз үана ңуат, ңҰсңа +мӘр, шамалҰ тӘршӘлӘгӘ жіне шектеулӘ санасҰмен ңҰруар +кӘнӘшара ал ңайүҰ-м&қдарүа ңарсҰ т&рҰп, ақсаүан арманҰна жетуге бостан-бос шапңҰлайдҰ. МаңсатҰма жетем деп, нітижесӘз жанталасадҰ. Яз болмҰсҰн алҰп жҚре алмаүанҰмен т&рмай, дҚниенӘқ алапат жбайү&срңалап, ЖіҒаннам азабҰн шегедӘ.

Рас, осҰ бӘр ауҰр м&қ мен ңорңҰнҰштҰ, рухани кҚйзелӘстӘ сезбеу ҚшӘн, іҒл-и далалет, Çүни, Ү&дайдан безгендер сезӘмдерӘн +лтӘрӘпнде, самдҰң мастҰүҰмен уаңҰтша үана сезбейдӘ. БӘраң уаңҰтҰ келгенде, Çүни, ңабӘрге кӘрер кезде &йңҰдан шошҰп оÇнүандай ңорңҰнҰштан селк етӘп, мастҰүҰ сейӘлӘп, сергӘген кҚйде есӘ ілгӘ жбӘр-аң сезӘнедӘ. ЯйткенӘ, адам АллаҒ Таүалаүа наүҰз ң&л болмаса, +зӘ-+зӘне ңожайҰнмҰн деп ойлайдҰ. Алайда, онҰқ азүантай еркӘ, шектеулӘ ңуатҰ мҰна алай-дҚлей дҚниеде еш нірсеге жарамайдҰ. ЯмӘрӘне ңауӘптӘ нірселер, зарарлҰ микробтан бастстҰқ кнау зӘлзалаүа дейӘн, мҰқдаүан тобҰр д&шпандарҰ онҰқ нізӘк +мӘрӘне ңауӘп т+ндӘруде. ЖанҰ ңиналҰп, Қрей басҰп, ірдайҰм +қӘ суҰң, с&стҰ ңабӘрӘн кҚйзеле ойлайдҰ.

ОнҰқ ҚстӘне адам болүан соқ, адамздҰң жадҚниенӘ де алақдайдҰ. БӘраң дҚние де ондаүҰ адамдар да, Хаким, Алим, Үадир, Кірим бӘреудӘқ ңарауҰнда екенӘне сенбегендӘктен, Çүни, кездейсоңтҰң, табиүи ң&бҰлҰс дегендӘктен, машаңамен адамдардҰқ хал-ахуалҰ онҰ ңорңҰтҰп, жанҰн жегӘдей жейдӘ. Яз басҰнҰқ ңайүҰсҰмен бӘрге адамзаттҰқ ңайүҰсҰн ж&тҰп жанҰ ңиналадҰ. ДҚниенӘқ зӘлзала, аштҰң, топан су, Әндет, жойҰлу мен жоң болу сиÇңтҰ ң& осҰ шарҰ оүан тҰм жібӘрлеушӘ, азаптаушҰ, тас ңарақүҰ ірӘ ңасӘрет берушӘ тҚрӘнде к+рӘнӘп, жанҰн азаптайдҰ. Алайда, м&ндай кҚй кешкен адамүа жан ашҰп, мейӘрӘмдӘлӘк етуге болмайдҰ, оүан ол лайҰң емес. ЯйткенӘ, ол м&ндай кҚйдӘ +зӘ тӘлеп алдҰжҰнҰ мзӘншӘ с+зде екӘ аүайҰндҰ жӘгӘттӘқ кешкен кҚйлерӘн теқеуде бҰлай делӘнген болатҰн. Міселен, бӘр адам миуалҰ с&лу бауда керемет бай дастархан ҚстӘектеугҚйӘктӘ аүайҰндар ортасҰнда орҰндҰ да тіттӘ ісем, тамаша ліззат пен к+қӘл к+терудӘ мӘсе т&тпай, орҰнсҰз ірӘ жаүҰмсҰз ліззат ҚшӘн нашар ніжӘс бӘр шараптҰ ӘшӘп алҰп, мас болса, с+йтӘп, +зӘн ҰзүарлҰ ңҰс ортасҰнда, режеде орманда хайуандармен бӘрге жҚрмӘн деп, ңҰзҰл кеқӘрдек боп айңайлап шуласа, ірине, +зӘнӘқ мейӘрӘмге

— 150 —

лайҰң еместӘгӘн к+рсетедӘ. СебебӘ, абҰройлҰ да ңадӘрлӘ жолдастарҰн жануарүа теқеп, олардҰқ намҰсҰна тиедӘ Ғім дастархананҰп міттӘ таүамдардҰ, таза ҰдҰстардҰ лас тастарүа теқеп, сҰндҰра бастайдҰ. ОтҰрҰстаүҰ ң&ндҰ кӘтаптардҰ, тартҰмдҰ да тереқ маүҰналҰ хаттардҰ ңарапайҰм, тҚкке т&рүҰсҰз шимай-шатпаң дей алртҰп, аÇүҰмен таптай бастайдҰ. М&ндай адам мейӘрӘмге б+ленуге емес, жазалануүа лайҰң. Сол сиÇңтҰ жаүҰмсҰз Әс-ірекеттен туҰндайтҰн кҚпӘрлӘк мастҰүҰмен жіне далалет бассҰздҰүҰмен Сани-Ұ ХакимнӘқ мҰна "дҚние" аттҰ ңонаңжн. Ол ездейсоңтҰң пен табиүат туҰндҰсҰ деп, ал ондаүҰ заман аүҰсҰмен ҚнемӘ ескӘрӘп, мӘндеттерӘн аÇңтап, жақарҰп отҰрүан ИліҒи туҰндҰлардҰ, Çүни, АллаҒтҰқ есани с+нӘқ шаүҰлҰстарҰн жойҰлҰп, ң&рдҰмүа кеттӘ деп, ал олардҰқ тісбих еткен дҰбҰстарҰн ңоштасу мен міқгӘге айҰрҰлҰсудҰқ жоңтауҰ деп ойлаүандҰңтан, сондай-аң, Самедани хаттар болҰп табҰлатҰн мҰна бнҰүметатаулҰнҰ маүҰнасҰз, астақ-кестеқӘ шҰңңан тҚкке т&рүҰсҰз бӘр нірсе деп тҚсӘнӘп ірӘ мейӘрӘмдӘлӘк толҰ ілемге бастайтҰн ңабӘр есӘгӘн - жойҰлу тҚнегӘнӘқ есӘгӘ деп, ал наңтҰ сҚйӘктӘлерге ңауҰшу болҰп табҰлатҰн ажалдҰ, ңоштасу сітӘ деп есептегендӘк етедӘім +зӘн, Ғім болмҰс атаулҰнҰ ңайүҰлҰ кҚйде к+редӘ. АллаҒ ТаүаланҰқ есӘмдерӘнӘқ Ғім хаттарҰнҰқ ңадӘрӘн тҚсӘрӘп ңорлаүандҰңтан, мейӘрӘм мен жанашҰрлҰңтан тҰс ңалҰп ңана ңоймай, жан т+згӘсӘз азап шегуге лайҰң атанадҰ. ОндаҰқ есӘүа ешңандай де ңайҰрҰмдҰлҰң жасауүа болмайдҰ.

Ей, байү&с іҒл-и далалет пен азүҰндар! МҰна аталүан ңорңҰнҰштҰ ң&лдҰрау мен жандҰ кҚйзелтетӘн ҚмӘтсӘзншӘ С+ңайсҰбӘр +ркениеттерӘқмен, ңайсҰбӘр үҰлҰмдарҰқмен, ңайсҰбӘр жетӘстӘктерӘқмен, ңайсҰбӘр мідениеттерӘқмен, ңайсҰбӘр табҰстарҰқмен +тейсӘқдер немесе тоңтатасҰқдар? Адам рса дақ +те ң&мар, аса м&ңтаж, шҰнайҰ демеушӘсӘн басңа ңай жерден табамҰн дейсӘқдер? Арңа сҚйеп сенӘп жҚрген, тӘптӘ, ИліҒи туҰндҰлардҰ, Раббани жарҰлңаулардҰ еншӘлеп берген ңайсҰқ жайҰбиүатҰқ, ңайсҰбӘр себептерӘқ, ңайсҰбӘр ширктерӘқ, ңайсҰбӘр жақалҰңтарҰқ, ңайсҰбӘр зат пен ңайсҰбӘр жалүан жаратушҰларҰқ +здерӘқ міқгӘлӘк жоң болу деп ойлайтҰн ажалдан аман алҰп ңала аасудҰ Ялген соқ ңабӘрден, берзахтан, махшардан, ңҰл к+пӘрден емӘн-еркӘн +ткӘзӘп, аман-сау міқгӘ баңҰт ілемӘне жетектеп, баңҰтңа б+лей ала ма? ек, ос, сендер ңабӘрден

— 151 —

ңашҰп ң&тҰла алмаүандарҰқ ҚшӘн де б&л жолдҰқ кҚмінсӘз жолаушҰсҰ болҰп табҰласҰқдар. Юрине, м&ндай кҚйдегӘ бӘр жолаушҰ ілгӘ &шҰ-ңиҰрсҰз аудандар мен шексӘз жайҰлҰп жатңан шекаралардҰ ң осҰ сҰнда &стап, билеп т&рүан бӘреуге арңа сҚйеуӘ керек.

Ей, сорлҰ іҒл-и далалет пен ңаперсӘз бейңамдар!"ОрҰнсҰз ңолданүан махаббаттҰқ аңҰрҰ аÇусҰз азап шегуينَ اَдасҰ бойҰнша сендер бойларҰқдаүҰ АллаҒ ТаүаланҰқ +зӘне, онҰқ к+ркем есӘм-сипаттарҰна арналүан махаббат пен ң&штарлҰңтҰ жіне шҚкӘр мен ң&лшҰлҰң етуге арналүан сезӘм мҚшелерӘқдӘ ніпсӘлерӘқе, дҚниеге зақсҰз тҚрде ж&мсаүандҰңтарҰқнан, +те орҰн жасайде жазасҰн тартасҰқдар. СебебӘ, АллаҒ Таүалаүа тиесӘлӘ махаббаттҰ ніпсӘлерӘқе арнадҰқдар. С+йтӘп, +лӘп-+шкен ніпсӘлерӘқнӘқ толассҰз ңайүҰсҰн ж&тасҰқдар. Неге десеқӘз, ҰнтҰң болүан ол ніпсӘлерӘқдӘ толҰң ңанаүааүан жра алмайсҰқдар. Сондай-аң онҰ шҰн сҚŞге лайҰң ҮадҰр-Ұ Мутлаңңа тіуекел деп, тісӘлӘм етпей отҰрсҰндар. ОсҰлайша, ірдайҰм жандарҰқ ңиналадҰ. Эім АллаҒ ТаүаланҰқ есӘмдерӘ мен сипаттарҰна арналүан махаббаттҰ ңу дҚниеге арнадҰқдар, +нер туҰндҰлҰмен жлемдегӘ себептерге б+лӘп бердӘқдер, бастарҰқа біле тӘлеп алдҰқдар. ЯйткенӘ, ондай толҰп жатңан к+птеген сҚйӘктӘлерӘқ, ҰнтҰң болүан үашҰңтарҰқнҰңтҰқ нӘреуӘ сендерге"ңош бол">деп те айтпастан, сҰрт айналҰп, тастап кетӘп барадҰ. КейбӘреуӘ сендердӘ мҚлдем танҰмайдҰ. ТанҰүан кҚнде де сендердӘ &натпайдҰ, &натса ддҰ сҰррдан ңайҰр жоң. ТолассҰз ңоштасулар мен келмеске кету, ҚмӘтсӘз айҰрҰлулардан пайда болүан осҰншалҰң азап жандарҰқдҰ жегӘдей жейдӘ. МӘне, іҒл-и-далалеттӘқ"ЯмӘрдӘқ баңҰтҰ - адамнҰқ +ркендеперүаудениет жетӘстӘктерӘ, бостандҰң, еркӘндӘктӘқ ліззатҰ">деп жҚргендерӘнӘқ шҰн мінӘсӘ осҰ. АзүҰндҰң пен мастҰң бӘр перде, ол адамүа уаңҰтша сездӘрмейтӘн болар."Тфу, олардҰқ аңҰен, ЖҚа болайҰн">деп жиӘркен.

Алайда, ҮасиеттӘ Ү&раннҰқ н&рлҰ да кеқ жолҰна келетӘн болсаң, жоүарҰда айтҰлүан іҒл-и далалеттӘқ бойҰндаүҰ жаралардҰ имандҰлҰңтҰқ аңиңаттарҰмен емдеп жазадҰ. БастапңҰ жо +мӘрӘбарлҰң ңарақүҰлҰңтҰ жойҰп, жарңҰратадҰ, далалет пен ң&рдҰмүа кету ңауӘп-ңатерӘнӘқ алдҰн алҰп, амандҰңңа ңауҰштҰрадҰ. Ол, Адам баласҰнҰқ ілсӘздӘк пен паңҰрлҰң, м&ңтаннан заңтарҰн

— 152 —

Үадир-Ұ Рахимге тіуекел еткӘзӘп, емдей бастайдҰ. ЯмӘр тауңҰметӘн, т&рмҰс тҰнҰсҰн ОнҰқ ң&дӘретӘне, РаңҰмҰна тапсҰрадҰ. Ол ауҰр жҚктӘ мойнҰна артпай, керӘсӘнше, онҰ +мӘрге, ніпсӘсӘне жҚктеҰдан д рахаттҰң сҰйлайдҰ. ЯзӘнӘқ «С+йлейтӘн хайуан» емес, ңайта наүҰз адам, РахманнҰқ сҚйкӘмдӘ ңонаүҰ екендӘгӘн бӘлдӘредӘ. ДҚние РахманнҰқ ңонаңжайҰ екендӘгӘн к+рсете отҰрҰп, дҚниедегӘ болмҰс атаулҰ ИлаҒиҰқ ТоүердӘқ айналарҰ екендӘгӘн, жаратҰлүандар болса ірдайҰм жақарҰп отҰрүан Сімадани хаттар екендӘгӘн бӘлдӘру арңҰлҰ адам баласҰнҰқ дҚниенӘқ фінилӘгӘнен, нірселердӘқ к+зден таса болуларҰнан, фіни нірселерге ҰнтҰң бÇүҰ ті туҰндайтҰн жараларҰн жаңсҰлап емдеп, кҚдӘктӘ ңайүҰлардан ң&тңарадҰ. Сондай-аң +лӘм мен ажал - берзах ілемӘне бастайтҰн міқгӘлӘк ілемдегӘ сҚйӘктӘлерге ңауҰшу, кездесудӘқ жолҰ екенр кҚнік+рсетедӘ. ЮҒл-и далалеттӘқ ойҰнша, барлҰң сҚйӘктӘ жандардан міқгӘге ңоштасу болҰп табҰлатҰн +лӘм жараларҰн, осҰлайша, оп-оқай емдей саладҰ. се оннңоштасу ңоштасу емес, наүҰз табҰсу, ңауҰшу екендӘгӘн ділелдеп бередӘ. Эім ңабӘр дегенӘмӘз - ңайҰрҰмдҰлҰң ілемӘне, баңҰт сарайҰна, жіннат бӘ шҰнашасҰна, РахманнҰқ н&рстанҰна айңара ашҰлүан есӘк екендӘгӘн ділелдей отҰрҰп, адамзаттҰқ еқ ҚрейлӘ ңорңҰнҰшҰн сейӘлтӘп, ңайүҰ-ңасӘрет, +кӘнӘш толҰ берзах саÇхатҰнҰқ +те тартҰмдҰ, ҚйреншӘктӘ де кҰң мӘн бӘр саÇхат екендӘгӘн к+рсетедӘ. ҮабӘр арңҰлҰ айдаҒар аузҰн бӘтеп, ісем бауүа есӘк ашадҰ. çүни, ңабӘрдӘқ айдаҒар еместӘгӘн, керӘсӘнше ңайҰрҰмдҰлҰң баүҰна бастайтҰн есӘк, баспалдаң екендӘгӘн ктӘқ ң&дӘ.

Сондай-аң, мҚминге бҰлай деп тӘл ңатадҰ:"ЕрӘк жӘгерӘқ шамалҰ болса, ӘсӘқдӘ Жаратңан ИеқнӘқ шексӘз імӘрӘ мен ңалауҰна тапсҰр. ЮлсӘз болсақ, Үадир-Ұ М&тлаңтҰқ ң&дӘретӘне су етудӘрӘқ ңҰсңа болса, міқгӘ +мӘрӘқ бар. Үам жеме! ПӘкӘрӘқ таÇз келсе, Ү&раннҰқ н&рҰн панала. С+йтӘп, иман н&рҰмен ңарасақ, ілгӘ к+мескӘ пӘкӘрӘқ Ү&ран аÇттарҰ болҰп, жарңҰраүан ж&лдҰ жоң біуле шашадҰ. УайҰм мен талап-тӘлектерӘқ к+п болса, алдҰқда сенӘ кҚтӘп т&рүан аÇңталмайтҰн сауап, шексӘз ңайҰрҰмдҰлҰң бар. Маңсат пен арманҰқ к+п болса, олардҰ уайҰмдап ңайүҰالْكَل&қайма! Олар б&л дҚниеге сҰймайдҰ. Оларүа б&л дҚние тар келедӘ. ОлардҰқ орнҰ басңа жерде. ОлардҰ орҰндап беретӘн де басңа бӘреу".
— 153 —

С+зӘн жалүап, бҰлай дейдӘ: Ей, адам, Сен +зӘқе +зӘқ ңожайҰн емессӘқ. Сен ң&дӘ. Ад шексӘз ҮадирдҰқ, Аса ңамңор Рахим ЗҚлжалалдҰқ иелӘгӘндесӘқ. Олай болса, +мӘр тауңҰметӘн иҰүҰқа арңалап ңиналма, +йткенӘ, +мӘрдӘ сҰйлаүан - АллаҒ. Билеп басңаратҰн да АллаҒ. Эім Ұ к+ргиесӘз жатңан, басҰ бос нірсе емес. ҮҰлдай мойнҰқа дҚниенӘқ ауҰртпалҰүҰн артҰп, ҚрейленӘп м&қайма. СебебӘ, онҰқ иесӘ - ірӘ Хаким, ірӘ Алим. Сен болсақ ңонаңсҰгенде ңа шатаспа, +згенӘ де шатастҰрма! Эім мҰна адамдар, хайуандар, барлҰң болмҰс атаулҰ басҰ бос емес. Олар - мӘндет жҚктелген ңҰзметшӘлер. Олар бӘр Хаким-Ә РахимнҰқ ңол астҰнда. ОлардҰқ уайҰм-ңайүҰсҰн, шеккен ңиҰншҰ, хайуҰн ойлап, жанҰқдҰ ңинама. Оларүа Халиң-Ұ РахимнӘқ ңамңорлҰүҰнан артҰң ңамңорлҰң жасаймҰн деп езеуреме. Эім саүан д&шпан к+рӘнген микробтан бастап, сонау оба, топан, аштҰң, зӘлзала сиÇңтҰ ңорңҰнҰштардҰқ тӘзгӘнӘ ілгӘ Рахим-+қӘлдӘмнӘқ ңолҰнда. Ол Хаким үой, ібестӘк жасамайдҰ. Ол Рахим үой, ңайҰрҰмдҰлҰүҰнда шек жоң. Өстеген ір бӘр ӘсӘнде жарҰлңаудҰқ, ӘзгӘлӘктӘқ нҰшанҰ бар.

МҰна ілем, шҰнҰнда, фіни.>БӘраң, міқгӘ ілемге ңажеттӘ нірселер дайҰндайдҰ. НегӘзӘнде, +ткӘншӘب۪ى سَсҰз екенӘ рас, бӘраң міқгӘ бӘтпес миуалар бередӘ. Баңи бӘреудӘқ баңи есӘмдерӘнӘқ шаүҰлҰстарҰн к+рсетедӘ. ШҰндҰүҰнда да ңуанҰшҰ аз, ңайүҰсҰ к+п; бӘраң, Рахман-Ұ РахимнӘқ ӘлтипатҰ бӘтпейдӘ. НаүҰз ліззат деп сонҰ айт. ҮайүҰлар болса, сауап ЯзӘн-н алҰп ңараүанда, маүҰнауи ліззат сҰйлайдҰ. Шариүатңа сійкес т&рмҰс жҚрек, рух, ніпсӘнӘқ ліззат алуҰна, шаттануҰна, масайрауҰна толҰң ңанаүатУа, +зҰңтай жеткӘлӘктӘ. ОнҰқ сҰртҰна шҰңпа. ЯйткенӘ, онҰқ сҰртҰндаүҰ бӘр үана ліззат кейде мҰқ ңайүҰүа душар етедӘ, Ғім ондай жат Әс-ірекет Рахмани Әлтипаттан маң&рҰм ңалдҰрадҰ. Эірге айрҰда баÇндалүандай, далалет жолҰ адамдҰ ісфіли-сіфилин ш&қңҰрҰна ң&латҰп жӘберетӘнӘ сондай, онҰ одан ешбӘр мідениет, ешбӘр философиÇ шҰүарудан шаралҰп ңалүанда, ҮасиеттӘ Ү&ран мен иман жіне салих амалдар арңҰлҰ ілгӘ ісфіли-сіфилин ң&рдҰмҰнан алай-Ұ иллииӘнге шҰүарадҰ. ШҰүаратҰнҰна б&лтартпас айүаңтар берӘп, анҰң ділелдейдӘ. ЮлгӘ ةٍ يَكшҰқҰраудҰ маүҰнауи жетӘстӘктердӘқ сатҰларҰмен, рухани байлҰңтармен к+мӘп, толтҰрҰп тастайдҰ.
— 154 —

Эім адамзат баласҰнҰқ міқгӘлӘкке ңарай бастайтҰн &заң, дауҰлдҰ да ңиҰншҰлҰ сӘлтелҰ сапарҰн жеқӘлдетӘп, оқайлатадҰ. МҰқ жҰлдҰң, тӘптӘ, елу мҰқ жҰлдҰң ңашҰңтҰңтҰ, бӘр кҚнде жҚрӘп +тетӘн жолдардҰ к+рсетедӘ.

Эім Юзел мен Юбед С&лтанҰ, Зат-Ұ ЗҚлжалалдҰ танҰстҰру арңҰлҰ адамүа ңҰзмеірселел, мӘндет жҚктелген ңонаң деген атаң бередӘ, Ғім «дҚние» аттҰ ңонаңжайда, Ғім Бірзах пен аңҰрет +ткелдерӘнде жаңсҰлап саÇхаттауҰна жаүдай жасайдҰ. Місңа адабӘр патшанҰқ тӘлалүҰш ңҰзметшӘсӘ патшанҰқ елдӘ мекендерӘн, билӘк ң&рүан жерлерӘн &шаң, кеме, отарба сиÇңтҰ жедел тасҰмалдау ң&ралдарҰн рахат пайдалана отҰрҰп аралайтҰнҰ сиÇңтҰ, Юзели-С&лтанүа иман ету арңҰлҰ ңол астҰна кӘрӘп, салих амал арңҰсҰлмайҰнс&нүан адам, мҰна дҚние ңонаңжайҰндаүҰ ңилҰ +ткелдерден жіне берзах пен маңшар ілемӘнӘқ асуларҰнан, сол сиÇңтҰ ңабӘрден, сондай-аң барлҰң ілемдердӘқ кеқ байтаң ой-ңҰратҰнан найзаүай жҰлдамдҰүҰмен +те шҰүадҰ. С+йтӘп, міқгӘ баңҰтҰередӘ:дҰ. Аталүан аңиңаттҰ толҰң ділелдеп бередӘ жіне асфиÇ мен іулиелерге к+рсетедӘ.

Эім Ү&рани аңиңат бҰлай дейдӘ: "Ей, мҚмин! БойҰқдаүҰ шексӘз сҚйӘспеншӘлӘк ңабӘлетӘқдӘ жаман ірӘерлерӘн келтӘретӘн шерлӘ де зиÇнкес жҚгенсӘз ніпсӘқе берме! Оүан ҰнтҰүҰп, айтңанҰн Әстеп, табҰнушҰ болма! ЮуестӘкке салҰнба! ОнҰ Ү&дайдай к+рме! Үайта сол шексӘз махаббат ңабӘлетӘқдӘ, шексӘз махаббр к+зӘайҰң, шексӘз жарҰлңай алатҰн, болашаңта сенӘ баңҰтңа жеткӘзетӘн, сенӘмен жаңсҰ ңарҰм-ңатҰнаста болҰп, ңайүҰ мен ңуанҰшҰқа ортаң болүан адамдардҰ жарҰлңауҰмен шаттҰңңа б+лейтӘн, сондай-аң шексӘз кемелдӘк иесар іле ңасиеттӘ де киелӘ, н&ңсандҰң атаулҰдан ада, кемшӘлӘксӘз, мӘнсӘз, шексӘз жімал иесӘ жіне барлҰң есӘмдерӘ аса керемет с&лу, сондай-аң ір есӘмӘ к+рӘктӘлӘктӘқ н&рҰна толҰ, к+рӘктӘлердӘқ к+рӘктӘсӘ, теқдесӘстӘктӘ&лу, Жіннат барлҰң жаңсҰ жаңтарҰмен, нҰүметтерӘмен онҰқ мейӘрӘмдӘлӘгӘ мен аса ңамңор ісемдӘгӘн к+рсететӘн жіне бҚкӘл ілемдегӘ к+з тартар с&лулҰңтар мен ісемдӘктер, к+рӘктке де ңиÇлдар ОнҰқ жамалҰна, камалҰна, сҰмбатҰ мен ідемӘлӘгӘне ишара жіне ділелдерӘ болҰп табҰлатҰн бӘреудӘ +зӘқе Махбуб жіне Маүбуд, ретӘнде ңабҰлда".

Ей, адам! Онп үалам-сипаттарҰна тиесӘлӘ махаббатҰқдҰ басңа фіни болмҰстарүа берме! ПайдасҰ жоң маң&лҰңтарүа шашпа! СебебӘ: туҰндҰлар мен маң&лҰңтар фіни. Алайда,Әр аүауҰндҰлар

— 155 —

мен маң&лҰңтар ҚстӘнде наңҰштарҰ, сіулелерӘ к+рӘнӘп т&рүан Есма-и Хусна, Çүни, ісем есӘмдер, міқгӘлӘк ірӘ шексӘз. Сол есӘмдер мен сипаттаредӘ.

ңайсҰсҰнда мҰқдаүан жарҰлңау тҚрлерӘ, с&лулҰң пен ісемдӘк, кемелдӘк тҚрлерӘ мен сҚйӘспеншӘлӘк бар. Сен тек Рахман есӘмӘне назар сал! Жіннат онҰқ бӘр үана шаүҰлҰсҰ, міқгӘ баңҰт онҰқ бӘр үана сіулесйтҰнҰндҚниедегӘ барлҰң ризҰңтар мен нҰүметтер онҰқ бӘр үана &шңҰнҰ.

ОсҰ аталүан теқеу жіне іхли-далалет пен іхли-иманнҰқ +мӘр салтҰн, т&рмҰсҰн, атңарар мӘндетӘ жаүҰнан мінӘсӘне ишарат ететӘн

لَقَدْ خَلَقْنَا الْاِنْسَانَ ف۪ٓى اَحтҰүҰлүتَقْو۪يمٍ ٭ ثُمَّ رَدَدْنَاهُ اَسْفَلَ سَافِل۪ينَ ٭ اِلَّا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ

Сондай-аң, олардҰқ нітижелерӘ мен аңҰрҰ немен тҰнатҰнҰна ишарат ететӘн:

فَمَا بَكَتْ عَلَيжерде السَّمَٓاءُ وَ الْاَرْضُ

ҮасиеттӘ Ү&ран аÇттарҰна зер салайҰң. АйтҰлүан теқеудӘ ңаншалҰңтҰ мақҰздҰ тҚрде баÇндайдҰ десеқӘзшӘ! БӘрӘншӘ аÇт: Он бӘрӘншӘ С+зде б&л аÇттҰқ шешендӘк ірӘ ижаздҰң жаңтарҰ егжей-тегжей топанндалүандҰңтан, б&нҰ соүан жҚктеп отҰрмҰз. ЕкӘншӘ аÇт: б&л аÇт ңаншалҰңтҰ мақҰздҰ да міндӘ аңиңаттҰ бӘлдӘретӘнӘне ңҰсңаша ишарат етемӘз.

АталүалардҰқҰ тура маүҰнасҰмен алҰп ңарайтҰн болсаң, бҰлай деп б&йҰрадҰ: "ЮҒл-и далалет, Çүни, азүҰндар +лген сітте, жер мен аспан олар ҚшӘн жҰламайдҰ". КерӘсӘнше, алҰп ңарайтҰн болсаң, бҰлай шҰүадҰ: "ИмандҰлар дҚниеден ңайтңан ке рахатер мен аспан оларүа ңарап, жҰлайтҰн боладҰ", Çүни, іҒл-и-далалет жер мен к+ктӘқ атңарүан мӘндеттерӘн бекерге шҰүарҰп, мін-маүҰнасҰн тҚсӘнбей, олардҰқ ңадӘрӘн тҚсӘредӘ ірӘ &сталарҰн танҰмайдҰ. С+йтӘп, олардҰқ намҰсҰна тиӘп жа филос жасайдҰ, СондҰңтан, ілбетте, жер мен к+к оларүа жҰлау бҰлай т&рсҰн, керӘсӘнше, жиӘркенетӘн боладҰ. Олар арам ңатңан кезӘнде к+қӘлдерӘ к+ншӘ кеқ.хаттанҰп ңаладҰ. Ал керӘсӘнше алатҰн болсаң: "Аспан мен Жер іҒл-и-иман ңайтҰс болүан сітте жҰламсҰрайдҰ". СебебӘ, ЮҒл-и иман олардҰқ атңарүан мӘндеттерӘн баүалай бӘледӘ. ШҰн мінӘсӘн мойҰндап,

— 156 —

бӘлдӘргпӘкӘрдҰналарҰн иман арңҰлҰ ақүарадҰ. "Үалай керемет жаратҰлүан, ңандай тамаша ңҰзмет атңаруда", -дейдӘ. ЯздерӘне лайҰң баүасҰн бередӘ. Оларүа АллаҒ Таүала атҰмен, онҰқ есӘмнҰнша қ айнасҰ деп ңарап, махаббат етедӘ, сҚйсӘнедӘ. МӘне, сондҰңтан ЮҒл-и-иман дҚниеден к+шкенде аспан мен жер бейне бӘр жҰлап т&рүандай жабҰрңау кҚй кешедӘ.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْ бен дلرَّح۪يمِ
فَنَادٰى فِى الظُّلُمَاتِ اَنْ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اَنْتَ سُبْحَانَكَ اِنّ۪ى كُنْتُ مِنَ الظَّالِم۪ينَ ٭ اِذْ نَادٰى رَبَّهُ اَنّ۪ى مَسَّنِىَ الضُّرُّ وَاَنْتَ اَرْحَمُ الرَّاحِم۪ينَ ٭ َان۪ى تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِىَ اللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظ۪يمِ ٭ حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَك۪يلُ ٭ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ اِلететӘнاللّٰهِ الْعَلِىِّ الْعَظ۪يمِ ٭ يَا بَاق۪ٓى اَنْتَ الْبَاق۪ى ٭ يَا بَاق۪ٓى اَنْتَ الْبَاق۪ى ٭ لِلَّذ۪ينَ اٰمَنُوا هُدًى وَ شِفَٓاءٌ
— 157 —
БӘрӘншӘ Лема
ХазӘрп ілсӘус ибн Метта пайүамбардҰқ (а.с.) жіне АрдаңтҰ ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) мӘніжатҰ еқ &лҰ мӘніжат жіне д&үанҰқ ңабҰл болуҰна бӘрден-бӘр себеп. ХазӘретӘ şнустҰқ (а.с.) і с&м аңиссасҰнҰқ мазм&нҰ: "ОнҰ кемеден теқӘзге лаңтҰрҰп жӘберген, Қлкен бӘр балҰң ж&тҰп ңойүан. ТеқӘз толңҰп алас&руда, тҚн де ңоŞ ңарақүҰ. ЕшбӘр т&рүҰдан ң&тҰлу мҚмкӘн احِم۪يиҰн бӘр жаүдай. МӘне сол мезетте şнус ПайүамбардҰқ айтңан:
لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اَنْتَ سُبْحَانَكَ اِنّ۪ى كُنْتُ مِنَ الظَّالِم۪ينَ

МӘніжат-д&үасҰ ілгӘ ңиҰн жаүдайдан тез арада ң&тҰлуҰна себепҰқ не тҰ.

ЕндӘ сол мӘніжаттҰқ мінӘсӘн, сҰрҰн ашайҰң. Діл сол кезде себептердӘқ ешңандай ісерӘ жоң екенӘне şнус алейҒиссаламнҰқ к+зӘ ібден жеткен-дӘ. ЯйткенӘ онҰ ң&тңараттереқ реттӘқ ҚкӘмӘ балҰңңа да, теқӘзге де, тҚнге де, жер мен к+кке де жҚретӘн болуҰ керек-тӘ.

— 158 —

СебебӘ, теқӘз, тҚн жіне балҰң оүан ңарсҰ бӘрӘгӘп алүан болатҰн.......шеуӘн бӘрдей баүҰндҰра алатҰн бӘреу үана онҰ ң&тңарҰп, аман-есен жаүаүа шҰүара алатҰн. Егер барлҰң халҰң к+мекке жҚгӘрсе де тҚк пайдасҰ болмас едӘ. ДемҰп аңңбептерден ңайҰр жоң. БҚкӘл себептӘ жаратңан бӘр АллаҒтан басңа ң&тңарушҰ жоң екенӘне к+зӘ ібден жеткендӘктен ЮхадиеттӘқ сҰрҰ, тіухидтӘқ н&рҰ к+рӘндӘ Çүни,Ұ кҚйдтҰқ жалүҰз екенӘ, барлҰң нірсенӘ бӘр +зӘ басңаратҰнҰ айңҰн тҚрде белгӘлӘ болдҰ. СондҰңтан, осҰ мӘніжат ңабҰл болҰп, тҚндӘ де, теқӘздӘ де, балҰңтҰ да оүан ңҰбӘр-бӘ ңҰлдҰ. ТіухидтӘқ н&рҰмен балҰңтҰқ ңарнҰ теқӘз астҰ кемесӘне айналдҰ, толңҰнҰ таудай асау теқӘз ңауӘпсӘз сайрандайтҰн кеқ далаүа айналдҰ. ЮлгӘекӘншӘ+ктегӘ б&лттардҰ сейӘлтӘп, АйдҰ шамшҰраң ңҰлҰп ңойдҰ. ОнҰ ңаумалай ңоршаүан, ңауӘптӘ себептер ендӘ оүан барлҰң жаүҰнан достҰң шҰрай танҰттҰ. Сау-сілемет "çктин" аүап бар к+леқкесӘнде жатңан кҚйӘ есӘн жиҰп, Раббани жарҰлңауүа б+ленген екен.

ЕндӘ бӘз, +зӘмӘзге ңарайҰң. НегӘзӘнде бӘздӘқ жаүдайҰмҰз ХазӘретӘ şнуст М&нҰ с.) алүашңҰ кҚйӘнен жҚз есе ңауӘптӘ. ОнҰқ тҚнӘ, бӘз ҚшӘн болашаң. Бейңам назармен болашаүҰмҰздҰ ойласаң, ХазӘретӘ şнустҰқ (а.с.) тҚнӘнен жҚз есе ңарақүҚнісӘнауӘптӘ. БӘздӘқ теқӘзӘмӘз, мҰна сергелдеқ жер шарҰ. Б&л теқӘздӘқ ірбӘр толңҰнҰнан мҰқдаүан адам опат болҰп жаназасҰ шҰүҰп жатҰр. Демек, ХазӘретӘ şнус тірӘз.с.) теқӘзӘнен мҰқ есе ңауӘптӘ. БӘздӘқ балҰүҰмҰз - ніпсӘмӘз. Б&л балҰң, міқгӘ +мӘрӘмӘзге ңауӘп т+ндӘрӘп, ң&рдҰмүа тартадҰ. Олай болса мге ад балҰүҰмҰз онҰқ балҰүҰнан мҰқ есе ңауӘптӘ. ЯйткенӘ, онҰқ балҰүҰ к+п болса жҚз жҰлдҰң +мӘрӘне зиÇнҰ тиер едӘ, ал бӘздӘқ балҰүҰмҰз болса, миллиондаүан жҰлдҰң +мӘрӘмӘздӘ +шӘрӘп, тас-талңан еткӘсӘ келедӘ. Жаүдай осҰлай.затңа болса, бӘз де себептерге сенӘп, шҰрмалҰп ңалүан ой-пӘкӘрӘмӘздӘ тҚзетӘп, бҚкӘл себептердӘ жаратушҰ РаббҰмҰзүа бет б&рҰп ХазӘретӘ şнус (а.с.) сиÇңтҰ

لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اَنْتَ سُبْحَانَكَ اِنّ۪ى كُنْتُ مِنَ الظَّالِم۪ينَ

др мен келей тек соүан сҰйҰнуҰмҰз керек.

Иі, бейңамдҰң пен адасудҰқ кесӘрӘнен ңарақүҰ да ңауӘптӘ болашаңтан, с&м дҚниÇдан кӘм ң&тңарадҰ, кӘмدِكَ و ніпсӘнӘқ зиÇнҰнан саңтайдҰ? Юрине, болашаңтҰ +зӘ жаратҰп імӘрӘне толҰң баүҰндҰратҰн, дҚниÇүа ҚстемдӘк ететӘн, ніпсӘмӘздӘ ң&рҰңтап жарңҰн
— 159 —
болашаңңа бастайтҰн, дҚниенӘқ т&қүиҰңңа бақмен кжҚз мҰқдаүан асау толңҰнҰ тірӘздес апаттарҰнан ң&тңаратҰн, Жер мен К+ктӘ жаратушҰ бӘр АллаҒ ңана. Одан басңа ешкӘм бӘздӘ саңтай алмайдҰ. Уажиб-ул Ужуд Çүни мӘндеттӘ тҚрдّينَ عбӘр АллаҒтан басңа ешкӘм де, ешңашан ОнҰқ р&ңсатҰ мен ңалауҰнсҰз істе к+мектесе алмайдҰ. Б&л аңиңат. Үалайша ХазӘретӘ şнус (а.с.) мӘніжат اللّٰهнан кейӘн балҰң к+лӘкке айналдҰ, Çүни су астҰ кемесӘне, теқӘз жазҰң кеқ далаүа айналдҰ. ҮарақүҰ тҚн, жарҰң АйлҰ тҚнге ауҰстҰ.

Олай болса бӘз де соекей, жаттҰқ сҰрҰн тҚсӘнӘп

لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اَنْتَ سُبْحَانَكَ اِنّ۪ى كُنْتُ مِنَ الظَّالِم۪ينَ деуӘмӘз керек
لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اَنْتَ С+йлемӘн айтңанда болашаүҰмҰзүа, سُبْحَانَكَ с+йлемӘмен дҚниÇмҰзүа, اِنّ۪ى كُنْتُ مِنَ الظَّالِم۪ينَ с+й&ратҰнрңҰлҰ

ніпсӘмӘзге АллаҒтҰқ мейӘрӘм назарҰн аударуҰмҰз керек. Сонда, ИманнҰқ н&рҰмен, Ү&раннҰқ шарапатҰмен болашаүҰмҰз жарңҰн болҰп, ілгӘ ңарақүҰ тҚннӘқ ҚрейӘ кетӘп, орнҰна рахат аүа жеанҰш келедӘ. ЮрдайҰм +лӘм мен +мӘр арпалҰсҰп жатңан жіне үасҰрлар мен жҰлдар онҰқ толңҰнҰндай тулап, ірбӘр &рпаңтҰ ҰсҰрҰп тастап аңҰрдҰқ ң&рдҰмҰна кетӘп бара жаӘлӘк, ҚниÇ мен жер жҚзӘнде Ү&ран ХакимнӘқ &стаханасҰнда жасалүан кеме тірӘздес Ислам аңиңаттарҰнҰқ аÇсҰнда, ілгӘ теқӘзде серуен ң&рҰп, сау-сілеметпен жаүаүа шҰүҰп, +мӘрдегӘ мӘндеттӘ адал атңарүан боламҰз. Сол теқӘздӘқ толңҰндарҰнҰқ шайңалҰсҰ мен арсҰ сӘстерӘ б+тенсӘп, Қрей туүҰзбай, керӘсӘнше бейне кадрлар тірӘздӘ тамаша к+рӘнӘстердӘ жақартҰп үибратңа толҰ оңиүалар &сҰнҰп, ңҰзҰң ой жҚгӘртуге себеп боладҰ. К+қӘлдӘ к+терӘп шаттҰң сҰйлайдҰ. Хикметке мӘтке &раннҰқ сабаүҰмен ніпсӘмӘздӘ ң&рҰңтап,онҰ мойнҰмҰзүа мӘнгӘзбей, керӘсӘнше ол бӘз мӘнетӘн к+лӘкке айналадҰ. С+йтӘп міқгӘ баңҰтңа жетуӘмӘзге себепшӘ боладҰ.

ҮорҰтҰндр менӘм баласҰ жан-жаңтҰ сезӘмтал, жаратҰлҰсҰ тҰм нізӘк. Безгек ауруҰнан жанҰ ңиналатҰнҰ секӘлдӘ, дҚниÇнҰқ зӘлзала секӘлдӘ апаттарҰнан да ңиÇмет ңайҰм алдҰндаүҰ Қлкен зӘлзаладан себепҰ ңиналадҰ. К+зге к+рӘнбейтӘн микробтан ңорңҰп, ңауӘптенетӘнӘ секӘлдӘ, алҰп ң&йрҰңтҰ ж&лдҰздан да зіресӘ ңалмай

— 160 —

ңорңадҰ. й ӘшӘн, от басҰн жаңсҰ к+ргенӘндей бҚкӘл дҚниенӘ де жаңсҰ к+редӘ. АуласҰндаүҰ кӘшкентай дам боҰна сҚйсӘнӘп жаңсҰ к+ргенӘндей міқгӘ ж&маңтҰ ң&штарлана ақсап жаңсҰ к+редӘ.

Олай болса, бҚкӘл жаратҰлҰстҰ баүҰндҰрҰп т&рүан, кӘшкентай молекуладан бастап, сонау алҰленӘ шмшарларүа дейӘн басңарҰп, ҚкӘмӘ толҰң жҚретӘн бӘреу үана адам баласҰнҰқ РаббҰсҰ, ҮожайҰн ИесӘ, ң&лшҰлҰң етуӘне лайҰң табҰндҰрушҰсҰ, ң&тңарушҰсҰ бола аладҰ. Ендеше адамзат мӘндеттӘ тҚрде, ірңашан şнус пайүамбан к+рслдӘ

لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اَنْتَ سُبْحَانَكَ اِنّ۪ى كُنْتُ مِنَ الظَّالِم۪ينَ

деуге м&ңтаж.

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُедегӘ *
— 161 —

(Он жетӘншӘ лемадан)

БЕСӨНШӨ НОТА

Б&л нотада ЕуропанҰқ пінӘ мен мідениетӘ Б&рҰнүҰ СаидтҰқ санасҰнда бӘршама ңалҰптасҰп ңалүандҰңтан БҚгӘнгӘ СаидтҰқ пӘкӘрлерӘ ме+рсетеарасҰна, жҚрек ңалауҰна осҰ піндер мен мідениет кесел боп жабҰстҰ. МіселенӘ ңиҰндатҰп жӘбердӘ. СондҰңтан БҚгӘнгӘ Саид санасҰнан, еқ алдҰмен батҰстҰқ б&дан болсапасҰ мен жасандҰ мідениетӘн лаңтҰрҰп тастаудҰ к+здеген кезде ӘшкӘ дҚниесӘнде Еуропаүа жаң ніпсани сезӘмдердӘқ ҚнӘн +шӘру ҚшӘн ЕуропанҰқ рухани т&лүасҰмен бӘҰнҰқ ннан ңҰсңа, бӘр жаүҰнан &заңңа созҰлүан айтҰсуүа міжбҚр болдҰ.

М&нҰ д&рҰс тҚсӘнген ж+н. Еуропа дегенде екӘ тҚрлӘ еуропа бар. БӘрӘеуӘ, ИсауилӘк Çүни христиандҰң дӘнӘнен аңиңат с&лтан алүан, шҰнайҰ +нер мен ідӘлеттӘ ңоүамҰ бар Еуропа. ЕкӘншӘсӘ, жалүан пілсапа мен жасандҰ мідениеттӘқ кесӘрӘнен адамдарҰ адасу мен алжасуүа бдӘқ екүҰзүан шӘрӘк Еуропа ңоүамҰ.

К+қӘлде осҰндай аласапҰран орҰн алҰп жатңан кезде мідениеттӘқ жаңсҰлҰңтарҰ мен піннӘқ пайдаларҰн к+рӘп отҰройҰншаропа емес, екӘншӘ ЕуропанҰқ рухани т&лүасҰна бҰлай деген едӘм:

БӘлӘп ңой ей, екӘншӘ Еуропа! Сен оқ ңолҰқа адасңан пілсапанҰ, сол ңолҰқа жйша м&, жиӘркенӘштӘ мідениеттӘ &стап, баңҰт осҰларда деп адамдардҰ баңҰтңа шаңҰрасҰқ. Олай болса, сенӘқ осҰ екӘ ңолҰқ ңатар сҰнсҰн. Ал мҰнау лас екӘ сҰйлҰүҰқ басҰқдҰ ж&тсҰн! Солай боладҰ да.

Ей, кҚпӘрлӘкке батҰп, онҰсҰн айналаүа таратңан Әқ бір рух! çпҰр-ау, рухҰ да, &жданҰ да, к+қӘлӘ де ңайүҰ-м&қ кешӘп азапңа тҚскен адамнҰқ ң&р с&лбасҰ, алдамшҰ бӘр ңуанҰш пен ңҰзҰңңа малданҰп баңҰттҰ болуҰ мҚмкӘн бе? ОнҰ шат-шадҰман баңҰттҰ деуге бола ма? БӘр адам, бӘр ӘстӘқ оқүа баспаүанҰна болашҰнҰс Ұп ңайүҰрадҰ Çки ңате бӘр амалдан ҚмӘтӘ ҚзӘледӘ. ОнҰқ тіттӘ ңиÇлдарҰ ащҰ уүа айналадҰ емес пе? Кеқ дҚние тар ңапасңа &ңсап кетпей ме! АдасушҰлҰң т&манҰ жҚрегӘнӘқ еқ тереқ тҚтаждҰңмен рухҰн ібден жаулап алүан, барлҰң ңасӘрет тек осҰнҰқ кесӘрӘнен келӘп жатңан бейшара адамүа ңандай баңҰт туралҰ іқгӘме айтарсҰқ? çпҰр-ау,

— 162 —

денесӘ жасандҰ бӘр Жіннатта болүанҰмен, рухҰ мен жҚрегӘ ЖіҒаннам азабҰн ңҰлүан адамдҰ жетӘсӘп жҚр, баңҰттҰ деп ңалай айтасҰқ? МӘне, сен адамдардҰ осҰндай ңиҰн жаүдайүа тҚсӘрдӘқ. Жалүан, жасандҰ Жіннат ӘшӘне ңамап ңойҰп ЖіҒаннам азабҰна салудасҰқ.

Ай, адамнҰқ жҚгенсӘз ніпсӘсӘ!>МҰна іқгӘмеге ң&лаң сал да, адамдардҰ ңайда ңақүҰтҰп бара жатңанҰқдҰ бӘл!

МҰсалҰ, бӘздӘқ алдҰмҰзда екӘ жол бар дейӘк. БӘреуӘмен келе жатҰрмҰз. Байңасаң, басңан ір ңадамн сола бӘр ілсӘз бейшара адамүа залҰмдар тап берӘп, ңолҰндаүҰ мал-мҚлкӘн тартҰп аладҰ. Кейде жараңаттап жӘбередӘ. ОнҰқ осҰндай аÇнҰштҰ жаүдайҰна тӘптӘ аспан да кҚқӘренӘп жҰлайтҰн секӘлдӘ. Үайда ңарасақ да осҰдан басңа ештеқе к+зге шалҰнбайдҰ. Юе ңалалдаүҰ залҰмдардҰқ аңҰрүан дауҰсҰ мен бейшаралардҰқ еқӘреген ҚнӘ жоңтау тірӘздӘ жолдҰ тҚгел жаулап алүан. Адам, адамшҰлҰүҰ жаүҰмен басңанҰқ ңайүҰ-ңасӘретӘне ортаң болатҰндҰңтан шексӘз ңайүҰнҰқ т&манҰ т&мш кемуӘ. Алайда, адамнҰқ ар &жданҰ м&ндай с&мдҰңңа т+зе алмайтҰндҰңтан ол жолдаүҰлар екӘ нірсенӘқ бӘрӘн тақдауүа міжбҚр боладҰ. Не адамгершӘлӘктен ж&рдай болҰп, шексӘз жабайҰлҰң жолҰн тақдап, ңара жҚрекке айналатҰнҰ сондай, +зӘ амау. Маза болдҰ, басңанҰқ басҰна келген апат оүан тҚк те ісер етпеуӘ керек. Не к+қӘлӘн к+р, аңҰлҰн жоң етуӘ керек.

Ей, адасу жолҰнда ібден бҚлӘнӘп, ИсауилӘк дӘнӘнен алҰс ңалнаңҰшҰропа! ЖалүҰз к+здӘ Дажжалүа &ңсаүан жалүҰз к+здӘ зеректӘгӘқмен адамзат рухҰн ЖіҒаннамдҰң жаүдайүа душар еттӘқ! БӘраң, б&л емӘ жоң сҰрңат, адамдҰ еқ жоүарүҰ дірежеден, еқ т+менгӘ ң&рдҰмүа тҚсӘретӘнӘн соқҰнда байңадҰқ. çүни, хайуанендер еқ сорлҰсҰ дірежесӘне тҚсӘредӘ. Ал б&үан тапңан емӘқ болса, сезӘмдердӘ уаңҰтша &йҰңтатҰп, ңҰзҰңңа батҰратҰн ойҰншҰңтар мен аңҰлдҰ алжастҰратҰн ңиÇли үажап ойҰн-саудҰң тӘүана. Б&дан тҚк те шҰңпайдҰ, тҚбӘнде +з басҰқдҰ ж&тасҰқ. МӘне, адамзатңа дайҰндаүан баңҰт дегенӘқнӘқ тҚрӘ осҰ.

ЕкӘншӘ жол, Ү&ран ХанҰүметамзатңа сҰйүа тартңан сара жол. БайңасақҰз ол жолда ір бекетте, ір б+лӘмшеде, ір ңалада бӘр ЮдӘл С&лтаннҰқ тіртӘптӘ іскерлерӘ баңҰлап, кҚзетӘп т&р. БелгӘлӘ уаңӘмен, а олардҰқ бӘр б+лӘгӘ с&лтаннҰқ імӘрӘмен мӘндетӘнен босатҰлҰп жатадҰ. ОлардҰқ ңаруларҰ мен ңолданүан заттарҰ алҰнҰп, демалҰсңа шҰүуда. БосатҰлүан іскерлер ҚйренӘп ңалүан атҰ

— 163 —

менамасҰнн ңайтарҰп беруден сҰрттай ңараүанда бӘраз ңайүҰратҰн секӘлдӘ, аңиңатҰнда ЮдӘл ПатшанҰқ ң&зҰрҰна оралатҰнҰн бӘлетӘндӘктен Әштей Қлкен ңуанҰшңа б+, жанд. Кейде, іскерилердӘ босатушҰ ңҰзметкерлер жақадан келген бӘр іскермен де ңарсҰласҰп ңалатҰн кезӘ бар. Юскер олардҰ танҰмайдҰ. "ҮаруҰқдҰ бер!" десе, ілгӘ іскер: «Мен патш нҰүмеарбазҰмҰн, сонҰқ ңҰзметӘндемӘн еқ соқҰнда соүан барамҰн. Егер маүан ОнҰқ р&ңсатҰ бойҰнша келӘп т&рсақҰз ң&ба-ң&п, б&йрҰүҰқҰздҰ к+рсетӘқӘз, болмаса жолҰмнан аулаң т&рҰқҰз! Мен жалүҰз болсам да, сендер мҰқ болсақдар да сендермен ңа тоүҰзуүа шамам жетедӘ. ЯзӘм ҚшӘн емес, С&лтанҰм ҚшӘн солай етемӘн. ЯйткенӘ, менӘқ жанҰм +зӘмдӘкӘ емес, С&лтанҰмдӘкӘ. МенӘқ ңолҰмдаүҰнҰқ бірӘ, +зӘм де сол ИемнӘқ аманатҰмҰн.нҰ арңшӘн мен сендердӘқ алдарҰқда бас имеймӘн!» дейдӘ.

МӘне, осҰ екӘншӘ жолда жҚрген мҰқдаүан баңҰттҰ жандардҰқ б&л бӘр үана мҰсалҰ деуге боладҰ. ҮалүанҰн +зӘқ салҰстҰр. БҚкيَصْدُ екӘншӘ жолдаүҰлар туҰлүан кезде ңуанҰшңа б+ленедӘ, іскери мӘндетӘн атңарҰп жҚргендерӘ де +з ӘсӘ мен жҚрӘсӘне дін риза, ңуанҰштҰ кҚйде жҚр. Ал, ажал жетӘп, ңаза болу деген атпен мӘндетӘнен кетӘп жатңаеп, к+а ңуанҰштҰ іуенмен ңайтҰп жатҰр. МӘне, Ү&ран Хаким адамзатңа осҰндай баңҰт жолҰн сҰйлаүан. Б&л сҰйлҰңтҰ кӘм наңтҰ ңабҰл алса, екӘ дҚние баңҰтҰна ңол жеткӘзе аладҰ. Не +ткенӘ ҚшӘн ңайүҰрмайдҰ, не болашаүҰн да уайҰмдамайтҰн сенӘмдӘтҰ, ме Ей, б&зҰлүан Еуропа! СенӘқ шӘрӘк ірӘ тҚк те негӘзӘ жоң &станҰмдарҰқнҰқ бӘр б+лӘгӘ мҰнандай:"Еқ Қлкен перӘштеден бастап еқ кӘшкентай шҰбҰнүа дейӘн ірбӘр тӘршӘлӘк иесӘ +зӘне-+зӘ ңожайҰн, +зӘ ҚшӘн +мӘр сҚредӘ, +з ңҰзҰүҰ ҚшӘн мдӘ б&дӘ. ОнҰқ +зӘндӘк +мӘр сҚру хаңҰсҰ бар. БастҰ маңсатҰнҰқ +зӘ +мӘр сҚру, т&ңҰмҰн жалүастҰру">дейсӘқ. Жіне, Халиң-Ұ КіримнӘқ дҚние тӘршӘлӘгӘндегӘ үажайҰп зақдҰлҰүҰ бойҰнша, +сӘмдӘктердӘқ хдӘ. С+арүа, хайуандардҰқ адамдарүа ңҰзмет к+рсетӘп, бӘр-бӘрӘне жірдем етӘп жатңан РахҰмдҰ ңамңорлҰңтарҰн бӘр-бӘрӘмен жауласҰп жатңандай к+ресӘқ де "ЯмӘр кҚрес" деген жасандҰ зақ шҰүарҰп алжасасҰқ. çпҰрау, ңамңорлҰңтҰқ шуаүҰ б ңаруҰ зірре б+лшектердӘқ бар ҰнтасҰмен бҚкӘл дене мҚшелерӘне азҰң тасҰп зҰмҰрап жҚргенӘн ңандай ңарсҰ кҚрес деп ойлайсҰқ? БӘр-бӘрӘмен жауласу сондай бола ма?! АсҰлҰнда, ол Рахман ірӘ Кірим ЖаратушҰнҰқ імӘ ңоштабӘр-бӘрӘне к+мек, +зара жірдем.
— 164 —

Жіне бӘр шӘрӘк &станҰмҰқ мҰнау: "ЮрбӘр тӘршӘлӘк иесӘ +зӘне-+зӘ ңожайҰн", дейсӘқ. Ал, ешңандай да жаратҰлҰс +з-+зӘне ңожайҰн емес екенӘне анҰң ділел мҰнау: Себептер ӘшӘнң - +терӘктӘсӘ, ңалау ираде жаүҰнан еқ ерӘктӘсӘ адам. Алайда, ойлану, с+йлеу жіне ӘшӘп-жеу секӘлдӘ ңарапайҰм, оқай, сҰртңҰ Әс-ірекеттерӘнен онҰқ +з ҰңтиÇрҰна берӘлгенӘ жҚзден бӘрӘ үана, онҰқ +зӘ де кҚміндӘ. МӘне, сҰртңҰ Әсл да етӘнӘқ бӘреуӘне үана ие болуҰ екӘталай болүан адам ңалай, ңайтӘп +зӘне-+зӘ ңожайҰн болмаң?! АдамнҰқ +зӘ осҰндай +зӘн-+зӘ басңару мен наңтҰ иелӘк етуге келгенде ңолҰ соншалҰң ңҰсңа болҰп жатса, басңа жандҰлардҰ "+з-+зӘне ңожайҰн" дегендер хайӘм, аң +ткен аңҰмаң, тҚйсӘгӘ жоң топастар. Иі, сенӘ осҰндай ңате жолүа итерген, іуреге салүан к+р к+здӘ аңҰлҰқ. Сол к+зсӘз аңҰлҰқмен ірбӘр нірсенӘқ ИесӘ болүан РаббҰқдҰ, Жаратңан ИеқдӘ &мҰттҰқ. ИелӘктӘ меқӘреу табиүатңа тапсиесӘне ісердӘ себептерге бердӘқ, наңтҰ ИенӘқ мҚлкӘн жасандҰ п&ттарүа телӘдӘқ. М&ндай к+зңарас бойҰнша, ірбӘр тӘршӘлӘк иесӘ мен адамдар ңисапсҰз жауларҰмен жалүҰз +зӘ кҚресӘп, тауҰттардтҰн ңажеттӘлӘк ҚшӘн жанталасуҰ керек боладҰ. Ондай жаүдайда, зірредей үана кҚш-ңуатпен, мардҰмсҰз үана ңалау еркӘмен, саүҰм секӘлдӘ сезӘммен, к+бӘктей к+рӘнӘп ңана +шетӘн тӘршӘлӘкпен, бӘр сітте үана +тетӘн +мӘрмдайҰм ай ңаптаүан жауүа ңарсҰ т&рҰп, таусҰлмайтҰн ңажетӘн ңайтӘп +тейдӘ? Алайда, ондай бейшара тӘршӘлӘк иелерӘнӘқ шама-шарңҰ осҰндай мҰқдаүан ңажеттӘлӘктердӘқ тӘптӘ, бӘреуӘн де +теуге жарамайдҰ. ҮиҰншҰлҰңңа тап келген кезде сансҰз меқӘреу себептердмаса, е тӘрек етер тҚгӘ де жоң.

وَمَا دُعَٓاءُ الْكَافِر۪ينَ اِلَّا ف۪ى ضَلَالٍ

сҰрҰн растаушҰ боладҰ.

СенӘқ ңарақүҰ санақ адамдардҰқ кҚндӘзӘн тҚнекке айналдҰрдҰ. Сол ңиҰншҰлҰңтар мдамдҰ ҰмдҰңтарүа, ңарақүҰ тҚнекке бой Қйрету ҚшӘн жасандҰ жарҰңтардҰ жарңҰлдатҰп ңойдҰқ. Ол жарҰңтарҰқ олардҰ ңуанҰшңа б+лемейдӘ, ңайта жҰлаүан к+з жастарҰн к+рсететӘн бӘр жҰлтҰраң ңажеке +Ұп т&р. Ал, ірбӘр тӘршӘлӘк иесӘ болса сенӘқ шікӘрттерӘқнӘқ к+зӘне жауҰздардҰқ табанҰна жаншҰлүан бейшаралар секӘлдӘ к+рӘнедӘ. ДҚние барлҰң ну арнардӘқ жҰлап-сҰңтау орҰнҰ. ДҚниедегӘ дҰбҰстар, +лӘмнен, ңиҰншҰлҰңтан туҰндайтҰн жан айңай. Сенен сабаң алүан шікӘртӘқ перүауҰнүа айналадҰ. Еқ ңасиетсӘз нірсеге табҰнатҰн, пайда ҚшӘн к+рӘнген нірсенӘ Ү&дай к+ретӘн сорлҰ перара б& ЯзӘ +те тікаппар. БӘраң, бӘр ліззат ҚшӘн ауҰр жҚктӘ к+теруге

— 165 —
к+нген мӘскӘн бейнесӘнде. БолмашҰ бӘр пайда ҚшӘн шайтаннҰқ аÇүҰн сҚŞге дайҰн т&рүан сорл الرَّу. БӘраң, к+қӘлӘнде тӘрек болар ештеқесӘ жоң бӘр ңуҰскеуде болүандҰңтан, кҚш ңуаттан ж&рдай бӘр жаүҰмпаз мӘскӘн. Ол шікӘрттӘқ барлҰң арман м&рат зиÇнннӘқ ңу ніпсӘсӘн тойдҰру. Сол ҚшӘн неше тҚрлӘ ңулҰң-с&мдҰңтан тартҰнбайтҰн болҰп алүан бӘр с&мҰрай. Яз пайдасҰнан +зге ештеқеге де алақ болмайдҰ. Не болса да +з ніпсӘсӘнӘқ жолҰна шалҰп жӘберуге дайҰн т&радамай Ал, Ү&раннҰқ адал шікӘртӘ - Ү&дайдҰқ шҰнайҰ ң&лҰ. Алайда, жаратҰлҰстардҰқ ешңайсҰсҰна ң&лшҰлҰң ңҰлмайтҰн абҰройлҰ ң&л. Жіннат секӘлдӘ елӘп, бат пайда ҚшӘн де ң&лшҰлҰүҰн сатпайтҰн адал ң&л. БӘраң, ФатҰр-Ұ ЗҚлжілалдан басңа ештеқенӘқ алдҰнда еқкеймейтӘн мерейлӘ жан. ЯзӘ паңҰр болса да, Мілик-Ә ИесӘ оүан уіде еткен нірселерге к+қӘлӘ тоң, кешӘрӘмшӘл де ңанаүатшҰл ң&л. ЯзӘ ілсӘз болас, к+ ң&дӘретӘ шексӘз ЖаратаушҰсҰнҰқ кҚш-ңуатҰна сҚйенген сенӘмдӘ жан. М&ндай пенде Ү&раннҰқ наүҰз шікӘртӘ болүандҰңтан міқгӘ ЖіннаттҰ да бастҰ маңсатҰм демегендӘктен мҰнау алдамшҰ ңу дҚниегша тек алданар ма?! МӘне, осҰлайша екӘ шікӘрттӘқ ңандай айҰрмашҰлҰүҰ бар екендӘгӘн салҰстҰрҰп к+р!

ЮрӘ б&рҰс пілсіпанҰқ шікӘрттерӘ мен Ү&ранау-ерӘнӘқ шікӘрттерӘнӘқ адал ң&лшҰнҰстарҰ мен жанкештӘлӘктерӘн де салҰстҰрҰп байңа!

ПілсіпанҰқ шікӘрттерӘ +з ніпсӘсӘ ҚшӘн бауҰрларҰнан ңашҰп кете барадҰ, бас пайдасҰ ҚшӘн іркез +зара дауүа тҚседӘ. Ү&ран шікӘрттерӘ болса жер жҚзӘндегалҰп бҰнҰ тҚгел +з бауҰрҰ секӘлдӘ Әш тартҰп, оларүа ір уаңҰт ңайҰр д&үа жасайдҰ. Жіне олардҰқ баңҰттҰлҰүҰна рахаттанадҰ. Жіне рухҰнда олармен бبَعْضٍҰндҰң сезӘнӘп т&радҰ. ҺарҰш пен КҚннӘқ +зӘн, +зӘ секӘлдӘ бӘр ңҰзметшӘ ң&л, жаратҰлүан нірсе деп бӘледӘ.

ЮрӘ, екӘ шікӘрттӘқ мақҰздҰ жаңтарҰн жіне рухани ң&ндҰлҰүҰн бҰлай салҰстҰрҰп к+руге боладҰ: Хаким Ү&рраүандшікӘрттерӘнӘқ рухҰна кеқшӘлӘк пен биӘк діреже бергенӘ сондай, тоңсан тоүҰз тісбих тасҰнҰқ орнҰна Тоңсан тоүҰз ИліҒи к+ркем есӘмдердӘқ шаүҰлҰсҰн к+рсетӘп тҰндҰңт тоңсан тоүҰз ілемдердӘқ зірре б+лшектерӘн бӘр-бӘр тал тісбих тастарҰ секӘлдӘ ңолдарҰна берӘп ңойүан. «Д&үаларҰқдҰ осҰ бойҰнша оңҰ!» дейдӘ. МӘне, Ү&раннан сабаң алүан Шах-Ұ Гейлани, Руфаи, Шазели сҰндҰ шікӘрттердӘқ оңҰүан д&үасҰн тҰқда!

— 166 —

бейпаҰнда тӘзбектелген зірре б+лшектерӘ жаратҰлҰстҰқ санҰ ңанша болса,солардҰқ бірӘн тісбихтей санап, &стап т&рҰп д&үа оңуда. Хаң ТаүаланҰ зӘкӘр , бӘр жаратҰлҰс тӘлдерӘмен дірӘптеп тісбих етуде.

МӘне, баÇнҰ м&үжиза болүан Ү&ран КірӘмнӘқ м&үжизалҰ тірбиесӘне назар сал! БолмашҰ бӘр ңиҰншҰлҰңңа к+қӘлӘ ң&лазҰп, к+зге к+рӘнбейтӘн бӘр микробтан жеқӘлӘп ңалатҰн мҰна кӘшкентай адам, Ү&лдер о тірбиеленген кезде сондай биӘкке к+терӘлӘп, к+қӘлӘ шалңҰп жадҰрап ңаладҰ. АлҰп дҚниенӘ ңолҰна алҰп тісбих тарса да еш ауҰрлҰүҰ жоңтай. Ол жіннаттҰқ +зӘн д&үа-тӘлегӘне бастҰ маңсат ңҰлмайдҰ. сҰз к+сӘсӘн Хаң ТаүаланҰқ жій бӘр маң&лҰүҰнан жоүарҰ ңоймай инабаттҰ келедӘ. Ярк+кӘректӘк пен кӘшӘпейӘлдӘктӘ ңатар &стайдҰ. Ал, пілсіпа шікӘрттерӘн б&үан салҰстҰрсақ ңаншалҰңтҰ т+мен, тӘптӘ салҰстҰруүа келмейдӘ. ОнҰқ ңаншалҰшӘн жалдҰрап кеткенӘн к+ресӘқ.

МӘне, пілсіпі тҚнегӘне батҰп, аңҰл есӘ т&манданүан ЕуропанҰқ ңате ой т&жҰрҰмҰн, екӘ дҚниенӘ ңатар к+ре алатҰн +ткӘр к+зӘмен, үайҰп дҚниенӘ де ңадаүалайтҰн назарҰмен, адамзат ҚшӘн екӘ лелденбаңҰтҰн екӘ ңолҰмен ишара еткен Ү&ран Хаким бҰлай дейдӘ:

Уа, адам! СенӘқ ніпсӘқ мен ңолҰқдаүҰ дҚние сенӘқ мҚлкӘқ емес, тек саүан аманат етӘлген БӘреудӘқ мҚлкӘ. Ол аманаттҰқ иесӘ бірсетӘн &дӘреттӘ, бірӘн к+ретӘн, бӘлетӘн Рахим КірӘм! Ол сенӘқ ңолҰқдаүҰ мҚлкӘқдӘ +зӘқнен сатҰп алүҰсҰ келедӘ. Тек сен ҚшӘн саңтап ңоÇдҰ, шҰүҰн болмондайүдейдӘ. Келешекте саүан +те мақҰздҰ етӘп, баүасҰн еселеп ңайтаратҰн боладҰ. Сен болсақ мӘндетӘқдӘ атңарушҰ бӘр іскерсӘқ. ЖаратушҰнҰқ атҰмен ж&мҰс ӘстеүҰдан кет ңҰл! Ол сенӘқ ңажетӘқдӘ ҚнемӘ +теп т&радҰ, сенӘқ шамақ жетпейтӘндерден ңорүайдҰ. Ал, сенӘқ б&л дҚниедегӘ бар мӘндетӘқ, +мӘрӘқнӘқ маңсатҰ, нітижесӘ сол ЖаратушҰ ИенӘқ к+ркем есӘмдерӘне айна болу үана. ЯзӘқе бӘр ңиҰншҰлҰң келсе бе жуҰңе:

اِنَّا لِلّٰهِ وَاِنَّٓا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ

Çүни, "Мен +з ИемнӘқ ңҰзметӘнде жҚрген бӘреумӘн. Ей, пілекет! Егер ОнҰқ р&ңсатҰмен, ризашҰлҰүҰмен келген болсақ, келе бер! Хош келдӘқ! ЯйткенӘ, ійтеуӘр уаңҰтҰ келгенде ОнҰқ алдҰна баратҰнҰмҰз раҰн Ү&дн ң&штармҰз. СондҰңтан, ол бӘр кҚндерӘ бӘздӘ мҰна тӘршӘлӘк іуресӘнен азат ететӘн боладҰ. Кіне, ей пілекет! Ондай азат ету

— 167 —

мен ңайтару сенӘқ ңолҰқда болса онда саүан разҰмҰн. Егер менӘқ ңолҰмдаүҰ аманаттарҰмд есӘмдрибе еткелӘ келген болсақ жіне менӘқ саүан тісӘлӘм болуҰма ОнҰқ ризашҰлҰүҰ болмаса, шамам келгенше Мілик ИемнӘқ аманатҰн саүан тісӘлӘм ете алмаймҰн!">дейдӘ.

МӘне, осҰндай мҰқнан бӘр ҚлгӘ етӘп баÇндаүан, аңҰлүа сҚйенген пілсіпі мен Ү&жиӘрке с+зӘ Ү&раннҰқ берген дірӘстерӘнӘқ дірежелерӘн байңап к+р! Иі, екӘ жаңтҰқ да аңиңат халӘ баÇндалүандаүҰдай кетӘп барадҰ. БӘраң, тура жолдаүҰлар мен адасу жонемек

жҚрген адамдардҰқ дірежелерӘ іртҚрлӘ. ҺапҰлеттегӘлердӘқ де дірежелерӘ ір тҚрлӘ. ЮркӘм, ір дірежеде болүандҰңтан б&л аңиңаттардҰ тҚгелдей сезӘне алмайдҰ. ЯйткенӘ, үапҰлеттӘқ +зӘ сезӘнудӘ жойҰп жӘбередӘ. Жіне -ңатерманда үапҰлеттӘқ сезӘмдӘ жойҰп жӘбергендӘгӘ сондай, мҰна дҚниедегӘ ңайүҰ ңасӘреттӘ "мідениетшӘлдер" тӘптӘ, сезбейтӘн болҰп кеткен. БӘраң, ӘлназарҰартуҰмен жіне кҚн сайҰн жер ңойнҰна ңайтҰп жатңан отҰз мҰқ +лӘктӘқ ескертулерӘ үапҰлдҰңтҰқ пердесӘн жҰртуда. Жатж&рттардҰқ таүуттарҰ мен табиүатшҰл піндерӘнӘқ кесӘрӘнен адасу жолҰна тҚсӘп, соларүа к+пе к+рнеу елӘктеп ерӘп жҚргендерге обал-аاَيُّهУа, отанмҰздҰқ жастарҰ! ЕуропалҰң кіпӘрлерге елӘктеудӘ ңойҰқдар! çпҰр-ау, ЕуропанҰқ сендерге жасаүан з&лҰмдҰңтарҰ аз болдҰ ма? ОлардҰқ арамдҰңтарҰн к+рдҚнен,, олардҰқ б&рҰс ңҰлҰңтарҰ мен оқбаүандҰңтарҰна ңандай аңҰлмен елӘктеп +зеурейсӘқдер! Жо-жоң, олай ету ңате! АзүҰн тҚрде елӘктегендер, оларүа мойҰнс&нҰп ңана ңоймай,барлҰңӘ парңҰна бармай солардҰқ ңатарҰна ңосҰлҰп +зӘн де, бауҰрларҰн да ң&рдҰмүа ң&латадҰ! ОÇнҰқдар! Сендер олардҰқ жаман мӘнез, азүҰн мідениетӘн мойҰндаүан сайҰн отаншҰл екендерӘқ бекер екенӘн к+рсетесӘқдИсламүар не айтса болдҰ, бас-к+з жоң сонҰ Әстей беру +з халңҰн менсӘнбеу, &лттҰң намҰсҰн таптау боп саналадҰ!
هَدٰينَا اللّٰهُ وَ اِيَّاكُمْ اِلَى الصِّرَاطِ الْمُسْتَق۪يمِ
— 168 —

ЖиҰрма т+ртӘншӘ Лема

ТісіттҚр жайлҰ
بِ к+пшӘللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
يَٓا اَيُّهَا النَّبِىُّ قُلْ لِاَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَٓاءِ الْمُؤْمِن۪ينَ يُدْن۪ينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَاب۪يبِهِنَّ

ЖоүарҰда аталүан жалбаісіттҚрдӘ імӘр етедӘ. АзүҰн мідениет болса ҮасиеттӘ Ү&раннҰқ б&л ҚкӘмӘне ңарсҰ келӘп тісіттҚрдӘ ж+н к+рмей, онҰ ійел затҰн кемсӘту, ң&ңҰүҰн шектеу деп санайдҰ.

{(СӘлтемҒ, ал ттҰқ ҚкӘмӘне ңарсҰ, жіне олардҰқ ҚнӘн +шӘрген аңталу с+здерӘнен бӘр ҚзӘндӘ. "МенӘқ ідӘлет басңармасҰна айтарҰм: МҰқ Қш жҚз жҰлдан берӘ жіне ір үасҰрҰна ңажҚз миллион адамнҰқ ңоүамдҰң +мӘрӘне оқ Ұңпал етӘп, киелӘ де Қлкен мақҰзүа ие болҰп келген, ңасиеттӘ де наүҰз &станатҰн +мӘршеқ ереже боп табҰлатҰн ИліҒи зақдҰ жан-жаңтҰ баÇндаүан ірӘ онҰ Қш жҚз елу мҰқ тіпсӘр растап, бҰ да ңздан бекӘткенӘне сҚйене отҰрҰп тіпсӘрлеген сондай-аң мҰқ Қш жҰл бойҰ бабаларҰмҰз &станҰп келген дӘни нанҰмҰна сійкес тіпсӘр жазүан кӘсӘнӘ айҰптайтҰн соттҰқ б&рҰс ҚкӘмӘн егер дҚниеде ідӘлдӘк ңалүан болса с+зсӘ? МӘнее сот шешӘмӘн жойҰп, ҚкӘмдӘ б&здҰрадҰ деп ойлаймҰн.}

ЖауабҰ: Ү&ран ХакимнӘқ б&л ҚкӘмӘ ійел табиүатҰна сай, ал кераүар пӘкӘрдӘқ жаратҰлҰсңа ңайшҰ екенӘн ділелдейтӘн каң олан хикметтерӘнен тек т+рт хикметӘ баÇндалмаң.

БӨРӨНШӨ ХИКМЕТ: ТісіттҚр ійелдерге фҰтри Çүни табиүи ірӘ онҰ жаратҰлҰсҰ талап етедӘ. ЯйткенӘ, ійел затҰ ілсӘз ірӘ нізӘк. СондҰңтан +зӘн жіне жанҰндай жаңсҰ йӘлӘп н балаларҰн ңорүаштайтҰн ер кӘсӘнӘқ жірдемӘне м&ңтаж. Ол +зӘн оүан сҚйсӘндӘруге, жиӘркендӘрмеуге, ҰқүайсҰз жаүдайүа ңалмауүа тҰрҰсадҰ. СонҰмен ңатар, он ійелдӘқ алтау-жетеуӘнӘқ жң, Ай үайүан, не к+рӘксӘз. М&нҰсҰн, ірине іркӘмге к+рсеткӘсӘ келмейдӘ, не болмаса ңҰзүанҰш сезӘмӘмен +зӘнен асңан с&лудҰқ ңасҰнда к+рӘксӘз боп ңалмауҰ ҚшӘн, не болмаса намҰсҰн б+тен бӘреуге таптатпай саңтану ҚшӘн, немесе кҚйеуӘн+мӘрӘ Ұнда ңиÇнатшҰл ретӘнде айҰпталмауҰ ҚшӘн, онҰқ табиүатҰ тісеттҚрдӘ Çүни жабҰлҰп жҚрудӘ ңатақ талап етедӘ. ТӘптӘ,

— 169 —

байңап ңарасақ, жасҰ &лүайүан ійелдер +зӘн к+бӘрек т&мшалап, орамал тартңҰш келедӘбасталйелдӘқ тек екӘ-ҚшеуӘ үана ірӘ жас, ірӘ с&лу, ірӘ +зӘн к+рсетуден тайсалмайдҰ.

Адам +зӘ сҚймейтӘн, жаңтҰрмайтҰн кӘсӘнӘқ алдҰнда мазасҰзданҰп, ңолайсҰз кҚйге тҚсетӘнӘ мілӘм. Юлбетте, ашҰң-шашҰң киӘнген к+рӘктӘ ійелОлар Пе к+з тӘккен б+тен он кӘсӘнӘқ екӘ-ҚшеуӘне оқ ңараса, ңалүан жетӘ-сегӘзӘнен ҰқүайсҰзданадҰ. Сондай-аң, ар-намҰстҰ, салиңалҰ к+рӘктӘ ійел, нізӘк ірӘ сезӘмтал болүандҰңтан Әс жҚзӘнде, ірине б+тен к+здерден ңҰсҰлҰп ңҰмтҰрҰладҰ.

ЕстуӘмше,егӘзгӘжілем киӘну кеқ тараүан Еуропа елдерӘнде к+птеген ійелдер ілгӘндей с&ңтана ңараудан ҰқүайсҰзданҰп, "мҰна азүҰн немелер бӘздӘ к+збен атҰп, ңайда барсаң та сҰүалап мазамҰздҰ алҰп болдҰ" деп де ЖарÇ ңҰзметкерлерӘне шаүҰм айтадҰ екен. Демек, мідениеттӘқ тісіттҚрге ңарсҰ шҰүуҰ орҰнсҰз ірӘ жаратҰлҰсңа кераүар. Ал, ҮасиеттӘ Ү&раннҰқ тісіттҚрдӘ імӘр етуӘ +те орҰндҰ да жарасҰмдҰ. МейӘрӘмдӘлӘктӘқ ңайнар к+зӘ ірӘ +мӘрлн айтңӘк болатҰн ңадӘрмендӘ ійел затҰн тісеттҚр арңҰлҰ азүҰндаудан, намҰсҰнҰқ тапталуҰнан, рухани ңаналудан саңтайдҰ. ЮйелдӘқ бойҰнда б+тен ер кӘсӘлерден ңорңу, Қрей сезӘмӘ бар. Үорңу табиүи тҚрде тісеттҚрдӘ ңажет етедӘ. ЯйткенӘ, сегӘз-он мҰлсҰм к зауҰңтҰ, ауҰр азапңа айналдҰратҰн, сегӘз-тоүҰз ай жҚк к+теру, ікесӘз бала туҰп, онҰқ тірбиесӘмен сегӘз-тоүҰз жҰл бойҰ айналҰсу ілгӘ сегӘз-тоүҰз минуттҰң зақсҰз зауҰңтҰқ жазасҰн тарту ңаупӘ бар. Б&ндай келеқсӘз к+рӘнӘстер к+п кезҰ.

#10ндӘктен ійелдӘқ нізӘк жаратҰлҰсҰ б+тен еркектерден зіресӘ ңалмай ңорңадҰ. ТабиүатҰ саңтанудҰ б&йҰрадҰ. НізӘк жаратҰлҰстарҰ оларүа тісеттҚр пайдалануҰн, басңаларүа б+тен ой туүҰзбауҰн, жауҰздҰңтарҰна жол бермеуӘн ңатақ тҚрде еОндай п отҰрадҰ. Саңтану жолдарҰнҰқ бӘрӘ, бекӘнӘс ңамалҰ тісеттҚр екенӘн к+рсетедӘ.

ЕстуӘмше, астанада, жақа +кӘмет орталҰүҰнда, базардҰқ ӘшӘнде, тапа-тал тҚсте, ж&рттҰқ к+зӘнше +те мӘскӘн бӘр аÇң киӘм тазалаушҰсҰ дҚниеге танҰмал, жоүарҰ мі жаүҰнӘ бӘр адамнҰқ балтҰрҰ ашҰң ж&байҰна асҰлҰп "шапңҰншҰлҰң" жасаптҰ. МӘне, б&л тісеттҚрге ңарсҰ кӘсӘлердӘқ ңалҰқ беттерӘне бӘр шапалаң болса керек.

ЕКӨНШӨ ХИКМЕТ: ЮйҰ, +зӘ еркек арасҰндаүҰ сҚйӘспеншӘлӘк, махаббат, тереқ ірӘ тҰүҰз байланҰс тек б&л дҚниелӘк +мӘрдӘқ ңажеттӘлӘгӘнен туҰндамайдҰ. Иі, ійелӘ кҚйеуӘне тек дҚниелӘк +мӘрде

— 170 —

үана серӘк емес. Ол онҰқ о дҚниедегӘ міқгӘ +мӘрде де серӘгӘ болмаң. Олай р бар.ійел, міқгӘлӘк серӘгӘ болатҰн кҚйеуӘнен тҰс, басңанҰқ назарҰн +зӘне аудартпауүа мӘндеттӘ. ОнҰ ренжӘтпеуӘ, ңҰзүандҰрмауҰ тиӘс.

Демек, иман саÇсҰнда мҚминдердӘқ отбасҰлҰамал (асуҰ, тек дҚниелӘк +мӘрмен шектелмейдӘ. Жануарүа тін немесе с&лулҰүҰна шаңталүан +ткӘншӘ махаббатңа негӘзделмейдӘ, міқгӘ ілемде де жалүасҰн тауҰп, арта тҚсетӘн берӘк те шҰнайҰ махаббатңа, адалдҰң пен сҰйластҰңңа негӘзделедӘ. Сондай-аң,атҰп бас кезӘнде, к+рӘктӘ шаүҰнда үана емес ңартайҰп, +қӘ таÇ бастаүан кезде де сол шҰнайҰ махаббат пен ң&рмет жалүаса бермек. Олай болса, оүан жауап ретӘнде ол да +зӘнӘқ к+ркӘн, махаббатҰн кҚйеуӘне арнауҰ керек. АдамгершӘлӘк ңасиет осҰнҰ19

ңас етедӘ. Юйтпесе, &тарҰ аз, жоүалтарҰ к+п боладҰ.

Шариүат бойҰнша, ерлӘ-зайҰптҰлар куфув, Çүни бӘр-бӘрӘне сай болуҰ тиӘс. Куфувта еқ бастҰсҰ - дӘни т&рүҰдоүарҰдқдӘк.

БаңҰттҰ еркек деп ійелӘнӘқ дӘндарлҰүҰна ңарап, &ңсап баүатҰн жіне міқгӘ +мӘрде ж&байҰнан айҰрҰлҰп ңалмау ҚшӘн +зӘ де дӘндар болүан кӘсӘнӘ айтадҰ.

БаңҰттҰ ійел деп ң&л к+ҰнҰқ дӘндарлҰүҰна ңарап, міқгӘлӘк ж&байҰмнан айҰрҰлҰп ңалмайҰн деп +зӘ де таңуа болүан ійелдӘ айтадҰ.

СорлҰ, бейшара еркек деп салиңалҰ ійелӘнен міқгӘлӘкке к+з жазҰп ңалуүа себеп болатҰн азүҰндҰңңа салҰнүан аӘк жерайтадҰ.

СорлҰ ійел деп таңуа кҚйеуӘне &ңсауүа тҰрҰспай, аңҰрҰнда сол мҚбарак, кӘшӘпейӘл, міқгӘлӘк досҰнан айҰрҰлатҰн ійелдӘ айтадҰ.

БӘр-бӘрӘнӘқ пасҰң ірӘ азүҰн Әс-ірекеттерӘн +неге т&тңан екӘ сорлҰ ерлӘ-зайҰптҰлардҰқ ҰрдҰқ,+кӘнӘштӘ ірӘ аÇнҰштҰ. Олар бӘр-бӘрӘнӘқ лаулаүан отңа тҚсуӘне жірдем етедӘ.

ШӨНШӨ ХИКМЕТ:>ОтбасҰнҰқ баңҰттҰ +мӘр сҚруӘ ҚшӘн ійел мен еркек арасҰнда шҰнайҰ сҚйӘспенш اشْتَадалдҰң, сенӘм мен ң&рмет болуҰ тиӘс. ТісіттҚр пайдаланбау, ашҰң-шашҰң киӘну сенӘмсӘздӘк туүҰзадҰ. ЕкӘ жаңтҰқ шҰнайҰ ң&рмет пен махаббатҰн кемӘтедӘ. ЯйткенӘ, ашҰң-шашҰң киӘнген онӘр кҚнӘқ тек бӘреуӘ үана кҚйеуӘнен ілдеңайда сҰмбаттҰ бӘреудӘ к+рмегендӘктен басңаүа жаңсҰ к+рӘнуге тҰрҰспайдҰ. Ал, тоүҰзҰ кҚйеуӘнен ілдеңайда жаңсуде.

+редӘ. ЖиҰрма еркектӘқ тек бӘреуӘ үана ійелӘнен артҰң с&лу к+рмейдӘ.

— 171 —

М&ндайда адал махаббат, екӘ жаңтҰ сҰйластҰң жойҰладҰ. М&нҰмен тҰнбай +те жаүҰмсҰз да жиӘркенӘштӘ сезӘмнӘқ оÇнуҰна себеп болуҰ мҚмкӘн. çүни айтҰла +зӘнӘқ апасҰна, ңарҰндасҰна, туҰсңан ійел затҰна Çүни, махремю(Қйленуге болмайтҰн)>кӘсӘлерге табиүатҰнда шіҒуаттҰң сезӘм болмайдҰ. ЯйткенӘ, махрем кӘсӘлердӘқ бет-ілпетӘ туҰсңан екенӘн бӘлдӘрӘп оүан мейӘрӘмдӘлӘктӘ, ү&мҰр,еншӘлӘктӘ, жанашҰрлҰңтҰ сездӘретӘндӘктен ніпсӘге тін, шіҒауани ң&марлҰңтҰ жойҰп жӘбередӘ.

Алайда, шариүат бойҰнша туҰсңандарүа да к+рсетугайтҰн айтҰн балтҰр секӘлдӘ мҚшелерӘн ашу, азүҰн ніпсӘнӘқ ң&марҰн, тҰм &сңҰнсҰз, жиӘркенӘштӘ сезӘмӘн оÇтуҰ мҚмкӘн. МахремнӘқ жҚзӘ туҰсңан екенӘн бӘлдӘредӘ, басңаүа &ңсамайдҰ. БӘрлаймҰнң балтҰр махремдӘкӘ ме, басңанӘкӘ ме белгӘсӘз. ТуҰсңандҰңтҰ (махремдӘлӘктӘ) бӘлдӘретӘн +згешелӘк белгӘсӘ болмаүандҰңтан кейбӘр азүҰн бӘраң +зара махрем жандардҰқ бӘр-бӘрӘне жануарүа тін іуестӘгӘн оÇтуҰ десеқ. Ал, м&ндай Әс т+бе шаштҰ тӘк т&рүҰзатҰн с&мдҰңтҰқ наң +зӘ.

ТЯРТӨНШӨ ХИКМЕТ: рпаң жаŞ іркӘмнӘқ ңалауҰ. рпаң санҰн к+бейтуге ңарсҰ ешбӘр &лт, ешңандай да ел жоң. Б&л т&рүҰда АрдаңтҰ ПайүамбарҰмҰз СаллаллаҒу Һалрге деіссіламнӘқ +зӘ

تَنَاكَحُوا تَكَاثَرُوا فَاِنّ۪ى اُبَاه۪ى بِكُمُ الْاُمَمَ

Çүни " йленӘқдер, к+бейӘқдер! ҮиÇмет кҚнӘ мен сендердӘқ к+п болүандарҰқдҰ маңтан т&тамҰн" - деген. Алайда, тісіттҚрдӘ тастау Çүни ашҰң-шашҰң киқ-м&ңтленудӘ к+бейӘтпейдӘ, керӘсӘнше мҚлдем азайтҰп жӘбередӘ. ЯйткенӘ ңазӘргӘ жастардҰқ еқ б&зҰүҰ да ҚйленетӘн ңҰзҰнҰқ ар-намҰстҰ, таза болүанҰн ңалайдҰ. ЯзӘ сиÇңтҰ модашҰл, ашҰң-шашҰң болуҰн ңаламайдҰ. С+йтӘп бойдаң болҰҰна даӘ немесе жеқӘл жҚрӘске тҚсуӘ мҚмкӘн. Ал, ійел затҰ олай емес. ЯйтӘп, кҚйеуӘне талап, шарт ңоÇ алмайдҰ. ЯйткенӘ ійел затҰ ҚйдӘқ ӘшкӘ ӘстерӘне ңар, к+ркболүандҰңтан кҚйеуӘнӘқ тапңан табҰсҰна, балаларҰна, мал-мҚлкӘне иелӘк ету, саңтау ңҰзметӘн атңарадҰ. СондҰңтан онҰқ бастҰ мӘндетӘ, ңасиетӘ, адалдҰң пен сенӘмдӘлӘк. Ал, ашҰң-шашҰОүан бу, адалдҰң пен сенӘмдӘлӘкке шік келтӘредӘ. Ондай ійел, кҚйеуӘнӘқ алдҰнда сенӘмдӘ жоүалтҰп, онҰқ ар-ожданҰн азапңа саладҰ. ТӘптӘ, ер адамда жаңсҰ ңасиет болҰп саналатҰн батҰрлҰң пен жомарттҰң, ійел затҰнда сенӘмдӘлӘк пен адалр

секӘзиÇнҰ тиетӘндӘктен жаман мӘнез, жаүҰмсҰз ңҰлҰң боп саналадҰ. БӘраң, еркектӘқ бастҰ мӘндетӘ

— 172 —

мал-мҚлкӘн кҚзету, адал болу емес. ОнҰқ мӘндетӘ ійелӘн ңорүау, жанашҰрлҰң ету, ң&рметтеу. СондҰңтан ер адам шилософе келмейдӘ. Демек басңа ійелдӘ де некелей аладҰ.

БӘздӘқ халҰңтҰ ЕуропалҰңтармен салҰстҰруүа болмайдҰ. ЯйткенӘ, ол жерде дуÊлһ секӘлдӘ ңатақ жолмен ашҰң-шашҰң ійелдерӘнни жаншелӘктен тиҰп, аз да болса, намҰстҰ ңолдан жӘбермеуге тҰрҰсадҰ. Ар-намҰстҰ кӘсӘнӘқ ійелӘне жаман оймен с&ңтана ңараүан адам +лӘмге бас тӘгӘп, сосҰн барҰп ңарайдҰ. ОнҰқ ңабҰне ол жердӘқ ауа-райҰ салңҰн. СондҰңтан, Еуропа халңҰнҰқ табиүатҰ да ауа-райҰ сиÇңтҰ салңҰн. Ал, АзиÇ Çүни м&сҰлман елдерӘ оүан ңараүанда ҰстҰң. ГеографиÇлҰң айм сҚредм мӘнезӘне ісерӘ ететӘнӘ белгӘлӘ. ЮлгӘ суҰң жердегӘ, суҰң ңандҰ адамдарда хайуани іуестӘктӘ, ніпсӘнӘ ңоздҰратҰн ілгӘндей ашҰң-шашҰңтҰң, ілем-жілем киӘну білкӘм ңисҰң жолүа тҚсӘп, ҰсҰрап ңҰлуҰна айтарлҰңтай ісер ете ңоймаген ңайда ңашанда ніпсӘнӘ ңоздҰратҰн ашҰң-шашҰңтҰң, сезӘмӘ оÇу, тез ісер алүҰш, ауа-райҰ ҰстҰң елдӘқ адамдарҰн, ңисҰң жолүа тҚсуге, ҰсҰрапшҰлдҰңңа, &рпаңтҰқ ілсӘреуӘне, сондай-аң, ңуаттҰқ ірңашне бӘрден-бӘр себеп боладҰ. БӘр айда немесе жиҰрма кҚнде бӘр рет фҰтрию(табиүи)>ңажеттӘлӘк болатҰн болса, ендӘ бӘрнеше кҚн +тпей-аң ҰсҰрапңа міжбҚрмӘн деп ойлайдҰ. М&ндайда айҰна он - үибан бойҰ хайҰз сиÇңтҰ кедергӘлердӘқ салдарҰнан ійелӘнен аластауүа міжбҚр болүан ер кӘсӘ, егер ніпсӘсӘн жеқе алмаса, терӘс жолүа тҚсуӘ ібден мҚмкӘн.

ҮалалҰң ійелдер, ауҰлдҰң жердегӘ шаруа ійелдерге ңарап, тісеттҚрдӘ аттҰ тҰна болмайдҰ. ЯйткенӘ, ауҰлдҰң жерде кҚн к+рӘс, шаруашҰлҰң ж&мҰстарҰ сиÇңтҰ денемен атңарҰлатҰн Әстер адамдҰ шаршатадҰ, сонҰмен ңатар ңалалҰң ійелдерге ңануүа да +зӘне к+п назар аударта бермейтӘн бӘршама т&рпайҰлау бейкҚні шаруа ійелдердӘқ ептеп ашҰң болуҰ ніпсӘнӘқ іуестӘгӘн айтарлҰңтай ңоздҰрмауҰ мҚмкӘн. Аатпай, жерде сандалҰп бос жҚретӘн, азүҰндар аз болатҰндҰңтан ңаладаүҰ келеқсӘз жайттар ауҰлдҰң жерде сирек кездеседӘ. Олай болса, олармен салҰстҰруүа келмейдӘ.

*нҰүмет#173

БӘрӘншӘ мектубтҰқ

Т+ртӘншӘ с&раүҰ

СҚйӘктӘлерге деген уаңҰтша махаббат АллаҒңа деген махаббатңа айналатҰнҰ секӘлдӘ, к+п адамдарда болатҰн дҚниеге деген махаббат АллаҒңа деген махаббатңа &ласуҰ мҚмкӘн бе?

Жауап: МҚмкӘн, егер дҚБӘр та +ткӘншӘ жаүҰна үашҰң адам, дҚниенӘқ т&раңсҰз, тез аÇңталҰп ңалатҰн жаүҰнҰқ жаүҰмсҰздҰңтарҰн к+рӘп, одан терӘс айналар болса, міқгӘ, баңи сҚйӘктӘнӘ Әздесе, дҚниенӘқ ИліҒи есӘмдердӘқ айнасҰ жіне ахиреттӘқ е. 124

алңабҰ болүан +те ідемӘ +зге де ңҰрларҰна ңарай алса, мӘне сол кезде, шариүатңа ңайшҰ келетӘн +ткӘншӘ үашҰңтҰң, шҰнайҰ үашҰңтҰңңа айнала бастайдҰ. БӘраң бӘр шартҰ бар: ЯзӘнӘқ +ткӘншӘ жіне соүҰс мӘрӘне тӘкелей байланҰстҰ т&раңсҰз дҚниесӘн, сҰртңҰ дҚниемен шатастҰрмауҰ керек. Егер адасңандар мен үафҰлдарүа &ңсап, +зӘнӘқ кӘм екенӘн &мҰтҰп, +зӘне ңатҰсҰ шамалҰ сҰртңҰ, ортаң ілетан, д ілемӘм деп ңарап, соүан үашҰң болса, онда материализмнӘқ &йҰүҰна батҰп кетедӘ. Юрине, егер үажайҰп тҚрде ң&тҰлмаса...

Б&л аңиңаттҰ тҚсӘну ҚшӘн мҰна тімсӘлге ңара: Міселен, мҰнаңҰтңа безендӘрӘлген б+лменӘқ т+рт ңабҰрүасҰнда, т+ртеумӘзге тиӘстӘ т+рт Қлкен айна болса, бес б+лме пайда боладҰ. БӘреуӘ шҰн жіне бірӘмӘзге ортаң, т+ртеуӘ мисали жіне ір ңайсҰмҰзүа тиесӘлӘ жеке б+лме. БӘз +з айнамҰз арңҰлҰ +зӘмӘзге тиӘстӘ бӘнӘқ ӘздӘқ тҚр-тҚсӘн +згерте аламҰз. ҮҰзҰл боÇу жаңсаң ңҰзҰл, жасҰл боÇу жаңсаң жасҰл етӘп к+рсетедӘ. Айнаүа ісер ету арңҰлҰ к+п нірселердӘ +згерте аламҰз. К+рӘксӘз ңҰлҰп, немесе ідемӘндай жк+рсетуге, неше тҚрлӘ етӘп ңоŞүа боладҰ. БӘраң, шҰн жіне ортаң б+лмеге оқайлҰңпен ісер етӘп, +згерте алмаймҰз. АйнадаүҰ жеке б+лме мен бірӘмӘзге ортаң б+лме шҰндҰүҰнда бӘр-аң б+лме болүанҰмен, жаүдаÇт мҚлдем басңа. Сен +з б+лмеқдӘ оп-оқай ңи оүан ласҰқ, бӘраң екӘншӘсӘнӘқ бӘр тасҰн да, ңимҰлдата алмайсҰқ.

— 174 —

МҰна дҚниенӘ тамаша бӘр б+лме десек, ірбӘрӘмӘздӘқ +мӘрӘмӘз Қлкен айна Әспеттес. Б&л дҚниеде ірңайсҰмҰзүа тиесӘлӘ жеке дҚн, айта жеке ілемӘмӘз бар. БӘраң онҰқ керегесӘ, ӘргетасҰ, есӘгӘ іркӘмнӘқ +з +мӘрӘ. ОсҰ жеке ілемӘмӘз параң болса, +мӘрӘмӘз ңалам.... Сол ңаламмен амал діптерӘмӘзге к+п нірселер ж+қӘл ка. ЕндӘ осҰнша ҰнтҰң болүан ілемӘмӘзге ңарасаң, б&л ілемӘмӘз +з +мӘрӘмӘздӘқ ҚстӘне т&рүҰзҰлүандҰңтан ол да сол +мӘрӘмӘз секӘлдӘ баÇнсҰз, фіни екенӘн сезӘп бӘлсек, ендӘ, оүан деген махаббатҰмҰз, сол +мӘрӘмӘздӘқ +зӘ айна болҰп к+рсетӘп т&рүан Ил215

ӘмдердӘқ тамаша наңҰш-+рнектерӘне бет б&радҰ. Одан сол есӘмдердӘқ к+рӘнӘстерӘне ауадҰ. ЕндӘ сол жеке +мӘрӘмӘз аңҰрет пен ж&маңтҰқ уаңҰтша к+шет +сӘретӘн жерӘ екенӘн тҚсӘнӘп, сол жеке дҚниемӘзге деген шектен тҰс ҰнтҰболса,ҰмҰз бен махаббатҰмҰздҰ +мӘрдӘқ нітижесӘ, +нӘмӘ, жемӘсӘ болүан аңҰреттӘк пайдаларҰна ңарай б&рүан кезде үана, дҚниеге деген махаббат АллаҒңа деген махаббатңа айналадҰ.

Юйтпесе,

نَسُوا اللّٰهَ فَاَنْسٰيهُمْ اَنْفُسَهُمْ اُولٰٓئِك кезде الْفَاسِقُونَ

сҰрҰна нҰсана болҰп, аңиңатҰнда +здерӘнӘқ кӘм екенӘн &мҰтҰп, +мӘрдӘқ +ткӘншӘ екенӘн ойламай, +зӘнӘқ т&раңсҰз жеке ілемӘне баршаүа ортаң ілем сиÇңтҰ т&раңтҰ деп ңарап, +зӘн +лмейтӘндей к+рӘп, дҚниеге ҰнтҰңса, соүан жан-тінӘмен ба!

, дҚниеге т&ншҰүҰп батҰп кетедӘ. Ондай махаббат, адамдҰ шексӘз азапңа салҰп, білеге &шҰратадҰ. ЯйткенӘ ондай махаббаттан, ңолҰнан тҚк келмейтӘн шарасҰз жанашҰрлҰң, ҚмӘтсӘз аÇнҰш туҰндайдҰ. БҚкӘл тӘршӘлӘк иелерӘн аÇп, жанҰ ашидҰ.Әр сҰз жойҰлҰп кететӘн бҚкӘл ідемӘ жаратҰлҰстардҰ аÇп, налидҰ, ңолҰнан еш нірсе келмей ҚмӘтсӘз ңайүҰүа тҚседӘ. Ал бейңамдҰңтан ң&тҰлүан іуелгӘ адам, ондай ңайта оÇнҰштан туҰндаүан ңайүҰнҰ басатҰн ңасиеттӘ дірӘ табадҰ. çүни, жанҰ ашҰүан бҚкӘл тӘршӘлӘк иелерӘнӘқ +луӘ мен жойҰлуҰнан Зат-Ұ БаңидҰқ баңи есӘмдерӘнӘқ тоңтаусҰз к+рӘнӘстерӘн к+рсететӘн айналарҰнҰқ баңи екенӘн, Çүни рухтарҰнҰқ міқгӘ екенӘн к+редӘ, аÇнҰшҰ ңуанҰшңа айналадҰ. Б&л жерде уаңҰтша үана +мӘр сҚрӘп, ж тамаш кетӘп жатңан бҚкӘл ідемӘ жаратҰлҰстардҰқ арүҰ жаүҰнда шҰнайҰ с&лулҰң пен киелӘ есӘм-сипаттардҰқ т&рүанҰн сезӘп, б&л СонҰқ ідемӘ оŞ-+рнегӘ, тамашат кемеҰ, жарҰлңауҰ,

— 175 —
ҚздӘксӘз н&рландҰруҰ деп к+редӘ. УаңҰтша нірселердӘқ ң&бҰлуҰ, ісемдӘктӘ одан ірӘ арттҰру, ліззаттҰ жақалау, +нердӘ к+рсету Қ الْا۪салҰп жатңан жақартулар екенӘн к+рӘп, ліззатҰ мен ң&штарлҰүҰ, тақданҰсҰ арта тҚседӘ.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
Саид Н&рси
— 176 —

(ТоүҰзҰншҰ мектубтан)

шӘншӘден: МҰна дҚниенӘ іскери ңонаң Қй деп тҚсӘнӘп, солай арүа ж соүан ңарай ірекет еткен жан - б&л дҚниеде еқ баңҰттҰ адам. Солай ойлаүан адам еқ жоүарүҰ міртебеге Çүни, ЖаратушҰнҰ риза ету міртебесӘне оқай к+терӘле аладҰ. Тез сҰнҰп ңалатҰн ійнекке алмастҰқ ң&нҰн т+лемейдӘ. Тура жолда уайҰмсҰзңолдансҚредӘ. Иі, +ткӘншӘ дҚниеге ңатҰстҰ ӘстердӘн бірӘ де тез сҰнатҰн ійнек секӘлдӘ баÇнсҰз. Ал, аңҰрет ҚшӘн жасалүан ңҰзметтер алмас секӘлдӘ асҰл, ірӘ блайда НегӘзӘнде, адамнҰқ болмҰсҰндаүҰ ң&марлҰң, махаббат, ңарҰмдҰ ңайрат, тегеурӘндӘ талап... басңа да к+птеген ерекше сезӘмдер осҰ аңҰреттӘк маңсатңа жету ҚшӘн берӘлген. ОсҰндай ерекше сезӘмдердӘ тек +ткӘншӘ +мӘр үҰз тҚарп ету, ілгӘ асҰл алмастардҰ ң&нсҰз ійнек сҰнҰңтарҰна алмастҰрумен теқ.

ОсҰүан байланҰстҰ бӘр нірсе есӘме тҚскендӘктен сонҰ айта кетудӘқ ж+нӘ келӘп т&р: ҺашҰңтҰң сезӘм дегенӘқ +зӘ ессӘз махаббатңай отндҰңтан +ткӘншӘ нірселерге арналса, иесӘн ңайүҰ мен азапңа саладҰ. Немесе, ондай т&раңсҰз сҚйӘктӘлер ілгӘ жалҰндҰ махаббатңа сай келмегендӘктен, басңа міқгӘ сҚйӘктӘнӘ ӘздетедӘ. С+йтӘп, +ткӘншӘ нірселеекендӘген сҚйӘспеншӘлӘк, баңиүа деген сҚйӘспеншӘлӘкке айналадҰ.

Адам бойҰнда осҰндай алуан тҚрлӘ сезӘмдер бар. БірӘнӘқ де екӘ міртебесӘ бар. БӘреуӘ +ткӘншӘ, екӘншӘсӘ т&раңтҰ. МҰсалҰ, ж&рттҰқ бірӘнде болашаңтҰ уайҰмдау бар. Алайда, сол болашаңатҰнҰқша уайҰмдаса да, сол болашаңңа жететӘнӘ жайлҰ ңолҰнда ешңандай кепӘлдӘк жоң. Сондай-аң, РҰзҰңтандҰрҰлатҰнҰна кепӘлдӘк берӘлген жаңҰн болашаң, ондай ңаттҰ уайҰмүа салҰнуүа т&рмайдҰ. СондҰңтан, м&ндай ңолҰнаҰ болашаңтан бас тартҰп, ңабӘрден кейӘнгӘ шҰнайҰ да &заң, адасңандардҰқ ойҰнша болҰп-болмауҰ неүайбҰл болашаңңа бет б&радҰ. Жіне мал мен мансапңа да ашк+здӘкпен &ммӘ, От. Үараса... Б&нҰқ ңарауҰна уаңҰтша берӘлген ілгӘ мал мҚлӘк пен алдамшҰ атаң дірежелер риÇ мен ңауӘп-ңатерге толҰ. ОсҰ бӘр мансап, осҰншама ашк+здене &мтҰлуүа т&рмайдҰ. Содан к:>Иі, #177

еқ жоүарүҰ атаң болүан рухани міртебеге, таңуалҰңңа, ң&лшҰлҰңңа, наүҰз байлҰң болүан салих амалдарүа к+қӘл б&ратҰн боладҰ. С+йтӘп, ілгӘ нашар мӘнез болүан дҚниеге деген тойҰмсҰздҰң, тамаша ман ат болүан міқгӘ дҚниеге деген шҰнайҰ ңайратңа айналадҰ.

ТаүҰ бӘр мҰсал, ңҰрсҰң мӘнездӘ адам ілгӘ үажайҰп сезӘмдерӘн +тпелӘ, мақҰзсҰз Әстерге босңа сарп етедӘ., ірӘ п, бӘр сіт назар аударуүа татҰмайтҰн нірсеге бӘр жҰл ңҰрсҰүадҰ. ЮлгӘ зиÇндҰ ірӘ сананҰ улайтҰн нірсеге бҚкӘл т+зӘмӘн ж&мсайдҰ. АңҰрҰ, осҰншалҰң ңуаттҰ сезӘмдердӘқ ондай нірселерге арналмаүанҰн байңайдҰ. СоншалҰңтҰ асҰл сезӘмдердӘқ ондайҰңтар ге босңа ж&мсаудҰқ аңиңат пен хикметке ңайшҰ екенӘн &үадҰ. ОсҰндай асҰл сезӘмдерӘн, наңтҰ сенӘмдерӘн ілгӘ тҚкке т&рүҰсҰз нірселерге ж&мсамай, баÇндҰ да баңи Иман аңиңаттарҰна Ислам негӘзде аңиңааңҰреттӘк амалдарүа арнайтҰн боладҰ. ОнҰқ бӘрбеткей ңҰрсҰңтҰүҰ ідемӘ де міндӘ аңиңат жолҰндаүҰ т&раңтҰлҰңңа, табандҰлҰңңа айналадҰ.

ОсҰ Қш мҰсалдаүҰдай, егер адам +зӘне берӘлген жойңҰн рухани ңасиеттердӘ +з ніпсӘсбірӘнеалауҰмен +ткӘншӘ дҚниенӘқ ңҰзҰүҰна арнап б&л +мӘрде міқгӘ ңалатҰндай, ойланбай жҚре берсе, &Çттан ж&рдай болҰп, кҚш ңайратҰн бос нірселерге ж&мсайдҰ. Егер, осҰ асҰл ңасиеттердӘқ алҰ тоңерӘн дҚниеге, ал негӘзгӘ б+лӘгӘн аңҰреттӘк жіне рухани мӘндеттерге арнайтҰн болса, к+ркем мӘнезге ңол жеткӘзӘп, даналҰң пен аңиңатңа сай тҚрде екӘ дҚниенӘқ баңҰтҰна б+ленедӘ.

ОсҰүан байланҰстҰ, мҰнандай бӘр ой келедӘ. ҮазӘрيٰوةُ аннҰқ насихат айтушҰларҰнҰқ с+зӘнӘқ ісер етпеу себебӘ мҰнау болса керек: МӘнезӘ нашар адамдарүа:"ҮҰзүаншаң болма, ңҰрсҰңпа, ашк+з болма, ңастҰң ойлама, е, Çүне ңҰзҰңпа",>Çүни болмҰсҰқдҰ +згерт деп, олардҰқ ңолҰнан келмейтӘн нірселердӘ айтадҰ. Ал, "б&л сезӘмдердӘ жаңсҰ нірселерге ңолданҰқҰз, олардҰқ баүҰтҰн +згертӘқӘз!" десе,леп бан с+здерӘ ісерлӘ болҰп, тҰқдаушҰүа да жеқӘл болар едӘ.

Т+ртӘншӘден: Ислам үалҰмдарҰнҰқ арасҰнда «Ислам» мен «Иман» &үҰмҰнҰқ айҰрмашҰлҰүҰ жайлҰ к+п с+з боладҰ. БӘр тобҰ «екеуӘ бӘр нірсе» десе, келесӘ топ, «екеуӘ екӘ нірсе, аиҰн бобӘр-бӘрӘнсӘз бола алмайдҰ» деп, іртҚрлӘ пӘкӘр +рбӘтедӘ. Мен мҰнадай бӘр айҰрмашҰлҰңтҰқ барҰн тҚсӘндӘм.

— 178 —

Ислам - ң&птау, ңалтңҰсҰз берӘлу. Иман - мойҰндау, растау. ç, баÇнслам - аңиңаттҰ жаңтау, тісӘлӘм, бойс&ну. Иман - ХаңтҰ жҚрекпен ңабҰл ету, к+қӘлмен бекӘту. Б&рҰндарҰ, Ү&раннҰқ б&йрҰңтарҰна ңҰзу ңолдау к+рсететӘнрүа киздердӘ кездестӘретӘнмӘн. Демек, бӘр жаүҰнан алүанда ол дӘнсӘздер АллаҒтҰқ ңалауҰмен ИсламиÇттҰқ ӘшӘнде жҚргендӘктен оларүа "дӘнсӘз м&сҰлман" десек, Ү&раннҰқ б&йрҰңтарҰна еш ңолдау к+рсетпейтӘн, ңажет санамайтҰн мҚмӘндердӘ де к+рдӘм. Қлкен"м&сҰлман емес мҚмӘн" деген атңа лайҰң болар едӘ.

çпҰрау, сонда ИсламиÇтсҰз иман тозаңтан ң&тңара ала ма?

Жауап: ИмансҰз ИсламиÇт тозаңтан ң&тңара алмайдҰ. Сондай-аң, ИсламсҰз ИманушҰ)>жзаңтан ң&тңара алмайдҰ. Иі, АллаҒңа шҚкӘр Ү&ран КірӘмнӘқ тҰлсҰм маүҰналарҰнҰқ б&лаүҰнан нір алүан Рисалей-Н&р Ислам дӘнӘ мен Ү&ран аңиңаттарҰнҰқ жемӘстерӘ мен нітижилерӘн к+рсетӘп бергендӘгӘ сонша, егер тҚсен ңҰрса, дӘнсӘздердӘқ +зӘ оүан ңолдау к+рсетпеуӘ мҚмкӘн емес. СонҰмен ңатар, Иман мен ИсламнҰқ ділелдерӘ мен айүаңтарҰн анҰң тҚрде к+рсетӘп бергендӘгӘ сонша, егер тҚсӘне алса, м&сҰлман еместер де м&нҰ ма ңайүҰредӘ.

Ондайлар м&сҰлман болмаса да, иман етедӘ. çүни, аңиңаттҰ мойҰндайдҰ. С+здер жинаүҰнда жазҰлүан аңиңаттар ЖіннаттаүҰ Туба аүашҰнҰқ жемӘстерӘ секӘлдӘ болүан Иман мен Исламн +мӘр ӘстерӘн жіне екӘ дҚниенӘқ баңҰтҰн к+рсетӘп бергендӘгӘ сонша, б&үан к+з жеткӘзгендердӘқ ңолдау к+рсету, ңабҰл алу, мойҰнс&ну сезӘмдерӘн оÇтадҰ. ЖаратҰлҰстардҰқ +заерер еланҰстарҰ секӘлдӘ мҰңтҰ жіне зірре б+лшектердӘқ санҰндай к+п ділелдермен Иман мен ИсламнҰқ айүаңтарҰн к+рсетӘп бергендӘгӘ сонша, ңалтңҰсҰз мойҰнс&ндҰрҰп, кҚштӘ иман бередӘ. ТӘптӘ, кейде Нахшибенди тариңатҰнда оңҰлуҰ ідетке айналүан д&ү ілем-қ ӘшӘнен

عَلٰى ذٰلِكَ نَحْيٰى وَ عَلَيْهِ نَمُوتُ وَ عَلَيْهِ نُبْعَثُ غَدًا

дегенӘмде Иман аңиңаттарҰн жаңтау сезӘмӘ артҰп кететӘн. Егер маүан бҚкӘл дҚниенӘ берсе ен маүан аңиңаттарҰнҰқ бӘреуӘн де пида етпес едӘм. БӘр үана аңиңаттҰ бӘр сіт жоңңа шҰүару, мен ҚшӘн аса ауҰр ңасӘрет. БҚкӘл дҚние менӘкӘ болса да, олардҰ бӘр үана Иман аңиң жарат к+рӘнӘс табуҰ жолҰнда ойланбастан ңиŞүа дайҰнмҰн.

— 179 —
وَ اٰمَنَّا بِمَا اَرْسَلْتَ مِنْ رَسُولٍ وَ اٰمَنَّا بِمَا اَنْزَلْتَ مِنْ كِتَابٍ وَ صَدَّقْنَا

деген кезӘмде, шексӘз Иман кҚшӘн сеземӘн. лкен бңиңаттарҰнҰқ ңай ңайсҰсҰнҰқ да керӘсӘнше болуҰ аңҰлүа сиҰмсҰз. АдасҰп жҚрген дӘнсӘздердӘ есуас, аңҰмаңтар деп бӘлемӘн.

БауҰрҰм, ата-анақа кда Қш к+п ң&рмет пен сілем жолдаймҰн. Ол кӘсӘлер де маүан д&үа жасасҰн. Сен менӘқ бауҰрҰм болүандҰңтан, олар менӘқ де ата-анам секӘлдӘ. АуҰлҰқа д ірекем айт, ісӘресе сенен С+здердӘ тҰқдап жҚргендерге айрҰңша сілем жолдаймҰн.

اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
Саид Н&рси
— 180 —

(ЖиҰрма тоүҰзҰншҰ мектубтан)

БесӘншӘ Рис болу анүан
БесӘншӘ Б+лӘм
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ

Н&рларүа толҰ аÇттҰқ бӘр н&рҰн ҮасиеттӘ анҰмдҰнда рухани халде сезӘндӘм, елесӘн де к+рдӘм. Б&л бҰлай:

УійӘс-Юл ҮаранидҰқ:
اِلٰه۪ى اَنْتَ رَبّ۪ى وَ اَنَا الْعَبْدُ ٭ وَ اَنْتَ الْخَالِقُ وَ اَنَا الْمَخْلُوقُ ٭ وَ اَنْتَ الرَّزَّاقُ وаҒҒар ا الْمَرْزُوقُ ٭ الخ

мішҒҚр мӘніжатҰн бҚкӘл тӘршӘлӘк иесӘ, жаратҰлҰстар, ЖанабҰ Хаңңа діл солай жасауда екендерӘн жіне он сегӘз мҰқ үаламнҰқ ірңайсҰсҰнҰқ жарҰүҰ, АллаҒтҰқ есӘмӘ екендӘгӘне к+зӘмдӘ жеткӘзетӘн жҚректен туүан ңиек ңҰзиүанҰ к+рдӘм. Ол бҰлай:

ҮауҰзҰн жақа жарҰп келе жатңан раушан гҚлӘнӘқ бӘр - бӘрӘне оралүан жапраңшаларҰ секӘлдӘ, мҰна үаламда ңабаттастҰра керӘлген мҰқдаүан перде бар. МҰна ілемнен бӘр - бӘрӘнӘқ артҰнда жасҰрҰнҰп т&рүан мҰқдтаулҰнлем к+рдӘм. ЮрбӘр перде ашҰлүан сайҰн жақа ілемдерге куі болдҰм.

Ол ілемдер Н&р аÇтҰнан кейӘнгӘ:

اَوْ كَظُلُمَاتٍ ف۪ى بَحْرٍ لُجِّىٍّ يَغْشٰيهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِه۪ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِه۪ سَحَابٌ ظُلُمَاتٌ بَعْضُهَا فَوْقَ з Ç мі اِذَا اَخْرَجَ يَدَهُ لَمْ يَكَدْ يَرٰيهَا وَ مَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللّٰهُ لَهُ نُورًا فَمَا لَهُ مِنْ نُورٍ

аÇтҰ суреттегендей ңорңҰнҰштҰ да ңарақүҰ тҚнек ӘшӘнде к+рӘнуде. БӘрден АллаҒтҰқ бӘр есӘмӘнӘқ ШексӘз Н&рҰ ол жердӘ жарңҰратҰп жӘбердӘар. Он ңай перденӘ ашса, ңиÇлҰмда ңарақүҰ тҚнек басңан жақа ілем ашҰлатҰн. Сол жерде АллаҒтҰқ бӘр есӘмӘ кҚндей шаүҰлҰсҰп к+рӘнедӘ де жарңҰн н&рҰмен ілгӘ ілемдӘ бастан-аÇң н&рүа толтҰрадҰ.

— 181 —

ОсҰлай жалүаса бердӘ... ОсҰ бӘр к+қмдардаашасҰ мен ңиÇли саÇхат &заң жалүастҰ. МҰсалүа: Хайуанаттар ілемӘне зер салүан кезӘмде, олардҰқ шексӘз нірселерге м&ңтаж, аш, ілсӘз кҚйде жҚрулерӘ ол ілемдӘ маүан +кӘнӘштерге толҰп тҚнек етӘп к+рсеттӘ. Сол сітте елӘп, Ұқ Рахман есӘмӘ, Різзаң есӘмӘнӘқ маүҰнасҰнда кҚндей жайнап к+рӘндӘ. Ол ілемдӘ бастан аÇң мейӘрӘм н&рҰна толтҰрдҰ. Содан кейӘн хайуанаттар ілемӘндег т&рмҰердӘқ ілсӘз жаүдайларҰ, м&ңтаж халдерӘ, ж&рттҰқ аÇнҰшҰн оÇтҰп, уайҰмүа салатҰн ңара тҚнек ілем болҰп к+рӘндӘ. Сол сітте Рахман есӘмӘ мейӘрӘм маүҰнасҰнда жарң еттӘ. Ол ілемдӘ н&рүа б+легенӘ сонша, мейӘрбандҰң пен аÇнҰштан - шайтҰн к+з жасҰн, ңуанҰш пен шҚкӘрдӘқ лізаттҰнан шҰүатҰн жасңа айналдҰрдҰ.

Сонан соқ синема ÊкранҰ секӘлдӘ таүҰ бӘр Êкран ашҰлдҰ. Адамдар ілемӘ к+рӘндӘ. Ол ілем де ңарақүҰ да ңорңҰнҰштҰ тҚнек болҰп к+рӘнгенӘ сонша, ңанүа аштан жан &шҰрҰп с&мдҰң - ай! - дедӘм. ЯйткенӘ к+ргендерӘм мҰнау едӘ.

АдамдардҰқ міқгӘ жасасам деген тӘлектерӘ, армандарҰ жіне бҚкӘл үаламдҰ ңамти алатҰн ңиÇлдарҰ мен ой - пӘкӘрлерӘ жіне міқгӘлӘк баңҰт пен Ж&маңтҰ шҰн песҰн арӘмен ңалайтҰн ңайраттарҰ мен ңабӘлеттерӘ, сансҰз маңсаттарҰ мен талап - тӘлектерӘне ңарсҰ дірменсӘз, ілсӘз жаүдайда. Неше тҚрлӘ д&шпаннҰқ шабуҰлҰна нҰсана бола т&ра, +те ңҰсңа жіҒанн аумалҰ - т+кпелӘ +мӘр, тауңҰметтӘ т&рмҰс кешуде. ЖҚрегӘ ңан жҰлаүан с&мдҰң жаүдайда. немӘ ңоштасу, ҚнемӘ айҰрҰлҰп ңалу. ПарҰңсҰз бейңамдардҰқ назарҰнда міқгӘлӘгергеектӘқ есӘгӘ болҰп к+рӘнетӘн ңабӘрге, мазарүа бара жатҰр. Сол бӘр ңарақүҰ ң&рдҰмүа жеке - жеке де топ - тобҰмен де ң&лап жатҰр. Б&л ілемдӘ осҰндай ңарақүҰ тҚнек ңҰлҰп к+рӘп т&рүанҰмдаійӘт дгӘм де рухҰм да аңҰлҰм да бҚкӘл адами сезӘмдерӘм тӘптӘ, денемнӘқ бҚкӘл молекулаларҰ зар еқӘреп жҰлауүа дайҰн едӘ. БӘрден ЖаратушҰ ХаңтҰқ ЮдӘл есӘмӘ Хаким маүҰнасҰнда, РӘ, тҰмесӘмӘ Кірим маүҰнасҰнда, Рахим есӘмӘ Һафур маүҰнасҰнда, Баис есӘмӘ Варис маүҰнасҰнда Мухи есӘмӘ Мухсин маүҰнасҰнда, Раб есӘмӘ Малик маүҰнасҰнда к+рӘндӘ. Адамзат ілемӘндегӘ к+птеген ілемдердӘ н&рландҰрҰп, жарҰңтандҰрҰп жӘбердӘ.

АңҰреттӘқ , к+қӘілемӘнен терезелер ашҰп, адамнҰқ ілгӘ ңарақүҰ ілемӘне н&р шаштҰ. Содан кейӘн таүҰ да бӘр Қлкен Êкран ашҰлдҰ. Жер шарҰ к+рӘндӘ. ФилософиÇнҰқ к+рсоңҰр, үҰлҰми зақдҰлҰңтарҰ ңиÇлҰма ңорңҰнҰштҰ бӘр ілемдӘ к+рсеттӘ. ЗеқбӘрек оүҰнан жен тҚсӘсе

— 182 —

жҰлдамдҰңпен зҰмҰрап,жиҰрма бес мҰқ жҰлдҰң ңашҰңтҰңтҰ бӘр жҰлда айналҰп шҰүатҰн жіне кез келген уаңҰтта б+лшек - б+лшек болҰп кетуге дайҰн, ӘшӘ толҰ, ібденуандарйүан Жер ШарҰнҰқ ҚстӘнде, шексӘз кеқӘстӘкте ңақүҰп жҚрген адамзаттҰқ жаүдайҰ, маүан ңарақүҰ тҚнек болҰп к+рӘндӘ. БасҰм айналҰп, к+зӘм ңарауҰттҰ. Сол сітте Жер мен К+ктӘ ЖаратушҰ ХаңтҰқ Үадир, Алим, Раб, АллаҒ, Рабб-рату кауати уіл Арз жіне Мусаххирул Шімси уіл Үамар есӘмдерӘ Рахмет, Азамет, Рабубиет маүҰнасҰнда к+рӘндӘ. Ол ілемдӘ н&рүа толтҰрүанҰ сонша, Жер шарҰ маүан +те тіртӘптӘ, баүҰнҰштҰ, +те тамаша, +те ҰқүайлҰ, сенӘмдӘ, сайрлайҰң.Ұп, демалҰп, сауда жасау ҚшӘн жасалүан саÇхат кемесӘндей болҰп к+рӘндӘ.

ҮорҰтҰндҰ: ЕсӘмдерӘнен ЖаратҰлҰстар ілемӘне ңарап т&рүан АллаҒтҰқ мҰқ бӘр есӘмӘнӘқ ңайсҰсҰ бӘр ілемдӘ жіне сол ілемнӘқ ӘшӘндегӘ ілемдердӘ н&рландҰрҰп т&рүан КҚн секӘлдӘҰ болмиет сҰрҰ бойҰнша ір бӘр есӘмнӘқ к+рӘнӘсӘнен басңа да есӘмдердӘқ к+рнӘстерӘ бӘр шама к+рӘнуде. ЖҚрек, ңарақүҰ болҰп к+рӘнген ір бӘр тҚнектӘқ ар жаүҰнда, жеке - жеке н&р т&рүанҰн к+ргендӘктен, саÇхаттҰ жалү табҰт беруге ң&лшҰндҰ. ҮиÇлүа берӘлӘп, к+кке шҰңңҰсҰ келдӘ.Сол сітте таүҰ бӘр Қлкен Êкран ашҰлдҰ. ЖҚрек, аспан ілемӘне кӘрдӘ. Н&рүа толҰ, жҰмкметӘнн ж&лдҰздар Жер ШарҰнан да Қлкен, одан да +ткен жҰлдамдҰңпен шҰр айналҰп жҚр. БӘреуӘ, бӘр минут жолдан тайса, екӘншӘсӘне соңтҰүҰсҰп, ае онҰқжарҰлҰс боладҰ. ЮлемнӘқ зіресӘн &шҰрҰп, тас-талңан етер едӘ. Н&р емес, от шашар едӘ. ЖҰмҰқдап т&рүан жҚзӘне ңарауүа шошҰр едӘм. Аспан ілемӘндегӘ кеқӘстӘк бҰн, боқреу, тҚсӘнӘксӘз тҚнек болҰп к+рӘндӘ. КелгенӘме +кӘндӘм. Сол сітте

رَبُّ السَّمٰوَاتِ وَ الْاَرْضِ ٭ رَبُّ الْمَلٰٓئِكَةِ وَ الرُّوحِ

тҰқ Юсма-и ХуснасҰ

وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَٓاءَ الدُّنْيَا بِمَصَاب۪يحَ ٭ وт +те َرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ

маүҰнасҰнда к+рӘндӘ. Сол маүҰнанҰқ шексӘз н&рҰнан ңарақүҰлҰңңа батңан ж&дҰздар &шңҰн алҰп, ңанша ж&лдҰз болса, сонша шҰраң жаүҰлүандай аспан ілемӘн н&рүа б+ледӘ. ЮлгӘ бос, меқреу дстӘккеалүан аспан ілемӘ де перӘштелер мен руханилерге толҰп, жайнай тҚстӘ. Юзел, Юбед С&лтаннҰқ сансҰз іскерлерӘнӘқ бӘр б+лӘгӘ секӘлдӘ кҚндер мен ж&лдҰздар арнайҰ б&йрҰң бойҰнша шеру тартҰп жҚргендей. лҰ

— 183 —

С&лтаннҰқ айбҰнҰ мен РубубиетӘнӘқ салтл піле к+рсетӘп жҚргенӘн к+рдӘм. Бар болмҰсҰммен, тӘптӘ денемдегӘ бҚкӘл молекулалардҰқ тӘлӘмен, егер менӘқ тӘлӘмдӘ алса, бҚкӘл жаратҰлҰстардҰқ тӘлӘмеанаүатҰм келген

اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ مَثَلُ نُورِه۪ كَمِشْكَاةٍ ف۪يهَا مِصْبَاحٌ اَلْمِصْبَاحُ ف۪ى زُجَاجَةٍ اَلزُّجَاجَةُ كَاَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّىٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لَا شَرْقِيَّةٍ وَلَا غَرْبِيَّдӘ. Саَادُ زَيْتُهَا يُض۪ٓيءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ نُورٌ عَلٰى نُورٍ يَهْدِى اللّٰهُ لِنُورِه۪ مَنْ يَشَٓاءُ

аÇтҰн солардҰқ барлҰүҰнҰқ атҰнан оңҰп, ң нірсералдҰм, есӘмдӘ жидҰм.

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى نُورِ الْا۪يمَانِ وَالْقُرْاٰنِ

дедӘм.

— 184 —

(Жастар шҰраүҰнан)

БӘр кҚнӘ ЕскӘшехирдӘқ абаңтҰсҰнда терезе алдҰнда отҰр едӘм...

ҮарсҰ алдҰмдаүҰ лицейдӘқ ауласҰнда, ересббани дар билеп жҚр екен. ОлардҰ б&л дҚние жіннатҰнда жҚрген жіҒаннам хор ңҰздарҰ тҚрӘнде к+рдӘм. Сол сіт олардҰқ елу жҰлдан кейӘнгӘ жаүдайларҰ бейнебӘр баңшасдарүа шҰңңандай к+з алдҰма келе бердӘ. ЮлгӘ міз-мейрам алпҰс ңҰздҰқ елуӘ ңабӘрде азап шегӘп жатҰр. Үалүан онҰнҰқ жастарҰ жетпӘсте, ңартайүан, беттерӘн іжӘм басңанҰ сондай ж&рт оларүа аÇушҰлҰңпен ңарайдҰ. ОӘ т+лд болашаүҰн ойлап жҰладҰм. АңҰрзаман пілекеттерӘнӘқ шҰн маүҰнасҰн к+ргендей болдҰм. ПілекеттӘқ еқ ңорңҰнҰштҰсҰ намҰссҰз ійелдердӘқ &ÇтсҰздҰүҰнан +рбитӘндӘгӘн к+рдӘм. Олар ж&рттҰ +зӘне ерӘксӘз тартҰп, ніпсӘң&марлҰңтҰқ отҰна к+белектейикмет едӘ. АңҰреттегӘ міқгӘ +мӘрлерӘн жалүан, +ткӘншӘ дҚниенӘқ бӘр минуттҰң ліззатҰна айҰрбастатадҰ.

БӘр кҚнӘ к+шеге ңарап отҰрүанҰмда, б&аттҰңңкеттӘқ наңтҰ, +те ісерлӘ бӘр мҰсалҰн к+рдӘм. Жастарүа ңаттҰ жанҰм ашҰдҰ. «Магниттей тартҰп кететӘн б&л пілекеттен мҰна бейшаралардҰқ ң&тҰлу ңиҰн» деп ойланҰп отҰрүанҰмда,міселелдҰма б&л пілекеттердӘқ отҰн лаулатҰп, дӘнсӘздӘктӘ жаŞшҰлардҰқ рухани т&лүасҰ келдӘ. Оүан жіне одан дірӘс алушҰ имансҰз кіпӘрлерге бҰлай дедӘм:

-Ей, жіҒаннамнҰқ хор ңҰздарҰмен к+қӘл к+тӘқ жауӘн дӘнӘн сатҰп, азүҰндҰң жолда ніпсӘнӘқ ң&лҰ болүан дӘнсӘз! ДҚние ңҰзҰүҰн ңимай, +лӘмнен ңорңҰп, ңабӘрдӘ &мҰтңҰсҰ келген, дӘнӘн сатушҰ бейшара бейбаң! ЕсӘқде болсҰн! ИмансҰз к+зңарастаүҰ сенӘқ б&л дҚниеқ, +мӘр сҚрӘп отҰрүан саүатз ірӘ минуттарҰқ үана. ДӘнсӘздӘгӘқ мен имансҰздҰүҰқнан б&рҰнүҰ адамдар мен жан-жануарлар +лӘп, жоң болҰп, топҰраңңа айналүан, келешектӘ к+ре алмаүандҰңтан сен ҚшӘн олар да +лӘ, жоң. Сондай-аң, иман

Бізңарас тек ңана аңҰл мен дҚниелӘк жаүҰна ңараүандҰңтан, ілемдегӘ үаламшар мен барлҰң жаратҰлҰстҰқ дамҰлсҰз ңозүалҰсҰн жҚйесӘз, кездейсоң деп бӘлӘп, олардҰқ ңаңтҰүҰсҰп ңалуҰнан ңорайңайм ЯлӘм ңорңҰнҰшҰ жандҰ

— 185 —
+ртеп, аңҰлдҰ ңайүҰүа саладҰ. БӘр саүаттҰң мастҰң пен жиӘркенӘштӘ ліззат манаүҰ ңорңҰнҰш пен ңайүҰнҰ баса алатҰн болса, солай жалүастҰра бер. Болмаса, аңҰлүа кел. ТӘрӘ кезӘқде жанҰқдҰ жегӘдей ей жаймӘрӘқдӘ тозаңңа айналдҰратҰн ойлардан ң&тҰлҰп, жанҰқ рахат тапсҰн десеқ, ірӘ +мӘрдӘқ ліззатҰн татңҰқ келсе, Ү&раннҰқ дірӘсӘн тҰқда. ЯткӘншӘ, жалүан, бӘр сіттӘк ліззаттҰ шексӘз, міқгӘ имандҰлҰң ліззатҰна айҰрбастластҰңӘлтеме): Иі, иман б&л дҚниеде де жіннаттҰқ ліззатҰн ойша татңҰза аладҰ. ИманнҰқ жҚздеген пайдасҰнан мҰна бӘр үана пайдасҰна назарҰқдҰ сал: ЖанҰқдай жаңсҰ к+ретӘн жалүҰз &лҰқ іл ҚстӘнде к+з ж&мүалҰ жатңанда, Л&ңпан мен ҮҰзҰрдай бӘр дойҰнша келдӘ де, балақ бӘрден тіуӘр болҰп кетсе. ҮаншалҰңтҰ, ңуанасҰқ. Иман да сенӘқ б&рҰнүҰ дҚниеден +ткен жаңҰндарҰқ мен сҚйӘктӘлерӘқ ңанша болса, сонша ңуанҰш сҰйлайдҰ. СенӘқ мазарда жатңан миллиондаүан сҚйӘктӘлерӘқ иман н&مِصْبَк+з алдҰқда ңайта тӘрӘледӘ. ОлардҰқ: "БӘз +лген жоңпҰз, +лмеймӘз де" деп, тӘрӘлӘктерӘн жалүастҰрүандарҰн иман н&рҰмен к+ре аласҰқ. АйҰрҰБастан+з жазҰп ңалу ңайүҰсҰн олардҰқ тӘрӘлӘп, ңайта табҰсу сҚйӘнӘшӘ басадҰ. Демек, иман б&л дҚниенӘқ +зӘнде жіннат ліззаттҰн татңҰзадҰ, татңҰзҰндарҰҰр.}

«Мен хайуан секӘлдӘ +мӘр сҚремӘн» деме. СебебӘ, олар ҚшӘн болашаң та, +ткен шаң та жоң. Жанаб-Ұ Хаким-и Рахим жануарларүа аңҰл мен ойлау ңабӘлетӘн бермеу арңҰлҰ олардҰ шексӘз ңайүмнҰқ ин ң&тңарүан. ТӘптӘ, сойҰлу ҚшӘн жатңҰзҰлүан тауҰң, сойҰлар алдҰнда да ешңандай уайҰм-ңайүҰ сезбейдӘ. ПҰшаң кескен кезде үана сезгӘсӘ келедӘ, алайда ол кезде сезӘм кетедӘ де, ол уайҰмнан ң&тҰладҰ. Жанаб-Ұ ХаңтҰқ оларүа деген +те жоүарҰ дірежм маүҰраңҰмдҰлҰүҰ, рахметӘ мен мейӘрӘмӘ үайҰптҰ бӘлдӘрмеуӘнде. Б&л, ісӘресе, жуас Қй жануарларҰнда анҰң байңаладҰ. Демек, еш нірсе ойламай, хайуанша +мӘр сҚрӘп, ойнап-кҚлу жаүҰеқ, ілн хайуанүа жете алмайсҰқ. Одан мҰқдаүан діреже т+менсӘқ. СебебӘ хайуанмен салҰстҰрүанда, сенӘқ +ткен шаң пен болашаңтҰ ойлау ңабӘлетӘқ, аңҰлҰқ бар. М&қсҰз емес, м&қдҰсҰқ.

ДостҰң, бауҰрластҰң, сҰйластҰң, ар-&ÇерӘлсесҚйгӘштӘк тірӘздӘ сенӘқ маңтан т&тңан ңасиеттерӘқ тӘрӘлӘктӘ фіни +ткӘншӘ деп ойлаүан-дҰңтан сарңҰлҰп осҰнау иен даладан тҰрнаңтай үана жер алүанмен бӘрдей. БолмҰсҰқ шексӘз заманмен салҰстҰрүанда, осҰ шаңңа үана тіуелдӘ болемес, тан сенӘқ адамгершӘлӘгӘқ мен кемелдӘктерӘқ жасандҰ, жалүан, негӘзсӘз, тҚкке т&рүҰсҰз болҰп ілгӘндей азайҰп мҚлдем жойҰлҰп кетедӘ.

Ал, имандҰ жандардҰқ достҰң, бауҰрда таб, ң&рмет, адалдҰң секӘлдӘ ңасиеттерӘ иман саÇсҰнда +ткен шаң пен болашаңтҰ да ңамтҰүандҰңтан, онҰқ адамгершӘлӘк пен кемелдӘк дірежесӘ жоүарҰ

— 186 —

боладҰ. СенӘқ б&л дҚниедегӘ табҰсҰқ шҰнҰ сҰнҰңтарҰн алмас Ә +зӘқна сатҰп алүан диуана ÇхудидӘқ ірекетӘне &ңсайдҰ. çүни сен де +ткӘншӘ +мӘрӘқнӘқ +теуӘне шексӘз +мӘрӘқнӘқ ң&нҰн берудесӘқ. Юлбетте ол т&рүҰда жеқӘсас депжетесӘқ. Бар кҚшӘқдӘ б&л дҚние ҚшӘн ж&мсаүандҰңтан, дҚниеде белгӘлӘ бӘр жеқӘстерге жетуӘқ де мҚмкӘн.

СенӘқ аңҰл, рух, жҚрек сҰндҰ сезӘмдерӘқ негӘзгӘ мӘндеттерӘн тастап, ніпсӘнӘқ жиӘркенӘштӘ ӘстерӘне жірдем берсе, дҚниелӘк табҰс т&рсҰжетуӘқ ібден мҚмкӘн. БӘр сітке бӘр жҰлдҰң жойңҰн ң&марлҰң, махаббат, кек сиÇңтҰ сезӘмдерӘқдӘ пайдаланүандҰңтан, дӘндар ңауҰмүа уаңҰтша ҚстемдӘк те етесӘқ, ірӘ сҰрттай с&лу к+рӘнесӘқ, себебӘ сенӘқ аңҰл, рух, жҚрек сезӘмдера сілеиеттӘ мӘндеттерӘн бҰлай тастап, азүҰн ніпсӘқнӘқ ң&лҰ болҰп, хайуандҰң дірежеге ң&лдҰраүан. Олар +те азүҰндап, ң&лдҰрап кеткенӘ сондай, нас іуестӘк пен ніпсӘге айналҰп кеткен. Б&л саүан ЖіҒаннамдҰ, бейшара имандҰларүа ЖіннаттҰ тан ңҰеретӘн уаңҰтша үана жеқӘсӘқ боладҰ..

— 187 —

Ойүа кенеттен келген мақҰздҰ міселе

АңҰрзаманнҰқ пілекетӘ кезӘнде Қлкен р+л ойнайтҰн ійелдер ңауҰмҰ жіне олардҰқ азүҰн ңҰлҰңтарҰ екенӘ хадистердؤْمِنُгӘлӘ. Б&рҰнүҰ заманда Амазондар дейтӘн жауҰнгер, +жет ійел тайпаларҰ тақүаларлҰң шайңастар жҚргӘзгендӘгӘ тарихтан белгӘлӘ. Сол сиÇңтҰ ңазӘргӘ заманда дӘнсӘздердӘқ р етсеа ңарсҰ жҚргӘзген соүҰстарҰнда олардҰқ жойңҰн іскерӘ, ірӘ еқ ңауӘптӘсӘ, жҚгенсӘз ніпсӘ мен шайтаннҰқ ңоластҰна берӘлген - жартҰлай жалақаш ійелдер боани ңоҰр. ОлардҰқ ашҰң-шашҰң балтҰрларҰ пҰшаңтан бетер. Олар имандҰ м&сҰлмандарүа т&тңиҰлдан шабуҰл жасап, некеге т&рудҰ азайтҰп, жез+кшелӘктӘқ етек алуҰна Ұңпал етуде. К+пшӘлӘктӘқ сезӘмӘн т&тңҰндап, рух пен жҚректӘ ауҰмас ңалармен жаралап жатҰр. ТӘптӘ кейбӘреулердӘ +лтӘрӘп те жатҰр. ЮлгӘ пҰшаңтай балтҰрлар бӘрнеше жҰл б+тен к+здерге к+рсетудӘқ жазасҰ ретӘнде Ән табамнҰқ отҰнҰ болҰп алдҰмен солар жанадҰ. Жіне сенӘм мен адалдҰңтҰ жоүалтңандҰңтан, б&л +мӘрде де арманда кетӘп, +зӘне ңажеттӘ жар таба алмайдҰ. Тапса да, басҰна піле боладҰ. ОсҰндай келеқсӘз жійттардҰқ салдарҰнан аңҰрзамане сійкеге талап азайҰп, кей жерлерде ңҰрҰң ійелге бӘр еркек ңожалҰң ететӘндей пісӘ кетӘп, ң&нсҰзданатҰнҰ хадистерден белгӘлӘ. Рас, ір бӘр ійел затҰ с&лу болудҰ ңалайдҰ, ірӘ онҰ ңолҰнан келгенӘнше саңтап ңалуӘл тамҰсадҰ. С&лулҰң деген нҰүмет. Егер сол нҰүметке шҚкӘр етсе, ол арта тҚспек. Егер шҚкӘр етпесе, нҰүмет азайҰп к+ркӘ таÇдҰ. АңҰлҰ бар с&лу +зӘнӘқ к+рӘктӘгӘ басҰна піле болуҰн ңаламайдҰ, басңалардҰ, кҚніүа итеруден, жіне нҰүметтӘқ ңадӘрӘн Ұнда а онҰ +зӘн азапңа салатҰн себеп жасаудан жанҰн сала ңашадҰ. КерӘсӘнше бес-он жҰлдҰң +ткӘншӘ с&лулҰңтҰ міқгӘлӘк ету ҚшӘн онҰ шариүатңа сійкес д&рҰс ңолданҰп, берӘлгсатҰп метке шҚкӘр етедӘ. Юйтпесе, ңартайүан шаүҰнда ңиҰн жаүдайүа тҚсӘп, ҚмӘтсӘз к+з жасҰн т+гуден басңа амалҰ ңалмайдҰ. Ислам тірбиесӘнӘқ аÇсҰнда Ү&раннҰқ ережесӘн саңтап ілгӘ с&лулҰң береке тапса, +ткӘнекенӘнмӘлӘгӘ міқгӘлӘкке айналҰп, жіннатта хор ңҰздарҰнан да с&лу тҚрге енетӘндӘгӘ хадистерде баÇндалүан. С&луда титтей аңҰл болса, осҰ тамаша да жарңҰн ірӘ міқгӘ нҰүметтӘ уҰсҰнан шҰүарҰп алмауүа тҰрҰлар ти#188

(Миуа рисалесӘнен)

ЕКӨНШӨ МЮСЕЛЕНӨҢ Т ЖұРұМұ
Рисалей-Н&рдҰқ"Жастар шҰраүҰ">аттҰ кӘтабҰ анҰң тҚсӘндӘргенӘндей, +лӘмнӘқ анҰң ірӘ аңиңат екендӘгӘ соншалҰңҰңтарднӘқ тҚнӘ немесе осҰ кҚздӘқ аңҰрҰ ңҰс болатҰнҰ секӘлдӘ анҰң. МҰна абаңтҰ ірдайҰм жазасҰн +теп, босап шҰүатҰндарүа арналүан уаңҰтша ңонаң Қй секӘлдӘ болса, мҰна жер жҚзӘ даүҰ асҰүҰс келӘп, асҰүҰс кететӘндетаңуа сңа мерз"ْژӘк жол бойҰндаүҰ керуен-сарай Әспеттес. Кез келген ңаланҰ т&рүҰндарҰмен бӘрге жҚз мірте ңабӘрге ж+нелтӘп жатңан +лӘм, мӘндеттӘ тҚрде +мӘрден де к+п талабҰ бар. МӘнеп, тӘ +зектӘ де тереқ аңиңаттҰқ шешӘмӘн Рисалей-Н&р тауҰп, жай-жапсарҰн баÇндап берген. ҮҰсңаша т&жҰрҰмҰ мҰнадай:

ЯлӘм +мӘршеқ Çүни ол +лмейдӘ, ңабӘрдӘқ де ауҰзҰ жабҰлар емес. ОлайндетӘн, ілгӘ ңауӘптӘ +лӘмнен ң&тҰлу, Çүни жалүҰз +зӘн ңамап тастайтҰн суҰң ңабӘрден аман ңалу ір адамнҰқ еқ Қлкен ірӘ +зектӘ де уаңҰт кҚттӘрмейтӘн міселесӘ болмаң.. Негел міселенӘқ шешӘмӘ бар. Рисалей-Н&р Ү&раннҰқ н&рҰмен онҰқ шарасҰн тауҰп, басңаларүа анҰң та ңанҰң тҚрде ділелдеген болатҰн. ҮҰсңаша +зегӘ бҰлай болмаң:

ЯлӘм дегенӘмӘдаүанақгӘге жоң болу. Ол - адамнҰқ +зӘн Ғім сҚйӘктӘлерӘн, тумаларҰн к+зӘн жоÇтҰн дар аүашҰ. ç болмаса ол - +зге баңи ілемге к+шу (ірине егер имандҰ кетсе) міқгӘ бате автб+ленудӘқ кӘрӘспесӘ, ң&рметтӘ демалҰсңа шҰүу, ауҰр мӘндеттен босатҰлу. Ал, ңабӘр болса, ол - тастҚнек жалүҰз адамдҰң абаңтҰ, тҚбӘ жоң тереқ ң&дҰң, немесе мҰна зҰнданүа &ңсас дҚниеден баңи ірӘ жарҰң саÇ-баңңа, сҰÇпатңа апаратҰн есӘк. Б&л іртебетҰ «Жастар шҰраүҰнда» бӘр тімсӘлмен ділелдеген болатҰнбҰз.

Міселен, мҰна абаңтҰнҰқ алдҰна дарүа асу ҚшӘн дар аүаштарҰ ң&рҰлҰптҰ делӘк. Дар аүаштатӘндера сҚйенӘп орналасңан. ЖардҰқ арүҰ жаүҰнда +те Қлкен, тӘптӘ, бҚкӘл дҚние ңатҰсатҰн лотореÇ ойҰнҰ &йҰмдастҰрҰлүан. БӘздӘ, Çүни, осҰ жерде отҰрүан бес жҚз кӘсӘнӘлерӘнӘӘн ңалдҰрмай ірӘ ңашҰп ң&тҰлу мҚмкӘн емес, жеке-жеке манаүҰ алақүа шаңҰрүалҰ т&р. Ол жаңтан: "Кел, +лӘм жазасҰна кесӘлдӘқ,

— 189 —

дар аүашҰна шҰң!">не болсаÇхатт&тңҰнсҰқ, жалүҰз +зӘқ міқгӘ ңамауүа алҰнасҰқ!">немесе «СҚйӘншӘ! Саүан миллион алтҰн &татҰн билет шҰңтҰ, баүҰқ бар екен!» деген ҚкӘм-хабарлар келӘп іркӘм алақдап отҰр. БӘз, ілгӘ дар аүашҰна адамдардҰқ бӘр-бӘржҚректрҰп кейбӘреуӘнӘқ асҰлҰп жатңанҰн, ал ендӘ бӘреулерӘ дар аүашҰн пайдаланҰп онҰқ арүҰ жаүҰндаүҰ &тҰстҰ алуүа +тӘп кеткендерӘн, солай болҰп жатңанҰн бӘзге сошӘ арңӘқ жауаптҰ ӘрӘ т&лүаларҰ мен ңҰзметкерлерӘ анҰң тҚрде хабарлап ірӘ м&нҰ +зӘмӘз де к+збен к+ргендей наңтҰ бӘлӘп т&рүанда абаңтҰүа екӘ топазҰнда келдӘ. БӘреуӘнӘқ ңолдарҰна музҰка аспаптарҰ, араң-шарап жіне тіттӘлӘгӘ алдамшҰ халуа, білӘш. ОларҰн бӘзге жегӘзгӘсӘ келедӘ. Алайда олардҰқ &сҰнҰп отҰрүандарҰ улҰ, зиÇндҰ. Адам шайтандарҰ ӘшӘне у ңосңан.

Ал, екӘншСондҰңпен жамаүат болса ңолдарҰнда тірбиелӘк мақҰзҰ зор жазбалар, халал таүамдар жіне тіттӘ сусҰндар. ОнҰ сҰй ретӘнде &сҰнҰп т&рҰп бӘр ауҰздан, еш кҚмінсӘз наңтҰ тҚрде бҰ+шӘп кйдӘ:

"Егер ілгӘ бӘрӘншӘ топтҰқ сендердӘ сҰнау ҚшӘн ікелген кіделерӘн алҰп жесеқдер, мҰна к+з алдҰмҰздаүҰ дар аүашҰна басңалардҰқ асҰлүанҰ секӘлдӘ сендер де асҰласҰқдар, н ңҰзҰдерӘқ к+рӘп отҰрсҰқдар. Ал, егер осҰ елдӘқ імӘршӘсӘнӘқ б&йрҰүҰмен бӘз ікелген кіде-сҰйлҰңтардҰ анау харам нірселердӘқ орнҰна ңабҰл алҰп, тірбиенаманҰқ ӘшӘндегӘ д&үа, жазбалардҰ оңҰсақдар дарүа асҰлуе бӘр тҰласҰқдар. СонҰмен ңатар, &тҰс алақҰна +тӘп АллаҒ жарҰлңап ірңайсҰқа миллион алтҰн &тңҰзатҰн билет б&йҰратҰнҰна к+збен к+ргендей, айдан анҰң сенӘқдер. Егер манаүҰ харам, кҚміндӘ де улҰ Олар таүамдардҰ жесеқдер, дарүа асҰлүанүа шейӘн де ол удҰқ шаншу азабҰн тартасҰқдар. М&нҰ ңолҰмҰздаүҰ б&йрҰңнамалар жіне бӘз бӘр ауҰздан наңтҰ хабарлап отҰрмҰз!".

СонҰмен, осҰ тімсӘлдегӘдей, +злҰң тӘҚнде к+рӘп жҚрген ажал дейтӘн дар аүашҰнҰқ арүҰ жаүҰнда "адамзаттҰқ таүдҰрҰ" лотереÇсҰнан иман келтӘрӘп, мойҰнс&нүандарүа (ірине аңҰрҰ ңрса, еолу шартҰмен) міқгӘ бӘтпес ңазҰнанҰқ билетӘ б&йҰратҰнҰн, ал азүҰндҰңңа тҚсӘп, харам жасап жіне имансҰз, пасҰң болүандар болсаю(тіубесӘне келмейтӘн болса)>Ç мйда жо жойҰлатҰнҰню(аңҰретке сенбейтӘндерӘ)>немесе міқгӘ баңи сорлап, ңарақүҰ ңапасңа жалүҰз +зӘ ңамалатҰнҰн,ю(аңҰретке сене т&ра азүҰн жолда жҚргендерӘ)>Çүни,

— 190 —

осҰндай аÇусҰз ауҰр жаза шегебҰлҰстӘн ірӘ ол мӘндеттӘ тҚрде солай болатҰнҰн хабар берген іу баста к+птеген м&үжиза к+рсеткен жҚз жиҰрма т+рт мҰқ пайүамбар мен олардҰқ ікелген хабарларҰнҰқ нҰшандарҰн к+збен к+рӘп, ңолҰмен &стаүандай растаүан жҚз жиҰрма т+рт миллионслам жтам іулиелер,ю(ңаддісаллаҒҚ ісрарҚҒҚм)>сондай-аң, ілгӘ адамзаттҰқ асҰлдарҰ болҰп табҰлатҰн екӘ топтҰқ хабарларҰн аңҰлүа сҰйҰмдҰ тҚрде, б&лтартпас үҰлҰми ділелдермен наңтҰ ділелдеп, ң&птаүан миллиардтаҰрма треқ зерттеушӘ ү&ламалар, муджтахиттер жіне &станүан жолдарҰна берӘк, адал жандар бӘр ауҰздан растап бекӘткен. РасҰнда олар адамзаттҰқ бетке т&тар азаматтарҰ, кҚн к+семдерӘ, жарңлдарҰн ж&лдҰздарҰ боп табҰладҰ.

МӘне, осҰ аталүан Қш Қлкен жамаүаттҰқ, Çүни аңиңатшҰл, алдамайтҰн, алданбайтҰн Қш топтҰқ айтңан хабарларҰн тҰқдамай, олардҰқ к+рсеткен міқгӘ баңҰтңа бастайтҰн сара жолҰна тҚспегендеміселеаүдайҰ не болмаң?! Олар, ңауӘптӘлӘгӘ жҚзде тоңсан тоүҰз Ұңтимал ңатерге басҰн тӘккендер. ТӘптӘ, м&нҰ бӘр үана адам хабарлаүан болса да ң&лаң аспай сол жолдҰ тақдау аңҰлдҰнҰқ ӘсӘ емес.

МҰсалҰ, алдҰмҰзда екӘ жол жажете аӘреуӘ +те ңҰсңа ірӘ тҰм жеқӘл ірӘ жҚзде жҚз Ұңтимал жіннатңа апарадҰ, міқгӘ баңҰтңа б+лейдӘ. ОсҰндай сіттӘ де тиӘмдӘ жолдҰ тастап, аса ңауӘптӘ, тҰм &заң соңпаңңа толҰ Ғім жҚзден тоңсан тоүҰз Ұңтимал жіҒаннам ңапасҰна ңамап, міқгӘ баңимиет.ататҰн екӘншӘ жолдҰ тақдау аңҰмаңтҰң. Адамдар дҚниеде екӘ жол кездескенде бӘреуӘ ңҰсңа болса да ол жайлҰ бӘр-аң адамнҰқ ірӘ жалүан болуҰ мҚмкӘн бӘр үана хабарҰна сене? К+зҰқ ңауӘптӘлӘк ҰңтималҰ жҚзден бӘр үана жіне бӘр-аң айүа ңамалуҰ мҚмкӘн болса да сондай ңҰсңа жолдҰ тастап, еш пайдасҰ жоң болса да, тек ңана ңауӘпсӘздӘгӘне бола &заң жолдҰ тақдайдҰ. Ал, адам аңҰреттӘк Әске келгенде саңтанбаса не бар ПнҰ? Онда ол алҰстан ңарасҰ к+рӘнӘп, бас салуүа келе жатңан +те ңорңҰнҰштҰ айдаҒарүа назар аудармай, шҰбҰн-шӘркеймен ш&үҰлданҰп кеткен аңҰмаңңа &ңсайдҰ. Ол аңҰлҰнан алжасңан, жҚрегӘн ңара басңан, рухҰ т+мен, адамгершӘл Ү&ран айҰрҰлүан адам болүанҰ үой.

Жаүдай осҰлай. Олай болса бӘз, ңапастаүҰлар мҰна абаңтҰ дейтӘн біледен +шӘмӘздӘ толҰң алу ҚшӘн ілгӘ екӘншӘ мҚбарак топтҰқ ікелген сҰйлҰң-кідесӘн ңабҰн аÇттҰз керек. Адам кейде бӘр минуттҰң +ш алудҰқ ңҰзҰүҰна алданҰп немесе бӘр-екӘ саүат пасҰң ліззатңа бола

— 191 —

білеге &шҰрап, он бес жҰлүа, бес Çки екӘ-Қш жҰлүа бас бостандҰүҰнан айҰрҰлҰп тҚрмеде отҰрадҰ. ЯмӘрдӘқ шҰрңҰн б&зҰп, дҚниесӘн зҰнда тигӘзналдҰрадҰ. Ендеше бӘз, осҰ білеге ерегӘсӘп, бӘр-екӘ саүаттҰң абаңтҰ мерзӘмӘн - бӘр-екӘ кҚндӘк үибадатңа жіне екӘ-Қш жҰлдҰң жазамҰздҰ ілгӘ мҚбарак топтҰқ сҰйлҰңтарҰ арңҰлҰ - жиҰрма-отҰз жҰлдҰң баңи жарңҰн +мӘ жануаналдҰрҰп, ал он-жиҰрма жҰл жазасҰн +теудӘ - миллиондаүан тозаңтҰң ңапастан ң&тҰлуүа себеп ңҰлҰп, фіни дҚниемӘз ңарақ ңалүан болса да, онҰқ орнҰна баңилҰң о дҚниемӘздӘ гҚл-гҚл жайнатҰп, мҰна басңа тҚскен біледенлүанҰнздӘ толҰң алуҰмҰз керек. АбаңтҰнҰ тірбиеханаүа айналдҰрҰп, +зӘмӘздӘ отанҰмҰзүа, халңҰмҰзүа пайдалҰ, сенӘмдӘ аңтайтҰн азамат болуүа тірбиелеуӘмӘз керек. Жіне абаңтҰ ңҰзметкер. Ол мен басшҰларҰ ойлаүанҰндай торда отҰрүандар ңанҰпезер, жауҰз, есерсоң, баукеспе, азүҰн, отанүа, ңоүамүа зиÇнкес адамдар емес, керӘсӘнше, берекелӘ дірӘсханада дірӘс алҰп, тірбие етӘп жҚрген шікӘрттер екенӘне к+здерӘ жетӘп. МаңтанҰшпен да шҚкӘр етсӘн.

— 192 —

(Миуа рисалесӘнен)

ШӨНШӨ МЮСЕЛЕ

"Жастар шҰраүҰ" кӘ Çүни а баÇндалүан үибратңа толҰ бӘр оңиүанҰқ +зегӘ бҰлай болатҰн:

БӘр кҚнӘ ЕскӘшіҒир ңаласҰндаүҰ тҚрменӘқ терезесӘнен Республика КҚнӘн тойлап жатңандарүа ңарап отҰр едӘм. ен белалдҰмҰзда орта мектеп болатҰн, сонҰқ бойжеткен, Қлкен ңҰздарҰ аулада шулап, міз-майрам, би билеп жатңанҰн к+рдӘм. Кенет, маүан маүҰнауи Êкраннан олардҰқ елу жҰлдан кейӘнгӘ жаүдайларҰ к+рсетӘлдӘ. Сонда, ілгӘ елу-алпҰс шаңтҰ оңушҰ ңҰз жол трҰң-елуӘ ңабӘрде топҰраңңа айналҰп азап шегӘп жатңанҰн, ал он шаңтҰсҰ жетпӘс-сексен жасҰна келӘп ібден ңартайүан ірӘ жас кезӘнде ар-намҰсҰн саңтамаүандҰңтан кезӘнде жаңсҰ к+рӘнуге тҰрҰсңан кӘсӘлердӘқ керӘсӘнше жиӘркенӘшӘн туүҰзҰп жҚрген. ЕндӘбен к+рдӘм. ОлардҰқ м&ндай аÇнҰштҰ халдерӘне шҰдай алмай жҰлап жӘбердӘм. АбаңтҰдаүҰ достарҰм жҰлаүанҰмдҰ есӘтӘп, ңасҰма келӘп себебӘн с&радҰ. Мен оларүа: «Бара т&рҰқдаршҰ, жеке ңалүҰм келӘп т&р!» дедӘм.

Раүан, ргенӘм аңиңат. М&нҰ ңиÇл демегӘн. МҰна жаз мезгӘлӘ кҚзге айналҰп, аңҰрҰнда ңҰс болмай ма? Діл сол секӘлдӘ жастҰң кез жаз мезгӘлӘ секӘлдӘ, ал ңарттҰң болса кҚзге &ңсайдҰ. ОнҰқ аңҰрҰ ңабӘр мен берзах ңҰсӘқ еқ аң. Яткен тарихтҰқ елу жҰл б&рҰқүҰ оңиүаларҰн теледидардан ңазӘрде к+рсетӘп жатңанҰ секӘлдӘ осҰдан елу жҰлдан кейӘнгӘ жаүдайдҰ к+рсететӘн теледидар шҰңса, с+йтӘп мҰна адасңандар мен азшина ң +здерӘнӘқ алпҰс жҰлдан кейӘн нендей халге &шҰрайтҰндарҰн к+рсе, ңазӘргӘ Әстеп жҚргендерӘне жиӘркенӘп, ңаттҰ +кӘнер едӘ.

Мен осҰ аңиңатңа ойша шомҰп отҰрүанҰмда отңа май ң&йүандай азүҰндҰң пен адмҰстҰ ңоздҰратҰн рухани т&лүа, адам бейнесӘндегӘ шайтан секӘлдӘ бӘреу алдҰма кесе к+лденеқ т&ра ңалҰп бҰлай дедӘ:

"БӘзде шаруақ болмасҰн! БӘз, +мӘрдӘқ небӘр ңҰзҰңтарҰн, зауҰң, ліззаттарҰн татҰп, басңаларүа да таттҰрүҰмҰз келедӘ!">дедӘ. МенӘқ َبِّحُауабҰм бҰлай болдҰ:
— 193 —

Сен, ліззатңа бола +лӘмдӘ ойламай адасҰп, азүҰн жолдҰ тақдап отҰрсҰқ. Олай болса мҰнанҰ жаңсҰлап бӘлӘп ал! Адам адасңан кезде +ткен шаң жаппай жоң болҰп, ң&рдҰмүа кеткендей ңарақүҰ бла ма?+рӘнедӘ де ӘшӘ толҰ жаназа, ңорңҰнҰштҰ мазарлҰң боп елестейдӘ. Сен адамсҰқ үой. Ендеше адасушҰлҰң сенӘқ анау басҰқдҰ жіне егер бар болса, +лӘп ңалмаүан болса жҚрегӘқрам бортадҰ жіне к+птеген ңоштасу мен сансҰз достардан міқгӘге айҰрҰлҰсу салдарҰнан уайҰм-ңайүҰүа салҰп жанҰқдҰ жегӘдей жейдӘ. Б&л сенӘқ мҰна масайрап алҰп жатңан бӘр сіттӘк ліззатҰқнҰқ кҚлӘн к+ккеӘмӘз кдҰ. Ал, келешек болса, ол да имансҰз назармен ңараүанда ңарақүҰ, тҰп-тҰйпҰл, +лӘ ірӘ ңорңҰнҰштҰ +лке болҰп к+рӘнедӘ. Келер &рпаңтҰқ бейшара бастарҰ "ажал" дейтӘн тарүа сердӘқ ңҰлҰшҰмен шабҰлҰп, к+здерӘ жойҰлатҰндҰңтан ірдайҰм имансҰз басҰқ білеге ңалҰп, уайҰмдайсҰқ. ОсҰлайша, азүҰндҰңтан алүан бӘр сіттӘк ліззатҰқнҰқ шҰрңҰ б&зҰладҰ.

ЕлӘ баÇубіқа келӘп, адасудан бас тартҰп, азүҰндҰңтан тҰйҰлҰп наүҰз иманүа келӘп, тура жолүа тҚссеқ ілгӘ +ткен шаң тҰп-тҰйпҰл жоң ңҰлатҰн, барлҰүҰн ж&тҰп ңоÇтҰн мазар емес, керӘсӘнше ол ілем бар, тҰм жарңҰн ірӘ келешекке айналҰҰмҰрапенӘн, ол бӘр н&рлҰ ілем екенӘн, баңи рухтар болса болашаңта міқгӘ баңҰт сарайларҰна кӘру ҚшӘн кезекте т&рүанҰн к+ресӘқ. Юрине б&л иманнҰқ н&рашҰл жҚзеге асадҰ. Ол кезде +ткен шаңтан уайҰм емес, ңайта иманнҰқ ңуатҰна ңарай белгӘлӘ бӘр маүҰнада жіннаттҰқ ліззатҰн сезӘнӘп рахаттанасҰқ. Ал, келешек болса, ол да ңарақүҰ, ңорңҰнҰштҰ ілем емеен нҰүннҰқ к+зӘмен ңараүанда міқгӘ баңҰт сарайларҰнда шексӘз МейӘрӘмдӘ, аса жомарт, ірбӘр к+ктемдӘ ҰрҰс толҰ дастарңандай жарататҰн Рахман-Ұ Рахим-Ә айҰрҰмал уіл ИкрамнҰқ ңонаңасҰ дайҰндалүан ірӘ бӘздӘ кҚтӘп т&р, бӘз де сол жаңңа бара жатҰрмҰз деген ҚмӘт пайда боладҰ. М&нҰ іркӘм иманҰнҰқ дірежесӘне ңаратарменнӘп, баңи ілемнӘқ ліззатҰнан зауҰң аладҰ.

Демек, алақсҰз наүҰз ліззат тек иманда жіне иман арңҰлҰ жҚзеге аспаң.

ИманнҰқ б&л дҚниеде мол пайда к+зӘ, ңҰруар жемӘстерӘ бар екенӘнен таңйдҰ. МҰзүа орай жалүҰз бӘр үана пайдасҰ мен ліззатҰн бӘр тімсӘл арңҰлҰ баÇндап берейӘн. Б&л «Жастар шҰраүҰ» кӘтабҰнҰқ сӘлтемесӘнде жазҰлүан болатҰн.

— 194 —

МҰсалүа, сенӘқ +те жаңсҰ к+ретӘн жалүҰз балақ науңастанҰп секаратта Çүлар ме тапсҰрүалҰ жатҰр. Сен де ңайүҰдан ңан ж&тҰп, міқгӘге к+з жазҰп ңалатҰнҰқдҰ уайҰмдап т&рүанҰқда, кенет ХазӘретӘ ХҰзҰр немесе ХікӘм Л&ңман секӘлдӘ бӘр дірӘгер келдӘ де, емдеп ілгӘ жанҰқдай жаңсҰ к+ретӘн сҚйкӘмдӘ балақ к+зӘн аманҰнҰлӘмнен ң&тҰлса ңаншалҰңтҰ ңуанҰп, бӘр марңайҰп ңаласҰқ, солай емес пе?

МӘне, сенӘқ ілгӘ баладай ңаттҰ жаңсҰ к+рген сҚйӘктӘлерӘқ, кӘндӘктес бауҰрларҰқ, миллиондаүан игӘ жандар манаүҰ +ткен шаң мазарҰ айтңаенӘқ ойҰқша) шӘрӘп, жоң болүалҰ т&рүанда кенет кімӘл Иман, ХікӘм Л&ңман секӘлдӘ ілгӘ алҰп мазар секӘлдӘ к+рӘнген +ткен шаңңа ңалб (адамнҰқ ӘшкӘ жан дҚниесӘ) терезесӘнен н&рҰн шашадҰ. С+й

ЕкайтҰс болүандардҰқ бӘрӘ ңалмай тӘрӘлӘп: "БӘз +лгенӘмӘз жоң. Сендермен таүҰ да кездесемӘз, міқгӘ бӘрге боламҰз!" дегендей ңиÇлҰқда жанданатекше тан к+қӘлге шаттҰң сҰйлап, жҚректӘ ңуанҰшңа б+лейдӘ. Демек иман аңиңатҰ бейне бӘр дінек секӘлдӘ. Егер +сӘп-+нсе іркӘмнӘқ жеке-жеке жіннатҰна, саÇбаүҰна айналадҰ.

ЮлгӘ ңҰрсҰң бҰлай дедӘ:

«Еқ ң&рҰүанда хайуан секӘлдӘ +мӘрдӘткенӘ,тҰ, рахат +ткӘзу ҚшӘн сен айтңан тереқ міселелердӘ ойламай, кҚлӘп-ойнап жҚре бермеймӘз бе?»

Оүан жауап бҰлай болдҰ:

Хайуанүа &ңсап сӘрі рахат +мӘр сҚре алмассҰқ. НегеҰңтҰ ж, хайуанда +ткен шаң, болашаң &үҰмҰ жоң. Яткенге +кӘнӘп, Ç келешектӘ уайҰмдап мазаланбайдҰ. ЛіззаттҰ толҰүҰмен аладҰ да Жаратңан ИесӘне шҚкӘр етедӘ. ТӘптӘ бауҰздау ҚшӘн жатңҰзҰлүَّا ال, ештеқе сезбейдӘ. Тек пҰшаң тиген сітте сезгендей болүанҰмен ол сезӘмдӘ де АллаҒ жоң ңҰлҰп жӘбередӘ. Еш уайҰм-ңайүҰ шекпейдӘ. Демек АллаҒтҰқ рахҰмҰ, мол мейӘрӘмайдҰ.юптҰ оларүа жауҰп, бӘлдӘрмей тастайдҰ. Б&л ісӘресе етӘ желӘнетӘн мал-жануарда айңҰн к+рӘнедӘ.

О, Адам! СенӘқ аңҰлҰқ болүандҰңтан +ткен шаң пен болашаңтҰқ бар ет отанбӘлесӘқ. ЮлгӘндей хайуанүа тін беймілӘм емес, демек мазақдҰ аладҰ. Яткен кҚндердӘқ +кӘнӘштерӘ, ңайүҰлҰ ңоштасулар жіне болашаңтҰқ Қрей мен уайҰмҰ сенӘқ манаүҰ азүантай ліззайҰн к тас-талңан етедӘ. Ліззат алуүа келгенде хайуаннан бетер артта ңаласҰқ. Иі, б&л айтҰлҰп жатңан аңиңат. Олай болса Ç аңҰлҰқдҰ

— 195 —

алҰп тастат! Сонйуан бол! МҰна біледен ң&тҰл! Не болмаса иманүа кел, есӘқдӘ жи! Ү&рандҰ тҰқда! С+йтӘп, б&л дҚниенӘқ +зӘнде хайуаннан жҚз есе артҰң м+лдӘр ліззаттҰқ дімӘн татҰп, рахатңа бат!" деп онҰқ ҚнӘн +шӘрдӘм.

ТаүҰ да ілгӘ ңҰрсҰң бҰлай дедӘ:

а жомаолмаса шет елдӘк, м&сҰлман емес дӘнсӘздерге &ңсап +мӘр сҚрермӘз".

Оүан жауап ретӘнде бҰлай дедӘм:

"БатҰстҰқ дӘнсӘздерӘ секӘлдӘ бола алмайсҰқдар. ЯйткенӘ, олар бӘр пайүамбарүа сенбесе басңасҰн ңабҰлдауҰ мҚмкӘн. ЕшбӘр пайүамбарүа сенӘ тӘккллаҒңа сенуӘ мҚмкӘн. Егер одан да маң&рҰм болса кемелдӘкке &йҰтңҰ болар кейбӘр ңасиеттер саңталҰп ңалуҰ ібден мҚмкӘн. Ал, бӘр м&сҰлман, еқ соқүҰ жіне міртебесӘ жоүарҰ, дӘнӘ мен шаңҰруҰ жалӘмнӘқ ртаң аңҰрзаман пайүамбарҰ М&хаммед алійҒиссалатҚ уіссаламдҰ жоңңа шҰүарҰп, оүан сенбесе, онҰқ сара жолҰнан тайса, ендӘ ол ешбӘр пайүамбардҰ тӘптӘ жара ЖінналлаҒтҰ да жоңңа шҰүарадҰ. СебебӘ, ол бҚкӘл ПайүамбарлардҰ да Жаратңан АллаҒтҰ да, бҚкӘл кемелдӘк атаулҰнҰ Сол КӘсӘ арңҰлҰ танидҰ. Ол болмаса ілгӘ ӘзгӘ ңасиеттерден ж&рдай боладҰ. СондҰңтан да б&рҰннан берде, Им дӘн +кӘлдерӘ Ислам дӘнӘн ңабҰлдап, м&сҰлман болуда. БӘраң ешбӘр м&сҰлман шҰнайҰ ÇҒуди, таза христиан, Ç міжісу болүан емес. КерӘсӘнше адами ңааң ашҰн айрҰлҰп, отанҰна, халңҰна зиÇнкес болҰп, дӘннен безген атанадҰ" деп ділелдеп бердӘм. Ү&дайдан безген ілгӘ бӘрбет ңҰрсҰңтҰқ амалҰ таусҰлҰп, айтарүа с+зӘ табҰлмай тайҰп т&рдҰ, білкӘм ЖіҒаннамүа тек жарттҰ.

Уа, мҰна ЖҚсӘп медресесӘнде {[*]: Саид Н&рси ТҚрменӘ осҰлай атаүан} сабаң алҰп жҚрген бауҰрларҰм! Б&л айтҰлүандар, аңиңат. М&нҰ Рисалей-Н&р наңтҰ айүаңтармен жиҰрма жҰлдан астам уаңҰттан берӘ ділелдеп келедӘ. К+птеген дӘан малҰрсҰң жандардҰқ ңҰрсҰңтҰүҰн сҰндҰрҰп, иман айтңҰзҰп, тіубасҰна келтӘрдӘ. Олай болса бӘз, Ғім дҚниемӘзге, Ғім болашаүҰмҰзүа, Ғім аңҰретӘмӘзге, Ғім отанҰмҰзүа, Ғім халңҰмҰзүа +те паجٌ مِنірӘ оқай, ірӘ саламаттҰ болүан иман мен истиңаметтӘю(тура баүҰттҰ)>&станҰп, бос уаңҰтҰмҰздҰ мазанҰ алатҰн бос ңиÇл-ойлармен +ткӘзбей, Ү&н.

жаттаүан сҚрелердӘ оңҰп, Çки маүҰнасҰн бӘлетӘндер болса с&рап жіне ңаза болүан парҰз намаздардҰ +теп, бӘр

— 196 —

бӘрӘмӘздӘ +неге т&тҰп, жаңсҰ мӘнез-ң&лҰңтарҰмҰздан пайдаланҰп, мҰна аҚсӘнӘкҰ тамаша гҚл-к+шет +сӘретӘн бау-баңшаүа айналдҰру секӘлдӘ салих амалдар жасайҰң. ҮҰлмҰскерлердӘ баңҰлаушҰ тҚрме ңҰзметкерлерӘн жіҒаннамдаүҰ зібани, азап перӘштелерӘ секӘлдӘ емес, керӘсӘнше ЖҚсӘп ПайүамбардҰқ медресесӘнде ж&мҰс ӘстейтӘн, жіннат жаүҰмм дайҰндайтҰн тірбиешӘсӘ секӘлдӘ мӘндет жҚктелген ңҰзметкер, д&рҰс баүҰттаүҰ &стаз, мейӘрӘмдӘ жетекшӘ, жанашҰр ңомңоршҰ болуҰна жаүдай жасайҰң.

— 197 —

(Миуа рисалесӘнен)

ТҰладҰ.Ө МЮСЕЛЕ

"Жастар шҰраүҰ" аттҰ кӘтапта баÇндалүан болатҰн;

БӘрде маүан к+мектесӘп жҚрген бауҰрларҰм мҰнандай с&раң ңойдҰ: "ДҚниенӘқ астан-кестеқӘн шҰүарҰп жатңан жіне ИлаҒтҰққ таүдҰрҰмен де ңатҰсҰ бар мҰна аласапҰран екӘншӘ дҚние жҚзӘлӘк соүҰс басталүанҰна елу кҚн болдҰ (ңазӘр 1946 жҰл Çүни жетӘ жҰлдан астҰ) бӘ. Ол Әр рет алақдап с&рамадҰқҰз. Алайда кейбӘр дӘндар Ғім үалҰм кӘсӘлер жамаүаттҰ, мешӘттӘ тастап радионҰқ басҰнда отҰр. АпҰрҰм-ай, б&л оңиүадан ілдеңайда мақҰздҰ оңиүа болҰп жатҰр ма, ілде онҰмен

لَقَدану зиÇн ба?".
Жауап ретӘнде бҰлай дедӘм:

ЯмӘр дейтӘн байлҰң +те аз. АтңарҰлуҰ тиӘс мақҰздҰ шаруалар +те к+п. БӘр-бӘрӘнӘқ ӘшӘне кӘрӘп жатңан шеқберлер секӘлдӘ ірбӘр адамдҰ алақдататҰн міселелер бар. ШеқберлердӘқ еқ тар, кӘшкенесӘ ңалб отарб) пен асңазан шеқберӘ. СосҰн денесӘ, Қй ӘшӘ, отбасҰ, т&ратҰн ңаласҰ мен туүан +лкесӘ, мемлекетӘ, жер шарҰ, адамзат ілемӘ, сонау тӘршӘлӘк иелерӘ мен дҚние дейтӘн шеқберлер, бӘр бӘр ңшӘне бӘрӘ орналасңан олар адамдҰ ортаүа алҰп ойландҰрадҰ. ЮрбӘр шеқберде іркӘмнӘқ +зӘндӘк атңарар мӘндетӘ, борҰшҰ боладҰ. Дегенмен еқ кӘшӘ шеқберде +те Қлкен ірӘ мақҰздҰ жіне ірдак Ү&раңҰлап отҰрҰлуҰ тиӘс +зектӘ міселе, уаңҰт кҚттӘрмейтӘн мӘндетӘ бар. Ал, еқ Қлкен шеқберде +те кӘшкентай ірӘ уаңҰтша Ғім ара-т&ра міселелер мен мӘндеттер боладҰ. Олар салҰстҰрмалҰ тҚрде аса мақҰздҰ еүҰн лайда Қлкен шеқбер ңҰзҰңтҰрҰп, +зӘне тартҰп ікетедӘ де тар шеқбердегӘ аса ңажеттӘ де мақҰздҰ ңҰзметтӘ тастатҰп пайдасҰз, бос, +зӘмен ңатҰсҰ жоң Әстермен ш&үҰлдандҰрадҰ. С+йтӘп +мӘр дейтӘн ңҰмбатмесе ңңтҰ тҚкке т&рүҰсҰз жерге ж&мсатҰп заÇ еткӘзедӘ. Кейде осҰ соүҰс жайҰн баңҰлаймҰн деп, бӘр жаүҰна жаңтасҰп кетедӘ. СосҰн олардҰқ жасаүан з&лҰмдҰңтарҰн хош к+рӘп, жауҰздҰүҰна ортаң боладҰ.

— 198 —

С&раңтҰқ бӘрӘншӘ б+лӘмӘне жауапойҰлҰпбӘле бӘлгенге мҰна дҚние жҚзӘлӘк соүҰстан ілдеңайда мақҰздҰ оңиүа жіне осҰ жер шарҰна ҚстемдӘк ету міселесӘнен де Қлкен міселе ірбӘр адамнҰқ басҰна туҰп т&р. ЮсӘресе, м&сҰлманүа Қлкен міселе, зор дау- теқдеашҰлҰп отҰр. Б&л дау-дамайдҰқ ауңҰмдҰлҰүҰ мен мақҰздҰлҰүҰ соншалҰң, ол міселенӘ шешу ҚшӘн ірбӘр адамнҰқ жеке байлҰүҰ ГерманиÇ, АнглиÇ елдерӘнӘқ ңорҰндай к+п болса,не, бодау-дамайдҰ &тҰмдҰ шешу ҚшӘн барлҰүҰн еш ойланбастан бере салар едӘ.

Ол неүҰлүан даулҰ міселе дейсӘз үой. Міселе мҰнау: ЮрбӘр жанүа иман келтӘргенӘ ҚшӘн мҰна жер шарҰндай алҰп бӘраң міқгӘ-баңи бау-баңша, зіулӘуаннант сарайларҰ, кеқ дала, жазиралҰ жасҰл желекке ие болу немесе айҰрҰлҰп ңалу міселесӘ туҰндап отҰр. М&ндай міселе бар екенӘн кӘм айттҰ десеқӘз, адамзаттҰқ бетке т&тар жҚз мҰқдаүан к......емдерӘ мен ж+н сӘлтеушӘ мҚршидтерӘ айтңан. Олар неге сҚйенӘп айттҰ десеқӘз, үалам ИесӘнӘқ мҰқдаүан уідесӘне сҚйенӘп хабар берген, тӘптӘ, кейбӘрӘ м&нҰ к+збен к+рген. Егер иман ң&жатҰ д&рҰс болмаса сол даудан &тҰлҰп, ілгӘ мал-мҚлӘктеӘ с+здҰлҰп ңалуҰ ібден мҚмкӘн. ҮазӘргӘ тақда оба ӘндетӘ секӘлдӘ материализм деген біленӘқ кесӘрӘнен ілгӘ даудҰ шеше алмай к+бӘсӘ &тҰлҰп ңалуда. ТӘптӘ, бӘр "іҒл-Ә кішф уі тахкик" Çүни аңиңаттардҰ к+ре алатҰн іулиелер, +лген ңҰрҰң кршаүа бӘр-екеуӘ үана имандҰ кетӘп ілгӘ даудҰ &тңанҰн, ңалүанҰ айҰрҰлҰп ңалүанҰн к+рӘптӘ. АпҰрм-ай, ілгӘ даулҰ міселенӘқ, Çүни, олардҰқ уҰсҰнан шҰүарҰп алүан ж&маңтҰқ ҮазӘрг оларүа дҚниенӘқ салтанатҰ берӘлсе манаүҰ +кӘнӘштӘқ орнҰ тола ма екен?

МӘне, осҰ даудҰ &тңҰзатҰн ңҰзметтерге жіне жҚз адамнҰқ тоңсанҰна басҰнӘ ңҰлҰп шешетӘн би-т+реге жҚгӘнбей, ілгӘ атңарҰлуҰ тиӘс мӘндеттердӘ тастап, дҚниеде міқгӘ ңалатҰндай бос нірселермен ш&үҰлдану аңҰлсҰздҰң деп бӘлетӘндӘктен бӘз, Рисалей-НеқӘп, ӘрттерӘ ірңайсҰмҰздҰқ аңҰлҰмҰз тасҰп, данҰшпан болҰп кетсек те онҰ тек осҰ Әске, жалүҰз осҰ ңҰзметке ж&мсауҰмҰз керек деп шештӘк жіне солай екенӘне к+зӘмӘз ібден жеткен.

Уа, тҚрменӘқ ауҰртпалҰүҰн бӘрге тартҰп +қӘлӘ жақа достарҰм! Сендер, менӘмен бӘрге тҚскен бауҰрларҰм секӘлдӘ Рисалей-Н&рдҰ ілӘ к+рген жоңсҰқдар. Мен олардҰ жіне олар секӘлдӘ мҰқдаүан шікӘрттердӘ куігер ретӘнде пайдалҰн жінҰнанҰ айтҰп ділелдеймӘн Ғім ділелдеген болатҰнмҰн:

— 199 —

ЮлгӘ мақҰздҰ міселенӘ жҚзде тоңсан арҰзданушҰүа &тҰмдҰ етӘп шешӘп берген жіне жиҰрма жҰлдҰқ ӘшӘнде иесӘне мҰқ адамүа тиӘмдӘ шешӘмӘ, ң&жатҰ, аңталу куілӘгӘ боп табҰлатҰн кімӘл иман сҰйлаүан жіне ҮасиеттӘ Ү&раннҰқ маүҰнауи м&үжизасҰ жіне б&л заманнҰқ ҚздӘк ңорүаушҰсҰ Рисалей-Н&р тіпсӘрӘ. М&нҰ мен толҰң схалӘмен айта аламҰн. Он сегӘз жҰл болдҰ, менӘқ д&шпандарҰм, дӘнге жау кіпӘрлер мен материалистер бӘзге ңарсҰ небӘр с&мдҰң айла жасап ҚкӘметтӘқ кейбӘр ӘрӘ т&лүаларҰн алдап, бқүҰлҰңйдап салҰп, к+зӘмӘздӘ жоŞ ҚшӘн діл ңазӘргӘдей ңанша рет тҚрмеге жауҰп, зҰнданүа тастаса да Рисалей-Н&рүа тҚк Әстей алмай, онҰқ болаттай берӘк ңорүанҰ жҚз отҰз кӘтапшасҰнҰқ тек екӘ-ҚшеуӘне үана +здерӘнше тиӘскен болдҰ. Демек кӘӘп ілгвокат керек болса Рисалей-Н&рдан мҰңтап &стасҰн.

ҮорҰңпақҰздар! Рисалей-Н&рүа тҰйҰм сала алмайдҰ. Мемлекет басҰнда отҰрүан азаматтардҰқ ңолдарҰнда мақҰздҰ рисалелер (екӘ-ҚшеуӘнен басңасҰ) емӘн еркӘн кӘн к+зҚр. ИншаллаҒ, тҚрмелердӘ толҰңңандҰ тҚзету орнҰ жасау ҚшӘн баңҰттҰ тҚрме бастҰңтарҰ мен баңҰлаушҰлар осҰ н&р кӘтапшаларҰн абаңтҰда отҰрүандарүа нан мен су секӘлдӘ &сҰнатҰн боладҰ.атңа ан де алҰс емес, к+ресӘқдер ілӘ.

— 200 —

(Миуа рисалесӘнен)

СегӘзӘншӘ міселенӘқ ңорҰтҰндҰсҰ

ЖетӘншӘ міселеде хашӘрдӘ к+птеген маңамдардан с&рап, ділелдемек болүанбҰз, дҚние ЖаратушҰмҰз +з есӘмдерӘмен берген жауап +те ңанаүаттанарлҰң ірӘ ңуаттҰ болүандҰңтан басңа с&раңтарүа ңажет ңалмадҰ, бӘз де ңҰсңа ңайҰрдҰң. ЕндӘ, осҰ міселеде аңҰретке иман келтӘрудӘқ о дҚниелӘредӘ. б& дҚниелӘк баңҰт пен пайдаларҰн, нітижелерӘн ңҰсңаша т&жҰрҰмдап баÇндамаңпҰз. АңҰреттӘк баңҰт жайлҰ ҮасиеттӘ Ү&ран толҰң тҚсӘндӘргендӘктен ңайталап жату артҰң болнсҰздҰҰ Ү&ранүа сӘлтеме жасасаң деймӘз. Ал дҚниелӘк баңҰтңа ңатҰстҰ пайдаларҰн баÇндаудҰ Рисалей-Н&рүа сӘлтеймӘз. ЮзӘрге ңҰсңаша үана аңҰретке иманнҰттӘлӘкнҰқ жеке +мӘрӘне жіне ңоүамдҰң +мӘрӘне ңатҰстҰ жҚздеген нітижелерӘнен Қш-т+ртеуӘн баÇндамаңпҰз.

БӨРӨНШӨСӨ: Адам басңа жаратҰлҰс секӘлдӘ емес Қй-ӘшӘне алақдайдҰ, ірӘ бҚкӘл дҚниемен де тҰүҰз байланҰста. Тума-туҰстарҰм баласҰм-ңатҰнаста болатҰнҰ секӘлдӘ адамзатпен де тҰүҰз байланҰста. Жіне дҚниеде уаңҰтша болса да &заң +мӘр сҚргӘсӘ келетӘнӘ секӘлдӘ о дҚниÇда міқгӘ-баңи болудҰ армандайдҰ. Жіне асңабар. Атаүаммен ңамтамасҰз етуге мӘндеттӘ болүанҰ секӘлдӘ дҚниедей кеқ, тӘптӘ, еш бӘтпейтӘн міқгӘ дастархан мен рухани азҰң с&райтҰн аңҰл, ңалб, рух, адамгершӘлӘк дейтӘн асңазандҰ ңамтамасҰз етуге іу бастан мҰ.}

ад сол ҚшӘн зҰр жҚгӘредӘ. ОнҰқ толассҰз арман-тӘлектерӘн тек міқгӘ баңҰттан басңа ешнірсе ңанаүаттандҰрмайдҰ. ОнҰншҰ С+зде айтҰлүанҰндай, «Сендтай кезӘмде +зӘмнӘқ ңиÇл сезӘмӘмнен бҰлай деп с&раүанҰм бар: "Саүан бӘр миллион жҰл рахат +мӘр мен дҚниенӘқ билӘк-салтанатҰ берӘлсе, бӘраң соқҰнда мҚлдем жоң болҰп, Әз-тҚзсӘз жоүалҰп кетесӘқ. Жоң ілде міқгӘ сҰн, ббӘраң ңарапайҰм ірӘ машаңатҰ к+п +мӘр сҚргӘқ келе ме?» дедӘм. Жауап ретӘнде «ЕҒ! ЖіҒаннам болса да баңи болүанүа не жетсӘн!» дедӘ.

МӘне, адам болмҰсҰнҰқ бӘр ңҰзметшӘсӘ саналатҰн ңиÇл сезӘмӘн дҚниелӘк +мӘрдӘқ ліззаттарҰ ңм жоүатандҰрмайдҰ екен, олай болса мӘндеттӘ тҚрде табиүатҰ кҚрделӘ, сезӘмге бай адам жаратҰлҰсҰ

— 201 —

міқгӘлӘкпен іу бастан-аң байланҰстҰ, +зара кӘндӘктес. АдамзаттҰқ осҰндай шексӘз арман-тӘлектерӘ бола т&ра ңолда барҰ азүана ңалау-н, анаол тҰм паңҰр, ңолҰнан тҚк келмейтӘн бейшара. ЕндӘ оүан аңҰретке иман ңаншалҰңтҰ ңуаттҰ ірӘ жеткӘлӘктӘ мол ңазҰна, ол - баңҰттҰқ кӘлтӘ, ліззаттҰқ б&лаүҰ, медет пен ңуанҰш к+зӘ жіне да, ірӘқ бӘтпейтӘн уайҰм-ңайүҰсҰна т+теп берер демеу, таптҰрмайтҰн ж&банҰш екенӘ айтпаса да тҚсӘнӘктӘ шҰүар. Ондай Қлкен пайданҰ иелену ҚшӘн дҚниелӘк +мӘрӘн пида етсе де тҚк емес.

АңҰретке иманнҰқ екӘншӘ жемӘсӘ жіне жеке +мӘрӘне ңатҰрсҰласр пайдасҰ:

шӘншӘ міселеде тҚсӘндӘрӘлген жіне Жастар шҰраүҰндаүҰ бӘр сӘлтемеде жазҰлүан мақҰзҰ зор нітиже;

Иі, ір адамнҰқ ірңашанүҰ уайҰмҰ к+птеген достарҰ мен тума- туҰстарҰн ж&тҰп ңойүан ңорңҰнҰштҰ да суҰң, барса кетҰқ (аазар Çүни ерте ме, кеш пе бірӘмӘз баратҰн ңабӘрстан, абайламасақ жоң ңҰлҰп жӘберетӘн ң&рдҰм. БӘр үана досҰ ҚшӘн жанҰн беруге ізӘр бейшара адам, мҰқдаүан, тӘптӘ, миллиондаүан, миллиардтаүан достарҰнан міқгӘге ңоштасҰп, мнегӘзӘжоң болатҰнҰн уайҰмдаүанда тозаңтан бетер ңайүҰ м&қ кешедӘ. Сол сітте, жарң етӘп аңҰретке иман келӘп к+зӘн ашадҰ. Т&мшалаүан перденӘ ҰсҰрҰп тастап "Үара!" дейдӘ. Ол да иманмен ңараүанда, жін, &рла рахат самалҰ ескендей рухани ліззат аладҰ, Çүни, ілгӘ достарҰ міқгӘ жоң болудан, шӘрӘп жойҰлудан аман ңалҰп к+қӘлдӘ де н&рлҰ ілемде м&нҰ кҚтӘп С&рандарҰн к+рӘп міз боладҰ. Рисалей-Н&рда м&ндай нітижелер дійектӘ тҚрде тҚсӘндӘрӘлгендӘктен ңҰсңа ңайҰрдҰң.

Жеке +мӘрге ңатҰстҰ ҚшӘншӘ бӘр пайдасҰ: АдамнҰқ басңа тӘршӘлӘ Сол ҚрӘнен жоүарҰ міртебелӘ, мерейӘ Қстем болуҰнҰқ бӘр себебӘ, онҰқ жоүарҰ ңасиеттӘлӘгӘ мен кҚрделӘ ңабӘлеттӘлӘгӘ жіне ауңҰмҰ кеқ ң&лшҰлҰң ете алатҰнҰнда ірӘ болмҰн бҚкӘ+птеген міртебелерӘне ие болуҰнда. Алайда, м&ндай адам Ғім жоң Ғім +лӘ Ғім ңарақүҰ +ткен шаң пен болашаңтҰқ ортасҰндаүҰ аз уаңҰтпен, Çүни осҰ шаңпен шектелӘп, сонҰқ +лшемӘмен ілгӘнд, саудиеттерге, Çүни, жанашҰрлҰң, сҚйӘспеншӘлӘк, бауҰрластҰң, адамгершӘлӘк секӘлдӘ ңасиеттерге ие боладҰ.

МҰсалүа, б&рҰн-соқдҰ к+рмеген, айҰрҰлүан соқ да к+рмейтмдӘ, бсӘн, бауҰрҰн, ж&байҰн, халңҰн, отанҰн жаңсҰ к+редӘ, ңҰзмет етедӘ. БӘраң, адал ірӘ ҰңҰластҰ болуҰ екӘ талай. МӘне, бірӘ +ткӘншӘ деген

— 202 —

&үҰмнҰқ кесӘрӘненетпейтдӘгӘ мен адами ңасиетӘ сарңҰладҰ. ЕндӘ тӘршӘлӘк иелерӘнӘқ еқ жоүарүҰсҰ емес, керӘсӘнше, ң&лдҰрап, тҚсӘнӘксӘз халге тҚсӘп, аңҰлҰ болүандҰңтан еқ м&қлҰң, бейшара тӘрӘ бӘр жан. Діл осҰ кезде оүан аңҰретке иман к+мекүа &ңссе, ңабӘрдей тар осҰ шаң бӘрден ңанаттарҰн жайҰп +ткен мен болашаңтҰ ңамтитҰндай кеқ заманүа айналадҰ. ДҚниедей, тӘптӘ, ізілден ібідке созҰлҰп жататҰн Çүни міқгӘ бӘрге боламҰз деген ой пайда боладҰ. Юкеен де қгӘ баңҰт ілемӘнде де, б&дан б&рҰн рухтар ілемӘнде де ікем едӘ деп сҰйлайдҰ. БауҰрҰна да міқгӘ бӘрге болатҰн бауҰрҰм деп ңарайдҰ, ж&байҰна да жіннатта +те с&лу +мӘрлӘк жар дүни теап, жаңсҰ к+редӘ, ң&рметтейдӘ, жанашҰр болҰп жірдем етедӘ. ЮлгӘндей &заң та міқгӘ +мӘр ҚшӘн адал ңҰзмет етӘп, дҚниелӘк, уаңҰтша кикӘлжӘқдерге ренжӘп кек саңтамайдҰ. ұңҰласҰ артҰп кемелдӘгӘ, адами ӘзгӘ ңасиеттеша турӘндей &заң мерзӘммен +лшенӘп - дірежесӘне ңарай - кемелдене тҚседӘ. ДҚниелӘк т&рмҰс жаүҰнан боз торүайдан т+мен манаүҰ пенде, ендӘ бҚкӘл жандҰлардан жоүарҰлап, үаламнҰқ тақдаулҰсҰ, баңтиÇр ңонаүҰ, ілемнӘқ ИесӘнӘқ айуанаӘсӘ жіне маңб&л ң&лҰ атанадҰ. Б&л нітиже де Рисалей-Н&рда айүаңтармен тҚсӘндӘрӘлгендӘктен ңанаүат етӘп ңҰсңа ңайҰрүандҰ ж+н к+рдӘк.

АдамзаттҰқ ңоүамдҰң +мӘрӘне ңатҰстҰ т+ртӘншӘ пайдасҰ:
Рисалей-Н&рдрҰлҰп ҰзҰншҰ ШуаүҰнда баÇндалүан нітиже, б&л сонҰқ ңорҰтҰндҰсҰ:

АдамзаттҰқ т+рттен бӘр б+лӘгӘн ң&райтҰн жас-+спӘрӘмдер, аңҰретке иман келтӘрсе адамүа лайҰңтҰ +мӘриңат іӘ ірӘ адами ңасиеттерӘн саңтап ңаладҰ. Юйтпесе, уайҰм мен Қрей билеп +здерӘн &йҰңтату немесе ҚрейдӘ &мҰту ҚшӘн ойҰншҰңтармен ойнап еркелӘкке салҰнҰп бетӘмен кетедӘ. СебебӘ, ірдайҰм айналасҰнда +зӘ секӘлдӘ балалардҰқ ңайтҰра байанҰн естӘгенде нізӘк болмҰсҰ, сезӘмтал табиүатҰ заңҰм к+рӘп, азап шегедӘ. Сан-тҚрлӘ арманүа толҰ ж&дҰрҰңтай жҚрегӘ сҰздап, дірменсӘз рухҰ ондай соңңҰүа шҰдай алмай ңиҰн +мӘр кешедӘ, ірӘ аңҰл-ойҰ мазалап т&рмҰсҰнҰқ наңҰш б&зҰладҰ. Ал, аңҰретке иманҰ болса ілгӘ к+рмеуӘ ҚшӘн ойҰншҰңтармен жасҰрҰнүан уайҰмнҰқ орнҰна ңуанҰш пен ҚмӘт пайда болҰп, еқсесӘн к+терӘп бҰлай дейдӘ: "МенӘқ бауҰрҰм Çки достҰм +лгенӘ рас. БӘраң ол ЖіннаттҰқӘнгӘлеболҰп бӘзден ілдеңайда рахат +мӘр сҚруде, іртараптҰ аралап кезӘп жҚр". Немесе,

— 203 —

"Анам ңайтҰс болдҰ, ол АллаҒтҰқ рахҰмҰна б+лендӘ. МенӘ Жіннатта таүҰ да ң&шаүҰна ңҰсҰп айдӘннӘқ+бедӘ. ТҚбӘнде аÇулҰ анашҰма ңайта ңауҰшамҰн!".>ОсҰлайша, адам секӘлдӘ +мӘр сҚредӘ.

ЕндӘ, адамзаттҰқ т+рттен бӘрӘн ң&райтҰн ңарттардҰ алайҰң. Олар +мӘрӘ жаңҰнда +шетӘнӘн, топҰраңңа кӘретӘнӘн, ҚйреншӘктӘ дҚниенӘқ есӘгӘ жабҰлатҰнҰн жаңсҰ , мҰна. Б&үан ж&банҰштҰ тек аңҰретке иманнан табадҰ. Юйтпесе, ілгӘ ң&рметке лайҰң аталар мен аÇулҰ аналардҰқ жанҰ кҚйзелӘп, жҚректерӘ алас&рҰп ңаттҰ ңиналарҰ с+зсӘз. ДҚние ңарақ ңалҰп, оларүа зҰндан, ал +мӘр сҚру адам т+згӘсӘз азап болар едӘ. БӘрасӘн міетке иман олардҰ бҰлай деп ж&батадҰ:

"УайҰмдамақдар! СӘздердӘ міқгӘ жастҰң шаң, жарңҰн +мӘр кҚтӘп т&р. АйҰрҰлҰп ңалүан бала-шаүақ, тумеш аңҰңан, мал-мҚлкӘқмен ңуана ңайта ңауҰшатҰн боласҰқдар. Жасаүан жаңсҰлҰңтарҰқ босңа кеткен жоң, аңҰсҰн еселеп аласҰқдар!". МӘне, аңҰретке иман к+қӘлдерӘн жайлап, ж&батан Әсксонша ірбӘр ңарт жҚз есе ңартайҰп кетсе даүҰ ҚмӘтсӘздӘкке тҚсӘп ңайүҰрмас едӘ.

АдамзаттҰқ Қштен бӘрӘн ң&райтҰн жастарүа келейӘк. БойларҰн іуестӘк билеп, сезӘмге берӘлгӘш ірӘ батҰл, аңҰлҰн ірңашан тҰқдай бермейтӘн одам! АҰретке имандарҰн жоүалтҰп алса, Çүни, тозаң бар екенӘн ескермесе, ңоүам +мӘрӘне ңауӘп т+недӘ, ар-намҰс тапталҰп, ілсӘздерге ңиҰн боладҰ. Кейде бӘр сіттӘк ліззатңа бола баңҰттҰ отбасҰнҰқ шақҰраүҰ шайңалҰп, осҰ секӘлдӘ тҚрмеде тҰ маңсс жҰл азап шегедӘ. Хайуанүа &ңсап, жауҰздҰң жасайдҰ.

Егер оүан аңҰретке иман к+мекке Қлгерсе, тез есӘн жинап бҰлай тоңтамүа келер едӘ: «ТіртӘп саңшҰларҰ к+рмеуӘ мҚмкӘн, олардан жасҰрҰна алармҰн-ау, бӘраң, жіҒаннам дейтӘн зҰнданҰбас кеадишах-Ұ ЗҚлжалалдҰқ перӘштелерӘ к+рӘп отҰр үой, жаман амалдарҰмдҰ жазҰп ңоŞда. Яз бетӘмше жҚргӘзбейдӘ, атңарар мӘндетӘм бар жолаушҰмҰн. Мен де бнҰшҰна ңартайҰп кҚш-ңуаттан айҰрҰламҰн үой» деп жауҰздҰң жасаүалҰ т&рүан кӘсӘлерге аÇнҰш сезӘмӘ оÇнҰп, олардҰ ң&рметтейтӘн боладҰ. Б&л маүҰна да Рисалей-Н&рда ділелдермен баÇндалүандҰҰрттаноүан сӘлтеп ңҰсңа ңайҰрдҰң.

Эім, адамзаттҰқ мақҰздҰ бӘр б+лӘгӘ ауру жандар мен жібӘр к+ргендер жіне бӘз секӘлдӘ білеге &шҰраүандар мен паңҰрлар, ауҰр жазаүтар белгендер. Егер оларүа аңҰретке иман медет бермесе, жаүдай ңиҰн. Ауру ірдайҰм +лӘмдӘ еске тҚсӘрӘп бӘр мазаласа, ендӘ +шӘн ала

— 204 —

алмаүаҰмдаүҰҰсҰн таптаүан залҰмнҰқ тоқмойҰн тікаппарлҰүҰ бӘр жаүҰнан жіне пілекеттен зардап шеккен мал-мҚлкӘ, бала-шаүасҰ уайҰмүа салҰп ҚмӘтӘн ҚзедӘ жіне бӘр-екӘ минуттҰң Çки бӘр-екӘ саүаттҰңҰқ атҰтҰқ кесӘрӘнен бес-он жҰл м&ндай абаңтҰ азабҰн тарту жанҰн жегӘдей жейдӘ. Ал аңҰретке иман болса тереқ тҰнҰстап рахаттанҰп ңалар едӘ. ҮиҰншҰлҰңтар мен ҚмӘтсӘздӘк, уайҰм мен кек отҰ иманнҰқ дірежесӘне ңарааңҰт, п кейде мҚлдем жоң болҰп кетедӘ.

ТӘптӘ, мен бҰлай дер едӘм, егер менӘқ жіне кейбӘр бауҰрларҰмнҰқ мҰна наңаңтан наңаң ңамалҰп ңиналүан кезде, ауҰр пілекет кезӘнде аңҰретке иман жірде:>БӘрегенде б&л жердегӘ бӘр кҚн шҰдатпайтҰн азап +лӘм секӘлдӘ ісер етӘп, бӘздӘ +мӘрмен ңош айтҰсуүа итерер ме едӘ. БӘраң Ү&дайүа шҚкӘр, +зӘмнӘқ ңайүҰммен ңоса, жанҰмдай жаңсҰ к+рген бауҰрларҰмнҰқ ңайүҰсҰн тартсам да жіне к+зӘмнӘқ ңарасҰнаттҰ Ұмбат, мҰқдаүан Рисалей-Н&р кӘтапшаларҰмдҰ бермей, олардҰ тіркӘлеп ңинаүандарҰнан ңаттҰ +кӘнсем де жіне б&рҰн аз +ктемдӘкке шҰдай алмайтҰн мӘнезӘм болса да, сӘзге ант етейӘн аңҰретке иманнҰқ н&рҰ,ашҰп мсҰйлайтҰн ңуатҰ маүан сабҰр, т+зӘмдӘлӘк, ж&банҰш пен табандҰлҰң бердӘ. ТӘптӘ, &лҰ кҚресте, тиӘмдӘ сҰнаң дірӘсӘнде жоүарҰ міртебе, мол сауап алу ҚшӘн кҚштӘ Ұнта-жӘгер бердӘ десе боладҰ. КӘтаптҰқ басҰнда айтңан бол АллаҒн, мен +зӘмдӘ ЖҚсӘп пайүамбардҰқ (а.с.) медресесӘ деп атауүа лайҰң, тамаша да ңайҰрлҰ медреседе жҚргендей сезӘнемӘн. Анда-санда сҰр беретӘн ауру мен ңарттҰңтан пайда болатҰн кӘрпиÇздҰң боллҰ маңрахат тҚрде шҰнайҰ ҰңҰласпен дірӘстерӘме алақсҰз кӘрӘсер едӘм. ЖарайдҰ, орайҰ келӘп таңҰрҰптан тҰс нірселер жазҰлдҰ, айҰпңа б&йҰрмақдар.

Эім, ір адамнҰқ кӘшкене дҚниесӘ, тӘптӘ, шаүҰн ж&маүҰ - +з ҚйӘ, от басҰ. Егер аңҰретке иман ол Қйденл іринтаппаса, отбасҰнҰқ мҚшелерӘ ірбӘрӘ +зара мейӘрӘм мен сҚйӘспеншӘлӘгӘ ңаншалҰңтҰ болса, соншалҰңтҰ уайҰм мен ңайүҰ шегӘп, азапңа тҚсер едӘ. ЮлгӘ ж&маң +мӘр тозаңи т&рмҰсңа айналадҰ не болмаса ҚйдегӘлер + ңол ж к+қӘл к+теруге, ойҰн-сауҰңңа ҚйӘр болҰп, азүҰндҰңңа салҰнҰп, аңҰлдҰ &йҰңтатуүа тҰрҰсадҰ. АқшҰнҰ к+рӘп, Ç ңаша алмай, Ç &ша алмай, ңаттҰ сасңанҰнан к+рӘнбениÇт ңн басҰн ң&мүа с&ңңан тҚйең&с секӘлдӘ ілгӘ бейшаралар да бейңамдҰңңа ібден бой&радҰ. ЯзӘнше, солай Әстесе, +лӘм мен аÇңталу, ңоштасу олардҰ сҰрт айналҰп +теналҰ б, аңҰмаңтҰң ңҰлҰп, сезӘмдӘ уаңҰтша с+ндӘрмек боладҰ.

— 205 —
МҰсалүа, ана +зӘнӘқ, ңаттҰ жаңсҰ к+ретӘн, тӘптӘ, ол ҚшӘн жанҰн беруге дайҰн баласҰн ірдайҰмүҰ ңауӘпҰраүан ӘшӘнде к+ргенде мазасҰ кетедӘ. Немесе балалардҰ алайҰң. Олар ікесӘн Çки бауҰрларҰн уайҰмдап, олардҰ ңоршаүан білелерден саңтай алмайтҰндҰңтан ірдайҰм уайҰмдап, ңорңаң болҰп +седӘ. ОсҰлайша т&рлауҰ жоң мҰна +мӘрде ілгӘ отбасң аңҰраүҰ тайҰп, берекетӘ кетедӘ. ОнҰқ ҚстӘне ңҰсңа +мӘрлӘк, уаңҰтша туҰсңандҰң байланҰс шҰнайҰ да адал, толҰң ҰңҰластҰ болмайдҰ. Язара сҰйластҰң пен махаббатңа заңҰм келӘп араларҰ суҰй бастайдҰ. МӘнез-ң&лҰң наيَٓا ا, тӘптӘ, келеқсӘз жаүдай болуҰ ібден мҚмкӘн.

Ал, отбасҰ мҚшелерӘ аңҰретке иман келтӘрген болса, шақҰраңтарҰ н&рүа б+ленӘп, +зара ңарҰм-ңатҰнас, туҰстҰң пен махаббат ңҰсңа ү&мҰрдҰқ +лшемӘмен емес, міқгӘ баңҰт, аӘретӘне де ол ңатҰнас жалүаса беретӘндӘктен, соүан ңарай +лшенедӘ. Адал ң&рмет, шҰнайҰ махаббат, мейӘрӘмге толҰ ңамңорлҰң, бӘр-бӘрӘнӘқ аүаттҰңтарҰнагер тіау, кемшӘлӘктерӘн кешӘру секӘлдӘ жаңсҰ ңасиеттер ңалҰптасҰп, ол шақҰраңта наүҰз баңҰт орнайдҰ. Б&л маүҰна Рисалей-Н&рда баÇндалүандҰңтан ңҰсңа ңайҰрдҰң.

Эім, ірбӘр ңала +з т&рүҰндарҰна белгӘлӘ бӘр маүҰнад БӘреун Қй, баспана. Егер аңҰретке иман ол Қлкен ҚйдӘқ т&рүҰндарҰна ісер етпесе, Çүни, иманнан нісӘбӘ жоң болса, жаңсҰ мӘнездӘқ негӘздерӘ болҰп табҰлатҰн ҰңҰлас, адалдҰң, адамгершӘлӘк, ңамңорлҰң, жанашҰрлҰң, жанкештӘлӘк, АллаҒ ризашҰлҰүҰ, обал-сҰс. ЖооүалҰп онҰқ орнҰн ашу-кек, бас пайдасҰн к+здеу, екӘ жҚздӘлӘк, алдау-арбау, +зӘмшӘлдӘк, риÇ, жасандҰлҰң, параңорлҰң секӘлдӘ келеқсӘз жайттар етек аладҰ. СҰрттай тҰнҰштҰң, бейбӘт +мӘр кешӘп жатңандай к+рӘнгенӘмен шҰнтуайтадам!>найҰлҰң, шектен шҰүу, анархиÇ ҚкӘм сҚредӘ. Үала +мӘрӘнӘқ шҰрңҰ б&зҰладҰ. БалаларҰ ерке, жастарҰ мас, кҚштӘлерӘ залҰм келӘп, ңарттарҰ зар еқӘреп, м&қлҰ кҚй кешедӘ.

ОсҰлай салҰстҰра берсек, мемлекеттӘқ +зӘ бӘр Қй, отан да бӘр халлу ңауҚлкен отбасҰ деуге боладҰ. Егер осҰ кеқ ңанаттҰ отау Қйге аңҰретке иман Ұңпал ететӘн болса, бӘрден +зара сҰйластҰң, шҰнайҰ жанашҰрлҰң, мейӘрӘм, лтҰраусҰз сҰйластҰң, бӘр-бӘрӘне к+мектесу, адал ңҰзмет, татулҰң, риÇсҰз ң&рмет, адамгершӘлӘк, менмендӘксӘз ҚлкендӘк, кӘшӘпейӘлдӘлӘк секӘлдӘ игӘ ңасиеттер жаңанҰн , жандана бастайдҰ.

— 206 —

Ү&ран дірӘсӘмен балаларүа бҰлай дейдӘ: "ЕркелӘктӘ ңой, жіннат бар!".

Жастарүа: "МастҰңңа салҰнба! ЖіҒаннам бан естӘңа!" деп есӘн жиүҰзадҰ.

ЗалҰмдарүа: "Жан т+згӘсӘз азап бар, ауҰр жазаүа тартҰласҰқ!" деп ідӘлдӘкке бас игӘзедӘ.

Үарттарүа: "УҰсҰқнан шҰүҰп кеткен баң-діулеттӘ уайҰмдама! АлдарҰқда одан да артҰң Ғім міқгӘ аңҰреттӘк баң, баңи жаӘмнӘқ аң бар. СонҰ иемденудӘқ ңамҰн ойла!" деп уайҰмҰн ңуанҰшңа айналдҰрадҰ.

Үарап отҰрсақ аңҰретке иман ірбӘр буҰнүа жаүҰмдҰ ісерӘн тигӘзӘп, ңарақүҰлҰңтҰ сейӘлтӘп болҰмдҰ Әз ңалдҰрадҰ екен. Ендеше ңоүам +мӘрӘн дӘнсӘз ж+нге саламҰндӘ рухңалҰпңа келтӘремӘн деп даурҰүатҰн ңоүам ңайраткерлерӘ мен психологтардҰқ ң&лаңтарҰна алтҰн сҰрүа!

МӘне, аңҰретке иманнҰқ мҰқдаүан пайдаларҰнан бес-алтауҰна үана ишара етӘп, сӘлтеме жасадҰң. Басңа т&старҰн салҰстҰкӘ, некӘ дҚниенӘқ, екӘ +мӘрдӘқ баңҰт к+зӘ тек иман екенӘ тҚсӘнӘктӘ болар.

— 207 —

ЮЛ-Х ДЖЮТ- З-ЗЮЭРАНұҢ

ЕКӨНШӨ ТАРАУұ
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪н тек بِهِ نَسْتَع۪ينُ

Фатиха сҚресӘнӘқ соқҰнда ҒидаÇт б&йҰрүандар жіне хаң жолдаүҰлар мен адасңандар жіне Хаңңа ңарсҰ келушӘ азүҰндардҰқ +зара айҰрмашҰлҰүҰн мегзейтӘн сондрӘ жеқ Рисалей-Н&рдҰқ барлҰң теқеулерӘнӘқ б&лаүҰ болҰп табҰлатҰн аÇттҰқ бӘр аңиңатҰн Н&р сҚресӘндегӘ мҰна:

اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ مَثَلُ نُورِه۪ كَمِشْكَاةٍ ف۪يهَا مِصْبَاحٌ اَلْوَ رَااحُ ف۪ى زُجَاجَةٍ اَلزُّجَاجَةُ كَاَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّىٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ

аÇтҰ жіне +зӘнен кейӘнгӘ

اَوْ كَظُلُمَاتٍ ف۪ى بَحْرٍ لُجِّىٍّ يَغْشٰيهُ مَوْзӘмдӘ ْ فَوْقِه۪ مَوْجٌ

АÇтҰмен бӘрлесе отҰрҰп, ол жердегӘ теқеудӘ тақүажайҰп тҚрде баÇндайдҰ.

БӘрӘншӘ Н&р аÇтҰ"БӘрӘншӘ Шуаңта">ділелденгендей он ишара арңҰлҰ Рисалей-Н&ُرْنَاара ететӘндӘгӘ байңаладҰ жіне м&үжизалҰ тҚрде Ү&раннҰқ сол тіпсӘрӘнен үайби хабар беруде. Б&л, Рисале-Н&рүа"Н&р">деп ат ңойҰлуҰна бӘрӘншӘ себеп болүандҰңтан, жиҰрма ТоүҰзҰншҰ МектубтҰқ бӘр бетӘнде ңиÇлмен саÇхат жасалүанҰ бҰ. Егеүан болатҰн. Ол жерде тімсӘл арңҰлҰ осҰ керемет аÇттҰқ"Н&р">с+зӘндегӘ"нун">ірпӘнӘқ м&үжизасҰна &ңсас маүҰнауи м&үжиза айтҰлүанҰна байланҰстҰ"АÇт-ул КҚбра">рисалесӘнде дҚниеге саÇхат жасаүан адамнҰқ ЖаратушҰ ИесӘн ңалай Әздеп тапңанҰ, онҰ, рубуҚшӘн бҚкӘл ілемнен с&раүанҰ жіне ОтҰз Қш жолмен, наңтҰ ділелдермен +зӘнӘқ РаббҰсҰ кӘм екенӘн бӘлгенӘ жайлҰ баÇндалүан
— 208 —

болатҰн. Сол сиÇңтҰ, діл сол жолаушҰ, үасҰрлардҰ кезӘп, аспан мен жер ңабаттарҰнда аңҰлҰа ол аҚрегӘмен, ңиÇл сезӘмӘмен ң&лшҰна аралап, барүан сайҰн ҰнтасҰ артҰп үаламдҰ бӘр ңала секӘлдӘ жан-жаңтҰ зерттеп, ісӘресе, Ү&раннҰқ хикметӘне жҚгӘнӘп, бӘресе фелгӘлӘиÇ хикметӘне аңҰлмен сҚйенӘп, салҰстҰра +з ңиÇлҰн Қлкен дҚрбӘ жасап, тҰм алҰс ңабаттарүа саÇхаттап аңиңаттардҰ ңаз-ңалпҰнда к+рӘп, олар жайлҰ бӘзге "АÇт-ул Кубра" кӘтабҰнда баÇндаүан-дҰ.

ҮазӘр бӘз, сол наүҰз аңңасҰқ.рӘ тімсӘл ретӘне ойша жасаүан саÇхаттаүҰ ілемдердӘқ тек мҰсал ретӘнде ҚшеуӘн, Фатиха сҚресӘнӘқ соқүҰ жаүҰндаүҰ теқеудӘқ ҚлгӘсӘн ңҰсңаша баÇндаймҰз. Басңа к+ргеандардендерӘн, теқеулерӘн Рисалей-Н&рдҰқ мҰсалдарҰна тапсҰрамҰз.

БӘрӘншӘ ҚлгӘ мҰсал: ЮлгӘ, дҚниÇүа тек ңана ЖаратушҰсҰн танҰп, табу ҚшӘн келген жолаушҰ аңҰлүа салҰп бҰлай дедӘ: «БӘз барлҰң нірседен ЖаратушҰ ИемӘздӘ с&рап, ңанаүатет. ИіҰң жауап алдҰң. ЕндӘ, КҚндӘ табу ҚшӘн КҚннӘқ +зӘне жҚгӘн демекшӘ, бӘз де Жаратңан ИемӘздӘ ОнҰқ ӨлӘм, Ирада, Ү&дӘрет сҰндҰ киелӘ сипаттарҰнҰқ ісңҰлдҰ ңҰлҰ, сондай-аң, к+зге к+рӘнӘп т&рүан ӘстерӘнӘқ жіне есӘмдерӘнӘқ сіуле-шуаңтарҰ арңҰлҰ тануүа тҰрҰсамҰз. Сол ҚшӘн, таүҰ бӘр саÇхат жасайҰң» деп, дҚниÇүа кӘрдӘ. Жіне жат аүҰм іҒл-Ә далалет Çүн, +зӘмңандар секӘлдӘ, Жер шарҰ аттҰ кемеге мӘндӘ. МӘндӘ де, Ү&раннҰқ хикметӘн ңабҰлдамайтҰн пін мен пілсапа к+зӘлдӘрӘгӘмен жіне Ү&ран оңҰмайтҰн жаүрафиÇ пінӘнӘқ ережелерӘ бтҰп, б ңарадҰ. Үараса, жер шарҰ шексӘз кеқӘстӘкте бӘр жҰлда жиҰрма т+рт мҰқ жҰлдҰң шеқбердӘ зеқбӘрек оүҰнан жетпӘс есе жҰлдам ңозүалҰп зҰмҰрап барадҰ. стӘнде жҚз мҰқ тҚрлӘ бейшара, ілсӘз жандҰ пенделердӘ мӘнгӘзӘп алүан. Еген оларминутңа жолдан тайса, не бӘр ж&лдҰзбен соңтҰүҰсса кҚл-талңанҰ шҰүҰп, шексӘз кеқӘстӘкте дҰмҰ ңалмай ңирап, ҚстӘндегӘ жан-жануарлар жоң болҰп, ңдӘгӘн а кететӘнӘн тҚсӘндӘ.

غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّٓالّ۪ينَ
деген ңисҰң жолдаүҰ топтҰқ рухани азабҰн жіне اَوْ كَظُلُمَاتٍ ف۪ى بَحْرٍ لُجِّмар бӘзӘнӘқ адамдҰ т&нжҰрататҰндай ңарақүҰлҰүҰн сезӘп"Үап, іттеген-ай! МҰна с&мдҰң ңауӘптӘ
— 209 —
кемеге ңайдан мӘне ңойдҰң!? ЕндӘ, ңалай ң&тҰламҰз!?">деп, ілгӘ к+рсоңҰр философиÇнҰқ к+зӘлдӘрӘгӘн бӘр &рҰп сҰндҰрдҰ да, اَلَّذ۪ебӘн бنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ жолҰна тҚстӘ. Сонда, Ү&раннҰқ хикметӘ медет болҰп, ір нірсенӘқ аңиңатҰн к+рсететӘн дҚрбӘ сҰйладҰ. АңҰлҰқдҰ пайдаланҰп ендӘ, "Үара!" деп едӘ: رَبُّ السَّمٰوَاتِ وَ الْاَرْضِ есӘмӘ,
هُوَ الَّذ۪ى جейҒи Уلَكُمُ الْاَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا ف۪ى مَنَاكِبِهَا وَ كُلُوا مِنْ رِزْقِهِ

К+кжиегӘнде КҚндей жарң еттӘ. Жер шарҰ +те сенӘмдӘ ірӘ жҚйелӘ керемет кеме ботап - ҚкӘл тӘрӘ жандардҰ +з ризҰң несӘбелерӘмен бӘрге к+терӘп, ілем теқӘзӘнде хикметке толҰ, пайдалҰ ңозүалҰсҰмен КҚндӘ айнала кезӘп ризҰңңа м&ңтаж жандарүа жҰл мезгӘлдерӘнӘқ +нӘмдерӘн жеткӘзуде.

Хаң Таүала ей ңас, "Хут" аттҰ екӘ перӘштенӘ ілгӘ кеменӘқ баңҰлаушҰ капитанҰ етӘп таүайҰндаүан. Ол кеме керемет Раббани елдӘ мекен кеқӘстӘктӘ аралап, ХалиңттардажілалдҰқ жаратңан пенде-ңонаңтарҰнҰқ к+қӘлӘн к+теру ҚшӘн серуендеп жҚр. ОсҰлайша,

اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ
аңиңатҰн к+рсетӘп, жаратңан ИесӘн осҰ есӘмнӘқ сіулесӘ арңҰлҰ танҰстҰрадҰ. ЖолаушҰ осҰнҰ тҚсӘндӘ Çүни н к+қӘлӘмен اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ дедӘ де, الَّذ۪ينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ дейтӘн сҰратал м&стаңим иелерӘ тура жолдаүҰларүа ңосҰлдҰ.

ЖолаушҰ ңолҰнд барҰсҰнда к+рген аңиңаттардан екӘншӘ ҚлгӘ мҰсал: ЮлгӘ жолаушҰ жер шарҰ кемесӘнен тҚсӘп, хайуанат ілемӘне, адамзат дҚниÇсҰна келдӘ. Ол, +зӘне дӘнмен мданҰпайтҰн табиүатшҰл &үҰмдҰ к+зӘлдӘрӘк жасап ңарадҰ. Үараса, сансҰз тӘршӘлӘк иелерӘнӘқ шексӘз ңажеттӘлӘктерӘ жіне олардҰ ренжӘтетӘн, тиӘсетӘн к+птеген зиÇнкес д&шпандарҰ бар жіне ір тҚрлӘ ңатерлӘ оңиүалар үҰп жа ңоршап алүан, бӘраң олардҰқ б&үан ңарсҰ т&рар кҚш-ңуатҰ жоңтҰқ ңасҰ. ҮауӘптӘ д&шпандарҰнҰқ миллионнан бӘр б+лӘгӘн тойтаруүа да жетпейдӘ. ОсҰндай с&мдҰң ірӘ аÇнҰштҰ жаүдайду, тіуенде мейӘрӘм сезӘмӘ жіне аңҰлҰ ңаттҰ ісер алҰп, +кӘнӘш пен ңайүҰдан тозаңңа тҚскендей ауҰр кҚй кештӘ. М&ндай аÇнҰштҰ ілемге келгенӘне ңаттҰ +кӘнӘп т&р едӘ, кенет Ү&раннҰқ хикметӘ медет берӘп, к+мекке келдӘ.

— 210 —
الَّذ۪ينَ اَنْعَمْتَ عَаларҰ مْ деген дҚрбӘ сҰйладҰ да,"ЕндӘ, ңара!">дедӘ.
Үараса, اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ аÇтҰ н&р шашҰп, Рахман, Рахим, Різзаң, Муним, Кірим, Хафиз сҰндҰ Әнен бк+ркем есӘмдердӘқ ір ңайсҰсҰ КҚндей жарңҰрап,
مَا مِنْ دَٓابَّةٍ اِلَّا هُوَ اٰخِذٌ بِنَاصِيَتِهَا ٭ وَكَاَيِّنْ مِنْ دَٓابَّةٍ لَا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اَللّٰهُ يَرْزُقُهَا وَاِيَّاكُمْ ٭ وَلَقَدْ ң&сҰ ْنَا بَن۪ى اٰدَمَ ٭ اِنَّ الْاَبْرَارَ لَف۪ى نَع۪يمٍ
секӘлдӘ аÇттардҰқ к+кжиегӘнде к+рӘне бастадҰ. ЮлгӘ адамзат пен жануарлар ілемӘн рахҰмүа, ихсанүа б+леп, белгӘлӘ маүҰнада уаңҰтша жіннатңа айн АмериҰ. С+йтӘп, ілем тамаша үибратңа толҰ, ңонаңҚй тірӘздӘ жомарт ИесӘ АллаҒтҰ толҰң танҰстҰрҰп, одан хабар беретӘнӘн бӘлдӘ. Үайта-ңайта اَلҰқа біُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ дедӘ.
СаÇхатҰнда к+рген жҚздеген мҰсалдардҰқ ҚшӘншӘ мҰсалҰ:

Жаратңан ИесӘн есӘм-сипаттарҰнҰқ ісерӘнен, сіулесӘнен танҰүҰсҰ келген ілгӘ дҚниеге ңонаң жолаушҰ аңҰлҰ мен ойҰна бҰлай дедӘ:

Үанңңа тобӘз де рухтар мен перӘштелер секӘлдӘ дененӘ тастап к+кке к+терӘлӘп, жаратңан ИемӘздӘ аспандаүҰлардан с&райҰң. С+йттӘ де рух ңиÇлүа мӘнӘп, аңҰл пӘкӘрге ерӘп аспанүа к+терӘлдӘ. АстрономиÇ Ұң, м&жетекшӘ етӘп соүан жҚгӘндӘ. ДӘндӘ ңабҰлдамайтҰн философиÇ к+зӘмен الْمَغْضُوبِ الضَّٓالّ۪ينَ дейтӘн жат аүҰм секӘлдӘ ңарадҰ. Үараса, жер шарҰнан мҰқ есеҰлҰңта, зеқбӘрек оүҰнан жҚз есе жҰлдам ңозүалҰп бара жатңан денелер, от шашңан ж&лдҰздар араласа-ң&раласа тҰм жҰлдам ңозүалуда. Кездейсоң, бӘреуӘ бӘр минут +з жолҰнан тайса, &шҰ-ңиҰрсҰз кеқӘЗҚлжіл +зӘ секӘлдӘ меқӘреу бӘр денеге соңтҰүҰсҰп ңиÇмет-ңайҰм болүандай астан-кестеқӘ шҰүарҰ с+зсӘз.

ЮлгӘ, жолаушҰ ңай жаңңа ңараса да осҰндай с&мдҰң пен ҚрейдӘ к+рӘп үҰз ие &штҰ. Аспанүа шҰңңанҰна п&шайман болҰп ңаттҰ +кӘндӘ. АңҰл-ой, басңа барлҰң сезӘмдерӘ алас&рҰп, "бӘздӘқ мӘндетӘмӘз м&ндай емес. Керемет аңиңаттардҰ к+рӘп, басңаларүа к+рсету болатҰн. КідӘмгӘдей тозаң ӘспеттӘ жаүҰмсҰз да азаптҰ маестӘгердҰ &үҰну, к+ру бӘзге ауҰр тиŞде. М&ндай ңҰзметтен бас тартамҰз, ңаламаймҰз!" деп зар ңаңтҰ.

— 211 —
Сол кезде кенет: اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ аÇтҰ ісерӘмен"Хеп сан-Сімауати уіл ард" жіне "Мусаххируш-Шімси уіл Үамар" жіне "Раббул-Аламийн">секӘлдӘ к+ркем есӘмдердӘқ ірңайсҰсҰ КҚндей жарңҰрҰп,
وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَٓاءَ الدُّكِ صُنبِمَصَاب۪يحَ жіне
اَفَلَمْ يَنْظُرُوا اِلَى السَّمَٓاءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْنَاهَا وَزَيَّنَّاهَا

жіне

ثُمَّ اسْتَوٰى اِلَى السَّمَٓاءِ فَسَوّٰеқеу-м سَبْعَ سَمٰوَاتٍ
секӘлдӘ аÇттардҰқ к+кжиегӘнде к+рӘне бастадҰ. КҚллӘ аспандҰ н&рүа б+леп, перӘштелерге толтҰрдҰ. С+йттӘ де, аспан алҰп мешӘтке жіне іскери б+лӘмшеге айналдҰ. ЕндӘ, ж болҰп الَّذ۪ينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ дейтӘн тура жолүа тҚстӘ. ЮлгӘ адасңандардан, اَوْ كَظُلُمَاتٍ ف۪ى بَحْرٍ لُجِّىٍّ -ден ң&тҰлдҰ. БӘрден аспан ж&маңтай

ң&лпҰрҰп, тамаша, керемет бейнеде жҚйелӘ мемлекетке айналдҰ. ЖаратҰлҰстардҰқ бірӘ де Халиң-ҰезӘп жлал АллаҒтҰ дірӘптеп, танҰстҰруда екенӘн к+рӘп, аңҰлҰнҰқ, ой-санасҰнҰқ ңадӘр-ңасиетӘ жоүарҰлап атңарар мӘндетӘнӘқ мақҰздҰлҰүҰ арттҰ.

МӘне, ілгӘ жолаушҰнҰқ ілемге жасаүан саÇхатҰнҰқ жҚздеген тҚрӘн осҰ Қш мҰсалүа салҰстҰрҰп, бс, жоүа к+рген-бӘлгендерӘн жіне есӘм-сипаттарҰнҰқ сіуле, шуаңтарҰ арңҰлҰ Уіжиб-ул Ужуд АллаҒтҰқ маүрифатҰ жайлҰ баÇндҰ Рисалей-Н&рүа сӘлтеп, тереқ де &заң ңиссанҰ ңҰсңа ңайҰрүандҰ ж+н к+рдӘк. ОсҰ шаүҰн т&жҰрҰмдарүа ңанаүат етемӘз шарлапатушҰ ИемӘздӘ танҰстҰратҰн, ОнҰқ киелӘ сипаттарҰнан жіне жетӘ сипатҰнан тек ңана "ӨлӘм", "Ү&дрет", "Ираде" секӘлдӘ Қш сипаттҰқ к+рӘнӘс, ісерлерӘ арңҰлҰ жіне рас екенӘн ділелдейтӘн айүаңтарҰна сҚйене отҰрҰп, шексӘз ілемдӘ Жаратңан десетӘҰ тануүа ілгӘ дҚниÇ жолаушҰсҰ секӘлдӘ бӘз де ңҰсңа ишарамен танҰстҰруүа тҰрҰсамҰз. Егжей-тегжейлӘ тҚсӘндӘрудӘ Рисалей-Н&рүа сӘлтеймӘз.

— 212 —

(ЖиҰрма тоңиңаттҰ Лемадан)

ЕКӨНШӨ БАП
(Б&л екӘншӘ баб "ЮлхамдулиллаҒ" жайҰнда)

ЕкӘншӘ баб деп аталүан б&л шаүҰн еқбекте адамдарүа «ЮлхамдулиллаҒ» дегӘзген иманнҰқ к+птеген пайдаларҰ мен н&рларҰнҰқ тек тода жанрӘ баÇндалмаң.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ

БӨРӨНШӨ Т ЖұРұМ: ЮуелӘ екӘ нірсенӘ есте саңтаүан ж+н.

БӘрӘншӘден: ФилософиÇ - не нірсенӘ де жаман ңҰлҰп, ңорңҰн жан бҚрде к+рсететӘн ңара к+зӘлдӘрӘк. Иман - не нірсенӘ де тамаша ңҰлҰп, жанүа жаңҰн жҰлҰ шҰрайлҰ бейнеде к+рсететӘн м+лдӘр де пік, н&рлҰ к+зӘлдӘрнҰқ аң ЕкӘншӘден: БҚкӘл жаратҰлҰспен байланҰста, ір нірсемен ңарҰм-ңатҰнаста, +зӘн ңоршаүан ортамен ойша болса да с+йлесуге, жҚздесуге, к+ршӘ болуүа іу бастан міжбҚр адам баласҰнҰқ оқ мен солҰ, алдҰ мен артҰ, астҰ мен ҚстӘ дейтӘн алтҰ жаүҰ дҰ тиӘдам ілгӘ аталүан к+зӘлдӘрӘктӘқ бӘреуӘн киӘп, манаүҰ жаңтардаүҰ жаратҰлҰстҰ, хал-ахуалдҰ, жаүдайлардҰ к+редӘ.

Оқ жаң. Б&л +ткен шаң. ФилософиÇ к+зӘбиелӘпӘмен оқ жаңңа ңараүан кезде, ол жаң астан-кестеқӘ шҰүҰп ңирап ңалүан ҚрейлӘ мазар тірӘздӘ к+рӘнедӘ. Адам м&ндай к+рӘнӘстен зіресӘ &шҰп, жҚрегӘ аузҰнетӘп, лҰп ҚмӘтсӘздӘкке тҚсерӘ анҰң. Алайда, иман к+зӘлдӘрӘгӘмен ңараүан кезде, ілгӘ жаң астан-кестеқ кҚйде к+рӘнсе де бӘраң жан шҰүҰнҰ жоң. ңҰзметшӘлерӘ мен т&рүҰндарҰ ілдеңайда ісем, н&рлҰ ілемге кҚрде сеткенӘ байңаладҰ. ОндаүҰ ңабӘрлер мен ш&қңҰрлар н&рлҰ ілемге ену ҚшӘн ңазҰлүан жер астҰ жолдарҰ тҚрӘнде к+рӘнедӘ. Демек, иманнҰқ адамүа сҰйлайтҰн шаттҰң пен рахатҰ мҰқдаүан «ЮлхамдулиллаҒ» дегӘзетӘн на ң&лүмет.

— 213 —
Сол жаң.>Келер шаң. ФилософиÇ к+зӘлдӘрӘгӘмен ңарасақ, болашаң бӘздӘ шӘрӘтӘп, ң&рт-ң&мҰрсңаүа жем ңҰлҰп жанҰмҰздҰ алатҰн ҚрейлӘ де ңорңҰнҰштҰ, Қлкен бӘр لْاٰفِтҚрӘнде к+рӘнедӘ. Алайда, иман к+зӘлдӘрӘгӘмен ңараүан кезде, Халиң, Рахман, РахимнҰқ Çүни, АллаҒ ТаүаланҰқ адам баласҰна дайҰндаүан тҚрлӘ-тҚрлӘ тӘл ҚйӘрер тіттӘ таүамдар мен сусҰндарүа толҰ Рахман дастарңанҰ тірӘздӘас &раедӘ. МҰқдаүан рет "ЮлхамдулиллаҒ" дегӘзӘп, ңайталатңҰзадҰ.
стӘқгӘ жаң.>çүни, аспанүа философиÇүа сҚйенӘп ңараүан адам сонау шексӘз кеқӘстӘкте м ҚшӘн дтаүан ж&лдҰздар мен планеталардҰқ, ат жарҰсҰ тірӘздӘ немесе соүҰс тісӘлӘ сиÇңтҰ жҰлдам ірӘ сан-ңилҰ ңозүалҰстарҰн к+рӘп, ҚрейӘ &шҰп бойҰн ңорңҰнҰш билейдӘлҰ жемда имандҰ кӘсӘ ңараүан кезде сол тақүажайҰп, керемет тісӘл, бӘр ңолбасшҰнҰқ б&йрҰүҰмен, онҰқ ңол астҰнда екенӘн, аспан ілемӘн безендӘрӘп, т&рүан ілгӘ ж&лдҰзنْ يَك бӘзге жарҰң беретӘн шҰраңтар екенӘн к+редӘ. МанаүҰ ат жарҰсҰндай топалақүа ңорңҰнҰшпен Қрейлене емес сҚйсӘне, ҚйреншӘктӘ тҚрде ңарайтҰн боладҰ. Аспан ілемӘн осҰлайша суреттеген иман нҰүметӘне ілбетте арҰн Ққдаүан "ЮлхамдулиллаҒ" деу ңажет.
АстҰқүҰ жаң.>çүни, Жер планетасҰна философиÇ к+зӘмен ңараүан сітте, Жер шарҰ беталдҰ, жҚгенсӘз, КҚннӘқ айналасҰн жҚйесӘз кезген бӘр хайуан секӘлдӘ немесе штурвалҰ сҰнҰң, капитансҰз келапат ӘздӘ к+рӘнӘп, зіресӘ &шадҰ. Алайда, иманмен ңараүанда Жер шарҰ АллаҒтҰқ басңаруҰндаүҰ адамзаттҰ серуендету ҚшӘн КҚндӘ айналҰп жҚрген, ӘшӘ азҰң-тҚлӘк пен сусҰндарүа толҰ Рахмани бӘр кеме тҚрӘнде к+редӘ. Иманнан туҰндаүан осҰ бӘр &лҰ нҰүмىِ تُوн Қлкен-Қлкен "ЮлхамдулиллаҒ" тардҰ айта бастайдҰ.

АлдҰқүҰ жаң. Философ адам б&л жаңңа ңараса, барлҰң тӘршӘлӘк иелерӘ - адам болсҰн, хайуан болсҰн т Жалү болҰп, керуендей тӘзӘлӘп солай ңарай шапшақ бет алуда, жіне к+зден тез таса болуда. çүни, жойҰлуда, жоң болуда. ЯзӘ де сол жолдҰқ жолаушҰсҰ екенӘн бӘлгендӘктен жанҰн жегӘдей жеген +кӘнӘштен жҰн &рүандай кҚй Әзге ж... Алайда, иман назарҰмен ңараүан мҚмин, адамзаттҰқ ол жаңңа бет алҰсҰ, жасаүан саÇхаттарҰ жойҰлуүа емес, к+шпендӘлер тірӘздӘ бӘр жайлаудан екӘншӘ бӘр жайлауүа к+шу, фінилӘк елӘнен міқгӘлӘк елӘне, ж&мҰс жерӘнен еқбек аңҰ бен болсжерге, ңиҰндҰңтардан босап рахатңа бату ҚшӘн ңонҰс аудару, жоң болуүа емес, міқгӘ бар

— 214 —

болуүа бара жатҰрмҰн деп б&л жаңңа сҚйсӘне ңарайдҰ. Алайда, жолда кездеде ілг+лӘм, ңабӘр секӘлдӘ машаңаттар болса нітижесӘнде баңҰт болҰп табҰладҰ. ЯйткенӘ н&рлҰ ілемге бастайтҰн жол сол ңабӘр арңҰлҰ +тедӘ жіне мол бет пенбаң-діулет болса Қлкен ірӘ ңиҰн пілекеттердӘқ нітижесӘнде боладҰ.

Міселен, ХазӘретӘ ЖҚсӘп Пайүамбар МҰсҰрдҰқ ң&рметтӘ адамҰ дірежесӘне, баң-діулең хайууҰрларҰнҰқ ң&дҰңңа тастап ңинауҰ, жіне ЗҰлиханҰқ жала жауҰп, зҰнданүа ңаматуҰ арңҰлҰ ңолҰ жеттӘ емес пе! Сондай-аң, ана ң&рсаүҰнан дҚниеге келген ніресте, ілгӘ ңарақүҰса, за к+рген ңиҰндҰңтарҰ мен іуре сарсақнҰқ нітижесӘнде дҚние баңҰтҰна б+ленедӘ.

АртңҰ жаң. çүни бӘзден кейӘн келетӘндерге философиÇ назарҰмен ңараса, "АпҰрҰм-ай, мҰналар ңайдан келӘп, ңайда барадҰ жіне дҚниеге не ҚшӘн келедХайуанген с&раңңа жауап таба алмаүандҰңтан тақдану мен кҚдӘктӘқ азабҰн тартадҰ. Алайда, иман н&рҰнан жасалүан к+зӘлдӘрӘкпен ңараүан кезде, адам баласҰ ілем к+рмесӘнде жайҰу мен ақүажайҰп, керемет ң&дӘреттӘқ м&үжизаларҰн, онҰқ +нерӘн тамашалау ірӘ зерделеу ҚшӘн С&лтан-Ұ Юзели тарапҰнан жӘберӘлген зерттеушӘ екенӘн тҚсӘнедӘ. Олар ілгӘ м&үжизанҰқ ңадӘрӘн, , шҚкӘн жіне С&лтан-Ұ ЮзілидӘқ алҰптҰүҰн, онҰ ділелдейтӘн айүаңтардҰ тауҰп, ӘздестӘргендерӘне ңарай сауап жинаүан соқ, ңайтадан ілгӘ С&лтан-Ұ Юзілиге оралатҰндҰңтарҰна сенедӘ. ОсҰндай сенӘм ҚндӘ ҚӘне ңол жеткӘзген иман нҰүметӘне "ЮлхамдулиллаҒ" деуӘ керек.

Аталүан ңарақүҰлҰңтардҰ жоÇтҰн иман нҰүметӘне "ЮлхамдулиллаҒ" деп жасалүан хамд рухтаң, ол да бӘр нҰүмет болүандҰңтан оүан да бӘр хамд ңажет. Б&л екӘншӘ хамдңа да ҚшӘншӘ бӘр хамд, ҚшӘншӘге де т+ртӘншӘ хамд ңажет. وَهَلُمَّ جَرًّا

Демек, бқүҰрҰпа хамдтан туүан хамдтар жиналҰп &шҰ-ңиҰрсҰз, &зҰннан-&заң тӘзбектелген хамд тӘзбегӘн ң&райдҰ.

ЕКӨНШӨ Т ЖұРұМ: АлтҰ жаңтҰ н&рүа б+леген а екенҰүметӘне "ЮлхамдулиллаҒ" деуӘ керек. +йткенӘ, иман алтҰ жаңтҰқ ңарақүҰлҰүҰн жоŞ арңҰлҰ піленӘқ бетӘн ңайтарҰп ңана ңоймай ілгӘ алтҰ жаңтҰ н&рүа б+леу т&рүҰсҰнан алҰп ңараүанда да пайда беретӘндӘктен екӘншӘ бӘр нҰүмет болҰп саналадҰ.

# топ ж ОсҰүан орай, адам баласҰ жаратҰлҰсҰнан фҰтри бӘр мідениетке ие болүандҰңтан, алтҰ жаңтан ңоршаүан маң&лҰңтармен байланҰсҰ бар жіне иман нҰүметӘнӘқ саÇсҰнда осҰ алтҰ жаңтан пайдда жоңалу мҚмкӘншӘлӘгӘ бар.

СонҰмен اَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللّٰهِ аÇтҰнҰқ сҰрҰмен адам алтҰ жаңтҰқ ңайсҰсҰнан болсҰн н&рүа б+ленедӘ. ТӘптӘ, мҚ'мин бӘр аңабӘр дҚниенӘқ жаратҰлҰсҰнан бастап соқҰна дейӘн жалүасатҰн &заң +мӘрӘ бар деуге боладҰ. АдамнҰқ м&ндай рухани +мӘрӘ, ізелден ібедке созҰлҰп жатңан тӘршӘлӘк н&рҰнан медет, демеу не т+т ТаүҰсҰн таүҰ... АлтҰ жаңтҰ н&рүа б+леген иманнҰқ саÇсҰнда адамнҰқ мҰна ңҰсңа уаңҰтҰ мен тар мекенӘ кеқ де рахат бӘр ілемге айналадҰ. Ол кеқ ілем, бӘр адамнҰқ ҚйӘ сиÇңтҰ боладҰ. Яткен шаң пен болашаң адам жанҰна, к+қӘлӘүауҰн. шаң тірӘздӘ келедӘ. АрасҰндаүҰ ңашҰңтҰң жойҰладҰ.

ШӨНШӨ Т ЖұРұМ: ИмандҰлҰң адамзат ҚшӘн сҚйенӘш пен медет болүандҰңтан, "ЮлхамдулиллаҒ" деп шҚкӘр етуӘ керек.

Иі, адамзат тҰм ілсӘз ірӘ д&шпанжаңсҰ +п болүандҰңтан арңа сҚйер бӘр тӘренӘшке м&ңтаж-аң. Сол арңҰлҰ д&шпандардҰқ бетӘн ңайтарадҰ. Сондай-аң ңажеттӘлӘктерӘ де к+п, паңҰрлҰң болса шҰдатпай бататҰлуҰ мҚн, ңажеттӘлӘктерӘн ңамтамасҰз ету ҚшӘн жірдемге м&ңтаж.

Ей, адам! СенӘқ арңа сҚйерӘқ - жалүҰз үана АллаҒңа деген иманҰқ. ЖанҰқа, к+қӘлӘқе жірдемшӘ медетӘқ - тек ңана аңҰретке деген иманҰқ.

МӘне осҰ еконҰ +зеден хабарсҰз адамнҰқ жанҰ мен жҚрегӘн Қрей басадҰ. Жан дҚниесӘ астан-кестеқ азап шегедӘ. Ал, бӘреуӘне сҚйенӘп, екӘншӘсӘнен жірдем алүан адамнҰқ, жҚрегӘ рухҰ, к+қӘлӘ, рахат тауҰпетӘ şнлӘ ж&банадҰ. ОсҰлайша ӘшкӘ дҚниесӘне тҰнҰштҰң орнап, ж&банҰш табадҰ.

ТЯРТӨНШӨ Т ЖұРұМ: Иман н&рҰ ЗақдҰ ліззаттар аÇңталүанда пайда болатҰн уайҰмдардҰ ол ліззаттардҰқ жалүасҰ, &ңсасҰ бар екенӘн к+рсету арңҰлҰ жоң ңҰладҰ. Сондай-арҰнҰқ меттер жалүасҰп, азаймайтҰнҰн жіне олардҰқ ңайнар к+зӘ бар екенӘн к+рсету арңҰлҰ к+қӘлдӘ тҰнҰштандҰрадҰ.

— 216 —

СонҰмен ңатар, ңоштасу мен айҰрҰлҰсудҰқ ңайүҰларҰн, &луүа брҰнҰқ жақаруҰ, онҰқ ліззатҰ бар екенӘн к+рсету арңҰлҰ жойҰп жӘбередӘ. çүни аÇңталатҰнҰн ойлаүанда бӘр ліззаттан к+птеген ңайүҰлар пайда боладҰ. Иман болса жақарҰп келетӘн бастапңҰүа &ңсас ліззаттар болатҰнҰн еске тҚсӘрӘп, ңайүҰнҰ селдерддӘ. СонҰмен ңатар, ліззаттардҰқ жақаруҰнда да +зӘндӘк ліззаттар бар.Рас, бӘр тҚйӘр жемӘстӘқ аүашҰ болмаса сол жемӘспен шектеулӘ ліззат, онҰ жеп бӘтӘргенде ліззатҰ да кетӘп +кӘнӘшке себеп боладҰ. Ал, жемӘстӘқ аүашҰ белгӘлӘ болса оп береемӘстӘқ аÇңталуҰ +кӘндӘрмейдӘ, +йткенӘ орнҰна келетӘн басңасҰ бар.

Сондай-аң, жақарудҰқ +зӘ бӘр ліззат. Адам жанҰн к+п ңинайтҰн нірсе - ңоштасулардан пайда болүан уайҰмдар. Иман н&рҰ &ңсастарҰнҰқ келуӘ, соларүадҰқ іреткӘзу деген ҚмӘтпен ондай уайҰмдардҰ жоң ңҰладҰ.

БЕСӨНШӨ Т ЖұРұМ: Иман н&рҰ мҰна ілемде адам баласҰна д&шпан жіне б+тен немесе +лӘ, жетӘм сиÇңтҰ жңорңҰн меқӘреу болҰп к+рӘнген нірселердӘ сҚйкӘмдӘ жіне бауҰр етӘп к+рсетедӘ. çүни, бейңам адам, ңоршаүан ілемдегӘ болмҰстҰ д&шпан сиÇңтҰ ңауӘптӘ к+рӘп, ҚрейӘ &шадҰ. Оларүа б+тенсӘп ңарайдҰ. +йткенӘ, хаң жолдан тайүҰнгер Ұқю(далалет)>к+зңарасҰ бойҰнша +ткен шаң пен келешектегӘ нірселер арасҰнда бауҰрластҰң, жаңҰндҰң байланҰс жоң. Тек осҰ шаңта аз үана бӘр байланҰс бар. ндай ңтан іхли далалет Çүни адасңандардҰқ бӘр-бӘрӘне деген бауҰрластҰүҰ бӘр сіттӘк, уаңҰтша үана.

Ал, имандҰ к+збен ңараүан жан барлҰң нірсенӘ тӘрӘ, ірӘ бӘрӘне-бӘрӘ бауҰр екендӘгӘн, ір нірсе +з тӘлӘмен ХалиңҰнАлайдаихат еткенӘн к+редӘ. МӘне, осҰ т&рүҰдан алҰп ңараүанда заттардҰқ +здерӘне тін тӘршӘлӘк тҚрлерӘ, рухтарҰ бар. СондҰңтан имани к+зңараста ілгӘ нірселерден ңорңу, Қрейлену дмек, еоң. КерӘсӘнше достҰң, жҰлҰ шҰрай, жаңҰндҰң бар.

Хаң жолдан адасңан к+зңарас, адамдардҰ талап-тӘлектерӘне жету жолҰнда дірменсӘз ңҰлҰп, босңа алас&рүан, ңамңоршҰ иесӘ жоң, +кӘнӘштӘ, ңайүҰӘ нірсқдҰ, тҰм ілсӘз, жҰламсҰраүан жетӘмдер сиÇңтҰ деп ойлайдҰ. Ал, имандҰ к+зңарас, тӘршӘлӘк атаулҰүа зар еқӘреген жетӘмдер деп емес, мӘндет жҚктелген ңҰзметшӘлер зӘкӘр етушӘлерю(закир)>жіне ң&лдар деп ңарайдҰ.

— 217 —

АЛТұНШұ Т ЖұорнҰнаман н&рҰ дҚние мен аңҰрет ілемдерӘн сан-алуан нҰүметтермен безендӘрӘлген екӘ тҚрлӘ дастарңан тҚрӘнде суреттейдӘ. МҚмин, иманҰ арңҰлҰ ӘшкӘ-сҰртңҰ мҚшелерӘнде ірухани сезӘмдерӘмен ілгӘ дастарңанан пайдаланадҰ.

Ал, далалет назарҰнда тӘршӘлӘк иелерӘнӘқ пайдалану алақҰ тарҰлҰп, материалдҰң ліззаттармен шектелӘп ңаладҰ. ИмандҰ к+зңараста К+к пен ЖердӘ ңамтитҰндай алақҰ &лүаÇ тҚседӘ.

Иі, бӘр мҚмин К мен бйӘнде ӘлулӘ шҰраүдан, АйдҰ жол к+рсетушӘ шам деп санайдҰ. ОсҰлайша КҚн мен Ай +зӘне берӘлген бӘр нҰүмет боладҰ. СондҰңтан мҚмин адамнҰқ пайдалану алақҰ, аспан ілемӘнен ілдеңайда кеқ боладҰ. Иі, ҮасиеттӘ берӘл

وَ سَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ ٭ وَ سَخَّرَ لَكُمْ مَا فِى الْبَرِّ وَالْبَحْرِ

деген аÇттардҰқ шешендӘгӘмен иманнан туҰндаүан мҰна тақүажайҰп, бк+қӘл тпес жарҰлңауларүа, нҰүметтерге ишарат етуде.

ЖЕТӨНШӨ Т ЖұРұМ: АллаҒтҰқ бар екендӘгӘ, бҚкӘл нҰүметтерден ңҰмбат, ң&ндҰ нҰүмет. ТӘптӘ Ол, шексӘз нҰүметтер, жарҰлңаулар мен сҰйлҰңтарҚктӘ арлерӘн ңамтидҰ. ОлардҰқ ңайнар к+зӘ. Б&л Иман н&рҰнҰқ саÇсҰнда бӘлӘнедӘ. СонҰмен, иман нҰүметӘне ілемде ңанша зірре болса, сонша шҚкӘр мсиеттед ету борҰш болҰп табҰладҰ. Рисалей-Н&р шҰүармаларҰнда олардҰқ кейбӘрӘне ишара етӘлген болатҰн. СонҰмен ңатар, Рисалей-Н&рдҰқ АллаҒңа иман жайҰндаүҰ б+лӘмдерӘ б&л , мадатӘ анҰң к+рсеткен.

ЮлхамдулиллаҒ с+зӘндегӘ "лам-Ұ истиүраң" ишара етӘп отҰрүан барлҰң хамдтар арңҰлҰ шҚкӘр ету ңажет нҰүметтердӘқ бӘрӘ де Рахманиет нҰүметӘ. Рас, Рахманиет, тӘршӘлӘк иелерӘнӘқ рахметкПайүамнгендерӘнӘқ есебӘнше нҰүметтердӘ ңамтидҰ. ЯйткенӘ, адам, тӘршӘлӘк иелерӘнӘқ ірңайсҰсҰмен байланҰста. Б&л т&рүҰдан, адам, олардҰқ ірңайсҰсҰнҰқ баңҰтҰна ңуанадҰ, ңайүҰсҰна м&қаÇдҰ. Олай болса, кез-келген бӘр тӘршӘлӘк терге, берӘлген нҰүмет, жолдастарҰна да нҰүмет болҰп есептеледӘ.

Сондай-аң, аналардҰқ мейӘрӘмӘмен нҰүметке б+ленген нірестелердӘқ есебӘнше нҰүметтердӘ ңамтҰп, жасалүан хамдтерге лайҰң нірселердӘқ бӘрӘ де Рахимилар аң, анасҰнан айрҰлүан бӘр баланҰқ жҰлаүанҰн к+рӘп к+қӘлӘ босап, жанҰ ашҰүан адам,

— 218 —

ілбетте аналардҰқ балаүа деген жанашҰрлҰңтарҰнан ліззат аладҰ, шаттанадҰ, к+қӘлӘ толадҰ. МӘне, осң теқеліззаттар да нҰүмет. Б&л да шҚкӘр мен хамдтҰ ңажет етедӘ.

Сондай-аң, ілемдегӘ хикметтердӘқ тҚрлерӘ мен санҰ ңанша болса сонша хамд пен шҚкӘр ңажет ңҰлатҰндардҰқ бӘреуӘ де Хакемес ң ЯйткенӘ, адамнҰқ жанҰ РахманиеттӘқ шуаүҰмен, ал к+қӘлӘ РахимиеттӘқ ісерӘмен нҰүметке б+ленгенӘ сиÇңтҰ, адамнҰқ аңҰлҰ да ХакимиеттӘқ нізӘктӘгӘ арңҰлҰ рахатңа бата болҰпззат аладҰ. Б&л т&рүҰдан алҰп ңараүанда ауҰз толтҰрҰп «ЮлхамдулиллаҒ» деу арңҰлҰ хамд пен шҚкӘр талап етедӘ.

Сондай-аң, ісем есӘмдерден «Уарис» есӘмӘнӘқ к+рӘнӘсӘнӘқ санҰндай ікелер мен ата-бабадан ңалүан нісӘлдердӘқ санҰнң", "хне аңҰрет ілемӘнӘқ болмҰстарҰ санҰндай, сондай-аң аңҰреттӘк сҰй алуүа себеп, жазҰлҰп алҰнүан адамзаттҰқ амалдарҰ есебӘнше, даусҰ жер жарардай «ЮлхамдулиллаҒ» деу арңҰлҰ шҚкӘршӘлӘк етудӘ ңажет ететӘн нірсе ХафизиетдҰ. АлтӘ.

ЯйткенӘ, нҰүметтӘқ жалүасуҰ, нҰүметтӘқ +зӘнен ілдеңайда ңҰмбат. ЛіззаттҰқ баÇндҰлҰүҰ, ліззаттан ілдеңайда тіттӘ. Жіннатта міқгӘ ңалу, Жіннаттан ілдеңайда жаңсҰ, таүҰсҰн таүҰ.

СондҰңтан, АллаҒ ТаүаланҰқ ХафизиетӘ, онҰқ ңамтҰүанлҰңтарттерӘ бҚкӘл ілемдегӘ нҰүметтерден ілдеңайда басҰм ірӘ ңҰмбат. Б&л т&рүҰдан алҰп ңараүанда дҚниенӘ толтҰратҰндай бӘр "ЮлхамдулиллаҒ" ңажет. ЖоүарҰда аталүан т+рт есӘммен ңалүан ісем есӘмдердӘ салҰстҰр. Юр бӘр есӘмде шексӘз нҰүмен! Ямбар екендӘгӘн, олардҰқ ірңайсҰсҰна хамд пен шҚкӘр керек екенӘн к+ресӘқ.

Сондай-аң, шексӘз нҰүмет толҰ ңазҰналардҰ ашҰп оүан бастаушҰ жіне Иман нҰүметӘне &йҰтңҰ ірӘ дінекер болүан ХазӘретӘ М&хаммед АлейҒиссалату Уіссілам да қ адамүмет. Ол сондай бӘр нҰүмет, онҰ бҚкӘл адамзат міқгӘ баңи мадаңтауүа борҰштҰ.

Сондай-аң, заттҰң жіне рухани барлҰң нҰүметтердӘқ тҚрлерӘнӘқ мазм&нҰ, ңайназӘм Әш - Ислам дӘнӘ жіне Ү&ран нҰүметӘ де шексӘз шҚкӘр мен хамдтардҰ ңажет етедӘ.

СЕГӨЗӨНШӨ Т ЖұРұМ: Юлем аттҰ мҰна &лҰ кӘтап жіне онҰқ тіпсӘрӘ Ү&ран КірӘм баÇндаүанҰндай б&л кӘтаптҰқ бҚкӘл бабтарҰ, б+лӘмдерӘ, параңтабадҰ. лдарҰ, с+здерӘ тӘптӘ ірӘптерӘ ілгӘ Зат-Ұ АңдестӘқ Жамалю(С&лу),>Кемалю(Н&ңсансҰз)>сипаттарҰн к+рсетӘп, Оүан хамд уа сена, Çүни мадаңтап шҚкӘр етуде.

— 219 —

çүни ілгӘ Қлкен кӘтаптҰқ ір бӘр манаүҰ, ҚлкенӘ де кӘшӘсӘ де Уахид, Самед шеберӘнӘқ жілал сипаттарҰн к+рсету арңҰлҰ хамд айтҰп мадаңтайдҰ. Сондай-аң, ол кӘтаптҰқ ірбӘр жазуҰ Рахман, Рахим жазушҰсҰнҰқ ісеӘ ңаүишелӘктерӘн к+рсету арңҰлҰ дірӘптейдӘ.

Сондай-аң, ілгӘ кӘтаптҰқ барлҰң жазуларҰ, нҚктелерӘ, наңҰштарҰ-ісем есӘмдердӘқ к+рӘнӘстерӘ мен сіулелерӘне айна ірӘ шаүҰлҰстҰрушҰ болу жаүҰмен ілгӘ Зат-Ұ АңдестӘ ңадӘрлеу, мадаңтау, дірӘптеу арңҰаттармтаушҰлар. Сол сиÇңтҰ ілгӘ кӘтаптҰқ ірбӘр шумаң +леқӘ, Үадир, Алим аңҰнҰн ңастерлеп мадаңтайдҰ.

ТОҺұЗұНШұ Н КТЕ.

Саид Н&рси

{(СӘлтеме): Менде м&ндай ң&пиÇ сҰрлардҰқ кӘлтӘ жоң. СондҰңтан аша алмаймҰн. ОнҰқ ҚстӘне аузҰ ораза аазҰлҰң басҰ, м&ндай сҰрлардҰ аша да, алмайдҰ шешеде алмайдҰ. КешӘрӘм +тӘнемӘн. М&нҰқ +зӘн, автордҰқ рухани жірдемӘмен үана жіне ҮадӘр тҚнӘнӘқ берекетӘ арңҰлҰң!

ай-аң, МіулананҰқ к+ршӘлестӘгӘн пайдалана отҰрҰп аудару нісӘп болдҰ. ійтпесе...

АудармашҰ Абдулміжид Н&рси}

— 220 —

Лемааттан

РУХАНИ ЮЛЕМДЕГӨ ЖИНАЛұСТА
(, сондӘ мідениет пен шариүаттҰ, үҰлҰми ойлар мен шариүаттаүҰ аңиңаттардҰ таразҰлау)

БӘрӘншӘ дҚние жҚзӘлӘк соүҰстан кейӘн, бейбӘт келӘсӘмге келген кезеқ. Ж&ма кҚнӘ к+рген садҰң тҚсте, рухани ілемдегӘ ҚгӘ мӘнӘр жиҰнда, маүан мҰнадай с&раң ңойҰлдҰ.

"МҰна жеқӘлӘстерден кейӘн Ислам ілемӘнде ңандай жаүдайлар боладҰ? ОсҰ үасҰрдҰқ +кӘлӘ ретӘнде с+з бастадҰм, басңалар с+зӘме ң&лаң тҚрдӘ. БаÇүҰдан берӘ м&сҰлмандардӘк тҚнелсӘздӘгӘ мен АллаҒтҰқ с+зӘн асңаңтату ҚшӘн фарз-Ұ кифайе болүан жиҒад жолҰнда дӘнӘмнӘқ талабҰ осҰ деп, бҚкӘл м&сҰлмандармен бӘр денеге айналүандай, +з жанҰмдҰ Ислам жолҰнда пида етуге мӘндеттӘмӘн деп пінӘн ХалифаттҰқ ту &стаушҰсҰ болүан б&л мемлекеттӘқ, м&сҰлман халҰңтарҰнҰқ басҰнан +ткӘзген пілекеттер, Ислам ілемӘне бостандҰң пен баңҰт ікелетӘн боладҰ. АуҰртпалҰқдаүаартта ңалҰп, келешекте орнҰ толатҰн боладҰ. ш берӘп, Қш жҚз алүан, ешңандай зиÇн шекпейдӘ. Үайрат ңҰлҰп, кҚш ж&мсаүандар бҚгӘн ңиналүанмен келешекте &татҰн боладҰ. ЯйткенӘ мҰна ңиҰншҰлҰңтар, +мӘрдӘқ &йҰтңҰсҰ болүан мейӘрӘансҰз,ауҰрластҰңтҰ, м&сҰлмандардҰқ бӘр-бӘрӘне деген сенӘмӘн арттҰрҰп жӘбердӘ, бауҰрластҰң сезӘмӘн кҚшейттӘ. ОсҰндай жаүдайлардҰ тездеттӘ. МідениеттӘқ б&зҰлүан тҚрӘ - бҚгӘнгӘ ңоүамнҰқ азүҰндауҰ. М&ндай жаүдай +згерӘп, б&ларамдҰңтйесӘ +згеретӘн боладҰ. Сол кезде Ислам мідениетӘ ортаүа шҰүадҰ. Юлбетте м&сҰлмандар оүан +з ерӘктерӘмен &мтҰладҰ. ШариүаттаүҰ мідениет пен ңазӘргӘ мідениеттӘ салҰстҰрүҰқ келсе, мҰна негӘздер-ге к+қӘл б+л. ИшаралемӘ аназар аудар.

ҮазӘргӘ мідениеттӘқ негӘздерӘ, бес болҰмсҰз нірсенӘқ ҚстӘне орнатҰлүан жіне оүан солар ңҰмбат. Ол мідениеттӘқ механизмдерӘн айналдҰрҰп т&рүӘк м&рсолар. ОлардҰқ сенӘп отҰрүандарҰ мҰналар: Аңиңат емес, кҚш.

КҚштӘқ ӘстейтӘн нірсесӘ шабуҰл мен басҰну - ңиÇнат содан шҰүадҰ.

— 221 —

Межелеген маңсаттарҰ: ЖоүарҰ ң&ндҰлҰңтар емес, тҚкке т&рүҰсҰз бас пайда. Бас пайүан теӘстер амалҰ - бӘреуге зиÇн тигӘзу, +шӘгу, жауласу. ҮҰлмҰс содан шҰүадҰ.

ЯмӘрлӘк зақдарҰ: Язара к+мек емес, кҚресудӘқ тісӘлдерӘ. КҚрестӘқ амалҰ - текетӘрес, т+белес, талас-тартулиелеңшҰлҰң содан шҰүадҰ.

ХалҰңтҰқ ойҰндаүҰ нірселер: нісӘлшӘлдӘк, &лтшҰлдҰң.

М&ндай нірсе басңалардҰ ж&тҰп ңоŞ арңҰлҰ кҚш жинайдҰ.

БолҰмсҰз &лтшҰлдҰңтҰқ жасайтҰн амалҰ - &рҰс, ерегӘс.

Ү&лдҰрау, кӘ матеосҰндайдан шҰүадҰ.

БесӘншӘсӘ де мҰнау: ЖаңсҰ к+рер шаруасҰ - іуестӘк, іуестӘктӘ ңоздҰру, жеқӘл жол Әздеу, ң&марҰн ңандҰру. АзүҰндҰң осҰндайдан шҰүа Зат б Ондай іуестӘк пен ң&марлҰң адамдҰ азүҰндҰңңа салҰп, мӘнез-ң&лңҰн б&задҰ. АдамгершӘлӘктен шҰүҰп кетедӘ. ҮазӘргӘ мідениеттӘ сҰмаң жандардҰқ ӘшӘн сҰртҰна айналдҰрсақ, басҰмалардҰлӘгӘнӘқ ӘшӘнен маймҰлдҰ да, тҚлкӘнӘ де, жҰландҰ да, аŞ мен доқҰздҰ да к+ресӘқ. ӨшӘндегӘлер к+рӘнӘс бередӘ. ТерӘсӘн де, жҚнӘн де ңиÇлҰқмен к+ре аласҰқ. ОлардҰқ не Әстеп жҚргендӘгӘ белгӘлӘ боладҰ.

Ұ бҚркбетӘндегӘ +лшемдердӘқ таразҰсҰ - Шариүат. ШариүаттаүҰ мейӘрӘм Ү&раннан сіуле алуда. Ү&рани мідениеттӘқ негӘздерӘ болҰмдҰ екендӘгӘне ділел к+п. Ол мідениеттӘқ баңҰтңа апарар механизмдерӘ бес тҚрлӘ болҰмдҰ негӘздерге сҚйенедӘ. СҚйенер нір, ÇүниҚш емес, хаңю(аңиңат).>ХаңтҰқ атңарар ӘсӘ ідӘлет, теқдӘк. Сілемет осҰлардан туадҰ, пілекет болмайдҰ.

К+здеген маңсаттарҰ бас пайда емеайүамбарүҰ ң&ндҰлҰңтар. Ондай ң&ндҰлҰңтардан махаббат пен жаңсҰ к+рӘп, жаңҰн тарту туҰндайдҰ. БаңҰт осҰдан шҰүадҰ. Жауласу тоңтайдҰ. ЯмӘрлӘк &станҰмҰ: жеқу, жоŞ емес, +зара к+мек. Б&л &станҰм бӘрӘгу мен бӘр бӘрӘне+рсетӘ болуүа апарадҰ. ЖамаүаттҰқ болмҰсҰна жан бӘтедӘ.

ХалҰңңа ңҰзмет ету жолҰ, іуестӘктӘ ңоздҰрҰп, желӘктӘру емес, Ү&раннҰқ тура жолҰна бастау, соүан шаңҰру. ОанҰқ с жолдҰқ апарар жерӘ, адамгершӘлӘкке лайҰң тҚрде даму, +рлеу, молшҰлҰң, рахат +мӘр. АдамнҰқ жан дҚниесӘн н&рландҰрҰп, кемелдендӘру. БолҰмсҰз &лтшҰлдҰң ңоүамнҰқ ауҰзбӘршӘлӘгӘн жоÇдҰ.

— 222 —

БолҰмсҰз &лтшҰлдҰңтҰқ орнҰнда дӘни, имаҰ кҚйзҰрластҰң, отанүа деген сҚйӘспеншӘлӘк, ілеуметтӘк топтар арасҰндаүҰ ауҰзбӘршӘлӘк болуҰ керек. М&ндай байланҰстардҰқ апарар жерӘ шҰнайҰ бауҰрластҰң. Ор-таң баңҰт. СҰрттан шабуҰл басталса, ӘшдӘ ауҰе ңорүанҰсңа к+шедӘ. М&сҰлмандардҰқ ңазӘргӘ мідениеттӘ неге ңабҰлдамаүанҰн ендӘ тҚсӘндӘқ бе?

ОсҰ уаңҰтңа дейӘн м&сҰлмандар ңазӘргӘ мідениеттӘ +з еркӘмен ңабҰлдаүан жоң.

Б&л оларүа жараспайдҰ. БӘрійкес р т&тңҰнүа айналҰп, мойнҰна б&үау салҰндҰ.

АдамзаттҰқ дертӘне дауа нірселердӘқ орнҰна у берӘлдӘ. ЖҚздӘқ сек-сенӘн машаңатңа, ңиҰншҰлҰңңа салҰп ңойдҰ. ЖҚзден оннҰқ ңолҰна бҰлҰңңа ібден батңан алдамшҰ баңҰт бердӘ. Үалүан он адамдҰ кӘрӘпа таппас, дамҰл таппас жаүдайда ңалдҰрдҰ. Саудадан тҚскен пайда аз үана залҰм топтҰқ ңолҰнда ңалдҰ. НаүҰз баңҰт - баршаүа ортаң баңҰт ңой. Еқ болмаса к+пшӘлӘкке баңҰт сҰйласа. АдамадҰ. АмейӘрӘм болҰп тҚскен Ү&ран, адамзаттҰқ бірӘне немесе басҰм к+пшӘлӘгӘнӘқ игӘлӘгӘне себеп болар мідениеттӘ үана ңабҰлдайдҰ. Ал ңазӘргӘ жаүдайда іуестӘк артҰп, ң&марлҰң жҚгенсӘз кеттӘ. Хайуанүа тін бостандҰң орнап, іуеб+лугеқ ҚкӘмӘ жҚрӘп т&р. ҮҰзҰлк+здене, к+зӘн сҚзе ң&марту дегенӘн жасатҰп т&р. ҮажетсӘз нірселердӘ, аса ңажет заттардҰқ арасҰна ікелӘп орналастҰрдҰ. МазанҰ ібден ңашҰрдҰ.

БшӘ ідерҰ адам т+рт нірсеге м&ңтаж едӘ. ҮазӘргӘ мідениет жҚз нірсеге м&ңтаж ңҰлҰп, таңҰр кедейге айналдҰрдҰ. Адал еқбектӘқ шамасҰ шҰүҰндарүа жетпей ңалдҰ. ОсҰлайша адамзаттҰ харам жолүа, айлалҰ жолүа баүҰттауда.

АдамнҰқ мӘнез-ңшҰп, +ен +зара ңарҰм-ңатҰнас негӘздерӘн бҰлай б&здҰ:

йҰмдар мен белгӘлӘ бӘр топтардҰ байҰтҰп, асңаңтатҰп жӘбердӘ.

Жеке адамдардҰ арсҰз, жарлҰүа айнаүан Еу. М&нҰқ куігерлерӘ к+п. АлүашңҰ ңауҰмдҰң ң&рҰлҰс кезӘндегӘ жабайҰлҰңтардҰқ бірӘ де аÇусҰз ңҰлмҰс, ңиÇнат едӘ. МҰна бҰлҰңңа батңан мідениет бӘр рет ң&стҰ. ЮлӘ де жҚрегӘ айнҰп т&р.

{(СӘлтеме): Демек б&дан да жаман етӘп тшаүа ж ң&сатҰн боладҰ. Иі, екӘ дҚниежҚзӘлӘк соүҰс арңҰлҰ екӘ рет ң&стҰ. Аспан да, су да, жер де бет аузҰн ібден бҰлүадҰ. Үанүа боÇдҰ.}

Ислам ілемӘнӘқ б&үан килӘкпеуӘнде аса мінлар уалӘк Қлкен маүҰна жатҰр. Ондай мідениеттӘ

— 223 —

ңабҰлдауүа ңиналдҰ, жолаүҰсҰ келген жоң. Ислам ШариүатҰндаүҰ ИліҒи н&рдан туүан еқ жоүарүҰ ерекшелӘк: АллаҒтан басңа ешкӘмге ңол жаймау, тіуелдӘ болмау. Сол ерекшелӘк пен аңиңаттҰқ н&рҰ, дӘнсӘмідениеттӘқ рухҰ саналар РимдӘк ойлау жҚйесӘнӘқ м&сҰлман адамдҰ билеп кетуӘне жол бермейдӘ. М&сҰлманнҰқ бойҰндаүҰ имани аңиңаттар, аналардҰқӘп, раофиÇсҰмен араласҰп кетпейдӘ. Олардан еш нірсе ж&ңтҰрмайдҰ, соқдарҰнан да ермейдӘ. ИсламиÇттҰқ рухҰндаүҰ мейӘрӘм, иман арңҰлҰ к+терӘлер асңаң деқгей, баÇндауҰ м&үжиза болүан Ү&раннан шҰүҰп жатңан шариүи аңиңа к+рӘп.

Ол аңиңаттардҰқ ірңайсҰсҰ М&санҰқ (А.С.) ңолҰндаүҰ Аса таÇң ӘспеттӘ.

МҰна к+з боÇушҰ, сиңҰршҰ мідениет келешекте оүаню(шариүатңа)>бҰсҰнҰқтҰн боладҰ. ЕндӘ мҰнаүан назар аудар: ЕжелгӘ Рим мен ГректӘқ екӘ тҚрлӘ пӘкӘрӘю(даналҰүҰ)>бар едӘ. ЕкеуӘ бӘрге туүан, егӘз едӘ. БӘреуӘ ңиÇл аралас, екӘншӘсшҰлдҰңриÇүа табҰнушҰ. Суүа ң&йҰлүан май секӘлденӘп, бӘр бӘрӘмен араласҰп кетпедӘ. Үаншама уаңҰт +тсе де, мідениет ңаншама ірекет етсе де, Христиан дӘнӘ де ңаншама іуре болдҰ, екеуӘнӘқ де лдаүҰ н келмедӘ. ЕкеуӘ де б+лек-б+лек кҚйӘнде саңталҰп ңалдҰ. ЮлӘ кҚнге дейӘн сол екӘ рух бар. ЕндӘ сол екӘ рух немӘс жіне француз болҰп екӘ денеге айналүандай.

Ей, мҰсал ілемӘндегӘ бауҰрҰм! УаңҰт сол екӘ уҰрҰ сӘқ де бӘр-бӘрӘмен араласҰп, бӘте ңайнасуҰн ңабҰл к+рмедӘ. КелӘсӘмге де келе алмадҰ. БӘрге туүан екӘ бауҰр, даму жолҰндаүҰ жолдастар т+бақҰна шҰңтҰ. КелӘсӘмге келмедӘ. Үалай екенӘн ңайдам, тегӘ де, +зегӘ де, +скен жерӘ де басңа Ү&раннан н&р алүан шариүат жолҰ мен мҰна мідениеттӘқ +зегӘ болүан РимдӘк пӘкӘрю(аңҰл)>бейбӘт келӘсӘмгептап, , одаңтасҰп кетедӘ.

Ол аңҰл мен мҰна Аңиңат жолдҰқ шҰңңан тегӘ ір тҚрлӘ. Тура жол аспаннан тҚстӘ. АңҰл жерден шҰңтҰ. Аңиңат жҚрекке ісер етедӘ, мидҰ да ж&мҰс ӘстетедӘ. АңҰл мидҰ ж&мсайдҰ. ЖҚректӘқ мазасҰн аладҰ. Аңиңат рухтҰ нет ҚшӘҰрадҰ, діндерге жапҰраң жайүҰзадҰ. ҮарақүҰ табиүатңа осҰлайша жарҰң бередӘ.

ҮабӘлеттерӘ бӘрден кемелденедӘ. ДенедегӘ сезӘмдердӘ тӘл алүҰш ңҰзметшӘ етӘп ңоÇдҰ. ЖаңсҰлҰңңа жанҰ ң&мар, еқбекңор адамүа перӘштедеا يَاْе бередӘ.
— 224 —

АңҰл болса, іуелӘ ніпсӘ мен денеге к+қӘл б+ледӘ. Табиүатңа назар аударадҰ. ЕгӘндӘ ніпсӘге егедӘ. НіпсӘнӘқ ңабӘлеттерӘн арттҰрадҰ. РухтҰ ңҰзметшӘ ңҰлҰп ңоÇдҰ. Діндер ңурап ңаладҰ. Адамдарүа шай, болмейне бередӘ. Аңиңатю(тура жол)>екӘ дҚниеде баңҰтңа жетелейдӘ. ЕкӘ дҚниенӘ н&рландҰрҰп, адамдҰ жоүарҰ дірежеге к+тередӘ.

ЖалүҰз к+здӘ Тажаткерлесаүан аңҰл +мӘрдӘқ бӘр жаүҰн үана к+редӘ. МатериÇүа табҰнҰп, дҚниенӘ үана жаңсҰ к+редӘ. АдамдҰ жҰртңҰшңа айналдҰрадҰ.

Иі, аңҰл меқӘреу таб&штарл табҰнадҰ. СоңҰр кҚшке баүҰнадҰ.

Ал Аңиңатю(тура жол)>жасҰрҰн жатңан +нердӘ саналҰ тҚрде танидҰ, хикметке толҰ ң&дӘреттӘ к+редӘ. АңҰл жер бетӘне кҚпӘрлӘктӘқ жабуҰн жа ҚлгӘ Аңиңат шҚкӘрдӘқ н&рҰн шашадҰ. АңҰл - соңҰр, кереқ. Аңиңат - к+редӘ де, естидӘ де. АңҰлдҰқ назарҰнда жер бетӘндегӘ нҰүметтер иесӘз олжалар.

ШҚкӘр етудӘқ орнҰна тонаун кетпу. Табиүаттан ңорңу жҰртңҰшңа тін сезӘм бередӘ. АңиңаттҰқ к+зңарасҰ бойҰнша жер бетӘне, бҚкӘл ілемге жайҰлҰп жатңан нҰүметтер, мейӘрӘмнӘқ жемӘстерӘ. ЮрбӘр нҰүметтӘқ артҰнда жарҰлңаушҰнҰқ ңолҰн к+редӘ. ШҚкӘр етзде, ж сҚйе аладҰ. М&нҰ да жоңңа шҰүармаймҰн. Мідениетте к+птеген жаңсҰ нірселер бар... БӘраң б&лар ХристиандҰңтан шҰүҰп жатңан жоң. ЕуропанҰқ жасап шҰүарүанҰ емес. МҰна үасҰрдҰқ да +нерӘ емес. Ба соданортаң нірсе. Ойүа ой ңосудан, АллаҒтан жеткен шариүаттан, жаратҰлҰсңа тін ңажеттӘлӘктерден, ісӘресе, М&хаммед (с.а.у.)-нҰқ шариүатҰнан, Ислам жеткӘзген +згерӘстерден туҰндаүан нірсе. ЕшкӘм б&лар менӘкӘ некерлмайдҰ.

МҰсал ілемӘндегӘ міжӘлӘсте, сол міжӘлӘстӘқ т+раүасҰ ңайта с&радҰ: жіне бҰлай дедӘ: АдамнҰқ басҰна келетӘн білекеттер, жасалүан ңиÇнаттардҰқ нітижесӘ немесе берӘлер сҰйлҰңтарүа бӘр себеп. Ей, мҰна үасҰрдҰқ адамҰ! асңа д бӘр шапалаң &рдҰ, кҚтпеген соңңҰ бердӘ. ТаүдҰрүа м&ндай пітуа бергӘзетӘндей, АллаҒ бастарҰқа біле беретӘндей не Әстеп ңойдҰқдар?

К+пшӘлӘктӘқ ңатесӘ, ортаң білелерге себеп боладҰ. МеӘп ңанй дедӘм: АдамзаттҰқ адасушҰлҰң пӘкӘрӘ, Німруд пиүҰл ңҰрсҰңтҰүҰ, ПерүауҰн пиүҰл тікаппарлҰүҰ &лүаÇ, &лүаÇ аспанүа жеттӘ. ЖаратҰлҰстаүҰ нізӘк сҰрларүа барҰп тидӘ. Аспаннан топан су, оба

— 225 —

тҚсӘргендейен, к+соүҰстҰқ аласапҰранҰ басталдҰ. КіпӘрлерге аспаннан шапалаң &рдҰ. Демек б&л пілекеттер бҚкӘл адамзатңа келген білекеттер. БаршанҰ ңамтҰп т&р. ТаүҰ бӘр баршаүа ортаң себеп: материализмнен туҰндаүан адасушҰлҰң, хайу АллаҒін еркӘндӘк, іуестӘк пен ніпсӘң&марлҰңтҰқ жетегӘнде кету.

БӘздӘқю(м&сҰлмандардҰқ)>пайҰмҰз да ИсламнҰқ талаптарҰн орҰндамау. ЖаратушҰ АллаҒ жиа, тір+рт саүаттҰқ бӘр саүатҰн бес уаңҰт намаз оңуҰмҰз ҚшӘн б+лудӘ с&радҰ. ЖалңаулҰң жасадҰң, орҰндамадҰң, бейңамдҰңпен +ткӘздӘк. ЖазасҰ бҰлай болдҰ: Бес жҰл бойҰ жиҰрма т+рт саүат жаттҰүу жасап, машаңат шектӘк, белгӘлӘ бӘр дірежеде намаз оңҰттҰ. ЖҰлҰна бӘр ай ораза &стауҰмҰздҰ ңаладҰ. НіпсӘмӘзге жанҰмҰз ашҰп, ораза т&тпадҰң. СонҰқ +теуӘ ретӘнде бес жҰл бойҰ кҚштеп ораза т&тңҰздҰ.

ЯзӘ берген мҚлӘктен ңҰрҰңтан бӘр немен ашатан бӘр зекет с&радҰ. СарақдҰң жасап, Ғім з&лҰмдҰң жасадҰң, харамүа да бҰлҰңтҰң. Яз еркӘмӘзбен бермедӘк. ЖиналҰп ңалүан зекеттӘ бӘзден алҰп ңойдҰ. Харам-нан да ң&тңардҰ. Б&лар бӘзге берӘлген жаза. Жаза - жасалүÇңталуе берӘледӘ.

Салих амал екӘ тҚрлӘ боладҰ. БӘрӘншӘсӘ болҰмдҰ жіне ерӘктӘ. ЕкӘншӘсӘ болҰмсҰз - білекеттер мен ңиҰншҰлҰңтар. Басңа тҚскен білекеттер мен ңиҰншҰ. АңҰл салих амал болҰп саналадҰ, б&л болҰмсҰз тҚрӘ, деген маүҰнадаүҰ хадис ж&банҰш бердӘ.

МҰна кҚніҒар халҰң ңанҰмен дірет алдҰ. Өс жҚзӘнде (амалҰмен) тіубі еттӘ. Тез берӘлер сҰйлҰңтҰ б&л халҰңтҰқ т+рт миллионҰ іулиелӘк дірежеге, шп кеткірежесӘне, үазилӘк дірежеге шҰүу арңҰлҰ алдҰ. КҚніларҰн жудҰ. МҰсал ілемӘндегӘ &лҰ міжӘлӘс б&л с+здӘ жаңсҰ ңабҰл-дадҰ.

Мен де бӘрден оÇндҰм, мҚмкӘн оÇу жатңан шҰүармҰн. МенӘқше +қ де тҚс сиÇңтҰ, тҚс те +қнӘқ бӘр тҚрӘ. Ол жердегӘ мҰلْقَدَҰрдҰқ уікӘлӘ, б&л жерде Саид Н&рси...
— 226 —

НАҺұЗ ҮАЙҺұ ИМАНСұЗДұҮТА, НАҺұЗ БАҮұТ ИМАНДА. ҮИçЛДұҢ КИӨМӨН КИГЕН Лұ АҮИҮАТ

Ей, аңҰлдҰ жолдасҰм! СҰрат-Ұ мҚстаңимнҰқ (тура жол) ңаншалҰңтҰ н&рлҰ, АллаҒтҰқ ңаҒарҰна &шҰрүан адасу жолнбайдҰаншалҰңтҰ ңарақүҰ тҚнек екенӘн к+ргӘқ келсе, берӘ кел.

ҮиÇлүа мӘнӘп, бос кеқӘстӘкке, тӘрӘ жан жоң +лкелерге барайҰң. МіқгӘлӘк бӘр Ү&дӘрет сол тас-тҚнек +лкеден бӘздӘ алҰп шҰңтҰ. МҰна денеге мӘнгӘзӘпос, ме ілемге жӘбердӘ. ТҚк те ңҰзҰүҰ жоң мҰна ңалаүа ікелдӘ. Жоңтан бар болдҰң, бар болу ілемӘне келдӘк. ҮорңҰнҰштҰ ортаүа кӘрдӘк. К+зӘмӘздӘ ашҰп, к+мек, мейӘрӘм кҚткендей алдҰмҰзүа ңарадҰң. БӘраң алдҰмҰздан білелер мен ңайүҰлар, жаудай болҰплсам" лүа шҰңтҰ. ҮорңҰп артңа шегӘндӘк. Оқ-солҰмҰзүа ңарап, табиүаттаүҰ негӘзгӘ нірсе-лерден медет, жірдем кҚттӘк. БӘраң олардҰқ тасжҚрек, мейӘрӘмсӘз екендӘгӘн к+рдӘк. ТӘстерӘн ңайрап, ашулана ңарауда, жалҰнҰп, жалба-рҰнүанҰқа ңарайтҰннҰстҰ?рӘ жоң. ШарасҰз ңалүан адамдай ҚмӘтсӘздене жоүарҰүа ңарадҰң. К+мек кҚткендей аспандаүҰ алҰп ж&лдҰздарүа ңа-радҰң. БӘзге ңауӘп т+ндӘрӘп т&рүандай, тҚрлерӘ с&стҰ екен. ЗеқбӘректен атҰлүан оңтай бҚкӘл аспан ілемӘнде зуҰлдап жҚргенӘда мазӘр бӘрӘмен соңтҰүҰсҰп жатңан жоң. БетӘ аулаң, егер бӘреуӘ жолҰнан шҰүҰп кетер болса, ңорңҰнҰштан мҰна ілемнӘқ жҚрегӘ жарҰлҰп кетер. Кездейсоң солай болса... б&лардан да па, оларң екен. мӘтсӘз бӘр жаүдайда ол жаңтан да терӘс айналдҰң. ЯкӘнӘштӘ жаүдайда ңалдҰң. МойнҰмҰз салбҰ-рап, +зӘмӘзге ңарадҰң. ЯзӘмӘздӘ зерттей бастадҰң. МҰқдаүан ңажеттӘлӘк-тердӘқ дауҰстарҰ шҰүҰп жатңанҰн естӘдӘк. МҰқдаүан нірселерге м&ңтаж екеманнҰқЖ&банҰш кҚтӘп т&рүанда ңорңҰп, шошҰп кеттӘк.

Одан да ңайҰр келмедӘ. Содан пана Әздегендей болҰп, ар-ожданҰмҰзүа ҚқӘлдӘк. Зер сала ңарап, бӘр шладҰ. табҰлар деп кҚттӘк. ЯкӘнӘштӘ! ТаүҰ ешнірсе таппадҰң. БӘз к+мек беруӘмӘз керек шҰүар, +йт-кенӘ онҰқ мҰқдаүан арман тӘлектерӘ, асҰп-тасңан армандарҰ, акен шаңан сезӘмдерӘ бҚкӘл ілемге созҰлҰп жатҰр. ОлардҰқ ңайсҰсҰнан болса да шошҰндҰң. Ешңандай к+мек бере алмайдҰ екенбӘз. Ол арман-тӘлектердӘқ бірӘ де бақ +зӘнжоңтҰқ арасҰндаүҰ нірселер. БӘр жаүҰ Юзелге, екӘншӘ жаүҰ Юбедке (бастауҰ мен соқҰ

— 227 —

жоң шексӘздӘк) &зап кетӘп барадҰ. Сондай Қлкен апандар бар, дҚниенӘ ж&тҰп ңойса днсӘз ңр-ождан тоймас едӘ. ОсҰ бӘр ңиҰн жолда ңай жаңңа бас сауүаласаң та, сол жаңтан бӘр біле к+рдӘк. ЯйткенӘ, АллаҒтҰқ ңаҒарҰна &шҰраүандар мзӘн жосңандардҰқ жолҰ осҰндай боладҰ. КездейсоңтҰң деп ңарайдҰ айналаүа. Ондай назар бӘздӘкӘ едӘ. СондҰңтан сондай кҚйге тҚстӘк. ҮазӘргӘдей жаүдайда ңайдан кдайдҰқңайда баратҰнҰмҰздҰ, ЖаратушҰ мен о дҚниенӘ &мҰтҰп кетӘппӘз. М&ндай жаүдай тозаңтан бетер рухҰмҰздҰ +ртеуде. ЮлгӘ алтҰ жаүҰмҰзүа бас &рүаннан осҰлай болдҰ. М&ндай жаүдай - ңоŞүаҰш пен ңауӘптен, ңолдан тҚк келмей ңалтҰраудан, шарасҰздҰң пен ңараушҰсҰз ңалудан, ҚмӘтсӘздӘктен туҰндап отҰрүан жан азабҰ.

ЕндӘ алтҰ жаңтҰқ ірңайсҰснҰң тҚрсҰ кҚреске шҰүайҰң. КҚшӘмӘзге сенӘм артҰп ңарасаң, ңолҰнан тҚк келмейтӘн ілсӘз екен.

ЕкӘншӘден: БӘздегӘ ңажеттӘлӘктердӘқ аузҰн жабуүа тҰрҰсудамҰз. ШарасҰзбҰз, тоңтаусҰз шҰүҰп жатңан жан дауҰстарҰн естимӘз.

шӘншӘден екенӘуден к+мек кҚткендей, ң&тңарушҰ Әздеп жан дауҰсҰмҰз шҰүуда. ЕстӘп т&рүан да, жауап берӘп жатңан да ешкӘм жоң. БарлҰң нірсе бӘзге жау, барлҰң нірсе бӘзге б+тен деп ойлаймҰз. ЖҚрегӘмӘзге ж&банҰш бсалҰнсшкӘм жоң. Ешңандай сенӘм &ÇлатпайдҰ, шҰнайҰ ж&банҰш та бермейдӘ.

Т+ртӘншӘден: БӘз аспан денелерӘне ңараүан сайҰн олар бӘзге ңорңҰнҰштҰ болҰп к+рӘнуде.

СонҰмен ңатар, жан дҚниемӘздӘқ зіресӘн алҰп, аңҰлдҰқ +зегӘн +ртеп, нда (ске салуда, уайҰмүа тҚсӘруде.

МӘне, ей, бауҰрҰм! Б&л адасу жолҰ, м&нҰқ ӘшкӘ жаүдайҰ осҰ. КҚпӘрлӘктегӘ ңарақүҰлҰңтҰқ бірӘн де осҰ жолда к+рдӘк. ерӘк, Ә ңайтадан басҰнан бастайҰң. Б&л жолҰ жҚрер жолҰмҰз тура жол, (СҰрат-Ұ мҚстаңим) иман жолҰ.

ДілелдерӘмӘз бен имамҰмҰз АллаҒтҰқ ңолдауҰ мен ҚкӘмӘ жҚре беретӘн Ү&ран. МіқгӘлӘк С&лта. АхадейӘрӘмӘ мен инаÇтҰ бӘздӘқ бар болуҰмҰздҰ ңаладҰ. Ү&дӘрет бӘздӘ ортаүа шҰүардҰ (жараттҰ). ЮртҚрлӘ жаүдайлардҰ реттеп т&рүан АллаҒтҰқ зақдарҰнҰқ ҚстӘне аңҰрҰн үана мӘнгӘзӘп ңойдҰ. БӘздӘ м&нда ікелӘп, бар бңауҰм!п аталатҰн киӘмдӘ кигӘзӘп ңойдҰ. Иман деген шен бердӘ. ОнҰқ белгӘлерӘ намаз бен д&үа. Б&л жер мҰна іртҚрлӘ жаүдайлар мен кезеқдер +тӘп жатңан жолҰмҰздаүҰ д&үа жасап, ңетсе, ң ңҰлатҰн жер екен.

— 228 —

СапарҰмҰз оқай болуҰ ҚшӘн б&йрҰңнама берӘлген екен. Үай жерге барсаң та, ңай тайпаүа ңонаң болсаң та жаңсҰ ңарсҰ алуда. Үолда бар затҰмҰздҰ берӘп, олардан зат аламҰзӘқдӘ үамҰз жарасуда, олар бӘздӘ кҚтӘп баптап, сҰйлҰңтар берӘп, шҰүарҰп салуда.

ЖҚре жҚре дҚниенӘқ де есӘгӘне таÇндҰң. ДауҰстар естӘлуде. Жер бетӘне, шіҒадет ілемӘне келӘп кӘрдӘк. ШексӘз мейӘрӘмдӘ АллаҒтҰқ мере-келӘк алақҰна, адамзаттҰқ у-шуҰнастауҰ кӘрдӘк. ДілелӘмӘз бен имамҰ-мҰз АллаҒтҰқ ңалауҰ. Жол сӘлтеушӘ уікӘлӘмӘз к+зӘмӘз. К+зӘмӘздӘ ашҰп ілемге ңарадҰң. АлдҰқүҰ келуӘмӘз есӘқе тҚстӘ ме?

ҮараусҰз, үарӘп кҚйде ңалүан едӘк. ЖауларҰмҰз к+п едӘ. ҮорүаушҰ-мҰздҰ бӘлмеген ей ме ЕндӘ иманнҰқ н&рҰ арңҰлҰ, жауүа ңарсҰ т&ра-тҰндҰүҰмҰзүа сенӘмӘмӘз мол. СенӘм артңан ңорүаушҰмҰз жауларҰмҰздҰ жеқӘп бередӘ. АллаҒңа деген иманҰмҰз рухҰмҰзүа сіуле шашикметпӘрӘмӘздӘ н&рландҰруда. ЖҚрегӘмӘз тҰнҰш, жаудан ңорҰңпаймҰз. ТӘптӘ бӘзге ңарсҰ т&рар жау да жоң.

АлдҰқүҰ ретте ар-ожданҰмҰздҰ тҰқдап к+ргенбӘз. Зар еқӘреп жҰ-лаүан даусҰْحَمْدгенбӘз. Содан білеге ңалдҰң. Арман, тӘлек, ңабӘлет, сезӘм дегендер ірңашан да міқгӘлӘктӘ ақсайдҰ. ОнҰқ жолҰн таппаүан едӘк. БӘз жол таппаүан соқ олар зар еқӘрейдӘ.

Ал ендӘ, ЮлхамдуллиллаҒ, жарҰҰнҰқ тмҰздҰ таптҰң. ҮабӘлеттерӘмӘз бен арман тӘлектерӘмӘзге жан бӘтӘрӘп олардҰ міқгӘлӘкке ңарай самүатуда. Оларүа жол к+рсетуде, ңабӘлеттердӘ арттҰруда.

Демек, к+мек берӘп, +мӘр салдҰрдруде. ҮабӘлеттер кемелдену ҚшӘн Ұнта жӘгер, д&үа ң&лшҰлҰң арңҰлҰ алүа &мтҰлуда. Иман шарттарҰнҰқ екӘншӘсӘ: Үайта тӘрӘлуге сену. МіқгӘлӘк баңҰттҰқ асҰл ңазҰнасҰ - Иман, ДілелӘ - Ү&ран. Ождан - азҰ пайӘр сҰр.

ЕндӘ басҰқдҰ к+терӘп, мҰна ілемге ңара, онҰмен с+йлес. АлдҰқүҰ жолҰ +те ңорңҰнҰштҰ болҰп к+рӘндӘ. Ал ңазӘр кҚлӘмдеп ңарап т&р. Ү&лшҰлҰң пен ңуанҰштан туҰндаүан ісем іуен шартарапңа тарауда.

К+рмейсӘқ бнӘ аÇңӘмӘздӘқ назарҰ бал жинаүан арадай ісемдӘктерге ңарай &шуда. Юлем - бау-баңша. Айнала гҚлге толҰ, ірбӘр гҚл оүан шҰрҰн &сҰнуда.

Дос к+қӘлмен ж&банҰш, махаббат сҰйлауда. Ол да Үолдаран шіҒадат балҰн жасайдҰ. БалдҰқ ӘшӘндегӘ еқ тамаша балдҰ жасайдҰ.

Аспан денелерӘнен ж&лдҰздарүа немесе кҚндерге ңарасаң, ЖаратушҰнҰқ хикметтерӘн танүануде. ҺибраттҰқ негӘздерӘ мен мейӘрӘмдӘлӘктӘқ к+рӘнӘстерӘне ңанат бӘтӘруде. КҚн бӘздерге мҰнанҰ

— 229 —

айтҰп т&рүандай: «Ей, бауҰрлар! ҮорңҰнҰштан жандарҰқдҰ ңинамақдар. Үош келдӘқдер! Б&л жер сӘздергеп, аудүан, мен де сендерге жарҰң берушӘмӘн. Мен де сендер сиÇңтҰмҰн, бӘраң імӘрлерге баүҰнамҰн, оүан ңарсҰ келмеймӘн. Ахад, Самад жаратушҰ +з мейӘрӘмӘмен менӘ сендерге н&р шашушҰ ңҰзметшӘ етӘп ңойдҰ. Менен жҰлу мен жарҰң, сендерден намазен +зг&үа".>Немесе айүа ңарақдар! Ж&лдҰздардҰқ ір ңайсҰсҰ +зӘне тін тӘлдерӘмен "Үош келдӘқдер!" - дейдӘ. "Үош келдӘқдер бӘздӘ танҰмайсҰқдар ма» дейд жҚргеЯзара к+мек сҰрҰна назар аудар. ЮлемдегӘ жҚйелӘлӘкке зер сал, тҰқда. Кез келгенӘ бҰлай дейдӘ: "БӘз де ңҰзметшӘмӘз. АллаҒтҰқ мейӘрӘмӘне айна болудамҰз. Еш +кӘнбеқдер, бӘзден де ңорҰңпақдар". ЗӘлзаладан шҰңңан дауҰстардлап кебҰлҰстардаүҰ дҰбҰстардан ңорҰңпақдар, уайҰмүа салмасҰн. Ол дҰбҰстар, ілгӘ ң&бҰлҰстар салүан зӘкӘрдӘқ, тартңан тісбихтҰқ, жасаүан д&үанҰқ дҰбҰстарҰ. Б&л нірасандҰӘқ барлҰүҰнҰқ да тӘзгӘнӘ сӘздӘ б&л жаңңа жӘберген АллаҒтҰқ ңолҰнда. Иман к+зӘмен ңараүан, жҚздеген мейӘрӘм аÇттарҰн оңи аладҰ. Б&лардҰқ ір ңайсҰсҰ жеке бӘр іақ жінЕй, к+кӘрек к+зӘ оÇнүан мҚмин! ЕндӘ к+зӘмӘз бӘр ауҰң дем алсҰн, олар-дҰқ орнҰна ң&лаүҰмҰздҰ иманнҰқ мҚбірак ңолҰна тапсҰрҰп, жер бетӘне жӘберейӘк. Тамаша бӘр іуен тҰқдасҰн.

АлдҰқүҰ жолҰ жаппай зар-еқӘреу, жаназа басҰндаүҰ жоңтау болҰп естЕгер бдауҰстар ңазӘр, д&үа мен намаздан, ң&лшҰлҰң пен тісбих тарту-дан шҰүҰп жатңан дҰбҰстар екендӘгӘ белгӘлӘ болуда.

ТҰқда, желдӘқ гуӘлӘ, ң&стҰқ сайрауҰ, жақбҰрдҰқ шҰпҰлҰ, ан келӘқ шуҰлҰ, кҚннӘқ кҚркӘреуӘ, тастардҰқ тҰңҰрҰ бірӘ де +те маүҰналҰ. ЖелдӘқ іуездӘ ҚнӘ, к+ктӘқ кҚркҚрӘ, толңҰндардҰқ іуенӘ +здерӘнше бӘр зӘкӘр. ЖақбҰрдҰқ сҰтҰрҰ, ң&стардҰқ сайрауҰ АллаҒтҰқ мейӘрӘмӘн &فَاِنْ, тісбих тарту, аз с+збен (дҰбҰспен) к+п маүҰнанҰ жеткӘзу.

ЗаттардаүҰ дҰбҰстар бар болудҰқ белгӘсӘ. Мен де бармҰн дейдӘ. нсӘз т&рүан жаратҰлҰс «БӘздӘ жансҰз деп ойлама, еТаүдҰр жаң адам» деп, жар салҰп т&рүандай.

Ү&стардҰ с+йлететӘн нҰүметтердӘқ ліззатҰ немесе мейӘрӘмнӘқ т+гӘлуӘ. Неше тҚрлӘ дҰбҰстар арңҰлҰ АллаҒтҰқ мейӘрӘмӘн мадаңтауда. НҰүметтердӘқ арңасҰндатердӘқр арңҰлҰ самүап &шар.

— 230 —

Олар мҰнадай белгӘ беруде. Ей, жаратҰлүан бауҰрлар! ХалӘмӘз ңандай тамаша. МейӘрӘммен баүҰлҰп жатҰрмҰз, жаүдайҰмҰз ңуанарлҰң жаүдай деп, ҚшкӘр т&мсҰңтарҰмен а зӘкӘрлемӘне ін шашуда.

БҚкӘл ілем &лҰ музҰкалҰң шҰүарма тірӘздӘ. ЗӘкӘрлер мен тісбихтҰқ дҰбҰсҰн иман н&рҰмен естидӘ. ЯйткенӘ, даналҰңпен жасалҰп жатңан Әстер кездейсоңтҰңтҰ жоңңа шҰүараҰнҰқ жҰ жҚйе уайҰм туүҰзар нірселердӘ аулаңңа ңуҰп жӘбередӘ.

Ей, жолдас! ЕндӘ мҰна мҰсал ілемӘнен шҰүайҰң, ңиÇлдҰ ңойҰп, аңҰл алақҰна т&райҰң. ЕкӘ жолдҰ таразҰүа салҰп, салмакта.

АлдҰа жоүаткӘ ауҰр жолҰмҰз АллаҒтҰқ ңаҒарҰна &шҰраүандар мен адасңандардҰқ жолҰ. Ол жол жан дҚниенӘ азапңа салҰп, бҚкӘл сезӘмдерге ауҰр соңңҰ бередӘ. Сана б&нҰ к+рсетӘп бередӘ. Санаүа ним-Ә ірекет жасап жҚр екенбӘз.

Б&лардан ң&тҰлуүа да м&ңтажбҰз. Не ол сезӘмдердӘ сабасҰна тҚсӘру керек немесе сезбеу керек, ійтпесе, шҰдай алмаймҰз. Зар-еқӘреулерге ң&лаң шҰдамайдҰ. Ал хидаÇт жолҰ, тура жол болса, ол - шипа.

ЮуестӘк, се р&ңсабилеп аладҰ. СезӘмдерге ж&банҰш керек. Ол да уаңҰтша &мҰтудҰю(үапҰлдҰңтҰ)>талап етедӘ. БӘр нірселермен ай-налҰсңҰсҰ келедӘ. Ол да к+қӘл к+терудӘ ңалайдҰ. ЮуестӘк пен ң&марлҰң - сиңҰрлап тастайдҰ. МаңсатҰ ңайүҰлардҰ сезбесӘн деп,у оқайдандҰ ал-дау, рухтҰ &йҰңтатҰп тастау. Юйтпесе, ауҰр ңайүҰдан жан дҚниесӘ +р-тенӘп кетер. АщҰ зарүа шҰдау мҚмкӘн емес. Демек, тура жолдан ңаншалҰлңаушҰаңтай тҚссе, осҰндай ауҰр жаүдай арта бередӘ, ар-ожданнҰқ жан дауҰсҰн шҰүарадҰ.

ЮрбӘр ліззаттҰқ ӘшӘнде бӘршама ңайүҰ-зар бар. Демек, іуестӘк, ңҰзҰңң&марлҰң, ңазӘргӘ мідениеттен туҰндап жатңан ойҰн-кҚлкӘ, мҰна адасушҰлҰңтан шҰинуттҰтңан ңорңҰнҰштҰ ңайүҰларүа уаңҰтша +тӘрӘк ем, естен тандҰрушҰ у.

Ей, үазиз бауҰрҰм! ЕкӘншӘ жолда, сол бӘр н&рлҰ жолда басңа бӘр сезӘмге б+лендӘкҰп жатсезӘм арңҰлҰ +мӘр сол ліззаттардҰқ б&лаүҰна айналуда. ҮайүҰлар ңуанҰшңа айналадҰ. ЕкеуӘнӘқ дірежесӘ екӘ тҚрлӘ екенӘн бӘлдӘк. ИманнҰқ берӘктӘгӘне ңарай рухңа да ліззат бередӘ. Дене ролҰп кҰлҰ ліззат аладҰ. Рух ар-ождан арңҰлҰ ліззат аладҰ.

— 231 —

Ар-ожданнҰқ ӘшӘнде тез берӘлер баңҰт, ңуанҰш бар. ЖҚрегӘқде рухани ж&маң бар. Ойлану - тереқдерге жеткӘзеңасиетна - жасҰрҰн сҰрлардҰқ белгӘсӘ.

ЕндӘгӘ жерде, к+кӘрек к+зӘ ашҰлүан сайҰн, ар-ождан ірекет жасаүан сайҰн, рух онҰ сезген сайҰн ліззат арта тҚседӘ. ОтҰ н&рүа, ңҰсҰ жазүа айналадҰ. Ар-ожданда пейӘштердӘқ есӘгполициҰп, ілем ж&маңңа айналадҰ. РухҰмҰз ӘшӘнде с&қңардай самүап &шатҰн боладҰ. К+терер жел - намаз бен д&үа.

Ей, үазиз жолдас! БӘрге д&үа етейӘк. қ жеткллаҒңа аманат.

اَللّٰهُمَّ اِهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَق۪يمَ اٰم۪ينَ
— 232 —

МАЗМ Нұ

-МақҰздҰ бӘр с&раңңа жауап .................................................... 5

-БӘрӘншӘ С+з ..........................................оладҰ................................ 11

-ЕкӘншӘ С+з ................................................................................ 14

даүҰ тӘншӘ С+з .............................................................................. 17

-Т+ртӘншӘ С+з ............................................................................ 20

-БесӘездӘ, з ............................................................................... 22

-АлтҰншҰ С+з .................................аң, Ис.................................... 25

-ЖетӘншӘ С+з .............................................................................. 30

-СегӘзӘншӘ С+з .....................СоүҰст................................................. 35

-Он екӘншӘ С+з ........................................................................... 42

-Он ҚшӘншӘ С+здӘқ он екӘншӘ б+лӘмӘ .........................ا اللّ........ 44

-БӘр топ жастарүа берӘлген дірӘс Çки н&сңау .......................... 48

-Он ҚшӘншӘ С+здӘқ екӘншӘ б+лӘмӘнӘқ тҚсӘндӘрмесӘ.................. 52

-ҮадӘр тҚнӘ ойҰма келген мақҰзҰ зор ждҰң ж ........................ 60

-Бейңам жанүа бӘр тоңпаң немесе үибрат болар бӘр сабаң ..... 62

-Он жетӘншӘ С+з .............................................................Ұ Хаки...... 64

-ЖҚрекке парсҰша келген бӘр мӘніжат .................................... 68

-БӘрӘншӘ жапҰраң ....................................................................... 79

-ЕкӘншӘ жапҰраң ...............................удтар,................................... 80

-ЖиҰрма ҚшӘншӘ С+з ................................................................ 81

-ЖиҰрма ҚшӘншӘ С+з ЕкӘншӘ б+лӘм.......................................... 92

-ЖиҰрма т+ртӘншӘ с+дҰ, сҚБесӘншӘ б&таң ............................... 108

-ЖиҰрма бесӘншӘ С+зден. ЕкӘншӘ шаүҰлҰс ........................... 117

-ОнҰншҰ міселенӘқ ңорҰтҰндҰсҰ .......................................наүҰз -ЖиҰрма алтҰншҰ С+зден ...................................................... 127

-ОтҰзҰншҰ С+зден .................................................................. 132

-ОтҰз тӘндей С+зден ................................................................. 148

-БӘрӘншӘ Лема ................................................болса,...................... 157

-Он жетӘншӘ Лемадан ............................................................... 161

-ЖиҰрма т+ртӘншӘ ң кҚш-.......................................................... 168

-БӘрӘншӘ МектубтҰқ т+ртӘншӘ с&раүҰ...................................... 173

-ТоүҰзҰншҰ Мектуб .........Ән, ба.................................................. 176

-ЖиҰрма тоүҰзҰншҰ мектубтан ............................................. 180

-Жастар шҰраүҰнан ............................................арүа ж................ 184

-Ойүа кенеттен келген мақҰздҰ міселе .................................. 187

-Миуа рисалесӘ .............................алет ң....................................... 188

- шӘншӘ міселе ......................................................................... 192

-Т Жер Ә міселе ....................................................................... 197

-СегӘзӘншӘ міселенӘқ ңорҰтҰндҰсҰ .................ге м&ң................ 200

-Юл-ХҚджіт-Қз-ЗеҒранҰқ екӘншӘ тарауҰ ................................ 207

-ЖиҰрма тоүҰзҰншҰ Лемадан ............................................... 212

-Лематтан Рухани ілемдегӘ жиналҰста ...................анҰн к......... 220

-НаүҰз ңайүҰ имансҰздҰңта, наүҰз баңҰт иманда............... 226