НАҒЫЗ ҚАЙҒЫ ИМАНСЫЗДЫҚТА, НАҒЫЗ БАҚЫТ ИМАНДА. ҚИЯЛДЫҢ КИІМІН КИГЕН ҰЛЫ АҚИҚАТ

Ей, ақылды жолдасым! Сырат-ы мүстақимның (тура жол) қаншалықты нұрлы, Аллаһтың қаһарына ұшырған адасу жолының қаншалықты қараңғы түнек екенін көргің келсе, бері кел.

Қиялға мініп, бос кеңістікке, тірі жан жоқ өлкелерге барайық. Мәңгілік бір Құдірет сол тас-түнек өлкеден бізді алып шықты. Мына денеге мінгізіп, мына әлемге жіберді. Түк те қызығы жоқ мына қалаға әкелді. Жоқтан бар болдық, бар болу әлеміне келдік. Қорқынышты ортаға кірдік. Көзімізді ашып, көмек, мейірім күткендей алдымызға қарадық. Бірақ алдымыздан бәлелер мен қайғылар, жаудай болып шабуылға шықты. Қорқып артқа шегіндік. Оң-солымызға қарап, табиғаттағы негізгі нәрсе-лерден медет, жәрдем күттік. Бірақ олардың тасжүрек, мейірімсіз екендігін көрдік. Тістерін қайрап, ашулана қарауда, жалынып, жалба-рынғаныңа қарайтын түрлері жоқ. Шарасыз қалған адамдай үмітсіздене жоғарыға қарадық. Көмек күткендей аспандағы алып жұлдыздарға қа-радық. Бізге қауіп төндіріп тұрғандай, түрлері сұсты екен. Зеңбіректен атылған оқтай бүкіл аспан әлемінде зуылдап жүргенімен, бір бірімен соқтығысып жатқан жоқ. Беті аулақ, егер біреуі жолынан шығып кетер болса, қорқыныштан мына әлемнің жүрегі жарылып кетер. Кездейсоқ солай болса... бұлардан да пайда жоқ екен. Үмітсіз бір жағдайда ол жақтан да теріс айналдық. Өкінішті жағдайда қалдық. Мойнымыз салбы-рап, өзімізге қарадық. Өзімізді зерттей бастадық. Мыңдаған қажеттілік-тердің дауыстары шығып жатқанын естідік. Мыңдаған нәрселерге мұқтаж екенбіз. Жұбаныш күтіп тұрғанда қорқып, шошып кеттік.

Одан да қайыр келмеді. Содан пана іздегендей болып, ар-ожданымызға үңілдік. Зер сала қарап, бір шарасы табылар деп күттік. Өкінішті! Тағы ешнәрсе таппадық. Біз көмек беруіміз керек шығар, өйт-кені оның мыңдаған арман тілектері, асып-тасқан армандары, алып ұшқан сезімдері бүкіл әлемге созылып жатыр. Олардың қайсысынан болса да шошындық. Ешқандай көмек бере алмайды екенбіз. Ол арман-тілектердің бәрі де бар мен жоқтың арасындағы нәрселер. Бір жағы Әзелге, екінші жағы Әбедке (бастауы мен соңы

жоқ шексіздік) ұзап кетіп барады. Сондай үлкен апандар бар, дүниені жұтып қойса да ол ар-ождан тоймас еді. Осы бір қиын жолда қай жаққа бас сауғаласақ та, сол жақтан бір бәле көрдік. Өйткені, Аллаһтың қаһарына ұшырағандар мен адасқандардың жолы осындай болады. Кездейсоқтық деп қарайды айналаға. Ондай назар біздікі еді. Сондықтан сондай күйге түстік. Қазіргідей жағдайда қайдан келіп, қайда баратынымызды, Жаратушы мен о дүниені ұмытып кетіппіз. Мұндай жағдай тозақтан бетер рухымызды өртеуде. Әлгі алты жағымызға бас ұрғаннан осылай болды. Мұндай жағдай - қорқыныш пен қауіптен, қолдан түк келмей қалтыраудан, шарасыздық пен қараушысыз қалудан, үмітсіздіктен туындап отырған жан азабы.

Енді алты жақтың әрқайсысына қарсы күреске шығайық. Күшімізге сенім артып қарасақ, қолынан түк келмейтін әлсіз екен.

Екіншіден: Біздегі қажеттіліктердің аузын жабуға тырысудамыз. Шарасызбыз, тоқтаусыз шығып жатқан жан дауыстарын естиміз.

Үшіншіден: Біреуден көмек күткендей, құтқарушы іздеп жан дауысымыз шығуда. Естіп тұрған да, жауап беріп жатқан да ешкім жоқ. Барлық нәрсе бізге жау, барлық нәрсе бізге бөтен деп ойлаймыз. Жүрегімізге жұбаныш берер ешкім жоқ. Ешқандай сенім ұялатпайды, шынайы жұбаныш та бермейді.

Төртіншіден: Біз аспан денелеріне қараған сайын олар бізге қорқынышты болып көрінуде.

Сонымен қатар, жан дүниеміздің зәресін алып, ақылдың өзегін өртеп, өкінішке салуда, уайымға түсіруде.

Міне, ей, бауырым! Бұл адасу жолы, мұның ішкі жағдайы осы. Күпірліктегі қараңғылықтың бәрін де осы жолда көрдік. Ал енді қайтадан басынан бастайық. Бұл жолы жүрер жолымыз тура жол, (Сырат-ы мүстақим) иман жолы.

Дәлелдеріміз бен имамымыз Аллаһтың қолдауы мен үкімі жүре беретін Құран. Мәңгілік Сұлтанның мейірімі мен инаяты біздің бар болуымызды қалады. Құдірет бізді ортаға шығарды (жаратты). Әртүрлі жағдайларды реттеп тұрған Аллаһтың заңдарының үстіне ақырын ғана мінгізіп қойды. Бізді мұнда әкеліп, бар болу деп аталатын киімді кигізіп қойды. Иман деген шен берді. Оның белгілері намаз бен дұға. Бұл жер мына әртүрлі жағдайлар мен кезеңдер өтіп жатқан жолымыздағы дұға жасап, құлшылық қылатын жер екен.

Сапарымыз оңай болуы үшін бұйрықнама берілген екен. Қай жерге барсақ та, қай тайпаға қонақ болсақ та жақсы қарсы алуда. Қолда бар затымызды беріп, олардан зат аламыз, саудамыз жарасуда, олар бізді күтіп баптап, сыйлықтар беріп, шығарып салуда.

Жүре жүре дүниенің де есігіне таяндық. Дауыстар естілуде. Жер бетіне, шәһадет әлеміне келіп кірдік. Шексіз мейірімді Аллаһтың мере-келік алаңына, адамзаттың у-шуына келіп кірдік. Дәлеліміз бен имамы-мыз Аллаһтың қалауы. Жол сілтеуші уәкіліміз көзіміз. Көзімізді ашып әлемге қарадық. Алдыңғы келуіміз есіңе түсті ме?

Қараусыз, ғаріп күйде қалған едік. Жауларымыз көп еді. Қорғаушы-мызды білмеген едік. Енді иманның нұры арқылы, жауға қарсы тұра-тындығымызға сеніміміз мол. Сенім артқан қорғаушымыз жауларымызды жеңіп береді. Аллаһқа деген иманымыз рухымызға сәуле шашып, өмірімізді нұрландыруда. Жүрегіміз тыныш, жаудан қорықпаймыз. Тіпті бізге қарсы тұрар жау да жоқ.

Алдыңғы ретте ар-ожданымызды тыңдап көргенбіз. Зар еңіреп жы-лаған даусын естігенбіз. Содан бәлеге қалдық. Арман, тілек, қабілет, сезім дегендер әрқашан да мәңгілікті аңсайды. Оның жолын таппаған едік. Біз жол таппаған соң олар зар еңірейді.

Ал енді, Әлхамдуллиллаһ, жарылқаушымызды таптық. Қабілеттеріміз бен арман тілектерімізге жан бітіріп оларды мәңгілікке қарай самғатуда. Оларға жол көрсетуде, қабілеттерді арттыруда.

Демек, көмек беріп, өмір суын беруде. Қабілеттер кемелдену үшін ынта жігер, дұға құлшылық арқылы алға ұмтылуда. Иман шарттарының екіншісі: Қайта тірілуге сену. Мәңгілік бақыттың асыл қазынасы - Иман, Дәлелі - Құран. Ождан - адами бір сыр.

Енді басыңды көтеріп, мына әлемге қара, онымен сөйлес. Алдыңғы жолы өте қорқынышты болып көрінді. Ал қазір күлімдеп қарап тұр. Құлшылық пен қуаныштан туындаған әсем әуен шартарапқа тарауда.

Көрмейсің бе? Көзіміздің назары бал жинаған арадай әсемдіктерге қарай ұшуда. Әлем - бау-бақша. Айнала гүлге толы, әрбір гүл оған шырын ұсынуда.

Дос көңілмен жұбаныш, махаббат сыйлауда. Ол да шырыннан шәһадат балын жасайды. Балдың ішіндегі ең тамаша балды жасайды.

Аспан денелерінен жұлдыздарға немесе күндерге қарасақ, Жаратушының хикметтерін көрсетуде. Ғибраттың негіздері мен мейірімділіктің көріністеріне қанат бітіруде. Күн біздерге мынаны

айтып тұрғандай: «Ей, бауырлар! Қорқыныштан жандарыңды қинамаңдар. Қош келдіңдер! Бұл жер сіздерге арналған, мен де сендерге жарық берушімін. Мен де сендер сияқтымын, бірақ әмірлерге бағынамын, оған қарсы келмеймін. Ахад, Самад жаратушы өз мейірімімен мені сендерге нұр шашушы қызметші етіп қойды. Менен жылу мен жарық, сендерден намаз бен дұға». Немесе айға қараңдар! Жұлдыздардың әр қайсысы өзіне тән тілдерімен «Қош келдіңдер!» - дейді. "Қош келдіңдер бізді танымайсыңдар ма" дейді.

Өзара көмек сырына назар аудар. Әлемдегі жүйелілікке зер сал, тыңда. Кез келгені былай дейді: «Біз де қызметшіміз. Аллаһтың мейіріміне айна болудамыз. Еш өкінбеңдер, бізден де қорықпаңдар». Зілзаладан шыққан дауыстардан, құбылыстардағы дыбыстардан қорықпаңдар, уайымға салмасын. Ол дыбыстар, әлгі құбылыстар салған зікірдің, тартқан тәсбихтың, жасаған дұғаның дыбыстары. Бұл нәрселердің барлығының да тізгіні сізді бұл жаққа жіберген Аллаһтың қолында. Иман көзімен қараған, жүздеген мейірім аяттарын оқи алады. Бұлардың әр қайсысы жеке бір ән.

Ей, көкірек көзі оянған мүмин! Енді көзіміз бір ауық дем алсын, олар-дың орнына құлағымызды иманның мүбәрак қолына тапсырып, жер бетіне жіберейік. Тамаша бір әуен тыңдасын.

Алдыңғы жолы жаппай зар-еңіреу, жаназа басындағы жоқтау болып естілген дауыстар қазір, дұға мен намаздан, құлшылық пен тәсбих тарту-дан шығып жатқан дыбыстар екендігі белгілі болуда.

Тыңда, желдің гуілі, құстың сайрауы, жаңбырдың шыпылы, теңіздің шуылы, күннің күркіреуі, тастардың тықыры бәрі де өте мағыналы. Желдің әуезді үні, көктің күркүрі, толқындардың әуені өздерінше бір зікір. Жаңбырдың сытыры, құстардың сайрауы Аллаһтың мейірімін ұлықтап, тәсбих тарту, аз сөзбен (дыбыспен) көп мағынаны жеткізу.

Заттардағы дыбыстар бар болудың белгісі. Мен де бармын дейді. Үнсіз тұрған жаратылыс «Бізді жансыз деп ойлама, ей, зар жақ адам» деп, жар салып тұрғандай.

Құстарды сөйлететін нығметтердің ләззаты немесе мейірімнің төгілуі. Неше түрлі дыбыстар арқылы Аллаһтың мейірімін мадақтауда. Нығметтердің арқасында, шүкір арқылы самғап ұшар.

Олар мынадай белгі беруде. Ей, жаратылған бауырлар! Халіміз қандай тамаша. Мейіріммен бағылып жатырмыз, жағдайымыз қуанарлық жағдай деп, үшкір тұмсықтарымен аспан әлеміне ән шашуда.

Бүкіл әлем ұлы музыкалық шығарма тәрізді. Зікірлер мен тәсбихтың дыбысын иман нұрымен естиді. Өйткені, даналықпен жасалып жатқан істер кездейсоқтықты жоққа шығарады. Ұлы жүйе уайым туғызар нәрселерді аулаққа қуып жібереді.

Ей, жолдас! Енді мына мысал әлемінен шығайық, қиялды қойып, ақыл алаңына тұрайық. Екі жолды таразыға салып, салмакта.

Алдыңғы реткі ауыр жолымыз Аллаһтың қаһарына ұшырағандар мен адасқандардың жолы. Ол жол жан дүниені азапқа салып, бүкіл сезімдерге ауыр соққы береді. Сана бұны көрсетіп береді. Санаға қарсы әрекет жасап жүр екенбіз.

Бұлардан құтылуға да мұқтажбыз. Не ол сезімдерді сабасына түсіру керек немесе сезбеу керек, әйтпесе, шыдай алмаймыз. Зар-еңіреулерге құлақ шыдамайды. Ал хидаят жолы, тура жол болса, ол - шипа.

Әуестік, сезімді билеп алады. Сезімдерге жұбаныш керек. Ол да уақытша ұмытуды (ғапылдықты) талап етеді. Бір нәрселермен ай-налысқысы келеді. Ол да көңіл көтеруді қалайды. Әуестік пен құмарлық - сиқырлап тастайды. Мақсаты қайғыларды сезбесін деп, ар-ожданды ал-дау, рухты ұйықтатып тастау. Әйтпесе, ауыр қайғыдан жан дүниесі өр-теніп кетер. Ащы зарға шыдау мүмкін емес. Демек, тура жолдан қаншалықты ұзақтай түссе, осындай ауыр жағдай арта береді, ар-ожданның жан дауысын шығарады.

Әрбір ләззаттың ішінде біршама қайғы-зар бар. Демек, әуестік, қызыққұмарлық, қазіргі мәдениеттен туындап жатқан ойын-күлкі, мына адасушылықтан шығып жатқан қорқынышты қайғыларға уақытша өтірік ем, естен тандырушы у.

Ей, ғазиз бауырым! Екінші жолда, сол бір нұрлы жолда басқа бір сезімге бөлендік. Сол сезім арқылы өмір сол ләззаттардың бұлағына айналуда. Қайғылар қуанышқа айналады. Екеуінің дәрежесі екі түрлі екенін білдік. Иманның беріктігіне қарай рухқа да ләззат береді. Дене рух арқылы ләззат алады. Рух ар-ождан арқылы ләззат алады.

Ар-ожданның ішінде тез берілер бақыт, қуаныш бар. Жүрегіңде рухани жұмақ бар. Ойлану - тереңдерге жеткізеді. Сана - жасырын сырлардың белгісі.

Ендігі жерде, көкірек көзі ашылған сайын, ар-ождан әрекет жасаған сайын, рух оны сезген сайын ләззат арта түседі. Оты нұрға, қысы жазға айналады. Ар-ожданда пейіштердің есігі ашылып, әлем жұмаққа айналады. Рухымыз ішінде сұңқардай самғап ұшатын болады. Көтерер жел - намаз бен дұға.

Ей, ғазиз жолдас! Бірге дұға етейік. Енді Аллаһқа аманат.