OʻNINCHI YOGʻDU

oyatining bir sirrini Qur'on xizmatida boʻlgan qardoshlarimning bashariyat taqozosi sifatida xato va kamchiliklari natijasida yegan shafqat ta'zirlarini bayon qilish bilan tafsir qiladi. Qur'on xizmatining karomat silsilasi va oʻsha muqaddas xizmatning atrofida Allohning izni bilan nazorat qilayotgan hamda himmat va duolari bilan yordam berayotgan Gʻavsi A'zamning bir navi karomatlari bayon qilinadi. Toki bu muqaddas xizmatda boʻlganlar jiddiyliklarida, xizmatlarida sabot koʻrsatsinlar.

Bu muqaddas xizmatning karomati uch turdir:

Birinchi turi: Bu xizmatga tayyorgarlik koʻrish va xodimlarini shu xizmatga tashviq qilish uchun.

Ikkinchi tur: Monelarni bartaraf qilish va zararkunandalarning yomonliklarini daf qilib, ularni jazolash uchun. Bu ikkinchi qismning hodisalari koʻp, ham juda uzundir. {(*):} Boshqa vaqtga qoldirib, eng yengil boʻlgan uchinchi qismdan bahs yuritamiz.

Uchinchi qism shuki: Xizmatda samimiy xizmat qilganlarga sustlik kelgan vaqtda, shafqatli bir ta'zir yeydilar, oʻzlariga kelib yana oʻsha xizmatga kirishadilar. Bu qismning hodisalari yuzdan ortiqdir. Faqat yigirma hodisadan oʻn uch-oʻn toʻrttasi shafqatli ta'zir yeyishgan, olti-yettitasi quvilish ta'zirini yeganlar.

Birinchisi: Bu bechora Saiddir. Qachonki xizmatda sustlik qilib, "nima keragi bor" deb xususiy, oʻzimga oid ishlar bilan mashgʻul boʻlgan paytim ta'zir yeganman. Tark qilganim uchun ta'zir yeganimni anglab yetdim. Chunki qaysi maqsadim meni aldanishga yoʻllagan boʻlsa, oʻshaning aksi bilan ta'zir yerdim. Boshqa xolis qardoshlarimning ham yegan shafqat ta'zirlariga diqqat qilsak, men kabi qaysi maqsad uchun tark qilgan boʻlsalar, oʻsha maqsadning aksi bilan shafqat ta'zirlarini yeganlaridan, oʻsha hodisalar Qur'on xizmatining karomatidan ekanini tushunib yetdik.

Masalan: Bu bechora Said, Vanda Qur'on haqiqatlarining darsi bilan mashgʻul boʻlgan vaqtlarimda Shayx Said hodisalari zamonida vasvasali hukumat hech bir jihatdan menga tegmadi va tegina olmadi. "Menga nima" deb, oʻzimni o'ylab, oxiratimni qutqarish uchun Erek Togʻida xaroba gʻorga oʻxshagan yerga chekinganimda, sababsiz meni oldilar, surgun qildilar. Burdurga keltirildim. U yerda yana Qur'on xizmatida mashgʻul boʻlgan vaqtlarimda, - oʻsha vaqt surgunlarga koʻp diqqat qilinar edi, har oqshom politsiya idorasiga borishga majbur boʻlganlari holda - men va xolis talabalarim mustasno qoldik. Men biron marta ham politsiya idorasiga bormadim, hukumatga boʻysunmadim. U joyning hokimi kelgan Favzi Poshshoga shikoyat qilgan. Favzi Poshsho: "Unga teginmanglar, hurmat qilinglar!" degan. Bu soʻzni unga ayttirgan, Qur'on xizmatining qudsiyatidir. Oʻzimni qutqarish, faqat oxiratimni oʻylash fikri meni magʻlub qilgan vaqtda Qur'on xizmatida vaqtinchalik sustlik keldi va maqsadimning aksi bilan ta'zir yedim. Ya'ni, bir surgun yeridan boshqasiga (Ispartaga) yuborildim. Ispartada yana xizmat boshiga oʻtdim. Yigirma kun oʻtgandan soʻng ba'zi qoʻrqoq insonlarning gapi bilan: "Shubhasiz bu vaziyatni hukumat yoqtirmaydi, bir oz ehtiyotkorlik bilan ish tutsangiz, yaxshiroq boʻladi", dedilar. Menda takror faqat oʻzimni oʻylash fikri quvvat topdi. "Mayli, hech kim kelmasin", dedim. Yana u yerdan uchinchi surgun, Barlaga joʻnatildim. Qachon Barlada menga sustlik kelgan boʻlsa, faqat oʻzimni oʻylash fikri quvvat topgan boʻlsa, bu ahli dunyoning ilonlaridan, munofiqlaridan biri menga yopishar edi. Sakkiz yilda sakson hodisani, oʻz boshimdan oʻtgani uchun, hikoya qilishim mumkin, lekin zeriktirmaslik uchun tugataman.

Ey qardoshlarim! Boshimga kelgan shafqat ta'zirlarini aytib berdim. Sizlarning ham boshingizga kelgan shafqat ta'zirlarini, izn bersangiz va kechirsangiz, bayon qilaman. Xafa boʻlmanglar. Xafa boʻladigan boʻlsa, ismini zikr qilmayman.

Ikkinchisi: Tugʻishgan ukam va eng birinchi va yuksak va fidokor talabam Abdulmajidning Vanda ajoyib bir uyi bor edi. Ishlari joyida, ham muallim edi. Qur'on xizmatining ahamiyatli yeri bo'lgan chegara hududiga borishim uchun orzuimning xilofiga tashabbus qilganlarga, ijtihodi boʻyicha goʻyo manfaatim uchun ishtirok qilmadi, ra'y bermadi. Goʻyo men chegara hududiga borsam, ham Qur'on xizmati siyosatsiz, sof boʻlmas, ham uni Vandan chiqarishar edi deb ishtirok etmadi. Maqsadining aksiga shafqatli bir ta'zir yedi. Ham Vandan, ham oʻsha ajoyib uyidan, ham vatanidan ayrildi. Erganiga borishga majbur boʻldi.

Uchinchisi: Qur'on xizmatining juda muhim bir a'zosi boʻlgan Xulusiy Bey Egʻirdirdan vataniga qaytganida, dunyoviy saodatni toʻliq zavq qildiradigan va ta'minlaydigan sabablar boʻlgani uchun, bir daraja yolgʻiz uxraviy bo'lgan Qur'on xizmatida sustlikka yoʻl ochadigan sabablar paydo boʻldi. Chunki ham koʻpdan beri koʻrmagan ota va onasi bilan koʻrishdi, ham vataniga qaytdi, ham shuhratli, martabali suratda ketgani uchun dunyo unga kuldi, goʻzal boʻlib koʻrindi. Holbuki Qur'on xizmatida boʻlgan kishiga yo dunyo undan ranjishi kerak, yoki u dunyodan ranjishi kerak. Toki ixlos bilan, jiddiyat bilan Qur'on xizmatida boʻlsin.

Xullas, Xulusiyning qalbi garchi matonatli edi. Faqat bu vaziyat uni sustlikka yoʻllagani uchun shafqatli ta'zir yedi. Bir-ikki yil toʻliq ba'zi munofiqlar unga yopishdilar. Dunyoning lazzatini ham qochirdilar. Ham dunyoni undan, uni dunyodan nafratlantirdilar. Oʻshanda ma'naviy vazifasidagi jiddiylikka toʻliq ma'noda yopishdi.

Toʻrtinchisi: Muhojir Hofiz Ahmaddir. Oʻzi shunday deydi: "Ha, men e'tirof qilaman: Qur'on xizmatida oxiratim nuqtai nazaridan mulohazamda xato qildim. Xizmatga sustlik beradigan orzuda boʻldim. Shafqatli, faqat shiddatli va kafforat boʻladigan ta'zir yedim. Jumladan: Ustozim yangi ijodlarga {(*) Ya'ni: Turkcha azon kabi, Islomiy an'analarga zid boʻlgan bid'atlardir.} tarafdor boʻlmaganlari uchun, mening masjidim u kishining uylari bilan qoʻshni, uch shuhuri salosa kelayotgan edi, masjidimni tark qilsam, ham men koʻp savob yoʻqotaman, ham mahalla namozsizlikka koʻnikadi. Yangi shartlarni bajarmasam, man qilinaman. Xullas, bu tushunchaga koʻra, ruhim qadar sevganim Ustozimning vaqtinchalik boshqa bir qishloqqa ketishlarini orzu qildim. Bilmadimki, u kishi joylarini oʻzgartirsalar, boshqa bir qishloqqa ketsalar, Qur'on xizmatiga vaqtinchalik sustlik keladi. Aynan oʻsha vaqt men ta'zir yedim. Shafqatli, lekin shunday dahshatli bir ta'zir yedimki, uch oydir hali ham oʻzimga kela olmayapman. Lekin, Allohga hamd boʻlsinki, Ustozimning qat'iy xabarlari bilan, u kishiga eslatilganki, oʻsha musibatning har daqiqasi bir kun ibodat hukmida boʻlishini rahmati Ilohiyadan umidvor boʻlishimiz mumkin. Chunki oʻsha xato bir gʻarazga binoan emas edi. Faqat oxiratimni oʻylash nuqtasida oʻsha orzu keldi."

Beshinchisi: Haqqi Afandidir. Hozir bu yerda boʻlmagani uchun, Xulusiy o'rniga aytib berganimdek, uning o'rniga ham aytamanki: Haqqi Afandi talabalik vazifasini haqqi bilan ado qilarkan, bir axloqsiz tuman raisi keldi. Ham Ustoziga, hamda oʻziga zarar kelmasligi uchun, yozganlarini yashirdi. Vaqtinchalik Risola-i Nur xizmatini tark qildi. Birdan bir shafqat ta'ziri ma'nosida unga qarshi ming lirani berishga majbur boʻladigan da'vo ochildi. Bir yil oʻsha tahlika ostida qoldi. Oxiri keldi, bu yerda koʻrishdik, qaytganida Qur'on xizmatiga talabalik vazifasiga kirishdi. Shafqat ta'zirining hukmi bekor boʻldi, oqlandi. Soʻngra Qur'onni yangi tarzda {(Hoshiya) Tavofuq moʻ'jizasini koʻrsatadigan bir suratda deganidir.} yozish xususida talabalarga bir vazifa chiqdi. Haqqi Afandiga ham hissa berildi. Haqiqatdan, u hissasiga sohib chiqdi. Bir juzni chiroyli yozdi, faqat tirikchilik dardi zarurati bilan oʻzini majbur bilib yashirincha mahkama kotibligiga ishga joylashdi. Birdan yana bir shafqat ta'ziri yedi. Qalamni tutadigan barmogʻi vaqtinchalik shikastlandi. "Bu barmoq bilan ham mahkama kotibligini qilish, ham Qur'onni yozish boʻlmaydi" deya, ma'no tili bilan eslatildi. mahkama kotibligiga ishga joylashganini bilmaganimiz uchun, barmogʻiga hayratlanayotgan edik. Keyin ma'lum boʻldiki: Muqaddas, sof Qur'on xizmati gʻoyat toza, oʻziga maxsus barmoqlarni boshqa ishga qoʻshishni istamaydi. Nima boʻlganda ham... Xulusiy Beyni oʻzim kabi bildim, uning oʻrniga gapirdim. Haqqi Afandi ham aynan u kabidir. Agar mening aytib berganimga rozi boʻlmasa, o'z ta'zirini oʻzi yozsin.

Oltinchisi: Bekir Afandidir. Hozir bu yerda boʻlmagani uchun, men ukam Abdulmajid o'rniga aytib berganimdek, uning ishonch va sadoqatiga ishonganim va Shomli Hofiz va Sulaymon Afandi kabi barcha yaqin doʻstlarimning fıkrlariga (bilganlariga) tayangan holda aytamanki: Bekir Afandi Oʻninchi Soʻzni bostirib chiqardi. "I'jozi Qur'on"ga doir "Yigirma Beshinchi Soʻz"ni yangi harflar chiqmasdan bostirib chiqarish uchun unga yubordik. Oʻninchi Soʻzning nashr xarajatini yuborganimiz kabi, uni ham yuboramiz deya yozdik. Bekir Afandi mening faqir holimni oʻylab, nashr xarajati toʻrt yuz lira boʻlganini mulohaza qilib va oʻz choʻntagidan bersa, "balki Ustoz rozi boʻlmasalar kerak", deb nafsi uni aldadi. Nashr qilinmadi. Qur'on xizmatiga jiddiy zarar boʻldi. Ikki oy soʻngra toʻqqiz yuz lira oʻgʻrilarning qoʻliga oʻtdi. Shafqatli va shiddatli bir ta'zir yedi. Inshoalloh yoʻqolgan toʻqqiz yuz lira sadaqa hukmiga oʻtdi.

Yettinchisi: Shomli Hofiz Tavfiqdir. Oʻzi shunday deydi: Darhaqiqat, e'tirof qilamanki, men bilmasdan, xato oʻylab, Qur'on xizmatida sustlik beradigan harakatlarim sababli ikkita shafqatli ta'zir yedim. Shubham qolmadiki, bu ta'zir oʻsha tomondan keldi.

Birinchisi: Lillahilhamd, mening arabcha xatim Qur'onga bir daraja uygʻun tarzda ehson qilingan edi. Ustozim eng avval uchta juzni menga yozdirish bilan boshqa birodarlarimga taqsim qildilar. Qur'on yozish ishtiyoqi risolalarning oqlamaga koʻchirish va ilk nusxani yozishdagi xizmatimga orzuimni sindirdi. Ham arabcha yozishni bilmaydigan boshqa birodarlarimdan oʻzaman deya takabburona bir holatda boʻldim. Hatto Ustozim yozuvga oid bir tadbir menga aytgan vaqtlari: "Bu ish menga oiddir", dedim. Va yana magʻrurona: "Men buni bilaman, dars olishga ehtiyojim yoʻq", dedim. Xullas, shu xatomga koʻra hayratomuz hech xotirga kelmagan bir ta'zir yedim. Eng sust arabcha yozuvi boʻlgan birodarimga (Xusravga) yetisholmadim. Bizlar hammamiz hayratlandik. Hozir angladikki, u bir ta'zirdir.

Ikkinchisi: E'tirof qilamanki: Qur'on xizmatidagi mukammal ixlos va yolgʻiz Alloh uchun xizmatimga ikki vaziyatim zarar berayotgan edi. Shiddatli bir ta'zir yedim. Chunki men bu oʻlkada ajnabiy hukmidaman, gʻaribman. Ham shikoyat boʻlmasin, Ustozimning eng muhim dasturlari boʻlgan iqtisodga va qanoatga rioya qilmaganim uchun, kambagʻallikka mubtaloman. Xudbin, magʻrur insonlar bilan muomala qilishga majbur boʻlganimdan - Janobi Haq afv etsin, - muruvvatli suratda riyokorlikka va xushomadgoʻylikka ham majbur boʻlar edim. Ustozim koʻp marta meni ogohlantirar va eslatar va koyir edilar. Afsuski, oʻzimni qutqarolmas edim. Holbuki Qur'oni Hakimning xizmat ruhiga zid boʻlgan bu vaziyatimdan shaytonlashgan jin va insonlar foydalanganliklari bilan birga, xizmatimizga ham sovuqlik va sustlik berayotgan edilar. Men bu kamchiligim evaziga shiddatli, lekin inshoalloh shafqatli ta'zir yedim. Shubhamiz qolmadiki, bu ta'zir oʻsha kamchilikka binoan kelgan. Ta'zir shuki: Sakkiz yildan beri men, Ustozimizning ham muxotobi, ham ilk nusxa yozuvchisi, ham qoralamadan oqqa koʻchiruvchisi boʻlganim holda, sakkiz oy nurlardan foydalana olmadim. Bu holga hayratda qoldik. Men ham va Ustozim ham "Bu nima uchun bunday boʻlmoqda?" deb sabab qidirdik. Endi qat'iy qanoatimiz keldiki: Qur'on haqiqatlari nurdir, ziyodir. Soxtakorlik, xushomadgoʻylik, kamsitilish zulmatlari bilan birlasholmaydi. Shuning uchun nurlar haqiqatlarining ma'nolari mendan xuddi uzoqlashayotgandek boʻlib, menga begona boʻlib koʻrinar, tushunarsiz edi. Janobi Haqdan niyoz qilamanki, bundan keyin Janobi Haq menga oʻsha xizmatga loyiq ixlos ehson qilsin, ahli dunyo oldida soxtakorlik va riyokorlik qilishdan qutqarsin. Boshda Ustozimiz va qardoshlarimdan haqqimga duo qilishlarini iltimos qilaman.

Sakkizinchisi: Sayroniydir. Bu zot Xusrav kabi Qur'on haqiqatlariga mushtoq va diroyatli bir talabam edi. Qur'on sirlarining bir kaliti va jifr ilmining muhim kaliti hisoblangan tavofuqlarga doir Ispartadagi talabalarning fikrlarini soʻradim. Undan boshqalar mukammal shavq bilan ishtirok etishdi. U kishi boshqa fikrda va boshqa oʻyda boʻlgani uchun, ishtirok qilmay, meni ham bilgan qat'iy haqiqatimdan voz kechirishni xohladi. Menga jiddiy ogʻir tegadigan maktub yozdi. "Eyvoh", dedim. Bu talabamni yoʻqotdim! Fikrini nurlantirishni istasamda, yana boshqa ma'no ham qoʻshildi. Shafqat ta'zirini yedi. Bir yilga yaqin bir xilvatxonada (ya'ni qamoqda) kutdi.

Toʻqqizinchisi: Katta Hofiz Zuhdiydir. Bu zot Agʻrusdagi Nur talabalariga bosh hukmida boʻlgan vaqti, Sunnati Saniyaga ergashish va bid'atlardan uzoqlashishni maslak qilib olgan talabalarning ma'naviy sharafi bilan kifoyalanmasdan va ahli dunyoning nazarida bir mavqe qozonish maqsadida jiddiy bir bid'atga muallimlik qildi. Maslagimizga batamom zid boʻlgan xato qildi. Juda mudhish bir shafqat ta'zirini yedi. Xonadonining sharafini badnom qiladigan hodisaga uchradi. Lekin afsuski Kichik Hofiz Zuhdiy, hech ta'zirga loyiq emas ekan, bu alamli hodisa unga ham ta'sir qildi. Balki inshoalloh oʻsha hodisa uning qalbini dunyodan qutqarib, tamomila Qur'onga berish uchun foydali jarrohlik amaliyoti hukmiga oʻtadi.

Oʻninchisi: Hofiz Ahmad (RH) ismli bir kishi. Bu zot risolalarning yozilishida ikki-uch yil tashviq bilan harakatlanayotgan, foydalanayotgan edi. Soʻngra ahli dunyo uning zaif tomonidan foydalanishdi. Oʻsha shavq yoʻqoldi. Bakli shu yoʻl bilan ahli dunyodan zarar koʻrmaslik, ham ularga soʻzini oʻtkazish va bir navi mavqe qozonish va moddiy qiyinchiliklarda yengillik boʻlishi uchun ahli dunyoga qoʻshildi. Xullas, Qur'on xizmatiga shu suratda u sabab boʻlgan sustlik va zararga muqobil ikki ta'zir yedi. Biri: moddiy qiyinchiligi ustiga besh kishi yana qoʻshildi, ayanchli holatini ogʻirlashtirdi. Ikkinchi ta'zir: Sharaf va obroʻy nuqtasida ta'sirchan va hatto bir odamning tanqid va e'tirozini koʻtarolmagan bu zot, bilmasdan ba'zi makkor insonlar uni shunday bir suratda oʻzlariga parda qilishdiki, obroʻyi toʻkildi, oʻndan toʻqqizini yoʻqotdi va oʻndan toʻqqiz odamni oʻziga qarshi qilib qoʻydi. Nima boʻlganda ham... Alloh kechirsin, balki inshoalloh bundan oʻziga kelib, yana qisman vazifasiga qaytadi.

Oʻn birinchisi: Balki rizosi yoʻq deya yozilmadi.

Oʻn ikkinchisi: Muallim Gʻolibdir (RH). Darhaqiqat, bu zot sadoqat bilan va taqdirlab risolalarni koʻchirishda koʻp xizmat qildi va hech bir qiyinchilik qarshisida qoʻrqmadi. Aksar kunlarda kelar, mukammal bir shavq bilan tinglar va koʻchirar edi. Soʻngra oʻzi uchun oʻttiz liraga umum "Soʻzlar"ni va "Maktubot"ni yozdirdi. Uning maqsadi, vatanida tarqatish hamda hamshaharlarini nurlantirish edi. Soʻngra ba'zi mulohazalar natijasida risolalarni niyat qilgani kabi tarqatmadi, sandiqqa olib qoʻydi. Birdan alamli bir hodisa sababli bir yil gʻam va azob chekdi. Risolalarni tarqatish sababli unga adovat qiladigan bir nechta mansabdor dushmanlarga badal zolim, insofsiz koʻp dushmanlarni giriftor qildi, bir qism doʻstlarini yoʻqotdi.

Oʻn uchinchisi: Hofiz Xoliddir (RH). Oʻzi aytadi: "Ha, e'tirof qilaman, Ustozimning Qur'on xizmatida nashr qilgan asarlarini yozishda joʻshqin harakatlangan vaqtim, mahallamizda bir masjid imomligi lavozimi bor edi. Eski diniy ma'lumotim boʻlgani uchun, lavozimni egallash niyatida vaqtinchalik xizmatda sustlik qilib, bilmasdan chekindim. Maqsadimning tersiga shafqatli bir ta'zir yedim. Sakkiz-toʻqqiz oy imomlik qilib, muftiyning koʻp va'dalariga qaramasdan, hayratomuz suratda lavozimni ololmadim. Bu shafqatli ta'zir oʻsha xatodan kelganiga shubhamiz qolmadi. Men Ustozimizning ham bir muxotobi, ham ilk nusxa yozuvchisi edim. Mening chekinishim bilan ilk nusxani yozish(tesvid) xususida qiyinchilik tortgan edilar. Nima boʻlganda ham... Yana shukrki, xatoimizni angladik va bu xizmatning qanchalar muqaddas ekanini bildik va Shohi Jiyloniydek orqamizda qoʻriqchi malak kabi Ustoz borligiga ishonch hosil qildik."

Oʻn toʻrtinchisi: Uch Mustafoning yengil "uch ta'zir" yeyishlari.

Birinchisi: Mustafo Chavush (RH) sakkiz yildan beri bizning xususiy kichik masjidda ham oʻchogʻiga, ham lampamoyga, gugurtigacha qarar edi. Hatto lampamoy va gugurtni sakkiz yil oʻz choʻntagidan sotib olganini keyin bildik. Jamoatdan, xususan juma kechalarida juda zarur ishi chiqmasa, qolmas edi. Soʻngra ahli dunyo uning sofdilligidan foydalanib: ""Soʻzlar"ning kotibi Hofizning sallasiga yopishishlari mumkin. Ham yashirin azonni vaqtinchalik tark qilinglar. Sen kotibga aytgin, jabr koʻrmasdan avval sallani yechsin." deyishdi. U bilmas ediki: Qur'on xizmatidagi odamning sallasini yechishga doir soʻzni yetkazish, Mustafo Chavush kabi yuksak ruhlilarga juda ogʻir edi. Lekin, ularning soʻzlarini yetkazdi. Oʻsha kecha tushimda koʻrdimki, Mustafo Chavush kir qoʻllari bilan, tuman raisi orqasida keldi. Ikkinchi kun unga: "Mustafo Chavush, sen bugun kim bilan koʻrishding? Seni qoʻling bulgʻangan suratda tuman raisining orqasida koʻrdim." dedim. U: "Eyvoh! Menga bunday soʻzni, kotibga aytgin deb, mahalla raisi aytgan edi. Buni orqasida nima borligini bilmayman." dedi.

Oʻsha kun u ikki litrga yaqin lampamoyni masjidga keltirgan. Umuman sodir boʻlmagan ish boʻldi. Oʻsha kun eshik ochiq qolgan, bir echki bolasi ichkariga kirgan, katta yoshli bir odam kelib, echki bolasi joynamozimning yaqinida qoldirgan axlatlarni yuvish uchun, idishdagi lampamoyni suv deb oʻylab, oʻsha lampamoyning hammasini tozalik qilyapman deb masjidning har tarafiga sepgan. Hayratlanarlisi shuki, hatto hidini ham sezmagan. Demak, masjid hol tili bilan Mustafo Chavushga: "Sening lampamoying bizga kerak emas. Qilgan xatoing uchun lampamoyingni qabul qilmadim", deya ishora qilish uchun oʻsha kishiga hid sezdirilmadi. Hatto oʻsha hafta ichida juma kechasida va bir nechta muhim namozlarda, shu qadar harakat qilsa ham, jamoatga yetisha olmadi. Soʻng jiddiy pushaymon boʻlgandan va tavba qilgandan soʻng, dastlabki sofligiga erishdi.

Ikkinchi Mustafolar: Kuleonundagi qadrli, mehnatkash muhim talabam Mustafo bilan, uning juda sodiq va fidokor oʻrtogʻi Hofiz Mustafodir (RH). Bayramdan keyin, ahli dunyo bizga mashaqqat berib Qur'on xizmatiga sustlik bermasligi uchun hozircha kelmasinlar, deb xabar joʻnatgan edim. Keladigan boʻlsalar ham, bitta-bitta kelsinlar. Lekin ular uch kishi birdan, bir vaqtda keldilar. Bomdoddan avval havo yaxshi boʻlsa, ketish niyat qilindi. Hech sodir boʻlmagan bir tarzda Mustafo Chavush ham, Sulaymon Afandi ham, men ham, ular ham zohir ehtiyotkorlikni oʻylamadik, bizga unuttirildi. Bir birimizga ishonib ehtiyotsizlik qildik. Ular bomdoddan avval ketishdi. Bir boʻron ularni ikki soat toʻxtamasdan kaltakladiki, bu boʻrondan qutulmaydilar deb xavotirlandim. Hozirgacha bu qishda na bunday boʻron boʻlgan va na birovga bu qadar achinmagan edim. Soʻngra Sulaymonni, ehtiyotsizligining jazosi sifatida orqalaridan joʻnatib sihat-salomatliklarini bilish uchun yubormoqchi edim. Mustafo Chavush: "U ketsa, u ham qolib ketadi. Men ham uning orqasidan borib qidirishimga togʻri keladi. Mening ham orqamdan Abdulloh Chavush kelishi kerak." dedi. Shuning uchun: "Allohga tavakkal qildik", deb kutishga qaror qildik.

Savol: Yaqin doʻstlaringizga kelgan musibatlarni ta'zir natijasi, Qur'on xizmatidagi sustliklari sababli jazo deb qabul qilasiz. Holbuki sizga va Qur'on xizmatiga haqiqiy dushmanlik qilganlar eson-omon yurishibdi. Nima uchun doʻstlar ta'zir koʻrmoqdalar, dushmanlar jazosiz qolmoqdalar.

Javob: اَلظُّلْمُ لَا يَدُومُ وَالْكُفْرُ يَدُومُ sirriga koʻra: Doʻstlarning xatolari xizmatimizda bir navi zulm hukmiga oʻtgani uchun, tez jazolanishadi. Shafqatli ta'zir yeydi, aqli boʻlsa oʻziga keladi. Agar dushman boʻlsa, Qur'on xizmatiga qarshiligi, mone boʻlishi zalolat hisobiga oʻtadi.

Bilib yoki bilmasdan xizmatimizga hujumi daxriylik hisobiga oʻtadi. Kufr davom qilgani uchun, ular aksariyat hollarda tez ta'zir yemaydilar. Kichik jinoyatlar qilganlarning jazolari tuman mahkamalarida beriladi. Katta jinoyatlar esa katta mahkamalarga yuboriladi. Xuddi shuning kabi: Ahli iymonning va yaqin doʻstlarning arzimas kichik xatolarining jazolari ularni tez tozalash uchun qisman dunyoda va tezlik bilan beriladi. Ahli zalolatning jinoyatlari shu qadar ulkanki, jazolari qisqa dunyoviy hayotga sigʻmagani uchun, adolat taqozosi sifatida olami baqodagi mahkama-i kubroga havola qilingani uchun, aksariyat holatlarda bu yerda jazoga tortilmaydilar.

Hadisi sharifda اَلدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَجَنَّةُ الْكَافِرِ mazkur haqiqatga ham ishora qiladi. Ya'ni, bu dunyoda moʻmin kishi gunohlarining jazosini qisman olgani uchun, dunyo u uchun jazo yeridir. Dunyo ularning saodatli oxiratlariga nisbatan zindon va jahannamdir. Modomiki kofirlar Jahannamdan chiqmas ekan, savobli ishlarining mukofotlarini qisman dunyoda olganliklari va ulkan guhonlari keyinga qoldirilgani uchun, oxiratiga nisbatan dunyo, ularning jannatidir. Holbuki, moʻmin kofirdan bu dunyoning oʻzida ma'nan va haqiqat nuqtai nazaridan juda baxtiyordir. Goʻyo moʻminning iymoni uning ruhida ma'naviy jannat hukmida oʻtadi. Kofirning kufri uning mohiyatida ma'naviy jahannamni yondiradi.