Quyidagi ma'noda adolatparvar Demokratlarga murojaat yozing. Men xastaman. Siz qanday munosib koʻrsangiz, shunday qiling.

Advokatimizdan bir kun avval olgan maktubimizda, kitoblarimizning aybdor deb topilganlari va topilmaganlari, hech qanday qonun doirasida boʻlmagan minglar soʻz ichida bir risolada bitta soʻzni bahona qilib aybdor qilish, oʻsha risolani bermay, Nurlarning yoyilishiga gʻaraz bilan mone boʻlish maqsadida ham hukmini Oliy Sud buzgan qarorda aybdor sifatida koʻrsatgan bizga qarshi boʻlmasada va prokurorning aybloviga qarshi xatolarni togʻrilash jadvalida sakson bir xatosini va gʻarazkorligini qat'iy isbotlasakda, yana oʻsha gʻarazi bilan va toʻrt yuz sahifalik "Zulfiqor Risolasi"ni bir necha satr tasattur-yopinish va irsiyat haqidagi yuz ming tafsirlar ayni ma'noni aytganiga binoan, oʻttiz qirq yil avval yozilgan jumlalarni ayblov mavzui qilib, u majmuani musodara qilib bizga qaytarmaslik dunyoda qaysi qonun doirasiga toʻgʻri keladi?

Afyon mahkamasidagi asarlar ("Takrorot-i Qur'oniya" va "Farishtalar Haqida"gi ikki qism mustasno) butun asarlar ikki yil ham Dengizli ham Anqara Ogʻir jazo mahkamasi oqlashiga hukm chiqarib, ichida aybdorlik mavzui topa olmaganini va bizga qaytarib berishga qaror qilganini va ayni asarlar Isparta hukumatining eski vaqt musodara qilib tamoman olib qoʻygan boʻlsada, egalariga toʻliq qaytarib berishgan, soʻng "Zulfiqor" bilan "Asoy-i Muso"ni ruxsatsiz, eski yozuv bilan nashr qilingan degan bahona bilan, toʻrt yil musodara qilingan va kamchiliksiz 170 adad qaytarib berilgan majmuada hech qanday aybdorlik belgisi topa olishmagani uchun bizga toʻliq qaytarib berishgan va bizning eng muhim aybimiz sifatida koʻrsatishgan - eski partiyaning bir qism boshliqlariga haqiqat nomidan e'tiroz bildirganimizdan, yuz marta ogʻirroq shaklda hozirgi diniy majmualar, rasmiy jaridalar oʻsha e'tirozni shiddat bilan urishayotgan boʻlsada, Risola-i Nurning bir mahram boʻlimi, hozirgi davrni toʻliq aniqlagan bir haqiqatni sharhida isbotlaganki "oʻlib ketgan bir boshliq", degan.

Haqiqat bu ekan, Afyon Mahkamasi adolat nomiga emas, balki oʻlib ketgan odamga mutaassib muhabbat bilan, eski harf bilan nashr qilingan hukmning oxirida, bizni qamash uchun eng muhim sabab prokurorning gʻarazi sababli mahkama hay'ati aytishganki:

"Said va uning doʻstlari Mustafo kamolni dinni yoʻqotuvchi, sufyon deyishgan. Insonlar qalbidagi sevgini buzishga uringan. Shuning uchun aybdor deb topilsin." Ajabo, oʻlib ketgan odamning shaxsiga qarshi ming marta bunday e'tiroz boʻlsada, umumiy da'vo boʻladi. Adolat mahkamasi bunga doir bunday hukm chiqarishidan tushunish mumkinki, bu ishning ichida albatta juda ajib ma'no bor.

Bundaylarning qoʻlidagi toʻrt marta Nur asarlari oqlangani va hozir Ichki Ishlar vaziri, avvalroq adliya vaziri uch marta oqlanishiga va ayblashga sabab yoʻqligiga va bizni aybdor deb topgan Afyon hukmini buzib, ayb yoʻqligiga hukm qilgan boʻlsada, hozir butun xalq adolat, shafqat va diyonatga xizmat kutayotgan Demokrat hukumati davrida eski mustabidlarning daxshatli rejalari bilan Risola-i Nurga qarshi gʻarazi boʻlganlarning qosh-qovogʻiga qoʻyib berish, Demokrat hukumatiga qarshi buyuk xiyonatdir. Va millatning tasalli topish umidini ketkazishdir.

Mening Anqarada bir vakilim Mustafo Sungurdir. U 11.11.1950 yil joʻnatgan telegrafda, umum risolalarning bizga qaytarib berilishiga qaror qilingani xushxabarini berdi. Odil adliya vaziri uch marta oqlagan va hozir ham Sungurning maktubiga koʻra ham qaytarilishiga buyruq berilgani va hozir telefonda xabar beraman deb aytishganiga qaramay,

oʻn olti yildan beri bizga qarshi boʻlgan tuhmatlar va yashirin boʻhtonlar sababli,

ham Eskishahar, ham Dengizli mahkamasida butun jildlarni Afyon mahkamasi toʻplab,

avf qonunining chiqishi,

mahkamalarning oqlashi sababli muborak asarlarni, jildlar ichiga aralashtirib chiritish uchun yerosti omboriga tashlash,

uch yildan beri bizni aldagan ba'zi kimsalarga Nurlar bilan oʻralashishni tashlattirish kerak boʻlyapti.

Bosh vazir, Maorif vaziri va Ichki Ishlar vaziri ushbu oʻta muhim masalani e'tiborlariga havola qilaman.

Hazrat!

"Zulfiqor" nomli goʻzal qoʻlyozma asaringiz Istanbuldagi Papalik vakolat idorasi vositasida Papa Hazratlariga taqdim etildi. Ushbu nozik hurmatingiz bois oʻta ta'sirlanganini bildirib, sizga Janobi Haqning lutflarini tilaganini yetkazishga beni tayinlaganini bildiraman. Ushbu vasila orqali hurmatlarimni bildiraman afandim.

Aziz, siddiq qardoshlarim!

Avvalo: Butun ruhu jonimi bilan Rajab-i Sharifingiz va uch oylaringizni tabriklab Janobi Arhamur rohimiyndan sizu-bizga sakson yillik ma'naviy boqiy umr qozontirishiga ushbu uch oylarni vasila aylashini niyoz qilamiz, omin.

Ikkinchidan: Oʻttiz-qirq kundan beri haqiqiy iymon ahliga bir nav hujum ichida uch dindor deputatning Islomiyat shiorlarini bir daraja ta'mirlashga yoʻl qoʻyilmasligi uchun zarba berildi. Iymoniy xizmat ichida eng katta kuchni Nurchilarda topishdi. Bahonalar bilan ularni bezdirish, shavqini ketkazish uchun koʻp hiylalar qilindi. Tarsus, Istanbuldagidek Amirtogʻda ham ajib hiylalar bilan meni gʻazablantirib muammo chiqarishni xohlashdi.

Holbuki Janobi Haqning rahmati bilan menga favqulotda sabr va chidam berildi. Ularning rejasi ham zeru-zabar boʻldi. Hatto Afyon va bu yerda uch katta mansabdorning balki ishdan boʻshashi ehtimoli bor. Uch deputat ham mening tarafimni olishgan. Demak inoyat-i Ilohiya doim bizni himoya qilyapti, alhamdulillah. Bu kabi narsalardan xavotirlanmang. Faqat ehtiyot har doim yaxshi.

Uchinchidan: Risola-i Nurning ma'naviy advokati va qahramoni Ahmad Fayzi Izmirda Nurni koʻpaytirishi, xushyor Izmir holati bilan Ahmad Fayzi shugʻullanadigan boʻlibdi. Koʻpaytirishdagi tahrirni boʻyniga olibdi. Qamoqda Nurning kichik qahramoni boʻlgan Bayram Mahmud Yaylo va Abdurrahmon kabi va yordam bergan qardoshlar kabi Izmirda Nurni koʻpaytirishda aloqalarini davom ettirishlariga doir maktubni olib keldi. Ahmad Fayzi u orqali bir miqdor zaytun va zaytun yogʻi joʻnatibdi. Men Abdumajid qardoshimning hadyasini qabul qilmagan boʻlsamda, Ahmad Fayzi qardoshimni oʻzimga yanada yaqinroq koʻrganim uchun, hadyasini qabul qilishga majbur boʻldim. Lekin qoidam buzilmasligi uchun, hadya evaziga hisobimdan bir "Soʻzlar" majmuasi, besh dona "Javshanu-l Kabir", uchta Nazifning maktubida yozgan menga oid nusxalardan va Istanbuldan sizga keladigan "Hizbu Nuriya"ni unga joʻnating.

Ikki Nurchi Anqaraga ketishdi. Ham Bosh Vazir, ham Ichki Ishlar Vaziri, ham Maorif Vaziri biz tomonda. Bizga xishxabar keldi. Shuning uchun mendan xavotirlanmang. Men kelgan muammodan ma'naviy sevinch olyapman.

[Sayyid Solihning maktubidan bir qism.]

Bu yil oʻn besh talaba bilan birga Hijozga borishadi. Hijozdagi xarajatlarni ham Hijoz olmaydi. Oʻz xarajatlar juda oz boʻladi. Qaytishlarida Solih bilan bir-ikki doʻsti Eron va boshqa hukumatlarni aylangandan keyin Pokistonga Islom Yoshlar Konferensiyasiga a'zo sifatida borishadi. Balki ularning yoʻl xarajatlarini hukumat beradi. Bu xususda buyrugʻingizni kutamiz.

Ali Akbar Shoh, Said Ramazoniy, Abdurrahim Zapsu koʻribdi, Pokistonda koʻp hurmat qilishibdi. Ustozimiz oʻrniga qoʻllarini oʻpishdi, duoingizni iltimos qilishdi.

Avvalo: Hol-ahvolingizni soʻrash bilan qoʻl oyoqlaringizdan oʻpib, sihhat va tinchligingizni Janobi Haqdan tilayman va juda muhtoj boʻlgan duoingizni kutaman afandim.

Ikkinchidan: Bu yerdan xavotirlanadigan hech narsa qolmadi. 5-martdagi ish 18 aprelda hal boʻldi. Politsiya idorasi Nur doirasi boʻldi. Tarsus prokurori oʻshanda tekshirib, "Bu kitoblarni qaytarib bering", degan edi. Komisar Bey menga "Borib Mersindagilarni ham olib keling, hammasini birdan beraylik", deb meni Mersinga joʻnatdi. Mersin Ischki Ishlar Mudirligida "Biz sizning kitoblaringizni Anqaraga joʻnatdik, kelsa beramiz, kelmasa bu yerda kitobingiz yoʻq", deyishdi. Qaytib takroran Tarsus komisari oldiga bordim. Komisar Bey boʻynini bukib: "Domla, biz buyruq qulimiz, jahlingiz chiqmasin, aybga buyurmang. Biz sizning kitoblaringizni buyruqsiz bera olmaymiz." deb javob berdi. 18 aprelda "Kitoblaringiz keldi. Borib olib keling", deyishdi. Tez bordim. "Zulfiqor", "Tasdiq Muhri", "Tilsim", "Afyon Mudofaamiz", "Xulosa"lar jami besh kitobimizning ustidagi oʻralgan qogʻozdan Anqaraga borib kelganini angladim.

Xullas, kitoblar ichida "sotilmasligi uchun hech qanday asos yoʻq", deb bir vasiqa bilan birga kitoblarimizni qaytarishdi. Men komisar beyga bir "Tilsim Majmuasi", ichki ishlar xodimi Adham Beyga bir "Xulosa", yana bir yangi harfli "Hayot Yoʻli"ni hadya etdim, juda xursand boʻlishdi. Ular ham Nurchi boʻlishdi.

Ustozim Afandim! "Bu tomonning vazifasi senga" degan edingiz. Soʻz bergan edim, Ispartadan ketganimda martda kelaman degan edim. Gʻoziantep va Marashga bora olmaganim uchun ruhim "Sen vazifangni toʻliq bajarmading", deyapti.

Ustozim Afandim! Eskishaharga borishdan bir yil avval ilk koʻrishganimizdan uch-toʻrt oy oʻtib tushda Ustozim uyimizga kelgan edingiz. Menga: "Seni bir joyga joʻnatsam, borasanmi?" dedingiz. Men "Boraman, afandim!" dedim. Siz "Seni uch oylik joyga joʻnataman", dedingiz. Men oʻsha onda yurib ketdim. Menga "Toʻxta!" deb buyruq berdingiz. Men toʻxtadim. "Men senga hozir bor degan buyruq berdimmi?" dedingiz. Oʻsha on uygʻondim. Oʻshandan beri qiziqyapman. "Ajabo bu yil buyruq berdimi, uch oylik yoʻl bizga ham nasib boʻlarmikan", deb kechayu-kunduz koʻz yosh toʻkayotgan edim. Demak taqdir hozirga ekan.

Afandim! Qoʻl va oyoqlaringizdan hurmat va hasrat bilan oʻpaman.

Bu yil Misr radiosi payshanba kechasi juda koʻp Me'rojdan gapirishi sabab ham payshanba, hamda juma kechasi Me'roj qildim.

Ikkinchidan: Bizdan musodara qilingan "Ishoratu-l I'joz" Afyon jandarma qoʻmondonlaridan biri bu kabi ilmiy va eski vaqtlar yozilgan asarni qaysi haqqa tayanaib musodara qilishyapti deb, gʻazablanibdi. Afyon prokuraturasi qaytarib berishga qaror qilibdi. Bizga juma va Me'roj kuhi Xayrini chaqirib qaytarib berishibdi. Buni Tarsusdagi qaytarib berilganidek Nurlarning tarqalishiga toʻsiq qoʻyilmasligiga Me'rojiy ishorat deb qabul qildik. Inshaalloh Qur'onimiz va boshqa risolalarimizni Afyondan olamiz. Istanblda prokuraturaga berilgan bir qancha "Rahnamo"larimiz, boshda Eski Saidning muhim bir talabasi Advokat Mahmud Mihriy va da'vo vakili kuyovi Osimlar aytishibdiki: "Bu masala uchun mahkamaga ellik advokat bilan birga boraman. Lekin inshaalloh unga ehtiyoj qolmay va mahkamaga tushmay olaman."

Uchinchidan: "Hashrdagi Mahkama-i Kubroga Shikoyat" nomli va yigirma sakkiz yil avval Senatorlar Majlisiga qarata yozilgan va oʻsha vaqt chop etilgan oʻn moddalik namozga doir qism va Mustafo haqida ham toʻrt yil avval jumhuriyta raisiga yozilgan uch moddalik qism, endi Anqarada ba'zi deputatlarning e'tiboriga va iymonli hukumat mansabdorlariga koʻrsatish niyatida Anqaraga joʻnatilibdi. Sizga ham ma'lumot sifatida joʻnatyapmiz.

Toʻrtinchidan: Yonimga Dinor Baroqli qishlogʻidan Mahmud Chovush va uning ukasi bir kishi bilan birga kelishdi. Juda jiddiy qabul qildim. Soʻng menga bir maktubida bir narsa yozayotgan va kichik maktubini konvertda joʻnatyapman. Bu qardoshimiz ba'zi narsalarni soryapti. Risola-i Nur savollarga ehtiyoj qoldirmaydi va mening oʻrnimga hamma narsaga javob beradi. Faqat bola ta'ziyasiga doir risolada يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ ga doir mavzuida bir qancha eski tafsirlar: "Jannatda boladan keksagacha hamma oʻttiz uch yoshda boʻladi." degan. Buning haqiqati Allohu a'lam shu boʻladi: Oyatda ochiq ravshan وِلْدَانٌ ta'biri, shariat farzlarini bajarishga majbur boʻlmagan va yosh boʻlgani uchun ham qila olmagan, voyaga yetmay vafot etgan bolalar Jannatga loyiq va sevimli bola sifatida qolishadi. Lekin shar'an yetti yoshga yetgan bolaga namoz kabi farzlarga ota-onalari oʻrgatish uchun, tashviq bilan buyurishi kerak. Shariatda oʻn yoshga kirgandan keyin majburan namoz oʻqitish va oʻrgatish bor.

Demak vojib boʻlmasada, nafl oʻrnida yetti yoshidan balogʻatga yetguncha kattalar kabi namoz oʻqib, roʻza tutgan bolalar, dindor kattalar kabi kattalarning mukofotini olishi uchun oʻttiz uch yoshda boʻlishadi degan bir qism tafsirlar bu mavzuni izohlamay umum bolalarga qoʻllashgan. Xoslarni ham omma deb oʻylaganlar.

Aziz, siddiq, mutafakkir qardoshlarim!

Avvalo: Koʻp belgilarga asoslanib qat'iyyan shu xulosaga keldimki, yashirin dinsizlar ba'zi mansabdorlarni aldab Nurning katta mahram risolalari ichida faqat "Rahnamo"ni qayta-qayta ayblaganlari va bir yarim yildan beri menga muammo chiqarishlarining sababi "Rahnamo"dagi "Huva Nuqtasi" ekan.

Chunki "Huva"ning kashf qilgan tavhid sirri, juda qat'iy va ochiq suratda mutlaq kufrni yoʻqotadi. Hatto bir qismida umuman vasvasa va shubha qoldirmaydi. Yashirin dinsizlar bunga qarshi chora topa olmagani uchun, yoyilishiga rasmiy ta'qiq bilan toʻsiq qoʻyish uchun urinishdi. "Huva Nuqtasi"ning bir kun avval Madrasatu-z Zahro ruknlariga dasr sifatida aytgan koʻp nuqtalarimdan faqat uch nuqtasini sizga bayon qilaman.

Birinchi Nuqta: Havo unsurining yuksak va ahamiyatli vazifasi اِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ oyatining sirri bilan goʻzal, ma'nodor, iymoniy va haqiqatli kalimalarning qadar qalami bilan toʻgʻrilanishi va izni Ilohiy bilan yoyilishi sababli butun atmosferadagi farishtalar va ruhoniy borliqlarga eshittirish va Arshi A'zam tomon yoʻnaltirish uchun qudrati Ilohiy qalamining oʻzgaruvchan sahifasi boʻlgani uchundir. Modomiki bu havoning muqaddas vazifasining, yaratilishining eng muhim hikmati ekan, roʻyi zaminni radiolar vositasida bitta manzilga aylantirib bashariyatga juda buyuk Ilohiy ne'mat ekan, albatta va albatta ushbu juda buyuk ne'matga javoban bir umumiy shikr sifatida radiolarni hamma narsadan avval kalima-i toyyibalar - boshda Qur'oni Hakim, Kalomulloh va uning haqiqatlari, iymonning va goʻzal axloqlarning darslari va insonga kerakli va zaruriy manfaatlariga doir soʻzlarni gapirishi kerak. Agar ne'mat bunday shukr koʻrmasa, basharga zararli boʻladi.

Darhaqiqat, inson haqiqatga muhtoj boʻlgani kabi, ba'zi rohat beradigan havaslarga ham ehtiyoji bor. Lekin ushbu rohat beruvchi havas beshda bir boʻlishi kerak. Yoʻqsa havoning hikmati sirriga teskari boʻladi. Va insonning tanballashishiga, kayf-safoga berilishiga va qilishi shart boʻlgan vazifalarini nuqsonli qolishiga sabab boʻlib, bashariyatga ne'mat boʻlgan narsa nikmat boʻladi. Insonga kerak boʻlgan ishlash shavqini ketkazadi.

Hozir koʻz oʻngimizdagi mashina va radio kabi, Qur'onni tinglash uchun xonamga olib kelingan edi. Qaradim, kalima-i toyyibaga oʻndan bir hissa berilyapti. Buni ham inson xatosi deb tushundim. Inshaalloh inson bu xatosini ta'mirlaydi. Va butun zamin yuzini munavvar majlis, oliy manzil va iymon maktabi holatiga keltirishga sabab boʻlgan radio ne'matiga shukr sifatida basharning abadiy hayotiga sarflanadigan kalima-i toyyiba beshda toʻrti boʻladi.

Ikkinchi Nuqta: Nur Risolalarida aytilganki: "Koinotni yarata olmagan, bir zarrani yarata olmaydi. Bir zarrani tom joyida yaratib intizom bilan vazifasida ishlatgan, faqat koinotni yaratgan zot boʻla oladi."

Bu jumlaning kulliy hujjatlaridan bir juz'iy hujjati shuki: Soʻzlar turlarining idishi va muhofazachisi boʻlgan mendagi radio uskunasidagi bir hovuch havo, qat'iyyan koʻrsatadiki, bizdagi radiostansiya jadvali degan roʻyxatda yozilgan ikki yuzga yaqin markazdan bir soatdan bir yilgacha uzoq va turli masofalardan ayni daqiqada bitta Qur'on kalimasi, masalan "Alhamdulillah" kalomi toʻliq harflari, shevasi va gapirganning maxsus sadosining tarzida, bu uskunadagi bir hovuch havo zarralari vositasida umuman oʻzgartirmay qulogʻimizga kelishi uchun va turli Qur'on kalimalarini ayri-ayri sado bilan, turli-tuman sheva bilan va umuman oʻzgartirmay, buzmay qulogʻimizga olib kelish uchun bir hovuch havoning har bir zarrasida shunday hadsiz kuch va qamrovli iroda va butun roʻyi zamindagi markazlarda Qur'onni oʻqigan qorilarning tirli-tuman shevalarini biladigan ilm va ularni koʻradigan, eshitadigan qamrovchi koʻz va hamma narsani eshita oladigan quloq boʻlmasa, albatta ushbu qudrat moʻ'jizasi vujudga kelmaydi.

Demak bu bir hovuchdagi havo zarralari, faqat va faqat butun koinotni qamragan ilm va irodaning, sam'-eshitish va basar-koʻrishning sohibi boʻlgan zotning va hech narsa unga ogʻir boʻlmagan va eng katta narsa eng kichik narsa kabi qudratiga oson boʻlgan Qodiri Mutlaqning qudrati, irodasi va ilmi bilan ushbu qudrat moʻ'jizasiga sazovor boʻlishyapti. Yoʻqsa havo mavjlarida borligi tasavvur qilingan bebosh tasosif, koʻr kuch va kar tabiatning ijodiga joy berish, har bir zarrani butun zamin yuzidagi atmosferadagi hamma narsani koʻradigan, biladigan va qiladigan hakim-i mutlaqqa aylantirish hisoblanadi. Bu esa aqldan yuz ming daraja uzoq, ilojsizliklar ichida imkonsiz xurofotdir. Zalolatdagilar kelib, tutgan yoʻli qanchalik aqldan uzoq va xurofotligini koʻrishsin.

Uchinchi nuqta: Radio uskunasida va ma'naviy soʻzlar gullariga tuvaklik qilgan ushbu piyoladagi bir hovuch havo koʻrsatgan qudrat moʻ'jizasidan ushbu haqiqat anglashiladiki: Har bir zarra Janobi Haqni zoti va sifati bilan ta'riflaydi va isbotlaydi. Butun koinotni taftish qilgan hakim va olimlar katta va keng dalillar bilan Zoti Vojibu-l Vujudning borligini va birligini isbotlash uchun butun koinotni e'tiborga olishgan. Soʻng maʻ'rifatullohni toʻliq qoʻlga kiritishgan. Holbuki quyosh chiqqanda bir zarra oyna, aynan dengiz yuzi kabi quyoshni koʻrsatadi va unga ishorat qiladi. Xuddi shuning kabi ushbu bir hovuch havodagi har bir zarra ham mazkur haqiqatga binoan aynan koinot dengizidagi tahvid jilvasini, sifat va kamoli bilan oʻzida koʻrsatadi.

Qur'oni Hakimning ma'naviy moʻ'jizasining bir yogʻdusi boʻlgan Risola-i Nur ushbu haqiqatni izohlari bilan isbotlagani uchun, mudaqqiq Nurchi, doimiy huzur qozonish va har doim maʻ'rifatullohni eslash uchun va doimiy huzur hurmati uchun "La mavjuda illa Hu" deyishga majbur boʻlmaydi. Yana bir qancha ahl-i haqiqatning doimiy huzurni topish uchun "La mashhuda illa Hu" deganlaridek, Nurchi buni aytishga muhtoj boʻlmaydi. Balki unga porloq وَ فِى كُلِّ شَيْءٍ لَهُ آيَةٌ تَدُلُّ عَلَى اَنَّهُ وَاحِدٌ haqiqatining muqaddas derazasi kifoya qiladi. Ushbu muqaddas arabiy fikrning qisqa izohi quyidagicha:

Har bir insonning bu olamda bir olami bor, koinoti bor. Xuddiki shuur sohiblari sanogʻicha bir-biri ichida hadsiz koinotlar, olamlar bor. Hammaning xususiy olamining, koinotining va dunyosining tayanchi oʻz hayotidir. Kishining qoʻlida bir oyna boʻlib, katta bir saroyga qaratsa, bir jihatda oynasi ichida saroyga sohib boʻladi. Shunindek, hammaning xususiy dunyosi bor. Bir qancha ahl-i haqiqat ushbu xususiy dunyosini "La mavjuda illa Hu" deb inkor qilib, mosivoni tark etish sirri bilan Janobi Haqqa nisbatan doimiy huzur va maʻ'rifati Ilohiyni topgan. Bir qism ahl-i haqiqat esa yana doimiy maʻ'rifat va huzurni topish uchun "La mashhuda illa Hu" deb, oʻz xusuiy dunyosini unutish qamogʻiga tiqadi. Ustiga foniylik pardasini tortadi, huzur topib butun umrini bir nav ibodatga aylantirgan.

Hozirgi davrda Qur'onning ma'naviy I'jozi bilan yuzaga chiqqan وَ فِى كُلِّ شَيْءٍ لَهُ آيَةٌ تَدُلُّ عَلَى اَنَّهُ وَاحِدٌ sirri bilan, ya'ni zarralardan yulduzlargacha hamma narsada tahvid derazasi bor va toʻgʻridan-toʻgʻri Zoti Vohidi Ahadni sifati bilan bildirgan oyatlarni, ya'ni dalolatlar va ishoratlari bor. Ushbu "Huva Nuqtasi" vositasida mazkur muqaddas, iymoniy va huzuriy haqiqatga mujassam ishoratlar bor.

"Huva Nuqtasi" bilan mazkur muqaddas, iymoniy va huzuriy haqiqatga qisqa ishoratlar bor. Risola-i Nur bu haqiqatni izohlari bilan isbotlagan. Eski davrdagi ahl-i haqiqat bir daraja qisqa va muxtasar bayon etgan edilar. Demak bu dahshatli davr yanada koʻproq bu haqiqatga muhtojki, Qur'oni Hakimning I'jozi bilan bu haqiqat tafsiloti bilan ehson etligan. Nur Risolalari ham bu haqiqatga bir noshir boʻlgan.

Makka-i Mukarramada Hajaru-l Asvadning yonida hurmat uchun qoʻyilgan;

hojilar koʻrgan "Zulfiqor" "Moʻ'jizot-i Qur'oniyya" majmuasi bilan birga Madina-i Munavvarada ham Paygʻambar Alayhissalotu Vassalamning qabrlari ustiga qoʻyilganini koʻrishgan "Asoy-i Muso" majmuasi kabi,

Risola-i Nurning ba'zi boʻlimlari olam-i Islomning biz bilan haqiqiy birodarligini ta'minlashga vasila boʻlishiga qaramay, musodara qilinib, toʻrt yildan beri zararli varaqalar kabi jildlar ichida mahkama ost qavat omborida chiritilib, yoʻq qilishga urinilgani;

toʻrt mahkama oqlagan va erkinligiga hukm chiqargan,

biz ham koʻp marta idoraga ariza bilan murojaat qilib ozod qilinishini istaganimiz;

men Bosh vazirning "Din targʻiboti sababli hozirgacha bu vatanga umuman zarar kelmagani"ni aytishiga qaramay,

dindorlarning ozodligi haqidagi qonunni tasdiqlashni tezlatish va taqdim qilish kerak ekan kechiktirilishi dindor deputatlar haqida xalq "boʻynidagi eng ahamiyatli diniy vazifalarini bajarishmayapti" deb xavotirlanyapti.

Biz ham xavotirlanyapmiz, ichki yashirin dinsizlar va komunizm hisobiga ishlagan xoinlar bu vaziyatdan foydalanishi uchun, quyidagi haqiqatni sizga bayon qilishga hamiyat uchun majbur boʻldim. Oʻsha haqiqat:

Soʻnggi kunlarda xastaligim tufayli qishning juda qattiq ayoziga chiday olmadim. Koʻp tajribalarim vositasida umumiy bir xato natijasida havo bilan, zamin zilzila bilan, dovul bilan gʻazabi Ilohiyni xabar navidan jahl qilayotgandek, xuddiki qarshi boʻlgandek vaziyat koʻrsatdi. Men ham bir ma'naviy dovul boʻlishiga alomatni his qildim. Qalbimga "Ajabo, yana Islomiyat va iymon haqiqatlari zarariga bir umumiy xato sodir qilindimi?" degan fikr keldi. Odatim boʻlmasada va dunyo siyosatini tark qilganimga qaramay bu masala uchun "Nima boʻlyapti? Gazetalar nimalarni yozyapti?" deb soʻradim.

Menga: "Din targʻiboti qilgan dindorlarning ozodlikka chiqarish qonuni kechikibdi. Faqat chap tomondagilar haqidagi qonun tezlashib tasdiqlashibdi." deyishdi.

Qalbimga: Bu vatan va Islomiyatning foydasi, hamma narsadan avval dindorlarning ozod qilinishi haqidagi qonunning ham tezlashishi, ham tasdiqlanishi, hamda maktablarda tez tatbiq qilinishi shart. Chinki tasdiqlash bilan Rusiyadagi qirq millionga yaqin Musulmon, toʻrt yuz million Islom olamining ma'naviy quvvatini ehtiyot kuchi sifatida bu vatanga qozontirish bilan birga, komunizmning ma'naviy buzgʻunchiligiga qarshi hozirgacha Rusning Amerika va Angliyaga qarshi tajovuzlardan koʻra koʻproq, ming yillik adovati sababli eng avval bizga tajovuz qilishi adovati iqtizo qilsada, u tajovuzni toʻxtatgan narsa - shubhasiz Qur'oniy va iymoniy haqiqatlardir.

Shunday ekan bu vatanda hamma narsadan avval oʻsha ajib kuchga qarshi Qur'oniy va iymoniy haqiqatlarni amalda qoʻlda tutib, dinsizlikning oldiga kuchli bir Sadd-i Zulqarnayn kabi Qur'oniy toʻsiq qoʻyilishi kerak va shartdir. Chunki dinsizlik Rusni hozirgacha Xitoyning yarim va yarim Ovruponi istilo etganiga qaramay bizga qarshi tajovuz qildirmay toʻxtatgan narsa - iymon va Qur'on haqiqatlaridir. Yoʻqsa Ruslarning buzgʻunchi ma'naviy kuchiga qarshi, adliyaning mingdan biriga moddiy jazo berib, beboshlar va miskinlarga boylarning molini berib yuborgan va havasli yoshlarga nomuslilarning qizlari va oilalarini muboh qilgan va qisqa vaqtda Ovruponing yarmini qoʻlga kiritgan kuchga qarshi faqat va faqat ma'naviy bombalar kerak. Qur'oniy va iymoniy haqiqatlar atom bombasi boʻlib, dahshatli chap tomon jarayonini toʻxtatadi. Yoʻqsa adliya vositasida yuzda biriga berilgan moddiy jazo bilan katta kuch toʻxtatilamdi.

Dindor deputatlar tezlashtirilishi kerak boʻlgan haqiqatni orqaga surishgani uchun, koʻp marta tajribalar bilan koʻrganimizdek, bu safar ham atmosferada havoning qattiq sovugʻi bilan bunga e'tiroz qilyapti.

Ikki dahshatli jahon urushi natijasida bashariyatda hosil boʻlgan kuchli xushyorlik va insonlarning toʻliq uygʻonishi koʻrsatadiki, hech bir millat dinsiz yashay olmaydi. Rus ham dinsiz qolmaydi, orqaga qaytib Xristian ham boʻla olmaydi. Boʻlsa faqat mutlaq kufrni ketkazib, haq va haqiqatga tayangan, hujjat va dalilga asoslangan, aql va qalbni koʻndirgan Qur'on bilan kelishadi yoki tobe boʻladi. Oʻsha vaqt toʻrt yuz million Qur'on ahliga qilich torta olmaydi.

Aziz, siddiq qardoshlarim!

Avvalo: Mavludi Sharifingizni ruhu jonimiz bilan tabriklaymiz. Muvaffaqiyatingizni va Nurlarning favqulotda ta'sirli yoyilishini sizga xushxabar beramiz. Nurlarni tabriklaymiz.

Ikkinchidan: Ushbu muborak kechada qalbimga juda qattiq bir eslatma keldi: Istanbuldagi Universitetda oʻqiydiganlar Eski Said bilan Yangi Saidning Hayot Yoʻlidagi gʻaroyib hodisalarni yozishlari munosabati bilan ikki fikr yuzaga keldi:

1. Doʻstlarda mening haddimdan ortiq, bir jihatda favqulotda valiylik kabi husni zon hosil boʻlibdi. Qarshilarda va falsafaga oshno kimsalarda juda gʻaroyib bir daho degan tasavvur, hatto ba'zilarda kuchli sehr tasavvuri bilan haddimdan ming daraja ortiq bir tasavvur hosil boʻlibdi. Bu ma'noga doir koʻp joylarda mendan "Buning haqiqati nima?" degan moddiy-ma'naviy izohi soʻralgan edi. Men bu kecha qattiq eslatma olganim bois koʻp muqaddimalari bor haqiqatni bayon qilishga majbur boʻldim.

Birinchi Muqaddima: Archa daraxtining bugʻdoy donasichalik urugʻi katta archa daraxtiga boshlangʻich boʻlganidek, qudrat-i Ilohiy u ajib daraxtni urugʻdan yaratadi. Urugʻda faqat milliondan faqat bir hissa bor xolos. Urugʻ qadar qalami bilan yozilgan ma'naviy mundarija boʻlgan. Yoʻqsa u ajib daraxt, shoh-butoqlari bilan tashkil etilishiga bir qishloqchalik zavodlar kerak boʻladi. Demak bir zarradan togʻdek narsalarni yaratish Ilohiy azamat va qudratning bir dalilidir. Xuddi shuning kabi hech qanday mahviyat va tavozu' niyatida emas, borini e'lon qilamanki: Mening xizmatim va hayot yoʻlim bir jihatdan urugʻ hukmida oʻtdi. Inoyat-i Ilohiya bilan bu davrda ahamiyatli iymoniy xizmatga boshlangʻich boʻlish uchun Qur'ondan kelgan va oliy mevali daraxt hisoblangan Nur Risolalarini ehson qildi. Qasam bilan ishontiramanki, butun hayotimda oʻtgan gʻaroyib hodisalar sababli men oʻzimda qat'iy qobiliyat, ustunlik va favqulotda hodisalarga layoqat koʻrmayman. Hayrat ichida hayratda qolaman. Nafaqat favqulotda daho yoki favqulotda valiylik, balki oʻz-oʻzimni idora qiladigan va ijtimoiy hayotga munosabatdor boʻladigan qobiliyatni ham koʻrmayman. Zohiran hayotimda obroʻtalablik kabi ba'zi holatlar boʻlgan. Ular ixtiyorim xorijida odamlarning husn-i zonnini yolgʻonga chiqarmaslik uchun bir nav obroʻtalablikka oʻxshab ketadi. Lekin odamlar husn-i zoni kabi haqiqatda boʻlmaganini va dunyoga yaramaganini, haddimdan ming daraja e'tiborga loyiq boʻlganimni batamom haqiqatga ters deb bilaman. Lekin Janobi Haqqa yuz ming shukr boʻlsinki yetmish-sakson yillik hayotimning oxirida uning hikmatini ehsoni Ilohiy bilan bir daraja bildik. Bir qismiga qisqacha ishorat qilaman. Koʻp namunalaridan bir qancha namunalarini bayon qilyapman:

Birinchi namuna: Madrasa usuliga asosan, din haqiqatlari va Islomiy ilmlarni toʻliq qoʻlga kiritish uchun hech boʻlmasa oʻn besh yil ilm tahsili kerak. Oʻsha paytda Saidda nafaqat gʻaroyib zako yoki bir ma'naviy kuch bor edi. Balki butun iste'dod va qobiliyatlari xorijida ajib tarzda bir-ikki yil Sarf va Nahv mabhaslarini oʻqigandan keyin uch oyda ajib tarzda qirq-ellik kitobni oʻqib, ijozat olgandek holat boʻldi.

Bu hol oltmish yil oʻtib, oʻsha holat iymon ilmlarini uch-toʻrt oylik qisqa vaqtda qoʻlga beriladigan Qur'on tafsiri chiqishini, bechora Said esa uning xizmatida boʻlishi ishorati bilan toʻgʻridan-toʻgʻri koʻrsatdi. Yana bir davr keladiki, nafaqat oʻn besh yil balki iymon ilmlarini dars oladigan madrasalar topilmaydigan va kamayadigan davrga bir nav gʻaybiy ishorat kabi ma'nolar kelyapti.

Ikkinchi Namuna: Eski paytda Saidning yoshligida buyuk olimlar bilan munozarasini va olimlarning savollariga javob berishini, hatto oʻzi umuman savol soʻramay olimlarning eng mushkul savollariga toʻgʻri javob berishini, men qat'iy e'tirof qilaman va ishonamanki: U hol na gʻaroyib zakovatimdan, na ajib iste'dodimdan chiqmagan. Men bechora, mubtadi, bebosh, janjalkash bola boʻlsamda, nafaqat bunday buyuk olimlarga javob berish, balki kichik domlalarga, hatto kichik talabalarga ham magʻlub boʻladigan holda boʻlsamda, toʻgʻri javob berishim, qat'iyyan iste'dodimdan va zakovatimdan boʻlmaganiga qat'iy qanoatim bor. Yetmish yildan beri hayratlanar edim.

Endi ehsoni Ilohiy bilan bir hikmatini tushundim. Urugʻ kabi madrasa ilmlariga bir daraxt ehson qilinadigan va u daraxtning xizmatini qilganlarga qarshi juda koʻp raqiblari va dushmanlari boʻladi. Oʻsha vaqtda musulmonlar ichida turli yoʻl va yoʻnalish sohiblari bir-birini tanqid qilib, asariga javoban asar nashr qilish, Moʻ'tazila va Ahli Sunnat kabi bir-birini yoʻqotish odati bilan bu davrda Nur daraxtining xizmatkorining yuziga soladi va raqobat yoki yoʻnalishi boshqaligi uchun eng ta'sirli va eng mudhishi madrasa domlalari boʻlishi kerak edi. Janobi Haqqa yuz ming shukr boʻlsinki, eskidan beri davom etayotgan odatga muxolif Risola-i Nur eng koʻp ulamolarning ogʻir kelsada domlalar Nurlarga qarshi tanqid mohiyatidagi asar yozmaganining sababi:

Oʻsha vaqtda yosh Said ulamolarning savollariga qarshi toʻgʻri javob berishi, ulamolarning jasoratini ketkazganki, hech bir joyda koʻra olmaydigan domlalardan, tutgan yoʻli Saidga qattiq muxolif boʻlishsada Nur Risolalariga qarshi chiqmasliklari, bu holning hikmati ekaniga qanoat hosil qildim. Yoʻqsa bunday ajib davrda ahl-i madrasaning e'tirozi boshlaganida, dinsizlik tarafdorlari boʻlgan yashirin dushmanlarimiz ham Nurlarni, ham ulamolarni obroʻsizlantirish uchun ahamiyatli bir sabab qilishgan boʻlar edi. Janobi Haqqa hadsiz shukr boʻlsinki, eng koʻp Nurlarga aloqador boʻlgan rasmiy olimlar, unga qarshi chiqa olmadi.

Uchinchi Namuna: Eski Saidning yoshligidan beri ham oʻzi, ham otasi faqir boʻlishsada, boshqa kishilarning sadaqa va hadyalarini olmaganim va ola olmaganimning va qattiq muhtoj boʻlsam ham, hadyalarni evazsiz qabul qilmaganimning va Qurdiston odati boʻyicha talabalarning tayin-stipendiya aholi uylaridan berilgani va zakot bilan xarajatlari toʻlanar edi. Said hech qachon tayin olishga bormaganining va zakotni ham bilib olmaganining hikmati endi aniq tushundim: umrimning oxirida Risola-i Nur kabi faqat muqaddas iymoniy va uxroviy xizmatni dunyoga vosita qilmaslik, shaxsiy manfaatlariga vasila qilmaslik uchun maqbul odatga va zararsiz fazilatga nisbatan menga Risola-i Nurning haqiqiy kuchi boʻlgan haqiqiy ixlos qoʻldan chiqmasligi uchun nafrat, qochish, qattiq faqru-zaruratni qabul qilib qoʻlini insonlarga uzatmaslik holati berilgani edi. bunda ma'naviy ishorat his qilar edimki: Kelajakda tirikchilik uchun ahli ilmning magʻlubiyati ushbu ehtiyojdan kelar ekan.

Toʻrtinchi Namuna: Yangi Said keksaligida oʻzini siyosat va dunyodan batamom tortishga harakat qilsada, ahl-i dunyoning qonunga, insofga, vijdonga hatto odamgarchilikka butunlay teskari ashaddiy zulm qilib, yigirma sakkiz yil qiynoqlar bilan ezishganiga va bir chivinning chaqishiga chidamagan bechora Saidning boltalar bilan boshiga urishganiga va xiyonatning eng achchiqlarini qilishganiga qarshi misoli yoʻq sabr va chidam ehson qilinishi va oʻta asabiy va ta'sirchan boʻlsada, qoʻrqoq fe'lli boʻlmay "Ajal birdir, oʻzgarmaydi" degan haqiqatga iymonida kelgan buyuk jasorat bilan birga eng qoʻrqoq, eng miskin vaziyatda sukut saqlab sabr qilishi, hatto vaqt oʻtib qiynoqlarning oxirida ruhiga osoyishtalik berilishining hikmatini aniq ishonch bilan aytamanki:

Qur'oni Hakimning iymoniy haqiqatlarini tafsir qilgan Risola-i Nurni hech narsaga va shaxsiy manfaatlar va ma'naviy kamolotlarga vosita qilmaslik va haqiqiy ixlosni boy bermaslik uchun siyosatchilar Said haqida "dinni siyosatga vosita qilyapti" degan vahimasi bilan uni qiynoqlar, qamoqlar bilan dinni siyosatga vosita qilmasin deb siyosatchilarning zolim hukmlari ostida qadar-i Ilohiy Nurdagi haqiqiy ixlosni yoʻqotmaslik uchun Saidga shafqatli ta'zirlar berib,

"Diqqat, ehtiyot boʻl! Iymoniy haqiqatlar tafsiri Risola-i Nurni oʻz sahxsiy manfaatlaringga, hatto ma'naviy kamolotlaringga, balolardan va zararli narsalardan qutulishingga vosita qilma. Toki Nurning eng buyuk quvvati hisoblangan haqiqiy ixlos yoʻqolmasin!" deb qadar-i Ilohiyning shafqatli ta'zirlari ekaniga qat'iy qanoat hosil qildim.

Hatto qachon faqat oxiratimga shaxsiy ibodat bilan koʻp mashgʻul boʻlganim sababli Nurning xizmatkorligini tashlagan paytim ahl-i dunyo menga bosim oʻtkazib azob berganiga qat'iy qanoat hosil qilganman. Ushbu toʻrtinchi namunaning izohini yozilgan eng oxirgi maktublardan, siyosatchilar, Saidni dinni siyosatga vosita qiladi degan qamatishi, soʻng Said uning hikmatini yaʻni qadarning shafqat ta'ziri ekanini tushunib yetishi ulardan rozi boʻlishi va oʻz matonatining hikmatini anglashiga doir maktibga havola qilamiz.

Beshinchi Namuna: Bu bechora Saidning oʻta muhtoj boʻlgan va yetmish yildan beri u ish bilan shigʻullanishi va ba'zan ikki yuz sahifagacha tahrir qilishga majbur boʻlishi bilan birga, oʻn yoshli zakiy bolaning oʻn kunda muvaffaq boʻladigan yozuvchalik yozishga molik boʻlmaganiga hayratlanar edi. Holbuki Said batamom iste'dodsiz emas. Hamda nasabiy ukalarining barchasi chiroyli yozuvlari boʻlsada, bunchalik yozuvga muhtoj boʻlib, yarim ummiy holatining hikmatini qat'iy tushundim:

Bir davr keladi, kichik va shaxsiy iqtidorlar, kuchlar turib bera olmaydigan dahshatli va ma'naviy dushmanlarning hujumi vaqti chiroyli yozuv sohiblarini ruhu joni bilan qidirish va xizmatiga sherik qilish va oʻsha urugʻning atrofida suv, havo, nur kabi ma'naviy daraxtga xizmat qilish uchun shaxsiy va juz'iy xizmati, kulliy, umumiy va kuchli va bir qalamga muqobil minglar qalamni topish hikmati bilan va muz boʻlagiga oʻxshagan "men"ligini muborak hovuz ichida eritib, haqiqiy ixlosni qoʻlga kiritishi va bu suratda iymonga xizmat qilish hikmati bilan boʻlgan ekan.

Aziz, siddiq qardoshlarim!

Ruhu jonimiz bilan muborak bayramingizni tabriklaymiz. Inshaalloh Islom olamining ham buyuk bir bayramiga yetasiz. Jamohiri Muttafiqa-i Islomiyaning muqaddas asosiy qonunlarining manbai boʻlgan Qur'oni Hakim kelajakka toʻliq hokim boʻlib bashariyatga toʻliq bayram olib kelishiga koʻp belgilar bor.

Ikkinchidan: Shubha qolmadiki, Nur Risolalari va Talabalari hifz-u inoyati Ilohiyaga sazovor boʻlib, bu davrning hassosiyati va ba'zi oʻzboshimcha qonunlar bilan juda qattiq qaysarlik bilan uzun vaqtdan beri Nur Talabalariga faqat yuzda bir nisbatida zarar bera olishdi.

Nurning faol talabalaridan olti yuz talabasining mahkamalarda mashgʻul qilinishiga dahshatli reja boʻlsada, olti talabaga vaqtincha tortqilashdi. Hatto Nur qahramonlarining yozganidek, yigirma besh adliya mahkamalari yuz minglar nusxalarida va yuz minglar talabalarida javobgarlikka tortiladigan narsa topa olishmadi va koʻp sonli adliya xodimlarining "Nurlarda ayb yoʻq, topa olmayapmiz", deyishi qat'iy dalildir. Chunki mening Istanbul va Afyon kabi mahkamalarimda ularning hassos va suiste'mol qilishi mumkin boʻlgan qonunlariga tamoman teskari aytgan boʻlsamda, meni aybdor qila olishmaganidek, Nurlar ham madaniyatning zolim qonunlarini zeru-zabar qildi. Shunda ham aybdorlikka asos topa olishmagani qat'iyyan koʻrsatadiki: Nurlardagi haqiqat, qarshisidagi dushmanlarni magʻlub qiladigan adliya xodimlarini ham insofga keltirdi. Inoyat-i Ilohiya Qur'onning bir ma'naviy moʻ'jizasi boʻlgan Risola-i Nurni dushmanlaridan muhofaza qilyapti. Dushmanlarning hujumi esa Nurlarning porlashiga va yoyilishiga vasila boʻlyapti.

"Yigirma sakkiz yil ichida hukumatning rasmiylardan menga uchraganlar, faqat zugʻum qilishgan boʻlsada, zobitlarning menga umuman bosim qilishmadi. Ba'zan himoya qiladigan holat koʻrsatishining hikmatini endi izhor qilamanki: Nur Talabalari va Risolalari ma'naviy zobit hukmida osoyishtalik va tinchlikni muhofaza qilishga (ham muqaddas shaklda) harakat qilgani va hammaning qalbida nasihatlari bilan iymon jihatidan posbon qoʻyishgani aniqlangan. Zobitlar buni ma'nan his qilib bizga har doim doʻst boʻlib koʻrindi. Buning sirri shuki:

Qur'onning bir asosiy qonuni shuki: bir ma'sumga zarar kelmasligi uchun oʻn jinoyatchi sababli osoyishtalikni buzishga uringanlarni man qiladi. Bir kishining gunohi sababli boshqa odam javobgar boʻlmaydi. Bu sirga binoan hozir osoyishtalikni buzishga uringan ma'naviy, dahshatli kuchlar boʻlsada, Fransiya, Misr, Marokash, Eron kabi joylardan bu muborak yurtda buzishga yanada koʻproq urinishsada, tinchlik va osoyishtalikni buza olishmaganining eng katta sababi, olti yuz Nur nusxalari va besh yuz ming Nur Talabalari zobitlarga bir ma'naviy quvvat boʻlib, ma'naviy buzgʻunchilikka qarshi turishganini zobitlar ma'nan his qilishganki, yigirma sakkiz yildan beri mansabdorlarga qarshi boʻlib, Nurlarga insof va marhamat bilan muomala qilishyapti."

"Aytamanki: Bu davrda domlalardan, hatto soʻfiylardan koʻra koʻproq zobit xodimlari ahli taqvo boʻlib kaboirdan oʻzini muhofaza qilish, farzlarni qilishini vazifalari taqozo qiladi. Qarshisidagi ma'naviy buzgʻunchilarga qarshi osoyishtalik va umumiy tinchlikka oid vazifalarni toʻliq qilishlari uchun unga qattiq ehtiyoj bor."

[Ustozimizning ancha avval yozgan quyidagi maktubi, shaxsiy nufuz olish va dinni siyosatga vosita qilish tuhmatlariga tom bir javob boʻlgani uchun qarorga ilova qilingan.]