— 362 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ
حسن فيضىنڭ دڭزلى و حپسنڭ و جوارينڭ خاص طلبهلرينى تمثيل ايدهرك اونلرڭ نامنه، استادينڭ وصيتنامهسى و زهرلنمهدن شدّتلى خسته اولماسى مناسبتيله يازديغى بر مرثيهدر. و وفات خبرينى آلمش گبى قلمى آغلامش. لاحقهيه گچيريلسين.
سعيد النورسى
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ بِعَدَدِ عِلْمِ اللّٰهِ
فَدَاكَ اَبِى وَ اُمِّى وَ نَفْسِى يَا اُسْتَادِى!
(آنام و بابام و طاتلى جانم سڭا فدا اولسون استادم!)
بر قاچ گوندر آجيلريمزه زهرلر قاتان و جگرلريمزه شيشلر و خنچرلر صاپلايان و گوزياشلريمزى قيزيل ايرماقلره چويرن آجى و قره خبرلر آلمقدهيز. ايشيغنده درديمزه دوالر آراديغمز او مبارك آى، عاقبت خسوفه مى اوغرايور؟ نوريله بو گوزل وطنى آيدينلاتان و پارلاتان استاديمز، بر داها دونمهمك و بزلره گورونمهمك اوزره عاقبت گوچ مى ايدييور؟ وا خليلاه!
— 363 —
نشر و تعميم بيورديغڭز وصيتنامه بزلر ايچون حقيقةً بويله بر قره خبرى بيلديرن بر ياس و ماتم إشارتى ميدر؟ يوقسه ييللردن بَرى روىِ زمينده آغلايوب ايڭلهين كيمسهسز مسلمانلرڭ بوسبتون قورتولوشى بشارتى ميدر؟ بزه بر خبر صال. صال كه أگر بويله بر بشارت ايسه، سنهلردن بَرى هپ آغلايان گوزياشلريمزى طوتوب برآز ده گولمهسنى بيلهلم و اوگرنهلم. عجبا بو بزه تخمينلريمزى تأييد و تقويه ايدهجك بر نَوْروزى مى؟ يوقسه معاذ اللّٰه گوزياشلرينى چاغلاتوب عمّان ايدهجك بر نَوْميدى مى ويرهجك؟ او بر وصيتنامه مى، يوقسه بر تبريكنامه مى؟ يوقسه اوغل اوشاق و عائلهدن محرومم، بلكه بڭا ياس طوتان و مرثيه يازان اولماز دييه كندى مرثيهڭى كندڭ مى يازدڭ استادم؟ سنڭ صاييسى يوز بيڭلرى آشان بيوك بر عائله أفرادڭ وار. هم اويله كه أگر ايستهسهڭ هپسى سڭا حياتلرينى فدايه حاضر. سڭا اوچيوز أللى ميليون إنسان ياس طوتوب آغلار. بلكه سڭا آيلر و گونشلر ده آغلار. سڭا مَلكلر ده مرثيهلر اوقور و يازار. سڭا سنڭله برابر دائما لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰه دييوب ذكر ايدن گيجهلر ده گوندوزلر ده آغلار استادم. شيمدىيه قدر هانگى ئولونڭ بويله ميليونلرجه ياسجيسى، مرثيهجيسى و عائله أفرادى واردى كه؟ بزه سلطانلرڭ و خاقانلرڭ بيله بيراقهميهجغى بر ميراثى، چوق زنگين و بيوك بر خزينهيى، ئولميهجك اولان رسالة النورى آرمغان ايدوب أصل دوسته گيدييورسڭ. اللّٰه سندن أبديًا راضى اولسون استادم! ديمك بوندن صوڭره كدرلريمزى اونڭله گيدهروب، بتون مشكللريمزى او رسالهِٔ نوره مى حواله ايدهجگز؟ گيجه و گوندوز هپ اونڭله مى متسلّى اولاجغز. ديمك
حَيَاتِى خَيْرٌ لَكُمْ وَ مَمَاتِى خَيْرٌ لَكُمْ
دييهرك حياتڭڭ بزم حقّمزده خيرلى و نورلى اولديغى قدر، موتڭڭ ده عين وجهله ينه بزلر ايچون ايى و خيرلى اولديغنى گوسترمك ايستهيورسڭ.
— 364 —
شخصمه عائد دييه بلكه بو يازيلريمى ده قبول ايتمك ايستهمزسڭ. فقط قبول بيورماڭى رجا ايدرم. چونكه بن سنى مدح و ثنا ايتمييورم. بن سنڭ مدحڭى و وصفڭى هپ حضرتِ قرآنه حواله ايدييورم. أساسًا بنده او ديل، او قدرت و او إقتدار يوق كه... بن آنجق بو ئولمه و گوچمه حادثهسنڭ بزه صالديغى ألملردن و ياغديرديغى كدرلردن آنجق بر طاملهسنى يازييورم. ذاتًا شيمدىيه قدر سڭا "غوث" ديدك، "منجى" ديدك، "قطب" ديدك، هيچ برينى قبول ايتمدڭ. "ولى" ديدك، "حضرت" ديدك، أصلا إلتفات ايتمدڭ. إسمڭى و رسمڭى، نام و نشانڭى هپ اونوتمق و اونوتديرمق ايستدڭ. كنديڭى خاك ايله يكسان ايتدڭ. صوڭ "ابو التراب" ده سن اولدڭ. سنڭ قرآن خادملگڭڭ مدّاحى و وصّافى او خطبهِٔ أزليه ايكن، بز عاجزلر سنى ناصل مدح ايدهبيليردك؟ ناصل تعريف و توصيف ايدهبيليردك؟ مادام كه قرآن سڭا "سعيد" ديمش، ألبته سن سعيدسڭ. هم إسمڭ و هم رسمڭ سعيددر. مادام كه قرآن سڭا (صعيد) ديمش، ألبته هم ايچڭ تميز و طاهر، هم ده طيشڭ. مادام كه جلجلوتيه سڭا "بديع" ديمش. بوندن داها گوزل مدح و بوندن داها أعلا و اَزْكٰى بر وصف مى اولور؟ سن بويله نشانلر و إحسانلرله گلن، بو عصرڭ بر هدايت سرداريسڭ. بزلر سنڭ قدريڭى و بو قيمتڭى بيلهمدك. سنڭ بيوك قدريڭى و شانڭى، گلهجك اولان عصرلر تقدير ايدوب أصل منقبه و مرثيهڭى ينه اونلر يازاجقلر.
آه نه اولوردى شيمدى شو صاييلى نفسلريڭى ويرديگڭ شو آنده، شو صوڭ دَمڭده حضورڭده و يانڭده بولونوب سڭا خدمت ايدهبيلسه ايدم. صوڭ كلامڭى و صوڭ وصيتڭى ايشيدهبيلسه ايدم. حرارتدن قورويان او مبارك آغزيڭه صيجاق بر فنجان چاى، بر قاچ طامله صو ويرهبيلسه ايدم. آغريان مبارك قوللريڭى أللرمله طوتوب اوغوشديرابيلسه ايدم. رسالة النورڭ تأليفنى تمام ايدوب نشرينڭ دخى أسبابنى تأمين و تنظيم ايدهرك و طلبهلريڭزه، بز عاجزلره بيراقهرق أبديته،
— 365 —
رفيقِ أعلايه و اللّٰهه گيدييورسڭ. عالمِ أرواحه اوچديغڭده بزى اونوتما. بيوك آغابگمز كه شانلى و محترم شهيد حافظ عليدر؛ اوڭا و بتون قارداشلره و أجداده و آتالره و أوليانڭ بيوك روحلرينه بزدن سلام ايت. حالتِ نزعمزده و برزخمزده، روزِ جزا و محكمهِٔ كبرامزده بزه شفاعتجى اول.
آه! ديمك او سوءِ قصدجيلر نائلِ مرام مى اولويور؟ ديمك گوزل يوزڭ بزه آرتيق حرام مى اولويور؟ آه! أحبابڭ آغلايوب أعدانڭ گولهجگى بويله قره بر گونى گورمك ايستهمزدك. بز هپ خلاصى بكلر و آراردق. ديمك اونلره بايرام، بزه ماتم مى وار؟
بز دوستلره نه دييهلم؟ سنى صورانلره نه جواب ويرهلم؟ ديمك بوندن صوڭره سنى بو دنياده شو باش گوزيمزله بر داها گورميهجك مىيز؟ آرتيق وصلت، حسرته مى دوندى؟ اويله ايسه رؤيامزده اولسون بزه گورون دور. قصوريمزه باقمه. عالمِ خيال و منامده اولسون تسلّى بيور. بز سنڭ ترخيصڭى ايستر و سربست اولماڭى ديلردك. فقط بويله موت تذكرهسيله دگل. يوقسه تن قفسندن چيقان، اوچان جان قوشنڭ داها شن و داها سربست، بدن قينندن چيقان او روح قلنجنڭ داها پارلاق، داها كسكين اولاجغنى و او وقت بزه داها شفيق و داها رحيم و داها قورتاريجى اولاجغى ايچون مى ئولومى آرزولادڭ استادم؟ چونكه حافظ علىيى أوّلجه يريڭه بدل گوندرمگه راضى اولديغڭ و إجرا ايتديگڭ حالده، بو سفر هيچ بر بدل و فدا ده قبول ايتمييورسڭز. خسرو گبى بر سَوْگيلينڭ سنڭ يرڭده ئولمك تكليفنى رَدّ ايدييورسڭز. ديمك گوچ و سفر محقّق مى استادم؟ ديمك حضرتِ إمامِ علىيى (رض) آغلاتوب عُمَرى (رض) شاشيرتان، أهلِ بيتى ايڭلهتوب مدينهِٔ منوّرهيى قرارتان او حالِ پرملالڭ بر نمونهسى، عاقبت بزم بو غريب باشلريمزه ده مى چوكويور؟ پك وقتسز، پك ايركن دگل مى استادم؟
— 366 —
سڭا بو مكتوبم عجبا صوڭ مى اولاجق دييه تيترهيورم. گرچه سن دييورسڭ: "مكتوبه، شخصه و سوزه نه حاجت؟ بزه اوزاقلق و ياقينلق يوق. بريمز شرقده، بريمز غربده ويا قبرده اولسه ينه ايستديگمز زمان گوروشهبيليرز." أوت آمنّا بو طوغريدر، فقط بنم گبى كورلر و كورپهلر نه ياپسين استادم؟
اوتوز ييل أوّل لمعاتڭزده يازديغڭز "يتمشنجى اولوبدر او مزاره بر مزار طاش، برابر آغلايور خسرانِ إسلامه" حقيقتى بو ميدى؟ بويله مى تجلّى ايدهجكدى؟ عزيز جانڭزڭ جانان ألنه، جمال گوللرينه ايرمسى بو دم مى ايدى؟ يگرمى بش ييلدير چكمكده اولديغڭز چلّهلردن خلاص و نجاتڭز بويله ئولومله مى، آيريلقله مى اولاجقدى؟ آجيلر و آغريلر چكن و زهرلر ايچن او مبارك قالبڭزڭ إستراحتى، بويله واروب قره طوپراغه ياتمقله مى اولاجقدى؟ هيچ بريمزڭ حضوريڭزده حاضر بولونمهدن و بو گوزلريمزله بر داها گورمهدن ياپيالڭز و هجرا بر كوشهده بو ئولومڭ، بو اُفولڭ نه آجى و نه حزين! گونڭ برنده بردن بره "استاد ئولمش، آه!" دييه بر سس ايشيتمك ويا بر ايكى سطرلق بر مكتوب آلمق وياخود رؤياده گوروب پُرْتلاش اويانمق و صارصيلمق نه قدر أليم.
استادم! مبارك وصيتنامهڭزى گورمك و اوقومقله و قورقولى و أنديشهلى خبرلر گلمكله برابر، بز حالا بو إرتحال و بو موت حادثهسنڭ بو قدر ياقين بر زمانده وقوع بولهجغنه اينانهمييورز. حتّى بونى شو صورتله تأويل و خير ايله تفسير ايدهرك، بونڭ أذا و إشكنجهلردن و أسارتدن قورتولماسى و ديرلمسى علامتيدر دييه تلقّى ايدييورز. أوت مادام كه اِنَّكَ مَيِّتٌ وَ اِنَّهُمْ مَيِّتُونَ وار. سنڭ ده بر گون اولوب ئولهجگڭى بيلييورز. فقط بويله تنها و غريب، مسموم و مغموم و إشكنجهلرله و برآز ده موسمسز اولارق دگل.
يگرمى بش سنهدر سنى هپ منفالرده و هپ هجرالرده آرايان بو هجرانلى گوڭللر، ديمك هيچ مى گولميهجك؟ اوچ بش سنه، حتّى بر سنهجك اولسون
— 367 —
گوزلريمزله سربست اولارق بو دردليلر و كيمسهسزلر سنى هيچ مى گورميهجك؟ زهرلى ييلان و عقربلرڭ بيله گزوب طولاشماسنه، وحشى و كافرلرڭ بيله سربست ياشاماسنه آچيلان بو ير يوزى يالڭز سڭا مى ياساق؟ دنيا قورولالى آقان و خارلايان و هر ذىروحه مباح و حلال اولان گوموش گبى ايرماق و چايلرڭ طاتلى و سرين صولرى، باغ و باغچه و گلستانلرى و بونلرڭ درلو چيچك و ميوهلرى يالڭز سڭا مى ممنوع؟ چكيلن آهلر يوزندن يالڭز سنڭ دگل، يوزلرله يرندن دلينن هپمزڭ جگرلريمزڭ تعمير و تداويسى قابل دگل. بز هپ آغلايان بو بشريتڭ گوزياشلرينڭ سنڭله يعنى رسالهِٔ نور ايله ديڭهجگنه، هپ صيزلايوب آجييان قلبلرڭ خادم اولديغڭ نورلرله تسلّى بولهجغنه بل باغلامش و اينانمشدق.
بويله بر أمرِ حق وقوع بولديغنده سنى نرهده دفن ايدهجگز؟ قونيهده حضرتِ مولاناده مى؟ جوارِ حضرتِ أيّوبده مى؟ يوقسه جنّت المعلّا ويا جنّت البقيعده مى؟ بونى بزه آچيقجه بيلدير. خاير، استادم! گل بز سنى رسالهِٔ نور ترجمانى شخصيتيله گوڭلمزه گومهلم. هر زمان سنى اوراده گورهلم، گوروشهلم، هر زمان سوهلم، سويشهلم و سويلهشهلم. ياخود بو جهتى
ما قبض اللّٰه نبيّا الّا فى الموضع الّذى يجب انْ يدفن فيه
حديثِ عاليسنه حواله ايدهرك وصيتنامهڭزده اونڭ ايچون مى بيان و تصريح بيورماديڭز؟ أگر بويله ايسه أميرطاغنى إنتخاب و إختيار ايتديگڭز آڭلاشيلييور.
آه او أميرطاغى! بز اونڭ ناصل بر طاغ اولديغنى حالا آڭلايهمدق. اوندهكى أسرارى حالا چوزهمدك. او طاغ حقيقةً أميرطاغى مى، يوقسه أسير طاغى مى؟ او طاغ بزه بر داغ اولدى. او طاغڭ وورديغى داغ ينه بزى داغلادى. اونڭ داغى بزى ياقدى، قاووردى. او طاغ بزم بر داغمز اوزرينه بيڭلرله داغ ووروب، هپمزى داغدارِ حزن و ألم ايتدى. آه او طاغ يوز بيڭلرله قارداشڭ يتيم قالماسنه قصد ايتدى.
— 368 —
هپمزى ديرى ديرى آتشلره ياقدى. حاصلى او طاغ سنى خراب، بزى كباب ايتدى استادم؟ اوڭا أميرطاغى دگل، أمر طاغى و أجل طاغى ديمهلى. سنى آرامزدن آلوب، كندينه و ايچنه چكن او طاغه أميرطاغى دگل، أمن طاغى ديمهلى.
أى اَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَاَحْيَيْنَاهُ نَفَسِ رحمانيسيله ديريلن استاديمز! سعيد ئولدى ديسهك اينانيرلر مى؟ هم سعيد ئولور مى؟ ئولن شقى و حيوان دگل ميدر؟ بيورديغڭ گبى بو آنجق بر ير دگيشديرمه و موقّت بر آيريلمادر. فقط بزم ايچون چوق آجى، چوق...
"أى بنم قيمتلى بابام" دييه آغلايان فاطمة الزهرا آنامز گبى، "أى سيّديمز، أى استاديمز! وا أسفاه، وا كُرْبتاه!" دييه ياشلر دوكوب آغلايورز. او آنامزڭ ديديگى
صُبَّتْ عَلَىَّ مَصَائِبٌ لَوْ اَنَّهَا ٭ صُبَّتْ عَلَى الْاَيَّامِ صِرْنَ لَيَالِيَا
مِثللو بز ده ديرز: آه سَوْگيلى استاديمز! اوزريمزه اويله مصيبتلر چوكدى و دوكولدى كه، أگر او مصيبتلر شو گونشلى گوزل گوندوزلر اوزرينه دوكولسه و ياغسه ايدى گوندوزلر قرارير، محقّق گيجه اولوردى. آرتيق بوندن صوڭره ياپاجغمز بر شى وارسه، او ده "سملر ايچوب غملر چكن استاديڭز گوچدى بقايه، حسرت قالان قارداشلرم، دوستلرم سزه اولسون الوداع" دييوب آغلامق، هپ آغلامق.
استادم! سن دنيا لذّتلرينى طاتمادن، عمرڭده بر كرّه اولسون بو فنا گوللرينه أل اوزاتمهدن و اوزانه اوزانه بر ساعت بيله صيجاق و راحت دوشكلرده ياتمادن عاقبت بيراقوب گيدييورسڭ. شيمدى بز حِجَّةُ الوداعسز بويله بر ئولومه ناصل اينانالم؟ خطبة الوداعسز بر هجرانه ناصل طايانالم؟
أى فخرِ عالمڭ نوردن بر اينجيسى! أى أهلِ إسلامڭ بر منجيسى! گل سڭا بر دگل بو سفر بيڭ بدل ويرهلم ده شو رحلت، شو هجرت، شو هجران داها بر
— 369 —
قاچ سنه صوڭرهيه قالسين. هپ برابر أرضِ حجازه وارالم، كعبهيه يوزلر سورهلم. بزى عرفاته چيقار. صوڭ سوزلريڭى هنددن، يمندن، عراقدن و أفغاندن و دنيانڭ هر يرندن او محلِّ مبارك و مقدّسده طوپلانان بتون مسلمانلره، بتون عاشقلره و بتون هجرانلى گوڭللره سويله. بزه اَلَا هَلْ بَلَّغْتُ يى تكرارلايوب فَلْيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ مِنْكُمُ الْغَائِبَ ديركن، عالمِ غيب و أرواحه ايشته اورادن پرواز ايت. مبارك جسديڭى آلوب، حرمتله حرمِ شريفه گتيروب، پاك اولان وجوديڭى آبِ زمزم ايله غسل ايدركن بز ده بر طرفدن هيچ طورمادن آقان گوزياشلريمزله ييقانوب آرينالم. مبارك نعشڭى رسالهِٔ النوردن ياپيلان آق كَفنه قات قات صاروب مسك عنبرله بخورلادقدن صوڭره، عود آغاجندن ياپيلان خصوصى تابوته قويوب صوڭ دفعه اولمق اوزره بر داها أللريڭى اوپهرك كعبهِٔ معظّمهنڭ قره پردهسنى ده اوستڭه چكهرك حجر الأسود حضورينه چيقالم. كعبه حوليسنده طوپلانان و دائرهلر شكلنده صف صف ديزيلن يوز بيڭلرله أهلِ ايمان و ملائكهِٔ أرض و آسمانه او عزيز روحڭ إمام اولوب جنازه نمازيڭى أدا ايدهلم. عرشدن و هاتفدن طويولان "نيجه بيليرسڭز؟" سؤالنه:
فخرِ عالمڭ نوردن بر اينجيسى بو
أهلِ إسلامڭ بيوك بر منجيسى بو
شاننده سويلهمش قرآنِ مجيد
ديرز هپ فَمِنْهُمْ شَقِىٌّ وَ سَعِيدٌ
دييه جملةً جواب ويروب اورادن باشلريمز و پارمقلريمز اوستنده يالين آياق و باش آچيق، أرضِ حجازى ولوَلهيه و دهشته صالان تكبير و تهليل صدالرى و مَلكلرڭ ده چيقارديغى ياس و ماتم سسلريله مدينهِٔ رسول اللّٰهه و روضهِٔ مطهّرهيه وارالم.
— 370 —
"الصّلاة وَ السَّلَامُ عليك يا رسول اللّٰه! ايشته أمانتڭ، ايشته رسالة النورڭ قهرمانى!
ايشته قرآنڭده سعيد و حديثڭده سيّد دييه سويلهنن مبارك استاديمز!" دييهرك سنى فخرِ عالمه صونالم. او نورانى يشيل پردهلر آرقهسنده اوزانان محمّديمزڭ (عصم)، محبوبمزڭ نور أللرى تابوتڭى كندينه و قبرِ سعادتنه چكركن
هپمز باييلوب بر داها آييلمامق اوزره اللّٰه نعرهسيله روضهِٔ پاكه سريلوب و
اِنَّا ِللّٰهِ وَ اِنَّا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ
اولوب بز ده جانلريمزى جانانمزه ويرهلم. و
وَلَوْ اَنَّهُمْ اِذْ ظَلَمُوا اَنْفُسَهُمْ جَاؤُكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللّٰهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللّٰهَ تَوَّابًا رَحِيمًا
سرّينه ايرهلم.
٭ ٭ ٭