بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

اِنَّ فِى خَلْقِ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِى تَجْرِى فِى الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَا اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ مَاءٍ فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيهَا مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَتَصْرِيفِ الرِّيَاحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْاَرْضِ لَاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ٭

(اوچنجى شعاع اولان بو مناجات رساله‌سى، مذكور آيتڭ بر نوع تفسيريدر.)

يا إلٰهى و يا ربّى!بن ايمانڭ گوزيله و قرآنڭ تعليميله و نوريله و رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ درسيله و إسمِ حكيمڭ گوسترمه‌سيله گورويورم كه: سماواتده هيچ بر دوران و حركت يوقدر كه؛ بويله إنتظاميله سنڭ موجوديتڭه إشارت و دلالت ايتمه‌سين. و هيچ بر أجرامِ سماويه يوقدر كه؛ سكوتيله گورولتوسز وظيفه گوره‌رك ديركسز طورمالريله، سنڭ ربوبيتڭه و وحدتڭه شهادتى و إشارتى اولماسين. و هيچ بر ييلديز يوقدر كه؛ موزون خلقتيله، منتظم وضعيتيله و نورانى تبسّميله و بتون ييلديزلره مماثلت و مشابهت سكّه‌سيله سنڭ حشمتِ الوهيتڭه و وحدانيتڭه إشارت و شهادتده بولونماسين. و اون ايكى سيّاره‌دن هيچ بر سيّاره ييلديز يوقدر كه؛ حكمتلى حركتيله و إطاعتلى مسخّريتيله و إنتظاملى وظيفه‌سيله

و أهمّيتلى پيكلريله سنڭ وجوبِ وجوديڭه شهادت و سلطنتِ الوهيتڭه إشارت ايتمه‌سين!..

أوت گوكلر؛ سكنه‌لريله، هر برى تك باشيله شهادت ايتدكلرى گبى، هيئتِ مجموعه‌سيله درجهٔ‌ِ بداهتده، (أى زمين و گوكلرى يارادان ياراديجى!) سنڭ وجوبِ وجوديڭه اويله ظاهر شهادت.. (و أى ذرّاتى، منتظم مركّباتيله تدبيرينى گورن و إداره ايدن و بو سيّاره ييلديزلرى منظوم پيكلريله دونديرن، أمرينه إطاعت ايتديرن!) سنڭ وحدتڭه و برلگڭه اويله قوّتلى شهادت ايدرلر كه، گوگڭ يوزنده بولونان ييلديزلر صاييسنجه نورانى برهانلر و پارلاق دليللر او شهادتى تصديق ايدرلر. هم بو صافى، تميز، گوزل گوكلر؛ فوق العاده بيوك و فوق العاده سرعتلى أجراميله منتظم بر اوردو و ألكتريق لامبالريله سوسلنمش بر سلطنت دونانماسى وضعيتنى گوسترمك جهتيله، سنڭ ربوبيتڭڭ حشمتنه و هر شيئى ايجاد ايدن قدرتڭڭ عظمتنه ظاهر دلالت.. و حدسز سماواتى إحاطه ايدن حاكميتڭڭ و هر بر ذى‌حياتى قوجاغنه آلان رحمتڭڭ حدسز گنيشلكلرينه قوّتلى إشارت.. و بتون مخلوقاتِ سماويه‌نڭ بتون ايشلرينه و كيفيتلرينه تعلّق ايدن و آووجنه آلان، تنظيم ايدن علمڭڭ هر شيئه إحاطه‌سنه و حكمتڭڭ هر ايشه شمولنه شبهه‌سز شهادت ايدرلر. و او شهادت و دلالت او قدر ظاهردر كه؛ گويا ييلديزلر، شاهد اولان گوكلرڭ شهادت كلمه‌لرى و تجسّم ايتمش نورانى دليللريدرلر. هم سماوات ميداننده، دڭزنده، فضاسنده‌كى ييلديزلر ايسه؛ مطيع نفرلر، منتظم سفينه‌لر، خارقه طيّاره‌لر، عجائب لامبالر گبى وضعيتيله، سنڭ سلطنتِ الوهيتڭڭ شعشعه‌سنى گوسترييورلر. و او اوردونڭ أفرادندن بر ييلديز اولان گونشمزڭ سيّاره‌لرنده و زمينمزده‌كى وظيفه‌لرينڭ دلالت و إخطاريله، گونشڭ سائر آرقداشلرى اولان ييلديزلرڭ بر قسمى آخرت عالملرينه باقارلر و وظيفه‌سز دگللر؛ بلكه باقى اولان عالملرڭ گونشلريدرلر.

أى واجب الوجود! أى واحدِ أحد! بو خارقه ييلديزلر، بو عجيب گونشلر، آيلر؛ سنڭ ملكڭده، سنڭ سماواتڭده، سنڭ أمرڭ ايله و قوّتڭ و قدرتڭ ايله و سنڭ إداره و تدبيرڭ ايله تسخير و تنظيم و توظيف ايديلمشلر. بتون او أجرامِ علويه، كنديلرينى يارادان و دونديرن و إداره ايدن بر تك خالقه تسبيح ايدرلر، تكبير ايدرلر، لسانِ حال ايله "سبحان اللّٰه، اللّٰه أكبر" ديرلر. بن دخى اونلرڭ بتون تسبيحاتيله سنى تقديس ايدرم. أى شدّتِ ظهورندن گيزلنمش و أى عظمتِ كبرياسندن إختفا ايتمش اولان قديرِ ذو الجلال!

أى قادرِ مطلق!قرآنِ حكيمڭ درسيله و رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭڭ تعليميله آڭلادم: ناصلكه گوكلر، ييلديزلر، سنڭ موجوديتڭه و وحدتڭه شهادت ايدرلر.. اويله ده؛ جوِّ سما بلوطلريله و شمشكلرى و رعدلرى و روزگارلريله و ياغمورلريله، سنڭ وجوبِ وجوديڭه و وحدتڭه شهادت ايدرلر.

أوت جامد، شعورسز بلوط، آبِ حيات اولان ياغمورى، محتاج اولان ذى‌حياتلرڭ إمدادينه گوندرمسى، آنجق سنڭ رحمتڭ و حكمتڭ ايله‌در. قاريشيق تصادف قاريشه‌ماز. هم ألكتريقڭ أڭ بيوگى بولونان و فوائدِ تنويريه‌سنه إشارت ايده‌رك اوندن إستفاده‌يه تشويق ايدن شمشك ايسه، سنڭ فضاده‌كى قدرتڭى گوزلجه تنوير ايدر. هم ياغمورڭ گلمه‌سنى مژده‌له‌ين و قوجه فضايى قونوشديران و تسبيحاتنڭ گورولتوسيله گوكلرى چينلاتان رعدات دخى، لسانِ قال ايله قونوشارق سنى تقديس ايدوب، ربوبيتڭه شهادت ايدر. هم ذى‌حياتلرڭ ياشاماسنه أڭ لزوملى رزقى و إستفاده‌جه أڭ قولايى و نَفَسلرى ويرمك، نفوسلرى راحتلانديرمق گبى چوق وظيفه‌لر ايله توظيف ايديلن روزگارلر دخى؛ جوّى عادتا بر حكمته بناءً "لوحِ محو و إثبات" و "يازار، إفاده ايدر، صوڭره بوزار تخته‌سى" صورتنه چويرمكله، سنڭ فعاليتِ قدرتڭه إشارت و سنڭ وجوديڭه شهادت

ايتديگى گبى، سنڭ مرحمتڭله بلوطلردن صاغوب ذى‌حياتلره گوندريلن رحمت دخى؛ موزون، منتظم قطره‌لرى كلمه‌لريله، سنڭ وسعتِ رحمتڭه و گنيش شفقتڭه شهادت ايدر.

أى متصرّفِ فعّال و أى فيّاضِ متعال! سنڭ وجوبِ وجوديڭه شهادت ايدن بلوط، برق، رعد، روزگار، ياغمور؛ برر برر شهادت ايتدكلرى گبى؛ هيئتِ مجموعه‌سيله كيفيتجه بربرندن اوزاق، ماهيتجه بربرينه مخالف اولمقله برابر، برلك، برابرلك، بربرى ايچنه گيرمك و بربرينڭ وظيفه‌سنه يارديم ايتمك حيثيتيله، سنڭ وحدتڭه و برلگڭه غايت قوّتلى إشارت ايدرلر. هم قوجه فضايى محشرِ عجائب ياپان و بعض گونلرده بر قاچ دفعه طولديروب بوشالتان ربوبيتڭڭ حشمتنه و او گنيش جوّى، يازار دگيشديرر بر لوحه گبى و صيقار و اونڭله زمين باغچه‌سنى صولاتديرر بر سونگر گبى تصرّف ايدن قدرتڭڭ عظمتنه و هر بر شيئه شمولنه شهادت ايتدكلرى گبى؛ عموم زمينه و بتون مخلوقاتنه جوّ پرده‌سى آلتنده باقان و إداره ايدن رحمتڭڭ و حاكميتڭڭ حدسز گنيشلكلرينه و هر شيئه يتيشمه‌لرينه دلالت ايدر. هم فضاده‌كى هوا، او قدر حكيمانه وظيفه‌لرده إستخدام و بلوط و ياغمور، او قدر عليمانه فائده‌لرده إستعمال اولونور كه؛ هر شيئه إحاطه ايدن بر علم و هر شيئه شامل بر حكمت اولمازسه، او إستعمال، او إستخدام اولاماز.

أى فعّال لما يُريد! جوِّ فضاده‌كى فعاليتڭله هر وقت بر نمونهٔ‌ِ حشر و قيامت گوسترمك، بر ساعتده يازى قيشه و قيشى يازه دونديرمك، بر عالم گتيرمك، بر عالم غيبه گوندرمك مِثللو شئوناتده بولونان قدرتڭ؛ دنيايى آخرته چويره‌جك و آخرتده شئوناتِ سرمديه‌يى گوستره‌جك إشارتنى ويرييور.

أى قديرِ ذو الجلال! جوِّ فضاده‌كى هوا، بلوط و ياغمور، برق و رعد؛ سنڭ ملكڭده، سنڭ أمرڭ و حولڭ ايله، سنڭ قوّت و قدرتڭله مسخّر و

وظيفه‌داردرلر. ماهيتجه بربرندن اوزاق اولان بو فضا مخلوقاتى، غايت سرعتلى و آنى أمرلره و چابوق و عجله قوماندالره إطاعت ايتديرن آمر و حاكملرينى تقديس ايده‌رك، رحمتنى مدح و ثنا ايدرلر.

أى أرض و سماواتڭ خالقِ ذو الجلالى!سنڭ قرآنِ حكيمڭڭ تعليميله و رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭڭ درسيله ايمان ايتدم و بيلدم كه: ناصل سماوات ييلديزلريله و جوِّ فضا مشتملاتيله سنڭ وجوبِ وجوديڭه و سنڭ برلگڭه و وحدتڭه شهادت ايدييورلر. اويله ده: أرض بتون مخلوقاتيله و أحواليله سنڭ موجوديتڭه و وحدتڭه، موجوداتى عددنجه شهادتلر و إشارتلر ايدرلر.

أوت زمينده هيچ بر تحوّل و آغاج و حيوانلرنده هر سنه‌ده اوربه‌سنى دگيشديرمك گبى هيچ بر تبدّل (جزئى اولسون، كلّى اولسون) يوقدر كه؛ إنتظاميله، سنڭ وجوديڭه و وحدتڭه إشارت ايتمه‌سين.

هم هيچ بر حيوان يوقدر كه، ضعفيت و إحتياجنڭ درجه‌سنه گوره ويريلن رحيمانه رزقيله و ياشاماسنه لزومى بولونان جهازاتڭ حكيمانه ويريلمه‌سيله، سنڭ وارلغڭه و برلگڭه شهادتى اولماسين.

هم هر بهارده گوزيمز اوڭنده ايجاد ايديلن نباتات و حيواناتدن هيچ بر دانه‌سى يوقدر كه، صنعتِ عجيبه‌سيله و لطيف زينتيله و تام تميّزيله و إنتظاميله و موزونيتيله سنى بيلديرمسين. و زمين يوزينى طولديران و نباتات و حيوانات دينيلن قدرتڭڭ خارقه‌لرى و معجزه‌لرى؛ محدود و مادّه‌لرى بر و متشابه اولان يمورطه و يمورطه‌جقلردن و قطره‌لردن و حبّه و حبّه‌جكلردن و چكردكلردن؛ ياڭليشسز، مكمّل، سوسلى، علامتِ فارقه‌لى اولارق ياراديليشلرى، صانعِ حكيملرينڭ وجودينه و وحدتنه و حكمتنه و حدسز قدرتنه اويله بر شهادتدر كه، ضيانڭ گونشه شهادتندن داها قوّتلى و پارلاقدر.

هم هوا، صو، نور، آتش، طوپراق گبى هيچ بر عنصر يوقدر كه؛ شعورسزلقلريله برابر، شعوركارانه، مكمّل وظيفه‌لرى گورمسيله، بسيط و إستيلا ايديجى، إنتظامسز، هر يره طاغيلمقله برابر، غايت منتظم و متنوّع ميوه‌لرى و محصوللرى خزينهٔ‌ِ غيبدن گتيرمسيله، سنڭ برلگڭه و وارلغڭه شهادتى بولونماسين.

أى فاطرِ قدير! أى فتّاحِ علّام! أى فعّالِ خلّاق! ناصل أرض، بتون سكنه‌سيله خالقنڭ واجب الوجود اولديغنه شهادت ايدر.. اويله ده: سنڭ (أى واحدِ أحد، أى حنّانِ منّان، أى وهّابِ رزّاق!) وحدتڭه و أحديتڭه، يوزنده‌كى سكّه‌سيله و سكنه‌سنڭ يوزلرنده‌كى سكّه‌لريله و برلك و برابرلك و بربرى ايچنه گيرمك و بربرينه يارديم ايتمك و اونلره باقان ربوبيت إسملرينڭ و فعللرينڭ بر اولمق جهتنده، بداهت درجه‌سنده سنڭ وحدتڭه و أحديتڭه شهادت، بلكه موجودات عددنجه شهادتلر ايدر. هم ناصل زمين بر اوردوگاه، بر مشهر، بر تعليمگاه وضعيتيله.. و نباتات و حيوانات فرقه‌لرنده بولونان درت يوز بيڭ مختلف ملّتلرڭ آيرى آيرى جهازاتلرى منتظمًا ويريلمه‌سيله، سنڭ ربوبيتڭڭ حشمتنه و قدرتڭڭ هر شيئه يتيشمه‌سنه دلالت ايدر؛ اويله ده: حدسز بتون ذى‌حياتڭ آيرى آيرى رزقلرى، وقتى وقتنه قورو و بسيط بر طوپراقدن، رحيمانه، كريمانه ويريلمسى و حدسز او أفرادڭ كمالِ مسخّريتله أوامرِ ربّانيه‌يه إطاعتلرى، رحمتڭڭ هر شيئه شمولنى و حاكميتڭڭ هر شيئه إحاطه‌سنى گوسترييور. هم زمينده دگيشمكده بولونان مخلوقات قافله‌لرينڭ سَوق و إداره‌لرى، موت و حيات مناوبه‌لرى و حيوان و نباتاتڭ إداره و تدبيرلرى دخى، هر شيئه تعلّق ايدن بر علم ايله و هر شيده حكم ايدن نهايتسز بر حكمتله اولابيلمه‌سى، سنڭ إحاطهٔ‌ِ علمڭه و حكمتڭه دلالت ايدر. هم زمينده قيصه بر زمانده حدسز وظيفه‌لر گورن و حدسز

بر زمان ياشايه‌جق گبى إستعداد و معنوى جهازات ايله تجهيز ايديلن و زمين موجوداتنه تصرّف ايدن إنسان ايچون، بو تعليمگاهِ دنياده و بو موقّت اوردوگاهِ زمينده و بو موقّت مشهرده؛ بو قدر أهمّيت، بو حدسز مصرف، بو نهايتسز تجلّياتِ ربوبيت، بو حدسز خطاباتِ سبحانيه و بو غايتسز إحساناتِ إلٰهيه، ألبته و هر حالده بو قيصه‌جق و حزنلى عمره و بو قاريشيق كدرلى حياته، بو بلالى و فانى دنيايه صيغيشماز. بلكه آنجق باشقه و أبدى بر عمر و باقى بر دارِ سعادت ايچون اولابيلديگى جهتندن، عالمِ بقاده بولونان إحساناتِ اُخرويه‌يه إشارت، بلكه شهادت ايدر.

أى خالقِ كلّ شى! زمينڭ بتون مخلوقاتى، سنڭ ملكڭده، سنڭ أرضڭده، سنڭ حول و قوّتڭله و سنڭ قدرتڭ و إرادتڭ ايله و علمڭ و حكمتڭ ايله إداره اولونويورلر و مسخّردرلر. و زمين يوزنده فعاليتى مشاهده ايديلن بر ربوبيت، اويله إحاطه و شمول گوسترييور و اونڭ إداره‌سى و تدبيرى و تربيه‌سى اويله مكمّل و اويله حسّاسدر و هر طرفده‌كى إجراآتى اويله برلك و برابرلك و بڭزه‌مكلك ايچنده‌در كه، تجزّى قبول ايتمه‌ين بر كلّ و إنقسامى إمكانسز بولونان بر كلّى حكمنده بر تصرّف، بر ربوبيت اولديغنى بيلديرييور. هم زمين بتون سكنه‌سيله برابر، لسانِ قالدن داها ظاهر حدسز لسانلرله خالقنى تقديس و تسبيح و نهايتسز نعمتلرينڭ لسانِ حاللريله رزّاقِ ذو الجلالنڭ حمد و مدح و ثناسنى ايدييورلر.

أى شدّتِ ظهورندن گيزلنمش و أى عظمتِ كبرياسندن إستتار ايتمش اولان ذاتِ أقدس! زمينڭ بتون تقديسات و تسبيحاتيله؛ سنى قصوردن، عجزدن، شريكدن تقديس و بتون تحميدات و ثنالريله سڭا حمد و شكر ايدرم.

أى ربّ البَرّ و البحر!قرآنڭ درسيله و رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭڭ تعليميله آڭلادم كه: ناصل گوكلر و فضا و زمين سنڭ برلگڭه و وارلغڭه شهادت ايدرلر.. اويله ده: بحرلر، نهرلر و چشمه‌لر و ايرماقلر، سنڭ وجوبِ وجوديڭه و وحدتڭه بداهت درجه‌سنده شهادت ايدرلر. أوت بو دنيامزڭ منبعِ عجائب بخار قزانلرى حكمنده اولان دڭزلرده هيچ بر موجود، حتّى هيچ بر قطره صو يوقدر كه؛ وجوديله، إنتظاميله، منفعتيله و وضعيتيله خالقنى بيلديرمسين. و بسيط بر قومده و بسيط بر صوده رزقلرى مكمّل بر صورتده ويريلن غريب مخلوقلردن و خلقتلرى غايت منتظم حيواناتِ بحريه‌دن، خصوصًا بر دانه‌سى، بر ميليون يمورطه‌جقلرى ايله دڭزلرى شنلنديرن باليقلردن هيچ بريسى يوقدر كه؛ خلقتيله و وظيفه‌سيله و إداره و إعاشه‌سيله و تدبير و تربيه‌سيله ياراداننه إشارت و رزّاقنه شهادت ايتمه‌سين.

هم دڭزده قيمتدار، خاصيتلى، زينتلى جوهرلردن هيچ بريسى يوقدر كه، گوزل خلقتيله و جاذبه‌دار فطرتيله و منفعتلى خاصيتيله سنى طانيماسين، بيلديرمسين. أوت اونلر برر برر شهادت ايتدكلرى گبى؛ هيئتِ مجموعه‌سيله، برابرلك و بربرى ايچنده قاريشمق و سكّهٔ‌ِ خلقتده برلك و ايجادجه غايت قولاى و أفرادجه غايت چوقلق نقطه‌لرندن، سنڭ وحدتڭه شهادت ايتدكلرى گبى؛ أرضى، طوپراغيله برابر بو كُرهٔ‌ِ أرضى قوشاتان محيط دڭزلرينى معلّقده طورديرمق و دوكمه‌دن و طاغيتمادن گونشڭ أطرافنده گزديرمك و طوپراغى إستيلا ايتديرمه‌مك و بسيط قومندن و صويندن، متنوّع و منتظم حيواناتنى و جوهرلرينى خلق ايتمك و أرزاق و سائر اُمورلرينى كلّى و تام بر صورتده إداره ايتمك و تدبيرلرينى گورمك و يوزنده بولونمق لازم گلن حدسز جنازه‌لرندن هيچ بريسى بولونمامق نقطه‌لرندن، سنڭ وارلغڭه و واجب الوجود اولديغڭه موجوداتى عددنجه إشارتلر ايده‌رك شهادت ايدر. و سنڭ سلطنتِ ربوبيتڭڭ حشمتنه و هر شيئه محيط اولان

قدرتڭڭ عظمتنه پك ظاهر دلالت ايتدكلرى گبى، گوكلرڭ فوقنده‌كى غايت بيوك و منتظم ييلديزلردن، تا دڭزلرڭ ديبنده بولونان غايت كوچوجك و إنتظامله إعاشه ايديلن باليقلره قدر هر شيئه يتيشن و حكم ايدن رحمتڭڭ و حاكميتڭڭ حدسز گنيشلكلرينه دلالت.. و إنتظاماتيله و فائده‌لريله و حكمتلريله و ميزان و موزونيتلريله، سنڭ هر شيئه محيط علمڭه و هر شيئه شامل حكمتڭه إشارت ايدرلر. و سنڭ بو مسافرخانهٔ‌ِ دنياده يولجيلر ايچون بويله رحمت حوضلرڭ بولونماسى و إنسانڭ سير و سياحتنه و گميسنه و إستفاده‌سنه مسخّر اولماسى إشارت ايدر كه؛ يولده ياپيلمش بر خانده، بر گيجه مسافرلرينه بو قدر دڭز هديه‌لريله إكرام ايدن ذات، ألبته مقرِّ سلطنتِ أبديه‌سنده اويله أبدى رحمت دڭزلرى بولونديرمش كه، بونلر اونلرڭ فانى و كوچك نمونه‌لريدرلر.

ايشته دڭزلرڭ بويله غايت خارقه بر طرزده أرضڭ أطرافنده وضعيتِ عجيبه‌سيله بولونماسى و دڭزلرڭ مخلوقاتى دخى، غايت منتظم إداره و تربيه ايديلمسى بِالبداهه گوسترر كه؛ يالڭز سنڭ قوّتڭ و قدرتڭ ايله و سنڭ إراده و تدبيرڭ ايله، سنڭ ملكڭده، سنڭ أمريڭه مسخّردرلر. و لسانِ حاللريله خالقنى تقديس ايدوب "اللّٰه أكبر" ديرلر.

أى طاغلرى زمين سفينه‌سنه خزينه‌لى ديركلر ياپان قديرِ ذو الجلال!رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ تعليميله و قرآنِ حكيمڭڭ درسيله آڭلادم كه، ناصل دڭزلر عجائبلريله سنى طانييورلر و طانيتديرييورلر.. اويله ده: طاغلر دخى، زلزله تأثيراتندن زمينڭ سكونتنه و ايچنده‌كى داخلى إنقلابات فورطنه‌لرندن سكوتنه و دڭزلرڭ إستيلاسندن قورتولمسنه و هوانڭ غازاتِ مضرّه‌دن تصفيه‌سنه و صويڭ محافظه و إدّخارلرينه و ذى‌حياتلره لازم اولان معدنلرڭ خزينه‌دارلغنه ايتديگى خدمتلريله و حكمتلريله سنى طانييورلر و طانيتديرييورلر.

أوت طاغلرده‌كى طاشلرڭ أنواعندن و مختلف خسته‌لقلره علاج اولان مادّه‌لرڭ أقسامندن و ذى‌حياته، خصوصًا إنسانلره چوق لازم و چوق متنوّع اولان معدنياتڭ أجناسندن و طاغلرى، صحرالرى چيچكلريله سوسلنديرن و ميوه‌لريله شنلنديرن نباتاتڭ أصنافندن هيچ بريسى يوقدر كه؛ تصادفه حواله‌سى ممكن اولميان حكمتلريله، إنتظاميله، حسنِ خلقتيله، فائده‌لريله.. خصوصًا معدنياتڭ طوز، ليمون طوزى، صولفاتو و شاپ گبى صورةً بربرينه بڭزه‌مكله برابر طادلرينڭ شدّتِ مخالفتيله.. و بِالخاصّه نباتاتڭ بسيط بر طوپراقدن چشيد چشيد أنواعلريله، آيرى آيرى چيچك و ميوه‌لريله، نهايتسز قدير نهايتسز حكيم، نهايتسز رحيم و كريم بر صانعڭ وجوبِ وجودينه بداهتله شهادت ايتدكلرى گبى؛ هيئتِ مجموعه‌سنده‌كى وحدتِ إداره و وحدتِ تدبير و منشأ و مسكن و خلقت و صنعتجه برابرلك و برلك و اوجوزلق و قولايلق و چوقلق و ياپيلمقده چابوقلق نقطه‌لرندن، او صانعڭ وحدتنه و أحديتنه شهادت ايدرلر.

هم ناصلكه طاغلرڭ يوزنده و قارننده‌كى مصنوعلر، زمينڭ هر طرفنده، هر بر نوع عين زمانده، عين طرزده، ياڭليشسز، غايت مكمّل و چابوق ياپيلمالرى و بر ايش بر ايشه مانع اولمادن، سائر نوعلر ايله برابر قاريشيق ايكن، قاريشديرمقسزين ايجادلرى؛ سنڭ ربوبيتڭڭ حشمتنه و هيچ بر شى اوڭا آغير گلمه‌ين قدرتڭڭ عظمتنه دلالت ايدر؛ اويله ده: زمينڭ يوزنده‌كى بتون ذى‌حيات مخلوقلرڭ حدسز حاجتلرينى، حتّى متنوّع خسته‌لقلرينى، حتّى مختلف ذوقلرينى و آيرى آيرى إشتهالرينى تطمين ايده‌جك بر صورتده، طاغلرڭ يوزلرينى و ايچلرينى منتظم أشجار و نباتات و معدنياتله طولديرمق و محتاجلره تسخير ايتمك جهتيله، سنڭ رحمتڭڭ حدسز گنيشلگنه و حاكميتڭڭ نهايتسز وسعتنه دلالت.. و طوپراق طبقاتى ايچنده، گيزلى و قراڭلق و قاريشيق بولونديغى حالده؛ بيله‌رك، گوره‌رك،

شاشيرميه‌رق، إنتظامله، حاجتلره گوره إحضار ايديلمه‌لريله، سنڭ هر شيئه تعلّق ايدن علمڭڭ إحاطه‌سنه و هر بر شيئى تنظيم ايدن حكمتڭڭ بتون أشيايه شمولنه و علاجلرڭ إحضاراتى و معدنى مادّه‌لرڭ إدّخاراتيله ربوبيتڭڭ رحيمانه و كريمانه اولان تدابيرينڭ محاسننه و عنايتڭڭ إحتياطلى لطائفنه پك ظاهر بر صورتده إشارت و دلالت ايدرلر.

هم بو دنيا خاننده مسافر يولجيلر ايچون، قوجه طاغلرى لوازماتلرينه و إستقبالده‌كى إحتياجلرينه منتظم إحتياط ده‌پوسى و جهازات آنبارى و حياته لزومى اولان چوق دفينه‌لرڭ مكمّل مخزنى اولمق جهتنده إشارت، بلكه دلالت، بلكه شهادت ايدر كه؛ بو قدر كريم و مسافرپرور و بو قدر حكيم و شفقت‌پرور و بو قدر قدير و ربوبيت‌پرور بر صانعڭ، ألبته و هر حالده، چوق سَوْديگى او مسافرلرى ايچون، أبدى بر عالمده، أبدى إحساناتنڭ أبدى خزينه‌لرى واردر. بوراده‌كى طاغلره بدل، اوراده ييلديزلر او وظيفه‌يى گورورلر.

أى قادرِ كلّ شى! طاغلر و ايچنده‌كى مخلوقلر سنڭ ملكڭده و سنڭ قوّت و قدرتڭله و علم و حكمتڭله مسخّر و مدخردرلر. اونلرى بو طرزده توظيف و تسخير ايدن خالقنى تقديس و تسبيح ايدرلر.

أى خالقِ رحمٰن و أى ربِّ رحيم!رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ تعليميله و قرآنِ حكيمڭڭ درسيله آڭلادم: ناصلكه سما و فضا و أرض و دڭز و طاغ، مشتملات و مخلوقلريله برابر سنى طانييورلر و طانيتديرييورلر.. اويله ده: زمينده‌كى بتون آغاج و نباتات، ياپراقلرى و چيچكلرى و ميوه‌لريله، سنى بداهت درجه‌سنده طانيتديرييورلر و طانييورلر. و عموم أشجارڭ و نباتاتڭ جذبه‌دارانه حركتِ ذكريه‌ده بولونان ياپراقلرندن و زينتلريله صانعنڭ إسملرينى توصيف و تعريف ايدن

چيچكلرندن و لطافت و جلوهٔ‌ِ مرحمتندن تبسّم ايدن ميوه‌لرندن هر بريسى، تصادفه حواله‌سى هيچ بر جهتِ إمكانى اولميان خارقه صنعت ايچنده‌كى نظام و نظام ايچنده‌كى ميزان و ميزان ايچنده‌كى زينت و زينت ايچنده‌كى نقشلر و نقشلر ايچنده‌كى گوزل و آيرى آيرى قوقولر و قوقولر ايچنده‌كى ميوه‌لرڭ مختلف طاتلريله، نهايتسز رحيم و كريم بر صانعڭ وجوبِ وجودينه بداهت درجه‌سنده شهادت ايتدكلرى گبى، هيئتِ مجموعه‌سيله، بتون زمين يوزنده برلك و برابرلك، بربرينه بڭزه‌مكلك و سكّهٔ‌ِ خلقتده مشابهت و تدبير و إداره‌ده مناسبت و اونلره تعلّق ايدن ايجاد فعللرى و ربّانى إسملرده موافقت و او يوز بيڭ أنواعڭ حدسز أفرادلرينى بربرى ايچنده شاشيرميه‌رق بردن إداره‌لرى گبى نقطه‌لريله، او واجب الوجود صانعڭ بِالبداهه وحدتنه و أحديتنه شهادت ايدرلر.

هم ناصلكه اونلر سنڭ وجوبِ وجوديڭه و وحدتڭه شهادت ايدييورلر.. اويله ده؛ روىِ زمينده درت يوز بيڭ ملّتلردن تشكّل ايدن ذى‌حيات اوردوسنده‌كى حدسز أفرادڭ يوز بيڭلر طرزده إعاشه و إداره‌لرى؛ شاشيرميه‌رق، قاريشديرميه‌رق مكمّل ياپيلماسيله، سنڭ ربوبيتڭڭ وحدانيتده‌كى حشمتنه و بر بهارى بر چيچك قدر قولاى ايجاد ايدن قدرتڭڭ عظمتنه و هر شيئه تعلّقنه دلالت ايتدكلرى گبى؛ قوجه زمينڭ هر طرفنده، حدسز حيواناتڭه و إنسانلره، حدسز طعاملرڭ چشيد چشيد أقسامنى إحضار ايدن رحمتڭڭ حدسز گنيشلگنه.. و او حدسز ايشلر و إنعاملر و إداره‌لر و إعاشه‌لر و إجراآتلر كمالِ إنتظامله جريانلرى و هر شى حتّى ذرّه‌لر او أمرلره و إجراآته إطاعت و مسخّريتلريله، حاكميتڭڭ حدسز وسعتنه قطعى دلالت ايتمكله برابر؛ او آغاجلرڭ و نباتلرڭ و هر بر ياپراق و چيچك و ميوه و كوك و دال و بوداق گبى هر بريسنڭ هر بر شيئنى، هر بر ايشنى بيله‌رك، گوره‌رك، فائده‌لره، مصلحتلره، حكمتلره گوره ياپيلمقله، سنڭ

علمڭڭ هر شيئه إحاطه‌سنه و حكمتڭڭ هر شيئه شمولنه پك ظاهر بر صورتده دلالت و حدسز پارمقلريله إشارت ايدرلر. و سنڭ غايت كمالده‌كى جمالِ صنعتڭه و نهايت جمالده‌كى كمالِ نعمتڭه حدسز ديللريله ثنا و مدح ايدرلر.

هم بو موقّت خانده و فانى مسافرخانه‌ده و قيصه بر زمانده و آز بر عمرده، أشجار و نباتاتڭ أللريله، بو قدر قيمتدار إحسانلر و نعمتلر و بو قدر فوق العاده مصرفلر و إكراملر إشارت بلكه شهادت ايدر كه: مسافرلرينه بوراده بويله مرحمتلر ياپان قدرتلى، كرمكار ذاتِ رحيم، بتون ايتديگى مصرفى و إحسانى، كندينى سَوْديرمك و طانيتديرمق نتيجه‌سنڭ عكسيله، يعنى بتون مخلوقات طرفندن "بزه طاتديردى، فقط ييديرمه‌دن بزى إعدام ايتدى" ديمه‌مك و ديديرمه‌مك و سلطنتِ الوهيتنى إسقاط ايتمه‌مك و نهايتسز رحمتنى إنكار ايتمه‌مك و ايتديرمه‌مك و بتون مشتاق دوستلرينى محروميت جهتنده دشمنلره چويرمه‌مك نقطه‌لرندن، ألبته و هر حالده أبدى بر عالمده، أبدى بر مملكتده، أبدى بيراقه‌جغى عبدلرينه، أبدى رحمت خزينه‌لرندن، أبدى جنّتلرنده، أبدى و جنّته لايق بر صورتده ميوه‌دار أشجار و چيچكلى نباتلر إحضار ايتمشدر. بوراده‌كيلر ايسه، مشتريلره گوسترمك ايچون نمونه‌لردر.

هم آغاجلر و نباتلر، عمومًا ياپراق و چيچك و ميوه‌لرينڭ كلمه‌لريله سنى تقديس و تسبيح و تحميد ايتدكلرى گبى، او كلمه‌لردن هر بريسى دخى آيريجه سنى تقديس ايدر. خصوصًا ميوه‌لرڭ بديع بر صورتده، أتلرى چوق مختلف، صنعتلرى چوق عجيب، چكردكلرى چوق خارقه اولارق ياپيلارق او ييمك طبله‌لرينى آغاجلرڭ أللرينه ويروب و نباتلرڭ باشلرينه قويارق ذى‌حيات مسافرلرينه گوندرمك جهتنده، لسانِ حال اولان تسبيحاتلرى، ظهورجه لسانِ قال درجه‌سنه

چيقار. بتون اونلر سنڭ ملكڭده، سنڭ قوّت و قدرتڭله، سنڭ إراده و إحساناتڭله، سنڭ رحمت و حكمتڭله مسخّردرلر و سنڭ هر بر أمريڭه مطيعدرلر.

أى شدّتِ ظهورندن گيزلنمش و أى كبرياىِ عظمتندن تستّر ايتمش اولان صانعِ حكيم و خالقِ رحيم! بتون أشجار و نباتاتڭ، بتون ياپراق و چيچك و ميوه‌لرڭ ديللريله و عدديله؛ سنى قصوردن، عجزدن، شريكدن تقديس ايده‌رك حمد و ثنا ايدرم.

أى فاطرِ قدير! أى مدبّرِ حكيم! أى مربّئِ رحيم!رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ تعليميله و قرآنِ حكيمڭ درسيله آڭلادم و ايمان ايتدم كه؛ ناصل نباتات و أشجار سنى طانييورلر، سنڭ صفاتِ قدسيه‌ڭى و أسماءِ حسنى‌ڭى بيلديرييورلر.. اويله ده: ذى‌حياتلردن روحلى قسمى اولان إنسان و حيواناتدن هيچ بريسى يوقدر كه؛ جسمنده غايت منتظم ساعتلر گبى ايشله‌ين و ايشلتديريلن داخلى و خارجى أعضالريله و بدننده غايت اينجه بر نظام و غايت حسّاس بر ميزان و غايت مهمّ فائده‌لر ايله يرلشديريلن آلات و طويغولريله و جسدنده غايت صنعتلى بر ياپيليش و غايت حكمتلى بر تفريش و غايت دقّتلى بر موازنه ايچنده قونيلان جهازاتِ بدنيه‌سيله، سنڭ وجوبِ وجوديڭه و صفتلريڭڭ تحقّقنه شهادت ايتمه‌سين. چونكه بو قدر بصيرانه نازك صنعت و شعوركارانه اينجه حكمت و مدبّرانه تام موازنه‌يه، ألبته كور قوّت و شعورسز طبيعت و سرسرى تصادف قاريشه‌مازلر و اونلرڭ ايشى اولاماز و ممكن دگلدر. و كندى كندينه تشكّل ايدوب اويله اولماسى ايسه، يوز درجه محال ايچنده محالدر. چونكه او حالده هر بر ذرّه‌سى؛ هر بر شيئنى و جسدينڭ تشكّلنى، بلكه دنياده علاقه‌دار اولديغى هر شيئنى بيله‌جك، گوره‌جك، ياپابيله‌جك عادتا إلٰه گبى إحاطه‌لى بر

علمى و قدرتى بولونه‌جق. صوڭره تشكيلِ جسد اوڭا حواله ايديلير و كندى كندينه اولويور دينيله‌بيلير.

و هيئتِ مجموعه‌سنده‌كى وحدتِ تدبير و وحدتِ إداره و وحدتِ نوعيه و وحدتِ جنسيه و عمومڭ يوزلرنده گوز، قولاق، آغز گبى نقطه‌لرده إتّفاق جهتنده مشاهده ايديلن سكّهٔ‌ِ فطرتده برلك و هر بر نوعڭ أفرادى سيمالرنده گورولن سكّهٔ‌ِ حكمتده إتّحاد و إعاشه‌ده و ايجادده برابرلك و بربرينڭ ايچنده بولونمق گبى كيفيتلرندن هيچ بريسى يوقدر كه، سنڭ وحدتڭه قطعى شهادتده بولونماسين! و هر بر فردنده، كائناته باقان بتون إسملرڭ جلوه‌لرى بولونمقله، واحديت ايچنده سنڭ أحديتڭه إشارتى اولماسين.

هم ناصلكه إنسان ايله برابر حيواناتڭ، زمينڭ بتون يوزنده ياييلان يوز بيڭ أنواعى، منتظم بر اوردو گبى تجهيز و تعليمات و إطاعت و مسخّريتله و أڭ كوچكدن تا أڭ بيوگه قدر، ربوبيتڭ أمرلرى إنتظامله جريانلريله او ربوبيتڭڭ درجهٔ‌ِ حشمتنه و غايت چوقلقله برابر غايت قيمتلى و غايت مكمّل اولمقله برابر غايت چابوق ياپيلمالرى و غايت صنعتلى اولمقله برابر غايت قولاى ياپيليشلريله قدرتڭڭ درجهٔ‌ِ عظمتنه دلالت ايتدكلرى گبى؛ شرقدن غربه، شمالدن جنوبه قدر ياييلان ميقروبدن تا گرگدانه قدر، أڭ كوچوجك سينكدن تا أڭ بيوك قوشه قدر بتون اونلرڭ رزقلرينى يتيشديرن رحمتڭڭ حدسز وسعتنه و هر برى أمربر نفر گبى وظيفهٔ‌ِ فطريه‌سنى ياپمق و زمين يوزى هر بهارده، گوز موسمنده ترخيص ايديلنلر يرنده يڭيدن تحتِ سلاحه آلينمش بر اوردويه اوردوگاه اولمق جهتيله، حاكميتڭڭ نهايتسز گنيشلگنه قطعى دلالت ايدرلر. هم ناصلكه حيواناتدن هر بريسى، كائناتڭ بر كوچك نسخه‌سى و بر مثالِ مصغّرى حكمنده غايت درين بر علم و غايت دقيق بر حكمتله، قاريشيق أجزالرى قاريشديرميه‌رق و بتون حيوانلرڭ آيرى

آيرى صورتلرينى شاشيرميه‌رق، خطاسز، سهوسز، نقصانسز ياپيلمالريله، علمڭڭ هر شيئه إحاطه‌سنه و حكمتڭڭ هر شيئه شمولنه، عددلرنجه إشارتلر ايدرلر؛ اويله ده: هر برى برر معجزهٔ‌ِ صنعت و برر خارقهٔ‌ِ حكمت اولاجق قدر صنعتلى و گوزل ياپيلماسيله، چوق سَوْديگڭ و تشهيرينى ايستديگڭ صنعتِ ربّانيه‌ڭڭ كمالِ حُسننه و غايت درجه‌ده گوزللگنه إشارت و هر بريسى، خصوصًا ياورولر غايت نازدار، نازنين بر صورتده بسلنمه‌لريله و هوسلرينڭ و آرزولرينڭ تطمينى جهتيله، سنڭ عنايتڭڭ غايت شيرين جمالنه حدسز إشارتلر ايدرلر.

أى رحمٰن الرحيم! أى صادق الوعد الأمين! أى مالكِ يوم الدين! سنڭ رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭڭ تعليميله و قرآنِ حكيمڭڭ إرشاديله آڭلادم كه: مادام كائناتڭ أڭ منتخب نتيجه‌سى حياتدر.. و حياتڭ أڭ منتخب خلاصه‌سى روحدر.. و ذى‌روحڭ أڭ منتخب قسمى ذى‌شعوردر.. و ذى‌شعورڭ أڭ جامعى إنساندر.. و بتون كائنات ايسه، حياته مسخّردر و اونڭ ايچون چاليشييور.. و ذى‌حياتلر، ذى‌روحلره مسخّردر، اونلر ايچون دنيايه گوندريلييورلر.. و ذى‌روحلر، إنسانلره مسخّردر، اونلره يارديم ايدييورلر.. و إنسانلر فطرةً خالقنى پك جدّى سَورلر و خالقلرى اونلرى هم سَور، هم كندينى اونلره هر وسيله ايله سَوْديرر.. و إنسانڭ إستعدادى و جهازاتِ معنويه‌سى، باشقه بر باقى عالمه و أبدى بر حياته باقييور.. و إنسانڭ قلبى و شعورى، بتون قوّتيله بقا ايسته‌يور.. و لسانى، حدسز دعالريله بقا ايچون خالقنه يالوارييور؛ ألبته و هر حالده، او چوق سَون و سَويلن و محبوب و محبّ اولان إنسانلرى ديريلمه‌مك اوزره ئولديرمكله، أبدى بر محبّت ايچون يارادلمش ايكن، أبدى بر عداوتله گوجنديرمك اولاماز و قابل دگلدر. بلكه باشقه بر أبدى عالمده مسعودانه ياشامسى حكمتيله، بو دنياده چاليشمق و اونى قزانمق ايچون گوندريلمشدر. و

إنسانه تجلّى ايدن إسملرڭ، بو فانى و قيصه حياتده‌كى جلوه‌لريله عالمِ بقاده اونلرڭ آيينه‌سى اولان إنسانلرڭ، أبدى جلوه‌لرينه مظهر اولاجقلرينه إشارت ايدرلر.

أوت، أبدينڭ صادق دوستى، أبدى اولاجق. و باقينڭ آيينهٔ‌ِ ذى‌شعورى، باقى اولمق لازم گلير.

حيوانلرڭ روحلرى باقى قالاجغنى و هُدْهُدِ سليمانى (ع‌س) و نملى و ناقهٔ‌ِ صالح (ع‌س) و كلبِ أصحابِ كهف گبى بعض أفرادِ مخصوصه؛ هم روحى، هم جسديله باقى عالمه گيده‌جگى و هر بر نوعڭ آرا صيره إستعمال ايچون بر تك جسدى بولونه‌جغى روايتِ صحيحه‌دن آڭلاشيلمقله برابر؛ حكمت و حقيقت، هم رحمت و ربوبيت اويله إقتضا ايدرلر.

أى قادرِ قيّوم! بتون ذى‌حيات، ذى‌روح، ذى‌شعور سنڭ ملكڭده، يالڭز سنڭ قوّت و قدرتڭله و آنجق سنڭ إراده و تدبيرڭله و رحمت و حكمتڭله، ربوبيتڭڭ أمرلرينه تسخير و فطرى وظيفه‌لرله توظيف ايديلمشلر. و بر قسمى، إنسانڭ قوّتى و غلبه‌سى ايچون دگل، بلكه فطرةً إنسانڭ ضعفى و عجزى ايچون، رحمت طرفندن اوڭا مسخّر اولمشلر. و لسانِ حال و لسانِ قال ايله صانعلرينى و معبودلرينى قصوردن، شريكدن تقديس و نعمتلرينه شكر و حمد ايده‌رك، هر برى عبادتِ مخصوصه‌سنى ياپييورلر.

أى شدّتِ ظهورندن گيزلنمش و أى عظمتِ كبرياسندن پرده‌لنمش اولان ذاتِ أقدس! بتون ذى‌روحلرڭ تسبيحاتيله سنى تقديس ايتمك نيّت ايدوب

سُبْحَانَكَ يَا مَنْ جَعَلَ مِنَ الْمَاءِ كُلَّ شَيْءٍ حَىٍّ

دييورم.

يا ربّ العالمين! يا إلٰهَ الأوّلين و الآخرين! يا ربّ السمواتِ و الأرضين!رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ تعليميله و قرآنِ حكيمڭ درسيله آڭلادم و ايمان ايتدم كه:

ناصل سماء، فضاء، أرض، برّ و بحر، شجر، نبات، حيوان؛ أفراديله، أجزاسيله، ذرّاتيله سنى بيلييورلر، طانييورلر و وارلغڭه و برلگڭه شهادت و دلالت و إشارت ايدييورلر؛ اويله ده: كائناتڭ خلاصه‌سى اولان ذى‌حيات و ذى‌حياتڭ خلاصه‌سى اولان إنسان و إنسانڭ خلاصه‌سى اولان أنبياء، أولياء، أصفيانڭ خلاصه‌سى اولان قلبلرينڭ و عقللرينڭ مشاهدات و كشفيات و إلهامات و إستخراجاتيله، يوزر إجماع و يوزر تواتر قوّتنده بر قطعيتله سنڭ وجوبِ وجوديڭه و سنڭ وحدانيت و أحديتڭه شهادت ايدوب، إخبار ايدييورلر. معجزات و كرامات و يقينى برهانلريله، خبرلرينى إثبات ايدييورلر.

أوت قلبلرده، پردهٔ‌ِ غيبده إخطار ايديجى بر ذاته باقان هيچ بر خاطراتِ غيبيه؛ و إلهام ايديجى بر ذاته باقديران هيچ بر إلهاماتِ صادقه؛ و حقّ اليقين صورتنده صفاتِ قدسيه و أسماءِ حسنى‌ڭى كشف ايدن هيچ بر إعتقادِ يقينه؛ و أنبياء و أولياده بر واجب الوجودڭ أنوارينى عين اليقين ايله مشاهده ايدن هيچ بر نورانى قلب؛ و أصفياء و صدّيقينده، بر خالقِ كلّ شيئڭ آياتِ وجوبنى و براهينِ وحدتنى علم اليقين ايله تصديق ايدن، إثبات ايدن هيچ بر منوّر عقل يوقدر كه، سنڭ وجوبِ وجوديڭه و صفاتِ قدسيه‌ڭه و سنڭ وحدتڭه و أحديتڭه و أسماءِ حسنى‌ڭه شهادت ايتمه‌سين، دلالتى بولونماسين و إشارتى اولماسين. و بِالخاصّه بتون أنبياء و أولياء و أصفياء و صدّيقينڭ إمامى و رئيسى و خلاصه‌سى اولان رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ اخبارينى تصديق ايدن هيچ بر معجزاتِ باهره‌سى و حقّانيتنى گوسترن هيچ بر حقيقتِ عاليه‌سى و بتون مقدّس و حقيقتلى كتابلرڭ خلاصة الخلاصه‌سى اولان قرآنِ معجز البيانڭ هيچ بر آيتِ توحيديهٔ‌ِ قاطعه‌سى و مسائلِ ايمانيه‌دن هيچ بر مسئلهٔ‌ِ قدسيه‌سى يوقدر كه، سنڭ وجوبِ وجوديڭه و قدسى صفتلريڭه و سنڭ وحدتڭه و أحديتڭه و أسماء و صفاتڭه شهادت ايتمه‌سين و دلالتى اولماسين و إشارتى بولونماسين!..

هم ناصلكه بتون او يوز بيڭلر مخبرِ صادقلر، معجزاتلرينه و كراماتلرينه و حجّتلرينه إستناد ايده‌رك، سنڭ وارلغڭه و برلگڭه شهادت ايدرلر؛ اويله ده: هر شيئه محيط اولان عرشِ أعظمڭ كلّياتِ امورينى إداره‌دن، تا قلبڭ غايت گيزلى و جزئى خاطراتنى و آرزولرينى و دعالرينى بيلمك و ايشيتمك و إداره ايتمگه قدر جريان ايدن ربوبيتڭڭ درجهٔ‌ِ حشمتنى.. و گوزيمز اوڭنده حدسز مختلف أشيايى بردن ايجاد ايدن، هيچ بر فعل بر فعله، بر ايش بر ايشه مانع اولمادن، أڭ بيوك بر شيئى أڭ كوچك بر سينك گبى قولايجه ياپان قدرتڭڭ درجهٔ‌ِ عظمتنى إجماع ايله، إتّفاق ايله إعلان و إخبار و إثبات ايدييورلر.

هم ناصلكه بو كائناتى ذى‌روحه، خصوصًا إنسانه مكمّل بر سراى حكمنه گتيرن و جنّتى و سعادتِ أبديه‌يى جنّ و إنسه إحضار ايدن و أڭ كوچك بر ذى‌حياتى اونوتميان و أڭ عاجز بر قلبڭ تطميننه و تلطيفنه چاليشان رحمتڭڭ حدسز گنيشلگنى.. و ذرّاتدن تا سيّاراته قدر بتون أنواعِ مخلوقاتى أمرلرينه إطاعت ايتديرن و تسخير و توظيف ايدن حاكميتڭڭ نهايتسز وسعتنى خبر ويره‌رك، معجزات و حجّتلريله إثبات ايدرلر؛ اويله ده: كائناتى، أجزالرى عددنجه رساله‌لر ايچنده بولونان بر كتابِ كبير حكمنه گتيرن و لوحِ محفوظڭ دفترلرى اولان إمامِ مبين و كتابِ مبين‌ده بتون موجوداتڭ بتون سرگذشتلرينى قيد ايدوب يازان و عموم چكردكلرده عموم آغاجلرينڭ فهرسته‌لرينى و پروغراملرينى و ذى‌شعورڭ باشلرنده بتون قوّهٔ‌ِ حافظه‌لرده، صاحبلرينڭ تاريخچهٔ‌ِ حياتلرينى ياڭليشسز، منتظمًا يازديران علمڭڭ هر شيئه إحاطه‌سنه؛ و هر بر موجوده چوق حكمتلرى طاقان، حتّى هر بر آغاجده ميوه‌لرى صاييسنجه نتيجه‌لرى ويرديرن؛ و هر بر ذى‌حياتده أعضالرى، بلكه أجزالرى و حجيراتلرى عددنجه مصلحتلرى تعقيب ايدن؛ حتّى إنسانڭ لساننى چوق وظيفه‌لرده توظيف ايتمكله برابر، طعاملرڭ طاتلرى عددنجه

ذوقى اولان ميزانجقلر ايله تجهيز ايتديرن حكمتِ قدسيه‌ڭڭ هر بر شيئه شمولنه؛ هم بو دنياده نمونه‌لرى گورولن جلالى و جمالى إسملريڭڭ تجلّيلرى داها پارلاق بر صورتده أبد الآبادده دوام ايده‌جگنه و بو فانى عالمده نمونه‌لرى مشاهده ايديلن إحساناتڭڭ داها شعشعه‌لى بر صورتده دارِ سعادتده إستمرارينه و بقاسنه و بو دنياده اونلرى گورن مشتاقلرڭ أبدده دخى رفاقتلرينه و برابر بولونمه‌لرينه بِالإجماع، بِالإتّفاق شهادت و دلالت و إشارت ايدرلر.

هم يوزر معجزاتِ باهره‌سنه و آياتِ قاطعه‌سنه إستنادًا، باشده رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام و قرآنِ حكيمڭ اولارق، بتون أرواحِ نيّره أصحابى اولان أنبيالر و قلوبِ نورانيه أقطابى اولان أوليالر و عقولِ منوّره أربابى اولان أصفيالر؛ بتون صحف و كتبِ مقدّسه‌ده، سنڭ چوق تكرار ايله ايتديگڭ وعدلريڭه و تهديدلريڭه إستنادًا و سنڭ قدرت و رحمت و عنايت و حكمت و جلال و جمالڭ گبى قدسى صفتلريڭه و شأنلريڭه و عزّتِ جلالڭه و سلطنتِ ربوبيتڭه إعتمادًا و كشفيات و مشاهدات و علم اليقين إعتقادلريله، سعادتِ أبديه‌يى جنّ و إنسه مژده‌له‌يورلر. و أهلِ ضلالت ايچون جهنّم بولونديغنى خبر ويروب إعلان ايدييورلر و ايمان ايدوب شهادت ايدييورلر.

أى قديرِ حكيم! أى رحمٰنِ رحيم! أى صادق الوعد الكريم! أى عزّت و عظمت و جلال صاحبى قهّارِ ذو الجلال! بو قدر صادق دوستلريڭى و بو قدر وعدلريڭى و بو قدر صفات و شئوناتڭى تكذيب ايدوب، سلطنتِ ربوبيتڭڭ قطعى مقتضياتنى و سَوْديگڭ و اونلر دخى سنى تصديق و إطاعتله كنديلرينى سڭا سَوْديرن حدسز مقبول عباديڭڭ حدسز دعالرينى و دعوالرينى ردّ ايده‌رك، كفر و عصيان ايله و سنى وعدڭده تكذيب ايتمكله، سنڭ عظمت كبرياڭه طوقونان و عزّت جلالڭه طوقونديران و الوهيتڭڭ حيثيتنه ايليشن و شفقتِ ربوبيتڭى

متأثّر ايدن أهلِ ضلالت و أهلِ كفرى، حشرڭ إنكارنده تصديق ايتمكدن يوز بيڭ درجه مقدّسسڭ و حدسز درجه منزّه و عاليسڭ! بويله نهايتسز بر ظلمدن، بر چركينلكدن سنڭ نهايتسز عدالتڭى و جمالڭى و رحمتڭى تقديس ايدييورم!

سُبْحَانَهُ وَ تَعَالٰى عَمَّا يَقُولُونَ عُلُوًّا كَبِيرًا

آيتنى، وجوديمڭ بتون ذرّاتى عددنجه سويله‌مك ايسته‌يورم! بلكه سنڭ او صادق ألچيلرڭ و طوغرى دلّالِ سلطنتڭ حقّ اليقين، عين اليقين، علم اليقين صورتنده سنڭ اُخروى رحمت خزينه‌لريڭه و عالمِ بقاده إحساناتڭڭ دفينه‌لرينه و دارِ سعادتده تماميله ظهور ايدن گوزل إسملريڭڭ خارقه گوزل جلوه‌لرينه شهادت، إشارت، بشارت ايدرلر. و بتون حقيقتلرڭ مرجعى و گونشى و حاميسى اولان "حق" إسمڭڭ أڭ بيوك بر شعاعى، بو حقيقتِ أكبرِ حشريه اولديغنى ايمان ايده‌رك، سنڭ عباديڭه درس ويرييورلر.

أى ربّ الأنبياء وَالصدّيقين! بتون اونلر سنڭ ملكڭده، سنڭ أمرڭ و قدرتڭ ايله، سنڭ إراده و تدبيرڭله، سنڭ علمڭ و حكمتڭله مسخّر و موظّفدرلر. تقديس، تكبير، تحميد، تهليل ايله كُرهٔ‌ِ أرضى بر ذكرخانهٔ‌ِ أعظم، بو كائناتى بر مسجدِ أكبر حكمنده گوسترمشلر.

يا ربّى و يا ربّ السمٰوات و الأرضين! يا خالقى و يا خالقِ كلّ شىء! گوكلرى ييلديزلريله، زمينى مشتملاتيله و بتون مخلوقاتى بتون كيفياتيله تسخير ايدن قدرتڭڭ و إرادتڭڭ و حكمتڭڭ و حاكميتڭڭ و رحمتڭڭ حقّى ايچون، نفسمى بڭا مسخّر أيله! و مطلوبمى بڭا مسخّر قيل! قرآنه و ايمانه خدمت ايچون، إنسانلرڭ قلبلرينى رسالهٔ‌ِ النوره مسخّر ياپ! و بڭا و إخوانمه، ايمانِ كامل و حسنِ خاتمه وير. حضرتِ موسى عليه السلامه دڭزى و حضرتِ إبراهيم عليه السلامه آتشى و حضرتِ داود عليه السلامه طاغى، دميرى و حضرتِ سليمان عليه السلامه

جنّى و إنسى و حضرتِ محمّد عليه الصلاة والسلامه شمس و قمرى تسخير ايتديگڭ گبى، رسالهٔ‌ِ نوره قلبلرى و عقللرى مسخّر قيل!.. و بنى و رسالهٔ‌ِ نور طلبه‌لرينى، نفس و شيطانڭ شرّندن و قبر عذابندن و جهنّم آتشندن محافظه أيله و جنّت الفردوسده مسعود قيل! آمين، آمين، آمين!..

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ

وَ اٰخِرُ دَعْوٰيهُمْ اَنِ الْحَمْدُ ِللّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

٭ ٭ ٭

قرآندنو مناجاتِ نبويه اولانجوشن الكبيردنآلديغم بو درسمى، بر عبادتِ تفكّريه اولارق، ربِّ رحيممڭ درگاهنه عرض ايتمكده قصور ايتمش ايسه‌م، قصوريمڭ عفوى ايچون قرآنى و جوشن الكبيرى شفاعتجى ايده‌رك رحمتندن عفويمى نياز ايدييورم.

سعيد النورسى