يگرمى سكزنجى مكتوب

شو مكتوب سكز مسئله‌در.

برنجى رساله اولان برنجى مسئله

بِسْمِ اللّٰه‌ِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّؤْيَا تَعْبُرُونَ

ثانيًا:اوچ سنه أوّل بنمله گوروشدكدن اوچ گون صوڭره تعبيرى چيقمش، تأويلى تظاهر ايتمش أسكى بر رؤياڭزڭ، شيمدى تعبيرينى ايسته‌يورسڭز. شيمديلك او گوزل، مبارك، مژده‌لى رؤيا مرورِ زمانه اوغرامش، معناسنى گوسترمش اولان او رؤيايه قارشى بويله ديسه‌م حقّم يوق مى:

نَه شَبَمْ نَه شَبْ پَرَسْتَمْ مَنْ ٭ غُلَامِ شَمْسَمْ اَزْ شَمْسْ مِى گُويَمْ خَبَرْ

آنْ خَيَالَاتِى كِه دَامِ اَوْلِيَاسْتْ ٭ عَكْسِ مَهْرُويَانِ بُوسْتَانِ خُدَاسْتْ

أوت قارداشم، سنڭ ايله محضِ حقيقت درسنى مذاكره‌يه آليشمشز. خيالاتلره قارشى قپوسى آچيق اولان رؤيالرى، تحقيقى بر صورتده موضوع بحث

ايتمك، تحقيق مسلگنه تام اويغون گلمديگندن؛ او جزئى حادثهٔ‌ِ نوميه مناسبتيله، موتڭ كوچك بر قارداشى اولان نومه عائد علمى و دستورى اولارق آلتى نكتهٔ‌ِ حقيقتى، آياتِ قرآنيه‌نڭ إشارت ايتديگى وجهده بيان ايده‌جگز. يدنجيسنده، سنڭ رؤياڭه قيصه بر تعبير ويريله‌جك.

برنجيسى:سورهٔ‌ِ يوسفڭ مهمّ بر أساسى، رؤياىِ يوسفيه اولديغى گبى؛ وَ جَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا آيتى مِثللو چوق آيتلرله، رؤياده و نومده پرده‌لى اولارق أهمّيتلى حقيقتلر وار اولديغنى گوسترر.

ايكنجيسى:قرآن ايله تفأله و رؤيايه إعتماده أهلِ حقيقت طرفدار دگللر. چونكه قرآنِ حكيم، أهلِ كفرى كثرتله و شدّتلى بر طرزده وورويور. تفألده، كافره عائد شدّتى، تفأل ايدن إنسانه چيقديغى وقت، يأس ويرييور؛ قلبى مشوّش ايدييور. هم رؤيا دخى خير ايكن، بعض عكسِ حقيقتله گورونديگى ايچون شرّ تلقّى ايديلير، يأسه دوشورور، قوّهٔ‌ِ معنويه‌يى قيرار، سوءِ ظن ويرر. چوق رؤيالر وار كه: صورتى دهشتلى، ضررلى، ملوّث ايكن؛ تعبيرى و معناسى چوق گوزل اولويور. هركس رؤيانڭ صورتيله معناسنڭ حقيقتى مابيْننده‌كى مناسبتى بولامديغى ايچون؛ لزومسز تلاش ايدر، مأيوس اولور، كدر ايدر.

ايشته يالڭز بو جهت ايچوندر كه، أهلِ حقيقت گبى و إمامِ ربّانى مِثللو باشده نَه شَبَمْ نَه شَبْ پَرَسْتَمْ ديدم.

اوچنجيسى:حديثِ صحيح ايله نبوّتڭ قرق جزئندن بر جزئى نومده رؤياىِ صادقه صورتنده تظاهر ايتمش. ديمك رؤياىِ صادقه هم حقدر، هم نبوّتڭ وظائفنه تعلّقى وار. شو اوچنجى مسئله، غايت مهمّ و اوزون و نبوّتله علاقه‌دار و درين اولديغندن، باشقه وقته تعليق ايدييورز؛ شيمديلك او قپويى آچمييورز.

دردنجيسى:رؤيا اوچ نوعدر: ايكيسى، تعبيرِ قرآنله اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ ده داخلدر؛ تعبيره دگمييور. معناسى وارسه ده أهمّيتى يوق. يا مزاجڭ إنحرافندن قوّهٔ‌ِ خياليه شخصڭ خسته‌لغنه گوره بر تركيبات، تصويرات ياپييور؛ ياخود گوندوز ويا داها أوّل، حتّى بر ايكى سنه أوّل عين وقتده باشنه گلن مهيّج حادثاتى، خيال تخطّر ايدر؛ تعديل و تصوير ايدر، باشقه بر شكل ويرر. ايشته بو ايكى قسم اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ در، تعبيره دگمييور.

اوچنجى قسم كه، رؤياىِ صادقه‌در. او طوغريدن طوغرى‌يه ماهيتِ إنسانيه‌ده‌كى لطيفهٔ‌ِ ربّانيه، عالمِ شهادتله باغلانان و او عالمده طولاشان طويغولرڭ قپانمسيله و طورماسيله، عالمِ غيبه قارشى بر مناسبت بولور، بر منفذ آچار. او منفذ ايله، وقوعه گلمگه حاضرلانان حادثه‌لره باقار و لوحِ محفوظڭ جلوه‌لرى و مكتوباتِ قدريه‌نڭ نمونه‌لرى نوعندن بريسنه راست گلير، بعض واقعاتِ حقيقيه‌يى گورور. و او واقعاتده، بعضًا خيال تصرّف ايدر، صورت لباسلرى گيديرر. بو قسمڭ چوق أنواعى و طبقاتى وار. بعض عينًا گورديگى گبى چيقار، بعضًا بر اينجه پرده آلتنده چيقييور، بعضًا قالينجه بر پرده ايله صاريلييور.

حديثِ شريفده گلمش كه: رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ بدايتِ وحيده گورديگى رؤيالر؛ صبحڭ إنكشافى گبى ظاهر، آچيق، طوغرى چيقييوردى.

بشنجيسى:رؤياىِ صادقه، حسِّ قبل الوقوعڭ فضله إنكشافيدر. حسِّ قبل الوقوع ايسه، هركسده جزئى كلّى واردر. حتّى حيوانلرده دخى واردر. حتّى بر زمان بن، بو حسِّ قبل الوقوعى، ظاهرى و باطنى مشهور طويغولره علاوه اولارق، إنسانده و حيوانده "سائقه" و "شائقه" ناميله عين "سامعه" و "باصره" گبى

ايكى حسِّ آخَرى علمًا بولمشدم. أهلِ ضلالت و أهلِ فلسفه، او غيرِ مشهور حسلره؛ (خطا ايده‌رك) أحمقجه‌سنه "سَوقِ طبيعى" دييورلر. حاشا سَوقِ طبيعى دگل، بلكه بر نوع إلهامِ فطرى اولارق إنسان و حيوانى قدرِ إلٰهى سَوق ايدييور. مثلا: كدى گبى بعض حيوان؛ گوزى كور اولديغى وقت، او سَوقِ قدرى ايله گيدر، گوزينه علاج اولان بر اوتى بولور، گوزينه سورر، ايى اولور.

هم روىِ زمينڭ صحّيه مأمورلرى حكمنده و بدوى حيواناتڭ جنازه‌لرينى قالديرمقله موظّف قارتال گبى آكِلُ اللَّحم قوشلره بر گونلك مسافه‌دن بر حيوان جنازه‌سنڭ وجودى، او سَوقِ قدرى ايله و او حسِّ قبل الوقوع إلهاميله و او سائقهٔ‌ِ إلٰهى ايله بيلديريلير و بولورلر.

هم يڭى دنيايه گلمش بر آرى ياوروسى؛ ياشى بر گون ايكن، هواده بر گونلك مسافه‌يه گيدر، هواده ايزينى غائب ايتميه‌رك، او سَوقِ قدرى ايله و او سائقه إلهاميله دونر، يوواسنه گيرر. حتّى هركسڭ باشنده چوق دفعه تكرّر ايدييور كه، بريسندن بحث ايدييوركن، آنى قپو آچيلارق تخمينڭ فوقنده عين آدم گلير. حتّى كردجه ضروبِ أمثالدندر:

نَافِ گُرْبِينَه پَالَانْدَارْ لِى وَرِينَه

يعنى: "قوردڭ بحثنى ايتديگڭ زمان طوپوزى حاضرله، وور؛ چونكه قورد گلييور." ديمك بر حسِّ قبل الوقوع ايله، لطيفهٔ‌ِ ربّانيه إجمالًا او آدمڭ گلمه‌سنى حسّ ايدر. فقط عقلڭ شعورى إحاطه ايتمديگى ايچون؛ قصدًا دگل، إختيارسز اولارق بحث ايتمگه سَوق ايدر. أهلِ فراست بعضًا كرامت گبى گلديگنى بيان ايدر. حتّى بر زمان بنده شو نوع حسّاسيت فضله ايدى. بو حالى بر دستور ايچنه آلمق ايستدم، فقط ياقيشديرامدم و ياپامدم. فقط أهلِ صلاحتده و باخصوص أهلِ ولايتده بو حسِّ قبل الوقوع فضله إنكشاف ايدر، كرامتكارانه آثارينى گوسترر.

ايشته عموم عوام ايچون دخى بر نوع ولايته مظهريت وار كه، رؤياىِ صادقه‌ده، أوليا گبى، غيبى و إستقبالى اولان شيلرى گورويورلر. أوت اويقو ناصلكه عوام ايچون رؤياىِ صادقه جهتنده بر مرتبهٔ‌ِ ولايت حكمنده‌در؛ اويله ده عموم ايچون، غايت گوزل و محتشم بر سينه‌ماءِ ربّانيه‌نڭ سيرانگاهيدر. فقط گوزل أخلاقلى گوزل دوشونور. گوزل دوشونن، گوزل لوحه‌لرى گورور. فنا أخلاقلى فنا دوشونديگندن، فنا لوحه‌لرى گورور. هم هركس ايچون، عالمِ شهادت ايچنده، عالمِ غيبه باقان بر پنجره‌در. هم مقيّد و فانى إنسانلر ايچون، ساحهٔ‌ِ إطلاق بر ميدان و بر نوع بقايه مظهر و ماضى و مستقبل، حال حكمنده بر تماشاگاهدر. هم تكاليفِ حياتيه آلتنده أزيلن و مشقّت چكن ذى‌روحلرڭ إستراحتگاهيدر. ايشته بو گبى سرلر ايچوندر كه، قرآنِ حكيم وَ جَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا نوعنده‌كى آيتلرله، حقيقتِ نوميه‌يى أهمّيتله درس ويرييور.

آلتنجيسى و أڭ مهمّى:رؤياىِ صادقه بنم ايچون حقّ اليقين درجه‌سنه گلمش و پك چوق تجرباتمله، قدرِ إلٰهينڭ هر شيئه محيط اولديغنه بر حجّتِ قاطع حكمنه گچمشدر. أوت بو رؤيالر، بنم ايچون خصوصًا بو بر قاچ سنه ظرفنده او درجه‌يه گلمشدر كه؛ مثلا يارين باشمه گله‌جك أڭ كوچك حادثات و أڭ أهمّيتسز معاملات و حتّى أڭ عادى محاورات يازيلى اولديغنى و داها گلمه‌دن معيّن اولديغنى و گيجه‌ده اونلرى گورمكله، ديلم ايله دگل، گوزم ايله اوقوديغم بڭا قطعى اولمشدر. بر دگل، يوز دگل، بلكه بيڭ دفعه؛ گيجه‌ده، هيچ دوشونمديگم حالده گورديگم بعض آدملر وياخود سويله‌ديگم مسئله‌لر، او گيجه‌نڭ گوندوزنده آز بر تعبير ايله عينًا چيقييور. ديمك أڭ جزئى حادثات وقوعه گلمه‌دن أوّل هم مقيّددر، هم يازيلمشدر. ديمك تصادف يوق، حادثات باشى‌بوش گلمييور، إنتظامسز دگللردر.

يدنجيسى:سنڭ مژده‌لى، مبارك و گوزل رؤياڭڭ تعبيرى، قرآن ايچون و بزم ايچون چوق گوزلدر. هم زمان تعبير ايتدى و ايدييور، تعبيريمزه إحتياج بيراقمييور. هم قسمًا تعبيرى گوزل اولارق چيقمش. سن دقّت ايتسه‌ڭ آڭلارسڭ. يالڭز بر ايكى نقطه‌سنه إشارت ايدرز. يعنى بر حقيقت بيان ايدرز. سنڭ حقيقتِ رؤيا نوعندن اولان واقعه‌لر، او حقيقتڭ تمثّلاتيدر. شويله كه:

او واسع ميدانلق، عالمِ إسلاميتدر. ميدانلغڭ نهايتنده‌كى مسجد، إسپارطه ولايتيدر. أطرافى بولانيق چامورلى صو، حال و زمانڭ سفاهت و عطالت و بدعتلر باتاقلغيدر. سن سلامتله، بولاشمادن، سرعتله مسجده ايريشديگڭ؛ هركسدن أوّل أنوارِ قرآنيه‌يه صاحب چيقوب، قلبڭى بوزمادن صاغلام قالديغڭه إشارتدر. مسجدده‌كى كوچك جماعت ايسه؛ حقّى، خلوصى، صبرى، سليمان، رشدى، بكر، مصطفى، على، زهدى، لطفى، خسرو، رأفت گبى سوزلرڭ حَمَله‌لريدر. اوفاق كرسى ايسه، بارلا گبى كوچك بر كويدر. يوكسك سس ايسه، سوزلرده‌كى قوّت و سرعتِ إنتشارلرينه إشارتدر. برنجى صفده سڭا تخصيص ايديلن مقام ايسه، عبد الرحماندن سڭا منحل قالان يردر. او جماعت؛ تلسز آلَتلرڭ آخذه‌لرى حكمنده، بتون دنيايه درس ايشيتديرمك ايسته‌مك إشارتى و حقيقتى ايسه إن شاء اللّٰه‌ تماميله صوڭره چيقه‌جق. شيمدى أفرادى برر كوچك چكردك ايسه‌لر ده، ايلريده توفيقِ إلٰهى ايله برر شجرهٔ‌ِ عاليه حكمنه گچرلر و برر تلسز تلغرافڭ مركزى اولورلر. صاريقلى كوچك گنج بر ذات ايسه؛ خلوصى‌يه اوموز اوموزه ويره‌جك بلكه گچه‌جك بريسى، ناشرلر و طلبه‌لر ايچنه گيرمگه نامزددر. بعضلرينى ظن ايدرم، فقط قطعى حكم ايده‌مه‌م. او گنج، قوّهٔ‌ِ ولايتله ميدانه آتيلاجق بر ذاتدر. سائر نقطه‌لرى سن بنم بدلمه تعبير ايت.

سنڭ گبى دوستلرله اوزون قونوشمق هم طاتلى، هم مقبول اولديغندن؛ شو قيصه مسئله‌ده اوزون قونوشدم، بلكه ده إسراف ايتدم. فقط نومه عائد اولان آياتِ قرآنيه‌نڭ بر نوع تفسيرينه إشارت ايتمك نيّتيله باشلاديغمدن، إن شاء اللّٰه‌ او إسراف عفو اولور ويا إسراف اولماز.

٭ ٭ ٭

ايكنجى مسئله اولان ايكنجى رساله

(حضرتِ موسى عليه السلام، حضرتِ عزرائيل عليه السلامڭ گوزينه طوقات وورمش، إلى آخر مئالنده‌كى حديثه دائر أهمّيتلى بر مناقشه‌يى قالديرمق و حلّ ايتمك ايچون يازيلمشدر.)

أگيرديرده بر مناقشهٔ‌ِ علميه ايشيتدم. او مناقشه، خصوصًا شو زمانده ياڭليشدر. حتّى مناقشه‌يى بيلمييوردم. بندن ده سؤال ايديلدى. معتبر بر كتابده، حديثِ شَيْخَيْنڭ إتّفاقنه علامت اولان ق إشارتيله بر حديث بڭا گوستريلدى. "حديث ميدر، دگل ميدر؟" سؤال ايديلدى. بن ديدم: بويله معتبر بر كتابده، شَيخَيْن حديثنڭ إتّفاقنه حكم ايدن بر ذاته إعتماد ايتمك لازم؛ ديمك حديثدر. فقط حديثڭ، قرآن گبى بعض متشابهاتى وار. آنجق خواص اونلرڭ معنالرينى بولابيلير. شو حديثڭ ظاهرى دخى، مشكلاتِ حديثڭ متشابهات قسمندن اولمق إحتمالى وار، ديدم. أگر بيلسه ايدم مدارِ مناقشه اولمش، اويله قيصه دگل، بلكه بويله جواب ويره‌جكدم:

أوّلا:بو چشيد مسائلى مناقشه ايتمه‌نڭ برنجى شرطى؛ إنصاف ايله، حقّى بولمق نيّتيله، عنادسز بر صورتده، أهل اولانلرڭ مابيْننده، سوءِ تلقّى‌يه سبب اولمادن مذاكره‌سى جائز اولابيلير. او مذاكره حق ايچون اولديغنه دليل شودر كه: أگر حق، معارضڭ ألنده ظاهر اولسه، متأثّر اولماسين، بلكه ممنون اولسون؛ چونكه بيلمديگى شيئى اوگرندى. أگر كندى ألنده ظاهر اولسه، فضله بر شى اوگرنمدى، بلكه غروره دوشمك إحتمالى وار.

ثانيًا:سببِ مناقشه، أگر حديث ايسه؛ حديثڭ مراتبنى و وحىِ ضمنينڭ درجاتنى و تكلّماتِ نبويه‌نڭ أقسامنى بيلمك لازم. عوام ايچنده مشكلاتِ حديثيه‌يى مناقشه ايتمك، إظهارِ فضل صورتنده آووقات گبى كندى سوزينى طوغرى گوسترمك و أنانيتنى، حقّه و إنصافه ترجيح ايتمك صورتنده دليللر آرامق جائز دگلدر. مادام شو مسئله آچيلمش، مدارِ مناقشه ايديلمش، بيچاره عوامِ ناسڭ ذهننده سوءِ تأثير ايدييور. چونكه شو گبى متشابه حديثلرى عقلنه صيغيشديرامديغى ايچون؛ أگر إنكار ايتسه دهشتلى بر قپو آچار، يعنى كوچوجك عقلنه صيغيشميان قطعى حديثلرى دخى إنكاره يول آچار. أگر ظاهرِ حديثڭ معناسنى طوته‌رق اويله قبول ايدوب نشر ايتسه، أهلِ ضلالتڭ إعتراضاتنه و "خرافاتدر" ديمه‌لرينه يول آچار. مادام بو متشابه حديثه، لزومسز و ضررلى بر طرزده نظرِ دقّت جلب ايديلمش و بو چشيد حديثلر چوق وارد اولمش، ألبته شبهه‌لرى إزاله ايده‌جك بر حقيقتى بيان ايتمك لازم گلير. شو حديث قطعى اولسون ويا اولماسين، او حقيقتى ذكر ايتمك گركدر.

ايشته يازديغمز رساله‌لرده، أزجمله يگرمى دردنجى سوزڭ اوچنجى دالنده اون ايكى أصل ايله و دردنجى دالنده و اون طوقوزنجى مكتوبڭ وحيڭ تقسيماتنه

دائر مقدّمه‌سنده‌كى بر أساسنده تفصيلاته إكتفاءً، بوراده إجمالًا او حقيقته بر إشارت ايدرز. شويله كه:

ملائكه، إنسان گبى بر صورته إنحصار ايتمز؛ مشخّص ايكن، بر كلّى حكمنده‌در. حضرتِ عزرائيل عليه السلام، قبضِ أرواحه مؤكّل اولان ملائكه‌لرڭ ناظريدر.

"هر ئولونڭ روحنى، حضرتِ عزرائيل عليه السلام مى بِالذّات قبض ايدييور؟ يوقسه عونه‌لرى مى قبض ايدييورلر؟" بو خصوصده اوچ مسلك وار:

برنجى مسلك:عزرائيل عليه السلام، هركسڭ روحنى قبض ايدر. بر ايش بر ايشه مانع اولماز، چونكه نورانيدر. نورانى بر شى، حدسز آيينه‌لر واسطه‌سيله حدسز يرلرده بِالذّات بولونه‌بيلير و تمثّل ايدر. نورانينڭ تمثّلاتى، او نورانى ذاتڭ خاصّه‌سنه مالكدر؛ اونڭ عينى صاييلير، غيرى دگلدر. گونشڭ آيينه‌لرده‌كى مثاللرى، گونشڭ ضيا و حرارتنى گوسترديگى گبى؛ ملائكه گبى روحانيلرڭ دخى، عالمِ مثالڭ آيرى آيرى آيينه‌لرنده مثاللرى اونلرڭ عينلريدر، خاصّه‌لرينى گوستررلر. فقط آيينه‌لرڭ قابليتنه گوره تمثّل ايدييورلر. ناصلكه حضرتِ جبرائيل عليه السلام، بر وقتده دحيه صورتنده صحابه‌لر ايچنده گورونديگى دقيقه‌ده، بيڭلر يرده باشقه صورتلرده و عرشِ أعظم اوڭنده، شرقدن غربه قدر گنيش و محتشم قنادلريله سجده ايدييوردى. هر يرده، او يرڭ قابليتنه گوره تمثّلى وارمش؛ بر آنده بيڭلر يرده بولونويورمش.

ايشته شو مسلگه گوره؛ قبضِ روح وقتنده، إنسانڭ آيينه‌سنه تمثّل ايدن مَلك الموتڭ إنسانى و جزئى بر مثالى، حضرتِ موسى عليه السلام گبى بر اولو العزم و جلاللى و حدّتلى بر ذاتڭ طوقاتنه معروض اولمق و او مثالى مَلك الموتڭ لباسى

حكمنده‌كى صورتِ مثاليه‌سنده‌كى گوزينى چيقارمق؛ نه محالدر، نه فوق العاده‌در، نه ده غيرِ معقولدر.

ايكنجى مسلكاودر كه: حضرتِ جبرائيل، ميكائيل، عزرائيل گبى ملائكهٔ‌ِ عظام، برر ناظرِ عمومى حكمنده.. كندى نوعلرندن و كنديلرينه بڭزر كوچك طرزده عونه‌لرى واردر. و او معاونلر، أنواعِ مخلوقاته گوره آيرى آيريدرلر. صلحانڭ

(حاشيه-١): بزده "سيدا" لقبيله مشهور بر ولىِّ عظيم، سكراتده ايكن، أرواحِ أوليانڭ قبضنه مؤكّل مَلك الموت گلمش. سيدا باغيره‌رق ديمش كه: "بن طلبهٔ‌ِ علومى چوق سَوْديگم ايچون، طلبهٔ‌ِ علومڭ قبضِ أرواحنه مؤكّل مخصوص طائفه روحمى قبض ايتسين!" دييه درگاهِ إلٰهيه‌يه رجا ايتمش. ياننده اوطورانلر بو وقعه‌يه شاهد اولمشلر.

أرواحنى قبض ايدن باشقه‌در؛ أهلِ شقاوتڭ أرواحنى قبض ايدن ينه باشقه‌در. ناصلكه

وَ النَّازِعَاتِ غَرْقًا ٭ وَ النَّاشِطَاتِ نَشْطًا

آيتى إشارت ايدييور كه: "قبضِ أرواح ايدن، طائفه طائفه‌در." بو مسلگه گوره؛ حضرتِ موسى عليه السلام، حضرتِ عزرائيل عليه السلامه دگل، بلكه عزرائيلڭ بر عونه‌سنڭ مثالى جسدينه، فطرى جلالتنه و خلقى جلادتنه و جنابِ حقّڭ ياننده نازدار اولماسنه بناءً، اوڭا بر طوقات عشق ايتمك غايت معقولدر.

(حاشيه-٢): حتّى مملكتمزده غايت جسور بر آدم، سكرات وقتنده مَلك الموتى گورمش. ديمش: "بنى ياتاق ايچنده ياقالايورسڭ!" قالقمش آتنه بينمش، قلنجنى ألنه آلمش، اوڭا ميدان اوقومش. مردانه، آت اوستنده وفات ايتمش.

اوچنجى مسلك:يگرمى طوقوزنجى سوزڭ دردنجى أساسنده بيان ايديلديگى گبى و أحاديثِ شريفه‌نڭ دلالت ايتديگى اوزره: "بعض ملائكه‌لر وار كه، قرق بيڭ باشى وار. هر باشنده، قرق بيڭ ديلى وار (ديمك، سكسان بيڭ گوزى دخى وار.) هر بر ديلده، قرق بيڭ تسبيحات وار." أوت مادام ملائكه‌لر

عالمِ شهادتڭ أنواعنه گوره مؤكّلدرلر؛ عالمِ أرواحده او أنواعڭ تسبيحاتلرينى تمثيل ايدييورلر، ألبته اويله اولمق لازم گلير. چونكه مثلا كُرهٔ‌ِ أرض بر مخلوقدر، جنابِ حقّى تسبيح ايدييور. دگل قرق بيڭ، بلكه يوز بيڭلر باش حكمنده أنواعلرى وار. هر نوعڭ، يوز بيڭلر ديل حكمنده أفرادلرى وار و هكذا... ديمك كُرهٔ‌ِ أرضه مؤكّل مَلگڭ قرق بيڭ، بلكه يوز بيڭلر باشى اولمالى. و هر باشنده ده يوز بيڭلر ديل اولمالى و هكذا... ايشته بو مسلگه بناءً، حضرتِ عزرائيل عليه السلامڭ هر فرده متوجّه بر يوزى و باقار بر گوزى واردر. حضرتِ موسى عليه السلامڭ، حضرتِ عزرائيل عليه السلامه طوقات وورمه‌سى؛ حاشا عزرائيل عليه السلامڭ ماهيتِ أصليه‌سنه و شكلِ حقيقيسنه دگل و بر تحقير دگل و عدمِ قبول دگل؛ بلكه وظيفهٔ‌ِ رسالتڭ داها دوامنى و بقاسنى آرزو ايتديگى ايچون، كندى أجلنه دقّت ايدن و خدمتنه سد چكمك ايسته‌ين بر گوزه شامار وورمش و وورور...

اَللّٰه‌ُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ ٭ لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰه‌ُ ٭ قُلْ اِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰه‌ِ

هُوَ الَّذِى اَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ اٰيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ اُمُّ الْكِتَابِ وَ اُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَاَمَّا الَّذِينَ فِى قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغَاءَ تَاْوِيلِهِ وَمَا يَعْلَمُ تَاْوِيلَهُ اِلَّا اللّٰه‌ُ وَ الرَّاسِخُونَ فِى الْعِلْمِ يَقُولُونَ اٰمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبّنِاَ وَمَا يَذَّكَّرُ اِلَّا اُولُوا الْاَلْبَابِ

٭ ٭ ٭

اوچنجى مسئله اولان اوچنجى رساله

(شو مسئله عموم إخوانمڭ أكثرى لسانِ حال ايله و بر قسمنڭ لسانِ قال ايله ايتدكلرى عمومى بر سؤالڭ، خاص و خصوصى و محرمجه بر جوابيدر.)

سؤال:سنڭ زيارتڭه گلن هركسه دييورسڭ كه: "بنم شخصمدن بر همّت بكله‌مه‌يڭز و شخصمى مبارك طانيمايڭز. بن مقام صاحبى دگلم. عادى بر نفرڭ مشير مقامنڭ أوامرينى تبليغى گبى، بن ده معنوى بر مشيريت مقامنڭ أوامرينى تبليغ ايدييورم. هم مفلس بر آدمڭ، غايت قيمتدار و زنگين ألماس و مجوهرات دكّاننڭ دلّالى اولديغى گبى؛ بن دخى، مقدّس و قرآنى بر دكّانڭ دلّالى‌يم." دييورسڭ. حالبوكه "عقلمز علمه محتاج اولديغى گبى، قلبمز دخى بر فيض ايستر، روحمز بر نور ايستر و هكذا چوق جهتله چوق شيلر ايسته‌يورز. سنى حاجاتمزه يارايه‌جق آدم ظن ايدوب، سنڭ زيارتڭه گلييورز. بزه عالمدن زياده بر صاحبِ ولايت، صاحبِ همّت و صاحبِ كمالات لازم. أگر حقيقتِ حال ديديگڭ گبى ايسه، زيارتڭزه ياڭليش گلدك." لسانِ حاللرى دييور.

الجواب:بش نقطه‌يى ديڭله‌يڭز، صوڭره دوشونڭز. زيارتڭز بيهوده مى، يوقسه فائده‌لى ميدر؟ او وقت حكم ايديڭز.

برنجى نقطه:

ناصلكه بر پادشاهڭ عادى بر خدمتكارى و بيچاره بر نفرى؛ پادشاه نامنه فريقلره، پاشالره هداياىِ شاهانه‌سنى و نشانلرينى ويرييور، اونلرى منّتدار ايدييور. أگر فريقلر و مشيرلر، "بو عادى نفره نه‌دن تنزّل ايدوب، ألندن

إحسان و نشانلرى آلييورز؟" ديسه‌لر، مغرورانه بر ديوانه‌لكدر. أگر او نفر دخى؛ وظيفه‌سنڭ خارجنده مشيره قيام ايتمزسه، كندينى اوندن يوكسك گورسه، أبلهجه‌سنه بر ديوانه‌لكدر. هم أگر او ممنون اولان فريقلردن بريسى، متشكّرانه او نفرڭ قولبه‌جگنه تنزّلًا مسافر گيتسه؛ قورو أكمكدن باشقه بولميان او نفر محجوب قالمامق ايچون، او حالى گورن و بيلن پادشاه (ألبته او نفرينى محجوب ايتمه‌مك ايچون) مطبخِ شاهانه‌دن، صادق خدمتكارينڭ محترم مسافرينه طبله گوندرر. اويله ده: قرآنِ حكيمڭ صادق بر خدمتكارى، نه قدر عادى اولورسه اولسون قرآن نامنه، أڭ بيوك إنسانلره أمرلرينى چكينميه‌رك تبليغ ايدر و أڭ زنگين روحلى اولانلره قرآنڭ عالى ألماسلرينى يالواره‌رق متذلّلانه دگل، بلكه مفتخرانه و مستغنيانه صاتار. اونلر نه قدر بيوك اولورسه اولسون، او عادى خدمتكاره، وظيفه باشنده ايكن تكبّر ايده‌مزلر. و او خدمتكار دخى، اونلرڭ اوڭا مراجعتنده، كندينه مدارِ غرور بولاماز.. و حدّندن تجاوز ايتمز. أگر او خزينهٔ‌ِ قدسيه‌نڭ مشتريلرى ايچنده بعضلرى، او بيچاره خدمتكاره ولايت نظريله باقسه‌لر و بيوك طانيسه‌لر؛ ألبته حقيقتِ قرآنيه‌نڭ مرحمتِ قدسيه‌سى شانندندر كه، او خدمتكارينى محجوب ايتمه‌مك ايچون، خزينهٔ‌ِ خاصّهٔ‌ِ إلٰهيه‌دن، او خدمتكارڭ هيچ خبرى و مدخلى اولمادن، اونلره مدد ويرسين و همّت ايده‌رك فيضدار ايتسين.

ايكنجى نقطه:

إمامِ ربّانى و مجدّدِ ألفِ ثانى أحمدِ فاروقى (رض) ديمش: "حقائقِ ايمانيه‌دن بر تك مسئله‌نڭ إنكشافى و وضوحى، بنم عندمده بيڭلر أذواق و كراماته مرجّحدر. هم بتون طريقتلرڭ غايه‌سى و نتيجه‌سى، حقائقِ ايمانيه‌نڭ إنكشافى و وضوحيدر." مادام شويله بر طريقت قهرمانى بويله حكم ايدييور؛ ألبته حقائقِ ايمانيه‌يى كمالِ وضوح ايله بيان ايدن و أسرارِ قرآنيه‌دن ترشّح ايدن سوزلر، ولايتدن مطلوب اولان نتيجه‌لرى ويره‌بيليرلر.

اوچنجى نقطه:

بوندن اون بر سنه أوّل، أسكى سعيدڭ غافل قفاسنه مدهش طوقاتلر ايندى، اَلْمَوْتُ حقٌّ قضيه‌سنى دوشوندى. كندينى باتاقلق چامورنده گوردى. مدد ايستدى، بر يول آرادى، بر خلاصكار تحرّى ايتدى. گوردى كه، يوللر مختلف؛ تردّدده قالدى. غوثِ أعظم اولان شيخِ گيلانى رضى اللّٰه‌ عنهڭ "فتوح الغيب" نامنده‌كى كتابيله تفأل ايتدى. تفألده شو چيقدى:

اَنْتَ فِى دَارِ الْحِكْمَةِ فَاطْلُبْ طَبِيبًا يُدَاوِى قَلْبَكَ

عجيبدر كه؛ او وقت بن، دار الحكمة الإسلاميه أعضاسى ايدم. گويا أهلِ إسلامڭ ياره‌لرينى تداوى‌يه چاليشان بر حكيم ايدم. حالبوكه أڭ زياده خسته بن ايدم. خسته أوّلا كندينه باقمالى، صوڭره خسته‌لره باقه‌بيلير.

ايشته حضرتِ شيخ بڭا دير كه: "سن كندڭ خسته‌سڭ، كنديڭه بر طبيب آرا!" بن ديدم: "سن طبيبم اول!" طوتدم، كنديمى اوڭا مخاطب عدّ ايده‌رك، او كتابى بڭا خطاب ايدييور گبى اوقودم. فقط كتابى چوق شدّتلى ايدى. غروريمى دهشتلى قيرييوردى. نفسمده شدّتلى عملياتِ جرّاحيه ياپدى. طايانه‌مدم، ياريسنه قدر كنديمى اوڭا مخاطب ايده‌رك اوقودم؛ بيتيرمگه تحمّلم قالمادى. او كتابى دولابه قويدم. فقط صوڭره، عملياتِ شفاكارانه‌دن گلن آجيلر گيتدى، لذّت گلدى. او برنجى استاديمڭ كتابنى تمام اوقودم و چوق إستفاده ايتدم. و اونڭ وردينى و مناجاتنى ديڭله‌دم، چوق إستفاضه ايتدم.

صوڭره إمامِ ربّانينڭ مكتوبات كتابنى گوردم، أليمه آلدم. خالص بر تفأل ايده‌رك آچدم. عجائبدندر كه، بتون مكتوباتنده يالڭز ايكى يرده "بديع الزمان" لفظى وار. او ايكى مكتوب بڭا بردن آچيلدى. پدريمڭ إسمى ميرزا اولديغندن، او مكتوبلرڭ باشنده "ميرزا بديع الزمانه مكتوب" دييه يازيلى اولارق گوردم. فسبحان اللّٰه‌ ديدم، بو بڭا خطاب ايدييور. او زمان أسكى سعيدڭ بر لقبى،

"بديع الزمان" ايدى. حالبوكه هجرتڭ اوچ يوز سنه‌سنده، بديع الزمانِ همدانيدن باشقه او لقبله إشتهار ايتمش ذاتلرى بيلمييوردم. حالبوكه إمامڭ زماننده دخى اويله بر آدم واردى كه، اوڭا او ايكى مكتوبى يازمش. او ذاتڭ حالى، بنم حالمه بڭزه‌يورمش كه، او ايكى مكتوبى كندى درديمه دوا بولدم. يالڭز إمام، او مكتوبلرنده توصيه ايتديگى گبى چوق مكتوبلرنده مصرّانه شونى توصيه ايدييور: "توحيدِ قبله ايت." يعنى: برينى استاد طوت، آرقه‌سندن گيت، باشقه‌سيله مشغول اولمه. شو أڭ مهمّ توصيه‌سى، بنم إستعداديمه و أحوالِ روحيه‌مه موافق گلمدى. نه قدر دوشوندم: "بونڭ آرقه‌سندن مى، يوقسه اوته‌كينڭ مى، يوقسه داها اوته‌كينڭ مى آرقه‌سندن گيده‌يم؟" تحيّرده قالدم. هر برنده آيرى آيرى جاذبه‌دار خاصيتلر وار. بريله إكتفا ايده‌مييوردم. او تحيّرده ايكن، جنابِ حقّڭ رحمتيله قلبمه گلدى كه: بو مختلف طُرُقلرڭ باشى و بو جدوللرڭ منبعى و شو سيّاره‌لرڭ گونشى، قرآنِ حكيمدر. حقيقى توحيدِ قبله بونده اولور. اويله ايسه، أڭ أعلا مرشد ده و أڭ مقدّس استاد ده اودر. اوڭا ياپيشدم. ناقص و پريشان إستعدادم ألبته لايقيله او مرشدِ حقيقينڭ آبِ حيات حكمنده‌كى فيضنى مصّ ايدوب آلامييور؛ فقط أهلِ قلب و صاحبِ حالڭ درجاتنه گوره او فيضى، او آبِ حياتى ينه اونڭ فيضيله گوستره‌بيليرز. ديمك قرآندن گلن او سوزلر و او نورلر، يالڭز عقلى مسائلِ علميه دگل؛ بلكه قلبى، روحى، حالى مسائلِ ايمانيه‌در و پك يوكسك و قيمتدار معارفِ إلٰهيه حكمنده‌درلر.

دردنجى نقطه:

صحابه‌لردن و تابعين و تبعِ تابعيندن أڭ يوكسك مرتبه‌لى ولايتِ كبرا صاحبى اولان ذاتلر، نفسِ قرآندن بتون لطائفلرينڭ حصّه‌لرينى آلدقلرندن و قرآن اونلر ايچون حقيقى و كافى بر مرشد اولديغندن گوسترييور كه: هر وقت قرآنِ حكيم، حقيقتلرى إفاده ايتديگى گبى، ولايتِ كبرا فيضلرينى دخى أهل اولانلره إفاضه ايدر.

أوت ظاهردن حقيقته گچمك ايكى صورتله‌در:

برى:طريقت برزخنه گيروب، سير و سلوك ايله قطعِ مراتب ايده‌رك حقيقته گچمكدر.

ايكنجى صورت:طوغريدن طوغرى‌يه، طريقت برزخنه اوغرامدن، لطفِ إلٰهى ايله حقيقته گچمكدر كه، صحابه‌يه و تابعينه خاص و يوكسك و قيصه طريق شودر. ديمك حقائقِ قرآنيه‌دن ترشّح ايدن نورلر و او نورلره ترجمانلق ايدن سوزلر، او خاصّه‌يه مالك اولابيليرلر و مالكدرلر.

بشنجى نقطه:

بش جزئى مثال ايله گوستره‌جگز كه؛ سوزلر تعليمِ حقائق ايتدكلرى گبى، إرشاد وظيفه‌سنى ده گورويورلر.

برنجى مثال:بن كندم اون دگل، يوز دگل، بيڭلر دفعه متعدّد تجرباتمله قناعتم گلمش كه: سوزلر و قرآندن گلن نورلر؛ عقلمه درس ويرديگى گبى، قلبمه ده ايمان حالى تلقين ايدييور، روحمه ايمان ذوقى ويرييور و هكذا... حتّى دنيوى ايشلرمده؛ كرامت صاحبى بر شيخڭ بر مريدى، ناصل شيخندن حاجاتنه دائر مدد و همّت بكله‌يور؛ بن ده قرآنِ حكيمڭ كرامتلى أسرارندن او حاجاتمى بكلركن، اُميد ايتمديگم و اومماديغم بر طرزده بڭا چوق دفعه حاصل اولويور. يالڭز جزئياتدن ايكى كوچك مثال:

برى: اون آلتنجى مكتوبده ايضاحى و تفصيلى گچن؛ سليمان إسمنده بر مسافريمه، قطران آغاجى باشنده قوجه بر أكمك خارقه بر طرزده گوستريلمش. ايكى گون ايكيمز، او هديهٔ‌ِ غيبيدن ييدك.

ايكنجى مثال: غايت كوچك و لطيف، بوگونلرده واقع اولان مسئله‌يى سويله‌يه‌جگم. شويله كه:

فجردن أوّل خاطريمه گلدى كه؛ بر ذاتڭ قلبنه وسوسه ويره‌جك بر طرزده طرفمدن سوزلر سويله‌نيلمشدى؛ كاشكه ديدم اونى گورسه ايدم، قلبنده‌كى دغدغه‌يى إزاله ايتسه ايدم. عين دقيقه‌ده، نيسه گيتمش بر پارچه كتابم بڭا لازم ايدى؛ كاشكه أليمه گچسه ايدى ديدم. صباح نمازندن صوڭره اوطوردم؛ باقدم عين ذات، او كتاب پارچه‌سى ألنده اولديغى حالده ايچرى گيردى. اوڭا ديدم: "سنڭ ألڭده‌كى نه‌در؟" ديدى: "بيلمييورم، قپونڭ اوڭنده نيسدن گلمش دييه بريسى بڭا ويردى؛ بن ده سزه گتيردم." فسبحان اللّٰه‌ ديدم؛ بويله بر وقتده بو آدمڭ أوندن چيقوب گلمه‌سى و شو سوزڭ نيسدن گلمه‌سى، هيچ تصادفه بڭزه‌مييور. و بويله بر آدمه شويله بر پارچه كتابى عين دقيقه‌ده ألنه ويروب بڭا گوندرن، ألبته قرآنِ حكيمڭ همّتيدر دييه‌رك، الحمد ِللّٰه‌ ديدم؛ بنم أڭ كوچك، أهمّيتسز، خفى آرزوىِ قلبمى بيلن بريسى، ألبته بڭا مرحمت ايدييور، بنى حمايه ايدييور؛ اويله ايسه دنيانڭ منّتنى بش پاره‌يه آلمام.

ايكنجى مثال:برادرزاده‌م مرحوم عبد الرحمن، سكز سنه‌دن بَرى بندن آيريلوب دنيانڭ غفلت و أوهاملرينه بولاشديغى حالده، شخصمه قارشى حدّمدن چوق فضله حسنِ ظنّى وارمش. بنده اولميان و أليمدن گلمه‌ين همّتى ايسته‌يور و مدد بكله‌يوردى. قرآنِ حكيمڭ همّتى إمدادينه يتيشدى. حشره دائر اولان اوننجى سوزى، وفاتندن اوچ آى أوّل ألنه يتيشديردى. او سوز اونى معنوى كيرلرندن و أوهام و غفلتدن تميزله‌مكله برابر؛ عادتا مرتبهٔ‌ِ ولايته چيقمش گبى، وفاتندن أوّل يازديغى مكتوبنده اوچ ظاهر كرامت إظهار ايتمش. يگرمى يدنجى مكتوبڭ فقره‌لرى ايچنده درج ايديلمش، مراجعت اولونسون.

اوچنجى مثال:بوردورلى حسن أفندى إسمنده أهلِ قلب بر آخرت قارداشم و طلبه‌م واردى. بڭا قارشى حدّمدن چوق فضله حسنِ ظن ايده‌رك، بيوك بر وليدن

همّت بكله‌مك گبى بيچاره بندن مدد بكله‌يوردى. بردن بره هيچ مناسبت يوقكن، اوتوز ايكنجى سوزى بوردور كويلرنده اوطوران بريسنه مطالعه ايتمك اوزره ويردم. صوڭره حسن أفندى خاطريمه گلدى، ديدم: "شايد بوردوره گيدرسه‌ڭ حسن أفندى‌يه وير، بش آلتى گون مطالعه ايتسين." او آدم گيتمش، طوغريدن طوغرى‌يه حسن أفندى‌يه ويرمش. حسن أفندينڭ أجلى اوتوز قرق گون قالمشدى. غايت صوصامش بر آدمڭ، آبِ كوثر گبى طاتلى صويه راست گليركن ياپيشمه‌سى گبى؛ اويله ده اوتوز ايكنجى سوزه ياپيشمش، متماديًا مطالعه ياپه ياپه و تفيّض ايده ايده، خصوصًا اوچنجى موقفنده‌كى محبّت اللّٰه‌ بحثنده، تماميله دردينه دوا بولمش و بر قطبِ أعظمدن بكله‌ديگى فيضى اونده بولمش. صاغلام اولارق جامعه گيتمش، نماز قيلمش، اوراده روحنى رحمانه تسليم أيله‌مش (رحمة اللّٰه‌ عليه).

دردنجى مثال:خلوصى بگڭ يگرمى يدنجى مكتوبده‌كى فقره‌لرينڭ شهادتيله؛ أڭ مهمّ و مؤثّر طريقت اولان نقشى طريقتندن زياده همّت و مدد، فيض و نورى؛ أسرارِ قرآنيه‌نڭ ترجمانى اولان نورلى سوزلرده بولمشدر.

بشنجى مثال:قارداشم عبد المجيد، برادرزاده‌م عبد الرحمانڭ (رحمة اللّٰه‌ عليه) وفاتى اوزرينه و داها سائر أليم أحوالات ايچنده بر پريشانيت حسّ ايتمشدى. هم أليمدن گلمه‌ين معنوى همّت و مدد بكله‌يوردى. بن اونڭله مخابره ايتمييوردم. بردن بره مهمّ بر قاچ سوزى اوڭا گوندردم. او ده مطالعه ايتدكدن صوڭره يازييور كه: "الحمد ِللّٰه‌ قورتولدم! چيلديره‌جقدم. بو سوزلرڭ هر برى برر مرشد حكمنه گچدى. چندان بر مرشددن آيريلدم، فقط چوق مرشدلرى بردن بولدم، قورتولدم." دييه يازييوردى. بن باقدم كه، حقيقةً عبد المجيد گوزل بر مسلگه گيروب او أسكى وضعيتلرندن قورتولمش.

داها بو بش مثال گبى پك چوق مثاللر وار. اونلر گوسترييورلر كه: علومِ ايمانيه، خصوصًا طوغريدن طوغرى‌يه إحتياجه بناءً و ياره‌لرينه دواءً قرآنِ حكيمڭ أسرارندن معنوى علاجلر آلينسه و تجربه ايديلسه؛ ألبته او علومِ ايمانيه و او أدويهٔ‌ِ روحانيه، إحتياجنى حسّ ايدنلره و جدّى إخلاص ايله إستعمال ايدنلره يتر، كافى گلير. اونلرى صاتان و گوسترن أجزاجى و دلّال نه حالده بولونورسه بولونسون؛ عادى اولسون، مفلس اولسون، زنگين اولسون، مقام صاحبى اولسون، خدمتكار اولسون چوق فرق يوقدر.

أوت گونش واركن موملرڭ ايشيغى آلتنه گيرمگه إحتياج يوق. مادام گونشى گوسترييورم، بندن موم ايشيغى (باخصوص بنده بولونمازسه) ايسته‌مك معناسزدر، لزومسزدر. بلكه اونلرڭ بڭا دعا ايله، معنوى يارديم ايله، حتّى همّت ايله معاونت ايتمه‌لرى لازمدر. و بن اونلردن إستمداد ايتمه‌م و مدد ايسته‌مم، بنم حقّمدر. اونلر، نورلردن آلدقلرى فيضه قناعت ايتمك، اونلرڭ اوستنده حقدر.

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ

اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ صَلَاةً تَكُونُ لَكَ رِضَاءً وَ لِحَقِّهِ اَدَاءً وَ عَلٰى اٰلِهِ وَ صَحْبِهِ وَ سَلِّمْ

٭ ٭ ٭

(يگرمى سكزنجى مكتوبڭ اوچنجى مسئله‌سنڭ تتمّه‌سى اولابيلير كوچك و خصوصى بر مكتوبدر.)

آخرت قارداشلرم و چاليشقان طلبه‌لرم خسرو أفندى و رأفت بك!

سوزلر نامنده‌كى أنوارِ قرآنيه‌ده اوچ كرامتِ قرآنيه‌يى حسّ ايدييوردق. سزلر دخى، غيرت و شوقڭزله بر دردنجيسنى علاوه ايتديرديڭز. بيلديگمز اوچ ايسه:

برنجيسى:تأليفنده فوق العاده سهولت و سرعتدر. حتّى بش پارچه اولان اون طوقوزنجى مكتوب ايكى اوچ گونده و هر گونده اوچ درت ساعت ظرفنده (مجموعى اون ايكى ساعت ايدر) كتابسز، طاغده، باغده تأليف ايديلدى. اوتوزنجى سوز خسته‌لقلى بر زمانده، بش آلتى ساعتده تأليف ايديلدى. يگرمى سكزنجى سوز اولان جنّت بحثى بر ويا ايكى ساعتده، سليمانڭ دره باغچه‌سنده تأليف ايديلدى. بن و توفيق ايله سليمان، بو سرعته حيرتده قالدق. و هكذا...

تأليفنده بو كرامتِ قرآنيه اولديغى گبى...

ايكنجيسى:يازمه‌سنده دخى فوق العاده بر سهولت، بر إشتياق و اوصانمه‌مق وار. شو زمانده روحلره، عقللره اوصانج ويرن چوق أسباب ايچنده، بو سوزلردن برى چيقار، بردن چوق يرلرده كمالِ إشتياقله يازيلمغه باشلانييور. مهمّ مشغله‌لر ايچنده، اونلر هر شيئه ترجيح ايديلييور. و هكذا...

اوچنجى كرامتِ قرآنيه:بونلرڭ اوقونماسى دخى اوصانج ويرمييور. خصوصًا إحتياج حسّ ايديلسه، اوقوندقجه ذوق آلينييور، اوصانيلمييور.

ايشته سز دخى،"دردنجى بر كرامتِ قرآنيه"يىإثبات ايتديڭز. خسرو گبى، كندينه تنبل ديين و بش سنه‌در سوزلرى ايشيتديگى حالده يازمغه جدًّا تنبللك

ايدوب باشلاميان بر قارداشمز، بر آيده اون درت كتابى گوزل و دقّتلى يازماسى، شبهه‌سز دردنجى بر كرامتِ أسرارِ قرآنيه‌در. خصوصًا اوتوز اوچنجى مكتوب اولان اوتوز اوچ پنجره‌لرڭ قيمتى تمامًا تقدير ايديلمش كه، غايت دقّتله و گوزل يازيلمش. أوت او رساله، معرفت اللّٰه‌ و ايمانِ بِاللّٰه‌ ايچون أڭ قوّتلى و أڭ پارلاق بر رساله‌در. يالڭز باشده‌كى پنجره‌لر غايت إجمال و إختصار ايله گيديلمشدر. فقط گيتدكجه إنكشاف ايدر، داها زياده پارلار. ذاتًا سائر تأليفاته مخالف اولارق أكثر سوزلرڭ باشلرى مجمل باشلار، گيتدكجه گنيشلنير، تنوّر ايدر.

٭ ٭ ٭

دردنجى رساله اولان دردنجى مسئله

بِاسْمِهِ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ

(إخوانلريمه مدارِ إنتباه بر حادثهٔ‌ِ جزئيه‌يه دائر بر سؤاله جوابدر.)

عزيز قارداشلرم!

سؤال ايدييورسڭز كه: جامعِ شريفڭزه، جمعه گيجه‌سنده سببسز اولارق، مبارك بر مسافرڭ گلمه‌سيله تجاوز ايديلمش. بو حادثه‌نڭ ماهيتى نه‌در؟ نه‌دن سڭا ايليشييورلر؟

الجواب:درت نقطه‌يى، بِالمجبوريه أسكى سعيد لسانيله بيان ايده‌جگم. بلكه إخوانلريمه مدارِ إنتباه اولور، سز ده جوابڭزى آليرسڭز.

برنجى نقطه:

او حادثه‌نڭ ماهيتى؛ خلافِ قانون و صِرف كيفى و زندقه حسابنه، جمعه گيجه‌سنده قلبمزه تلاش ويرمك و جماعته فتور گتيرمك و بنى مسافرلرله گوروشديرمه‌مك ايچون، بر دسيسهٔ‌ِ شيطانيه و منافقانه بر تعرّضدر. غرائبدندر كه، او گيجه‌دن أوّل اولان پنجشنبه گونى تنزّه ايچون بر طرفه گيتمشدم. عودتمده گويا ايكى ييلان بربرينه أكله‌نمش گبى اوزونجه سياه بر ييلان صول طرفمدن گلدى، بنم ايله آرقداشمڭ اورته‌سندن گچدى. آرقداشمه، او ييلاندن دهشت آلوب قورقدڭ مى دييه صوردم:

- گوردڭ مى؟

او ديدى: نه‌يى؟

ديدم: بو دهشتلى ييلانى!

ديدى: يوق، گورمدم و گوره‌مييورم.

"فسبحان اللّٰه‌!" ديدم. "بو قدر بيوك بر ييلان، ايكيمزڭ اورته‌سندن گچديگى حالده ناصل گورمدڭ؟"

او وقت خاطريمه بر شى گلمدى. فقط صوڭره قلبمه گلدى كه: "بو سڭا إشارتدر، دقّت ايت!" دوشوندم كه، گيجه‌لرده گورديگم ييلانلر نوعندندر. يعنى: گيجه‌لرده گورديگم ييلانلر ايسه؛ خيانت نيّتيله هر نه وقت بر مأمور يانمه گلسه، اونى ييلان صورتنده گورويوردم. حتّى بر دفعه مديره سويله‌مشدم: "فنا نيّتله گلديگڭ وقت سنى ييلان صورتنده گورويورم، دقّت ايت!" ديمشدم. ذاتًا سلفنى چوق وقت اويله گورويوردم.

ديمك شو ظاهرًا گورديگم ييلان ايسه إشارتدر كه، خيانتلرى بو دفعه يالڭز نيّتده قالميه‌جق، بلكه بِالفعل بر تجاوز صورتنى آلاجق. بو دفعه‌كى تجاوز (چندان)

ظاهرًا كوچك ايمش و كوچولتولمك ايسته‌نيلييور؛ فقط وجدانسز بر معلّمڭ تشويقيله و إشتراكيله او مأمورڭ ويرديگى أمر؛ جامع ايچنده، نمازڭ تسبيحاتنده ايكن، "او مسافرلرى گتيريڭز!" دييه ژاندارمه‌لره أمر ايتمش. مقصد ده بنى قيزديرمق. أسكى سعيد طماريله بو فوق القانون، صِرف كيفى معامله‌يه قارشى قوغمق ايله مقابله ايتمكدى. حالبوكه او بدبخت بيلمدى كه؛ سعيدڭ لساننده قرآنڭ دستگاهندن گلن بر ألماس قلنج واركن، ألنده‌كى قيريق اودون پارچه‌سيله مدافعه ايتمز؛ بلكه او قلنجى بويله إستعمال ايده‌جكدر. فقط ژاندارمه‌لرڭ عقللرى باشلرنده اولديغى ايچون، هيچ بر دولت، هيچ بر حكومت نمازده، جامعده، وظيفهٔ‌ِ دينيه بيتمه‌دن ايليشمديگى ايچون، نماز و تسبيحاتڭ ختامنه قدر بكله‌ديلر. مأمور بوندن قيزمش؛ "ژاندارمه‌لر بنى ديڭله‌مييورلر." دييه قير بكچيسنى آرقه‌سندن گوندرمش.

فقط جنابِ حق بنى بويله ييلانلرله اوغراشمغه مجبور ايتمييور. إخوانلريمه ده توصيه‌م بودر كه: ضرورتِ قطعيه اولمادن، بونلرله اوغراشمايڭز.

جَوَابُ الأحمق السُّكُوتُ

نوعندن، تنزّل ايدوب اونلرله قونوشمايڭز. فقط بوڭا دقّت ايديڭز كه: جاناوار بر حيوانه قارشى كندينى ضعيف گوسترمك، اونى هجومه تشجيع ايتديگى گبى؛ جاناوار وجدانى طاشييانلره قارشى دخى دالقاووقلق ايتمكله ضعف گوسترمك، اونلرى تجاوزه سَوق ايدر. اويله ايسه دوستلر متيقّظ طاورانملى، تا دوستلرڭ لاقيدلقلرندن و غفلتلرندن، زندقه طرفدارلرى إستفاده ايتمه‌سينلر.

ايكنجى نقطه:

وَلَا تَرْكَنُوا اِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ

آيتِ كريمه‌سى فرمانيله: ظلمه دگل يالڭز آلَت اولانى و طرفدار اولانى، بلكه أدنا بر مَيل

ايدنلرى دخى، دهشتله و شدّتله تهديد ايدييور. چونكه رضاىِ كفر، كفر اولديغى گبى؛ ظلمه رضا ده ظلمدر.

ايشته بر أهلِ كمال، كاملانه، شو آيتڭ چوق جواهرندن بر جوهرينى شويله تعبير ايتمشدر:

معينِ ظالمڭ دنياده أربابِ دنائتدر

كوپكدر ذوق آلان، صيّادِ بى‌إنصافه خدمتدن.

أوت؛ بعضلرى ييلانلق ايدييور، بعضلرى كوپكلك ايدييور. بويله مبارك بر گيجه‌ده، مبارك بر مسافرڭ، مبارك بر دعاده ايكن، خفيه‌لك ايدوب، گويا جنايت ياپييورمشز گبى إخبار ايدن و تعرّض ايدن، ألبته بو شعرڭ مئالنده‌كى طوقاته مستحقدر.

اوچنجى نقطه:

سؤال:مادام قرآنِ حكيمڭ فيضيله و نوريله أڭ متمرّد و متعنّد دينسزلرى إصلاح و إرشاد ايتمگه قرآنڭ همّتنه گووه‌نييورسڭ. هم بِالفعل ده ياپييورسڭ. نه‌دن سنڭ ياقينڭده بولونان بو متجاوزلرى چاغيروب إرشاد ايتمييورسڭ؟

الجواب:اصولِ شريعتڭ قاعدهٔ‌ِ مهمّه‌سندندر:

اَلرَّاضِى بِالضَّرَرِ لَا يُنْظَرُ لَهُ

يعنى: "بيله‌رك ضرره راضى اولانه شفقت ايدوب لهنده باقيلماز." ايشته بن چندان قرآنِ حكيمڭ قوّتنه إستنادًا دعوا ايدييورم كه: "چوق آلچاق اولمامق و ييلان گبى ضلالت زهرينى سرپمكله تلذّذ ايتمه‌مك شرطيله، أڭ متمرّد بر دينسزى، بر قاچ ساعت ظرفنده إقناع ايتمزسه‌م ده، إلزام ايتمگه حاضرم." فقط نهايت درجه‌ده آلچاقلغه دوشمش بر وجدان كه، بيله‌رك ديننى دنيايه صاتار و بيله‌رك حقيقت ألماسلرينى پيس، مضر شيشه پارچه‌لرينه مبادله ايدر درجه‌ده

منافقلغه گيرمش إنسان صورتنده‌كى ييلانلره حقائقى سويله‌مك؛ حقائقه قارشى بر حرمتسزلكدر.

كَتَعْلِيقِ الدُّرَرِ فِى اَعْنَاقِ الْبَقَرِ

ضربِ مَثلى گبى اولويور. چونكه بو ايشلرى ياپانلر، قاچ دفعه حقيقتى رسالهٔ‌ِ نوردن ايشيتديلر. و بيله‌رك، حقيقتلرى زندقه ضلالتلرينه قارشى چوروتمك ايسته‌يورلر. بويله‌لر، ييلان گبى زهردن لذّت آلييورلر.

دردنجى نقطه:

بڭا قارشى بو يدى سنه‌ده‌كى معامله‌لر، صِرف كيفى و فوق القانوندر. چونكه منفيلرڭ و أسيرلرڭ و زندانده‌كيلرڭ قانونلرى ميدانده‌در. اونلر قانونًا أقرباسيله گوروشورلر، إختلاطدن منع اولونمازلر. هر ملّت و دولتده عبادت و طاعت، تجاوزدن مصوندر. بنم أمثاللرم، شهرلرده أقربالريله و أحبابلريله برابر قالديلر. نه إختلاطدن، نه مخابره‌دن و نه ده گزمكدن منع اولونمديلر. بن منع اولوندم. و حتّى جامعمه و عبادتمه تجاوز ايديلدى. شافعيلرجه، تسبيحات ايچنده كلمهٔ‌ِ توحيدڭ تكرارى سنّت ايكن، بڭا ترك ايتديريلمگه چاليشيلدى. حتّى بوردورده أسكى مهاجرلردن شباب إسمنده اُمّى بر ذات، قائن والده‌سيله برابر تبديلِ هوا ايچون بورايه گلمش. همشهريلك إعتباريله بنم يانمه گلدى. اوچ مسلّح ژاندارمه ايله جامعدن ايسته‌نيلدى. او مأمور، خلافِ قانون ياپديغى خطايى ستر ايتمگه چاليشوب: "عفو ايدرسڭز گوجنمه‌يڭز، وظيفه‌در." ديمش. صوڭره، "هايدى گيت" دييه‌رك رخصت ويرمش. بو واقعه‌يه سائر شيلر و معامله‌لر قياس ايديلسه آڭلاشيلير كه: بڭا قارشى صِرف كيفى معامله‌در كه؛ ييلانلرى، كوپكلرى بڭا مسلّط ايدييورلر. بن ده تنزّل ايتمييورم كه، اونلرله اوغراشه‌يم. او مضرلرڭ شرلرينى دفع ايتمك ايچون، جنابِ حقّه حواله ايدييورم.

ذاتًا سببِ تهجير اولان حادثه‌يى چيقارانلر، شيمدى مملكتلرنده‌درلر. و قوّتلى رؤسالر، عشائرلرڭ باشنده‌درلر. هركس ترخيص ايديلدى. باشلرينى يسين دنيالريله

علاقه‌م اولماديغى حالده، بنى و ايكى ذاتِ آخَرى مستثنا بيراقديلر. بوڭا ده پكى ديدم. فقط او ذاتلردن بريسى، بر يره مفتى نصب اولنمش؛ مملكتندن باشقه هر طرفى گزييور و آنقره‌يه ده گيدييور. ديگرى إستانبولده قرق بيڭلر همشهريلرى ايچنده و هركسله گوروشه‌بيلير بر وضعيتده بيراقيلمش. حالبوكه بو ايكى ذات؛ بنم گبى كيمسه‌سز، يالڭز دگللر.. ما شاء اللّٰه‌ بيوك نفوذلرى وار. هم... هم... حالبوكه بنى بر كويه صوقمشلر، أڭ وجدانسز إنسانلرله بنى صيقيشديرمشلر. يگرمى دقيقه‌لق بر كويه آلتى سنه‌ده ايكى دفعه گيده‌بيلديگم گبى، او كويه گيتمك و بر قاچ گون تبديلِ هوا ايچون رخصت ويريلمديگى بر درجه‌ده، بنى مضاعف بر إستبداد آلتنده أزييورلر. حالبوكه بر حكومت نه شكلده اولورسه اولسون، قانونى بر اولور. كويلر و شخصلره گوره آيرى آيرى قانون اولماز. ديمك حقّمده‌كى قانون، قانونسزلقدر.

بوراده‌كى مأمورلر؛ نفوذِ حكومتى، أغراضِ شخصيه‌ده إستعمال ايدييورلر. فقط جنابِ أرحم الرّاحمينه يوز بيڭلر شكر ايدييورم و تحديثِ نعمت صورتنده ديرم كه: بتون اونلرڭ بو تضييقات و إستبدادلرى؛ أنوارِ قرآنيه‌يى ايشيقلانديران غيرت و همّت آتشنه، اودون پارچه‌لرى حكمنه گچييور؛ إشعال ايدييور، پارلاتييور. و او تضييقلرى گورن و غيرتڭ حرارتيله إنبساط ايدن او أنوارِ قرآنيه؛ بارلا يرينه بو ولايتى، بلكه أكثر مملكتى بر مدرسه حكمنه گتيردى. اونلر، بنى بر كويده محبوس ظن ايدييور. زنديقلرڭ رغمنه اولارق، بِالعكس بارلا كرسئِ درس اولوب، إسپارطه گبى چوق يرلر مدرسه حكمنه گچدى...

اَلْحَمْدُ ِللّٰه‌ِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى

٭ ٭ ٭

بشنجى رساله اولان بشنجى مسئله

شكر رساله‌سى

بِسْمِ اللّٰه‌ِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ

قرآنِ معجز البيان، تكرار ايله

اَفَلَا يَشْكُرُونَ ٭ اَفَلَا يَشْكُرُونَ ٭ وَ سَنَجْزِى الشَّاكِرِينَ ٭ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَاَزِيدَنَّكُمْ ٭ بَلِ اللّٰه‌َ فَاعْبُدْ وَ كُنْ مِنَ الشَّاكِرِينَ

گبى آيتلرله گوسترييور كه: خالقِ رحمانڭ عبادندن ايستديگى أڭ مهمّ ايش، شكردر. فرقانِ حكيمده غايت أهمّيتله شكره دعوت ايدر. و شكر ايتمه‌مكلگى، نعمتلرى تكذيب و إنكار صورتنده گوستروب

فَبِاَىِّ اٰلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ

فرمانيله، سورهٔ‌ِ رحمانده شدّتلى و دهشتلى بر صورتده اوتوز بر دفعه شو آيتله تهديد ايدييور. شكرسزلگڭ، بر تكذيب و إنكار اولديغنى گوسترييور.

أوت قرآنِ حكيم ناصلكه شكرى نتيجهٔ‌ِ خلقت گوسترييور؛ اويله ده قرآنِ كبير اولان شو كائنات دخى گوسترييور كه: نتيجهٔ‌ِ خلقتِ عالمڭ أڭ مهمّى، شكردر. چونكه كائناته دقّت ايديلسه گورونويور كه: كائناتڭ تشكيلاتى شكرى إنتاج ايده‌جك بر صورتده هر بر شى، بر درجه شكره باقييور و اوڭا متوجّه اولويور. گويا شو شجرهٔ‌ِ خلقتڭ أڭ مهمّ ميوه‌سى، شكردر. و شو كائنات فابريقه‌سنڭ

چيقارديغى محصولاتڭ أڭ أعلاسى، شكردر. چونكه خلقتِ عالمده گورويورز كه؛ موجوداتِ عالم بر دائره طرزنده تشكيل ايديلوب، ايچنده نقطهٔ‌ِ مركزيه اولارق حيات خلق ايديلمش. بتون موجودات حياته باقار، حياته خدمت ايدر، حياتڭ لوازماتنى يتيشديرر. ديمك كائناتى خلق ايدن ذات، اوندن او حياتى إنتخاب ايدييور.

صوڭره گورويورز كه؛ ذى‌حيات عالملرينى بر دائره صورتنده ايجاد ايدوب، إنسانى نقطهٔ‌ِ مركزيه‌ده بيراقييور. عادتا ذى‌حياتلردن مقصود اولان غايه‌لر اونده تمركز ايدييور؛ بتون ذى‌حياتى اونڭ أطرافنه طوپلايوب، اوڭا خدمتكار و مسخّر ايدييور، اونى اونلره حاكم ايدييور. ديمك خالقِ ذو الجلال، ذى‌حياتلر ايچنده إنسانى إنتخاب ايدييور، عالمده اونى إراده و إختيار ايدييور.

صوڭره گورويورز كه؛ عالمِ إنسانيت ده، بلكه حيوان عالمى ده بر دائره حكمنده تشكيل اولونويور و نقطهٔ‌ِ مركزيه‌ده رزق وضع ايديلمش. بتون نوعِ إنسانى و حتّى حيواناتى رزقه عادتا تعشّق ايتديروب، اونلرى عمومًا رزقه خادم و مسخّر ايتمش. اونلره حكم ايدن رزقدر. رزقى ده او قدر گنيش و زنگين بر خزينه ياپمش كه، حدسز نعمتلرى جامعدر. حتّى رزقڭ چوق أنواعندن يالڭز بر نوعنڭ طاتلرينى طانيمق ايچون، لسانده قوّهٔ‌ِ ذائقه نامنده بر جهاز ايله، مطعومات عددنجه معنوى اينجه اينجه ميزانجقلر قونولمشدر. ديمك كائنات ايچنده أڭ عجيب، أڭ زنگين، أڭ غريب، أڭ شيرين، أڭ جامع، أڭ بديع حقيقت رزقده‌در.

شيمدى گورويورز كه: هر شى ناصلكه رزقڭ أطرافنده طوپلانمش، اوڭا باقييور؛ اويله ده رزق دخى بتون أنواعيله معنًا و مادّةً، حالًا و قالًا شكر ايله قائمدر، شكر ايله اولويور، شكرى يتيشديرييور، شكرى گوسترييور. چونكه رزقه إشتها و إشتياق، بر نوع شكرِ فطريدر. و تلذّذ و ذوق دخى غيرِ شعورى بر شكردر

كه، بتون حيواناتده بو شكر واردر. يالڭز إنسان، ضلالت و كفر ايله او فطرى شكرڭ ماهيتنى دگيشديرييور؛ شكردن، شركه گيدييور.

هم رزق اولان نعمتلرده غايت گوزل سوسلى صورتلر، غايت گوزل قوقولر، غايت گوزل طاتمقلر؛ شكرڭ دعوتجيلريدر، ذى‌حياتى شوقه دعوت ايدر و شوق ايله بر نوع إستحسان و إحترامه سَوق ايدر، بر شكرِ معنوى ايتديرر. و ذى‌شعورڭ نظرينى دقّته جلب ايدر، إستحسانه ترغيب ايدر. نعمتلرى إحترامه اونى تشويق ايدر؛ اونڭ ايله قالًا و فعلًا شكره إرشاد ايدر و شكر ايتديرر و شكر ايچنده أڭ عالى و طاتلى لذّتى و ذوقى اوڭا طاتديرر. يعنى گوسترر كه: شو لذّتلى رزق و نعمت، قيصه و موقّت بر لذّتِ ظاهريه‌سيله برابر دائمى، حقيقى، حدسز بر لذّتى و ذوقى طاشييان إلتفاتِ رحمانى‌يى شكر ايله قزانديرر. يعنى: رحمت خزينه‌لرينڭ مالكِ كريمنڭ حدسز لذّتلى اولان إلتفاتنى دوشونديروب، شو دنياده دخى جنّتڭ باقى بر ذوقنى معنًا طاتديرر. ايشته رزق، شكر واسطه‌سيله او قدر قيمتدار و زنگين بر خزينهٔ‌ِ جامعه اولديغى حالده، شكرسزلك ايله نهايت درجه‌ده سقوط ايدر.

آلتنجى سوزده بيان ايديلديگى گبى: لسانده‌كى قوّهٔ‌ِ ذائقه جنابِ حق حسابنه، يعنى معنوى وظيفهٔ‌ِ شكرانيه ايله رزقه متوجّه اولديغى وقت، او ديلده‌كى قوّهٔ‌ِ ذائقه، رحمتِ بى‌نهايهٔ‌ِ إلٰهيه‌نڭ حدسز مطبخلرينه شاكر بر مفتّش، حامد بر ناظرِ عالى‌قدر حكمنده‌در. أگر نفس حسابنه اولسه، يعنى رزقى إنعام ايدنڭ شكرينى دوشونميه‌رك متوجّه اولسه؛ او ديلده‌كى قوّهٔ‌ِ ذائقه، بر ناظرِ عالى‌قدر مقامندن، بطن فابريقه‌سنڭ ياساقجيسى و معده طاولاسنڭ بر قپوجيسى درجه‌سنه سقوط ايدر. ناصل رزقڭ شو خدمتكارى شكرسزلك ايله بو درجه‌يه سقوط ايدر، اويله ده رزقڭ ماهيتى و سائر خدمه‌لرى دخى سقوط ايدييورلر. أڭ يوكسك مقامدن، أڭ أدنا مقامه اينرلر. كائنات خالقنڭ حكمتنه ضد و مخالف بر وضعيته دوشرلر.

شكرڭ مقياسى؛ قناعتدر و إقتصاددر و رضادر و ممنونيتدر. شكرسزلگڭ ميزانى؛ حرصدر و إسرافدر، حرمتسزلكدر، حرام حلال ديمه‌يوب راست گلنى يمكدر.

أوت حرص؛ شكرسزلك اولديغى گبى، هم سببِ محروميتدر، هم واسطهٔ‌ِ ذلّتدر. حتّى حياتِ إجتماعيه‌يه صاحب اولان مبارك قارينجه دخى، گويا حرص واسطه‌سيله آياقلر آلتنده قالمش أزيلير. چونكه قناعت ايتمه‌يوب، سنه‌ده بر قاچ دانه بغداى كافى گليركن، ألندن گلسه بيڭلر دانه‌يى طوپلار. گويا مبارك آرى، قناعتندن طولايى باشلر اوستنده اوچار. قناعت ايتديگندن، بالى إنسانلره أمرِ إلٰهى ايله إحسان ايدر، يديرر.

أوت ذاتِ أقدسڭ عَلَمِ ذاتيسى و أڭ أعظمى إسمى اولان لفظ اللّٰه‌دن صوڭره أڭ أعظم إسمى اولان رحمٰن رزقه باقار و رزقده‌كى شكر ايله اوڭا يتيشيلير. هم رحمانڭ أڭ ظاهر معناسى رزّاقدر.

هم شكرڭ أنواعى وار. او نوعلرڭ أڭ جامعى و فهرستهٔ‌ِ عموميه‌سى، نمازدر.

هم شكر ايچنده، صافى بر ايمان وار، خالص بر توحيد بولونور. چونكه بر ألمايى يين و "الحمد ِللّٰه‌" ديين آدم، او شكر ايله إعلان ايدر كه: "او ألما طوغريدن طوغرى‌يه دستِ قدرتڭ يادگارى و طوغريدن طوغرى‌يه خزينهٔ‌ِ رحمتڭ هديه‌سيدر" ديمسى ايله و إعتقاد ايتمه‌سى ايله، هر شيئى (جزئى اولسون، كلّى اولسون) اونڭ دستِ قدرتنه تسليم ايدييور. و هر شيده رحمتڭ جلوه‌سنى بيلير. حقيقى بر ايمانى و خالص بر توحيدى، شكر ايله بيان ايدييور.

إنسانِ غافل، كفرانِ نعمت ايله نه درجه خسارته دوشديگنى، چوق جهتلردن يالڭز بر وجهنى سويله‌يه‌جگز. شويله كه:

لذّتلى بر نعمتى إنسان يه‌سه، أگر شكر ايتسه؛ او يديگى نعمت او شكر واسطه‌سيله بر نور اولور، اُخروى بر ميوهٔ‌ِ جنّت اولور. ويرديگى لذّت ايله، جنابِ حقّڭ إلتفاتِ رحمتنڭ أثرى اولديغنى دوشونمكله، بيوك و دائمى بر لذّت و ذوق ويرييور. بو گبى معنوى لبلرى و خلاصه‌لرى و معنوى مادّه‌لرى علوى مقاملره گوندروب، مادّى و ثفلى (پوصه) و قشرى، يعنى وظيفه‌سنى بيتيرن و لزومسز قالان مادّه‌لرى فضولات اولوب أصلنه، يعنى عناصره إنقلاب ايتمگه گيدييور. أگر شكر ايتمزسه؛ او موقّت لذّت، زوال ايله بر ألم و تأسّف بيراقير و كنديسى دخى قاذورات اولور. ألماس ماهيتنده‌كى نعمت، كوموره قلب اولور. شكر ايله، زائل رزقلر؛ دائمى لذّتلر، باقى ميوه‌لر ويرر. شكرسز نعمت، أڭ گوزل بر صورتدن، چركين بر صورته دونر. چونكه او غافله گوره رزقڭ عاقبتى، موقّت بر لذّتدن صوڭره فضولاتدر.

أوت رزقڭ عشقه لايق بر صورتى وار؛ او ده، شكر ايله او صورت گورونور. يوقسه أهلِ غفلت و ضلالتڭ رزقه عشقلرى بر حيوانلقدر. داها بوڭا گوره قياس ايت كه، أهلِ ضلالت و غفلت نه درجه خسارت ايدييورلر.

أنواعِ ذى‌حيات ايچنده أڭ زياده رزقڭ أنواعنه محتاج، إنساندر. جنابِ حق إنسانى بتون أسماسنه جامع بر آيينه و بتون رحمتنڭ خزينه‌لرينڭ مدّخراتنى طارته‌جق، طانيه‌جق جهازاته مالك بر معجزهٔ‌ِ قدرت و بتون أسماسنڭ جلوه‌لرينى و صنعتلرينڭ اينجه‌لكلرينى ميزانه چكه‌جك آلَتلرى حاوى بر خليفهٔ‌ِ أرض صورتنده خلق ايتمشدر. اونڭ ايچون حدسز بر إحتياج ويروب، مادّى و معنوى رزقڭ حدسز أنواعنه محتاج ايتمشدر. إنسانى، بو جامعيته گوره أڭ أعلا بر موقع اولان أحسنِ تقويمه چيقارمق واسطه‌سى، شكردر. شكر اولمازسه، أسفلِ سافلينه دوشر؛ بر ظلمِ عظيمى إرتكاب ايدر.

الحاصل:أڭ أعلا و أڭ يوكسك طريق اولان طريقِ عبوديت و محبوبيتڭ درت أساسندن أڭ بيوك أساسى شكردر كه؛ او درت أساس شويله تعبير ايديلمش:

دَرْ طَرِيقِ عَجْزمَنْدِى لَازِمْ اٰمَدْ چَارْ چِيزْ:

عَجْزِ مُطْلَقْ، فَقْرِ مُطْلَقْ، شَوْقِ مُطْلَقْ، شُكْرِ مُطْلَقْ اَىْ عَزِيزْ!

اَللّٰهُمَّ اجْعَلْنَا مِنَ الشَّاكِرِينَ بِرَحْمَتِكَ يَا اَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ

اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ سَيِّدِ الشَّاكِرِينَ وَ الْحَامِدِينَ وَ عَلٰى اٰلِهِ وَ صَحْبِهِ اَجْمَعِينَ اٰمِينَ

وَ اٰخِرُ دَعْوٰيهُمْ اَنِ الْحَمْدُ ِللّٰه‌ِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

٭ ٭ ٭

آلتنجى رساله اولان آلتنجى مسئله

(حرمينِ شريفَيْنه وهّابيلرڭ تسلّطنه دائردر)

بِسْمِ اللّٰه‌ِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لَا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً

عزيز قارداشم!

حرمينِ شريفَيْنڭ وهّابيلرڭ ألنه گچمه‌سى و اونلرڭ أعاظمِ إسلامڭ تربه‌لرى حقّنده‌كى تخريبكارانه حرمتسزلگى نه حكمته مبنيدر؟ دييه سؤال ايدييورسڭز.

الجواب:شو حادثه عالمِ إسلامڭ سياستنه و حياتِ إجتماعيه‌سنه تعلّق ايتديگى ايچون يڭى سعيد قفاسيله جواب ويره‌مييورم. چونكه شيمدى دائرهٔ‌ِ نظرم باشقه اُفقده‌در. فقط هيچ قيرمديغم و دائما فائده‌سنى گورديگم مبارك خاطرڭ ايچون أسكى سعيد قفاسنى موقّةً باشمه صيقيله‌رق گيه‌رك شو آلتنجى مسئله‌يى درت مختصر نكته‌لرله بيان ايده‌جگز.

برنجى نكته:

شو وهّابى مسئله‌سنڭ كوكى دريندر. عنعنه‌سى زمانِ صحابه‌دن باشلايه‌رق گلمش. ايشته او عنعنه اوچ اوزون أساسلرله گلمشدر:

برنجيسى:حضرتِ على (رض)، وهّابيلرڭ أجدادندن و أكثريسى نجد سكنه‌سندن اولان خارجيلره قلنج چكمه‌سى و نهروانده اونلرڭ حافظلرينى ئولديرمسى، اونلرده دريندن درينه هم دين نامنه شيعه‌لغڭ عكسنه اولارق حضرتِ على‌نڭ (رض) فضيلتلرينه قارشى بر كوسمك، بر عداوت تولّد ايتمشدر.

حضرتِ على (رض) "شاهِ ولايت" عنواننى قزانديغى و طُرُقِ أوليانڭ أكثرِ مطلقى اوڭا رجوع ايتمه‌سى جهتندن خارجيلرده و شيمدى ايسه خارجيلرڭ بايراقدارى اولان وهّابيلرده أهلِ ولايته قارشى بر إنكار، بر تزييف طمارى يرلشمشدر.

ايكنجيسى:مسيلمهٔ‌ِ كذّابڭ فتنه‌سيله إرتداده يوز طوتان نجد حواليسى، حضرتِ أبو بكرڭ (رض) خلافتنده خالد ابن وليدڭ قلنجيله زير و زبر ايديلدى. بوندن نجد أهاليسنڭ خلفاىِ راشدينه و طولاييسيله أهلِ سنّت و جماعته قارشى بر إغبِرار سجيه‌لرينه گيرمشدى. خالص مسلمان اولدقلرى حالده، ينه أسكيدن أجدادلرينڭ ييدكلرى ضربه‌يى اونوتمييورلر. ناصلكه أهلِ ايرانڭ، حضرتِ عُمَرڭ (رض) عادلانه ضربه‌سيله دولتلرى محو و ملّتلرينڭ غرورى قيريلديغى ايچون شيعه‌لر، آلِ بيت محبّتى پرده‌سى آلتنده حضرتِ عُمَره (رض) و حضرتِ أبو بكره (رض) و طولاييسيله أهلِ سنّت و جماعته دائما منتقمانه فرصت بولدقجه تجاوز ايتمشلر.

اوچنجى أساس:وهّابيلرڭ عظيم إماملرندن و عجيب دهالرى طاشييان مشهور ابن تيميه و ابن قيّم الجوزى گبى ذاتلر، محيى الدينِ عرب (ق‌س) گبى عظيم أوليايه قارشى فضله هجوم ايتدكلرى و گويا مذهبِ أهلِ سنّتى شيعه‌لره قارشى حضرتِ أبو بكرڭ (رض)، حضرتِ على‌دن (رض) أفضليتنى مدافعه ايدييورم دييه‌رك حضرتِ على‌نڭ (رض) قيمتنى چوق دوشورييورلر. خارقه فضيلتلرينى عاديلشديرييورلر. محيى الدينِ عرب گبى چوق أوليايى إنكار و تكفير ايدييورلر. هم وهّابيلر، كنديلرينى أحمد ابن حنبل مذهبنده صايدقلرى ايچون، أحمد ابن حنبل حضرتلرى بر ميليون حديثڭ حافظى و راويسى و شدّتلى اولان حنبلى مذهبنڭ رئيسى و خلقِ قرآن مسئله‌سنده جهان‌پسندانه صلابت و متانت صاحبى بر ذات اولديغندن اونڭ بر درجه ظاهرى و متعصّبانه و عَلَويلره مخالفتكارانه

مذهبندن دين نامنه إستفاده ايدوب بر قسم أوليانڭ تربه‌لرينى تخريب ايدييورلر. و كنديلرينى حقلى ظن ايدييورلر. حالبوكه بر درهم حقلرى وارسه، بعضًا اون درهم علاوه ايدييورلر.

ايكنجى نكته:

شو وهّابى مسئله‌سنڭ عالمِ إسلامڭ عنعنه‌سى إعتباريله ناصلكه اوچ أساسى وار. اويله ده، عالمِ إنسانيت إعتباريله دخى اوچ أساسى واردر:

برنجيسى:أهلِ دنيانڭ و مادّى تاريخڭ نظريله، نوعِ بشرڭ حياتِ إجتماعيه‌سى نقطه‌سنده باقيلسه گورولويور كه؛ حياتِ إجتماعيهٔ‌ِ سياسيه إعتباريله بشر بر قاچ دورى گچيرمش. برنجى دورى: وحشت و بدويلك دورى. ايكنجى دورى: مملوكيت دورى. اوچنجى دورى: أسير دورى. دردنجيسى: أجير دورى. بشنجيسى: مالكيت و سربستيت دوريدر. وحشت دورى دينلرله، حكومتلرله تبديل ايديلمش، نيم‌مدنيت دورى آچيلمش. فقط نوعِ بشرڭ ذكيلرى و قويلرى، إنسانلرڭ بر قسمنى عبد و مملوك إتّخاذ ايدوب، حيوان درجه‌سنه اينديرمشلر. صوڭره بو مملوكلر دخى بر إنتباهه دوشوب غيرته گله‌رك، او دورى أسير دورينه چويرمشلر. يعنى مملوكيتدن قورتولوب، فقط "اَلْحُكْمُ لِلْغالِب" اولان ظالم دستوريله ينه إنسانلرڭ قويلرى، ضعيفلرينه أسير معامله‌سى ياپمشلر. صوڭره إختلالِ كبير گبى چوق إنقلابلرله او دَور ده أجير دورينه إنقلاب ايتمش. يعنى، زنگينلر اولان خواص طبقه‌سى، عوامى و فقرايى اجرت مقابلنده خدمتكار إتّخاذ ايتمه‌سى، يعنى سرمايه صاحبلرى أهلِ سعى و عملى، كوچك بر اجرته مقابل إستخدام ايتمه‌لريدر. بو دورده سوءِ إستعمالات او درجه‌يه واردى كه: بر سرمايه‌دار كندى يرنده اوطوروب، بانقه‌لر واسطه‌سيله بر گونده بر ميليون قزانديغى حالده، بر بيچاره عمله صباحدن آقشامه قدر تحت الأرض معدنلرده چاليشوب قُوتِ لايموت درجه‌سنده اون غروشلق بر اجرت قزانييور. شو حال، مدهش بر كين، بر إغبِرار ويردى كه، عوام طبقه‌سى خواصّه إعلانِ عصيان ايتدى. شو عصرڭ تعبيريله سوسيالستلك، بولشويكلك صورتنده أوّل روسيايى زير و زبر ايدوب گچن حربِ عموميدن إستفاده ايده‌رك هر يرده كوك صالديلر. شو بولشويزمڭ پرده‌سى آلتنده‌كى قيامِ عوام، خواصّه قارشى بر كين و بر تزييف فكرينى ويرديگندن، بيوكلره و خواصّه عائد مدارِ شرف هر شيئى قيرمق ايچون بر جسارت ويرمش.

ايكنجى أساس:شو عصر منفى ملّيتى چوق ايلرى سوردى. عناصرِ إسلاميه هيچ محتاج اولماديغى حالده، شو ملّيت فكرينه كوركورينه صاريلديلر. منفى ملّيت ايسه، مقدّساتِ دينيه‌يه حرمتكار اولامييور. بهانه‌لر بولدقجه ايليشمك ايسته‌يور.

اوچنجى أساس:سكوت............

اوچنجى نكته:

مسلكلر، مذهبلر نه قدر باطل ده اولسه‌لر، ايچنده عقدهٔ‌ِ حياتيه‌سى حكمنده بر حق، بر حقيقت بولونور. أگر آثارينه و نتيجه‌لرينه حكم ايدن حق و حقيقت ايسه و منفى جهتلرى مثبت جهتلرينه مغلوب ايسه، او مسلك حقدر. أگر ايچنده‌كى حق و حقيقت نتيجه‌لره حكم ايده‌مييور و منفى جهتى مثبت جهتنه غلبه ايدييورسه، او مسلك باطلدر. اونڭ أهلى، أهلِ بدعه و ضلالت اولور. ايشته بو قاعده‌يه بناءً، عالمِ إسلامده‌كى أهلِ بدعه فرقه‌لرينه باقيلسه گورولويور كه، هر برى بر حقّه إستناد ايدوب گيتمش. فقط منفى جهتى، يا غرض ويا عناد گبى بر سببله او مسلگڭ آثارى، ضلالت حسابنه چاليشمشدر.

مثلا:شيعه‌لر، قرآنڭ أمرينه إمتثالًا أهلِ بيتڭ محبّتنى أساس طوتوب، صوڭره إنتقامِ ملّيه جهتندن بر غرض گله‌رك مشروع محبّتِ أهلِ بيتڭ آثارينى ضبط ايده‌رك، صحابه و شَيْخَيْنڭ بغضنه بنا ايدوب آثار گوسترمشلر.

لَا لِحُبِّ عَلِىٍّ بَلْ لِبُغْضِ عُمَرَ

اولان ضربِ مَثلنه ماصدق اولمشلر. هم مثلا، وهّابيلر و خارجيلر

ايسه، نصوصِ شريعته و صريح آياته و ظواهرِ أحاديثه إستناد ايده‌رك، خالص توحيده منافى و صنم‌پرستلگى ايما ايده‌جك هر شيئى ردّ ايتمكلگى قاعده طوتمشلر. فقط برنجى نكته‌ده‌كى اوچ أساسده بيان ايديلن سببلر جهتندن گلن منفى غرضلر، اونلرى حقدن چويروب ضلالته صاپديرمش كه، إفراط درجه‌سنده تخريبات ياپييورلر. و هكذا، جبرى اولسون، معتزله اولسون، هانگى فرقه اولورسه اولسون، بويله بر حقيقتى مسلگنده گوروب، اونڭله آلدانوب صوڭره ضلالته صاپلانير.

هر نه ايسه... هر باطل بر مسلگڭ هر بر جهتى باطل اولمق لازم اولماديغى گبى، هر بر حق مسلگڭ دخى هر بر جهتى حق اولمق لازم دگلدر. بوڭا بناءً ساداتدن اولان شريفِ مكّه، أهلِ سنّت و جماعتدن ايكن ضعف گوستروب إنگليز سياستنڭ حرمينِ شريفَيْنه مستبدانه گيرمه‌سنه ميدان ويردى. نصِّ آيتله كفّارڭ گيرمسنى قبول ايتمه‌ين حرمينِ شريفَيْنى، إنگليز سياستنڭ عالمِ إسلامى آلداته‌جق بر صورتده مركزِ سياسيسى حكمنه گتيرمه‌سنه يول ويرديگندن، أهلِ بدعتدن اولان وهّابيلر، خارجدن مدارِ إستناد آراميه‌رق فى الجمله نيم‌مستقل بر سياستِ إسلاميه تعقيب ايتدكلرندن؛ شو جهتده حقلى اولارق، او گبى أهلِ سنّته غلبه ايتديلر، دينيله‌بيلير.

دردنجى نكته:

أسباب تحتنده وجوده گلن حادثه‌لر، او أسبابڭ خالص مالى دگل؛ بلكه أصل او حادثه‌نڭ حقيقى صاحبى قدردر. قدر ايسه، حكمتِ إلٰهيه ايله حكم ايدر. اويله ايسه بو وهّابى حادثه‌سنه، يالڭز وهّابيلرڭ أهلِ سنّته قارشى مفرطانه بر تجاوز نظريله باقميه‌جغز. بلكه أهلِ سنّت بر سوءِ حركتيله قدره فتوا ويرمش كه، وهّابيلرى أهلِ سنّته تسليط ايتمش. وهّابيلر ظلم ايدر، چونكه هم چوق مفرطانه، هم إنتقامكارانه، هم خارجيلك نامنه ايتدكلرى ايچون جنايت ايدييورلر. فقط قدرِ إلٰهى اوچ سببه بناءً عدالت ايدر:

برنجيسى:حديثِ صحيح ايله ثابت اولان زيارتِ قبور و مقبرستانه حرمتِ شرعيه سوءِ إستعمال ايديلدى. غيرِ مشروع حادثه‌لر ظهوره گلدى. خصوصًا أوليالرڭ مقبرلرينه قارشى حرمت ايسه، معناىِ حرفى جهتيله قالمادى؛ معناىِ إسمى درجه‌سنه چيقدى. يعنى صِرف جنابِ حق حسابنه، مقبول بر عبدى اولديغنه و شفاعتنه و معنوى دعاسنه مظهر اولمق ايچون اولان مشروع حرمتدن زياده، او قبر صاحبنى عادتا صاحبِ تصرّف و كندى كندينه مدد ويره‌جك بر قدرت صاحبى تصوّر ايدوب عاميانه، جاهلانه تقديس ايديلدى. حتّى او درجه‌يه وارمش كه؛ نماز قيلميانلر، او معروف و مشهور تربه‌لره قربان كسوب، اوڭا يالوارييوردى. ايشته بو مفرطانه حال، قدره فتوا ويردى كه؛ بو مخربى اونلره مسلّط ايتسين. فقط او مخرب دخى اونلرى تعديل ايتمك و إفراطلرينى قيرمق لازم گليركن، اويله ياپمايوب بِالعكس او ده تفريط ايدوب، كوكيله كسمگه باشلادى. ألبته

اَلظَّالِمُ سَيْفُ اللّٰه‌ِ يَنْتَقِمُ بِهِ ثُمَّ يَنْتَقِمُ مِنْهُ

قاعده‌سنه مظهر اولور. اونلر ده صوڭره جزاسنى بولورلر.

ايكنجيسى:شو عصرده مادّى فكر غلبه چالمش. أسبابِ ظاهريه، حقيقى تلقّى ايديلييور. إنسانلر أسبابه ياپيشييور. أگر أسبابِ ظاهريه بر آيينه حكمندن چيقوب، نظرِ دقّتى كندينه جلب ايتسه، توحيدِ حقيقى‌يه منافى اولور.

ايشته شو غافل، مادّى عصرده‌كى إنسانلر متديّن ده اولسه، أسبابه فضله صاريلمالرينه، حكمتِ شرعيه مساعده ايتمييور. ايشته بوڭا بناءً أوليانڭ و أعاظمِ إسلاميه‌نڭ تربه‌لرينه برر مقدّس زيارتگاه نظريله باقمق، او حكمتِ شرعيه‌يه شو زمانده پك موافق دوشمديگندن؛ قدرِ إلٰهى اونى تعديل ايتمك ايستدى كه، بونلرى مسلّط ايتدى.

اوچنجيسى:شو عصرده أنانيت او درجه ديزگيننى ألنه آلمش كه، چوق إنسانلر برر كوچك فرعون و برر كوچك نمرود حكمنه گچمشلر. ايشته أهلِ غفلت

و أهلِ ضلالت و بو مغرور أهلِ أنانيت نظرنده قياسِ بِالنفس اولارق، أعاظمِ إسلاميه‌نڭ نامدارلرينى حاشا أنانيتله إتهام ايتدكلرندن، هم او أهلِ غفلت و ضلالت كنديلرى اللّٰهى طانيمدقلرى ايچون چوق شيلره، چوق ذاتلره برر نوع ربوبيت تخيّل ايتدكلرى بر هنگامده و صنم‌پرستلگڭ باشقه بر نوعى اولان هيكل‌پرستلرڭ و صورت‌پرستلرڭ غايت مدهش بر رياكارلق معناسنده اولان شان و شرف پشنده قوشدقلرى بر زمانده؛ أعاظمِ إسلاميه‌نڭ تربه‌لرينه جاهلانه و مفرطانه بر صورتده عواملرڭ تقديس درجه‌سنده حرمتلرى، ألبته حكمتِ شرعيه نقطه‌سنده قدر مناسب گورمدى كه، بو مخربلرى أهلِ سنّته تسليط ايتدى. اونلرله تعديل ايده‌جك.

فقط وهّابيلرڭ سيّئات و تخريباتلريله برابر مدارِ شكران بر جهتلرى وار كه، او چوق مهمدر. بلكه اونلرڭ تخريبكارانه اولان سيّئاتلرينه مقابل او جهتدر كه، اونلرى شيمديلك موفّق ايدييور. او جهت ده شودر كه: نمازه چوق دقّت ايدييورلر. شريعتڭ أحكامنه تطبيقِ حركته چاليشييورلر. باشقه‌لرى گبى لاقيدلق ايتمييورلر. گويا دينڭ تعصّبى نامنه تجاوز ايدييورلر. باشقه‌لر گبى، دينڭ أهمّيتسزلگنه بناءً شعائرِ دينيه‌يى تخريب ايتمييورلر. هم وهّابيلك آز بر فرقه‌در. قوجه عالمِ إسلامڭ حوضِ كبيرى ايچنده يا أرير، يا إعتداله گلير. چونكه منبعى خارجده دگل كه، عالمِ إسلامى بولانديرسين. منبعى خارجده اولسه ايدى، چوق دوشونديره‌جكدى.

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ

٭ ٭ ٭

يدنجى رساله اولان يدنجى مسئله

بِسْمِ اللّٰه‌ِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

قُلْ بِفَضْلِ اللّٰه‌ِ وَ بِرَحْمَتِهِ فَبِذٰلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ

شو مسئله "يدى إشارت"در.

أوّلا تحديثِ نعمت صورتنده بر قاچ سرِّ عنايتى إظهار ايدن "يدى سببى" بيان ايدرز:

برنجى سبب:

أسكى حربِ عموميدن أوّل و أوائلنده، بر واقعهٔ‌ِ صادقه‌ده گورويورم كه: آرارات طاغى دينيلن مشهور آغرى طاغڭ آلتنده‌يم. بردن او طاغ، مدهش إنفلاق ايتدى. طاغلر گبى پارچه‌لرى، دنيانڭ هر طرفنه طاغيتدى. او دهشت ايچنده باقدم كه، مرحوم والده‌م يانمده‌در. ديدم: " آنا قورقمه! جنابِ حقّڭ أمريدر؛ او رحيمدر و حكيمدر." بردن او حالتده ايكن، باقدم كه مهمّ بر ذات، بڭا آمرانه دييور كه: "إعجازِ قرآنى بيان ايت." اوياندم، آڭلادم كه: بر بيوك إنفلاق اولاجق. او إنفلاق و إنقلابدن صوڭره، قرآن أطرافنده‌كى سورلر قيريله‌جق. طوغريدن طوغرى‌يه قرآن كندى كندينه مدافعه ايده‌جك. و قرآنه هجوم ايديله‌جك، إعجازى اونڭ چليك بر زرهى اولاجق. و شو إعجازڭ بر نوعنى شو زمانده إظهارينه، حدّمڭ فوقنده اولارق، بنم گبى بر آدم نامزد اولاجق و نامزد اولديغمى آڭلادم.

مادام إعجازِ قرآنى بر درجه بيان، سوزلرله اولدى. ألبته او إعجازڭ حسابنه گچن و اونڭ رشحاتى و بركاتى نوعندن اولان خدمتمزده‌كى عناياتى إظهار ايتمك، إعجازه يارديمدر و إظهار ايتمك گركدر.

ايكنجى سبب:

مادام قرآنِ حكيم مرشديمزدر، استاديمزدر، إماممزدر، هر بر آدابده رهبريمزدر؛ او، كندى كندينى مدح ايدييور. بز ده اونڭ درسنه إتّباعًا، اونڭ تفسيرينى مدح ايده‌جگز.

هم مادام يازيلان سوزلر اونڭ بر نوع تفسيريدر و او رساله‌لرده‌كى حقائق، قرآنڭ ماليدر و حقيقتلريدر. و مادام قرآنِ حكيم أكثر سوره‌لرده، خصوصًا الٓرٰ لرده حٰمٓ لرده كندى كندينى كمالِ حشمتله گوسترييور، كمالاتنى سويله‌يور، لايق اولديغى مدحى كندى كندينه ايدييور. ألبته سوزلرده إنعكاس ايتمش قرآنِ حكيمڭ لمعاتِ إعجازيه‌سندن و او خدمتڭ مقبوليتنه علامت اولان عناياتِ ربّانيه‌نڭ إظهارينه مكلّفز. چونكه او استاديمز اويله ايدر و اويله درس ويرر.

اوچنجى سبب:

سوزلر حقّنده تواضع صورتنده ديمييورم؛ بلكه بر حقيقتى بيان ايتمك ايچون ديرم كه: سوزلرده‌كى حقائق و كمالات، بنم دگل قرآنڭدر و قرآندن ترشّح ايتمشدر. حتّى اوننجى سوز، يوزر آياتِ قرآنيه‌دن سوزولمش بعض قطراتدر. سائر رساله‌لر دخى عمومًا اويله‌در. مادام بن اويله بيلييورم و مادام بن فانى‌يم، گيده‌جگم؛ ألبته باقى اولاجق بر شى و بر أثر، بنمله باغلانمامق گركدر و باغلانماملى. و مادام أهلِ ضلالت و طغيان، ايشلرينه گلمه‌ين بر أثرى، أثر صاحبنى چوروتمكله أثرى چوروتمك عادتلريدر؛ ألبته سماىِ قرآنڭ ييلديزلريله باغلانان رساله‌لر، بنم گبى چوق إعتراضاته و تنقيداته مدار اولابيلن و سقوط ايده‌بيلن چوروك بر ديرك ايله باغلانماملى. هم مادام عُرفِ ناسده، بر أثرده‌كى مزايا، او أثرڭ مصدرى و منبعى ظن ايتدكلرى مؤلّفنڭ أطوارنده آرانيلييور و بو عُرفه گوره، او

حقائقِ عاليه‌يى و او جواهرِ غاليه‌يى كندم گبى بر مفلسه و اونلرڭ بيڭده برينى كندنده گوستره‌مه‌ين شخصيتمه مال ايتمك، حقيقته قارشى بيوك بر حقسزلق اولديغى ايچون رساله‌لر كندى مالم دگل، قرآنڭ مالى اولارق، قرآنڭ رشحاتِ مزيّاتنه مظهر اولدقلرينى إظهار ايتمگه مجبورم. أوت لذّتلى اوزوم صالقيملرينڭ خاصيتلرى، قورو چوبوغنده آرانيلماز. ايشته بن ده اويله بر قورو چوبوق حكمنده‌يم.

دردنجى سبب:

بعضًا تواضع، كفرانِ نعمتى إستلزام ايدييور؛ بلكه كفرانِ نعمت اولور. بعضًا ده تحديثِ نعمت، إفتخار اولور. ايكيسى ده ضرردر. بونڭ چارهٔ‌ِ يگانه‌سى كه؛ نه كفرانِ نعمت چيقسين، نه ده إفتخار اولسون. مزيت و كمالاتلرى إقرار ايدوب، فقط تملّك ايتميه‌رك، منعمِ حقيقينڭ أثرِ إنعامى اولارق گوسترمكدر. مثلا: ناصلكه مرصّع و مزيَّن بر ألبسهٔ‌ِ فاخره‌يى برى سڭا گيديرسه و اونڭله چوق گوزللشسه‌ڭ، خلق سڭا ديسه: "ما شاء اللّٰه‌ چوق گوزلسڭ، چوق گوزللشدڭ." أگر سن تواضعكارانه ديسه‌ڭ: "حاشا!.. بن نه‌يم، هيچ. بو نه‌در، نره‌ده گوزللك؟" او وقت كفرانِ نعمت اولور و حلّه‌يى سڭا گيديرن ماهر صنعتكاره قارشى حرمتسزلك اولور. أگر مفتخرانه ديسه‌ڭ: "أوت بن چوق گوزه‌لم، بنم گبى گوزل نره‌ده وار، بنم گبى برينى گوستريڭز." او وقت، مغرورانه بر فخردر.

ايشته فخردن، كفراندن قورتولمق ايچون ديمه‌لى كه: "أوت بن گوزللشدم، فقط گوزللك لباسڭدر و طولاييسيله لباسى بڭا گيديرنڭدر، بنم دگلدر."

ايشته بونڭ گبى، بن ده سسم يتيشسه، بتون كُرهٔ‌ِ أرضه باغيره‌رق ديرم كه: سوزلر گوزلدرلر، حقيقتدرلر؛ فقط بنم دگلدرلر، قرآنِ كريمڭ حقائقندن تلمّع ايتمش شعاعلردر.

وَ مَا مَدَحْتُ مُحَمَّدًا بِمَقَالَتِى ٭ وَ لٰكِنْ مَدَحْتُ مَقَالَتِى بِمُحَمَّدٍ

دستوريله ديرم كه:

وَ مَا مَدَحْتُ الْقُرْاٰنَ بِكَلِمَاتِى ٭ وَ لٰكِنْ مَدَحْتُ كَلِمَاتِى بِالْقُرْاٰنِ

يعنى: "قرآنڭ حقائقِ إعجازينى بن گوزللشديره‌مدم، گوزل گوستره‌مدم؛ بلكه قرآنڭ گوزل حقيقتلرى، بنم تعبيراتلريمى ده گوزللشديردى، علويلشديردى." مادام بويله‌در؛ حقائقِ قرآنڭ گوزللگى نامنه، سوزلر نامنده‌كى آيينه‌لرينڭ گوزللكلرينى و او آيينه‌دارلغه ترتّب ايدن عناياتِ إلٰهيه‌يى إظهار ايتمك، مقبول بر تحديثِ نعمتدر.

بشنجى سبب:

چوق زمان أوّل بر أهلِ ولايتدن ايشيتدم كه؛ او ذات، أسكى وليلرڭ غيبى إشارتلرندن إستخراج ايتمش و قناعتى گلمش كه: "شرق طرفندن بر نور ظهور ايده‌جك، بدعه‌لر ظلماتنى طاغيده‌جق." بن، بويله بر نورڭ ظهورينه چوق إنتظار ايتدم و ايدييورم. فقط چيچكلر بهارده گلير. اويله قدسى چيچكلره زمين حاضر ايتمك لازم گلير. و آڭلادق كه، بو خدمتمزله او نورانى ذاتلره زمين إحضار ايدييورز. مادام كنديمزه عائد دگل، ألبته سوزلر نامنده‌كى نورلره عائد اولان عناياتِ إلٰهيه‌يى بيان ايتمكده مدارِ فخر و غرور اولاماز؛ بلكه مدارِ حمد و شكر و تحديثِ نعمت اولور.

آلتنجى سبب:

سوزلرڭ تأليفى واسطه‌سيله قرآنه خدمتمزه بر مكافاتِ عاجله و بر واسطهٔ‌ِ تشويق اولان عناياتِ ربّانيه، بر موفّقيتدر. موفّقيت ايسه، إظهار ايديلير. موفّقيتدن گچسه؛ اولسه اولسه بر إكرامِ إلٰهى اولور. إكرامِ إلٰهى ايسه، إظهارى بر شكرِ معنويدر. اوندن دخى گچسه، اولسه اولسه هيچ إختياريمز قاريشمادن بر كرامتِ قرآنيه اولور. بز مظهر اولمشز. بو نوع إختيارسز و خبرسز گلن بر

كرامتڭ إظهارى، ضررسزدر. أگر عادى كراماتڭ فوقنه چيقسه، او وقت اولسه اولسه قرآنڭ إعجازِ معنويسنڭ شعله‌لرى اولور. مادام إعجاز إظهار ايديلير، ألبته إعجازه يارديم ايدنڭ دخى إظهارى إعجاز حسابنه گچر؛ هيچ مدارِ فخر و غرور اولاماز، بلكه مدارِ حمد و شكراندر.

يدنجى سبب:

نوعِ إنسانڭ يوزده سكسانى أهلِ تحقيق دگلدر كه، حقيقته نفوذ ايتسين و حقيقتى حقيقت طانييوب قبول ايتسين. بلكه صورته، حسنِ ظنّه بناءً، مقبول و معتمد إنسانلردن ايشيتدكلرى مسائلى تقليدًا قبول ايدرلر. حتّى قوّتلى بر حقيقتى، ضعيف بر آدمڭ ألنده ضعيف گورور و قيمتسز بر مسئله‌يى، قيمتدار بر آدمڭ ألنده گورسه، قيمتدار تلقّى ايدر. ايشته اوڭا بناءً، بنم گبى ضعيف و قيمتسز بر بيچاره‌نڭ ألنده‌كى حقائقِ ايمانيه و قرآنيه‌نڭ قيمتنى، أكثر ناسڭ نقطهٔ‌ِ نظرنده دوشورمه‌مك ايچون، بِالمجبوريه إعلان ايدييورم كه: إختياريمز و خبريمز اولمادن، بريسى بزى إستخدام ايدييور؛ بز بيلميه‌رك، بزى مهمّ ايشلرده چاليشديرييور. دليلمز ده شودر كه: شعوريمز و إختياريمزدن خارج بر قسم عناياته و تسهيلاته مظهر اولويورز. اويله ايسه، او عنايتلرى باغيره‌رق إعلان ايتمگه مجبورز.

ايشته گچمش يدى أسبابه بناءً، كلّى بر قاچ عنايتِ ربّانيه‌يه إشارت ايده‌جگز.

برنجى إشارت:

يگرمى سكزنجى مكتوبڭ سكزنجى مسئله‌سنڭ برنجى نكته‌سنده بيان ايديلمشدر كه، "توافقات"در. أزجمله: معجزاتِ أحمديه مكتوباتنده، اوچنجى إشارتندن تا اون سكزنجى إشارتنه قدر آلتمش صحيفه؛ خبرسز، بيلميه‌رك بر مستنسخڭ نسخه‌سنده ايكى صحيفه مستثنا اولمق اوزره متباقى بتون صحيفه‌لرده (كمالِ موازنتله) ايكى يوزدن زياده "رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام" كلمه‌لرى بربرينه باقييورلر. كيم إنصاف ايله ايكى صحيفه‌يه

دقّت ايتسه، تصادف اولماديغنى تصديق ايده‌جك. حالبوكه تصادف، اولسه اولسه بر صحيفه‌ده كثرتلى أمثال كلمه‌لرى بولونسه، يارى يارى‌يه توافق اولور، آنجق بر ايكى صحيفه‌ده تمامًا توافق ايده‌بيلير. او حالده بويله عموم صحيفه‌لرده رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام كلمه‌سى؛ ايكى اولسون، اوچ اولسون، درت اولسون ويا داها زياده اولسون، كمالِ ميزان ايله بربرينڭ يوزينه باقسه؛ ألبته تصادف اولماسى ممكن دگلدر. هم سكز آيرى آيرى مستنسخڭ بوزامديغى بر توافقڭ، قوّتلى بر إشارتِ غيبيه، ايچنده اولديغنى گوسترر. ناصلكه أهلِ بلاغتڭ كتابلرنده، بلاغتڭ درجاتى بولونديغى حالده؛ قرآنِ حكيمده‌كى بلاغت، درجهٔ‌ِ إعجازه چيقمش. كيمسه‌نڭ حدّى دگل كه اوڭا يتيشسين. اويله ده؛ معجزاتِ أحمديه‌نڭ بر آيينه‌سى اولان اون طوقوزنجى مكتوب و معجزاتِ قرآنيه‌نڭ بر ترجمانى اولان يگرمى بشنجى سوز و قرآنڭ بر نوع تفسيرى اولان رسالهٔ‌ِ نور أجزالرنده توافقات، عموم كتابلرڭ فوقنده بر درجهٔ‌ِ غرابت گوسترييور. و اوندن آڭلاشيلييور كه؛ معجزاتِ قرآنيه و معجزاتِ أحمديه‌نڭ بر نوع كرامتيدر كه، او آيينه‌لرده تجلّى و تمثّل ايدييور.

ايكنجى إشارت:

خدمتِ قرآنيه‌يه عائد عناياتِ ربّانيه‌نڭ ايكنجيسى شودر كه: جنابِ حق، بنم گبى قلمسز، ياريم اُمّى، ديارِ غربتده، كيمسه‌سز، إختلاطدن منع ايديلمش بر طرزده؛ قوّتلى، جدّى، صميمى، غيّور، فداكار و قلملرى برر ألماس قلنج اولان قارداشلرى بڭا معاون إحسان ايتدى. ضعيف و عاجز اوموزيمه چوق آغير گلن وظيفهٔ‌ِ قرآنيه‌يى، او قوّتلى اوموزلره بينديردى. كمالِ كرمندن، يوكمى خفيفلشديردى. او مبارك جماعت ايسه؛ (خلوصينڭ تعبيريله) تلسز تلغرافڭ آخذه‌لرى حكمنده و (صبرينڭ تعبيريله) نور فابريقه‌سنڭ ألكتريقلرينى يتيشديرن ماكينه‌لر حكمنده آيرى آيرى مزيتلرى و قيمتدار مختلف خاصيتلريله

برابر، (ينه صبرينڭ تعبيريله) بر توافقاتِ غيبيه نوعندن اولارق، شوق و سعى و غيرت و جدّيتده بربرينه بڭزر بر صورتده أسرارِ قرآنيه‌يى و أنوارِ ايمانيه‌يى أطرافه نشر ايتملرى و هر يره ايريشديرملرى و شو زمانده (يعنى حروفات دگيشمش، مطبعه يوق، هركس أنوارِ ايمانيه‌يه محتاج اولديغى بر زمانده) و فتور ويره‌جك و شوقى قيره‌جق چوق أسباب واركن، بونلرڭ فتورسز، كمالِ شوق و غيرتله بو خدمتلرى، طوغريدن طوغرى‌يه بر كرامتِ قرآنيه و ظاهر بر عنايتِ إلٰهيه‌در. أوت ولايتڭ كرامتى اولديغى گبى، نيّتِ خالصه‌نڭ دخى كرامتى واردر. صميميتڭ دخى كرامتى واردر. باخصوص ِللّٰه‌ ايچون اولان بر اخوّت دائره‌سنده‌كى قارداشلرڭ ايچنده جدّى، صميمى تساندڭ چوق كرامتلرى اولابيلير. حتّى شويله بر جماعتڭ شخصِ معنويسى بر ولىِّ كامل حكمنه گچه‌بيلير، عناياته مظهر اولور.

ايشته أى قارداشلرم و أى خدمتِ قرآنده آرقداشلرم! بر قلعه‌يى فتح ايدن بر بولوگڭ چاوشنه بتون شرفى و بتون غنيمتى ويرمك ناصل ظلمدر، بر خطادر؛ اويله ده شخصِ معنويڭزڭ قوّتيله و قلملريڭز ايله حاصل اولان فتوحاتده‌كى عناياتى بنم گبى بر بيچاره‌يه ويره‌مزسڭز. ألبته بويله مبارك بر جماعتده، توافقاتِ غيبيه‌دن داها زياده قوّتلى بر إشارتِ غيبيه وار و بن گورويورم؛ فقط هركسه و عمومه گوستره‌مييورم.

اوچنجى إشارت:

رسالهٔ‌ِ نور أجزالرى، بتون مهمّ حقائقِ ايمانيه و قرآنيه‌يى حتّى أڭ معنّده قارشى دخى پارلاق بر صورتده إثباتى، چوق قوّتلى بر إشارتِ غيبيه و بر عنايتِ إلٰهيه‌در. چونكه حقائقِ ايمانيه و قرآنيه ايچنده اويله‌لرى وار كه؛ أڭ بيوك بر داهى تلقّى ايديلن ابن سينا، فهمنده عجزينى إعتراف ايتمش، "عقل بوڭا يول بولاماز!" ديمش. اوننجى سوز رساله‌سى، او ذاتڭ دهاسيله يتيشه‌مديگى حقائقى؛ عواملره ده، چوجقلره ده بيلديرييور.

هم مثلا: سرِّ قدر و جزءِ إختيارينڭ حلّى ايچون، قوجه سعدِ تفتازانى گبى بر علّامه؛ قرق أللى صحيفه‌ده، مشهور مقدّماتِ إثنا عشر ناميله تلويح نام كتابنده آنجق حلّ ايتديگى و آنجق خواصّه بيلديرديگى عين مسائلى، قدره دائر اولان يگرمى آلتنجى سوزده، ايكنجى مبحثڭ ايكى صحيفه‌سنده تماميله، هم هركسه بيلديره‌جك بر طرزده بيانى، أثرِ عنايت اولمازسه نه‌در؟

هم بتون عقولى حيرتده بيراقان و هيچ بر فلسفه‌نڭ أليله كشف ايديله‌مه‌ين و سرِّ خلقتِ عالم و طلسمِ كائنات دينيلن و قرآنِ عظيم الشانڭ إعجازيله كشف ايديلن او طلسمِ مشكل‌كشا و او معمّاىِ حيرت‌نما، يگرمى دردنجى مكتوب و يگرمى طوقوزنجى سوزڭ آخرنده‌كى رمزلى نكته‌ده و اوتوزنجى سوزڭ تحوّلاتِ ذرّاتڭ آلتى عدد حكمتنده كشف ايديلمشدر. كائناتده‌كى فعاليتِ حيرت‌نمانڭ طلسمنى و خلقتِ كائناتڭ و عاقبتنڭ معمّاسنى و تحوّلاتِ ذرّاتده‌كى حركاتڭ سرِّ حكمتنى كشف و بيان ايتمشلردر، ميدانده‌در، باقيله‌بيلير.

هم سرِّ أحديت ايله، شريكسز وحدتِ ربوبيتى؛ هم نهايتسز قربيتِ إلٰهيه ايله، نهايتسز بعديتمز اولان حيرت‌أنگيز حقيقتلرى كمالِ وضوح ايله اون آلتنجى سوز و اوتوز ايكنجى سوز بيان ايتدكلرى گبى؛ قدرتِ إلٰهيه‌يه نسبةً ذرّات و سيّارات مساوى اولديغنى و حشرِ أعظمده عموم ذى‌روحڭ إحياسى، بر نفسڭ إحياسى قدر او قدرته قولاى اولديغنى و شركڭ خلقتِ كائناتده مداخله‌سى إمتناع درجه‌سنده عقلدن اوزاق اولديغنى كمالِ وضوح ايله گوسترن يگرمنجى مكتوبده‌كى

وَ هُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

كلمه‌سى بياننده و اوچ تمثيلى حاوى اونڭ ذيلى، شو عظيم سرِّ وحدتى كشف ايتمشدر.

هم حقائقِ ايمانيه و قرآنيه‌ده اويله بر گنيشلك وار كه، أڭ بيوك ذكاءِ بشرى إحاطه ايده‌مديگى حالده؛ بنم گبى ذهنى مشوّش، وضعيتى پريشان، مراجعت

ايديله‌جك كتاب يوقكن، صيقنتيلى و سرعتله يازان بر آدمده، او حقائقڭ أكثريتِ مطلقه‌سى دقائقيله ظهورى؛ طوغريدن طوغرى‌يه قرآنِ حكيمڭ إعجازِ معنويسنڭ أثرى و عنايتِ ربّانيه‌نڭ بر جلوه‌سى و قوّتلى بر إشارتِ غيبيه‌در.

دردنجى إشارت:

أللى آلتمش رساله‌لر (٭): شيمدى يوز اوتوزدر. اويله بر طرزده إحسان ايديلمش كه؛ دگل بنم گبى آز دوشونن و ظهوراته تبعيت ايدن و تدقيقه وقت بولاميان بر إنسانڭ؛ بلكه بيوك ذكالردن مركّب بر أهلِ تدقيقڭ سعى و غيرتيله ياپيلميان بر طرزده تأليفلرى، طوغريدن طوغرى‌يه بر أثرِ عنايت اولدقلرينى گوسترييور. چونكه بتون بو رساله‌لرده، بتون درين حقائق، تمثيلات واسطه‌سيله، أڭ عامى و اُمّى اولانلره قدر درس ويريلييور. حالبوكه او حقائقڭ چوغنى بيوك عالملر "تفهيم ايديلمز" دييوب، دگل عوامه، بلكه خواصّه ده بيلديره‌مييورلر.

ايشته أڭ اوزاق حقيقتلرى، أڭ ياقين بر طرزده، أڭ عامى بر آدمه درس ويره‌جك درجه‌ده؛ بنم گبى توركجه‌سى آز، سوزلرى مغلق، چوغى آڭلاشيلماز و ظاهر حقيقتلرى دخى مشكللشديرييور دييه أسكيدن بَرى إشتهار بولمش و أسكى أثرلرى او سوءِ إشتهارى تصديق ايتمش بر شخصڭ ألنده بو خارقه تسهيلات و سهولتِ بيان؛ ألبته بِلا شبهه بر أثرِ عنايتدر و اونڭ هنرى اولاماز و قرآنِ كريمڭ إعجازِ معنويسنڭ بر جلوه‌سيدر و تمثيلاتِ قرآنيه‌نڭ بر تمثّليدر و إنعكاسيدر.

بشنجى إشارت:

رساله‌لر عموميتله پك چوق إنتشار ايتديگى حالده، أڭ بيوك عالمدن طوت، تا أڭ عامى آدمه قدر و أهلِ قلب بيوك بر وليدن طوت، تا أڭ معنّد دينسز بر فيلسوفه قدر اولان طبقاتِ ناس و طائفه‌لر او رساله‌لرى گوردكلرى و اوقودقلرى و بر قسمى طوقاتلرينى ييدكلرى حالده تنقيد ايديلمه‌مسى و هر طائفه درجه‌سنه گوره إستفاده ايتمه‌سى، طوغريدن طوغرى‌يه بر أثرِ عنايتِ ربّانيه و بر

كرامتِ قرآنيه اولديغى گبى، چوق تدقيقات و تحرّياتڭ نتيجه‌سيله آنجق حصول بولان او چشيد رساله‌لر، فوق العاده بر سرعتله، هم إدراكمى و فكريمى مشوّش ايدن صيقنتيلى إنقباض وقتلرنده يازيلماسى دخى، بر أثرِ عنايت و بر إكرامِ ربّانيدر.

أوت أكثر قارداشلرم و يانمده‌كى عموم آرقداشلرم و مستنسخلر بيلييورلر كه؛ اون طوقوزنجى مكتوبڭ بش پارچه‌سى، بر قاچ گون ظرفنده هر گون ايكى اوچ ساعتده و مجموعى اون ايكى ساعتده هيچ بر كتابه مراجعت ايديلمه‌دن يازيلماسى؛ حتّى أڭ مهمّ بر پارچه و او پارچه‌ده لفظِ رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام كلمه‌سنده ظاهر بر خاتمِ نبوّتى گوسترن دردنجى جزء، اوچ درت ساعتده، طاغده، ياغمور آلتنده أزبر يازيلمش؛ و اوتوزنجى سوز گبى مهمّ و دقيق بر رساله، آلتى ساعت ايچنده بر باغده يازيلمش؛ و يگرمى سكزنجى سوز، سليمانڭ باغچه‌سنده بر، نهايت ايكى ساعت ايچنده يازيلماسى گبى، أكثر رساله‌لر بويله اولماسى؛ و أسكيدن بَرى صيقنتيلى و منقبض اولديغم زمان، أڭ ظاهر حقيقتلرى دخى بيان ايده‌مديگمى، بلكه بيله‌مديگمى ياقين دوستلرم بيلييورلر. خصوصًا او صيقنتى‌يه خسته‌لق ده علاوه ايديلسه، داها زياده بنى درسدن، تأليفدن منع ايتمكله برابر؛ أڭ مهمّ سوزلر و رساله‌لر، أڭ صيقنتيلى و خسته‌لقلى زمانمده، أڭ سرعتلى بر طرزده يازيلماسى؛ طوغريدن طوغرى‌يه بر عنايتِ إلٰهيه و بر إكرامِ ربّانى و بر كرامتِ قرآنيه اولمازسه نه‌در؟

هم هانگى كتاب اولورسه اولسون، بويله حقائقِ إلٰهيه‌دن و ايمانيه‌دن بحث ايتمش ايسه، على كلّ حال بر قسم مسائلى، بر قسم إنسانلره ضرر ويرر و ضرر ويردكلرى ايچون، هر مسئله هركسه نشر ايديلمه‌مش. حالبوكه شو رساله‌لر ايسه؛ شيمدى‌يه قدر هيچ كيمسه‌ده، (چوقلردن صورديغم حالده) سوءِ تأثير و عكس العمل و تخديشِ أذهان گبى بر ضرر ويرمدكلرى، طوغريدن طوغرى‌يه بر إشارتِ غيبيه و بر عنايتِ ربّانيه اولديغى بزجه محقّقدر.

آلتنجى إشارت:

شيمدى بنجه قطعيت پيدا ايتمشدر كه؛ أكثر حياتم إختيار و إقتداريمڭ، شعور و تدبيريمڭ خارجنده اويله بر طرزده گچمش و اويله غريب بر صورتده اوڭا جريان ويريلمش؛ تا قرآنِ حكيمه خدمت ايده‌جك اولان بو نوع رساله‌لرى نتيجه ويرسين. عادتا بتون حياتِ علميه‌م، مقدّماتِ إحضاريه حكمنه گچمش. و سوزلر ايله إعجازِ قرآنڭ إظهارى، اونڭ نتيجه‌سى اولاجق بر صورتده اولمشدر. حتّى شو يدى سنه نفيمده و غربتمده و سببسز و آرزومڭ خلافنده تجرّدم و مشربمه مخالف يالڭز بر كويده إمرارِ حيات ايتمكلگم؛ و أسكيدن بَرى الفت ايتديگم حياتِ إجتماعيه‌نڭ چوق رابطه‌لرندن و قاعده‌لرندن نفرت ايدوب ترك ايتمكلگم؛ طوغريدن طوغرى‌يه بو خدمتِ قرآنيه‌يى خالص، صافى بر صورتده ياپديرمق ايچون بو وضعيت ويريلديگنه شبهه‌م قالمامشدر. حتّى چوق دفعه بڭا ويريلن صيقنتى و ظلمًا بڭا قارشى اولان تضييقات پرده‌سى آلتنده، بر دستِ عنايت طرفندن مرحمتكارانه، قرآنڭ أسرارينه حصرِ فكر ايتديرمك و نظرى طاغيتمامق ايچون ياپيلمشدر قناعتنده‌يم. حتّى أسكيدن مطالعه‌يه چوق مشتاق اولديغم حالده؛ بتون بتون سائر كتابلرڭ مطالعه‌سندن بر منع، بر مجانبت روحمه ويريلمشدى. بويله غربتده مدارِ تسلّى و اُنسيت اولان مطالعه‌يى بڭا ترك ايتديرن، آڭلادم كه، طوغريدن طوغرى‌يه آياتِ قرآنيه‌نڭ استادِ مطلق اولمالرى ايچوندر.

هم يازيلان أثرلر، رساله‌لر، (أكثريتِ مطلقه‌سى) خارجدن هيچ بر سبب گلميه‌رك، روحمدن تولّد ايدن بر حاجته بناءً، آنى و دفعى اولارق إحسان ايديلمش. صوڭره بعض دوستلريمه گوسترديگم وقت، ديمشلر: "شو زمانڭ ياره‌لرينه دوادر." إنتشار ايتدكدن صوڭره أكثر قارداشلرمدن آڭلادم كه، تام شو زمانده‌كى إحتياجه موافق و درده لايق بر علاج حكمنه گچييور.

ايشته إختيار و شعوريمڭ دائره‌سى خارجنده، مذكور حالتلر و سرگذشتِ حياتم و علوملرڭ أنواعلرنده‌كى خلافِ عادت إختيارسز تتبّعاتم؛ بويله بر نتيجهٔ‌ِ قدسيه‌يه

منجر اولمق ايچون، قوّتلى بر عنايتِ إلٰهيه و بر إكرامِ ربّانى اولديغنه بنده شبهه بيراقمامشدر.

يدنجى إشارت:

بو خدمتمز زماننده، بش آلتى سنه ظرفنده، بِلا مبالغه يوز أثرِ إكرامِ إلٰهى و عنايتِ ربّانيه و كرامتِ قرآنيه‌يى گوزيمزله گوردك. بر قسمنى، اون آلتنجى مكتوبده إشارت ايتدك؛ بر قسمنى، يگرمى آلتنجى مكتوبڭ دردنجى مبحثنڭ مسائلِ متفرّقه‌سنده؛ بر قسمنى، يگرمى سكزنجى مكتوبڭ اوچنجى مسئله‌سنده بيان ايتدك. بنم ياقين آرقداشلرم بونى بيلييورلر. دائمى آرقداشم سليمان أفندى چوقلرينى بيلييور. خصوصًا سوزلرڭ و رساله‌لرڭ نشرنده و تصحيحاتنده و يرلرينه يرلشديرمكده و تسويد و تبييضنده، فوق المأمول كرامتكارانه بر تسهيلاته مظهر اولويورز. كرامتِ قرآنيه اولديغنه شبهه‌مز قالمييور. بونڭ مثاللرى يوزلردر.

هم معيشت خصوصنده او قدر شفقتله بسله‌نييورز كه؛ أڭ كوچك بر آرزوىِ قلبمزى، بزى إستخدام ايدن صاحبِ عنايت تطمين ايتمك ايچون؛ فوق المأمول بر صورتده إحسان ايدييور. و هكذا... ايشته بو حال غايت قوّتلى بر إشارتِ غيبيه‌در كه، بز إستخدام اولونويورز. هم رضا دائره‌سنده، هم عنايت آلتنده بزه خدمتِ قرآنيه ياپديريلييور.

اَلْحَمْدُ ِللّٰه‌ِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ

اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ صَلَاةً تَكُونُ لَكَ رِضَاءً وَ لِحَقِّهِ اَدَاءً وَ عَلٰى اٰلِهِ وَ صَحْبِهِ وَ سَلِّمْ تَسْلِيمًا كَثِيرًا اٰمِينَ

٭ ٭ ٭

محرم بر سؤاله جوابدر

(شو سرِّ عنايت أسكيدن محرمجه يازيلمش، اون دردنجى سوزڭ آخرينه إلحاق ايديلمشدى. هر ناصلسه أكثر مستنسخلر اونوتوب يازمامشلردى. ديمك مناسب و لايق موقعى بوراسى ايمش كه، گيزلى قالمش.)

بندن سؤال ايدييورسڭ:"نه‌دن سنڭ قرآندن يازديغڭ سوزلرده بر قوّت، بر تأثير وار كه، مفسّرلرڭ و عارفلرڭ سوزلرنده نادرًا بولونور. بعضًا بر سطرده، بر صحيفه قدر قوّت وار؛ بر صحيفه‌ده، بر كتاب قدر تأثير بولونويور؟"

الجواب:(گوزل بر جوابدر) شرف، إعجازِ قرآنه عائد اولديغندن و بڭا عائد اولماديغندن، بِلا پروا ديرم: أكثريت إعتباريله اويله‌در. چونكه: يازيلان سوزلر تصوّر دگل تصديقدر؛ تسليم دگل، ايماندر؛ معرفت دگل، شهادتدر، شهوددر؛ تقليد دگل تحقيقدر؛ إلتزام دگل، إذعاندر؛ تصوّف دگل حقيقتدر؛ دعوا دگل، دعوا ايچنده برهاندر.

شو سرّڭ حكمتى بودر كه: أسكى زمانده، أساساتِ ايمانيه محفوظدى، تسليم قوى ايدى. تفرّعاتده، عارفلرڭ معرفتلرى دليلسز ده اولسه، بياناتلرى مقبول ايدى، كافى ايدى. فقط شو زمانده ضلالتِ فنّيه، ألنى أساساته و أركانه اوزاتمش اولديغندن، هر درده لايق دوايى إحسان ايدن حكيمِ رحيم اولان ذاتِ ذو الجلال، قرآنِ كريمڭ أڭ پارلاق مظهرِ إعجازندن اولان تمثيلاتندن بر شعله‌سنى؛ عجز و ضعفمه، فقر و إحتياجمه مرحمةً خدمتِ قرآنه عائد يازيلريمه إحسان ايتدى. فَلِلّٰهِ الْحَمْدُ سرِّ تمثيل دوربينيله، أڭ اوزاق حقيقتلر غايت ياقين گوستريلدى. هم سرِّ تمثيل جهت الوحدتيله، أڭ طاغنيق مسئله‌لر طوپلاتديريلدى. هم سرِّ تمثيل نردبانيله، أڭ يوكسك حقائقه قولايلقله يتيشديريلدى. هم سرِّ تمثيل پنجره‌سيله؛

حقائقِ غيبيه‌يه، أساساتِ إسلاميه‌يه شهوده ياقين بر يقينِ ايمانيه حاصل اولدى. عقل ايله برابر وهم و خيال، حتّى نفس و هوا تسليمه مجبور اولديغى گبى، شيطان دخى تسليمِ سلاحه مجبور اولدى.

الحاصل:يازيلرمده نه قدر گوزللك و تأثير بولونسه، آنجق تمثيلاتِ قرآنيه‌نڭ لمعاتندندر. بنم حصّه‌م؛ يالڭز شدّتِ إحتياجمله طلبدر و غايت عجزمله تضرّعمدر. درد بنمدر، دوا قرآنڭدر.

٭ ٭ ٭

يدنجى مسئله‌نڭ خاتمه‌سيدر

(سكز عنايتِ إلٰهيه صورتنده گلن إشاراتِ غيبيه‌يه دائر گلن ويا گلمك إحتمالى اولان أوهامى إزاله ايتمك و بر سرِّ عظيمِ عنايتى بيان ايتمگه دائردر.)

شو خاتمه "درت نكته"در:

برنجى نكته:

يگرمى سكزنجى مكتوبڭ يدنجى مسئله‌سنده يدى سكز كلّى و معنوى عناياتِ إلٰهيه‌دن حسّ ايتديگمز بر إشارتِ غيبيه‌يى، "سكزنجى عنايت" ناميله "توافقات" تعبيرى آلتنده‌كى نقشده او إشاراتڭ جلوه‌سنى گورديگمزى إدّعا ايتمشدك. و إدّعا ايدييورز كه: بو يدى سكز كلّى عناياتلر، او درجه قوّتلى و قطعيدرلر كه، هر بريسى تك باشيله او إشاراتِ غيبيه‌يى إثبات ايدر. فرضِ محال اولارق بر قسمى ضعيف گورولسه، حتّى إنكار ايديلسه؛ او إشاراتِ غيبيه‌نڭ قطعيتنه خلل ويرمز. او سكز عناياتى إنكار ايده‌مه‌ين، او إشاراتى إنكار ايده‌مز. فقط طبقاتِ ناس مختلف اولديغى، هم كثرتلى طبقه اولان طبقهٔ‌ِ عوام گوزينه داها

زياده إعتماد ايتديگى ايچون؛ او سكز عناياتڭ ايچنده أڭ قوّتليسى دگل، بلكه أڭ ظاهريسى توافقات اولديغندن؛ (چندان اوته‌كيلر داها قوّتلى، فقط بو داها عمومى اولديغى ايچون) اوڭا گلن أوهامى دفع ايتمك مقصديله، بر موازنه نوعندن، بر حقيقتى بيان ايتمگه مجبور قالدم. شويله كه:

او ظاهرى عنايت حقّنده ديمشدك: يازديغمز رساله‌لرده، قرآن كلمه‌سى و رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام كلمه‌سنده اويله بر درجه توافقات گورونويور.. هيچ بر شبهه بيراقمييور كه، بر قصد ايله تنظيم ايديلوب، موازى بر وضعيت ويريلير. قصد و إراده ايسه، بزلرڭ اولماديغنه دليلمز: اوچ درت سنه صوڭره مطّلع اولديغمزدر. اويله ايسه بو قصد و إراده، بر عنايت أثرى اولارق غيبيدر. صِرف إعجازِ قرآن و إعجازِ أحمديه‌يى تأييد صورتنده او ايكى كلمه‌ده توافق صورتنده او غريب وضعيت ويريلمشدر. بو ايكى كلمه‌نڭ مباركيتى، إعجازِ قرآن و إعجازِ أحمديه‌يه بر خاتمِ تصديق اولمقله برابر؛ سائر مِثل كلمه‌لرى دخى، أكثريتِ عظيمه ايله توافقه مظهر ايتمشلر. فقط اونلر، برر صحيفه‌يه مخصوص. شو ايكى كلمه، بر ايكى رساله‌نڭ عمومنده و أكثر رساله‌لرده گورونويور. فقط مكرّر ديمشز: بو توافقڭ أصلى، سائر كتابلرده ده چوق بولونه‌بيلير؛ امّا قصد و إرادهٔ‌ِ عاليه‌يى گوستره‌جك بو درجه غرابتده دگلدر. شيمدى بو دعوامزى چوروتمك قابل اولماديغى حالده، ظاهر نظرلرده چورومش گبى گورمكده بر ايكى جهت اولابيلير:

بريسى:"سزلر دوشونوب، اويله بر توافقى راست گتيرمشسگز." دييه‌بيليرلر. "بويله بر شى ياپمق قصد ايله اولسه، راحت و قولاى بر شيدر." بوڭا قارشى ديرز كه: بر دعواده ايكى شاهدِ صادق كافيدر. بو دعوامزده‌كى قصد و إراده‌مز تعلّق ايتميه‌رك، اوچ درت سنه صوڭره مطّلع اولديغمزه يوز شاهدِ صادق بولونه‌بيلير. بو مناسبتله بر نقطه سويله‌يه‌جگم: بو كرامتِ إعجازيه، قرآنِ حكيم بلاغت جهتنده درجهٔ‌ِ إعجازده اولديغى نوعندن دگلدر. چونكه إعجازِ قرآنده، قدرتِ بشر او

يولده گيده‌رك او درجه‌يه يتيشه‌مييور. شو كرامتِ إعجازيه ايسه، قدرتِ بشرله اولامييور؛ قدرت، او ايشه قاريشه‌مييور. قاريشسه صنعى اولور، بوزولور.

(حاشيه): اون طوقوزنجى مكتوبڭ اون سكزنجى إشارتنده؛ بر نسخه‌ده، بر صحيفه‌ده طوقوز قرآن توافق صورتنده بولونديغى حالده بربرينه خط چكدك، مجموعنده محمّد لفظى چيقدى. او صحيفه‌نڭ مقابلنده‌كى صحيفه‌ده سكز قرآن توافقله برابر، مجموعنده لفظ اللّٰه‌ چيقدى. توافقاتده بويله بديع شيلر چوق وار.

بو حاشيه‌نڭ مئالنى گوزيمزله گوردك.

بكر، توفيق، سليمان، غالب، سعيد

اوچنجى نكته:

إشارتِ خاصّه، إشارتِ عامّه مناسبتيله بر سرِّ دقيق ربوبيت و رحمانيته إشارت ايده‌جگز:

بر قارداشمڭ گوزل بر سوزى وار. او سوزى، بو مسئله‌يه موضوع ايده‌جگم. سوزى ده شودر كه: بر گون گوزل بر توافقاتى اوڭا گوستردم، ديدى: "گوزل! ذاتًا هر حقيقت گوزلدر. فقط بو سوزلرده‌كى توافقات و موفّقيت داها گوزلدر." بن ده ديدم: أوت هر شى يا حقيقةً گوزلدر، يا بِالذّات گوزلدر ويا نتيجه‌لرى إعتباريله گوزلدر. و بو گوزللك، ربوبيتِ عامّه‌يه و شمولِ رحمته و تجلّئِ عامّه‌يه باقار. ديديگڭ گبى، بو موفّقيتده‌كى إشارتِ غيبيه داها گوزلدر. چونكه بو، رحمتِ خاصّه‌يه و ربوبيتِ خاصّه‌يه و تجلّئِ خاصّه‌يه باقار بر صورتده‌در. بونى بر تمثيل ايله فهمه تقريب ايده‌جگز. شويله كه:

بر پادشاهڭ عمومى سلطنتى و قانونى ايله، مرحمتِ شاهانه‌سى عموم أفرادِ ملّته تشميل ايديله‌بيلير. هر فرد، طوغريدن طوغرى‌يه او پادشاهڭ لطفنه، سلطنتنه مظهردر. او صورتِ عموميه‌ده، أفرادڭ چوق مناسباتِ خصوصيه‌سى واردر.

ايكنجى جهت، پادشاهڭ إحساناتِ خصوصيه‌سيدر و أوامرِ خاصّه‌سيدر كه؛ عمومى قانونڭ فوقنده، بر فرده إحسان ايدر، إلتفات ايدر، أمر ويرر.

ايشته بو تمثيل گبى؛ ذاتِ واجب الوجود و خالقِ حكيم و رحيمڭ عمومى ربوبيت و شمولِ رحمتى نقطه‌سنده هر شى حصّه‌داردر. هر شيئڭ حصّه‌سنه إصابت ايدن جهتده، خصوصى اونڭله مناسبتداردر. هم قدرت و إراده و علمِ محيطى ايله هر شيئه تصرّفاتى، هر شيئڭ أڭ جزئى ايشلرينه مداخله‌سى، ربوبيتى واردر. هر شى، هر شأننده اوڭا محتاجدر. اونڭ علم و حكمتيله ايشلرى گورولور، تنظيم ايديلير. نه طبيعتڭ حدّى وار كه، او دائرهٔ‌ِ تصرّفِ ربوبيتنده صاقلانسين و تأثير صاحبى اولوب مداخله ايتسين و نه ده تصادفڭ حقّى وار كه، او حسّاس ميزانِ حكمت دائره‌سنده‌كى ايشلرينه قاريشسين. رساله‌لرده يگرمى يرده قطعى حجّتلرله تصادفى و طبيعتى نفى ايتميشز و قرآن قلنجيله إعدام ايتمشز، مداخله‌لرينى محال گوسترمشز. فقط ربوبيتِ عامّه‌ده‌كى دائرهٔ‌ِ أسبابِ ظاهريه‌ده، أهلِ غفلتڭ نظرنده حكمتى و سببى بيلينمه‌ين ايشلرده، تصادف نامنى ويرمشلر. و حكمتلرى إحاطه ايديلمه‌ين بعض أفعالِ إلٰهيه‌نڭ قانونلرينى (طبيعت پرده‌سى آلتنده گيزلنمش) گوره‌مه‌مشلر، طبيعته مراجعت ايتمشلر.

ايكنجيسى، خصوصى ربوبيتيدر و خاص إلتفات و إمدادِ رحمانيسيدر كه، عمومى قانونلرڭ تضييقاتى آلتنده تحمّل ايده‌مه‌ين فردلرڭ إمدادينه رحمٰن رحيم إسملرى إمداده يتيشيرلر. خصوصى بر صورتده معاونت ايدرلر، او تضييقاتدن قورتاريرلر. اونڭ ايچون هر ذى‌حيات، خصوصًا إنسان، هر آنده اوندن إستمداد ايدر و مدد آلابيلير.

ايشته بو خصوصى ربوبيتنده‌كى إحساناتى، أهلِ غفلته قارشى ده تصادف آلتنه گيزلنمز و طبيعته حواله ايديلمز.

ايشته بو سرّه بناءًدر كه؛ إعجازِ قرآن و معجزاتِ أحمديه‌ده‌كى إشاراتِ غيبيه‌يى، خصوصى بر إشارت تلقّى و إعتقاد ايتمشز. و بر إمدادِ خصوصى و معنّدلره قارشى كندينى گوستره‌جك بر عنايتِ خاصّه اولديغنى يقين ايتدك. و صِرف ِللّٰه‌ ايچون إعلان ايتدك. قصور ايتمشسه‌ك اللّٰه‌ عفو ايتسين. آمين.

رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا اِنْ نَسِينَا اَوْ اَخْطَاْنَا

٭ ٭ ٭

(سوزلرڭ تبييضنده قيمتدار خدمتى سبقت ايدن معلّم أحمد غالبڭ فقره‌سيدر.)

"ألده قرآن گبى برهانِ حقيقت واركن

منكِرى إلزام ايچون گوڭلمه ثقلت مى گلير."

سوزڭ ئوزدر أى جان، تكلّف دگل

لَدُن علمنڭ زبدهٔ‌ِ پاكيدر

بو، ثمّ التّدارك تصنُّف دگل

بو بر حكمتِ نورِ عرفاندر

كه أهوا و لغو و تَفَلْسُفْ دگل

مزكّئِ نفس و مصفّئِ روح

مربّئِ دلدر، تصوّف دگل

او سوزلر بتون معرفت شمسيدر

سوزم طوغريدر، بر تألُّفْ دگل

ايچڭ نوريدر، لفظه عكس أيله‌مش

بر ايكى سطرده ترادف دگل

مطابق لفظلر بربرينه

بو أصلا تصنّع، تصادف دگل

ديزيلمش نظامله بتون حرفلرى

توافقدر، أصلا تخالف دگل

بو بر جلوهٔ‌ِ سرِّ إعجازدر

كه قرآندندر، تجوّف دگل

بو حسنِ تصادف گوزلدر گوزل

بو بابده نه دينسه تضاعف دگل

سعيدِ بديع الزمانِ نورسى

بيانى بديعدر، تعطّف دگل

تسلّى‌يه ايرمه‌مش ألنده قلم

ايدر عرضِ ديدار، تحرّف دگل

إصابت بوڭا صوبِ حقدن گلير

بو قصدى دگلدر، تصرّف دگل

بونى گورمه‌ين بد نظرلر ايچون

تلهّف ديرم بن، تأسّف دگل

كه وار معنوى حيرتم غالبًا

بيانم بو يولده تظرّف دگل

توافق، سوزنده اوڭا چوق ميدر

تفوّق، اونڭ ايچون تشرّف دگل

چوق ايشده حق اونى موفّق ايده

توافق، مقامِ توقّف دگل!

أحمد غالب

(رحمة اللّٰه‌ عليه)

٭ ٭ ٭

(مرحوم بيڭباشى عاصم بگڭ فقره‌سيدر.)

قَسَم ايدرم، طوغريدر سوزى ئوزيله برابر

بو حقيقتى قبول و تصديق ايتمه‌ين بدمايه‌لر

قالير ضلالت و وادئِ خسرانده نيجه سنه‌لر

بونلرى إرشاد ايدوب قورتارمقدر هنر

هدايت ايريشسه أگر، او وقت بوين أگر

جمله‌نڭ إصلاحنى نياز ايدوب خالقه يالواره‌لم

هپ أنوارِ قرآنيه اولان سوزلرى اوقويوب آڭلاتالم

بو يولده بزلر ده فيض آلوب دلشاد اولالم

فنايى بقايه تبديلده رضاىِ بارى‌يه قاووشه‌لم

صد هزار تحسينه لايق بى‌بها فقرهٔ‌ِ غالب

بو حقيقتلرى سويله‌مكله اولور شبهه‌سز غالب.

بيڭباشى عاصم

(رحمة اللّٰه‌ عليه)

٭ ٭ ٭

سكزنجى رساله اولان سكزنجى مسئله

(شو مسئله آلتى سؤالڭ جوابى اولوب "سكز نكته"در.)

برنجى نكته:

بر دستِ عنايت آلتنده خدمتِ قرآنيه‌ده إستخدام ايديلديگمزه دائر چوق أنواعِ إشاراتِ غيبيه‌يى حسّ ايتدك و بعضلرينى گوستردك. شيمدى او إشاراتڭ بر يڭيسى داها شودر كه: أكثر سوزلرده توافقاتِ غيبيه وار.

(حاشيه): توافقات ايسه، إتّفاقه إشارتدر؛ إتّفاق ايسه، إتّحاده أماره‌در، وحدته علامتدر؛ وحدت ايسه، توحيدى گوسترر؛ توحيد ايسه، قرآنڭ درت أساسندن أڭ بيوك أساسيدر.

أزجمله: "رسولِ أكرم" كلمه‌سنده و "عليه الصلاة والسلام" عباره‌سنده و "قرآن" لفظِ مباركه‌سنده، بر نوع جلوهٔ‌ِ إعجاز تمثّل ايتديگنه بر إشارت وار. إشاراتِ غيبيه نه قدر گيزلى و ضعيف ده اولسه، خدمتڭ مقبوليتنه و مسئله‌لرڭ حقّانيتنه دلالت ايتديگى ايچون بنجه چوق أهمّيتليدر و چوق قوّتليدر. هم غروريمى قيرار و صِرف بر ترجمان اولديغمى قطعيًا بڭا گوستردى. هم هيچ مدارِ إفتخار بنم ايچون بر شى بيراقمييور، يالڭز مدارِ شكران اولان شيلرى گوسترييور. هم مادام قرآنه عائددر و إعجازِ قرآن حسابنه گچييور و قطعيًا جزءِ إختياريمز قاريشمييور و خدمتده تنبللك ايدنلرى تشويق ايدييور و رساله‌نڭ حق اولديغنه قناعت ويرييور و بزلره بر نوع إكرامِ إلٰهيدر و إظهارى تحديثِ نعمتدر و عقلى گوزينه اينمش متمرّدلرى إسكات ايدييور؛ ألبته إظهارى لازمدر، إن شاء اللّٰه‌ ضررسزدر.

ايشته شو إشاراتِ غيبيه‌نڭ بريسى ده شودر كه:جنابِ حق كمالِ رحمت و كرمندن، قرآنه و ايمانه خدمت ايله مشغول اولان بزلرى تشويق و قلوبمزى تطمين ايچون؛ بر إكرامِ ربّانى و بر إحسانِ إلٰهى صورتنده خدمتمزڭ مقبوليتنه علامت و يازديغمز حق اولديغنه إشارتِ غيبيه نوعندن، بتون رساله‌لريمزده و بِالخاصّه معجزاتِ أحمديه و إعجازِ قرآن و پنجره‌لر رساله‌لرنده، توافقاتِ غيبيه نوعندن بر لطافت إحسان ايتمشدر. يعنى، بر صحيفه‌ده، مِثل اولارق گلن كلمه‌لرى بربرينه باقديرييور. بونده بر إشارتِ غيبيه ويريلييور كه: "بر إرادهٔ‌ِ غيبى ايله تنظيم ايديلير. إختياريڭزه و شعوريڭزه گوونمه‌يڭز. إختياريڭزڭ خبرى اولمادن و شعوريڭز يتيشمه‌دن، خارقه نقشلر و إنتظاملر ياپيلييور." باخصوص معجزاتِ أحمديه رساله‌سنده لفظِ رسولِ أكرم و لفظِ صلوات بر آيينه حكمنه گچوب، او توافقاتِ غيبيه إشارتنى صريح گوسترييور. يڭى، عجمى بر مستنسخڭ يازيسنده، بش صحيفه مستثنا، متباقى ايكى يوزدن فضله صلواتِ شريفه بربرينه موازى اولارق باقييورلر. شو توافقات ايسه؛ شعورسز يالڭز اون عددده بر ايكى توافقه سبب اولابيلن تصادفڭ ايشى اولماديغى گبى، صنعتده مهارتسز، يالڭز معنايه حصرِ نظر ايده‌رك غايت سرعتله بر ايكى ساعتده اوتوز قرق صحيفه‌يى تأليف ايدن و كندى يازميان و يازديران بنم گبى بر بيچاره‌نڭ دوشونشى دخى ألبته دگلدر.

ايشته آلتى سنه صوڭره، ينه قرآنڭ إرشاديله و إشارات الإعجاز اولان تفسيرڭ طوقوز اِنَّا نڭ توافق صورتيله گلن إرشاديله صوڭره مطّلع اولمشم. مستنسخلر ايسه بندن ايشيتدكلرى وقت، حيرت ايچنده حيرتده قالديلر. ناصلكه لفظِ رسولِ أكرم و لفظِ صلوات؛ اون طوقوزنجى مكتوبده، معجزاتِ أحمديه‌نڭ بر نوعنڭ بر نوع كوچك آيينه‌سى حكمنه گچدى. اويله ده: يگرمى بشنجى سوز اولان إعجازِ قرآنده

و اون طوقوزنجى مكتوبڭ اون سكزنجى إشارتنده لفظِ قرآن دخى؛ قرق طبقه‌دن، يالڭز گوزينه إعتماد ايدن طبقه‌سنه قارشى، بر نوع معجزاتِ قرآنيه‌نڭ، او نوعڭ قرق جزئندن بر جزئى، توافقاتِ غيبيه صورتنده بتون رساله‌لرده تجلّى ايتمكله برابر، او جزئڭ قرق جزئندن بر جزئى، لفظِ قرآن ايچنده تظاهر ايتمش. شويله كه:

يگرمى بشنجى سوزده و اون طوقوزنجى مكتوبڭ اون سكزنجى إشارتنده؛ يوز دفعه قرآن لفظى تكرّر ايتمش؛ پك نادر اولارق بر ايكى كلمه خارج قالمش، متباقيسى بتون بربرينه باقييور. ايشته مثلا: ايكنجى شعاعڭ قرق اوچنجى صحيفه‌سنده يدى "قرآن" لفظى وار، بربرينه باقييور. و صحيفه أللى آلتيده سكزى بربرينه باقييور، يالڭز طوقوزنجى مستثنا قالمش. ايشته شو (شيمدى گوزيمزڭ اوڭنده) آلتمش طوقوزنجى صحيفه‌ده‌كى بش لفظِ قرآن، بربرينه باقييور. و هكذا... بتون صحيفه‌لرده گلن مكرّر لفظِ قرآن، بربرينه باقييور. پك نادر اولارق، بش آلتى دانه‌دن بر دانه خارج قالييور. سائر توافقات ايسه، (ايشته گوزيمزڭ اوڭنده) صحيفه اوتوز ئوچده، اون بش عدد اَمْ لفظى وار؛ اون دردى بربرينه باقييور. هم گوزيمزڭ اوڭنده شو صحيفه‌ده طوقوز "ايمان" لفظى وار، بربرينه باقييور؛ يالڭز بريسى، مستنسخڭ فاصله ويرمسيله آز إنحراف ايتمش. هم شو (گوزيمزڭ اوڭنده‌كى) صحيفه‌ده ايكى "محبوب" وار، (برى اوچنجى سطرده، برى اون بشنجى سطرده‌در) كمالِ ميزانله بربرينه باقييور. اونلرڭ اورته‌سنده درت "عشق" ديزيلمش، بربرينه باقييورلر. داها سائر توافقاتِ غيبيه بونلره قياس ايديلسين. هانگى مستنسخ اولورسه اولسون؛ سطرلرى، صحيفه‌لرى نه شكلده اولورسه اولسون على كلّ حال بو توافقاتِ غيبيه اويله بر درجه‌ده وار كه؛ شبهه بيراقمييور كه، نه تصادفڭ ايشى و نه ده مؤلّفڭ و مستنسخلرڭ دوشونشيدر. فقط بعض خطده داها زياده توافقات گوزه چارپييور. ديمك، شو رساله‌لره مخصوص بر

خطِّ حقيقى واردر. بعضلرى، او خطّه ياقينلاشييور. غرائبدندر كه، أڭ ماهر مستنسخلرڭ دگل، بلكه عجميلرڭ يازيلرنده داها زياده گورولور. بوندن آڭلاشيلييور كه؛ قرآنڭ بر نوع تفسيرى اولان سوزلرده‌كى هنر و ظرافت و مزيت كيمسه‌نڭ دگل؛ بلكه منتظم، گوزل حقائقِ قرآنيه‌نڭ مبارك قامتلرينه ياقيشه‌جق موزون، منتظم اُسلوب لباسلرى، كيمسه‌نڭ إختيار و شعوريله بيچيلمز و كسيلمز؛ بلكه اونلرڭ وجوديدر كه، اويله ايستر و بر دستِ غيبيدر كه، او قامته گوره كسر، بيچر، گيديرر. بز ايسه ايچنده بر ترجمان، بر خدمتكارز.

دردنجى نكته:

بش آلتى سؤالى تضمّن ايدن برنجى سؤالڭزده: "ميدانِ حشره جمع و كيفيت ناصل و عريان مى اولاجق؟ و دوستلرله گوروشمك ايچون و رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامى شفاعت ايچون ناصل بولاجغز؟ حدسز إنسانلرله بر تك ذات ناصل گوروشه‌جك؟ أهلِ جنّت و جهنّمڭ لباسلرى ناصل اولاجق؟ و بزه كيم يول گوستره‌جك؟" دييورسڭز.

الجواب:شو سؤالڭ جوابى، غايت مكمّل و واضح اولارق، كتبِ أحاديثيه‌ده واردر. مشرب و مسلگمزه عائد يالڭز بر ايكى نكته‌يى سويله‌يه‌جگز. شويله كه:

أوّلا:بر مكتوبده؛ ميدانِ حشر، كُرهٔ‌ِ أرضڭ مدارِ سنويسنده اولديغنى و كُرهٔ‌ِ أرض شيمديدن معنوى محصولاتنى او ميدانڭ ألواحلرينه گوندرديگى گبى؛ سنوى حركتيله، بر دائرهٔ‌ِ وجودڭ تمثّل و او دائرهٔ‌ِ وجودڭ محصولاتيله بر ميدانِ حشرڭ تشكّلنه بر مبدأ اولديغى و كُرهٔ‌ِ أرض دينيلن شو سفينهٔ‌ِ ربّانيه‌نڭ مركزنده‌كى جهنّمِ صغرايى جهنّمِ كبرايه بوشالتديغى گبى، سكنه‌سنى ده ميدانِ حشره بوشالته‌جغى بيان ايديلمشدر.

ثانيًا:اوننجى و يگرمى طوقوزنجى سوزلر باشده اولارق سائر سوزلرده، غايت قطعى بر صورتده او حشرڭ ميدانى ايله برابر وجودى قطعى اولارق إثبات ايديلمشدر.

ثالثًا:گوروشمك ايسه، اون آلتنجى سوزده و اوتوز بر و اوتوز ايكيده قطعيًا إثبات ايديلمشدر كه؛ بر ذات نورانيت سرّيله، بر دقيقه‌ده بيڭلر يرده بولونوب، ميليونلر آدملرله گوروشه‌بيلير.

رابعًا:جنابِ حق، إنساندن باشقه ذى‌روح مخلوقاتنه فطرى برر لباس گيديرديگى گبى؛ ميدانِ حشرده صنعى لباسلردن عريان اولارق، فقط فطرى بر لباس گيديرمسى، إسمِ حكيم مقتضاسيدر. دنياده صنعى لباسڭ حكمتى، يالڭز صوغوق و صيجاقدن محافظه و زينت و سترِ عورته منحصر دگلدر؛ بلكه مهمّ بر حكمتى، إنسانڭ سائر نوعلرده‌كى تصرّف و مناسبتنه و قوماندانلغنه إشارت ايدن بر فهرسته و بر ليسته حكمنده‌در. يوقسه قولاى و اوجوز، فطرى بر لباس گيديره‌بيليردى. چونكه بو حكمت اولمازسه؛ مختلف پاچاورالرى وجودينه صاروب گيه‌ن إنسان، شعورلى حيواناتڭ نظرنده و اونلره نسبةً بر مسخره اولور، معنًا اونلرى گولديرر. ميدانِ حشرده، او حكمت و مناسبت يوق. او ليسته ده اولمامسى لازم گلير.

خامسًا:رهبر ايسه، سنڭ گبى قرآنڭ نورى آلتنه گيرنلره، قرآندر. الٓمٓ لرڭ الٓرٰ لرڭ حٰمٓ لرڭ باشلرينه باق، آڭلا كه؛ قرآن نه قدر مقبول بر شفاعتجى، نه قدر طوغرى بر رهبر، نه قدر قدسى بر نور اولديغنى گور!

سادسًا:أهلِ جنّت و أهلِ جهنّمڭ لباسلرى ايسه، يگرمى سكزنجى سوزده حوريلرڭ يتمش حلّه گيمه‌سنه دائر بيان ايديلن دستور بوراده ده جاريدر. شويله كه:

أهلِ جنّت اولان بر إنسان، جنّتڭ هر نوعندن هر وقت إستفاده ايتمك، ألبته آرزو ايدر. جنّتڭ غايت مختلف أنواعِ محاسنى وار. هر وقت بتون جنّتڭ أنواعيله مباشرت ايدر. اويله ايسه جنّتڭ محاسننڭ نمونه‌لرينى، كوچك بر مقياسده كندينه و حوريلرينه گيديرر. كنديسى و حوريلرى برر كوچك جنّت حكمنه گچر. ناصلكه بر إنسان، بر مملكتده منتشر بولونان چيچكلر أنواعنى، نمونه‌گاه كوچك بر باغچه‌سنده جمع ايدر و بر دكّانجى، بتون ماللرنده‌كى نمونه‌لرى بر ليسته‌ده جمع ايدر و بر إنسان، تصرّف ايتديگى و حكم ايتديگى و مناسبتدار اولديغى أنواعِ مخلوقاتڭ نمونه‌لرينى، كندينه بر ألبسه و بر لوازماتِ بيتيه ياپييور، اويله ده: أهلِ جنّت اولان بر إنسان، خصوصًا بتون طويغولريله و جهازاتِ معنويه‌سيله عبوديت ايتمش و جنّتڭ لذائذينه إستحقاق كسب ايتمش ايسه؛ هر بر طويغوسنى ممنون ايده‌جك، هر بر جهازاتنى اوقشايه‌جق، هر بر لطائفنى ذوقلنديره‌جك بر طرزده؛ جنّتڭ هر بر نوعندن برر محاسنى گوستره‌جك بر طرزِ لباسى، كنديلرينه و حوريلرينه رحمتِ إلٰهيه طرفندن گيديريله‌جك. و او متعدّد حلّه‌لر بر جنسدن، بر نوعدن اولماديغنه دليل، شو مئالده‌كى حديثدر كه: "حوريلر يتمش حلّه گيدكلرى حالده، باجاقلرنده‌كى ايليكلرى گورونور، ستر ايتمييور." ديمك أڭ اوستنده‌كى حلّه‌دن، تا أڭ آلتده‌كى حلّه‌يه قدر آيرى آيرى محاسنله، آيرى آيرى طرزده، حسّياتى و طويغولرى ذوقلنديره‌جك، ممنون ايده‌جك مرتبه‌لر وار. أهلِ جهنّم ايسه؛ ناصلكه دنياده گوزيله، قولاغيله، قلبيله، أليله، عقليله و هكذا بتون جهازاتيله گناهلر ايشله‌مش؛ ألبته جهنّمده اونلره گوره ألم ويره‌جك، عذاب چكديره‌جك و كوچك بر جهنّم حكمنه گچه‌جك مختلف الجنس پارچه‌لردن ياپيلمش ألبسه گيديريلمك، حكمته و عدالته منافى گورونمييور.

بشنجى نكته:سؤال ايدييورسڭز كه: زمانِ فترتده، رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ أجدادى بر دين ايله متديّن مى ايديلر؟

الجواب:حضرتِ إبراهيم عليه السلامڭ، بِالآخره غفلت و معنوى ظلمات پرده‌لرى آلتنده قالان و خصوصى بعض إنسانلرده جريان ايدن بقيّهٔ‌ِ دينى ايله متديّن اولديغنه روايات واردر. ألبته حضرتِ إبراهيم عليه السلامدن گلن و رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامى نتيجه ويرن بر سلسلهٔ‌ِ نورانيه‌يى تشكيل ايدن أفراد، ألبته دينِ حق نورندن لاقيد قالمامشلر و ظلماتِ كفره مغلوب اولمامشلر. فقط زمانِ فترتده

وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتّٰى نَبْعَثَ رَسُولًا

سرّيله؛ أهلِ فترت، أهلِ نجاتدرلر. بِالإتّفاق، تفرّعاتده‌كى خطيئاتلرندن مؤاخذه‌لرى يوقدر. إمامِ شافعى و إمامِ أشعريجه؛ كفره ده گيرسه، اصولِ ايمانى‌ده بولونمازسه، ينه أهلِ نجاتدر. چونكه تكليفِ إلٰهى إرسال ايله اولور و إرسال دخى، إطّلاع ايله تكليف تقرّر ايدر. مادام غفلت و مرورِ زمان، أنبياءِ سالفه‌نڭ دينلرينى ستر ايتمش؛ او أهلِ فترت زماننه حجّت اولاماز. إطاعت ايتسه ثواب گورور، ايتمزسه عذاب گورمز. چونكه مخفى قالديغى ايچون حجّت اولاماز.

آلتنجى نكته:ديرسڭز كه: رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ أجدادلرندن نبى گلمش ميدر؟

الجواب:حضرتِ إسماعيل عليه السلامدن صوڭره بر نصِّ قطعى يوقدر. أجدادلرندن اولميان، يالڭز خالد ابن سنان و حنظله نامنده ايكى نبى گلمشدر. فقط أجدادِ نبى‌دن كعب ابن لُؤَى‌ڭ مشهور و صريح و تنصيص طرزنده‌كى بو شعرى كه:

عَلٰى غَفْلَةٍ يَاْتِى النَّبِىُّ مُحَمَّدٌ ٭ فَيُخْبِرُ اَخْبَارًا صَدُوقًا خَبِيرُهَا

ديمسى، معجزه‌كارانه و نبوّتدارانه بر سوزه بڭزر. إمامِ ربّانى هم دليله، هم كشفه إستنادًا ديمش كه: هندستانده چوق نبيلر گلمشدر. فقط بعضيلرينڭ يا هيچ اُمّتى اولمامش وياخود محدود بر قاچ آدمه منحصر قالديغى ايچون إشتهار بولمامشلر وياخود نبى إسمى ويريلمه‌مش.

ايشته إمامڭ بو دستورينه بناءً، أجدادِ نبى‌دن بو نوع نبيلرڭ بولونماسى ممكن.

يدنجى نكته:دييورسڭز كه: رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ پدر و والده‌لرى و جدّى عبد المطّلبڭ ايمانلرى حقّنده أقوى و أصحّ اولان خبر هانگيسيدر؟

الجواب:يڭى سعيد اون سنه‌در ياننده باشقه كتابلرى بولونديرمييور، بڭا قرآن يتر دييور. بويله تفرّعات مسائلنده، بتون كتبِ أحاديثى تدقيق ايدوب، أڭ أقوى‌سنى يازمغه وقتم مساعده ايتمييور. يالڭز بو قدر ديرم كه: رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ پدر و والده‌لرى أهلِ نجاتدر و أهلِ جنّتدر و أهلِ ايماندر. جنابِ حق، حبيبِ أكرمنڭ مبارك قلبنى و او قلبڭ طاشيديغى فرزندانه شفقتنى، ألبته رنجيده ايتمز.

أگر دينيلسه:مادام اويله‌در؛ نه‌دن اونلر رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامه ايمانه موفّق اولامديلر؟ نه‌دن بعثتنه يتيشه‌مديلر؟

الجواب:جنابِ حق، حبيبِ أكرمنڭ پدر و والده‌سنى، كندى كرميله، رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ فرزندانه حسّنى ممنون ايتمك ايچون، والديْننى منّت آلتنده بولونديرمييور. والديْنلك مرتبه‌سندن، معنوى أولاد مرتبه‌سنه گتيرمه‌مك ايچون؛ خالص كندى منّتِ ربوبيتى آلتنه آلوب، اونلرى مسعود ايتمك و حبيبِ أكرمنى ده ممنون ايتمكلگى رحمتى إقتضا ايتمش كه، والديْننى و جدّينى، اوڭا

ظاهرى اُمّت ايتمه‌مش. فقط اُمّتڭ مزيتنى، فضيلتنى، سعادتنى اونلره إحسان ايتمشدر. أوت عالى بر مشيرڭ، يوز باشى رتبه‌سنده اولان پدرى حضورينه گيرمه‌سى؛ بربرينه ضد ايكى حسّڭ تحتِ تأثيرنده بولونور. پادشاه او مشير اولان ياورِ أكرمنه مرحمةً، پدرينى اونڭ معيتنه ويرمييور.

سكزنجى نكته:دييورسڭز كه: عموجه‌سى أبو طالبڭ ايمانى حقّنده أصحّ نه‌در؟

الجواب:أهلِ تشيّع، ايماننه قائل؛ أهلِ سنّتڭ أكثريسى، ايماننه قائل دگللر. فقط بنم قلبمه گلن بودر كه: أبو طالب، رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ رسالتنى دگل؛ شخصنى، ذاتنى غايت جدّى سَوردى. اونڭ او غايت جدّى او شخصى شفقتى و محبّتى، ألبته ضايعه گيتميه‌جكدر. أوت جدّى بر صورتده جنابِ حقّڭ حبيبِ أكرمنى سومش و حمايه ايتمش و طرفدارلق گوسترمش اولان أبو طالبڭ؛ إنكاره و عناده دگل، بلكه حجاب و عصبيتِ قَوميه گبى حسّياته بناءً، مقبول بر ايمان گتيرمه‌مسى اوزرينه جهنّمه گيتسه ده؛ ينه جهنّم ايچنده بر نوع خصوصى جنّتى، اونڭ حسناتنه مكافاةً خلق ايده‌بيلير. قيشده بعض يرده بهارى خلق ايتديگى و زندانده (اويقو واسطه‌سيله) بعض آدملره زندانى سرايه چويرديگى گبى، خصوصى جهنّمى، خصوصى بر نوع جنّته چويره‌بيلير...

وَ الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰه‌ِ ٭ لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰه‌ُ

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ

٭ ٭ ٭