— 528 —
تعقيبات ياپمشلر" دييه تحريف ايتمش. ايشته مقامِ إدّعا ده، بو أهلِ وقوفڭ بويله بتون بتون أصلسز إتهاملرينه بناءً بزى مسئول طوتويور. حالبوكه مجلسڭزڭ قراريله، أڭ يوكسك هيئتِ علميه و فنّيهنڭ تدقيقنه و تحقيقنه حواله ايديلن رسالهِٔ نورڭ بتون أجزالرى تدقيقدن صوڭره بِالإتّفاق، حقّمزده ويرديگى قرارده: "سعيدڭ و رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ يازيلرنده؛ دينى، مقدّساتى آلَت ايدوب، دولتڭ أمنيتنى إخلاله تشويق ويا بر جمعيت قورمق و حكومته قارشى بر سوءِ مقصدى بولونمق قصدنده اولديغنى گوسترر بر صراحت و أماره اولماديغنى و سعيدڭ شاكردلرى، مخابرهلرنده حكومته قارشى كوتو بر قصد بسلهمك، بر جمعيت قورمق ويا طريقت گوتمك فكريله حركت ايتمدكلرى آڭلاشيلمقدهدر." دييه متّفقًا قرار ويرمشلر.
هم أهلِ وقوف "سعيد نورسىنڭ يوزده طقسان رسالهسى، هم صميمى، هم حسبى، هم علم و حقيقت و دين أساسلرندن هيچ بر جهتله آيريلمامشلر؛ بونلرده دينى آلَت ايتمك ويا جمعيت تشكيل ايتمكله أمنيتى إخلال حركتنڭ بولونمديغى صريحدر. شاكردلرڭ بربريله و سعيد نورسيله مخابره مكتوبلرى ده بو نوعدندرلر. بش اون محرم و شكوالى و غيرِ علمى اولان رسالهلردن باشقه بتون رسالهلرى هر برى بر آيتڭ تفسيرى و بر حديثِ شريفڭ حقيقتى نامنه يازيلمشلردر. دين، ايمان، اللّٰه، پيغمبر، آخرت عقيدهلرينى و عبارهلرينى آچيقجه آڭلاتمق ايچون تمثيللر ايله يازيلمش و علمى گوروشلرى و إختيارلره و گنجلره أخلاقى اوگوتلر و حيات تجربهسندن آلينمش عبرتلى وقعهلر و فائدهلى منقبهلرى إحتوا ايدن موجودڭ يوزده طقساننى تشكيل ايدن رسالهلردر. حكومته و إدارهيه و آسايشه ايليشهجك جهتى يوقدر." دييه متّفقًا قرار ويرمشلر.
ايشته مقامِ إدّعا، بو يوكسك أهلِ وقوفڭ راپورينه باقميهرق أسكى و مشوّش و ناقص راپوره بناءً عجيب طرزلرده بزى إتهام ايتمهسندن حقيقةً فوق الحدّ متأثّر
— 529 —
بولونمقدهيز. بو إنصافلى محكمهنڭ مسلّم إنصافلرينه ألبته ياقيشديرمايز. حتّى تمثيلده خطا اولماسين بر بكتاشىيه: "نه ايچون نماز قيلمييورسڭ؟" ديمشلر. او ده: "قرآنده لَا تَقْرَبُوا الصَّلٰوةَ وار" ديمش. اوڭا ديمشلر: "بونڭ آرقهسنى، يعنى وَ اَنْتُمْ سُكَارٰى يى ده اوقو" دينيلديگنده، "بن حافظ دگلم" ديمش اولماسى قبيلندن، رسالهِٔ نورڭ بر جملهسنى طوتوب او جملهيى تعديل و نتيجهيى بيان ايدن آخرينى آلميهرق عليهمزده ويريلمكدهدر. تقديم ايدهجگم مدافعهنامهمده، او إدّعانامهيه قارشى مقايسه ايديلديگنده بونڭ اوتوز قرق مثالى گورولهجكدر. بو نمونهلردن لطيف بر واقعهيى بيان ايدييورم:
أسكيشهر محكمهسنده مقامِ إدّعانڭ ناصلسه بر سهو نتيجهسى، رسالهِٔ نورڭ ايمان درسلرينه "خلقلرى إفساد ايدييور" گبى بر تعبير و صوڭرهدن او تعبيردن واز گچديگى حالده، رسالهِٔ نور شاكردلرندن عبد الرزّاق نامنده بر ذات محكمهدن بر سنه صوڭره ديمش:
"هَىْ بدبخت! اوتوز اوچ آياتِ قرآنيه إشاراتنڭ تقديرينه مظهر و إمامِ علىنڭ (رض) اوچ كرامتنڭ إخبارِ غيبيسيله و غوثِ أعظمڭ (قس) قوّتلى بر طرزده إخباريله قيمتِ دينيهسى تحقّق ايدن و بو يگرمى سنه ظرفنده إدارهيه هيچ بر ضررى طوقونميان و هيچ كيمسهيه هيچ بر ضرر ويرمهمسى ايله برابر بيڭلر وطن أولادينى تنوير و إرشاد ايدن و ايمانلرينى قوّتلنديرن و أخلاقلرينى دوزهلتن رسالهِٔ نورڭ إرشادلرينه "إفساد" دييورسڭ. اللّٰهدن قورقمييورسڭ، ديلڭ قوروسون!" ديمش.
شيمدى بو شاكردڭ حقلى اولارق بو سوزينى مقامِ إدّعا گورديگى حالده، "سعيد، أطرافنه فساد صاچمش" تعبيرينى إنصافڭزه، وجدانڭزه حواله ايدييورم.
مقامِ إدّعا، رسالهِٔ نورڭ إجتماعى درسلرينه ايليشمك فكريله، "دينڭ تختى و مقامى وجداندر، حكمه قانونه باغلانماز. أسكيدن باغلانماسيله إجتماعى
— 530 —
كشماكشلر اولمشدر." ديدى. بن ده ديرم كه: "دين يالڭز ايمان دگل، بلكه عملِ صالح دخى دينڭ ايكنجى جزئيدر. عجبا قتل، زنا، سرقت، قمار، شراب گبى حياتِ إجتماعيهيى زهرلنديرن پك چوق بيوك گناهلرى ايشلهينلرى اونلردن منع ايتمك ايچون، يالڭز حپس قورقوسى و حكومتڭ بر خفيهسنڭ گورمسى توهّمى كافى گلير مى؟ او حالده هر خانهده، بلكه هركسڭ ياننده دائما بر پوليس، بر خفيه بولونمق لازم گلير كه، سركش نفسلر كنديلرينى او پيسلكلردن چكسينلر. ايشته رسالهِٔ نور عملِ صالح نقطهسنده، ايمان جانبندن، هركسڭ باشنده هر وقت بر معنوى ياساقجىيى بولونديرر. جهنّم حپسنى و غضبِ إلٰهىيى خاطرينه گتيرمكله فنالقدن قولايجه قورتارير.
هم مقامِ إدّعا بر رسالهنڭ گوزل و فوق العاده كرامتكارانه بر توافقنڭ إمضا ايديلمسيله "بر جمعيت أفرادى" دييه معناسز بر أماره بيان ايتمش. عجبا أصنافلرڭ و خانجيلرڭ دفترلرنده بولونان بو نوع إمضالره جمعيت عنوانى ويريلير مى؟ أسكيشهرده عين بويله بر وهم اولدى. جواب ويرديگم و معجزاتِ أحمديه رسالهسنى گوسترديگم زمان تعجّبله قارشيلاديلر. أگر مابيْنمزده دنيوى بر جمعيت اولسيدى، بو درجه بنم يوزمدن ضرر گورنلر، ألبته كمالِ نفرتله بندن قاچهجق ايديلر. ديمك ناصل بن و بز، إمامِ غزالى ايله إرتباطمز وار، قوپمييور؛ چونكه اُخرويدر، دنيايه باقمييور. عينًا اويله ده؛ بو معصوم و صافى و خالص ديندارلر، بنم گبى بر بيچارهيه ايمان درسلرينڭ خاطرى ايچون بر قوّتلى علاقه گوسترمشلر. اوندن بو أصلسز موهوم بر جمعيتِ سياسيه وهمنى ويرمش. صوڭ سوزم:
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ
موقوف، حپسِ منفردده
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 531 —
بو گلن قسم چوق أهمّيتليدر
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
صوڭ سوزڭ بر مهمّ پارچهسى
أفنديلر! رئيس بك، دقّت ايديڭز! رسالهِٔ نورى و شاكردلرينى محكوم ايتمك، طوغريدن طوغرىيه كفرِ مطلق حسابنه، حقيقتِ قرآنيه و حقائقِ ايمانيهيى محكوم ايتمك حكمنه گچمكله بيڭ اوچيوز سنهدن بَرى هر سنهده اوچ يوز ميليون اونده يورومش و اوچ يوز ميليار مسلمانلرڭ حقيقته و سعادتِ داريْنه گيدن جادّهِٔ كبرالرينى قپاتمغه چاليشمقدر و اونلرڭ نفرتلرينى و إعتراضلرينى كنديڭزه جلب ايتمكدر. چونكه او جادّهده گلوب گيدنلر، گلمش گچمشلره دعالر و حسناتلريله يارديم ايدييورلر. هم بو مبارك وطنڭ باشنه بر قيامت قوپمغه وسيله اولمقدر. عجبا محكمهِٔ كبراده، بو اوچ يوز ميليار دعواجيلرڭ قارشيسنده سزدن صورولسه كه: "دوقتور دوزينڭ، باشدن نهايته قدر سراپا إسلاميتڭز و وطنڭز و دينڭز عليهنده و فرنكجه "تاريخِ إسلام" نامندهكى أثرى كه، زنديقلرڭ كتبخانهلريڭزدهكى أثرلرينه، كتابلرينه و سربست اوقومالرينه و او كتابلرڭ شاكردلرى قانونڭزجه جمعيت شكلنى آلمالريله برابر، دينسزلك ويا قومونيستلك ويا آنارشيستلك ويا پك أسكى إفساد قوميتهجيلك گبى سياستڭزه مخالف جمعيتلرينه ايليشمييورديڭز؟ نهدن هيچ بر سياستله علاقهلرى اولميان و يالڭز ايمان و قرآن جادّهِٔ كبراسنده گيدن و كنديلرينى و وطنداشلرينى إعدامِ أبديدن و حپسِ منفرددن قورتارمق ايچون قرآنڭ حقيقى تفسيرى اولان رسالهِٔ نور گبى غايت حق و حقيقت بر أثرى اوقويانلره و هيچ بر سياسى جمعيتله مناسبتى اولميان او خالص ديندارلرڭ بربريله اُخروى دوستلق و اخوّتلرينه جمعيت نامى ويروب ايليشمشسڭز. اونلرى پك
— 532 —
عجيب بر قانونله محكوم ايتديڭز و ايتمك ايستديڭز." ديدكلرى زمان نه جواب ويرهجكسڭز؟ بز ده سزلردن صورييورز. و سزى إغفال ايدن و عدليهيى شاشيرتان و حكومتى بزمله، وطنه و ملّته ضررلى بر صورتده مشغول أيلهين معارضلريمز اولان زنديقلر و منافقلر، إستبدادِ مطلقه "جمهوريت" نامى ويرمكله، إرتدادِ مطلقى رژيم آلتنه آلمقله، سفاهتِ مطلقه "مدنيت" إسمى ويرمكله، جبرِ كيفئِ كفرىيه "قانون" إسمنى طاقمقله هم سزى إغفال، هم حكومتى إشغال، هم بزى پريشان ايدهرك، حاكميتِ إسلاميهيه و ملّته و وطنه أجنبى حسابنه ضربهلر وورويورلر.
أى أفنديلر! درت سنهده درت دفعه دهشتلى زلزلهلر، تام تامنه درت دفعه رسالهِٔ نور شاكردلرينه شدّتلى بر صورتده تعرّض و ظلم زمانلرينه توافقى و هر بر زلزله دخى تام تعرّض زماننده گلمهسى و هجومڭ طورماسيله زلزلهنڭ طورماسى إشارتيله، شيمديكى محكوميتمز ايله گلن سماوى و أرضى بلالردن سز مسئولسڭز!
دڭزلى حپسخانهسنده تجريدِ مطلق و حپسِ منفردده موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
صوڭ سوزڭ بر قسمى
أفنديلر! شيمديكى حياتِ إجتماعيهيى بيلهمديگمدن، مقامِ إدّعانڭ گيديشاتنه گوره، سزجه مصمّم محكوميتمزه بر بهانه اولمق ايچون، پك مصرّانه ايلرى سورديگڭز جمعيتجيلك إتهامنه قارشى پك چوق قطعى جوابلريمزى آنقره
— 533 —
أهلِ وقوفنڭ دخى متّفقًا تصديقلريله برابر، بو درجه بو نقطهده إصراريڭزه چوق حيرت و تعجّبده بولونوركن قلبمه بو معنا گلدى: مادام حياتِ إجتماعيهنڭ بر تمل طاشى و فطرتِ بشريهنڭ بر حاجتِ ضروريهسى و عائله حياتندن تا قبيله و ملّت و إسلاميت و إنسانيت حياتنه قدر أڭ لزوملى و قوّتلى رابطه و هر إنسانڭ كائناتده گورديگى و تك باشنه مقابله ايدهمديگى مدارِ ضرر و حيرت و إنسانى و إسلامى وظيفهلرڭ ايفاسنه مانع مادّى و معنوى أسبابڭ تهاجماتنه قارشى بر نقطهِٔ إستناد و مدارِ تسلّى اولان دوستلق و قارداشانه جماعت و طوپلانمق و صميمانه اُخروى جمعيت و اخوّت، سياسى جبههسى اولماديغى حالده و بِالخاصّه هم دنيا، هم دين، هم آخرت سعادتلرينه قطعى وسيله اولارق ايمان و قرآن درسنده خالص بر دوستلق و حقيقت يولنده بر آرقداشلق و وطننه و ملّتنه ضررلى شيلره قارشى بر تساند طاشييان رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ پك چوق تقدير و تحسينه شايان درسِ ايمانده طوپلانمالرينه، "جمعيتِ سياسيه" نامنى ويرنلر، ألبته و هر حالده يا غايت فنا بر صورتده آلدانمش ويا غايت غدّار بر آنارشيستدر كه، هم إنسانيته وحشيانه دشمنلق ايدر، هم إسلاميته نمرودانه عداوت ايدر، هم حياتِ إجتماعيهيه آنارشيلگڭ أڭ بوزوق و متردّى طوريله خصومت ايدر و بو وطنه و ملّته و حاكميتِ إسلاميهيه و دينى مقدّساته قارشى مرتدانه، متمرّدانه، عنودانه مجادله ايدر. ويا أجنبى حسابنه بو ملّتڭ جان طمارينى كسمگه و بوزمغه چاليشان الخنّاس بر زنديقدر كه، حكومتى إغفال و عدليهيى شاشيرتير، تا او شيطانلره، فرعونلره، آنارشيستلره قارشى شيمدىيه قدر إستعمال ايتديگمز معنوى سلاحلريمزى قارداشلريمزه و وطنمزه چويرسين ويا قيرديرسين.
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 534 —
أفنديلر!اوتوز قرق سنهدن بَرى أجنبى حسابنه و كفر و إلحاد نامنه بو ملّتى إفساد و بو وطنى پارچهلامق فكريله، قرآن حقيقتنه و ايمان حقيقتلرينه هر وسيله ايله هجوم ايدن و چوق شكللره گيرن بر گيزلى إفساد قوميتهسنه قارشى، بو مسئلهمزده كنديلرينه پرده ياپدقلرى إنصافسز و دقّتسز مأمورلره و بو محكمهيى شاشيرتان اونلرڭ مسلمان كسوهسندهكى پروپاغندهجيلرينه خطابًا، فقط سزڭ حضوريڭزده ظاهرًا سزڭ ايله بر قاچ سوز قونوشهجغمه مساعده ايديڭز.
(فقط ايكنجى گون برائت قرارى، او دهشتلى قونوشمهيى گرىيه بيراقدى.)
تجريدِ مطلقده و حپسِ منفردده
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
مهمّ بر سؤاله حقيقتلى بر جوابدر.
بيوك مأمورلردن بر قاچ ذات بندن صورديلر كه: "مصطفى كمال سڭا اوچ يوز ليرا معاش ويروب، كردستانه و ولاياتِ شرقيهيه، شيخ سنوسى يرينه واعظِ عمومى ياپمق تكليفنى نهدن قبول ايتمدڭ؟ أگر قبول ايتسه ايدڭ إختلال يوزندن كسيلن يوز بيڭ آدمڭ حياتلرينى قورتارمغه سبب اولوردڭ!" ديديلر.
بن ده اونلره جوابًا ديدم كه: يگرميشر اوتوزر سنهلك حياتِ دنيويهيى او آدملر ايچون قورتارمديغمه بدل، يوز بيڭلر وطنداشه، هر بريسنه ميليونلر سنه اُخروى
— 535 —
حياتى قزانديرمغه وسيله اولان رسالهِٔ نور، او ضايعاتڭ يرينه بيڭلر درجه ايش گورمش. أگر او تكليفى بن قبول ايتسه ايدم، هيچ بر شيئه آلَت اولاميان و تابع اولميان و سرِّ إخلاصى طاشييان رسالهِٔ نور ميدانه گلمزدى. حتّى بن، حپسده محترم قارداشلريمه ديمشدم: أگر آنقرهيه گوندريلن رسالهِٔ نورڭ شدّتلى طوقاتلرى ايچون بنى إعدامه محكوم ايدن ذاتلر، رسالهِٔ نور ايله ايمانلرينى قورتاروب إعدامِ أبديدن نجات بولسهلر، سز شاهد اولڭز، بن اونلرى ده روح و جانمله حلال ايدرم!
برائتمزدن صوڭره دڭزليده بنى ترصّدله تعجيز ايدنلره و بيوك آمرلرينه و پوليس مديريله مفتّشلره ديدم: رسالهِٔ نورڭ قابلِ إنكار اولميان بر كرامتيدر كه؛ يگرمى سنه مظلوميت حياتمده، يوزر رساله و مكتوبلرمده و بيڭلر شاكردلرده هيچ بر جريان، هيچ بر جمعيت ايله و داخلى و خارجى هيچ بر قوميته ايله هيچ بر وثيقه، هيچ بر علاقه، طوقوز آى تدقيقاتده بولونماماسيدر. هيچ بر فكرڭ و تدبيرڭ حدّى ميدر كه، بو خارقه وضعيتى ويرسين. بر تك آدمڭ، بر قاچ سنهدهكى محرم أسرارى ميدانه چيقسه، ألبته اونى مسئول و محجوب ايدهجك يگرمى مادّه بولونهجق. مادام حقيقت بودر؛ يا دييهجكسڭز كه: "پك خارقه و مغلوب اولماز بر دها بو ايشى چويرييور" ويا دييهجكسڭز: "غايت عنايتكارانه بر حفظِ إلٰهيدر." ألبته بويله بر دها ايله مبارزه ايتمك خطادر، ملّته و وطنه بيوك بر ضرردر. و بويله بر حفظِ إلٰهى و عنايتِ ربّانيهيه قارشى گلمك؛ فرعونانه بر تمرّددر.
أگر ديسهڭز: "سنى سربست بيراقسهق و ترصّد و نظارت ايتمهسهك درسلرڭله و گيزلى أسرارڭله حياتِ إجتماعيهمزى بولانديرهبيليرسڭ."
بن ده ديرم: بنم درسلرم، بِلا إستثنا بتونى، حكومتڭ و عدليهنڭ ألنه گچمش؛ بر گون جزايى موجب بر مادّه بولونمامش. قرق أللى بيڭ نسخه رساله، او
— 536 —
درسلردن ملّتڭ أللرنده دقّت و مراقله گزديگى حالده، منفعتدن باشقه هيچ بر ضررى هيچ بر كيمسهيه اولماديغى، هم أسكى محكمهنڭ، هم يڭى محكمهنڭ موجبِ مسئوليت بر مادّه بولاماملرى جهتيله، يڭيسى إتّفاقله برائتمزه؛ و أسكيسى، دنياجه بر بيوگڭ خاطرى ايچون يوز اوتوز رسالهدن بش اون كلمه بهانه ايدوب، يالڭز قناعتِ وجدانيه ايله يوز يگرمى موقوف قارداشلرمدن يالڭز اون بش آدمه آلتيشر آى جزا ويرهبيلمسى قطعى بر حجّتدر كه، بڭا و رسالهِٔ نوره ايليشمهڭز، معناسز بر توهّمله چركين بر ظلمدر. هم داها يڭى درسم يوق و بر سرّم گيزلى قالمادى كه، نظارتله تعديلنه چاليشسهڭز.
بن شيمدى حرّيتمه چوق محتاجم. يگرمى سنهدن بَرى لزومسز و حقسز و فائدهسز ترصّدلر آرتيق يتر! بنم صبرم توكندى. إختيارلق ضعفيتندن، شيمدىيه قدر ياپمديغم بددعايى ياپمق إحتمالى وار. "مظلومڭ آهى، تا عرشه قدر گيدر." دييه بر قوّتلى حقيقتدر.
صوڭره او ظالم، دنياجه بيوك مقاملرده بولونان بدبختلر ديديلر: "سن يگرمى سنهدر بر تك دفعه تاقيهمزى باشڭه قويمادڭ، أسكى و يڭى محكمهلرڭ حضورنده باشڭى آچمادڭ، أسكى قيافتڭ ايله بولوندڭ. حالبوكه اون يدى ميليون بو قيافته گيردى." بن ده ديدم: اون يدى ميليون دگل، بلكه يدى ميليون ده دگل، بلكه رضاسيله و قلبًا قبوليله آنجق يدى بيڭ آوروپاپرست سرخوشلرڭ قيافتلرينه رخصتِ شرعيه و جبرِ قانونى جهتيله گيرمكدنسه؛ عزيمتِ شرعيه و تقوا جهتيله، يدى ميليار ذاتلرڭ قيافتلرينه گيرمگى ترجيح ايدرم. بنم گبى يگرمى بش سنهدن بَرى حياتِ إجتماعيهيى ترك ايدن آدمه، "عناد ايدييور، بزه مخالفدر." دينيلمز. هايدى عناد دخى اولسه، مادام مصطفى كمال او عنادى قيرهمادى و ايكى محكمه قيرمادى و
— 537 —
اوچ ولايتڭ حكومتلرى اونى بوزمادى؛ سز نجى اولويورسڭز كه، بيهوده هم ملّتڭ، هم حكومتڭ ضررينه، او عنادڭ قيريلماسنه چابالايورسڭز! هايدى سياسى مخالف ده اولسه، مادام تصديقڭز ايله يگرمى سنهدر دنيا ايله علاقهسنى كسن و معنًا يگرمى سنهدن بَرى ئولمش بر آدم، يڭيدن ديريلوب، فائدهسز كندينه چوق ضررلى اولارق حياتِ سياسيهيه گيرهرك سزڭ ايله اوغراشماز؛ بو حالده اونڭ مخالفتندن توهّم ايتمك، ديوانهلكدر. ديوانهلرله جدّى قونوشمق دخى بر ديوانهلك اولماسندن، سزڭ گبيلرله قونوشمهيى ترك ايدييورم. "نه ياپارسهڭز منّت چكمم!" ديديگم، اونلرى هم قيزديردى، هم صوصديردى. صوڭ سوزم:
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ ٭ حَسْبِىَ اللّٰهُ لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ
٭ ٭ ٭
— 538 —
إسلاميت دشمنلرى، بديع الزمان سعيد النورسى و نور طلبهلرينى محكمهلره سَوق ايدركن اورتهلغه قورقولر و تهديدلر يايارلر، رسمى مقاملره بتون بتون اويدورما معلوماتلر يازديررلر، هركسى بديع الزمان و رسالهِٔ نوردن اوزاقلاشديرمق ايچون اوغراشيرلر، نور طلبهلرينڭ آرالرينه فساد صوقارق تساندلرينى بوزمق ايچون أنتريقهلر چويررلر.
بديع الزمان سعيد النورسى، نور طلبهلرينڭ منفى پروپاغندهلره آلدانماملرى و هم ده نور طلبهلرينڭ، سَوْگيلى استادلريله گوروشمك إشتياقى شدّتلى اولديغندن بو روحى إحتياجى تطمين ايچون، سائر زمانلرده اولديغى گبى، دڭزلى حپسنده ده يازديغى مكتوبلردن بر قسمنى بورايه درج ايدييورز. حپسخانهلرده يازيلان مكتوب و أثرلرى نور طلبهلرى گيزليجه استادلرندن گتيرمگى تأمين ايدرلر. زيرا حضرتِ استاد، هر حپسخانهده تجريدِ مطلق ايچنده بيراقيلمش و باشقهلريله گوروشمسى ياساق ايديلمشدر.
٭ ٭ ٭
بو فقره بر جاسوس واسطهسيله رسمى مأمورلرڭ ألنه گچديگى ايچون، لاحقهيه گيرمشدر.
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
رمضانِ شريفدن بر گون أوّل، گيزلى زنديق دشمنلرم طرفندن ويريلديگنه قوّتلى إحتمال ويرديگمز و دوقتورڭ تصديقيله بر زهرلنمك خستهلغيله حرارتم قرق درجهدن گچمگه باشلامش ايكن، قسطمونيده عدليه مدّعىعموميلرى و تحرّى قوميسرلرى، منزلمى تحرّى ايتمگه گلديلر. بن او دقيقهدن صوڭره، باشمه گلن دهشتلى تعرّضى، بر حسِّ قبل الوقوع ايله آڭلايهرق و "شدّتلى زهرلى خستهلغم
— 539 —
دخى ئولومه گيدييور" دييه إسپارطه ولايتنده قيمتدار قارداشلريمڭ قوجاقلرنده تسليمِ روح ايدوب او مبارك طوپراقده دفن اولمامى، قلبًا نياز ايتدم. حزب الأكبر القرآنى آچدم. بردن بو آيتِ كريمه
وَ اصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَاِنَّكَ بِاَعْيُنِنَا وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ
قارشيمه چيقدى. "بڭا باق!" ديدى. بن ده باقدم، اوچ قوّتلى أماره ايله معناىِ إشارى بڭا و بزه تسلّى ويرييور. شيمدى باشمزه گلن بو مصيبتى بر جهتده هيچه اينديردى و إسپارطهيه موقوفًا بشنجى نفيمى، او قلبى دعامڭ قبول اولماسنه دليل أيلدى.
برنجى أماره: (شدّهلر صاييلير) حسابِ أبجدى ايله بيڭ اوچيوز آلتمش ايكى (١٣٦٢)، بو سنهنڭ عربى عين تاريخنه توافق ايدوب، معناسيله دير: "صبر أيله! باشڭه گلن قضاىِ ربّانيهيه تسليم اول! سن عنايت گوزى آلتندهسڭ، مراق ايتمه! گيجهلرده تسبيحات و تحميداته دوام أيله!"
تحليل: اوچ (ر) ، آلتى يوز (٦٠٠)؛ درت (ن) ، ايكى يوز (٢٠٠)؛ بر (س) بر (م) ، يوز (١٠٠)؛ بر (ص) ، بر (ف) ، بر (م) ، ايكى يوز اون (٢١٠)؛ درت (ك) ، بر (ع) ، يوز أللى (١٥٠)؛ اوچ (ح) ، بر (و) ، بر (ى) ، قرق (٤٠)؛ بر (ل) ، طوقوز (ب) ، بر (د) ، بر (و) ، درت (ا)، آلتمش ايكى (٦٢) ايدر. يكونى بيڭ اوچيوز آلتمش ايكى (١٣٦٢) ايدهرك، بو سنهنڭ عين تاريخنه و باشمزه گلن مصيبتڭ عين دقيقهسنه تام تامنه توافقى، قوّتلى بر أمارهدر.
......
اوچنجى أمارهنڭ بياننه شيمديلك لزوم اولماديغندن يازديريلمدى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 540 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
بو حادثه تأثيريله بن كنديمى معصوم قارداشلريمه رضاىِ قلبله فدا ايتمگه قطعى عزم و جزم ايتديگم و چارهسنى فكرًا آراديغم وقتده، جلجلوتيهيى اوقودم. بردن خاطره گلدى كه، إمامِ على رضى اللّٰه عنه: "يا ربّ! أمان وير!" دييه دعا ايتمش؛ إن شاء اللّٰه، او دعانڭ سرّيله سلامته چيقارسڭز.
أوت حضرتِ على رضى اللّٰه عنه، قصيدهٔ جلجلوتيهده ايكى صورتله رسالهٔ نوردن خبر ويرديگى گبى، آيت الكبرا رسالهسنه إشارةً
وَ بِاْلٰايَةِ الْكُبْرٰى اَمِنِّى مِنَ الْفَجَتْ
دير. و بو إشارتده ايما ايدر كه: آيت الكبرا يوزندن أهمّيتلى بر مصيبت رسالهِٔ نور طلبهلرينه گلهجك و آيت الكبرا حقّى ايچون او فَجَتْ و مصيبتدن شاكردلرينه أمان وير، دييه نياز ايدر، او رسالهيى و منبعنى شفاعتجى ياپار. أوت آيت الكبرا رسالهسنڭ طبعى بهانهسيله گلن مصيبت، عينًا او رمزِ غيبىيى تصديق ايتدى.
هم او قصيدهده رسالهٔ نورڭ مهمّ أجزالرينه ترتيبيله إشارتلرڭ خاتمهسنده، مقابل صحيفهده دير:
فَتِلْكَ حُرُوفُ النُّورِ فَاجْمَعْ خَوَاصَّهَا ٭ وَ حَقِّقْ مَعَانِيهَا بِهَا الْخَيْرُ تُمِّمَتْ
يعنى: "سن اونلرڭ خاصّهلرينى طوپلا و معنالرينى تحقيق أيله. بتون خير و سعادت، اونلر ايله تمام اولور." دير. "حرفلرڭ معنالرينى تحقيق ايت." قرينهسيله معنايى إفاده ايتمهين هجائى حرفلر مراد اولمايوب، بلكه كلمهلر معناسندهكى "سوزلر" ناميله رسالهلر مراددر.
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا اِنْ نَسِينَا اَوْ اَخْطَاْنَا
٭ ٭ ٭
— 541 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
گچن ليلهٔ قدريڭزى و گلن بايرامڭزى بتون موجوديتمله تبريك و سزلرى جنابِ أرحم الراحمينڭ برلگنه و رحمتنه أمانت ايدييورم.
مَنْ اٰمَنَ بِالْقَدَرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِ
سرّيله سزى تسلّىيه محتاج گورمهمكله برابر، ديرم كه:
وَ اصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَاِنَّكَ بِاَعْيُنِنَا وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ
آيتنڭ معناىِ إشاريسيله ويرديگى تسلّىيى تماميله گوردم. شويله كه:
دنيايى اونوتمق، رمضانمزى آسوده گچيرمك دوشونوركن، خاطره گلمهين و بتون بتون تحمّلڭ فوقنده بو دهشتلى حادثه هم بنم، هم رسالهِٔ نورڭ، هم سزڭ، هم رمضانمز، هم اخوّتمز ايچون عينِ عنايت اولديغنى بن مشاهده ايتدم. بڭا عائد جهتنڭ ايسه چوق فائدهلرندن يالڭز ايكى اوچنى بيان ايدرم:
برنجيسى:رمضانده چوق شدّتلى بر هيجان، بر جدّيت، بر إلتجا، بر نياز ايله مدهش خستهلغه غلبه ايدهرك چاليشديردى.
ايكنجيسى:هر بريڭزه قارشى بو سنه ده گوروشمك و ياقينڭزده بولونمق آرزوسى شدّتلى ايدى. يالڭز بريڭزى گورمك و إسپارطهيه گلمك ايچون بو چكديگم زحمتى قبول ايدردم.
اوچنجيسى:هم قسطمونيده، هم يولده، هم بوراده فوق العاده بر طرزده بتون أليم حالتلر بردن دگيشييور و مأمولڭ و آرزومڭ خلافنه اولارق بر دستِ عنايت
— 542 —
گورونويور. اَلْخَيْرُ فِىمَا اخْتَارَهُ اللّٰهُ ديديرييور. أڭ زياده بنى دوشونديرن رسالهِٔ نورى، أڭ غافل و دنياجه بيوك مقاملرده بولونانلره ده كمالِ دقّتله اوقوتديرييور، باشقه بر ساحهده فتوحاته ميدان آچييور. و أڭ زياده رقّتمه طوقونان و كندى ألممدن باشقه هر بريڭزڭ صيقنتيسندن باشمه طوپلانان بتون ألملره و تأسّفلره قارشى رمضانده، بر ساعتى يوز ساعت حكمنه گتيرن او شهرِ مباركده بو مصيبت دخى، او يوز ثوابى هر بر ساعتى اون ساعت درجهسنده عبادت ياپمقله بيڭه إبلاغ ايتديگندن، رسالهِٔ نوردن تام درس آلان و دنيانڭ فانى و تجارتگاه اولديغنى بيلن و هر شيئى ايمانى و آخرتى ايچون فدا ايدن و بو درسخانهِٔ يوسفيهدهكى موقّت صيقنتيلر دائمى لذّتلر و فائدهلر ويرهجكلرينه اينانان سزڭ گبى إخلاصلى ذاتلره آجيمق و رقّتدن آغلامق حالتنى، تبريك و ثباتڭزى غايت إستحسان و تقدير ايتمك حالتنه چويردى. بن ده
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى كُلِّ حَالٍ سِوَى الْكُفْرِ وَ الضَّلَالِ
ديدم. بڭا عائد بو فائدهلر گبى هم اخوّتمزڭ، هم رسالهِٔ نورڭ، هم رمضانمزڭ، هم سزڭ بو يوزده اويله فائدهلرى وار كه، پرده آچيلسه، "يا ربّنا! شكر. بو قضا و قدرِ إلٰهى، حقّمزده بر عنايتدر." ديديرتهجك قناعتم وار.
حادثهيه سببيت ويرنلره عتاب ايتمهيڭز. بو مصيبتڭ گنيش و دهشتلى پلانى چوقدن قورولمشدى، فقط معنًا پك چوق خفيف گلدى. إن شاء اللّٰه چابوق گچر.
عَسٰى اَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ
سرّيله مأيوس اولمايڭز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 543 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
عزيز قارداشلرم!
ياقينڭزده بولونمقله چوق بختيارم. سزڭ خيالڭزله آرا صيره قونوشورم، متسلّى اولورم. بيليڭز كه: ممكن اولسيدى، بتون صيقنتيلريڭزى كمالِ إفتخار و سَوينجله چكردم. بن، سزڭ يوزيڭزدن إسپارطهيى و حواليسنى طاشيله، طوپراغيله سَوييورم. حتّى دييورم و رسمًا ده دييهجگم: إسپارطه حكومتى بڭا جزا ويرسه، باشقه ولايت بنى برائت ايتديرسه، ينه بورايى ترجيح ايدرم.
أوت، بن اوچ جهتله إسپارطهلىيم. گرچه تاريخچه إثبات ايدهمييورم، فقط قناعتم وار كه؛ إسپاريت ناحيهسنده دنيايه گلن سعيدڭ أصلى، بورادن گيتمش. هم إسپارطه ولايتى اويله حقيقى قارداشلرى بڭا ويرمش كه؛ دگل عبد المجيد و عبد الرحمن، بلكه سعيدى اونلرڭ هر بريسنه مع الممنونيه فدا أيلرم.
تخمين ايدرم، شيمدى كُرهِٔ أرضده رسالهِٔ نور شاكردلرندن (قلبًا و روحًا و فكرًا) داها آز صيقنتى چكن يوقدر. چونكه قلب و روح و عقللرى ايمانِ تحقيقى نورلريله صيقنتى چكمزلر؛ مادّى زحمتلر ايسه، رسالهِٔ نور درسيله هم گچيجى، هم ثوابلى، هم أهمّيتسز، هم خدمتِ ايمانيهنڭ باشقه بر مجراده إنكشافنه وسيله اولماسنى بيلهرك شكر و صبرله قارشيلايورلر. ايمانِ تحقيقى دنياده دخى مدارِ سعادتدر دييه حاللريله إثبات ايدييورلر. أوت "مولا گورهلم نيلر، نيلرسه گوزل أيلر." دييوب، متينانه بو فانى زحمتلرى باقى رحمتلره تبديله چاليشييورلر.
جنابِ أرحم الراحمين اونلرڭ أمثاللرينى چوغالتسين، بو وطنه مدارِ شرف و سعادت ياپسين و اونلرى ده جنّت الفردوسده سعادتِ أبديهيه مظهر أيلهسين، آمين!
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 544 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
بايرامڭزى تكرار تبريكله برابر، صورةً گوروشمديگمزه تأسّف ايتمهيڭز. بزلر حقيقةً دائما برابرز، أبد يولنده ده إن شاء اللّٰه بو برابرلك دوام ايدهجك. ايمانى خدمتڭزده قزانديغڭز أبدى ثوابلر و روحى و قلبى فضيلتلر و سَوينجلر، شيمديكى گچيجى و موقّت غملرى و صيقنتيلرى هيچه اينديرر قناعتندهيم. شيمدىيه قدر، رسالهِٔ نور شاكردلرى گبى چوق قدسى خدمتده چوق آز زحمت چكنلر اولمامش. أوت، جنّت اوجوز دگل. ايكى حياتى إمحا ايدن كفرِ مطلقدن قورتارمق، بو زمانده پك چوق أهمّيتليدر. بر پارچه مشقّت اولسه ده، شوق و شكر و صبرله قارشيلامالى. مادام بزى چاليشديران خالقمز رحيم و حكيمدر؛ باشه گلن هر شيئى رضا ايله، سَوينج ايله، رحمتنه، حكمتنه إعتماد ايله قارشيلامالىيز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بو دفعهكى كوچك مدافعاتمده ديمشدم:
رسالهٔ نوردهكى شفقت، حقيقت، حق، بزى سياستدن منع ايتمش. چونكه معصوملر بلايه دوشرلر، اونلره ظلم ايتمش اولورز. بعض ذاتلر بونڭ ايضاحنى ايستديلر. بن ده ديدم:
شيمديكى فورطنهلى عصرده غدّار مدنيتدن نشئت ايدن خودكاملق و عصبيتِ عنصريه و عمومى حربدن گلن إستبداداتِ عسكريه و ضلالتدن چيقان مرحمتسزلك جهتنده اويله بر أشدِّ ظلم و أشدِّ إستبدادات ميدان آلمش كه، أهلِ حق حقّنى قوّتِ مادّيه ايله مدافعه ايتسه، يا أشدِّ ظلم ايله، طرفگيرلك بهانهسيله
— 545 —
چوق بيچارهلرى ياقهجق، او حالتده او ده أظلم اولاجق وياخود مغلوب قالاجق. چونكه مذكور حسّياتله حركت و تعرّض ايدن إنسانلر، بر ايكى آدمڭ خطاسيله يگرمى اوتوز آدمى، عادى بهانهلرله وورور، پريشان ايدر. أگر أهلِ حق، حق و عدالت يولنده يالڭز وورانى وورسه، اوتوز ضايعاته مقابل يالڭز برى قزانير، مغلوب وضعيتنده قالير. أگر مقابلهِٔ بِالمثل قاعدهِٔ ظالمانهسيله، او أهلِ حق دخى بر ايكينڭ خطاسيله يگرمى اوتوز بيچارهلرى أزسهلر، او وقت حق نامنه دهشتلى بر حقسزلق ايدرلر.
ايشته قرآنڭ أمريله، غايت شدّتله و نفرتله سياستدن و إدارهيه قاريشمقدن قاچينديغمزڭ حقيقى حكمتى و سببى بودر. يوقسه بزده اويله بر حق قوّتى وار كه، حقّمزى تام و مكمّل مدافعه ايدهبيليردك. هم مادام هر شى گچيجى و فانيدر و ئولوم ئولمييور و قبر قپوسى قپانمييور و زحمت ايسه رحمته قلب اولويور؛ ألبته بز، صبر و شكرله توكّل ايدوب سكوت ايدرز. زور ايله، إجبار ايله سكوتمزى بوزديرمق ايسه؛ إنصافه، عدالته، غيرتِ وطنيهيه و حميتِ ملّيهيه بتون بتون ضددر، مخالفدر.
خلاصهِٔ كلام: أهلِ حكومتڭ و أهلِ سياستڭ و أهلِ إدارهنڭ و إنضباطڭ و عدليه و ضابطهنڭ بزمله اوغراشهجق هيچ بر ايشلرى يوقدر. اولسه اولسه، دنياده هيچ بر حكومتڭ مدافعه ايدهمديگى و عقلى باشنده هيچ بر إنسانڭ خوشلانمديغى كفرِ مطلق و دهشتلى بر طاعونِ بشرى و مادّيونلقدن گلن زندقهنڭ تعصّبيله، بر قسم گيزلى زنديقلر شيطنتيله بعض رسمى مأمورلرى آلداتهرق اوهاملانديروب، عليهمزه سَوق ايتمك وار. بز ده ديرز: دگل بويله بر قاچ وهّامى، بلكه دنيايى عليهمزه سَوق ايتسهلر، قرآنڭ قوّتيله، اللّٰهڭ عنايتيله قاچمايز. او إرتدادكار كفرِ مطلقه و او زندقهيه تسليمِ سلاح ايتمهيز!..
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 546 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
سزڭ ثبات و متانتڭز، ماصونلرڭ و منافقلرڭ بتون پلانلرينى عقيم بيراقييور.
أوت قارداشلرم، صاقلامغه لزوم يوق. او زنديقلر، رسالهِٔ نورى و شاكردلرينى طريقته و بِالخاصّه نقشى طريقتنه قياس ايدوب، او أهلِ طريقتى مغلوب ايتدكلرى پلانلر ايله بزلرى چوروتمك و طاغيتمق فكريله بو هجومى ياپديلر.
أوّلا:اوركوتمك و قورقوتمق و او مسلگڭ سوءِ إستعمالاتنى گوسترمك.
و ثانيًا:او مسلگڭ أركانلرينڭ و منتسبيننڭ قصوراتلرينى تشهير ايتمك.
و ثالثًا:مادّيون فلسفهسنڭ و مدنيتنڭ جاذبهدار سفاهت و اويوتوجى لذّتلى زهرلريله إفساد ايتمكله مابيْنلرنده تساندى قيرمق و استادلرينى إهانتلرله چوروتمك و مسلكلرينى فنّڭ، فلسفهنڭ بعض دستورلريله نظرلرندن سقوط ايتديرمكدر كه، نقشيلره و أهلِ طريقته قارشى إستعمال ايتدكلرى عين سلاح ايله بزلره هجوم ايتديلر، فقط آلدانديلر. چونكه رسالهِٔ نورڭ مسلكِ أساسى؛ إخلاصِ تام و تركِ أنانيت و زحمتلرده رحمتى و ألملرده باقى لذّتلرى حسّ ايدوب آرامق و فانى عينِ لذّتِ سفيهانهده أليم ألملرى گوسترمك و ايمانڭ بو دنياده دخى حدسز لذّتلره مدار اولماسنى و هيچ بر فلسفهنڭ ألى يتيشمديگى نقطهلرى و حقيقتلرى درس ويرمك اولديغندن، اونلرڭ پلانلرينى إن شاء اللّٰه تام عقيم بيراقهجق و مسلكِ رسالهِٔ نور ايسه طريقتلره قياس ايديلمز دييه اونلرى صوصديرهجق.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 547 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز قارداشلرم!
بو أسكى و يڭى ايكى مدرسهِٔ يوسفيهدهكى شدّتلى إمتحانده صارصيلميان و درسندن واز گچمهين و ياقيجى چوربادن آغزلرى يانديغى حالده طلبهلگنى بيراقميان و بو قدر تهاجمه قارشى قوّهِٔ معنويهسى قيريلميان ذاتلرى أهلِ حقيقت و نسلِ آتى آلقيشلايهجقلرى گبى، ملائكه و روحانيلر دخى آلقيشلايورلر دييه قناعتم وار. فقط ايچڭزده خستهلقلى و نازك و فقيرلر بولونماسيله، مادّى صيقنتى زيادهدر. و بوڭا قارشى ده هر بريڭز هر بريسنه برر تسلّيجى و أخلاقده و صبرده برر نمونهِٔ إمتثال و تساند و تلطيفده برر شفقتلى قارداش و درس مذاكرهسنده برر ذكى مخاطب و مجيب و گوزل سجيهلرڭ إنعكاسنده برر آيينه اولماڭز، او مادّى صيقنتيلرى هيچه اينديرر دييه دوشونوب روحمدن زياده سَوْديگم سزلر حقّنده تسلّى بولويورم.
يوز يگرمى ياشنده بولونان مولانا خالدڭ جبّهسنى سزه بر گون گوندرهجگم. او ذات اونى بڭا گيديرديگى گبى، بن ده اونڭ نامنه سزڭ هر بريڭزه تبرّكًا گيديرمك ايچون هانگى وقت ايسترسهڭز گوندرهجگم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 548 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
قدرِ إلٰهى عدالتى بزلرى دڭزلى مدرسهِٔ يوسفيهسنه سَوق ايتمهسنڭ بر حكمتى، هر يردن زياده رسالهِٔ نوره و شاكردلرينه هم محبوسلرى، هم أهاليسى، بلكه هم مأمورلرى و عدليهسى محتاج اولمالريدر. بوڭا بناءً، بز بر وظيفهِٔ ايمانيه و اُخرويه ايله بو صيقنتيلى إمتحانه گيردك. أوت يگرمى اوتوزدن آنجق بر ايكيسى تعديلِ أركان ايله نمازينى قيلان محبوسلر ايچنده بردن رسالهِٔ نور شاكردلرندن قرق ألليسى عمومًا بِلا إستثنا مكمّل نمازلرينى قيلمالرى، لسانِ حال و فعل ديليله اويله بر درس و إرشاددر كه، بو صيقنتى و زحمتى هيچه اينديرر، بلكه سَوْديرر. و شاكردلر أفعاللريله بو درسى ويردكلرى گبى، قلبلرندهكى قوّتلى تحقيقى ايمانلريله دخى بورادهكى أهلِ ايمانى أهلِ ضلالتڭ أوهام و شبهاتندن قورتارمهلرينه مدار چليكدن بر قلعه حكمنه گچهجگنى رحمت و عنايتِ إلٰهيهدن اُميد ايدييورز.
بورادهكى أهلِ دنيانڭ بزى قونوشمقدن و تماسدن منعلرى ضرر ويرمييور. لسانِ حال، لسانِ قالدن داها قوّتلى و تأثيرلى قونوشويور. مادام حپسه گيرمك تربيه ايچوندر. ملّتى سَوييورلرسه، محبوسلرى رسالهِٔ نور شاكردلريله گوروشديرسونلر؛ تا بر آيده، بلكه بر گونده بر سنهدن زياده تربيه آلسينلر. هم ملّته و وطنه، هم كندى إستقباللرينه و آخرتنه منفعتلى برر إنسان اولسونلر. گنجلك رهبرى بولونسه ايدى، چوق فائدهسى اولوردى. إن شاء اللّٰه بر زمان گيرر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 549 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بوگون، بيوك و مرحوم قارداشم ملا عبد اللّٰه ايله ضياء الدّين حقّندهكى معلومڭز محاورهيى تخطّر ايتدم. صوڭره سزى دوشوندم. قلبًا ديدم: أگر پردهِٔ غيب آچيلسه، بو ثباتسز زمانده بويله ثبات گوسترن و بو ياقيجى، آتشلى حاللردن صارصيلميان بو صميمى ديندارلر و جدّى مسلمانلر أگر هر برى بر ولى، حتّى بر قطب گورونسه، بنم نظرمده شيمدى ويرديگم أهمّيتى و علاقهيى پك آز زيادهلشديرهجك و أگر برر عامى و عادى گورونسه، شيمدى ويرديگم قيمتى هيچ نقصان ايتميهجك دييه قرار ويردم. چونكه بويله پك آغير شرائط آلتنده ايمان قورتارمق خدمتى، هر شيئڭ فوقندهدر. شخصى مقاملر و حسنِ ظنلرڭ علاوه ايتدكلرى مزيتلر، بويله دغدغهلى، صارصينتيلى حاللرده حسنِ ظنلرينى قيرمقله محبّتلرى آزالير و مزيت صاحبى دخى اونلرڭ نظرلرنده موقعنى محافظه ايتمك ايچون تصنّعه و تكلّفه و صيقنتيلى وقاره مجبوريت حسّ ايدر. ايشته حدسز شكر اولسون كه، بزلر بويله صوغوق تكلّفلره محتاج اولمايورز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
....
قارداشلرم! گرچه بو وضعيت، هم موافقه و بر قسم مأمورلره رسالهِٔ نوره قارشى بر چكينمك، بر اوركمك ويرمش، فقط بتون مخالفلرده و ديندارلرده و علاقهدار مأمورلرده بر دقّت، بر إشتياق اويانديرييور. مراق ايتمهيڭز، او نورلر پارلايهجقلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 550 —
عزيز قارداشلرم!
بن تخمين ايدييورم كه؛ حقيقى و أڭ صوڭ مدافعهنامهمز، دڭزلى حپسنڭ ميوهسى اولان رسالهجك اولاجق. چونكه أوّلجه بعض أوهام يوزندن بر سنهدن بَرى و عليهمزه گنيش بر طرزده چوريلن پلانلر بونلردر: "طريقتجيلق، قوميتهجيلك و دينى حسّياتى سياسته آلَت ايتمك و جمهوريت عليهنده چاليشمق و إداره و آسايشه ايليشمك" گبى أصلسز بهانهلر ايله بزه هجوم ايتديلر. جنابِ حقّه حدسز شكر اولسون كه، اونلرڭ پلانلرى عقيم قالدى. او قدر گنيش بر ساحهده، يوزر طلبهلرده، يوزلر رسالهده، اون سكز سنه ظرفندهكى مكتوب و كتابلرده حقيقتِ ايمانيهدن و قرآنيهدن و آخرتڭ تحقيقندن و سعادتِ أبديهيه چاليشمقدن باشقه بر شى بولماديلر. پلانلرينى گيزلهمك ايچون غايت عادى بهانهلرى آرامغه باشلاديلر. فقط حكومتڭ بعض أركاننى إغفال ايدوب عليهمزه چويرن دهشتلى و گيزلى بر زندقه قوميتهسى شيمدى طوغريدن طوغرىيه كفرِ مطلق حسابنه بزه هجوم ايتمك إحتمالنه قارشى، گونش گبى ظاهر و شبهه بيراقماز و طاغ گبى متين، صارصيلماز اولان ميوه رسالهسى اونلره قارشى أڭ قوّتلى بر مدافعه اولوب اونلرى صوصديرهجق دييه بزه يازديرلدى ظن ايدييورم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز قارداشلرم!
بو جمعه گوننده مهمّ بر حزب اوقوركن سز خاطره گلديڭز. "بو مصيبتدن قورتولمق ايچون نه ياپاجغز؟" لسانِ حال ايله ديديڭز. بنم قلبمه بو گلدى: صيقى بر تساندله، أل أله، اوموز اوموزه ويريڭز. چونكه بربرندن و رسالهِٔ نوردن و بندن چكينمك و إنكار ايتمك و بزى أزمك ايستهين گيزلى قوّته دالقاووقلق ايتمك گبى
— 551 —
تدبيرلرى ياپانلرڭ ضرردن باشقه هيچ بر منفعتلرى يوقدر. سزى تأمين ايدرم؛ أگر بيلسه ايدم كه بندن تبرّى ايتمكله قورتولاجقسڭز، بنى تحقير و إهانت و غيبت ايتمگه إذن ويروب حلال ايدردم. فقط، بزى أزمك ايستهين گيزلى قوّت سزى بيلييور، آلدانمييور؛ ضعفڭزدن، تبرّيڭزدن جسارت آلير، داها زياده أزر.
هم مسلگمز خلّت و اخوّت اولديغندن، شخصيت و أنانيت جهتندن بر رقابت اولماز. بنم گبى چوق قصورلى و چوق ضعيف بر بيچارهنڭ نقصانيتلرينه دگل، بلكه رسالهٔ نورڭ كمالاتنه باقمالى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بو دنيانڭ حياتى پك چابوق دگيشمهسنه و زوالنه و فنا و فانى، عاقبتسز لذّتلرينه و فراق إفتراق طوقاتلرينه قارشى بر أهمّيتلى مدارِ تسلّى ايسه، صميمى دوستلر ايله گوروشمكدر. أوت بعضًا بر تك دوستنى بر ايكى ساعت گورمك ايچون، يگرمى گون يول گيدر و يوز ليرايى صرف ايدر. شيمدى بو عجيب، دوستسز زمانده صميمى قرق أللى دوستنى بردن بر ايكى آى گورمك و ِللّٰه ايچون صحبت ايتمك و حقيقى بر تسلّى آلوب ويرمك؛ ألبته باشمزه گلن بو مشقّتلر و ضايعاتِ ماليه اوڭا قارشى پك اوجوز دوشر، أهمّيتى قالماز. بن كندم، بورادهكى قارداشلرمدن اون سنه فراقدن صوڭره بر تكنى گورمك ايچون بو مشقّتى قبول ايدردم. تشكّى قدرى تنقيد و تشكّر قدره تسليمدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 552 —
عزيز و صدّيق قارداشلرم!
مادام آخرت ايچون، خير ايچون، عبادت و ثواب ايچون، ايمان و قرآن ايچون رسالهِٔ نور ايله باغلانمشسڭز؛ ألبته بو آغير شرائط آلتنده هر بر ساعتى يگرمى ساعت عبادت حكمنده و او يگرمى ساعت ايسه قرآن و ايمان خدمتندهكى مجاهدهِٔ معنويه حيثيتيله يوز ساعت قدر قيمتدار و يوز ساعت ايسه بويله هر برى يوز آدم قدر أهمّيتلى اولان حقيقى مجاهد قارداشلر ايله گوروشمك و عقدِ اخوّت ايتمك، قوّت ويرمك و آلمق و تسلّى ايتمك و متسلّى اولمق و حقيقى بر تساند ايله قدسى خدمته ثباتكارانه دوام ايتمك و گوزل سجيهلرندن إستفاده ايتمك و مدرسة الزهرانڭ شاكردلگنه لياقت قزانمق ايچون آچيلان بو إمتحان مجلسى اولان شو مدرسهِٔ يوسفيهده تعييننى و قدرجه تقدير ايديلن قسمتنى آلمق و مقدّر رزقنى يمك و او يمكدن ثواب قزانمق ايچون بورايه گلمهڭزه شكر ايتمك لازمدر. بتون صيقنتيلره قارشى مذكور فائدهلرى دوشونوب، صبر و تحمّلله مقابله ايتمك گركدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق، ثباتكار و وفادار قارداشلرم!
سزى متأثّر ايتمك ويا مادّى بر تدبير ياپمق ايچون دگل، بلكه شركتِ معنويهِٔ دعائيهڭزدن داها زياده إستفادهم ايچون و سزڭ ده داها زياده إعتدالِ دم و إحتياط و صبر و تحمّل و شدّتله تسانديڭزى محافظه ايچون بر حالمى بيان ايدييورم كه: بوراده بر گونده چكديگم صيقنتى و عذابى، أسكيشهرده بر آيده چكمزدم. دهشتلى ماصونلر، إنصافسز بر ماصونى بڭا مسلّط أيلهمشلر، تا حدّتمدن و إشكنجهلرينه قارشى " آرتيق يتر" ديمهمدن بر بهانه بولوب، ظالمانه تجاوزلرينه بر
— 553 —
سبب گوسترهرك يالانلرينى گيزلهسينلر. بن، خارقه بر إحسانِ إلٰهى أثرى اولارق شاكرانه صبر ايدييورم و ايتمگه ده قرار ويردم.
مادام بز قدره تسليم اولوب، بو صيقنتيلرى خَيْرُ الْاُمُورِ اَحْمَزُهَا سرّيله زياده ثواب قزانمق جهتيله معنوى بر نعمت بيلييورز؛ و مادام گچيجى، دنيوى مصيبتلرڭ صوڭلرى أكثريتله فرحلى و خيرلى اولويور؛ و مادام بز حقّ اليقين درجهسنده يقينى بر قطعى قناعتمز وار كه: بز اويله بر حقيقته حياتمزى وقف ايتمشز كه، گونشدن داها پارلاق و جنّت گبى گوزل و سعادتِ أبديه گبى شيريندر. ألبته بز بو صيقنتيلى حاللر ايله مفتخرانه، متشكّرانه بر مجاهدهٔ معنويه ياپييورز دييه شكوا ايتمهمك لازمدر.
عزيز قارداشلرم! أوّل آخر توصيهمز: تسانديڭزى محافظه؛ أنانيت، بنلك، رقابتدن تحفّظ و إعتدالِ دم و إحتياطدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بو مدّعىعمومڭ إدّعانامهسندن آڭلاشيلدى كه؛ حكومتڭ بعض أركاننى إغفال ايدوب عليهمزه سَوق ايدن گيزلى زنديقلرڭ پلانلرى عقيم قالوب يالان چيقدى؛ شيمدى بهانه اولارق جمعيتجيلك و قوميتهجيلك إسناديله يالانلرينى ستره چاليشييورلر و بونڭ بر أثرى اولارق بنمله كيمسهيى تماس ايتديرمييورلر. گويا تماس ايدن بردن بزدن اولور. حتّى بيوك مأمورلر ده چوق چكينيورلر و بڭا صيقنتى ويرديرمكله كنديلرينى آمرلرينه سَوْديرييورلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 554 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بن گرچه سزڭله صورةً گوروشهمييورم، فقط سزڭ ياقينڭزده و برابر بر بناده بولونديغمدن چوق بختيارم و متشكّرم و إختيارم اولمادن بعضًا لزوملى تدبيرلر إخطار ايديلير. أزجمله بريسى: يانمدهكى قوغوشه ماصونلر طرفندن هم يالانجى، هم جاسوس بر محبوس گوندريلمش. تخريب قولاى اولماسندن خصوصًا بويله هايلاز گنجلرده او حريف بڭا چوق صيقنتى ويرمهسى و او گنجلرى إفساد ايتمهسى ايله بيلدم كه: سزلرڭ إرشاد و إصلاحلريڭزه قارشى، زندقه إفساده، أخلاقلرى بوزمغه چاليشييور. بو وضعيته قارشى غايت إحتياط و ممكن اولديغى قدر أسكى محبوسلردن گوجنمهمك و گوجنديرمهمك و ايكيلگه ميدان ويرمهمك و إعتدالِ دم و تحمّل ايتمك و ممكن اولديغى درجهده بزم آرقداشلر اخوّتلرينى و تساندلرينى تواضع ايله و محويتله و تركِ أنانيتله تقويه ايتمك غايت لازم و ضروريدر. دنيا ايشلريله مشغول اولمق بنى اينجيتييور، سزڭ درايتڭزه إعتماد ايدوب ضرورت اولمادن باقهمييورم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
قارداشلرم!
هر إحتماله قارشى بو صباح إخطار ايديلن بر مسئلهيى بيان ايتمك لازم گلدى. بزم، قرآندن آلديغمز حقيقتلر؛ گونش، گوندوز گبى شك و شبهه و تردّدى قالديرمديغنى يگرمى سنهدن بَرى "عجبا زنديق فيلسوفلر بوڭا قارشى نه دييهجكلر و طاياندقلرى نهدر؟" دييه نفسم و شيطانم چوق آراشديرديلر. هيچ بر كوشهده بر قصور بولامدقلرندن صوصديلر. ظن ايدرم، چوق حسّاس و ايش ايچنده بولونان نفس و شيطانمى صوصديران بر حقيقت، أڭ متمرّدلرى ده صوصديرر. مادام بز بويله صارصيلماز و أڭ بيوك و أڭ أهمّيتلى و فيآت تقدير ايديلمز درجهده قيمتدار
— 555 —
و بتون دنياسى و جانى و جانانى بهاسنه ويريلسه ينه اوجوز دوشن بر حقيقتڭ اوغرنده و يولنده چاليشييورز؛ ألبته بتون مصيبتلره و صيقنتيلره، دشمنلره كمالِ متانتله مقابله ايتمهمز گركدر. هم بلكه قارشيمزه آلدانمش ويا آلداتيلمش بعض خواجهلر و شيخلر و ظاهرده متّقيلر چيقاريلير. بونلره قارشى وحدتمزى و تسانديمزى محافظه ايدوب اونلر ايله اوغراشمامق لازمدر، مناقشه ايتمهمك گركدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
قسطمونيده أهلِ تقوا بر ذات، شكوا طرزنده ديدى: "بن سقوط ايتمشم. أسكى حالمى و ذوقلرى و نورلرى غيب ايتميشم." بن ده ديدم: بلكه ترقّى ايتمشسڭ كه، نفسى اوقشايان و اُخروى ميوهسنى دنياده طاتديران و خودبينلك حسّنى ويرن ذوقلرى، كشفلرى گرى بيراقوب، داها يوكسك مقامه، محويت و تركِ أنانيت و فانى ذوقلرى آرامامق ايله اوچمشسڭ. أوت بر أهمّيتلى إحسانِ إلٰهى؛ إحساننى، أنانيتنى بيراقميانه إحساس ايتمهمكدر.. تا عُجب و غروره گيرمهسين.
قارداشلرم! بو حقيقته بناءً، بو آدم گبى دوشونن ويا حسنِ ظنّڭ ويرديگى پارلاق مقاملرى نظره آلان ذاتلر، سزلره باقوب ايچڭزده محويت و تواضع و خدمتكارلق كسوهسيله گورونن شاكردلرى عادى، عامى آدملر گورور و دير: "بونلر مى حقيقت قهرمانلرى و دنيايه قارشى ميدان اوقويان؟ هيهات! بونلر نرهده، أوليالرى بو زمانده عاجز بيراقان بو قدسى خدمت مجاهدلرى نرهده؟" دييهرك دوست ايسه إنكسارِ خياله اوغرار، معارض ايسه كندى مخالفتنى حقلى بولور.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 556 —
بديع الزمان حضرتلرى دڭزلى حپسنده ايكن، غايت مهمّ طوقوز مسئلهيى إحتوا ايدن "ميوه رسالهسى"نى ايكى جمعه گوننده تأليف ايتمشدر. بو أثر، رسالهِٔ نورڭ حقيقتلرينى خلاصةً جمع ايدن قيمتدار بر رسالهدر. حپس مدّتنده نور طلبهلرى بو ميوه رسالهسنى متعدّد دفعهلر يازمق و اوقومق صورتيله مشغول اولمشلر. و ايلك اوڭجه غايت گيزلى اولارق كبريت قوطولرى ايچنه يازيلوب قوغوشلر آراسنده نشر ايديلن ميوه رسالهسى، بِالآخره غايت قيمتلى و منفعتلى و حپسلره ترياق گبى فائدهلى اولديغى آڭلاشيلماسيله سربست يازيلمش. دڭزلى محكمهسنه، تمييز محكمهسنه و آنقره مقاملرينه رسالهٔ نورڭ حقيقى مدافعهسى اولارق گوندريلمشدر.
دڭزلى حپسنده چوق مهمّ تأثيرى اولديغى و طاشيديغى قدسى حقائقِ ايمانيه إعتباريله بر جهتده دڭزلى برائتنه وسيله اولديغى ايچون، أهمّيتنه بناءً بو ميوه رسالهسندن آلتنجى و يدنجى مسئلهلرينڭ بورايه درجى مناسب گورولمشدر.
٭ ٭ ٭
ميوه رسالهسندن آلتنجى مسئله
رسالهٔ نورڭ چوق يرلرنده ايضاحى و قطعى حدسز حجّتلرى بولونان ايمانِ بِاللّٰه ركننڭ بيڭلر كلّى برهانلرندن بر تك برهانه قيصهجه بر إشارتدر.
قسطمونيده ليسه طلبهلرندن بر قسمى يانمه گلديلر. "بزه خالقمزى طانيتدير، معلّملريمز اللّٰهدن بحث ايتمييورلر" ديديلر. بن ديدم: سزڭ اوقوديغڭز فنلردن هر فن، كندى لسانِ مخصوصيله متماديًا اللّٰهدن بحث ايدوب خالقى طانيتديرييور. معلّملرى دگل، اونلرى ديڭلهيڭز.
— 557 —
مثلا: ناصلكه مكمّل بر أجزاخانه كه، هر قاوانوزنده خارقه و حسّاس ميزانلرله آلينمش حياتدار معجونلر و ترياقلر وار. شبههسز غايت مهارتلى و كيمياگر و حكيم بر أجزاجىيى گوسترر. اويله ده، كُرهِٔ أرض أجزاخانهسنده بولونان درت يوز بيڭ چشيد نباتات و حيوانات قاوانوزلرندهكى ذىحيات معجونلر و ترياقلر جهتيله، بو چارشودهكى أجزاخانهدن نه درجه زياده مكمّل و بيوك اولماسى نسبتنده، اوقوديغڭز فنِّ طب مقياسيله كُرهِٔ أرض أجزاخانهِٔ كبراسنڭ أجزاجيسى اولان حكيمِ ذو الجلالى حتّى كور گوزلره ده گوسترر، طانيتديرر.
هم مثلا: ناصل بر خارقه فابريقه كه، بيڭلر چشيد چشيد قوماشلرى بسيط بر مادّهدن طوقويور. شكسز، بر فابريقهتورى و مهارتلى بر ماكينستى طانيتديرر. اويله ده، كُرهِٔ أرض دينيلن يوز بيڭلر باشلى، هر باشنده يوز بيڭلر مكمّل فابريقه بولونان بو سيّار ماكينهِٔ ربّانيه، نه درجه بو إنسان فابريقهسندن بيوكسه، مكمّلسه، او درجهده اوقوديغڭز فنِّ ماكينه مقياسيله كُرهٔ أرضڭ اوستهسنى و صاحبنى بيلديرر و طانيتديرر.
هم مثلا، ناصلكه غايت مكمّل بيڭبر چشيد أرزاق أطرافندن جلب ايدوب ايچنده منتظمًا إستيف و إحضار ايديلمش دهپو و إعاشه آنبارى و دكّان، شكسز بر فوق العاده إعاشه و أرزاق مالكنى و صاحبنى و مأمورينى بيلديرر. اويله ده، بر سنهده يگرمى درت بيڭ سنهلك بر دائرهده منتظمًا سياحت ايدن و يوز بيڭلر و آيرى آيرى أرزاق ايستهين طائفهلرى ايچنه آلان و سياحتيله موسملره اوغرايوب، بهارى بر بيوك واغون گبى، بيڭلر آيرى آيرى طعاملرله طولديرهرق، قيشده أرزاقى توكهنن بيچاره ذىحياتلره گتيرن و كُرهِٔ أرض دينيلن بو رحمانى إعاشه آنبارى و بر سفينهِٔ سبحانيه و بيڭبر چشيد جهازاتى و ماللرى و قونسروه پاكتلرى طاشييان بو
— 558 —
دهپو و دكّانِ ربّانى، نه درجه او فابريقهدن بيوك و مكمّلسه؛ اوقوديغڭز و اوقويهجغڭز فنِّ إعاشه مقياسيله، او قطعيتده و او درجهده كُرهِٔ أرض دهپوسنڭ صاحبنى، متصرّفنى، مدبّرينى، بيلديرر، طانيتديرر، سَوْديرر.
هم ناصلكه: درت يوز بيڭ ملّت ايچنده بولونان و هر ملّتڭ ايستديگى أرزاقى آيرى و إستعمال ايتديگى سلاحى آيرى و گيديگى ألبسهسى آيرى و تعليماتى آيرى و ترخيصاتى آيرى اولان بر اوردونڭ معجزهكار بر قوماندانى، تك باشيله بتون او آيرى آيرى ملّتلرڭ آيرى آيرى أرزاقلرينى و چشيد چشيد أسلحهلرينى و ألبسهلرينى و جهازاتلرينى، هيچ برينى اونوتميهرق و شاشيرميهرق ويرديگى او عجيب اوردو و اوردوگاه، شبههسز بداهتله او خارقه قوماندانى گوسترر، تقديركارانه سَوْديرر. عينًا اويله ده، زمين يوزينڭ اوردوگاهنده و هر بهارده يڭيدن سلاح آلتنه آلينمش بر يڭى اوردوىِ سبحانيده، نباتات و حيوانات ملّتلرندن درت يوز بيڭ نوعڭ چشيد چشيد ألبسه، أرزاق، أسلحه، تعليم، ترخيصلرى غايت مكمّل و منتظم و هيچ برينى اونوتميهرق و شاشيرميهرق بر تك قوماندانِ أعظم طرفندن ويريلن كُرهِٔ أرضڭ بهار اوردوگاهى، نه درجه مذكور إنسان اوردو و اوردوگاهندن بيوك و مكمّل ايسه، سزڭ اوقويهجغڭز فنِّ عسكرى مقياسيله، دقّتلى و عقلى باشنده اولانلره او درجه كُرهِٔ أرضڭ حاكمنى و ربّنى و مدبّرينى و قوماندانِ أقدسنى حيرتلر و تقديسلرله بيلديرر و تحميد و تسبيحله سَوْديرر.
هم ناصلكه: بر خارقه شهرده ميليونلر ألكتريق لامبالرى حركت ايدهرك هر يرى گزرلر، يانمق مادّهلرى توكنمييور بر طرزدهكى ألكتريق لامبالرى و فابريقهسى، شكسز، بداهتله ألكتريقى إداره ايدن و سيّار لامبالرى ياپان و فابريقهيى قوران و إشتعال مادّهلرينى گتيرن بر معجزهكار اوستهيى و فوق العاده قدرتلى بر
— 559 —
ألكتريقجىيى حيرتلر و تبريكلرله طانيتديرر، ياشاسينلر ايله سَوْديرر. عينًا اويله ده، بو عالم شهرنده دنيا سراينڭ طامندهكى ييلديز لامبالرى، بر قسمى (قوزموغرافيانڭ ديديگنه باقيلسه) كُرهِٔ أرضدن بيڭ دفعه بيوك و طوپ گلّهسندن يتمش دفعه سرعتلى حركت ايتدكلرى حالده، إنتظامنى بوزمييور، بربرينه چارپمييور، سونمييور، يانمق مادّهلرى توكنمييور. اوقوديغڭز قوزموغرافيانڭ ديديگنه گوره، كُرهِٔ أرضدن بر ميليون دفعهدن زياده بيوك و بر ميليون سنهدن زياده ياشايان و بر مسافرخانهِٔ رحمانيهده بر لامبا و بر صوبا اولان گونشمزڭ يانماسنڭ دوامى ايچون، هر گون كُرهِٔ أرضڭ دڭزلرى قدر غازياغى و طاغلرى قدر كومور ويا بيڭ أرض قدر اودون ييغينلرى لازمدر كه سونمهسين. و اونى و اونڭ گبى علوى ييلديزلرى غازياغسز، اودونسز، كومورسز يانديران و سوندورمهين و برابر و چابوق گزديرن و بربرينه چارپديرميان بر نهايتسز قدرتى و سلطنتى، ايشيق پارمقلريله گوسترن بو كائنات شهرِ محتشمندهكى دنيا سراينڭ ألكتريق لامبالرى و إدارهلرى نه درجه او مثالدن داها بيوك، داها مكمّلدر، او درجهده سزڭ اوقوديغڭز ويا اوقويهجغڭز فنِّ ألكتريق مقياسيله بو مشهرِ أعظمِ كائناتڭ سلطاننى، منوّرينى، مدبّرينى، صانعنى، او نورانى ييلديزلرى شاهد گوسترهرك طانيتديرر. تسبيحاتله، تقديساتله سَوْديرر، پرستش ايتديرر.
هم مثلا، ناصلكه بر كتاب بولونسه كه: بر سطرنده بر كتاب اينجه يازيلمش و هر بر كلمهسنده اينجه قلمله بر سورهِٔ قرآنيه يازيلمش، غايت معنيدار و بتون مسئلهلرى بربرينى تأييد ايدر و كاتبنى و مؤلّفنى فوق العاده مهارتلى و إقتدارلى گوسترن بر عجيب مجموعه، شكسز، گوندوز گبى، كاتب و مصنّفنى كمالاتيله، هنرلريله بيلديرر، طانيتديرر. ما شاء اللّٰه، بارك اللّٰه جملهلريله تقدير ايتديرر. عينًا
— 560 —
اويله ده، بو كائنات كتابِ كبيرى كه، بر تك صحيفهسى اولان زمين يوزنده و بر تك فورماسى اولان بهارده، اوچ يوز بيڭ آيرى آيرى كتابلر حكمندهكى اوچ يوز بيڭ نباتى و حيوانى طائفهلرى برابر، بربرى ايچنده، ياڭليشسز خطاسز، قاريشديرميهرق، شاشيرميهرق؛ مكمّل، منتظم و بعضًا آغاج گبى بر كلمهده بر قصيدهيى؛ و چكردك گبى بر نقطهده بر كتابڭ تمام بر فهرستهسنى يازان بر قلم ايشلديگنى گوزيمزله گورديگمز بو نهايتسز معنيدار و هر كلمهسنده چوق حكمتلر بولونان شو مجموعهِٔ كائنات و بو مجسّم قرآنِ أكبرِ عالم، مذكور مثالدهكى كتابدن نه درجه بيوك و مكمّل و معنيدار ايسه، او درجهده سزڭ اوقوديغڭز فنِّ حكمت الأشيا و مكتبده بِالفعل مباشرت ايتديگڭز فنِّ قرائت و فنِّ كتابت، گنيش مقياسلريله و دوربين گوزلريله بو كتابِ كائناتڭ نقّاشنى، كاتبنى حدسز كمالاتيله طانيتديرر. اللّٰه أكبر جملهسيله بيلديرر، سبحان اللّٰه تقديسيله تعريف ايدر، الحمد للّٰه ثنالريله سَوْديرر.
ايشته بو فنلره قياسًا، يوزر فنوندن هر بر فن، گنيش مقياسيله و خصوصى آيينهسيله و دوربينلى گوزيله و عبرتلى نظريله بو كائناتڭ خالقِ ذو الجلالنى أسماسيله بيلديرر؛ صفاتنى، كمالاتنى طانيتديرر.
ايشته بو محتشم و پارلاق بر برهانِ وحدانيت اولان مذكور حجّتى درس ويرمك ايچوندر كه؛ قرآنِ معجز البيان چوق تكرار ايله أڭ زياده
رَبُّ السَّمٰوَاتِ وَ الْاَرْضِ
و
خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَ الْاَرْضَ
آيتلريله خالقمزى بزه طانيتديرييور، دييه او مكتبلى گنجلره ديدم. اونلر دخى تماميله قبول ايدوب تصديق ايدهرك: "حدسز شكر اولسون ربّمزه كه، تام قدسى و عينِ حقيقت بر درس آلدق. اللّٰه سندن راضى اولسون." ديديلر. بن ده ديدم:
— 561 —
إنسان بيڭلر چشيد ألملر ايله متألّم و بيڭلر نوع لذّتلر ايله متلذّذ اولاجق بر ذىحيات ماكينه و غايت درجه عجزيله برابر حدسز مادّى، معنوى دشمنلرى و نهايتسز فقريله برابر حدسز ظاهرى و باطنى إحتياجلرى بولونان و متماديًا زوال و فراق طوقاتلرينى يين بر بيچاره مخلوق ايكن، بردن ايمان و عبوديتله بويله بر پادشاهِ ذو الجلاله إنتساب ايدوب بتون دشمنلرينه قارشى بر نقطهِٔ إستناد و بتون حاجاتنه مدار بر نقطهِٔ إستمداد بولارق، هركس منسوب اولديغى أفنديسنڭ شرفيله، مقاميله إفتخار ايتديگى گبى، او ده بويله نهايتسز قدير و رحيم بر پادشاهه ايمان ايله إنتساب ايتسه و عبوديتله خدمتنه گيرسه و أجلڭ إعدام إعلاننى كندى حقّنده ترخيص تذكرهسنه چويرسه نه قدر ممنون و منّتدار و نه قدر متشكّرانه إفتخار ايدهبيلير، قياس ايديڭز.
او مكتبلى گنجلره ديديگم گبى مصيبتزده محبوسلره ده تكرار ايله ديرم: اونى طانييان و إطاعت ايدن زندانده دخى اولسه بختياردر. اونى اونوتان سرايلرده ده اولسه زنداندهدر، بدبختدر. حتّى بر بختيار مظلوم إعدام اولونوركن بدبخت ظالملره ديمش: "بن إعدام اولمايورم. بلكه ترخيص ايله سعادته گيدييورم. فقط بن ده سزى إعدامِ أبدى ايله محكوم گورديگمدن سزدن تام إنتقاممى آلييورم." لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ دييهرك سُرور ايله تسليمِ روح ايدر.
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
٭ ٭ ٭
— 562 —
ميوه رسالهسندن يدنجى مسئله
(دڭزلى حپسنده بر جمعه گوننڭ محصوليدر.)
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
وَمَا اَمْرُ السَّاعَةِ اِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ ٭ مَا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمْ اِلَّا كَنَفْسٍ وَاحِدَةٍ ٭ فَانْظُرْ اِلٰى اٰثَارِ رَحْمَتِ اللّٰهِ كَيْفَ يُحْيِى الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا اِنَّ ذٰلِكَ لَمُحْيِى الْمَوْتٰى وَ هُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
بر زمان قسطمونيده "خالقمزى بزه طانيتدير" ديين ليسه طلبهلرينه سابق آلتنجى مسئلهده مكتب فنوننڭ ديللريله ويرديگم درسى، دڭزلى حپسخانهسنده بنمله تماس ايدهبيلن محبوسلر اوقوديلر. تام بر قناعتِ ايمانيه آلدقلرندن آخرته بر إشتياق حسّ ايدوب، "بزه آخرتمزى ده تام بيلدير. تا كه نفسمز و زمانڭ شيطانلرى بزى يولدن چيقارماسين، داها بويله حپسلره صوقماسين." ديديلر. و دڭزلى حپسندهكى رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ و سابقًا آلتنجى مسئلهيى اوقويانلرڭ آرزولرى ايله آخرت ركننڭ دخى بر خلاصهسنڭ بيانى لازم گلدى. بن ده رسالهِٔ نوردن بر قيصه خلاصه ايله ديدم:
ناصلكه آلتنجى مسئلهده بز خالقمزى أرضدن، سماواتدن صوردق؛ اونلر فنلرڭ ديللريله خالقمزى بزه گونش گبى طانيتديرديلر. عينًا بز ده، آخرتمزى باشده او
— 563 —
بيلديگمز ربّمزدن، صوڭره پيغمبريمزدن (عصم)، صوڭره قرآنمزدن، صوڭره سائر پيغمبرلر و مقدّس كتابلردن، صوڭره ملائكهلردن، صوڭره كائناتدن صوراجغز. ايشته أوّلا برنجى مرتبهده آخرتى اللّٰهدن صورييورز. او ده بتون گوندرديگى ألچيلريله و فرمانلريله و بتون إسملريله و صفتلريله "أوت آخرت وار و سزى اورايه سَوق ايدييورم." فرمان ايدييور. اوننجى سوز، اون ايكى پارلاق و قطعى حقيقتلر ايله أسماءِ حسنىدن بر قسم إسملرڭ آخرته دائر جوابلرينى إثبات و ايضاح أيلهمش. بوراده، او ايضاحه إكتفاءً غايت قيصه بر إشارت ايدرز.
أوت مادام هيچ بر سلطنت يوقدر كه، او سلطنته إطاعت ايدنلره مكافاتى و عصيان ايدنلره مجازاتى بولونماسين. ألبته ربوبيتِ مطلقه مرتبهسنده بر سلطنتِ سرمديهنڭ، او سلطنته ايمان ايله إنتساب و إطاعت ايله فرمانلرينه تسليم اولانلره مكافاتى و او عزّتلى سلطنتى كفر و عصيانله إنكار ايدنلره ده مجازاتى؛ او رحمت و جماله و او عزّت و جلاله لايق بر طرزده اولاجق دييه "ربّ العالمين" و "السلطان الديّان" إسملرى جواب ويرييورلر.
هم مادام گونش گبى، گوندوز گبى، زمين يوزنده بر عمومى رحمتى و إحاطهلى بر شفقت و كرمى گوزيمزله گورويورز. مثلا او رحمت، هر بهارده عموم آغاجلرى و ميوهلى نباتلرى جنّت حوريلرى گبى گيديروب، سوسلنديروب، أللرينه هر چشيد ميوهلرى ويروب بزلره اوزاتوب "هايدى آليڭز، يهيڭز" ديديگى گبى؛ بر زهرلى سينگڭ أليله بزلره شفالى، طاتلى بالى يديرديگى و ألسز بر بوجگڭ أليله أڭ يوموشاق ايپگى بزلره گيديرديگى گبى، بر آووج قدر كوچوجك چكردكلرده، تخمجقلرده بيڭلرله بطمان طعاملرى بزم ايچون صاقلايان و إحتياط ذخيرهسى اولارق او كوچوجك دهپولرده يرلشديرن بر رحمت و بر شفقت، ألبته هيچ شبهه اولاماز كه؛ بو درجه نازنينانه بسلهديگى بو سَويملى و منّتدارلرى و پرستشكارلرى
— 564 —
اولان مؤمن إنسانلرى إعدام ايتمز. بلكه اونلرى داها پارلاق رحمتلره مظهر ايتمك ايچون، حياتِ دنيويه وظيفهسندن ترخيص ايدر دييه "رحيم" و "كريم" إسملرى سؤالمزه جواب ويرييورلر؛ "اَلْجَنَّةُ حَقٌّ" دييورلر.
هم مادام بز گوزيمزله گورويورز كه: عموم مخلوقلرده و زمين يوزنده اويله بر حكمت ألى ايشلهيور و اويله بر عدالت ئولچولريله ايشلر دونويور كه، عقلِ بشر اونڭ فوقنده دوشونهمييور. مثلا: إنسانڭ بيڭ جهازاتنه طاقيلان حكمتلرندن يالڭز بر كوچك چكردك قدر قوّهِٔ حافظهسنده بتون تاريخچهِٔ حياتنى و اوڭا تماس ايدن حدسز حادثاتى او قوّهجكده يازوب، اونى بر كتبخانه حكمنه گتيروب و إنسانڭ حشرده محكمهسى ايچون نشر اولاجق اولان دفترِ أعمالنڭ بر كوچك سندى اولارق هر وقت خاطرلتمق سرّى ايله هر إنسانڭ ألنه ويرهرك دماغنڭ جيبنه قويان بر أزلى حكمت و بتون مصنوعاتده غايت حسّاس ميزانلر ايله أعضالرينى يرلشديرن و ميقروبدن گرگدانه، سينكدن سيمورغه قوشنه، بر چيچكلى نباتدن ميليارلرله، تيريليونلرله چيچكلر آچان بهار چيچگنه قدر، إسرافسز ئولچولرله بر تناسب، بر موازنه، بر إنتظام و بر جمال ايچنده مصنوعاتى بر حسنِ صنعت ياپان و هر ذىحياتڭ حقوقِ حياتنى كمالِ ميزانله ويرن؛ و اييلكلره گوزل نتيجهلر و فنالقلره فنا نتيجهلر ويرديرن و آدم (عس) زمانندن بَرى طاغى و ظالم قَوملره وورديغى طوقاتلرله كندينى پك قوّتلى إحساس ايتديرن بر عدالتِ سرمديه، ألبته و هيچ بر شبهه گتيرمز كه: گونش گوندوزسز اولماديغى گبى؛ او حكمتِ أزليه و او عدالتِ سرمديه ده آخرتسز اولمازلر و ئولومده أڭ بيوك ظالملرله أڭ بيچاره مظلوملرڭ بر طرزده گيتمهلرندهكى عاقبتسز دهشتلى بر حقسزلغه و عدالتسزلگه و حكمتسزلگه هيچ بر وجهله مساعده ايتمزلر دييه "حكيم" و "حَكم" و "عدل" و "عادل" إسملرى بزم سؤالمزه قطعى جواب ويرييورلر.
— 565 —
هم مادام بتون ذىحيات مخلوقلرڭ أللرى يتيشمديگى و إقتدارلرى دائرهسنده اولميان بتون حاجتلرى و بتون فطرى مطلبلرى، بر نوع دعا بولونان إستعدادِ فطرى و إحتياجِ ضرورى ديللريله ايستدكلرى وقتده، غايت رحيم و ايشيديجى و شفقتلى بر دستِ غيبى طرفندن ويريلديگندن و إختيارى اولان دعواتِ إنسانيهنڭ، خصوصًا خواصلرڭ و نبيلرڭ دعالرينڭ اون عدددن آلتى يديسى خلافِ عادت مقبول اولماسندن قطعى آڭلاشيلييور كه: هر دردلينڭ آهنى، هر محتاجڭ دعاسنى ايشيدن و ديڭلهين بر سميعِ مجيب پرده آرقهسنده وار و باقار كه؛ أڭ كوچك بر ذىحياتڭ أڭ كوچك بر إحتياجنى گورور و أڭ گيزلى بر آهنى ايشيتير، شفقت ايدر، فعلًا جواب ويرر، ممنون ايدر. ألبته و هر حالده هيچ بر شبهه إحتمالى قالماز كه: مخلوقلرڭ أڭ أهمّيتليسى اولان نوعِ إنسانڭ أڭ أهمّيتلى و عمومى اولان و عموم كائناتى و عموم أسماء و صفاتِ إلٰهيهيى علاقهدار ايدن بقاءِ اُخرويهيه عائد دعالرينى ايچنه آلان و نوعِ إنسانڭ گونشلرى و ييلديزلرى و قوماندانلرى اولان بتون پيغمبرلرى آرقهسنه آلوب اونلره دعاسنه " آمين، آمين" ديديرتن و امّتندن هر گون هر فردِ متديّن هيچ اولمازسه قاچ دفعهلر اوڭا صلوات گتيرمكله اونڭ دعاسنه " آمين، آمين" ديين و بلكه بتون مخلوقات اونڭ او دعاسنه إشتراك ايدهرك "أوت يا ربّنا! ايستديگنى وير، بز ده اونڭ ايستديگنى ايستهيورز." دييورلر. ايشته بتون بو ردّ ايديلمز شرائط آلتنده بقاءِ اُخرويه و سعادتِ أبديه ايچون حشرڭ حدسز أسبابِ موجبهسندن محمّد عليه الصلاة والسلامڭ يالڭز تك دعاسى، جنّتڭ وجودينه و بهارڭ ايجادى قدر قدرتنه قولاى اولان آخرتڭ ايجادينه كافى بر سببدر دييه "مجيب" و "سميع" و "رحيم" إسملرى بزم سؤالمزه جواب ويرييورلر.
هم مادام گوندوز بداهتله گونشى گوسترديگى گبى؛ زمين يوزنده، موسملرڭ تبدّلنده كلّى ئولمك و ديريلمكده، پرده آرقهسنده بر متصرّف غايت إنتظامله قوجه كُرهِٔ أرضى بر باغچه، بلكه بر آغاج قولايلغنده و إنتظامنده و عظمتلى بهارى بر
— 566 —
چيچك سهولتنده و ميزانلى زينتنده و زمين صحيفهسنده اوچ يوز بيڭ حشر و نشرڭ نمونه و مثاللرينى گوسترن اوچ يوز بيڭ كتاب حكمندهكى نباتات و حيوانات طائفهلرينى زمينڭ يوزنده يازار، برابر و بربرى ايچنده شاشيرميهرق، قاريشق ايكن قاريشديرميهرق، بربرينه بڭزهمكله برابر إلتباسسز، سهوسز، خطاسز، مكمّل، منتظم، معنيدار يازان بر قلمِ قدرت، بو عظمتى ايچنده حدسز بر رحمت و نهايتسز بر حكمت ايله ايشلديگى گبى؛ قوجه كائناتى بر خانهسى مِثللو إنسانه مسخّر و مزيَّن ايدوب تفريش ايتمك و او إنسانى خليفهِٔ زمين ايدهرك طاغلرڭ و گوكلرڭ و يرڭ تحمّلندن چكيندكلرى أمانتِ كبرايى اوڭا ويرمهسى و سائر ذىحياتلر اوستنده بر درجه ضابطلك مرتبهسيله مكرّم ايتمهسى و خطاباتِ سبحانيهسنه و صحبتنه مشرّف ايتمكله فوق العاده بر مقام ويرديگى و بتون سماوى فرمانلرده اوڭا سعادتِ أبديهيى و بقاءِ اُخرويهيى قطعى وعد و عهد ايتديگى حالده، ألبته هيچ شبهه اولماز كه: بهار قدر قدرتنه قولاى گلن دارِ سعادتى او مكرّم و مشرّف إنسانلر ايچون آچاجق و ياپاجق و حشر و قيامتى گتيرهجك دييه محيى و مميت و حىّ و قيّوم و قدير و عليم إسملرى، خالقمزدن صورمامزه جواب ويرييورلر.
أوت هر بهارده بتون آغاجلرى و اوتلرڭ كوكلرينى عينًا إحيا و نباتى و حيوانى اوچ يوز بيڭ نوع حشر و نشرڭ نمونهلرينى ايجاد ايدن بر قدرت، محمّد و موسى عليهما الصلاة والسلاملرڭ هر برينڭ امّتنڭ گچيرديگى بيڭ سنهلك زمان، خيالًا قارشى قارشىيه گتيريلوب باقيلسه، حشر و نشرڭ بيڭ مثالنى و بيڭ دليلنى ايكى بيڭ بهارده (حاشيه) سابق هر بر بهار؛ قيامتى قوپمش، ئولمش و قارشيسندهكى بهار، اونڭ حشرى حكمندهدر. گوسترديگى گورولهجك. و بويله بر قدرتدن حشرِ جسمانىيى اوزاق گورمك، بيڭ درجه كورلك و عقلسزلقدر.
— 567 —
هم مادام نوعِ بشرڭ أڭ مشهورلرى اولان يوز يگرمى درت بيڭ پيغمبرلر إتّفاقله سعادتِ أبديهيى و بقاىِ اُخرويهيى جنابِ حقّڭ بيڭلر وعد و عهدلرينه إستنادًا إعلان ايدوب معجزهلريله طوغرى اولدقلرينى إثبات ايتدكلرى گبى، حدسز أهلِ ولايت، كشف ايله و ذوق ايله عين حقيقته إمضا باصييورلر. ألبته او حقيقت گونش گبى ظاهر اولور، شبهه ايدن ديوانه اولور. أوت بر فنده و بر صنعتده متخصّص بر ايكى ذاتڭ او فن و او صنعته عائد حكملرى و فكرلرى، او فنده إختصاصى اولميان بيڭ آدمڭ، (حتّى باشقه فنلرده عالم و أهلِ إختصاص ده اولسهلر) مخالف فكرلرينى حكمدن إسقاط ايتدكلرى گبى؛ بر مسئلهده، مثلا رمضان هلالنى يومِ شكده إثبات ايتمك و "سوت قونسروهلرينه بڭزهين جويزِ هندى باغچهسى روىِ زمينده وار" دييه دعوا ايتمكده ايكى إثبات ايديجى، بيڭ إنكار ايديجى و نفى ايديجيلره غلبه ايدوب دعوايى قزانييورلر. چونكه إثبات ايدن يالڭز بر جويزِ هندىيى وياخود يرينى گوسترسه قولايجه دعوايى قزانير. اونى نفى و إنكار ايدن، بتون روىِ زمينى آرامق، طرامقله هيچ بر يرده بولونماديغنى گوسترمكله دعواسنى إثبات ايدهبيلديگى گبى؛ جنّتى و دارِ سعادتى إخبار و إثبات ايدن يالڭز بر ايزينى و سينهمادهكى گبى كشفًا بر گولگهسنى و بر ترشّحنى گوسترمكله دعوايى قزانديغى حالده؛ اونى إنكار و نفى ايدن، بتون كائناتى و أزلدن أبده قدر بتون زمانلرى گورمك و گوسترمكله آنجق إنكارينى و نفينى إثبات ايتمكله دعوايى قزانهبيلير. بو أهمّيتلى سردندر كه؛ خصوصى بر يره باقميان و ايمانى حقيقتلر گبى عموم كائناته باقان نفيلر و إنكارلر (ذاتنده محال اولمامق شرطيله) إثبات ايديلمز دييه أهلِ تحقيق إتّفاق ايدوب بر دستورِ أساسى قبول ايتمشلر.
ايشته بو قطعى حقيقته بناءً بيڭلر فيلسوفلرڭ مخالف فكرلرى، بويله ايمانى مسئلهلرده بر تك مخبرِ صادقه قارشى هيچ بر شبهه حتّى هيچ بر وسوسه ويرمهمك لازم گليركن، يوز يگرمى درت بيڭ إثبات ايديجى و أهلِ إختصاص مخبرِ صادقڭ
— 568 —
و حدسز و نهايتسز مثبت و متخصّص أهلِ حقيقت و أصحابِ تحقيقڭ إتّفاق ايتدكلرى أركانِ ايمانيهده، عقلى گوزينه اينمش، قلبسز و معنوياتدن اوزاقلاشمش، كورلشمش بر قاچ فيلسوفڭ إنكارلريله شبههيه دوشمك نه قدر أحمقلق و ديوانهلك اولديغنى قياس ايديڭز.
هم مادام گوزيمزله، گوندوز گبى؛ هم نفسمزده، هم أطرافمزده بر رحمتِ عامّه و بر حكمتِ شامله و بر عنايتِ دائمه مشاهده ايدييورز و دهشتلى بر سلطنتِ ربوبيت و دقّتلى بر عدالتِ عاليه و عزّتلى إجراآتِ جلاليهنڭ آثارينى و جلوهلرينى گورويورز. حتّى بر آغاجڭ ميوهلرى و چيچكلرى صاييسنجه او آغاجه حكمتلر طاقان بر حكمت و هر بر إنسانڭ جهازاتى و حسّياتى و قوّهلرى عددنجه إحسانلر و إنعاملر اوڭا باغلامش بر رحمت و قَومِ نوح (عس) و هود (عس) و صالح (عس) و قَومِ عاد و ثمود و فرعون گبى عاصى ملّتلره طوقاتلر ووران و أڭ كوچك بر ذىحياتڭ حقّنى محافظه ايدن عزّتلى و عنايتلى بر عدالت و
وَ مِنْ اٰيَاتِهِ اَنْ تَقُومَ السَّمَاءُ وَ الْاَرْضُ بِاَمْرِهِ ثُمَّ اِذَا دَعَاكُمْ دَعْوَةً مِنَ الْاَرْضِ اِذَا اَنْتُمْ تَخْرُجُونَ
آيتى، عظمتلى بر ايجاز ايله دير:
ناصلكه ايكى قيشلهده ياتان و طوران مطيع عسكرلر، بر قوماندانڭ چاغيرماسيله (بر بورو سسيله) سلاح باشنه، وظيفه باشنه گلمهلرى گبى، عينًا اويله ده: بو ايكى قيشلهنڭ مثالنده و أمره إطاعتده قوجه سماوات و كُرهِٔ أرض، سلطانِ أزلينڭ عسكرلرينه ايكى مطيع قيشله گبى، نه وقت حضرتِ إسرافيلڭ بوروسيله او قيشلهلرده ئولوم ايله ياتانلر چاغيريلسه، درحال جسد لباسلرينى گيوب طيشارى فيرلامالرينى إثبات ايدوب گوسترن هر بهارده أرض قيشلهسى ايچندهكيلر، مَلكِ رعدڭ بوروسيله عين وضعيتى گوسترمهسيله نهايتسز عظمتى آڭلاشيلان بر سلطنتِ ربوبيت؛ ألبته و هر حالده و هيچ شبهه گتيرمز كه، (اوننجى
— 569 —
سوزده إثبات ايديلديگى گبى) او رحمت و حكمت و عنايت و عدالت و سلطنتِ سرمديهنڭ غايت قطعى ايستدكلرى دارِ آخرت و دائرهِٔ حشر و نشرڭ آچيلمامسيله؛ او نهايتسز جمالِ رحمت نهايتسز چركين بر مرحمتسزلگه إنقلاب ايتمهسنه و او حدسز كمالِ حكمت، حدسز قصورلى عبثيته و فائدهسز إسرافاته دونمسنه و او غايت شيرين عنايت، غايت آجى إهانتلره چويرلمسنه و او غايت ميزانلى و حقّانيتلى عدالت، غايت شدّتلى ظلملره قلب اولماسنه و او غايت درجهده حشمتلى و قوّتلى سلطنتِ سرمديه سقوط ايتمهسنه و حشرڭ گلمهمسيله بتون حشمتى غائب اولماسنه و كمالاتِ ربوبيتى عجز و قصور ايله لكهدار اولماسنه، هيچ بر جهتِ إمكانى يوق؛ هيچ بر عقل بو وضعيته إحتمال ويرمز، يوز محال بردن ايچنده بولونور، هم دائرهِٔ إمكان خارجنده باطل و ممتنعدر. چونكه نازنين و نازدار بسلهديگى و عقل و قلب گبى جهازاتله سعادتِ أبديهيه و آخرتده بقاىِ دائمىيه إشتياق حسّنى ويرديگى حالده اونى أبدى إعدام ايتمك، نه قدر غدرلى بر مرحمتسزلك و اونڭ يالڭز دماغنه يوزر حكمتلى فائدهلر طاقديغى حالده اونى ديريلتمهمك اوزره بتون جهازاتنى و بيڭلر فائدهلرى بولونان إستعداداتنى عاقبتسز بر ئولومله فائدهسز، نتيجهسز، حكمتسز بتون بتون إسراف ايتمك نه درجه خلافِ حكمت و بيڭلر وعد و عهدلرينى يرينه گتيرمهمك ايله (حاشا) عجزينى و جهلنى گوسترمك، نه قدر او حشمتِ سلطنته و او كمالِ ربوبيته ضد اولديغنى، هر ذىشعور آڭلار. بونلره قياسًا، عنايت و عدالتى تطبيق أيله.
ايشته خالقمزدن صورديغمز آخرته دائر سؤالمزه رحمٰن، حكيم، عدل، كريم، حاكم إسملرى مذكور حقيقتلرله جواب ويرييورلر، شكسز شبههسز، گونش گبى آخرتى إثبات ايدييورلر.
هم مادام بز گوزيمزله گورويورز: اويله إحاطهلى و عظمتلى بر حفيظيت حكم ايدر كه، او حفيظيت ذىحيات هر شيئڭ و هر حادثهنڭ چوق صورتلرينى و
— 570 —
گورديگى فطرى وظيفهسنڭ دفترينى و أسماءِ إلٰهيهيه قارشى لسانِ حال ايله تسبيحاتنه دائر صحيفهِٔ أعمالنى مثالى لوحهلرده و چكردكلرنده و تخمجقلرنده و لوحِ محفوظڭ نمونهجكلرى اولان قواىِ حافظهلرنده و بِالخاصّه إنسانڭ دماغندهكى معنًا پك بيوك، صورةً پك كوچك كتبخانهسى اولان قوّهِٔ حافظهسنده و سائر مادّى و معنوى إنعكاس آيينهلرنده قيد ايدر، يازديرر؛ ضبط ايدهرك محافظه آلتنه آلير. صوڭره موسمى گلدكجه بتون او معنوى يازيلرى مادّى بر طرزده ده گوزلريمزه گوستروب ميليونلر مثاللر و دليللر و نمونهلر قوّتيله وَ اِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ آيتندهكى أڭ عجيب بر حقيقتِ حشريهيى، قدرتڭ بر چيچگى اولان هر بهار، كندى چيچكِ أكبرنده ميليارلر ديل ايله كائناته إعلان ايدر. باشده نوعِ إنسان اولارق بتون ذىحياتلر و بتون أشيا، فنايه دوشمك و عدمه سقوط ايتمك و هيچلكده محو اولمق و يوقلقده إعدام ايديلمك ايچون ياراديلمامشلر. بلكه بقايه ترقّى و دوامه تصفّى ايدهرك سرمدى وظيفهيه إستعداد ايله گيرمك ايچون خلق اولوندقلرينى غايت قوّتلى إثبات ايدر.
أوت هر بهارده مشاهده ايدييورز كه: گوز موسمى قيامتنده وفات ايدن حدسز نباتات، بهار حشرنده هر بر آغاج، هر بر كوك، هر بر چكردك، هر بر تخم
وَ اِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ
آيتنى اوقويوب بر معناسنى، بر فردينى كندى ديليله، گچمش سنهلرده گورديگى وظيفهنڭ مثاللريله تفسير ايدهرك او عظمتلى حفيظيته شهادت ايدر.
هُوَ الْاَوَّلُ وَ اْلٰاخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْبَاطِنُ
آيتندهكى درت معظّم حقيقتلرى هر شيده گوستروب حفيظيتى أعظمى درجهده و حشرى بهار قولايلغنده و قطعيتنده بزلره درس ويرر. أوت بو درت إسمڭ جلوهلرى، أڭ جزئيدن أڭ كلّىيه قدر جريان ايدرلر. مثلا: ناصلكه بر آغاجڭ منشئى اولان بر چكردك الْاَوَّلُ إسمنه مظهريتله او آغاجڭ غايت مكمّل پروغرامنى و ايجادينڭ نقصانسز
— 571 —
جهازاتنى و تشكّلنڭ بتون شرائطنى جامع بر قوطوجقدر كه؛ حفيظيتڭ عظمتنى إثبات ايدر.
وَ اْلٰاخِرُ إسمنه مظهر اولان ميوهسى ايسه، چكردكلريله او آغاجڭ ايشلديگى بتون فطرى وظيفهلرينڭ فهرستهسنى و عمللرينڭ ليستهسنى و حياتِ ثانيهسنڭ دستورلرينى إحتوا ايدن بر صندوقچهدر كه، أعظمى درجهده حفيظيته شهادت ايدر.
وَ الظَّاهِرُ إسمنه مظهر اولان او آغاجڭ صورتِ جسمانيهسى ايسه، اويله تناسبلى و صنعتلى و سوسلى بر حلّه، بر لباس و آيرى آيرى نقشلر و زينتلر و يالديزلى نشانلرله تزيين ايديلمش؛ گويا يتمش رنكلى بر حورى ألبسهسيدر كه، حفيظيت ايچنده عظمتِ قدرت و كمالِ حكمت و جمالِ رحمتى گوزلره گوسترر.
وَ الْبَاطِنُ إسمنه آيينه اولان او آغاجڭ ايچندهكى ماكينهسى ايسه، اويله منتظم و مكمّل و معجزاتلى بر فابريقه، بر تزگاه، بر كيمياخانه و هيچ بر دالى و ميوهيى و ياپراغى غداسز بيراقميان ميزانلى بر أرزاق قزغانيدر كه؛ حفيظيت ايچنده كمالِ قدرت و عدالتى و جمالِ رحمت و حكمتى گونش گبى إثبات ايدر.
عينًا اويله ده، كُرهِٔ أرض، سنوى موسملر جهتنده بر آغاجدر. إسمِ أوّل جلوهسيله گوز موسمنده حفيظيته أمانت ايديلن بتون تخملر و چكردكلر، بهار چارشافنى گيهن زمين يوزينڭ ميليارلر دال، بوداق و ميوه ويرن و چيچك آچان آغاجنڭ تشكيلاتنه دائر إلٰهى أمرلرڭ مجموعهجقلرى و قدردن گلن دستورلرڭ ليستهلرى و گچن يازڭ ايشلديگى وظيفهلرڭ كوچوجك صحيفهِٔ عمللرى و دفترِ خدماتلريدر كه، بِالبداهه بر حفيظِ ذو الجلال والإكرامڭ حدسز قدرت و عدالتيله و حكمت و رحمتيله ايش گورديگنى گوسترييور.
— 572 —
و سنوى زمين آغاجنڭ آخرى ايسه، ايكنجى گوزده او آغاجڭ گورديگى بتون وظيفهلرينى و أسماءِ إلٰهيهيه قارشى ايتديگى بتون فطرى تسبيحاتلرينى و گلهجك بهار حشرنده نشر اولابيلن بتون صحائفِ عمللرينى، ذرّهجك و كوچوجك قوطوجقلرڭ ايچنه قويوب، حفيظِ ذو الجلالڭ دستِ حكمتنه تسليم ايدر. هُوَ اْلٰاخِرُ إسمنى حدسز ديللرله كائنات يوزنده اوقور.
و بو آغاجڭ ظاهرى ايسه، حشرڭ اوچ يوز بيڭ مثاللرينى و أمارهلرينى گوسترن اوچ يوز بيڭ كلّى و چشيد چشيد چيچكلر آچوب حدسز رحمانيت و رزّاقيت و رحيميت و كريميت سفرهلرينى سرهرك ذىحياتلره ضيافتلر ويرمكله هُوَ الظَّاهِرُ إسمنى ميوهلرى، چيچكلرى، طعاملرى صاييسنجه لسانلرى ايله ذكر ايدوب مدح و ثنا ايدر، گوندوز گبى
وَ اِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ
حقيقتنى گوسترر.
بو حشمتلى آغاجڭ باطنى ايسه، حدّ و حسابه گلمز منتظم ماكينهلرى و ميزانلى فابريقهلرى كمالِ دقّت و إنتظامله ايشلتديرن اويله بر قازان و اويله بر تزگاهدر كه، بر درهمدن بيڭلر بطمان طعاملرى إحضار ايدر، پيشيرير، آجلره يتيشديرر. و اويله بر ميزان و دقّتله ايشلر كه، ذرّه قدر تصادفڭ قاريشماسنه بر ير بيراقماز. هُوَ الْبَاطِنُ إسمنى زمينڭ ايچ يوزيله يوز بيڭ ديل ايله تسبيح ايدن بعض ملائكه گبى يوز بيڭلر طرزلرده إعلان ايدوب إثبات ايدر.
هم أرض، سنوى حياتى حيثيتيله بر آغاج اولديغى و او درت إسم ايچنده حفيظيتى و كذا او درت إسمى، حشر قپوسنه بر آناختار ياپديغى گبى، عينًا اويله ده، دهرى و دنيا حياتى جهتيله ينه ميوهلرى آخرت پازارينه گوندريلن بر منتظم آغاجدر. و او درت إسمه اويله بر مظهر، بر آيينه و آخرته گيدن بر يول آچار كه، گنيشلگنى إحاطهيه و تعبيره عقلمز كافى گلمييور. يالڭز بو قدر ديرز: ناصلكه بر
— 573 —
ساعتڭ ثانيهلرى و دقيقهلرى و ساعتلرى و گونلرى صايان هفتهلق ساعتڭ ميللرى بربرينه بڭزر، بربرينى إثبات ايدر. ثانيهلرڭ حركتنى گورن، سائر چرخلرڭ حركتلرينى تصديق ايتمگه مجبور اولور. عينًا اويله ده؛ سماوات و أرضڭ خالقِ ذو الجلالنڭ بر ساعتِ أكبرى اولان بو دنيانڭ ثانيهلرينى صايان گونلر و دقيقهلرينى حساب ايدن سنهلر و ساعتلرينى گوسترن عصرلر و گونلرينى بيلديرن دورلر بربرينه بڭزر و بربرينى إثبات ايدر. و بو گيجهنڭ صباحى و بو قيشڭ بهارى قطعيتنده فانى دنيانڭ قراڭلقلى قيشنڭ باقى بر بهارى و سرمدى بر صباحى گلهجگنى حدسز أمارهلرله خبر ويرر دييه، حفيظ إسمى ايله
هُوَ الْاَوَّلُ وَ اْلٰاخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْبَاطِنُ
إسملرى، خالقمزدن صورديغمز حشر مسئلهسنه، مذكور حقيقتله جواب ويرييورلر.
هم مادام گوزيمزله گورويورز و عقلمزله آڭلايورز كه؛ إنسان شو كائنات آغاجنڭ أڭ صوڭ و أڭ جمعيتلى ميوهسى و حقيقتِ محمّديه عليه الصلاة والسلام جهتيله چكردكِ أصليسى و كائنات قرآننڭ آيتِ كبراسى و إسمِ أعظمى طاشييان آيت الكرسيسى و كائنات سراينڭ أڭ مكرّم مسافرى و او سرايدهكى سائر سكنهلرده تصرّفه مأذون أڭ فعّال مأمورى و كائنات شهرينڭ زمين محلّهسنڭ باغچهسنده و تارلاسنده، واردات و صرفياته و زرع ايديلمسنه (أكيلمسنه) نظارته مأمور و يوزر فنلرله و بيڭلر صنعتلرله تجهيز ايديلمش أڭ گورولتولى و أڭ مسؤليتلى ناظرى و كائنات ئولكهسنڭ أرض مملكتنده، پادشاهِ أزل و أبدڭ غايت دقّت آلتنده بر مفتّشى و بر نوع خليفهِٔ أرضى و جزئى كلّى بتون حركاتى قيد ايديلن بر متصرّفى و سماوات، أرض و جبالڭ قالديرماسندن چكيندكلرى أمانتِ كبرايى اوموزينه آلان و اوڭنه ايكى عجيب يول آچيلان، برنجى يولده ذىحياتڭ أڭ بدبختى و ايكنجى يولده أڭ بختيارى و چوق گنيش بر عبوديتله مكلّف بر عبدِ كلّى
— 574 —
و كائنات سلطاننڭ إسمِ أعظمنه مظهر و بتون أسماسنه أڭ جامع بر آيينهسى و خطاباتِ سبحانيهسنه و قونوشمهلرينه أڭ آڭلايشلى بر مخاطبِ خاصّى و كائناتڭ ذىحياتلرى ايچنده أڭ زياده إحتياجليسى و حدسز فقريله و عجزيله برابر حدسز مقصدلرى و آرزولرى و نهايتسز دشمنلرى و اونى إنجيتن ضررلى شيلرى بولونان بر بيچاره ذىحياتى و إستعدادجه أڭ زنگينى و لذّتِ حيات جهتنده أڭ متألّمى و لذّتلرى دهشتلى ألملرله آلوده و بقايه أڭ زياده مشتاق و محتاج و أڭ چوق لايق و مستحق و دوامى و سعادتِ أبديهيى حدسز دعالرله ايستهين و يالواران و بتون دنيا لذّتلرى اوڭا ويريلسه، اونڭ بقايه قارشى آرزوسنى تطمين ايتمهين و اوڭا إحسانلر ايدن ذاتى پرستش درجهسنده سَون و سَوْديرن و سَويلن چوق خارقه بر معجزهِٔ قدرتِ صمدانيه و بر أعجوبهِٔ خلقت و كائناتى ايچنه آلان و أبده گيتمك ايچون ياراديلديغنه بتون جهازاتِ إنسانيهسى شهادت ايدن.. و بويله يگرمى كلّى حقيقتلرله جنابِ حقّڭ حق إسمنه باغلانان و أڭ كوچك ذىحياتڭ أڭ جزئى إحتياجنى گورن و نيازينى ايشيدن و فعلًا جواب ويرن حفيظِ ذو الجلالڭ، حفيظ إسميله متماديًا عمللرى قيد ايديلن و كائناتى علاقهدار ايدهجك أفعاللرى او إسمڭ كاتبينِ كراملريله يازيلان و هر شيدن زياده او إسمڭ نظرِ دقّتنه مظهر بولونان بو إنسانلر، ألبته و ألبته و هر حالده و هيچ بر شبهه گتيرمز كه؛ بو يگرمى حقيقتڭ حكميله، إنسانلر ايچون بر حشر و نشر اولاجق و حق إسميله أوّلكى خدمتلرينڭ مكافاتنى و قصوراتنڭ مجازاتنى چكهجك. و حفيظ إسميله جزئى كلّى قيد آلتنه آلينان هر عملندن محاسبهيه و صورغويه چكيلهجك. و دارِ بقاده سعادتِ أبديه ضيافتگاهنڭ هم شقاوتِ دائمه حپسخانهسنڭ قپولرى آچيلاجق. و بو عالمده چوق طائفهلره قوماندانلق ياپان و قاريشان و بعضًا قاريشديران بر ضابط، طوپراغه گيروب ايشلديگى عمللرندن سؤال اولونمامق و اويانديريلمامق اوزره ياتوب صاقلانميهجقدر.
— 575 —
يوقسه سينگڭ سسنى ايشيدوب حقِّ حياتنى ويرمكله فعلًا جواب ويرديگى حالده، گوك گورولتيسى قوّتنده بقايه عائد حدسز حقوقِ إنسانيهنڭ، مذكور يگرمى حقيقتلر لسانلريله ايديلن و عرش و فرشى چينلاتان دعالرينى ايشيتمهمك و او حدسز حقوقى ضايع ايتمك و سينك قنادينڭ إنتظامى شهادتيله سينك قنادى قدر إسراف ايتمهين بر حكمت، بتون او حقيقتلرڭ باغلاندقلرى إنسانى إستعداداتى و أبده اوزانان أمللرى و آرزولرى و او إستعداد و آرزولرى بسلهين كائناتڭ پك چوق رابطهلرينى و حقيقتلرينى بتون بتون إسراف ايتمك اويله بر حقسزلقدر و اويله إمكان خارجندهدر و اويله ظالمانه بر چركينلكدر كه؛ حق و حفيظ و حكيم و جميل و رحيم إسملرينه شهادت ايدن بتون موجودات اونى ردّ ايدرلر. يوز درجه محال و بيڭ وجهله ممتنعدر ديرلر. ايشته خالقمزدن حشره دائر صورديغمز سؤاله، حق، حفيظ، حكيم، جميل و رحيم إسملرى جواب ويروب ديرلر: "بز، حق و حقيقت اولديغمز گبى، هم بزه شهادت ايدن موجوداتڭ تحقّقى مِثللو، حشر حقدر و محقّقدر."
هم مادام.. داها يازاجقدم، فقط گونش گبى معلوم اولماسندن قيصه كسييورم.
ايشته گچمش مثال و ماداملردهكى حقيقتلره قياسًا، جنابِ حقّڭ يوز، بلكه بيڭ أسماسندن كائناته باقان إسملرينڭ هر بريسى، ناصلكه موجوداتدهكى آيينهلرى و جلوهلريله مسمّالرينى بداهتله إثبات ايدرلر. عينًا اويله ده؛ حشرى و دارِ آخرتى ده گوستررلر و قطعيتله إثبات ايدرلر.
هم ناصل خالقمزدن شو صورديغمز سؤالمزه، او ربّمز بتون فرمانلريله و نازل ايتديگى بتون كتابلريله و مسمّا اولديغى أكثر إسملريله بزه قدسى و قطعى جواب ويرييور. عينًا اويله ده، ملائكهلريله و اونلرڭ ديللريله داها باشقه بر طرزده ديديرر.. شويله كه:
— 576 —
مَلكلر ديرلر: "سزڭ زمانِ آدمدن بَرى هم روحانيلرله، هم بزمله گوروشمڭزڭ يوزر تواتر قوّتنده حادثهلرى وار و بزم و روحانيلرڭ وجودلرينه و عبوديتلرينه دلالت ايدن حدسز أمارهلر و دليللر وار. و بز آخرت صالونلرنده و بعض دائرهلرنده گزديگمزى، بربريمزه مطابق اولارق سزڭ قوماندانلريڭز اولان أنبيالرله گوروشديگمز زمان سويلهمشز و دائما ده سويلهيورز. ألبته بو گزديگمز باقى و مكمّل صالونلر و بو صالونلرڭ آرقهلرنده تفريش و تزيين ايديلمش اولان سرايلر و منزللر، هيچ شبههمز يوقدر كه، غايت أهمّيتلى مسافرلرى او يرلرده إسكان ايتمك اوزره بكلهيورلر و سزه قطعى بيان ايدييورز." دييه سؤالمزه جواب ويرييورلر.
هم مادام خالقمز، بزه أڭ بيوك معلّم و أڭ مكمّل استاد و شاشيرماز و شاشيرتماز أڭ طوغرى رهبر اولارق محمّدِ عربى عليه الصلاة والسلامى تعيين ايتمش. و أڭ صوڭ ألچى اولارق گوندرمش. بز دخى، علم اليقين مرتبهسندن عين اليقين و حقّ اليقين مرتبهلرينه ترقّى و تكمّل ايتمك اوزره هر شيدن أوّل بو استاديمزدن، خالقمزدن صورديغمز سؤالى صورمقلغمز لازم گلييور. چونكه او ذات (عصم)، خالقمز طرفندن هر برى برر نشانهِٔ تصديق اولان بيڭ معجزاتيله، قرآنڭ بر معجزهسى اولارق قرآنڭ حق و كلام اللّٰه اولديغنى إثبات ايتديگى گبى؛ قرآن دخى، قرق نوع إعجاز ايله، او ذاتڭ (عصم) بر معجزهسى اولوب، او ذاتڭ (عصم) طوغرى و رسول اللّٰه اولديغنى إثبات ايدهرك ايكيسى برابر، برى عالمِ شهادت لسانى (بتون حياتنده بتون أنبيا و أوليانڭ تصديقلرى آلتنده) ديگرى عالمِ غيب لسانى (بتون سماوى فرمانلرڭ و كائنات حقيقتلرينڭ تصديقلرى ايچنده) بيڭلر آياتيله إدّعا و إثبات ايتدكلرى حقيقتِ حشريه ألبته گونش و گوندوز گبى بر قطعيتدهدر.
أوت حشر گبى، أڭ عجيب و أڭ دهشتلى و طورِ عقلڭ خارجنده اولان بر مسئله، آنجق و آنجق بويله خارقه ايكى استادڭ درسلريله حلّ ايديلير، آڭلاشيلير.
— 577 —
أسكى زمان پيغمبرلرى امّتلرينه قرآن گبى ايضاحات ويرمدكلرينڭ سببى، او دورلر بشريتڭ بدويت و طفوليت دورلرى اولماسيدر. إبتدائى درسلرده ايضاح آز اولور.
الحاصل: مادام جنابِ حقّڭ أكثر إسملرى آخرتى إقتضا ايدوب ايسترلر. ألبته او إسملره دلالت ايدن بتون حجّتلر، بر جهتده آخرتڭ تحقّقنه دخى دلالت ايدرلر. و مادام ملائكهلر آخرتڭ و عالمِ بقانڭ دائرهلرينى گوردكلرينى خبر ويرييورلر. ألبته ملائكهلرڭ، روحلرڭ و روحانياتڭ وجودلرينه و عبوديتلرينه شهادت ايدن دليللر، طولاييسيله آخرتڭ وجودينه دخى دلالت ايدرلر. و مادام محمّد عليه الصلاة والسلامڭ بتون حياتنده وحدانيتدن صوڭره أڭ دائمى دعواسى و مدّعاسى و أساسى آخرتدر؛ ألبته او ذاتڭ نبوّتنه و صدقنه دلالت ايدن بتون معجزهلرى و حجّتلرى، (بر جهتده، طولاييسيله) آخرتڭ تحقّقنه و گلهجگنه شهادت ايدرلر. و مادام قرآنڭ درتدن بريسى حشر و آخرتدر و بيڭ آيتيله حشرى إثبات ايدر و اونى خبر ويرر. ألبته قرآنڭ حقّانيتنه شهادت و دلالت ايدن بتون حجّتلر و دليللر و برهانلر، طولاييسيله آخرتڭ وجودينه و تحقّقنه و آچيلمهسنه دخى دلالت و شهادت ايدرلر.
ايشته باق، بو ركنِ ايمانى نه قدر قوّتلى و قطعى اولديغنى گور.
٭ ٭ ٭
— 578 —
آلتنجى قسم
أميرطاغ حياتى
مقدّمه
دڭزلى آغير جزا محكمهسنڭ برائت قرارى نتيجهسى اولارق، رسالهِٔ نور أكثر ولايت، قصبه و كويلرده ياييلمش و نور طلبهلرى قيصه بر زمانده يوز بيڭلرڭ فوقنده چوغالمشدر. رسالهلر تكثير ايله نشره باشلانمش و قيصه بر مدّت ايچنده، ١٩٤٧ سنهسى صوڭلرنده استاد و طلبهلرى اوچنجى دفعه اولارق تكرار حپسه آلينمشدر.
أوّلا اوچ سنه قدر أميرطاغنده إقامت ايدهبيلن سعيد النورسى، حپسدن صوڭره تكرار أميرطاغنده اوچ درت سنه قدر قالمش و صوڭره إسپارطهيه يرلشمشدر. و شيمدى طقسان ياشنه ياقلاشان و تبديلِ هوايه چوق محتاج اولان استاد، آرا صيره أميرطاغنه گلوب إقامتگاهى اولان درسخانهٔ نوريهده قالمقدهدر.
شيمديلك أميرطاغ حياتنڭ ايلك قسمى كه، آفيون حپسنه قدر اولان صفحهسى ذكر ايديلهجك، بِالآخره آفيون حپسنى متعاقب تكرار أميرطاغندهكى حياتى، خدمتِ نوريهسى بيان ايديلهجكدر. أميرطاغندهكى حياتى، أوّلكى حياتنه نسبةً چوق داها شعشعهليدر. هم مصيبت و إتهاملره داها زياده هدف
— 579 —
@
بديع الزمان سعيد نورسينڭ أميرطاغده قالديغي أوڭ چارشيدن پنجرهسينڭ گورونشي
اولمش، دائمى ترصّده، حتّى إمحايه معروض قالمشدر. بونڭله برابر، رسالهٔ نور گنيش دائرهده ياييلمش؛ اونورسيته، مأمورلر و أهلِ سياست محيطنده اوقونمغه باشلانمشدر.
استادڭ أميرطاغنه نفيندن صوڭره عليهنده پك إنصافسزجه إفترالر ياپيلديغى و چوق گنيش بر دائرهده يالانلرله إسنادلره گيرشيلديگى مناسبتيله و نورلرڭ خارقه نشرى طولاييسيله بر حقيقتى، بو مقدّمهده بيان ايتمك لازم گلدى. شويله كه:
بزم، سعيد النورسىنڭ عينِ حقيقت اولان أحوال و حركات و خدمتنده گورونن خارقهلرى بيان ايتمهمزدن مراديمز:
— 580 —
اوقويوجيلرڭ نظرِ إستغرابلرينى جلب ايدوب "حاشا!" بديع الزمانڭ فانى شخصنى إنسانلغڭ آلقيش طوفاننه طوتمق دگل؛ بلكه اونڭ شخصنى و خدمتنى إنصافسزجه إفترا و يالانلرله لكهدار ايتمك ايستهين و طولاييسيله رسالهِٔ نورڭ خدمتِ ايمانيهسنه سد چكمگه چاليشانلرڭ مقابلنده رسالهِٔ نورڭ نورلى، مؤثّر و سعادتفشان خدمتنى بليرتمك ايچون قرآنڭ بر شاكردى و حضرتِ پيغمبرڭ بر اُمّتى و اللّٰهڭ بر عبدى اولارق نائل اولديغى إكراملرى ذكر ايدييورز. دين دشمنلرينڭ بهانهلرله تعرّضنى و إنصافسز هجوملرينى ردّ و بر معصومڭ معصوميتنى بيان ايدييورز. حتّى دييهبيليرز كه: تاريخده بديع الزمان گبى خلافِ حقيقت اولارق دوشونجه و مفكوره، خدمت و غايهسنڭ تام ضدّنده شدّتلى إتهام و إسنادلره معروض قالمش بر كيمسه يوق گبيدر. پانزهره زهر إسناد ايتمك گبى، بو ملّتى و گلهجك نسللرى آنارشيلكدن، دينسزلكدن، أخلاقسزلقدن محافظه نيّت و حركاتنه، صِرف ايمانسزلقدن نشئت ايدن بر ضلالت ديوانهلگيله وطنه إهانت، گنجلگى إرتجاعه سَوق و زهرلهمك إتهامنى ياپمق، نه قدر آجى و أهلِ إنصافى آغلاتهجق أليم بر وضعيت اولديغى بديهيدر. ايشته بديع الزمان؛ بر دگل، يوز دگل، بيڭلر دفعه بويله خلافِ حقيقت إتهاملره دوچار اولمش بر معصومدر. خدمتنده بويله اولديغى گبى خصوصى أحوال و أخلاقى نقطهسنده ده أخلاقِ حميدهنڭ أڭ مستثنا ئورنكلرينى ياشاتمش، أدب و عفّتڭ أڭ شاه أثر نمونهلرينى نفسنده گوسترهبيلمش بر نزاهت و حسنِ خُلق آبدهسيدر. خدمتنى ايفا ايدن، داخلى و خارجى حيات و أفعالنه آشنا اولان طلبه و خدمتكارلرى اولان بزلر، أڭ يوكسك سسمزله إعلان ايدرز كه:
استادڭ قرآندن آلوب أهلِ ايمان و إنسانيتڭ إستفادهسنه عرض ايتديگى علومِ ايمانيهدهكى استادلغى گبى، أڭ اينجه معاملات و أحوالنده و خصوصى حياتنده ده قرآنِ حكيمڭ حسنِ خُلق اولارق تعريف ايتديگى و يوكسك بر ولايتڭ
— 581 —
ترشّحاتى اولان آثار و دائمى يوكسك بر حضور گورونور. هر زمان ايچون هر حالنه نظرِ دقّت و فراستله باقان أهلِ قلب و أربابِ فضيلت، اونڭ قلبِ منوّرينڭ بر شمسِ حقيقت و معرفت حالنده شعلهفشان اولديغنى و بر دريا حالنده دائمى تموّجده بولونديغنى كمالِ حيرتله گورمكده و إسلاميت آغاجنڭ بو صوڭ و كامل ميوهِٔ منوّريله زمين و زمانڭ إفتخار ايتمكده اولديغنى طويورمقدهدرلر.
أى سوءِ نيّتلريله و كندى منفى روحلرينه قياسله بو أخلاق، أدب، ايمان، معرفت و حقيقت آبدهسنه ديل اوزاتان و شيطانلرى دخى اوتانديرهجق درجهده إفترالرله بو فضيلت تمثالنى يوق ايتمگه، تزويره چاليشمش بدبختلر! بو ذاته قارشى صاوورمق ايستديگڭز إفترالر، صاچديغڭز زهرلر پاره ايتمدى. حق نورينى ياقدى و پارلاتدى. او نور ايله عالملرى ضيادار أيلدى. سز ايسه ذليل و معنًا إنسانيتڭ منفوريسڭز. سزه يازيقلر اولسون! إنسان لباسنى طاشيماڭز دخى سزڭ ايچون أليم و فجيعدر. بوڭا رغمًا سزڭ ايچون بر نجات قپوسى وار، او قپويى چالسهڭز بلكه قورتولورسڭز. سعيد النورسى عهد ايتمش و إعلان ايتمش كه: "بنم إعداممه چاليشانلر دخى أگر رسالهِٔ نورله ايمانلرينى قورتارسهلر، رسالهِٔ نوره صاريلسهلر، قارداشلرم سز شاهد اولڭز؛ بن، اونلره حقّمى حلال ايدييورم." أوت اونى محكوم ايتمك ايستهينلردن چوغى و أكثر عليهنده بولونانلر بوگون اوڭا دوست اولديغى گبى، تزوير و إفتراده بولونان سزلر ده ندامت ايتسهڭز، نور درسلرينه قولاق ويرسهڭز، اُميد ايديلير كه؛ او شفقت قهرمانى، سزڭ ايچون، عفويڭز ايچون دعا ايدر، نياز ايدر. أوت سعيد النورسى، اويله أشسز بر قهرماندر كه؛ بو قهرمانلغنى حرب ميداننده، محكمه صنداليهسنده مستبدلره قارشى گوسترديگى حالده، گلڭ سز دشمنلرى و اونى يوق ايتمك ايچون چاليشانلردن نوره متوجّه اولانلرڭ سلامت و قورتولوشى ايچون أل آچوب گوز ياشلريله ناصل نياز ايتديگنى گورڭ؛ و اونڭ يوكسك بر تواضع ايله، ملّتڭ هر طبقهسيله ناصل كمالِ شفقتله معاملهده
— 582 —
بولونديغنى آڭلايڭ؛ إنسانلغڭ علوى مرتبهسنى بو ذاتده سير أيلهيڭ. اونڭ حقّنده ثناكار سوزلر، تقديرلر، أهلِ دنيانڭ آلقيشلانماسى نوعندن دگلدر؛ حقيقتِ كائناتڭ، بو أكمل إنسانه و إنسانڭ يوكسك قيمتنى، مسلمانلغڭ حقيقى تظاهرينى تمثيل ايدن معنوى شخصيتنه قارشى اولان تقدير و تبريكنه بر إشتراكدر. أوت سعيد النورسىيى، تمثيل و ترنّم ايتديگى أنوارِ حقيقت إعتباريله، يالڭز إنسانلق دگل، بلكه عالم بتون أنواع و أجناسيله آلقيشلايور، تبريك ايدييور. أوت خدمتِ ايمانيهسنى ماضى، مستقبل تقدير ايدييور...
أوت سعيد النورسى، جنابِ حقّڭ ماهيتِ إنسانيهده درج ايتديگى حدسز أنواعِ كمالاتڭ هپسنده أڭ ايلرى و أڭ مكمّلدر. بعضًا يوكسك طاغ باشلرنده، بيوك قيالقلر آراسنده گزر، يالڭز باشنه سسسز طولاشير؛ بعضًا باغ و باغچهلرى، نباتات و حيواناتى تماشا و تفكّر ايدوب؛ صوڭره دونوب، شهره اينوب، أڭ بيوك سياسى إجتماعلرده، غايت بليغ و معقولانه خطابهلر، أخلاقى، أدبى نطقلر ايراد ايدهبيلن جوّال بر روح حالتنى طاشيردى. حرّيتدن أوّل و صوڭره شرقدهكى حياتى و إستانبولدهكى فورانلى حياتى، بوڭا بر شاهددر. بر يانده شرقى آناطوليده عشيرتلر آراسنده سياحتله اونلره أخلاقى و ايمانى درسلر، اوگوتلر ويرركن؛ ديگر يانده شامده علّامهلره، سياستِ إسلاميه نقطهسنده أڭ كسكين و إصابتلى گوروش و تشخيصلرله مسلمانلرڭ ترقّى و كمالاتنڭ أساسلرينى تثبيت ايدوب، ٣٥٠ ميليون مسلمانڭ سعادتنڭ فجرِ صادقنى خبر ويرييوردى. هم مشروطيت زماننده مجلسِ مبعوثانه خطابهسى و غزتهلردهكى مقالهلريله، قرآنڭ قدسى قانونِ أساسيسنڭ وضع و تطبيقنڭ ملّتِ إسلاميهيه ايكى جهانڭ سعادتنى قزانديروب حقيقى كمالات و ترقّىيه مدار اولاجغنى هايقيرييور و بو أفكارينڭ ديوانِ حربِ عُرفيده ده قهرمانجه مدافعهسنى ياپييوردى.
— 583 —
ايشته بر نبذه بيان ايديلن أحوالى و خدمتلرى دلالتيله بو خارقه ذات، عادتا مختلف إستعداد و آيرى آيرى ذكا و قابليتلردن متشكّل بر جماعت ماهيتنده ايدى. إسلاميتڭ ظهورندن إعتبارًا ١٣٠٠ ييل ايچنده گلوب گچن و إسلاميت شجرهِٔ نورانيهسنڭ چشيدلى چيچك و ميوهلرى اولارق عصرلرى تزيين ايدن عموم أهلِ حق و ذكاوتڭ كمالات و گوزللكلرينه صاحب اولمش، نشان و فورمالرينى طاقمش گبى ايدى. صانكه علوم و معارفِ إسلاميه، بو ذات واسطهسيله يڭى باشدن إحيا ايديلييوردى.
بيوك پيغمبرڭ درس و إرشاديله حقيقته اولاشان و كمالاتده ترقّى ايدن و هر برى جماعتِ إسلاميهدن بر طائفهيى دائرهِٔ تنوير و إرشادنده يوروتن قدسى استادلر، عالم و مجتهدلر، آيرى آيرى مسلك و علملرينه بو ذاتى وارث تعيين ايتمشلر گبى؛ ماضينڭ بتون محاسن و مزيتلرينى گيينهرك عصريمزده اورتهيه چيقان بو خارقهِٔ زمان سعيد النورسى حضرتلرى، بويلهجه قرآن نامنه رسالهِٔ نورله گريشديگى دينى خدمت و جهادِ معنويسيله بر جماعتڭ، يوكسك بر هيئتڭ، بلكه معظّم بر اوردونڭ ياپابيلهجگى وظيفهلرى، كلّى خدمتلرى، إذنِ إلٰهى ايله ياپمشدر. إسلاميت نورندن و ايمان قارداشلغندن گلن بر قوّت و رابطه ايله تشكيل ايتديگى نور شاكردلرى شخصِ معنويسى، أهلِ ضلالتڭ جماعتله هجومنه مقابل چيقمش، بو صورتله مؤمنلرڭ نقطهِٔ إستنادى، قيزيل تهلكهنڭ بو وطنى إستيلاسنه قارشى قرآنى بر سد و عالمِ إسلامڭ قهرمان تورك ملّتنه أسكيسى گبى محبّت، اخوّت و إتّفاقنڭ مدارى اولمشدر.
أوت سعيد النورسى، غايت جامع بر إستعداده مالك بر ذاتدر. بو إستعدادلرڭ هپسنده چوق ايلرى گيتمشدر. جزء ايله كلّى، آفاقڭ أڭ گنيش دائرهسى ايله أنفسى دائرهسنى، مثلا ذرّه ايله صمان يولنى برابرجه دقّتله تدقيق ايدر، اونلردهكى
— 584 —
أنوارِ توحيدى گورور، گوسترر و إثبات ايدر. بر ياندن عالمِ إسلام و إنسانيته اوزانان كلّى خدمتِ ايمانيه ايله مشغول، بر ياندن إنزوا حياتى گچيرهرك قلمِ قدرتڭ مكتوباتى اولان فطرتڭ آنتيقه أثرلرينى، صنعتِ إلٰهيهنڭ معجزهلرينى تماشا و تفكّر ايله كتابِ كائناتى مطالعه ايدر و بويلهجه هر گون بو متعدّد علوى وظيفهلرى ياپارق معرفتِ إلٰهيه و حضورڭ نهايتسز أذواق و أنوارنده ترقّى ايدر.
ايشته بو حالتِ روحيه و أحوالِ قدسيه استادڭ حياتنڭ هر صفحهسنده مشاهده ايديلديگى گبى، أميرطاغنده گچيرديگى حياتى ده هپ بو مذكور معنا ايله طولودر. لاحقهلردهكى مكتوبلرده بر درجه بيان ايديلمشسه ده ناقصدر. بو تاريخچهده آنجق دڭزدن بر قطرهجك ايله إكتفا ايديلمشدر.
٭ ٭ ٭
سعيد النورسىنڭ دڭزلى حپسندن تخليهسى و أميرطاغنه نفيى
دڭزلى آغير جزا محكمهسنڭ حزيران ١٩٤٤ تاريخلى برائت قرارى ايله حپسدن تخليه اولونان نور طلبهلرى مملكتلرينه گيتمشلر، استاد ايسه آنقرهدن بر أمر آلنجهيه قدر دڭزليده شهر اوتلنده قالمشدر. رسالهِٔ نور طلبهلرينڭ حپسى و محاكمهلرى مناسبتيله، دڭزلى خلقى رسالهِٔ نورله علاقهدار اولمشدر. عدليهده ايكى اوچ ذات، محكمه صفحاتى أثناسنده نورلره ياقيندن علاقهدارلق گوسترمشلر و دڭزليده نشرينه چاليشمشلردر. بِالآخره نور دائرهسنده "حاكمِ عادل" عنوانيله آڭيلان محكمه رئيسى و أعضالرى و خدمتلرى طوقونان حميتپرورلر، عادلانه قرار و غيرتلرى ايله بتون أهلِ ايمانڭ سرورينه وسيله اولمق گبى معنوى و أبدى پارلاق بر مقام قزانمشلردر.
٭ ٭ ٭
— 585 —
سعيد النورسى دڭزليده ايكى آى قالدقدن صوڭره، آفيون ولايتنڭ أميرطاغ قضاسنده إقامته مأمور ايديلير. أميرطاغنه ١٩٤٤ سنهسى آغستوس آينده نفى ايديلير. ايلك اوڭجه اون بش گون قدر بر اوتلده قالير، صوڭره كرا ايله بر أوه يرلشير؛ أو كراسنى ده كنديسى ويرر.
أميرطاغندهكى حياتى شويله خلاصه اولونهبيلير:
دائمى ترصّد آلتندهدر. محكمهدن برائت قزانماسى و أثرلرينڭ إعاده ايديلمسنه رغمًا، سربست بيراقيلمش دگلدر. أسكيسندن داها زياده قونترول و متماديًا پنجره و قپوسندن نظارته معروضدر. مكتوبلرنده ده بيان ايتديگى گبى؛ دڭزلى حپسنڭ بر آيلق صيقنتيسنى، بعضًا بر گونده أميرطاغنده چكييوردى. استاده ياپيلان بد معاملهلر و طاقينيلان طور، أميرطاغ أهاليسنجه ياقيندن بيلينمكدهدر. دڭزلى محكمهسنڭ برائتى اوزرينه، محكمه أليله نورلرڭ إنتشارينه و سعيد النورسىنڭ خدمتِ ايمانيهسنه سد چكهمهين گيزلى دينسزلك قوميتهلرى، بو دفعه باشقه يوللردن، إدارى مقاملرى اوهاملانديروب عليهه گچيرهرك حتّى إمحاسنه قدر چاليشييورلردى. بو پلان قطعى ايدى.
بر بكجى، قپوسى اوڭندن آيريلمازدى. استاد ايله گوروشهبيلمك پك مشكلدى. أميرطاغنده ايلك دفعه استادله ياقيندن علاقهدار اولان چاليشقانلر خانَدانى، قصبهلرينه نفى ايديلن بو عالم و فاضل إختيار ذاته ياقيندن دوستلق گوسترمشلر، خدمتنه قوشمشلر، صِرف ِللّٰه ايچون اولان بو إرتباطلرينى سوءِ تفسير ايدنلرڭ يالان و تزويراتنه آلديرميهرق علاقهلرينى گَوْشتمهمشلردى. چاليشقانلرله برابر أميرطاغنده بر چوق صادق مؤمنلر نوره طلبه اولمشلر، استادڭ خدمتِ نوريهسنه
— 586 —
إشتراك ايتمشلر
(حاشيه-١): بوگون أميرطاغ خلقى، عموميتله نورلره دوست و طرفداردر. پك چوق طلبهسى واردر. أميرطاغنده و جوار كويلرده نور درسلرى اوقونمقدهدر.
نور رسالهلرينى اوقويوب يازمغه و أطرافه نشره باشلامشلردى. استادڭ أميرطاغنده إقامتندن صوڭره، رسالهِٔ نورڭ درسلريله خلقڭ مهمّ بر قسمنڭ علم، ايمان، أخلاق و فضيلت باقيمندن ترقّى ايتديگى هركسجه معلوم اولديغى گبى، رسمى ذاتلرڭ إقراريله ده ثابتدر.
(حاشيه-٢): استاد سعيد النورسى، أميرطاغنى بر درسخانهِٔ نوريه معناسنده قبول ايتديگنى سويلر. صاو، بارلا، أميرطاغ، أفلانى گبى نورلرڭ أكثريتله ياييلوب اوقونديغى قصبه و كويلرى، برر درسخانهِٔ نوريه عنوانيله ياد ايدر. و كندى نورس كويى گبى صاغ و ئولو عموم أهاليسنه، معصوم چوجقلر و مبارك خانملرينه دعا ايدر، معنوى قزانجنه حصّهدار ايدر.
أميرطاغ طلبهلرى، استادڭ أميرطاغندهكى حياتنه دائر دييورلر كه:
استاد أميرطاغنده دائمى ترصّد آلتنده بولونويوردى. آچيق هوالرده گزمگه چيقاردى. استادڭ، بهار و ياز موسملرنده مطلقا قيرلره چيقمق عادتى ايدى. يالڭز باشنه گيدر، بر قاچ ساعت قالير، صوڭره أوينه دونردى. قيرلره چيقديغى زمان، چوق دفعه آرقهسندن تعقيب ايتديريليردى. بعضًا بكجيلر، بعضًا ژاندارمهلر تعقيب ايدردى. حتّى بر دفعه آرقهسندن قورشون آتديرلمش، فقط إصابت ايتمهمشدر. بر گون بر رسمى مأمور، آرقهسندن قوشارق، "طيشارى چيقمق ياساق! باشڭه بره قويامازسڭ، صاريق صارامازسڭ!" دييه متحكّمانه و متجاوزانه إفادهلر قوللانمش. استاد ده گرىيه دونمشدر. بو طرز معاملهلر چوقدر.
استادڭ أميرطاغدهكى خدمتى و مشغلهسى، باشقه يرلرده اولديغى گبى، يالڭز بر وظيفهيه منحصر دگلدى. گرك لاحقهلردهكى مكتوبلردن، گرك زيارتنه گلن دوستلرڭ و أسكى علم آرقداشلرى و طلبهلرينڭ إخبارندن و گركسه ده
— 587 —
كندينه ياقيندن علاقهدار اولان طلبه، قومشو و خلقلرڭ مشاهداتندن آڭلاشيلييور كه: حقّه متوجّه، حقيقتدن نبعان ايدن متعدّد خدمتلرى، وظيفهلرى واردى و هر بر گونده ده بو وظيفهلرينى ايفايه چاليشيردى. حقائقِ قرآنيه نورلرى اولان سوزلر، لمعهلر گبى أثرلرينى تأليف، تصحيح و نشر ايله مشغول اولمقله برابر كلماتِ قدرت اولان مصنوعات و موجوداتى سير و تماشايه، كتابِ كائناتى مطالعهيه چوق مشتاق ايدى. زمين يوزنده يازيلان، بهار صحيفهسنده تشهير ايديلن رحمت و حكمتڭ معجزهلى أثرلرينى، أشجار و نباتات و حيواناتدهكى صنعتِ إلٰهيهنڭ خارقهلرينى، سيمالرنده پاريلدايان توحيد سكّهلرينى اوقومغه زيادهسيله مفتون ايدى. بويلهجه، حقائقِ ايمانيهنڭ، معرفت اللّٰهڭ نهايتسز اُفقلرنده حقّ اليقين مرتبهسنده قناد آچوب گزييوردى.
أساسًا قرآندن آلديغى مسلگنڭ بر أساسى، تفكّردر. أثرلرنده إنسانى دائما تفكّره سَوق ايدر و تفكّرى درس ويرر. علم و تفكّر ايله قزانيلان معرفتِ إلٰهيهنڭ، روح ايچون كائنات وسعتنده بر گنيشلك تأمين ايتديگنى و
وَ فِى كُلِّ شَيْءٍ لَهُ اٰيَةٌ تَدُلُّ عَلٰى اَنَّهُ وَاحِدٌ
هر بر شيده صانعِ واحده إشارتلر، دليل و آيتلر بولونديغنى إفاده ايدر؛
تَفَكُّرُ سَاعَةٍ خَيْرٌ مِنْ عِبَادَةِ سَنَةٍ
سرّينه گوره حركت ايدردى.
٭ ٭ ٭
استادڭ أميرطاغده زهرلنمهسى
بر سياسى مأمورڭ إغفالى و "إمحاسى ايچون يوقاريدن أمر آلدق" ديمهسنه آلدانان بر بكجىباشى، استادڭ پنجرهسنه گيجهلين مرديوانله چيقهرق يمگنه زهر آتمش، ايرتسى گون استاد زهرلنهرك قيورانمغه باشلامشدر. زهرڭ تأثيرى چوق عظيم
— 588 —
اولديغى حالده، كنديسى "جوشن الكبير گبى أورادِ قدسيهلرڭ فيضيله ئولومدن محافظه اولونويورم. فقط خستهلق، إضطراب چوق شدّتليدر." ديردى. بر هفته قدر آج صوسز دينهجك بر حالده پريشان بر وضعيتده ايڭلهمش، صوڭره بِإذْنِ اللّٰه شفا بولوب، تكرار تصحيحات گبى رسالهِٔ نور وظيفهلريله إشتغاله باشلامشدى. بو شدّتلى خستهلق زمانلرنده أصلا نمازلرينى ترك ايتمدى. يالڭز ايكنجى و اوچنجى زهرلنمك زماننده، تحمّلى غيرِ قابل بر خستهلقده ايكى اوچ گون فرضنى ياتاغنده آنجق قيلابيلدى.
ئولوم تهلكهسى گچيرديگى گونلرده، بر گيجه صباحه قدر ياننده نوبت بكلهيوب گوزياشلرى ايچنده استاده دقّت ايدن ايكى طلبهسى دييور: "صباحه ياقين، گوزلرى قپالى اولديغى حالده طوغرولدى، أللرينى درگاهِ إلٰهيهيه آچوب يواش بر سسله بر قاچ كلمه ايله رسالهِٔ نور خدمتنڭ إنكشافنه و طلبهلرينڭ سلامتنه دعا ايتدى. صوڭره باييلمش وضعيتده ياتاغه دوشدى."
خدمتنى صيره ايله ايكى اوچ گنج طلبهسى ايفا ايدردى. بر مدّت اونلر ده منع ايديلمشسه ده، چاليشقان طلبهلرى خدمتندن أصلا واز گچميهرك يوكسك بر فداكارلق گوسترديلر.
أميرطاغنڭ رسمى بيوك بر مأمورى، بِالآخره نورڭ قهرمان بر طلبهسى اولان آرقداشنه: "گيزليجه سعيد النورسىنڭ إمحاسى ايچون، گيزلى بر پلان و أمر وار!" ديمشدر. ايشته استاده ياپيلان بتون معاملهلر، بويله بر پلانڭ نتيجهسى اولارق جريان ايتمشدر. بر ايكى دفعهيه منحصر دگل، اوزون سنهلر مدّتنجه دائمى اولديغى ايچون، ياپيلان ظلم، ترصّد و معنوى باصقى چوق أليم و آجى ايدى.
استاد ايلك ايكى سنه چارشو جامعنه گيدر، جماعته إشتراك ايدردى. أكثر گونلر ايكندى نمازينى جامعده قيلار و ياتسويه قدر اوراده قالير، صوڭره أوينه
— 589 —
گليردى. ايكى سنه بويله دوام ايتدى؛ صوڭره قائمِمقام، إنسانلرله گوروشويور دييه جامعدن منع ايتدى. أميرطاغنده إقامتى زماننده باشده إسپارطه اولارق چوق يرلرده نور رسالهلرى أل يازيسيله چوغالتيلييوردى. رسالهلرى اوقويوب مستفيد اولانلردن، استادى گورمگه گلنلر پك چوقدى. فقط زيارته گلنلردن آز بر قسمى گوروشهبيلمگه موفّق اولوردى. داها زياده رسالهِٔ نوره كمالِ صداقتله و إخلاصله خدمت ايتمگه قابليتلى اولانلر و صِرف ِللّٰه ايچون محبّت و اخوّت طاشييانلر گوروشهبيلير؛ استادڭ درسنى، صحبتنى ديڭلهيهبيليردى. استاد، مختلف إستعدادده اولان هر زيارتجينڭ درجهِٔ فهم و إدراكنه گوره قونوشور، نظرلرى رسالهِٔ نوره و خدمتِ ايمانيهيه چويرر، رسالهِٔ نور حقيقتلريله ايمانه خدمتڭ بو ملّته مادّةً و معنًا أڭ بيوك منفعتلرى تأمين ايدهجگنى دعوا و ايضاح ايدردى. گلن زيارتجيلر، مختلف خلق طبقهلرندن، گنجلردن، أهلِ علمدن ايدى. دڭزلى برائتندن صوڭره مأمورلر آراسنده بيوك إنتباه اولمش، نوره طلبه اولانلر چوغالمشدى.
استاد گلنلرله نه قونوشوردى؟
همان عموميتله، رسالهِٔ نور خدمتنڭ يگانه مقصدى اولان ايمانڭ قوّتلنمهسنڭ وطن و ملّتى تهديد ايدن دينسزلك و قومونيستلك تهلكهسنه مانع اولديغنى؛ شيمدى أڭ ألزم وظيفهنڭ، فردلره و جمعيته دوشن خدمتڭ ايمانى قورتارمق و قوّتلنديرمك بولونديغنى؛ زمانڭ أڭ بيوك دعواسنڭ قرآنه صاريلمق اولديغنى، رسالهِٔ نور بتون قوّتيله بو مسئلهيه حصرِ نظر ايتديگندن، وطن و ملّت دشمنلرى، گيزلى دينسزلر، بهانهلرله هجومه گچوب عليهده تحريكلرده بولوندقلرينى؛ "فقط بز مثبت حركت ايتمگه مجبورز. ألمزده نور وار، سياست طوپوزى يوق. يوز ألمز ده اولسه، آنجق نوره كافى گلير." دييهرك نورڭ دين
— 590 —
دشمنلرينى مغلوب ايدهجگندن، مثبت حركت ايتمهنڭ آتوم بومباسى گبى تأثيرى بولونديغندن، رسالهِٔ نورڭ سياستله هيچ بر علاقهسى بولونماديغنى، مسلگمزڭ أڭ بيوك أساسنڭ إخلاص اولديغنى، رضاءِ إلٰهيدن باشقه هيچ بر مقصد إتّخاذ ايديلهميهجگنى، نورڭ قوّتنڭ ايشته بو اولديغنى؛ إخلاصله، مثبت حركت ايتمكله عنايت و رحمتِ إلٰهيهنڭ رسالهٔ نورى حمايه ايدهجگنى.. إلى آخر.. بيان ايدردى.
استادڭ درسنى و صحبتنى ديڭلهينلرى إشهاد ايدهرك دييهبيليرز كه:
استادڭ بر درسى، بر صحبتى، چوق گنجلر ايچون وسيلهِٔ نجات اولديغى گبى، رسالهِٔ نوره فداكارانه خدمت ايچون ده بر منبعِ إستناد اولوردى. نوره خدمت ايدن فداكار طلبهلرڭ أكثريسى بويله بر ويا بر قاچ دفعه استادڭ درسنده، ايقاظنده حاضر بولونمشدر. أميرطاغنده ايكن، آنقرهيه نور خدمتى ايچون گوندرديگى بر طلبهسى حالِ عالمه باقهرق، "بو إنسانلر نه زمان نور حقيقتلرينى ديڭلهيهجك، قالين ظلمت پردهلرى ناصل ييرتيلاجق، معنوى قراڭلقلر ناصل إزاله اولاجق؟" دييه اميدسزلگه دوشر. صوڭره بر گون أميرطاغنه استادڭ ياننه دونديگى زمان، او بيوك استاد دير: "وظيفهمز خدمتدر. موفّق اولمق، إنسانلره قبول ايتديرمك، جنابِ حقّڭ وظيفهسيدر. بز وظيفهمزى ياپمقله مكلّفز. سن اوراده، بو إنسانلر نه زمان رسالهِٔ نورى ديڭلهيهجكلر دييه اميدسزلگه دوشمه، مراق ايتمه! قطعيًا بيل كه؛ ملأِ أعلانڭ حدسز ساكنلرى، بوگون رسالهٔ نورى آلقيشلايورلر. اونڭ ايچون، هيچ أهمّيتى يوق. قيمت، كميتده دگل، كيفيتدهدر. بعضًا بر خالص و فداكار طلبه، بيڭه مقابلدر." دييهرك يأسنى گيدهرر.
استاد، قيرلره ايلك اوڭجه يايا اولارق چيقاردى. صوڭره فايطونله گزمگه باشلامشدر. اجرتسز بر گون دخى آرابهيه بينديگى گورولمهمشدر. بز كنديسنه آنجق
— 591 —
مصرفنى إداره ايدهجك درجهده فيآتنى سويلر، "بونڭ بوراده فيآتى بودر" ديردك. مطلقا بزم سويلهديگمزدن فضلهسنى بزه ويرر و "فيآتنى ويرمزسهم اولماز. ناصل مقابلنى ويرمديگم بر لقمه هديه بنى خسته ايدييور، بونڭ ده اجرتنى ويرملىيم و ويرمگه مجبورم." ديردى.
داها زياده بهار، ياز و گوز موسمنده گزر، قيشڭ ده آرا صيره قيره چيقاردى. أميرطاغنڭ درت طرفى آچيقلقدر. بورالرده نورلرڭ تصحيحنه چاليشديغى متعدّد درسخانهلرى واردر. أميرطاغنه يرلشمهسندن إعتبارًا دائمى ترصّد آلتنده بولونديغندن و قيرلره چيقديغى زمانده چوق دفعه ژاندارمه و بكجيلرله تعقيب ايديلمهسندن طولايى يالڭز گزر، يالڭز اوطورور، يالڭز چاليشيردى. تا ١٩٤٧ سنهسنه قدر بويله دوام ايتدى. يالڭز فايطوننى إداره ايدن بر طلبهسى، يولده رفاقت ايدر، اوطورديغى زمان يالڭز باشنه قاليردى. قيرلرده أكثريتله تصحيحاتله مشغول اولويوردى. بر مدّت أل يازيلرينى تصحيحله وقت گچيرردى. صوڭره إسپارطه و اينهبوليدهكى فداكار طلبهلرى، برر تكثير ماكينهسى ألده ايدهرك نور مجموعهلرينى چوغالتمغه باشلاديلر. استاد، بوندن صوڭره تصحيح ايچون كنديسنه گلن مجموعهلرى تصحيحه باشلادى. استاد، نورلرڭ يازيلماسنه، تكثيرينه چوق أهمّيت ويرردى. "رسالهِٔ نور، بو عصرى و گلهجك عصرلرى تنوير ايدهجك اولان بر معجزهِٔ قرآنيهدر." دييوب، نوره عائد خدمتى، زمانڭ أڭ بيوك مسئلهسى اولارق قبول ايدر، بو أهمّيتله طاورانيردى.
استاد سرعتلى بر يازىيه و حسنِ خطّه مالك اولماديغى ايچون، رسالهِٔ نورڭ مقبول، بركتلى و نورلى هر گونكى خدمتنه، او ده تصحيحاتله إشتراك ايدردى. ساعتلرجه چاليشير، يورولمق نهدر بيلمزدى. نور خدمتلرينڭ ايفاسى، استاد ايچون معنوى بر غدا حكمنده ايدى. بِالخاصّه شدّتلى خستهلقلى زماننده دخى چاليشماسى گوروليوردى. حياتِ إجتماعيهدن چكيلمش اولوب كيمسه ايله
— 592 —
گوروشمز، مخابرهدن ده منع ايديلديگندن، إنسانلرڭ جماعتلرندن گلن اُنسيت و تسلّيدن محروم ايدى. فقط او، بو يوقلق ايچنده توكنمز بر وارلغه قاووشمشدى. رحمتِ إلٰهيه اوڭا نورلرى إحسان ايتمشدى. أولاد و عيال، مال مُلك، هيچ بر شى و ير يوزنده تحتِ تملّكنده بر قاريش يرى يوقدى. يالڭز بر رسالهِٔ نورى واردى. هر شيئى او ايدى. سَوينجى، مدارِ تسلّيسى او ايدى. بتون إستعدادلرى ايله نورلره متوجّه ايدى. فطرى وظيفهسنى، نورلرڭ درس و تعلّمى ايله إنسانلره نشرى بيلييوردى.
استادڭ سوزلرندهكى حلاوت و خطابندهكى بلاغت فوق العادهدر. گزينتى أثناسنده، راستلاديغى إنسانلر آراسنده هر صنف خلق بولونديغى گبى، بِالخاصّه طاغلرده، قيرلرده، اورمانلرده زراعت و تجارتله اوغراشان خلقدن پك چوقلريله گوروشمش و صحبت ايتمشدر. استادڭ گنيش، كلّى خدمتِ قرآنيهسندن صرفِ نظر، فرضا بتون مشغلهسى و خدمتى أگر صحبتنه و گوروشديگى إنسانلره اولان درس و إرشادينه منحصر اولسه دخى، ينه أمثالسز دينهجك قدر بيوك و مؤثّر بر خدمتدر. كنديلرينڭ بو ساحهدهكى خدمتلرى، چوق معظّمدر. بارلاده بولونديغى مدّتجه طلبهلگنه، قارداشلغه و آخرت همشيرهلگنه قبول ايتديگى أركك و قادينلر گبى، أميرطاغى و جوار كويلرده ده پك چوق آخرت همشيرهلرى، طلبهلرى و قارداشلرى واردى. بِالخاصّه معصوم چوجقلرله علاقهدارلغى پك زيادهدر.
استادڭ عفّت و إستقامتدهكى حدودسزلغى، بِالمشاهده ثابتدر و إنكارى غيرِ قابلدر. حياتى بوينجه، خانملرله قونوشمقدن، نظريله دخى مشغول اولمقدن شدّتله إجتناب ايتمشدر. بر مكتوبندن آڭلاشيلديغى گبى؛ گنجلگنده دخى عفّت و
— 593 —
إستقامتڭ ذروهِٔ منتهاسنده اولديغى، اونى ياقيندن طانييان و حياتنه آشنا اولانلرڭ مشاهدهلريله ثابتدر.
بتون أهالى، استادڭ نمونهِٔ إمتثال عفّت و إستقامتنى گورهرك، كنديسنه اُخروى و معنوى علاقهدارلق گوستررلردى. استاد، آخرت همشيرهلگنه قبول ايتديگى خانملره و معنوى أولاد و طلبهلرى عدّ ايتديگى معصوم چوجقلره چوق دعا ايدردى. قادينلرڭ شفقت قهرمانى اولديغنى؛ بو زمانده، إسلام تربيهسى دائرهسنده حركت ايتمهنڭ ألزم اولديغنى؛ يتيشن معصوم أولادلرينڭ اُخروى حياتلرندن مسئول و أگر ديندار يتيشديرهبيليرلرسه حصّهدار بولوندقلرينى، كنديسنڭ چوق خسته و پريشان اولوب دعا ايتمهلرينى ايستديگنى، إختيار خانملره دعا ايتديگنى، گنج خانملردن ده نمازينى قيلانلره دعا ايدوب آخرت همشيرهسى قبول ايدهجگنى قيصهجه سويلردى. و ذاتًا فضله قونوشمازدى. مبارك طائفهِٔ نساء، سعيد النورسىنڭ يوكسك بر أهلِ حق و حقيقت اولديغنى، قلبلرينڭ صفوتيله حسّ ايدرلردى.
استادڭ معصوم چوجقلرله صحبت و محاورهسى ايسه؛ چوق عبرتلى و سعادتليدر. أميرطاغى و جوارى كويلرنده، ياننه گلن معصوملره، بيوكلر گبى أهمّيت ويروب، قلبًا اونلره متوجّه اولوردى. "أولادلرم! سز معصومسڭز، داها گناهڭز يوقدر. بن چوق خستهيم، بڭا دعا ايديڭز، سزڭ دعاڭز مقبولدر. بن سزى معنوى أولادلرم و طلبهلرم اولارق دعامه داخل ايتدم." ديردى. او چوجقلر، گوزلرندن آقان محبّت نورلريله استادى سلاملارلر؛ استاد، غافل بيوكلردن زياده، اونلره صميمى و جدّى سلام ايدردى. و "بونلر إستقبالڭ نور طلبهلريدر. بڭا اولان بو علاقه و توجّهلرينڭ سببى ايسه: معصوم روحلرى حسّ ايدييور كه؛ رسالهِٔ نور،
— 594 —
اونلرڭ إمدادينه گلمش. بن ده او نورڭ بر ترجمانى اولمام حسبيله، غيرِ إختيارى بو فداكارانه محبّت و علاقهيى گوسترييورلر." ديردى.
استاد، ياننه گلن گنجلره ده؛ دائما نور درسلرينى اوقومالرينى، زمانڭ أخلاقسزلق تهلكهلرندن صاقينمالرينڭ بيوك منفعت و سعادتنى اونلره تلقين ايدهرك، نماز قيلمالرينڭ لزومنى إخطار ايدردى. بو طرزدهكى درسندن، بلكه بيڭلرجه گنجلر إنتباهه گلمشلردر.
ينه قيرلرده و يوللرده راستلاديغى مأمور و ايشجيلره هر بريسنه مناسب درس ويرر، نماز قيلمالرينڭ أهمّيتنى سويلر و او زمان دنيوى مشغلهلرينڭ آخرت حسابنه گچهجگنى تلقين ايدردى. بِالخاصّه بو نوع درسى، "دين، ترقّىيه مانعدر" ديينلرڭ فكرلرينڭ آنجق برر هذيان اولديغنى گوسترر. بِالعكس هم او إنسان ايچون، هم وطن و ملّت ايچون ايمان نورينه مظهر اولمق، مادّى معنوى سعادت و ترقّىيى تأمين ايدر. نمازينى قيلوب إستقامتله حركت ايتديگى تقديرده، دنيوى چاليشمه و غيرتنڭ آخرت حسابنه گچوب أبدى سعادت و نورلرى نتيجه ويرمهسى دوشونجهسى، نه قدر او وظيفهيى إشتياقله سَوهرك ياپمغى تأمين ايدهجگى معلومدر. ايشته بو حقيقتى، بتون مأمورلر، صنعتكارلر و أصناف، رهبر إتّخاذ ايتملى و بو درس، عمومه تلقين ايديلمهليدر. بو ذكر ايديلن بحث، دريادن بر قطره نوعندن استادڭ صايمقله بيتمهين ملّته منفعتدار خدمتندن بر جزءدر. إسلاميته إرتجاع، مؤمنلره مرتجع ديينلره يازيقلر اولسون!..
— 595 —
(حاشيه): دينى فرضلرينى يرينه گتيرمك صورتيله دنيوى چاليشمالرڭ ده بر عبادت حكمنه گچديگنه دائر استاديمزڭ ياننه گلنلره ويرديگى درسلردن بر قاچ نمونه:
١ - استاديمز بديع الزمان حضرتلرى ايله برلكده، بر گون أسكيشهردهكى ييلديز اوتلنده بولونويوردق. شكر فابريقهسندن ياننه گلن بر قاچ ايشجى و اوستهباشينه قيصهجه ديدى: "سز فرض نمازلريڭزى قيلسهڭز، او زمان فابريقهدهكى بتون چالشمالريڭز عبادت حكمنه گچر. چونكه ملّتڭ ضرورى إحتياجنى تأمين ايدن مبارك بر خدمتده بولونويورسڭز."
٢ - ينه بر گون، أگيردير يولى آلتنده اوطورمش رهبرى اوقويوردق. ترن يولنده چاليشان بريسى گلدى. و استاد، اوڭا ده عين شكلده: فرائضى أدا ايدوب، كبائردن چكيلمك شرطيله بتون چاليشمالرينڭ عبادت اولديغنى، چونكه اون ساعتلك بر يولى بر ساعتده كسديرمگه وسيله اولان ترن يولنده چاليشديغندن مؤمنلره، إنسانلره اولان بو خدمتڭ بوشه گيتميهجگنى، أبدى حياتنده سَوينجنه مدار اولاجغنى إفاده ايتمشدر.
٣ - ينه بر گون وقتيله أسكيشهرده، طيّارهجيلر و سوبايلر و عسكرلره ده عينًا شو درسى ويرمشدى: "بو طيّارهلر، بر گون إسلاميته بيوك خدمت ايدهجكلر. فرض نمازلريڭزى قيلسهڭز، قيلامديغڭز زمان قضا ايتسهڭز، عسكر اولديغڭز ايچون هر بر ساعتڭز اون ساعت عبادت، خصوصًا هوا عسكرى اولانلرڭ بر ساعتى اوتوز ساعت عبادت ثوابنى قزانديرر. يتر كه قلبنده ايمان نورى بولونسون و ايمانڭ لازمى اولان نمازى ايفا ايتسين.
٤ - هم بارلا، هم إسپارطه، هم أميرطاغده چوبانلره ديردى: "بو حيوانلره باقمق، بيوك بر عبادتدر. حتّى بعض پيغمبرلر ده چوبانلق ياپمشلر. يالڭز سز فرض نمازيڭزى قيليڭز، تا خدمتڭز اللّٰه ايچون اولسون."
٥ - ينه بر گون، أگيرديرده ألكتريق سانترالينڭ إنشاسنده چاليشان عمله و اوستهيه: "بو ألكتريقڭ عموم ملّته بيوك منفعتى وار. او عمومى منفعتدن حصّهدار اولابيلمڭز ايچون، فرضڭزى قيليڭز. او زمان بتون سعيڭز، اُخروى بر تجارت و عبادت حكمنه گچر." ديمشدر.
بو نوعدن اون بيڭلر مثاللر وار.
دائمى خدمتنده بولونان طلبهلرى
٭ ٭ ٭
— 596 —
استادڭ أميرطاغدهكى إقامتى صيرهسنده اونڭ و طلبهلرينڭ يازديغى مكتوبلردن بر قسمى
أميرطاغدهكى قارداشلريمه!
بنم حقّمده أوهام ايدنلره دييڭز كه: بز، خدمت ايتديگمز بو آدمڭ يگرمى سنهلك حياتنڭ بتون محرم و غيرِ محرم مكتوبلرينى و كتابلرينى و أسرارينى حكومت شدّتلى تحرّياتله ألده ايتدى. طوقوز آى هم إسپارطه، هم دڭزلى، هم آنقره عدليهلرى تدقيقدن صوڭره، بر تك گون جزايى، بر تك طلبهسنه ويرمگى موجب بر مادّه (بش صندوق كتابلرنده و أوراقلرنده) بولونمادى كه؛ هم آنقره أهلِ وقوفى، هم دڭزلى محكمهسى إتّفاقله برائتنه قرار ويرديلر.
هم بو ضرورى ايشلرينى إختيارلغنه حرمةً گورديگمز آدم، محكمهجه دعوا ايتمش و بتون حاضر آرقداشلرينى شاهد گوستروب، تصديق ايتديرمش كه: يگرمى سنهدر هيچ بر غزتهيى و سياسى أثرلرى نه اوقومش، نه صورمش، نه بحث ايتمش؛ و اون سنهدر، حكومتڭ ايكى رئيسندن و بر والى و بر مبعوثندن باشقه هيچ بر أركانى و بيوك مأمورلرينى بيلمييور و طانيمييور و طانيمغه مراق ايتمهمش. و اوچ سنهدر حربِ عمومىيى نه صورمش، نه بيلمش، نه مراق ايتمش، نه راديو ديڭلهمش. و إنتشار ايدن يوز اوتوز تأليفاتندن، يگرمى سنه ظرفنده يوز بيڭ آدمڭ دقّتله اوقودقلرى حالده نه إدارهيه، نه آسايشه، نه وطنه، نه ملّته هيچ بر ضررى حكومت گورمهمش. بش ولايتڭ دقّتلى ضابطهلرى و تحرّى مأمورلرى و محكمه ايشيله إشتغال ايدن اوچ ولايتڭ و مركزِ حكومتڭ درت عدليهلرينڭ آغير جزا محكمهلرى أڭ اوفاق بر صوچ بولمامش كه، تخليهلرينه مجبور اولديلر. أگر بو
— 597 —
آدمڭ دنيا إشتهاسى و سياسته مَيلى اولسيدى؛ هيچ إمكانى وار مى كه، بر ترشّحاتى و أمارهلرى بولونماسين؟ حالبوكه محكمه صفحاتنده هيچ بر أماره بولامديلر كه، معنّد بر مدّعىعمومى مجبور اولوب وقوعات يرنده إمكاناتى إستعمال ايدهرك مكرّرًا إدّعانامهسنده "ياپابيلير" ديمش و "ياپمش" ديمهمش. ياپابيلير نرهده؟ ياپمش نرهده؟ حتّى محكمهده سعيد اوڭا ديمش: "هركس بر قتلى ياپابيلير؛ بو إدّعاڭز ايله هركسى و سزى محكمهيه ويرمك لازم گلييور!"
الحاصل: يا بو آدم تام ديوانهدر كه، بو درجه دهشتلى امورِ دنيايه قارشى لاقيد قالييور وياخود بو وطنڭ و بو ملّتڭ أڭ بيوك بر سعادتنه إخلاصله چاليشمق ايچون، هيچ بر شيئه تنزّل ايتمز و أهمّيت ويرمز. اويله ايسه بونى تعجيز و تضييق ايتمك، وطن و ملّته و آسايشه بر نوع إهانتدر. و اونڭ حقّنده بو چشيد أوهام ايتمك، بر ديوانهلكدر.
٭ ٭ ٭
كندى كنديمه بر حسبحالدر
(بو حسبحالى آنقره مقاماتنه ايشيتديرمهيى، إصلاحدن صوڭره سزڭ تنسيبڭزه حواله ايدرم.)
حاكم كنديسى مدّعى اولسه، ألبته "كيمدن كيمه شكوا ايدهيم، بن دخى شاشدم" بنم گبى بيچارهلره ديديرتير. أوت شيمديكى وضعيتم حپسدن چوق زياده صيقنتيليدر. بر گونى، بر آى حپسِ منفرد قدر بنى صيقييور. بو غربت و إختيارلق و خستهلق و يوقسوللق و ضعفيتله، قيشڭ شدّتى ايچنده هر شيدن منع ايديلدم. بر چوجقله بر خستهلقلى آدمدن باشقه كيمسه ايله گوروشمهم. ذاتًا بن، تام بر حپسِ منفردده يگرمى سنهدن بَرى عذاب چكييورم. بو حالدن فضله بڭا تجريد و ترصّدلريله صيقنتى ويرمك ايسه، "غيرت اللّٰه"ه طوقونوب، بر بلايه وسيله
— 598 —
اولماسندن قورقولور. محكمهده ديديگم گبى، ناصلكه درت دفعه دهشتلى زلزلهلر، بزه ظلمًا تعرّضڭ عين زماننده گلمهسى گبى پك چوق وقوعات وار. حتّى تخمين ايدرم كه؛ بنم حقوقمى محافظه و بنى حمايه ايتمك ايچون چوق گوونديگم آفيون عدليهسى، دڭزلى محكمهسندهكى رسالهِٔ نور حقّنده مراجعتمه بِالعكس أهمّيت ويرمدى، بنى مأيوس ايتدى، عدليهنڭ يانغيننه بر وسيله اولدى إحتمالى وار.
بن ديرم كه: بنم حقّمده وجدانلى و إنسانيتلى اولان بو قضانڭ حكومتى، ضابطه و عدليهسيله برابر بنى تام حمايه ايتمك، أڭ أهمّيتلى بر وظيفهسيدر. چونكه يگرمى سنهلك بتون أثرلريمى و مكتوبلريمى، اوچ عدليه و مركزِ حكومت طوقوز آى تدقيقدن صوڭره برائتمزه و تخليهمزه قرار ويردى. فقط أجنبى منفعتى حسابنه و بو ملّت و بو وطنڭ پك بيوك ضررينه چاليشان بر گيزلى قوميته، بزم برائتمزى بوزمق ايچون، هر طرفده حبّهيى قبّه ياپارق بر قسم مأمورلرى عليهمه أوهاملانديرديلر. بر مقصدلرى؛ بنم صبرم توكنسين، آرتيق يتر ديديرتسينلر. ذاتًا اونلرڭ شيمدى بندن قيزدقلرينڭ بر سببى؛ سكوتمدر، دنيايه قاريشمامقدر. عادتا نه ايچون قاريشمييورسڭ، تا قاريشسين مقصديمز يرينه گلسين دييورلر.
عليهمه حكومتڭ بر قسم مأمورلرينى أوهاملانديرمقده إستعمال ايتدكلرى بر ايكى دسيسهلرينى بيان ايدييورم.
ديرلر: "سعيدڭ نفوذى وار. أثرلرى هم تأثيرلى، هم كثرتليدر. اوڭا تماس ايدن، اوڭا دوست اولور. اويله ايسه، اونى هر شيدن تجريد ايتمك و إهانت ايتمكله و أهمّيت ويرمهمكله، هركسى اوندن قاچيرمقله و دوستلرينى اوركوتمكله نفوذينى قيرمق لازمدر" دييه حكومتى شاشيرتير، بنى ده دهشتلى صيقنتيلره صوقارلر. بن ده ديرم:
— 599 —
أى بو ملّت و وطنى سَون قارداشلر! أوت او منافقلرڭ ديدكلرى گبى، نفوذ وار. فقط بنم دگل، بلكه رسالهِٔ نورڭدر. و او قيريلماز، اوڭا ايليشدكجه قوّتلشير. و ملّت و وطن عليهنده هيچ بر وقت إستعمال ايديلمهمش و ايديلمز و ايديلهمز. ايكى عدليه، اون سنه فاصله ايله شدّتلى و حدّتلى يگرمى سنهلك أوراقمى تدقيقات نتيجهسنده، بر حقيقى سبب جزامزه بولمامسى، بو دعوايه جرح ايديلمز بر شاهددر.
أوت أثرلر تأثيرليدر. فقط ملّت و وطنڭ تام منفعتنه و هيچ بر ضرر طوقونديرمدن يوز بيڭ آدمه قوّتلى ايمانِ تحقيقى درسى ويرمكله، سعادت و حياتِ أبديهلرينه تام خدمتده تأثيرليدر. دڭزلى حپسخانهسنده، قسمًا آغير جزا ايله محكوم يوزلر آدم، يالڭز ميوه رسالهسيله غايت اوصلى و متديّن صورتنه گيرمهلرى؛ حتّى ايكى اوچ آدمى ئولديرنلر، اونڭ درسيله داها تخته بيتنى ده ئولديرمكدن چكينمهلرى و او حپسخانه مديرينڭ إقراريله، حپسخانهنڭ بر تربيه مدرسهسى حكمنى آلماسى، بو مدّعايه ردّ ايديلمز بر سنددر، بر حجّتدر.
أوت بنى هر شيدن تجريد ايتمك، إشكنجهلى بر عذاب و قتمرلى بر ظلمدر و بو ملّته غدرلى بر خيانتدر. چونكه اوتوز قرق سنه حياتمى بو ملّت ايچنده گچيرديگم حالده، تماسمدن هيچ ضرر گورمديگنه و بو ديندار ملّت چوق محتاج اولديغى قوّهِٔ معنويه و تسلّى و قوّتِ ايمانيه منفعتنى گورديگنه قطعى بر دليلى؛ بو قدر عليهمده اولان شدّتلى پروپاغندهلره باقميهرق، هر طرفده رسالهِٔ نوره فوق العاده توجّه و رغبت گوسترمهلرى.. (حتّى إعتراف ايدرم) يوز درجه حدّمدن زياده لايق اولماديغم بيوك إلتفات ايتمهسيدر.
بن ايشيتدم كه؛ بنم إعاشهمه و إستراحتمه بورادهكى حكومت مراجعت ايتمش، قبول جوابى گلمش. بن بونلرڭ إنسانيتنه تشكّرله برابر، ديرم:
— 600 —
أڭ زياده محتاج اولديغم و حياتمده أڭ أساسلى دستور اولان حرّيتمدر. أصلسز أوهام يوزندن، أمثالسز بر طرزده حرّيتمڭ قيدلر و إستبدادلر آلتنه آلينمهسى، بنى حياتدن جدًّا اوصانديرييور. دگل حپس و زندانى، بلكه قبرى بو حاله ترجيح ايدرم. فقط خدمتِ ايمانيهده زياده مشقّت ايسه زياده ثوابه سبب اولماسى بڭا صبر و تحمّل ويرر. مادام بو إنسانيتلى ذاتلر بنم حقّمده ظلمى ايستهمييورلر، أڭ أوّل بنم مشروع دائرهدهكى حرّيتمه طوقونديرماسينلر. بن أكمكسز ياشارم، حرّيتسز ياشايامام. أوت اون طوقوز سنه بو غربتده يالڭز ايكى يوز بانقنوط ايله، شدّتلى بر إقتصاد و قوّتلى بر رياضت ايچنده كندينى إداره ايدهرك، حرّيتنى و عزّتِ علميهسنى محافظه ايچون كيمسهيه إظهارِ حاجت ايتمهين و منّت آلتنه گيرمهين و صدقه و زكات و معاش و هديهلرى قبول ايتمهين بر آدم، ألبته إعاشهدن زياده عدالت ايچنده حرّيته محتاجدر. أوت أمثالسز بر تضييق آلتندهيم. بر ايكى جزئى نمونهسنى بيان ايدييورم:
بريسى:محكمهجه، رسالهِٔ نورڭ علمى بر مدافعهنامهسى و آنقرهنڭ يدى مقاماتنه و رئيسِ جمهوره مدافعاتمله برابر گوندريلن و نتيجهده آنقره أهلِ وقوفنڭ تقديريله برائتمزه بر سبب اولان و حپس آرقداشلريمڭ بڭا بر يادگار و خاطره اولمق اوزره گوزل يازيلريله بر قاچ نسخهسى يازيلان و أليمده بولونان و دڭزلى ضابطهسى گوروب ايليشمهين و آفيون پوليسخانهسنده بر گيجه و بورانڭ ضابطهسنده ده آچيق اولارق بر گيجه قالان ميوه رسالهسى ايله مدافعهنامهيى، هر گون أنديشهلر ايچنده، بونلرى ده أليمدن آلماسين دييه صاقلايوردم. بلكه بنى تحرّى ايدهجكلر تلاشى ايله، بو غربتده طانيمديغم آدملره، بونلرى صاقلا دييهمديگمدن چوق اوزولويوردم.
ايكنجيسى:دڭزلى محكمهسى هيچ ايليشمديگى و أسكيشهر محكمهسى يالڭز بر تك كلمهسنه ايليشوب، بر تك حرفله جوابنى آلان إختيارلر رسالهسنى،
— 601 —
إستانبوللى بر آدم، بوراده بر آدمدن آلوب إستانبوله گوتورمش. هر ناصلسه عليهمدهكى بر دينسزڭ ألنه گچمش. حبّهيى اون قبّه ياپارق ولايت ضابطهسنى شاشيرتوب، "كيمڭله گوروشويور، ياننه كيملر گيدييور؟" دييه بنى صيقمغه باشلاديلر. هر نه ايسه.. بونلر گبى چوق آجى نمونهلر وار. فقط أڭ معناسزى بودر كه؛ بنى قونوشديرمامق ايچون، خدمتمده بر چوجقله بر خستهلقلى آدمدن باشقه هركسى اوركودوب، بندن قاچيرتمالريدر. بن ده ديرم:
اون آدمڭ بندن چكينمهلرى يرينه؛ اون بيڭلر، بلكه يوز بيڭلر مسلمان، رسالهِٔ نورڭ درسنه هيچ بر مانعه أهمّيت ويرميهرك دوام ايدييورلر. هم بو مملكتده، هم خارج عالمِ إسلامده چوق قوّتلى حقيقتلرى و چوق قيمتلى فائدهلرى ايچون تام بر رواج ايله إنتشار ايدن رسالهٔ نورڭ بيڭلر نسخهلرندن هر برى، بنم يرمده بندن مكمّل قونوشويور. بنم صوصمامله، اونلر صوصماز و صوصديريلمازلر.
هم مادام محكمهجه إثبات ايديلمش كه؛ يگرمى سنهدن بَرى سياستله علاقهمى كسديگم و هيچ بر أماره عكسنه ظهور ايتمديگى حالده، ألبته بنمله گوروشندن توهّم ايتمك پك معناسزدر.
٭ ٭ ٭
(كندى كنديمه حسبحال نامندهكى پارچهيه لاحقه اولارق)
عدليه وكيليله و رسالهٔ نورله علاقهدار محكمهلرڭ حاكملريله بر حسبحالدر.
أفنديلر! سز، نه ايچون سببسز بزمله و رسالهِٔ نورله اوغراشييورسڭز! قطعيًا سزه خبر ويرييورم كه: بن و رسالهِٔ نور، سزڭله دگل مبارزه، بلكه سزى دوشونمك دخى وظيفهمزڭ خارجندهدر. چونكه رسالهِٔ نور و حقيقى شاكردلرى، أللى سنه صوڭره
— 602 —
گلن نسلِ آتىيه غايت بيوك بر خدمت و اونلرى بيوك بر ورطهدن و ملّت و وطنى بيوك بر تهلكهدن قورتارمغه چاليشييورلر. شيمدى بزمله اوغراشانلر، او زمان قبرده ألبته طوپراق اولويورلر. فرضِ محال اولارق او سعادت و سلامت خدمتى بر مبارزه اولسه ده، قبرده طوپراق اولمغه يوز طوتانلرى علاقهدار ايتمهمك گركدر.
أوت حرّيتجيلرڭ أخلاقِ إجتماعيهده و دينده و سجيهِٔ ملّيهده بر درجه لااباليلك گوسترملريله، يگرمى اوتوز سنه صوڭره دينجه، أخلاقجه، ناموسجه شيمديكى وضعيتى گوسترديگى جهتندن؛ شيمديكى وضعيتده ده، أللى سنه صوڭره بو ديندار، ناموسكار، قهرمان سجيهلى ملّتڭ نسلِ آتيسى، سجيهِٔ دينيه و أخلاقِ إجتماعيه جهتنده، نه شكله گيرهجك ألبته آڭلايورسڭز. بيڭ سنهدن بَرى بو فداكار ملّت، بتون روح و جانيله قرآنڭ خدمتنده أمثالسز قهرمانلق گوستردكلرى حالده، أللى سنه صوڭره او پارلاق ماضيسنى دهشتلى لكهدار بلكه محو ايدهجك بر قسم نسلِ آتينڭ ألنه ألبته رسالهٔ نور گبى بر حقيقتى ويروب، او دهشتلى سقوطدن قورتارمق أڭ بيوك بر وظيفهٔ ملّيه و وطنيه بيلديگمزدن؛ بو زمانڭ إنسانلرينى دگل، او زمانڭ إنسانلرينى دوشونويورز.
أوت أفنديلر! گرچه رسالهِٔ نور صِرف آخرته باقار؛ غايهسى رضاىِ إلٰهى و ايمانى قورتارمق و شاكردلرينڭ ايسه، كنديلرينى و وطنداشلرينى إعدامِ أبديدن و أبدى حپسِ منفرددن قورتارمغه چاليشمقدر. فقط دنيايه عائد ايكنجى درجهده غايت أهمّيتلى بر خدمتدر و بو ملّت و وطنى آنارشيلك تهلكهسندن و نسلِ آتينڭ بيچارهلر قسمنى ضلالتِ مطلقهدن قورتارمقدر. چونكه بر مسلمان باشقهسنه بڭزهمز. دينى ترك ايدوب إسلاميت سجيّهسندن چيقان بر مسلم؛ ضلالتِ مطلقهيه دوشر، آنارشيست اولور، داها إداره ايديلمز.
أوت أسكى تربيهِٔ إسلاميهيى آلانلرڭ يوزده ألليسى ميدانده واركن و عنعناتِ ملّيه و إسلاميهيه قارشى يوزده أللى لاقيدلق گوستريلديگى حالده؛ أللى سنه
— 603 —
صوڭره، يوزده طقسانى نفسِ أمّارهيه تابع اولوب ملّت و وطنى آنارشيلگه سَوق ايتمك إحتمالنڭ دوشونولمسى و او بلايه قارشى بر چاره تحرّيسى، يگرمى سنه أوّل بنى سياستدن و بو عصردهكى إنسانلرله اوغراشمقدن قطعيًا منع ايتديگى گبى؛ رسالهِٔ نورى، هم شاكردلرينى، بو زمانه قارشى علاقهلرينى كسمش؛ هيچ اونلرله نه مبارزه، نه مشغوليت يوق.
مادام حقيقت بودر، عدليهلرڭ دگل بنى و اونلرى إتهام ايتمك؛ بلكه رسالهِٔ نورى و شاكردلرينى حمايه ايتمك أڭ برنجى وظيفهلريدر. چونكه اونلر بو ملّت و وطنڭ أڭ بيوك بر حقوقنى محافظه ايتدكلرندن، اونلرڭ قارشيسنده، بو ملّت و وطنڭ حقيقى دشمنلرى رسالهِٔ نوره هجوم ايدوب، عدليهيى شاشيرتوب، دهشتلى بر حقسزلغه و عدالتسزلگه سَوق ايدييورلر. كوچوجك ايكى نمونهسنى بيان ايدييورم:
أزجمله: حپسدهكى آرقداشلرمدن، سلام كلامدن عبارت و عربى بر رسالهمڭ فيآتى اولان اون بانقنوطى، بورادهكى بر آدمه گوندروب؛ تا إسپارطهده طبع مصرفنى ويرن او نسخهلر صاحبنه ويريلسين ديين مكتوبى يوزندن؛ هم عدليه، هم حكومت بڭا صيقنتيلر ويروب، هم واسطه اولان آدمى تحرّى ايتدى. بو سينك قنادى قدر أهمّيتى اولميان بر عادى مكتوبى، هم آلتى آى ظرفنده بر تك عادى مخابرهيى بو قدر بيوك بر مسئله صورتنه گتيرمك، ألبته عدليهنڭ شرفنه، حيثيتنه ياقيشماز.
ايكنجى نمونه: بنم گبى غريب، إختيار و ضعيف و برائت ايتمش بر مسافره، هركسى حتّى خدمتجيلرينى رسمًا پروپاغنده ايله اوندن اوركوتمك، كندينى پريشان بر وضعيته صوقمق بو ولايتدهكى حكومتڭ حميتِ ملّيهسنه ياقيشمديغندن، سينك قنادى قدر موهوم بر ضرره طاغ گبى أهمّيت ويروب
— 604 —
عليهمده رسمًا پروپاغنده ياپمق، "كيمڭ ايله گوروشويور و ياننه كيم گيدييور؟" دييه هركسه بر تلاش ويرمك.. حكومتڭ حكمتى و حاكميتى، بو عجيب حالته ألبته تنزّل ايتمهمك گركدر. هر نه ايسه... بو ايكى مادّه گبى، مطّلع اولانلره حيرت ويرن چوق مادّهلر وار.
أفنديلر! ضلالت و فنالقلر جهالتدن گلسه، دفع ايتمسى قولايدر. فقط فندن، علمدن گلن ضلالتڭ إزالهسى چوق مشكلدر. بو زمانده ضلالت فندن، علمدن گلديگى ايچون، آنجق اونلرى إزاله ايتمگه و نسلِ آتيدن او بلايه دوشن قسمنى قورتارمغه، قارشيلرنده طايانمغه رسالهِٔ نور گبى هر جهتله مكمّل بر أثر لازمدر. رسالهِٔ نورڭ بو قيمتده اولديغنه دليل شودر كه: يگرمى سنهدن بَرى، بنم شدّتلى و كثرتلى بولونان معارضلرم و شدّتلى طوقاتلرينى يين فيلسوفلرڭ هيچ بريسى، رسالهِٔ نوره قارشى چيقمامش و جرح ايدهمهمش و چيقاماز. و طوقوز آى، اوچ عدليه و مركزِ حكومت أهلِ وقوفى، يوز كتابدن عبارت أجزالرنده، بزى مسئول ايدهجك بر تك مادّه بولاماملريدر. و بيڭلر أهلِ دقّت اولان رسالهِٔ نور شاكردلرينه قناعتِ قطعيه ويرن، "إشاراتِ قرآنيه" و "إخباراتِ غيبيهِٔ عَلَويه و غوثيه"نڭ، بو عصرده رسالهِٔ نورڭ أهمّيتنه و مقبوليتنه إمضا باصمالريدر.
أوت عدليهلر حقوقلرى محافظه ايتمك و حقسزلرى تجاوزدن طورديرمق، وظيفهلرى اولمق جهتيله؛ رسالهِٔ نورڭ يوز رسالهسى، يگرمى سنهده يوز بيڭ آدمڭ سعادتلرينه خدمت ايتديگى ثابت اولمقله برابر؛ اون سنهدن بَرى، ايكى محكمه و مركزِ حكومت و بر قاچ ولايتڭ ضابطهلرى و دڭزلى محكمهسى مناسبتيله طوقوز آى بتون محرم و غيرِ محرم أوراقلريمزده و رسالهلرده ملّته و وطنه بر ضررلى مادّهيى و موجبِ جزا بر ياڭليش گورمديگندن، ألبته رسالهِٔ نورڭ بو وطنده غايت كلّى و بيوك حقوقى وار. بو كلّى و چوق أهمّيتلى حقوقى نظره آلمايوب، عادى أوراقلر گبى
— 605 —
مصادره ايدهرك، ملّته و تقويهِٔ ايمانه محتاج بيچارهلره پك بيوك بر حقسزلغى نظره آلمامق و عادى بر آدمڭ جزئى و كوچك بر حقّنى أهمّيتله نظره آلمق؛ عدليهنڭ ماهيتنه و عدالتڭ حقيقتنه هيچ بر جهتله ياقيشماز، دييه سزه خاطرلاتييورز.
دوقتور دوزينڭ وسائر زنديقلرڭ أثرلرينه ايليشمهمك، رسالهِٔ نوره ايليشمك، غضبِ إلٰهينڭ جلبنه بر وسيله اولابيلير دييه قورقويورز. جنابِ حق سزه إنصاف و مرحمت و بزه ده صبر و تحمّل إحسان أيلهسين. آمين!
غيرِ رسمى، فقط تجريدِ مطلقده
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(بو إستدعا، اوچ مقاماته گوندريلمشدر. اورادهكى قارداشلريمه بر مأخذ اولمق ايچون گوندرلدى.)
يگرمى سنهدن بَرى صبر ايدوب سكوت ايدن بر مظلومڭ شكواسنى ديڭلهمڭزى ايستهيورم!
حرّيتڭ أڭ گنيش صورتنى ويرن جمهوريت حكومتنده هر بر حرّيتدن منع ايديلمكله برابر، دشمنلرم بنم عليهمه هر جهتله سربست اولارق بنى أزييورلر. حرّيتِ وجدان و حرّيتِ فكرِ علميهيى تأمين ايدن جمهوريت حكومتى، يا بنى تام حمايه ايدوب، غرضكار، أوهاملى دشمنلريمى صوصديرسون وياخود بڭا، دشمنلرم گبى حرّيتِ قلم ويروب، مدافعاتمه ياساق ديمهسين. چونكه رسمًا، پرده آلتنده هر مخابرهدن منعم ايچون پوستهخانهلره گيزلى أمر ويريلمش. صو و أكمگمى گتيرن بر تك چوجقدن باشقه كيمسه ايله بنى گوروشديرمهمك ايچون تنبيهات ويريلديگى بر زمانده، أسكيدن بَرى بنم معارضلرم فرصت بولوب، تام
— 606 —
محكمهِٔ تمييزڭ برائتمزى تصديق ايدهرك، محكمهدهكى أهلِ وقوفڭ تحسين ايتدكلرى كتابلريمى آلمايى بكلركن؛ او دشمنلرم، هيچ مناسبتم اولميان بر ايكى محرم رسالهلريمى ويرديروب، صوڭره مسلكجه بنم عليهمده بر ايكى أهلِ وقوفڭ ألنه گچيروب، عليهمده فنا بر راپور حاضرلادقلرينى ايشيتدم. داها صبر و تحمّلم قالمادى. بن حكومتِ جمهوريهنڭ بتون أركانلرينه، بلكه دنيايه إعلان ايدييورم كه:
قرآنِ حكيمڭ سرِّ حقيقتيله و إعجازينڭ طلسميله، بنم و رسالهِٔ نورڭ پروغراممز و مسلگمز و بِالفعل ثمرهسنى گورديگمز و چاليشديغمز و غايهِٔ حركتمز و هدفمز، ئولومڭ إعدامِ أبديسندن ايمانِ تحقيقى ايله بيچارهلرى قورتارمق و بو مبارك ملّتى ده هر نوع آنارشيلكدن محافظه ايتمكدر.
ايشته رسالهِٔ نور، اوچ أهلِ وقوف هيئتنڭ و اوچ محكمهنڭ اينجهلهمهسندن گچديگى حالده، بو ايكى وظيفهِٔ قدسيهدن باشقه، قصدى اولارق دنيايه، إدارهيه، آسايشه طوقونهجق جهتى اولماديغنه، يگرمى سنهلك حياتم و يوز اوتوز رسالهِٔ نور ميدانده جرح ايديلمز بر حجّتدر.
أوت محكمهجه دعوا ايتديگم و بنمله مناسبتدار بتون دوستلريمڭ تصديقى آلتنده، يگرمى سنهدن بَرى هيچ مراجعت ايتمهين و اون سنهدن بَرى حكومتڭ أركانلرينى (بر قاچى مستثنا اولارق) بيلمهين و درت سنهدن بَرى دنيا حربندن و حادثاتندن هيچ خبر آلميان و مراق ايتمهين بو بيچاره مظلوم سعيد، هيچ إمكانى وار مى كه، أهلِ سياستله اوغراشسين و إدارهيه ايليشسين و آسايشڭ إخلالنه مَيلى بولونسون؟ أگر ذرّه مقدار بولونسه ايدى؛ "قارشيمده كيملر وار، دنياده نهلر اولويور، بڭا كيم يارديم ايدهجك؟" دييه صوروشديراجقدى، مراق ايدهجكدى، قاريشهجقدى، حيلهلرله بيوكلره حلول ايدهجكدى. أڭ أليم جزئى بر حادثه شودر كه:
— 607 —
"بر تجريدِ مطلق ايچنده هر مخابرهدن كسيلمش وضعيتمدن قورتولمق ايچون حپسه گيرمگه بر بهانه بولڭز كه؛ بنى حپسه آلسينلر، بو عذابدن قورتولايم" دييه بعض دوستلريمه بر گيزلى مكتوب ألدن گوندرمشدم. تا، بنم حياتمڭ سرمايهسى و نتيجهسى و غايت زينتلى بر صورتده تزيين ايديلمش رسالهِٔ نوردن، دڭزليده محكمهده بولونان كتابلريمه ياقين اولايم و تسليم آلمغه چاليشهيم. مع التأسّف عليهمه اولان اورادهكى أهلِ وقوفدن بر تك آدم بنى مدافعه ايدركن، او دخى مكتوبمى گوروب، حپسه گيرمهم ايچون عليهمه حكم ويرمگه مجبور اولمش.
بنى حپسلره صوقان معارضلريمڭ بر بهانهلرى ده (او محكمهده اوندن برائت قزانديغم) "طريقتجيلق"در. حالبوكه رسالهِٔ نورده دائما دعوا ايدوب ديمشم: "زمان طريقت زمانى دگل، بلكه ايمانى قورتارمق زمانيدر. طريقتسز جنّته گيدنلر چوقدر، ايمانسز جنّته گيدن يوقدر." دييه بتون قوّتمزله ايمانه چاليشمشز. بن خواجهيم، شيخ دگلم. دنياده بر خانهم يوق كه، نرهده تكيهم اولاجق؟ بو يگرمى سنه ظرفنده، بر تك آدم يوق كه؛ چيقسين ديسين: "بڭا طريقت درسى ويرمش." و محكمهلر و ضابطهلر بولمامشلر. يالڭز أسكيدن يازديغم طريقتلرڭ حقيقتلرينى علمًا بيان ايدن تلويحات رسالهسى وار كه، بر درسِ حقيقتدر و يوكسك بر درسِ علميدر، طريقت درسى دگلدر. حرّيتِ وجدانى أساس طوتان حكومتِ جمهوريهنڭ، ألبته بو ملّتڭ ميليارلر أجدادينڭ روحلرى باغلانديغى بر حقيقته و اونڭ يولنده دنيايه ميدان اوقودقلرى و ايمانِ تحقيقىيى غالبانه فلسفهيه قارشى إثبات ايدن بر أثرى و خادملرينى حمايه ايتمك، أهمّيتلى بر وظيفهسيدر. يوقسه او ضعيف خادمڭ أللرينى باغلايوب، بيڭلر دشمنلرينى اوڭا صالديرتمايه، هيچ بر وجهله او جمهوريتڭ دستورلرى مساعده ايتمز. جمهوريت بنى ديڭلهيهجك دييه شكوامى يازدم. أوت
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ
ديرم.
٭ ٭ ٭
— 608 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
(هم معنوى، هم مادّى بر قاچ جهتده صوريلان بر سؤاله مجبوريت تحتنده بر جوابدر.)
سؤال:نهدن نه داخلده، نه خارجده بولونان جريانلره و بِالخاصّه سياستلى جماعتلره هيچ بر علاقه پيدا ايتمييورسڭ؟ و رسالهِٔ نور و شاكردلرينى ممكن اولديغى قدر او جريانلره تماسدن منع ايدييورسڭ. حالبوكه أگر تماس ايتسهڭ و علاقهدار اولسهڭ، بردن بيڭلر آدم رسالهِٔ نور دائرهسنه گيروب پارلاق حقيقتلرينى نشر ايدهجكلردى؛ هم بو قدر سببسز صيقنتيلره هدف اولميهجقدڭ!
الجواب:بو علاقهسزلق و إجتنابڭ أڭ أهمّيتلى سببى: مسلگمزڭ أساسى اولان "إخلاص" بزى منع ايدييور. چونكه بو غفلت زماننده، خصوصًا طرفگيرانه مفكورهلر صاحبى، هر شيئى كندى مسلگنه آلَت ايدهرك، حتّى ديننى و اُخروى حركاتنى ده او دنيوى مسلگه بر نوع آلَت حكمنه گتيرييور. حالبوكه حقائقِ ايمانيه و خدمتِ نوريهِٔ قدسيه، كائناتده هيچ بر شيئه آلَت اولاماز. رضاىِ إلٰهيدن باشقه بر غايهسى اولاماز. حالبوكه شيمديكى جريانلرڭ طرفگيرانه چارپيشمالرى هنگامنده بو سرِّ إخلاصى محافظه ايتمك، ديننى دنيايه آلَت ايتمهمك مشكللشمش. أڭ ايى چاره، جريانلرڭ قوّتى يرينه، عنايت و توفيقِ إلٰهيهيه طايانمقدر.
إجتنابمزڭ چوق سببلرندن بر سببى ده؛ رسالهٔ نورڭ درت أساسندن بريسى اولان "شفقت ايتمك"، ظلم و ضرر ايتمهمكدر. چونكه،
وَ لَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرٰى
يعنى "بريسنڭ خطاسيله، باشقهسى ويا أقرباسى خطاكار اولماز؛ جزايه
— 609 —
مستحق اولماز" اولان دستورِ إرادهٔ إلٰهيهيه قارشى، بو زمانده اِنَّهُ كَانَ ظَلُومًا جَهُولًا سرّيله شديد بر ظلم ايله مقابله ايدر. طرفگيرلك حسّيله، بر جانينڭ خطاسيله، دگل يالڭز أقرباسنه، بلكه طرفدارلرينه دخى عداوت ايدر. ألندن گلسه ظلم ايدر. ألنده حكم وارسه، بر آدمڭ خطاسيله بر كويه بومبا آتار. حالبوكه بر معصومڭ حقّى، يوز جانى ايچون فدا ايديلمز؛ اونلرڭ يوزندن اوڭا ظلم ايديلمز. شيمديكى وضعيت، يوز معصومى بر قاچ جانى ايچون ضررلره صوقار. مثلا: خطالى بر آدمه متعلّق، بيچاره إختيار والده و پدرى و معصوم چولوق چوجقلرى أزمك، پريشان ايتمك، طرفگيرانه عداوت ايتمك، شفقتڭ أساسنه ضددر. مسلمانلر ايچنده طرفگيرانه جريانلر يوزندن، بويله معصوملر ظلمدن قورتولامييورلر. خصوصًا إختلاله سببيت ويرن وضعيتلر، بتون بتون ظلمى طاغيتير، گنيشلتير. جهادِ دينىده اولسه، كافرلرڭ چولوق چوجقلرينڭ وضعيتلرى عينيدر. غنيمت اولابيلير؛ مسلمانلر، اونلرى كندى ملكنه داخل ايدهبيلير. فقط إسلام دائرهسنده بريسى دينسز اولسه؛ چولوق چوجغنه هيچ بر جهتله تملّك ايديلمز، حقوقنه مداخله ايديلمز. چونكه او معصوملر، إسلاميت رابطهسيله دينسز پدرينه دگل، بلكه إسلاميتله و جماعتِ إسلاميه ايله باغليدر. فقط كافرڭ چوجقلرى، گرچه أهلِ نجاتدرلر؛ فقط حقوقده، حياتده پدرلرينه تابع و علاقهدار اولماسندن، جهاد ضربهسنده او معصوملر مملوك و أسير اولابيليرلر.
عموم قارداشلريمه برر برر سلام و كارى بيڭلر اولان ليلهِٔ معراجڭزى تبريك ايدرم. مرحوم حاجى إبراهيمڭ، رأفت بك گبى متعلّقاتلرينه بنم طرفمدن تعزيه ايدوب، دييڭز كه: "او مرحوم، رسالهِٔ نور طلبهلرى دائرهسى ايچندهدر؛ دائما اونلره اولان دعالره مظهردر. بز ده خصوصى اوڭا دعا ايدرز."
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 610 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
(بر سؤاله مجبورى جوابڭ تتمّهسيدر.)
بو ياز موسمى، غفلت زمانى و دردِ معيشت مشغلهسى هنگامى و شهورِ ثلاثهنڭ چوق ثوابلى عبادت وقتى و زمين يوزندهكى فورطنهلرڭ سلاحله دگل، ديپلوماتلقله چارپيشمالرى زمانى اولديغى جهتله؛ غايت قوّتلى بر متانت و وظيفهِٔ نوريهِٔ قدسيهده بر ثبات اولمازسه، رسالهِٔ نورڭ خدمتى ضررينه بر عطالت، بر فتور و توقّف باشلار.
عزيز قارداشلرم، سز قطعى بيليڭز كه: رسالهِٔ نور و شاكردلرينڭ مشغول اولدقلرى وظيفه، روىِ زميندهكى بتون معظّم مسائلدن داها بيوكدر. اونڭ ايچون دنيوى مراقآور مسئلهلره باقوب، وظيفهِٔ باقيهڭزده فتور گتيرمهيڭز. ميوهنڭ دردنجى مسئلهسنى چوق دفعه اوقويڭز، قوّهٔ معنويهڭز قيريلماسين.
أوت أهلِ دنيانڭ بتون معظّم مسئلهلرى، فانى حياتده ظالمانه اولان دستورِ جدال دائرهسنده غدّارانه، مرحمتسز و مقدّساتِ دينيهيى دنيايه فدا ايتمك جهتيله؛ قدرِ إلٰهى اونلرڭ او جنايتلرى ايچنده، اونلره بر معنوى جهنّم ويرييور. رسالهِٔ نور و شاكردلرينڭ چاليشدقلرى و وظيفهدار اولدقلرى فانى حياته بدل، باقى حياته پرده اولان ئولومى و حياتِ دنيويهنڭ پرستشكارلرينه غايت دهشتلى أجل جلّادينڭ، حياتِ أبديهيه برر پرده و أهلِ ايمانڭ سعادتِ أبديهلرينه برر وسيله اولديغنى، ايكى كرّه ايكى درت ايدر درجهسنده قطعى إثبات ايتمكدهدر. شيمدىيه قدر او حقيقتى گوسترمشز.
الحاصل: أهلِ ضلالت، موقّت حياته قارشى مجادله ايدييورلر. بزلر، ئولومه قارشى نورِ قرآن ايله جدالدهيز. اونلرڭ أڭ بيوك مسئلهسى (موقّت اولديغى
— 611 —
ايچون)، بزم مسئلهمزڭ أڭ كوچگنه (بقايه باقديغى ايچون) مقابل گلمييور. مادام اونلر ديوانهلكلريله بزم معظّم مسئلهلريمزه تنزّل ايدوب قاريشمييورلر؛ بز، نهدن قدسى وظيفهمزڭ ضررينه اونلرڭ كوچك مسئلهلرينى مراقله تعقيب ايدييورز. بو آيت
لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ اِذَا اهْتَدَيْتُمْ
و اصولِ إسلاميتڭ أهمّيتلى بر دستورى اولان
اَلرَّاضِى بِالضَّرَرِ لَا يُنْظَرُ لَهُ
يعنى: "باشقهسنڭ ضلالتى سزڭ هدايتڭزه ضرر ايتمز. سزلر لزومسز اونلرڭ ضلالتلريله مشغول اولمازسهڭز." دستورڭ معناسى: "ضرره كندى راضى اولانڭ لهنده باقيلماز. اوڭا شفقت ايدوب آجينماز." مادام بو آيت، بو دستور بزى، ضرره بيلهرك راضى اولانلره آجيمقدن منع ايدييور؛ بز ده بتون قوّتمز و مراقمزله وقتمزى قدسى وظيفهيه حصر ايتملىيز. اونڭ خارجندهكيلرى مالايعنى بيلوب، وقتمزى ضايع ايتمهملىيز. چونكه ألمزده نور وار؛ طوپوز يوقدر. بز تجاوز ايدهمهيز. بزه تجاوز ايديلسه، نور گوستريرز. وضعيتمز بر نوع نورانى مدافعهدر.
بو تتمّهنڭ يازيلماسنڭ سببلرندن بريسى:
رسالهِٔ نورڭ بر طلبهسنى تجربه ايتدم. عجبا بو هيجان، شيمديكى سياسته قارشى نه فكردهدر دييه بوغازلر حقّنده بر بوشبوغازلغى مناسبتيله بر ايكى شى صوردم. باقدم، علاقهدارانه و بيلهرك جواب ويردى. قلبًا "يازيق" ديدم. بو وظيفهِٔ نوريهده ضررى اولاجق. صوڭره شدّتله ايقاظ ايتدم.
اَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطَانِ وَ السِّيَاسَةِ
بر دستوريمز واردر. أگر إنسانلره آجييورسهڭ، گچمش دستور اونلره مرحمته لياقتنى سلب ايدييور. جنّت آدملر ايستديگى گبى، جهنّم ده آدم ايستر.
(بشنجى شعاعڭ ينه قسمًا ويرديگى خبرلر تظاهر ايدييور.)
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 612 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
....
هم بونى قطعيًا إعلان ايدييورم كه: رسالهِٔ نور، قرآنڭ ماليدر. بنم نه حدّم وار كه، صاحب اولايم؛ تا كه قصورلرم اوڭا سرايت ايتسين. بلكه او نورڭ قصورلى بر خادمى و او ألماس مجوهرات دكّاننڭ بر دلّالىيم. بنم قارمهقاريشيق وضعيتم اوڭا سرايت ايدهمز، اوڭا طوقوناماز. ذاتًا رسالهِٔ نورڭ بزه ويرديگى درس ده، حقيقتِ إخلاص و تركِ أنانيت و دائما كندينى قصورلى بيلمك و خودفروشلق ايتمهمكدر. كنديمزى دگل، رسالهِٔ نورڭ شخصِ معنويسنى أهلِ ايمانه گوسترييورز. بزلر، قصوريمزى گورهنه و بزه بيلديرنه (فقط حقيقت اولمق شرطيله) منّتدار اولويورز، اللّٰه راضى اولسون ديرز. بوينمزده بر عقرب بولونسه، ايصيرمادن آتيلسه، ناصل ممنون اولورز؛ قصوريمزى، (فقط غرض و عناد اولمامق شرطيله و بدعهلره و ضلالته يارديم ايتمهمك قيديله) قبول ايدوب منّتدار اولويورز.
عزيز قارداشلرم؛ مدافعاتمده اونلره جوابًا ديمشدم كه:
اونلر بڭا عائد دگل و او كرامتلره صاحب اولمق بنم حدّم دگل. بلكه قرآنڭ معجزهِٔ معنويهسنڭ ترشّحاتى و لمعهلريدر كه حقيقى بر تفسيرى اولان رسالهِٔ نورده كرامتلر شكلنى آلارق (شاكردلرينڭ قوّهِٔ معنويهلرينى تقويه ايتمك ايچون) إكراماتِ إلٰهيه نوعندندر. إكرامڭ إظهارى بر شكردر، جائزدر، هم مقبولدر. شيمدى أهمّيتلى بر سببه بناءً بو جوابى بر پارچه ايضاح ايدهجگم. و "نه ايچون إظهار ايدييورم و نه ايچون بو نقطهده بو قدر تحشيدات ياپييورم؟" دييه سؤال ايديلدى.
— 613 —
الجواب: رسالهِٔ نورڭ خدمتِ ايمانيهده بو زمانده بيڭلر تخريباتجيلره مقابل يوز بيڭلر تعميراتجيسى بولونمق لازم گليركن، هم بنمله لا أقل يوزر كاتب و يارديمجى بولونماسنه إحتياج واركن، دگل چكينمك و تماس ايتمهمك، بلكه ملّت و أهلِ إدارهنڭ تقدير ايله و تشويق ايله يارديم و تماس ايتمهسى ضرورى ايكن و او خدمتِ ايمانيه حياتِ باقيهيه باقديغى ايچون حياتِ فانيهنڭ مشغلهلرينه و فائدهلرينه ترجيح ايتمك، أهلِ ايمانه واجب ايكن، كنديمى مثال آلارق ديرم كه: بنى هر شيدن و تماسدن و يارديمجيلردن منع ايتمكله برابر عليهمزده اولانلر بتون قوّتلريله آرقداشلريمڭ قوّهِٔ معنويهلرينى قيرمق و بندن و رسالهِٔ نوردن صوغوتمق و بنم گبى إختيار، خسته، ضعيف، غريب، كيمسهسز بر بيچارهيه، بيڭلر آدمڭ گورهجگى وظيفهيى (باشنه) يوكلهمك و بو تجريد و تضييقلردن مادّى بر خستهلق نوعندن إنسانلر ايله تماس و إختلاطدن چكيلمگه مجبور اولمق، هم او درجه تأثيرلى بر طرزده خلقلرى اوركوتمك كه، أڭ زياده مربوط گورولن بعض دوستلرى بڭا سلام ويرمهمك، حتّى بعض نمازى ده ترك ايتمك درجهسنده اوركوتمكله قوّهِٔ معنويهيى قيرمق جهتلريله و سببلريله، إختيارم خارجنده بتون او مانعلره قارشى رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ قوّهِٔ معنويهلرينڭ تقويهسنه مدار إكراماتِ إلٰهيهيى بيان ايدهرك رسالهِٔ نور أطرافنده معنوى بر تحشيدات ياپديرمق و رسالهِٔ نور كندى كندينه، تك باشيله (باشقهلرينه محتاج اولميهرق) بر اوردو قدر قوّتلى اولديغنى گوسترمك حكمتيله بو چشيد شيلر بڭا يازديريلمش. يوقسه حاشا كنديمزى صاتمق و بگنديرمك و تمدّح ايتمك، خودفروشلق ايتمك ايسه؛ رسالهِٔ نورڭ أهمّيتلى بر أساسى اولان إخلاص سرّينى بوزمقدر. إن شاء اللّٰه رسالهِٔ نور كندى كندينى هم مدافعه ايتديگى، هم قيمتنى تام گوسترديگى گبى، بزى ده معنًا مدافعه ايدوب قصورلريمزى عفو ايتديرمگه وسيله اولاجقدر.
— 614 —
عزيز قارداشلرم؛ رسالهِٔ نورڭ ظهورندن قرق سنه أوّل، گنيش بر حسِّ قبل الوقوع، عجيب بر طرزده؛ هم بنده، هم بزم كويده، هم ناحيهمزده تظاهر ايتديگنه شيمدى بر إخطارِ معنوى ايله قطعى قناعتم گلمش. شفيق و قارداشم عبد المجيد گبى أسكى طلبهلريمه بو سرّى فاش ايتمك ايستردم. شيمدى جنابِ حق سزلرده چوق عبد المجيدلرى و چوق عبد الرحمانلرى ويرديگى ايچون، سزه بيان ايدييورم:
بن اون ياشنده ايكن، بيوك بر إفتخار، حتّى بعضًا تمدّح صورتنده بر حالتم واردى؛ ايستهمديگم حالده پك بيوك بر ايش و بيوك بر قهرمانلق طورينى طاقينييوردم. كندى كنديمه ديردم: سنڭ بش پاره قيمتڭ يوق. بو تمدّحكارانه خصوصًا جسارتده چوق فضله كوستريشڭ نه ايچوندر؟ بيلمييوردم، حيرت ايچنده ايدم. بر ايكى آيدر او حيرته جواب ويريلدى كه؛ رسالهِٔ نور، قبل الوقوع كندينى إحساس ايدييوردى. سن عادى اودون پارچهسى گبى بر چكردك ايكن، او فردوس صالقيملرينى بِالفعل كندى مالڭ گبى حسِّ قبل الوقوع ايله حسّ ايدوب خودفروشلق ايدردڭ.
بزم نورس كويمز ايسه؛ هم أسكى طلبهلرم، هم همشهريلرم بيلييورلر كه؛ بزم كويمز، فوق العاده گوستريش و جسارتده ايلرى گوسترمك ايچون تمدّحى چوق سَورديلر، گويا بيوك بر مملكتى فتح ايدر گبى قهرمانانه بر طور آلمق ايستهيورديلر. بن هم كنديمه، هم اونلره چوق حيرت ايدردم. شيمدى حقيقى بر إخطار ايله بيلدم كه: او معصوم نورسلى إنسانلر، نورس قريهسى رسالهِٔ نورڭ نوريله بيوك بر إفتخار قزانهجق؛ او ولايتڭ، ناحيهنڭ إسمنى ايشيتمهين، نورس كوينى أهمّيتلى طانيهجق دييه بر حسِّ قبل الوقوع ايله او نعمتِ إلٰهيهيه قارشى تشكّرلرينى تمدّح صورتنده گوسترمشلر.
....
— 615 —
سزى أسكى طلبهلرم و أسكى آرقداشلرم و قارداشم و برادرزادهم عبد المجيد و عبد الرحمانلر بيلديگمدن، بو محرم سرّى سزه آچدم.
أوت بن يگرمى درت ساعت أوّل حسّاسيتمله و أعصابمڭ رطوبتدن تأثيريله رحمت و ياغمورڭ گلمهسنى حسّ ايتديگم گبى، عينًا اويله ده؛ بن و كويم و ناحيهم، قرق درت سنه أوّل رسالهِٔ نوردهكى رحمت ياغمورينى بر حسِّ قبل الوقوع ايله حسّ ايتمشز ديمكدر.
عموم قارداشلريمزه و همشيرهلريمزه سلام و دعا ايدرز. دعالريڭزى رجا ايدرز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بيوك بر مقامده بر قوماندان و أهمّيتلى بر ذاتڭ أهمّيتلى مكتوبنه مجبورى بر جوابدر
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق قارداشم!
بِالمقابله بز ده رمضانڭزى تبريك ايدييورز. رؤيالريڭز پك چوق مباركدرلر. إن شاء اللّٰه، جنابِ حق سزى بيوك إحسانلره مظهر أيلهيهجك، دييه بر إشارتدر.
بنجه بو زمانده أڭ بيوك بر إحسان، بر وظيفه، ايمانى قورتارمقدر، باشقهلرڭ ايماننه قوّت ويرهجك بر صورتده چاليشمقدر. صاقين، بنلك و غروره مدار شيلردن چكڭ. تواضع، محويت و تركِ أنانيت، بو زمانده أهلِ حقيقته لازم و ألزمدر.
— 616 —
چونكه بو عصرده أڭ بيوك تهلكه، بنلكدن و خودفروشلقدن ايلرى گلديگندن؛ أهلِ حق و حقيقت، محويتكارانه دائما قصورينى گورمك و نفسنى إتهام ايتمك گركدر. سزڭ گبى آغير شرائط ايچنده قهرمانجهسنه ايماننى و عبوديتنى محافظه ايتمهسى، بيوك بر مقامدر. سنڭ رؤيالريڭڭ بر تعبيرى ده، بو نقطهدن سنى تبشير ايتمكدر. رسالهِٔ نور أجزالرنده طريقت حقيقتنه دائر تلويحاتِ تسعه نامندهكى رسالهيى ألده ايدوب باقڭز. هم ذاتڭز گبى متين و ايمانلى و حقيقتلى ذاتلر، رسالهِٔ نور دائرهسنه گيريڭز. چونكه بو عصرده رسالهِٔ نور، بتون تهاجماته قارشى مغلوب اولمادى. أڭ معنّد دشمنلرينه ده، سربستيتنى رسمًا تسليم ايتديردى. حتّى ايكى سنهدن برى بيوك مقاماتلر و عدليهلر، تدقيقات نتيجهسنده رسالهِٔ نورڭ سربستيتنى تصديق و محرم و غيرِ محرم بتون أجزالرينى صاحبلرينه تسليمه قرار ويرديلر.
رسالهِٔ نورڭ مسلكى، سائر طريقتلر، مسلكلر گبى مغلوب اولميهرق بلكه غلبه ايدهرك پك چوق معنّدلرى ايمانه گتيرمهسى؛ پك چوق حادثاتڭ شهادتيله، بو عصرده بر معجزهِٔ معنويهِٔ قرآنيه اولديغنى إثبات ايدر. او دائرهنڭ خارجنده، أكثريتله بو مملكتده و خصوصى و جزئى و يالڭز شخصى خدمت؛ ويا مغلوبانه پرده آلتنده ويا بدعهلره مسامحه صورتنده ويا تأويلات ايله بيڭ نوع تحريفات ايچنده خدمتِ دينيه ايديلهبيلير، دييه حادثات بزه قناعت ويرمش.
مادام سزده بيوك بر همّت و قوّتلى بر ايمان وار؛ تام بر إخلاص و تام بر محويتله، ثباتكارانه رسالهِٔ نوره شاكرد اول. تا بيڭلر، بلكه يوز بيڭلر شاكردلرڭ شركتِ معنويهِٔ اخرويهلرينه حصّهدار اول. تا سنڭ خيرلرڭ، اييلكلرڭ جزئيتدن چيقوب كلّيلشسين، آخرتده تام كارلى بر تجارت اولسون.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 617 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
چوق مبارك، چوق قيمتدار، چوق سَوْگيلى استاديمز حضرتلرى!
الحمد ِللّٰه، بو سنه إسپارطهدهكى طلبهلريڭزى دنيوى مشاغل داها چوق غفلته صوقمادى. خدمتِ نوريهدهكى غيرتلريمز جدّى بر صورتده دوام ايدييور. هر بريمزڭ قلبلريمزدهكى نوره قارشى إنجذاب، سيمالريمزده اوقونويور. صانكه بو طلبهلريڭزڭ قلبلرى سَوينجله طولودر. أوت سَوْگيلى استاديمز، بتون طلبهلريڭز هپ بردن دييورلر: لياقتسزلگمز، هيچلگمز ايله برابر صافيانه إستخدام ايديلديگمز بو خدمتِ نوريهده بديع بر استاده هم طلبه، هم كاتب، هم مخاطب، هم ناشر، هم مجاهد، هم خلقه ناصح، هم حقّه عابد اولمق گبى جهاندگر گوزللكلرڭ هپسنى بردن بزه ويرن حضرتِ اللّٰهه نه قدر شكر ايتسهك آزدر. و بو ياپمق ايستديگمز شكرلر دخى، خالقمزڭ فضلى ايله قلبمزه گلن بر إحسان اولديغنى تخطّر ايدن بز طلبهلريڭزڭ قلبلرينى سُرور و سَوينج طولديرييور. معصوم نورسليلرڭ استاديمزڭ كوچكلگنده گچيردكلرى حياتڭ متشكّرانه بر طرزى، حال و أطواريمزده اوقونويور. حدودسز شكرلر، نهايتسز ثنالر اولسون او ذاتِ ذو الجلاله كه؛ بزلرى جهلِ مطلق درهلرندن، عصيان و كفران باتاقلقلرندن لطف و كرميله چيقاروب، گوزلرى قاماشديران أڭ پارلاق بر نوره طلبه ايتمشدر.
أگر سَوْگيلى استاديمز، "إقتران" تعبير ايديلن ايكى نعمتڭ برابر گلديگنى داها أوّلدن بزه ايضاح ايتمهسيدى، چوق منّتدارلقلريمزى قلبلريمزه ترجمان اولان قلملريمزدن اوقويهجقلردى.
— 618 —
أوت سَوْگيلى استاديمز! بز كنديمزه باقييورز، رسالهِٔ نوره مخاطب اولامييورز. بوڭا رغمًا، إحتياج شدّتلندكجه، خالقِ رحيمڭ مرحمتلى تجلّيلرينى مشاهده ايدييورز. قلبِ استاد پارلاق بر آيينه، بر مظهر، بر معكس.. لسانِ استاد عالى بر مبلّغ، بر معلّم، بر مرشد.. حالِ استاد تجسّم ايتمش أڭ گوزل بر ئورنك، بر نمونه، بر مثال اولويور. طوائفِ بشرڭ إحتياجلرى يازيلييور، گوستريلييور. ايشته يدى سنهدن بَرى آتش پوسكورن ظالم بشرڭ حالى، بوگون داها چوق إضطرابلى بر حاله گيرمش بولونويور. هر بر ذىإدراك، عجبا يارين نه اولاجق دوشونجهسيله قولاقلرينى راديولرڭ آغزلرينه قويمشلر، متحيّر طورويورلر. شرقده ژاپونلرڭ مغلوب اولماسيله، دنيانڭ صلاح و سلامته و أمن و أمانه قاووشماسى بكلهنيركن؛ دجّالانه بر حركت شمالده كندينى گوسترديگى گورولويور. شو وضعيت هركسى هيجانه، أنديشهيه سَوق ايدييور. إستقبالڭ ظلمتلرينه گيتديگى ظنّيله، مراقله راديولرى تعقيبه قوشديرييور. ِللّٰه الحمد رسالهِٔ نور، عالى بياناتى ايله روحلريمزى تسكين ايدييور، حقيقى درسلريله قلبلريمزى تطمين ايدييور. ايشته، بو گونده ميدانه چيقان بو دهشتلى جريانى، آنجق و آنجق خرستيانلق عالمنڭ مسلمانلقله إتّحادى؛ يعنى إنجيل، قرآن ايله إتّحاد ايدهرك و قرآنه تابع اولماسى نتيجهسى ألده ايديلهجك سماوى بر قوّتله مغلوب ايديلهجگى إشعار بيورولويور كه، حضرتِ عيسى عليه السلامڭ ده وُرودينه إنتظار ايتمك زماننڭ گلديگنى معناىِ إشارى ايله إخطار ايدييور. مسموعاته گوره؛ بوگونكى آمريقا، أقطارِ عالمه تدقيقات ايچون گوندرديگى درت هيئتدن بريسنى، بوگونكى بشريتڭ سعادتنى تأمين ايدهجك سالم بر دين تحرّيسنه مأمور ايتمشدر. بو ايسه، مجدّدلگنى محكمه لسانيله هر طرفه إعلان ايدن رسالهٔ نور، بو مضطرب، پريشان بشريتڭ أڭ بيوك بر سعادتى اولاجغنه ايمانمز پك قوّتليدر.
— 619 —
سَوْگيلى استاديمز باشمزده و أڭ عالى حقيقتلرى طاشييان و قرآنڭ أڭ يوكسك و مبارك تفسيرى بولونان رسالهٔ نور ألمزده اولدقجه، سَوينجلريمز حدّ و حدوده آلينماز.
ايشته بو حقيقتلرڭ هر بر جزئى، ساحهِٔ فعاليته چيقسه، هر طرفده مراقله، ذوقله كندينى اوقوتديرييور. بوڭا بارز دليللر پك چوق وار. خصوصيله، إنكارِ حشر مفكورهسنى مغلوب ايدن اوننجى سوز مطبوع نسخهلرى؛ و بِالخاصّه گيزلى طبع ايديلديگى حالده كندينى سربست اوقوتان و تقويهِٔ ايمانده پك يوكسك خارقهلرى طاشييان آيت الكبرا رسالهلرى؛ و إنكارِ الوهيت مفكورهسنى زير و زبر ايدن كلّياتِ نور حجّة البالغه و ميوه گبى أجزالرى ميدانده... إن شاء اللّٰه قرآنڭ أطرافنه چويريلمك ايستهنيلن ايمانسزلغڭ أمانسز سورينى، رسالهِٔ نور تملندن قالديرهجق، ايمانسزلغڭ أمانسز آتشنى سوندوروب، آبِ حيات بخش ايدن شرابِ كوثرينى، بتون دنيايه أمانلى ايمان ويرمكله ايچيرهجكدر.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
طلبهڭز
خسرو
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
سزڭ بايراملريڭزى تكرار بتكرار تبريك ايدييورز. غايت أهمّيتلى ايكى مسئلهيى؛ سزلره (ذكاوتڭزه إعتمادًا) رسالهٔ نورده متفرّقًا پارچهلرى بولونمالرينه بناءً، غايت مختصر قونوشهجغم.
— 620 —
برنجيسى:رسالهِٔ نورڭ حقيقى و حقيقتلى بر شاكردى بولونان و قرآنِ معجز البيانڭ كاتبى، بو دفعه يازديغى مكتوبده، حدّمدن بيڭ درجه زياده حسنِ ظنّنه إستنادًا، بر حقيقت صورويور. رسالهِٔ نورڭ شخصِ معنويسنڭ غايت أهمّيتلى و قدسى وظيفهسنى و خلافتِ نبوّتڭ ده غايت علوى وظيفهلرندن بر وظيفهسنى بنم عادى شخصمده، استادى نقطهسندن بر جلوهسنى گورديگندن، بڭا او خلافتِ معنويهنڭ بر مظهرى نظريله باقمق ايستهيور.
أوّلا: باقى بر حقيقت، فانى شخصيتلر اوستنه بنا ايديلمز. ايديلسه، حقيقته ظلمدر. هر جهتله كمالده و دوامده بولونان بر وظيفه، چورومگه و چوروتولمگه معروض و مبتلا شخصيتلرله باغلانماز؛ باغلانسه، وظيفهيه أهمّيتلى ضرردر.
ثانيًا: رسالهِٔ نورڭ تظاهرى، يالڭز ترجماننڭ فكريله وياخود اونڭ إحتياجِ معنوى لسانيله قرآندن گلمش، يالڭز او ترجمانڭ إستعدادينه باقان فيضلر دگل؛ بلكه او ترجمانڭ مخاطبلرى و درسِ قرآنده آرقداشلرى اولان خالص و متين و صادق ذاتلرڭ او فيضلرى روحًا ايستهملرى و قبول و تصديق و تطبيق ايتمهلرى گبى چوق جهتلرله او ترجمانڭ إستعدادندن چوق زياده او نورلرڭ ظهورينه مدار اولدقلرى گبى، رسالهِٔ نورڭ و شاكردلرينڭ شخصِ معنويسنڭ حقيقتنى اونلر تشكيل ايدييورلر. ترجماننڭ ده ايچنده بر حصّهسى وار. أگر إخلاصسزلقله بوزمازسه، بر تقدّم شرفى بولونهبيلير.
ثالثًا: بو زمان، جماعت زمانيدر. فردى شخصلرڭ دهاسى، نه قدر خارقه ده اولسهلر، جماعتڭ شخصِ معنويسندن گلن دهاسنه قارشى مغلوب دوشهبيلير. اونڭ ايچون، او مبارك قارداشمڭ يازديغى گبى، عالمِ إسلامى بر جهتده تنوير ايدهجك و قدسى بر دهانڭ نورلرى اولان بر وظيفهِٔ ايمانيه؛ بيچاره، ضعيف، مغلوب، حدسز دشمنلرى و اونى إهانتله، حقارتله چوروتمهيه چاليشان معنّد
— 621 —
خصملرى بولونان بر شخصه يوكلنمز. يوكلنسه، او قصورلى شخص إهانت ضربهلريله دشمنلرى طرفندن صارصيلسه؛ او يوك دوشر، طاغيلير.
رابعًا: أسكى زماندن بَرى چوق ذاتلر، استادينى ويا مرشدينى ويا معلّمنى ويا رئيسنى قيمتِ شخصيهلرندن چوق زياده حسنِ ظن ايتمهلرى، درسندن و إرشادندن إستفادهيه وسيله اولماسى نقطهسنده او پك فضله حسنِ ظنلر بر درجه قبول ايديلمش، خلافِ واقعهدر دييه تنقيد ايديلمزدى. فقط شيمدى، رسالهِٔ نور شاكردلرينه لايق بر استاده موافق علوى مرتبه و فضيلتى؛ بيچاره، قصورلى بو شخصمده قبول ايتدكلرى سببيله غيرت و شوقلريله چاليشمهلرى، بو نقطهده حدّمدن زياده حسنِ ظنلرى قبول ايدهبيلير. فقط رسالهِٔ نورڭ شخصِ معنويسنڭ مالى اولارق أليمده بولونويور دييه بيلمك گركدر. فقط باشده زنديقلر و أهلِ ضلالت و أهلِ سياست و أهلِ غفلت، حتّى صافىقلب أهلِ ديانت شخصه فضله أهمّيت ويردكلرى جهتنده، حقسزلر او شخصى چوروتمكله حقيقتلره ضربه وورمق و او نورلره، بنم گبى بر بيچارهيى معدن ظن ايدهرك بتون قوّتلريله بنى چوروتوب، او نورلرى سوندورمگه و صافىقلبلرى ده اينانديرمغه چاليشييورلر. أزجمله، ايكنجى مسئلهده بر حادثه بو حقيقتى گوسترييور.
ايكنجى مسئله:بايرامڭ ايكنجى گوننده، تنفّس ايچون قيرلره چيقديغم زمان، أهمّيتلى بر مأمور طرفندن بش وجهله قانونسز بر تعرّضه معروض قالدم. جنابِ حق رحمت و كرميله، بليمه، باشمه يوكلهنن رسالهِٔ نور أجزالرينى و روحمه و قلبمه يوكلهنن شاكردلرينڭ حيثيت و عزّت و راحتلرينى محافظه ايچون، فوق العاده بر تحمّل و صبر إحسان أيلدى. يوقسه بر پلان نتيجهسنده بنى حدّته گتيروب رسالهٔ نورڭ، باخصوص " آيت الكبرا"نڭ فتوحاتنه قارشى بر پرده چكمك اولديغى تحقّق ايتدى. صاقين، صاقين هيچ كدرلنمهيڭز، مراق ايتمهيڭز، هم
— 622 —
تلاش ايتمهيڭز، هم بڭا آجيمايڭز. شكسز شبههسز عنايتِ إلٰهيه پرده آلتنده بزى محافظه ايتمكله
عَسٰى اَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ
آيتنه مظهر ايتسين.
اونلرڭ او پلانلرى ده ينه عقيم قالدى. فقط بو ولايتده، طوغريدن طوغرىيه بيوك بر مقامدن قوّت آلوب شخصمله اوغراشانلر وار. أگر ممكن اولسه، بورانڭ هواسيله هيچ إمتزاج ايدهمديگم جهتنى وسيله ايدوب، مناسب بر يره نقلمه، دڭزلى محكمهسنى و آنقره تمييز محكمهلرينى واسطه ياپوب چاليشمق لازم گلييور. بن كندم ياپامديغم ايچون، بندن بڭا داها زياده علاقهدار دڭزلى دوستلرى تشبّث ايتسهلر ايى اولور. هيچ اولمازسه اورانڭ حپسنه، بر داها بهانه ايله بنى آلسينلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق، ثباتكار، مخلص قارداشلرم!
هم مادّى هم معنوى، هم نفسم هم بنمله تماس ايدنلر غايت أهمّيتلى بندن سؤال ايدييورلر كه: "نهدن هركسه مخالف اولارق (هيچ كيمسهنڭ ياپمديغى گبى) سڭا يارديم ايدهجك چوق أهمّيتلى قوّتلره باقمييورسڭ؟ إستغنا گوسترييورسڭ؟ و هركس مشتاق و طالب اولديغى و رسالهِٔ نورڭ إنتشارينه، فتوحاتنه چوق خدمت ايدهجگنه او رسالهٔ نور شاكردلرينڭ خاصلرى متّفق اولدقلرى و سندن قبول ايتدكلرى بيوك مقاملرى قبول ايتمييورسڭ؟ شدّتله چكينيورسڭ؟
— 623 —
الجواب: بو زمانده أهلِ ايمان اويله بر حقيقته محتاجدرلر كه؛ كائناتده هيچ بر شيئه آلَت و تابع و باصامق اولاماز و هيچ بر غرض و مقصد اونى كيرلتهمز و هيچ بر شبهه و فلسفه اونى مغلوب ايدهمز بر طرزده ايمان حقيقتلرينى درس ويرسين. عموم أهلِ ايمانڭ بيڭ سنهدن بَرى تراكم ايتمش ضلالتلرڭ هجومنه قارشى ايمانلرى محافظه ايديلسين.
ايشته بو نقطه ايچوندر كه، داخلى و خارجى يارديمجيلره و أهمّيتلى قوّتلرينه، رسالهِٔ نور أهمّيت ويرمييور، اونلرى آرايوب تابع اولمايور.. تا عوامِ أهلِ ايمانڭ نظرنده، حياتِ دنيويهنڭ بعض غايهلرينه باصامق اولماسين و طوغريدن طوغرىيه حياتِ باقيهدن باشقه هيچ بر شيئه آلَت اولماديغندن، فوق العاده قوّتى و حقيقتى، هجوم ايدن شبههلرى و تردّدلرى إزاله أيلهسين.
"امّا معنوى و مقبول و ضررسز و بتون أهلِ حقيقتڭ ايستدكلرى نورانى مقاملر و اُخروى رتبهلردن، خالص قارداشلريمزدن حسنِ ظنله ويريلن و إخلاصڭزه ضرر گلمديگى حالده، أگر قبول ايتسهڭ ردّ ايديلميهجك درجهده سندلر، حجّتلر بولونديغى حالده؛ سن دگل تواضع و محويتله، بلكه شدّت و حدّتله و او مقامى سڭا ويرن قارداشلرينڭ خاطرينى قيرمقله او رتبهلردن و مقاملردن قاچييورسڭ؟"
الجواب:ناصلكه أهلِ حميت بر إنسان، دوستلرڭ حياتنى قورتارمق ايچون كندينى فدا ايدر؛ اويله ده أهلِ ايمانڭ حياتِ أبديهلرينى تهلكهلى دشمنلردن محافظه ايتمك ايچون، لزوم اولسه (هم لزوم وار) كندم دگل يالڭز لايق اولماديغم او مقاملرى، بلكه حقيقى حياتِ أبديهنڭ مقاملرينى دخى فدا ايتمگه، رسالهِٔ نوردن آلديغم درسِ شفقت جهتيله ترك ايدرم. أوت هر وقت، خصوصًا بو زمانده و بِالخاصّه ضلالتدن گلن غفلتِ عموميهده و سياست و فلسفهنڭ غلبهسنده و أنانيت و خودفروشلغڭ هيجانلى عصرنده، بيوك مقاملر هر شيئى كندينه تابع و باصامق ياپار. حتّى دنيوى مقاملر ايچون دخى مقدّساتنى آلَت ياپار. معنوى مقاملر
— 624 —
اولسه، داها زياده آلَت ايدر. عمومڭ نظرنده كندينى محافظه ايتمك و او مقاملره كندينى ياقيشديرمق ايچون بعض قدسى خدمتلرينى و حقيقتلرى باصامق و وسيله ياپييور دييه إتهام آلتنده قالوب، نشر ايتديگى حقيقتلر دخى تردّدلر ايله رواجى زدهلنير. شخصه، مقامه فائدهسى بر ايسه، رواجسزلقله عمومه ضررى بيڭدر.
الحاصل: حقيقتِ إخلاص، بنم ايچون شان و شرفه و مادّى و معنوى رتبهلره وسيله اولابيلن شيلردن بنى منع ايدييور. خدمتِ نوريهيه گرچه بيوك ضرر اولور؛ فقط كميت كيفيته نسبةً أهمّيتسز اولديغندن، خالص بر خادم اولارق، حقيقتِ إخلاص ايله، هر شيئڭ فوقنده حقائقِ ايمانيهيى اون آدمه درس ويرمك، بيوك بر قطبيتله بيڭلر آدمى إرشاد ايتمكدن داها أهمّيتلى گورويورم. چونكه او اون آدم، تام او حقيقتى هر شيئڭ فوقنده گوردكلرندن ثبات ايدوب، او چكردكلر حكمنده اولان قلبلرى، برر آغاج اولابيليرلر. فقط او بيڭلر آدم، دنيادن و فلسفهدن گلن شبههلر و وسوسهلر ايله، او قطبڭ درسلرينى خصوصى مقامندن و خصوصى حسّياتندن گلييور نظريله باقوب، مغلوب اولارق طاغيتلابيليرلر دييه خدمتكارلغى، مقاماتلره ترجيح ايدييورم.
حتّى بو دفعه بڭا بش وجهله قانونسز، بايرامده، دشمنلريمڭ پلانيله بڭا إهانت ايدن او معلوم آدمه شيمديلك بر بلا گلمهسين دييه تلاش ايتدم. چونكه مسئله شعشعهلانديغى ايچون، طوغريدن طوغرىيه عوامِ ناس بڭا مقام ويروب خارقه بر كرامت صايهبيليرلر دييه، ديدم: "يا ربّى، بونى إصلاح ايت ويا جزاسنى وير. فقط بويله كرامتوارى بر صورتده اولماسين." بو مناسبتله بر شيئى بيان ايدهجگم. شويله كه:
بو دفعه محكمهدن بڭا تسليم اولونان طلبهلرڭ مكتوبلرى ايچنده، چوق إمضالر اوستنده بولونان بر مكتوب گوردم؛ بلكه لاحقهيه گيرمش. رسالهِٔ نورڭ شاكردلرينڭ معيشت جهتندهكى بركتنه و بعضلرڭ طوقاتلرينه دائردى. بوراده،
— 625 —
عينًا قسطمونيدهكى طوقات يينلر گبى شبهه قالمامش؛ بش آدم، عينًا بوراده ده طوقات ييديلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
إستانبولده، قومونيستلر عليهندهكى حادثهيى گورن رسالهٔ نور طلبهلرينڭ مكتوبندن بر پارچه
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز قارداشلرم!
لَهُ الْحَمْدُ وَ الْمِنَّةُ
دون، نورڭ معنوى بر فتوحاتى، بتون عظمت و دهشتيله إستانبولده گورولدى. كفرِ مطلقى دنيايه، خصوصًا عالمِ إسلامه يرلشديرمك ايستهين بر جمعيت و اونلرڭ ناشرِ أفكارى و مروّجِ آمالى اولان بر ايكى غزته مطبعهسى و كتبخانهسى طارماطاغين ايديلهرك؛ دينسز ياپدق، قومونيست ياپدق ظن ايديلن گنجلك و مكتبليلرڭ آغزيله و حركاتيله و فعللريله پروتستو ايديلدى. "قهر اولسون قومونيستلك" دييه بددعا ايديلدى. بو جمعيتڭ بيڭلر ليرا مادّى، ميليونلر ليرا ده معنوى ضررى اولدى.
أى نورجيلر! شيمدى مادّى إمكان حاصل اولمايور دييه اوزولمهيڭز. نورڭ فتوحاتى گنيش بر ساحهده دوام ايدييور. كلّى بر موفّقيت حاصل اولويور.
هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
٭ ٭ ٭
— 626 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بر قاچ آيدن بَرى عليهمه چوريلن دسيسهلرى ميدانه چيقدى. حفظِ إلٰهى ايله او مصيبت، يگرميدن بره ايندى.
خالى زمانده جامعه گيدييوردم. خبرم اولمادن، طلبهلر بنى اوشوتمهمك ايچون، محفلده بر قولبهجك ياپمشديلر. بن ده درت بش گوندر كندى كنديمه قرار ويردم، داها گيتميهجگم. او معلوم ضابط آدم واسطه اولوب قولبهجگى قالديرديلر. بڭا ده رسمًا تبليغ ايتديلر كه: "داها جامعه گيتميهجكسڭ." فقط حبّهيى قبّه ياپوب بر هيجان ويرديلر. هيچ بر أهمّيتى يوق، هيچ ده مراق ايتمهيڭز. تخمينمجه، هر طرفده حدّمدن پك فضله توجّهِ عامّهيى قيرمق ايچون، بڭا بويله بعض بهانهلرله إهانت ايدييورلر. أسكى زمانمى دوشونوب گويا تحمّل ايتميهجگم. حالبوكه (رسالهِٔ نورڭ سلامت و إنتشارينه خلل گلمهمك شرطيله) هر گون بيڭ إهانت و تعذيبلر ده گلسه، اللّٰهه شكر ايدرم. بن أهمّيت ويرمديگم گبى، بورادهكى طلبهلر ده هيچ صارصيلمييورلر. چوقدن بَرى بكلهديگمز بو حادثه ده، عنايتِ إلٰهيه ايله خفيف گچدى.
عموم قارداشلريمه برر برر سلام و دعا ايدييورز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 627 —
نور طلبهلرينى رسالهٔ نوردن چكمك ايستهينلرڭ دسيسهلرينى بيان ايدوب، اويلهلره نه شكلده جواب ويريلمسى حقّنده استادڭ خلاصهلى بر مكتوبى
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
غايت أهمّيتلى بر مسئلهيى (بوندن أوّل سزه إجمالًا بيان ايتديگم مسئلهيى) تكرار سزه سويلهمهمه قوّتلى، معنوى بر إخطار آلدم. شويله كه:
پرده آلتندهكى دشمنمز منافقلر، شيمدىيه قدر ياپدقلرى گبى، عدليهيى و سياست و إدارهيى ظاهرى دينسزلگه آلَت ايدوب، بزه هجوملرى عقيم قالديغى؛ و رسالهِٔ نورڭ فتوحاتنه منفعتى اولان أسكى پلانلرينى بيراقوب، داها منافقانه و شيطانى ده حيرتده بيراقهجق بر پلان چويردكلرينه دائر بورالرده أمارهلرى گوروندى. او پلانلرڭ أڭ مهمّ بر أساسى؛ خاص، ثباتكار قارداشلريمزى صوغوتمق، فتور ويرمك، ممكن ايسه رسالهِٔ نوردن وازگچيرمكدر. بو نقطهده او قدر عجيب يالانلرى و دسيسهلرى إستعمال ايدييورلر كه، إسپارطه و حواليسى، گُل و نور فابريقهسنڭ قهرمان شاكردلرى گبى، چليك و دمير گبى بر ثبات و صداقت و متانت لازم كه طايانهبيلسين. بعض ده دوست صورتنده حلول ايدوب، قورقوتمق ممكنسه، حبّهيى قبّه ايدوب أوهام ويرييورلر. "امان، امان سعيده ياناشمايڭز! حكومت تعقيب ايدييور" دييه ضعيفلرى واز گچيرمگه چاليشييورلر. حتّى بعض گنج طلبهلره، هوساتلرينى تحريك ايچون، بعض گنج قيزلرى مسلّط ايدييورلر. حتّى رسالهِٔ نور أركانلرينه قارشى ده، بنم شخصمڭ قصوراتنى، چوروكلگنى گوستروب؛ ظاهرًا ديندار أهلِ بدعهدن بعض شهرتلى ذاتلرى گوستروب؛ "بز ده
— 628 —
مسلمانز، دين يالڭز سعيدڭ مسلگنه مخصوص دگل" دييوب، بزه قارشى پرده آلتنده جبهه آلان زنديقلره و آنارشيلك حسابنه او صافدل أهلِ ديانت و خواجهلرى آلَت ايدوب إستعمال ايدييورلر. إن شاء اللّٰه بونلرڭ بو پلانلرى ده عقيم قالاجق. بويله حريفلره ديرسڭز:
"بز، رسالهِٔ نورڭ شاكردلرىيز. سعيد ده، بزم گبى بر شاكرددر. رسالهِٔ نورڭ منبعى، معدنى، أساسى ده قرآندر. يگرمى سنهدر أمثالسز تدقيقات و تعقيباتله برابر، قيمتنى و غلبهسنى أڭ معنّد دشمنه ده إثبات ايتمشدر. اونڭ ترجمانى و بر خدمتكارى اولان سعيد نه حالده اولورسه اولسون، حتّى سعيد ده (اَلْعِيَاذُ بِاللّٰه) رسالهِٔ نورڭ عليهنه دونسه، بزم صداقتمز و علاقهمزى إن شاء اللّٰه صارصميهجق." دييوب، او قپويى قپارسڭز. فقط ممكن اولديغى قدر رسالهِٔ نورله مشغول اولمق، ألندن گليرسه يازمق و مبالغهلى پروپاغندهلره هيچ أهمّيت ويرمهمك و أسكيسى گبى تام إحتياط ايتمك گركدر.
عموم قارداشلريمزه برر برر سلام و دعا ايدييورز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بو وطندهكى ملّتڭ أڭ بيوك قوّتى اولان عالمِ إسلامڭ توجّهنى و حميتنى و اخوّتنى قيرمق و نفرت ويرديرمك ايچون، سياستى دينسزلگه آلَت ايدهرك، پرده آلتنده كفرِ مطلقى يرلشديرمك ايستهينلر، حكومتى إغفال و عدليهيى ايكى دفعهدر شاشيرتوب دير: "رسالهِٔ نور شاكردلرى، دينى سياسته آلَت ايدر؛ أمنيته ضرر ويرمك إحتمالى وار." حالبوكه، بو مملكته مادّى و معنوى بركتى و فوق العاده خدمتى و عموم عالمِ إسلامه تعلّق ايدهجك حقائقى جامع اولديغى، اوتوز اوچ آياتِ قرآنيهنڭ إشارتيله و إمامِ علىنڭ (رض) اوچ كرامتِ غيبيهسيله و غوثِ أعظمڭ
— 629 —
قطعى إخباريله تحقّق ايتمش اولان رسالهِٔ نورڭ، سياستله علاقهسى يوقدر. فقط كفرِ مطلقى قيرديغى ايچون، كفرِ مطلقڭ آلتى اولان آنارشيلك و اوستى اولان إستبدادِ مطلقى أساسيله بوزار، ردّ ايدر. أمنيتى و آسايشى و حرّيتى و عدالتى تأمين ايدر. رسالهِٔ نوره داها وطنه، إدارهيه ضررى طوقونمق بهانهسيله تجاوز ايديلمز. داها كيمسهيى او بهانه ايله اينانديرامازلر. فقط جبههيى دگيشديروب، دين پردهسى آلتنده بعض صافدل خواجهلرى ويا بدعه طرفدارلرى ويا أنانيتلى صوفىمشربليلرى، بعض قورنازلقلر ايله، رسالهِٔ نوره قارشى ايكى سنه أوّل إستانبولده و دڭزلى جوارنده اولديغى گبى إستعمال ايتمگه منافقلر بلكه چابالايهجقلر. إن شاء اللّٰه موفّق اولامازلر.
٭ ٭ ٭
رسالهٔ نور بو مبارك وطنڭ معنوى بر خلاصكارى اولمق جهتيله شيمدى ايكى دهشتلى معنوى بلايى دفع ايتمك ايچون مطبوعات ايله تظاهره باشلامق، درس ويرمك زمانى گلدى ويا گلهجك گبيدر ظن ايدرم.
او دهشتلى بلادن بريسى:خرستيان ديننى مغلوب ايدن و آنارشيلگى يتيشديرن شمالده چيقان دهشتلى دينسزلك جرياننڭ، بو وطنى معنوى إستيلاسنه مقابل رسالهٔ نور، سدِّ ذو القرنيْن گبى بر سدِّ قرآنى وظيفهسنى گورهبيلير.
ايكنجيسى:عالمِ إسلامڭ بو مبارك وطنڭ أهاليسنه قارشى پك شدّتلى إعتراض و إتهاملرينى إزاله ايتمك ايچون مطبوعات لسانيله قونوشمق لازم گلمش دييه قلبمه إخطار ايديلدى.
(حاشيه) ايشته بو حقيقت، رسالهٔ نورڭ (بو مكتوبڭ يازيليشندن اون سنه صوڭره) آنقرهده مطبعهلرده طبع ايديلمسيله تحقّق ايتمشدر.
— 630 —
بن دنيانڭ حالنى بيلمييورم، فقط آوروپاده إستيلاكارانه حكم ايدن و أديانِ سماويهيه طايانميان بو دهشتلى جريانڭ إستيلاسنه قارشى رسالهِٔ نور حقيقتلرى بر قلعه اولديغى گبى؛ عالمِ إسلامڭ و آسيا قطعهسنڭ حالِ حاضردهكى إعتراض و إتهامنى إزاله و أسكيدهكى محبّت و اخوّتنى إعاده ايتمگه وسيله اولان بر معجزهِٔ قرآنيهدر. بو وطنڭ، بو ملّتڭ وطنپرور سياسيلرى سرعتله رسالهِٔ نورى طبع ايتديرهرك رسمى نشر ايتمهلرى لازمدر كه، بو ايكى بلايه قارشى سپر اولسونلر.
(حاشيه): بو، دنيا چاپندهكى بيوك شرفه و أڭ معظّم إسلامى خدمته، آنجق يڭى حكومت مظهر اولابيلمش؛ و بيوك بر آڭلاييش گوسترهرك، رسالهِٔ نورڭ مطبعهلرده ١٩٥٦ سنهسنده باصيلماسنه سبب اولمقله، ملّتِ إسلاميهنڭ بيوك بر توجّهنى قزانمقله، قوّتنى چوق فضله آرتديرمق موفّقيتنى ألده ايتمشدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بردن إخطار ايديلدى، قلمه آلمغه مجبور اولدم
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
قارداشلرم!
شيمدى تام تحقّق ايتدى كه؛ رسمًا بڭا إهانت و حقارت ايتمك، اونڭله توجّهِ عامّهيى حقّمده قيرمق ايچون گيزلى بر تدبير قورولمش. بنم بتون دوستلريمى (پرده آلتنده) صوغوتمق و اوركوتمگه چاليشييورلر. حالبوكه سكّهِٔ تصديقِ غيبى اونلرڭ بتون پروپاغندهلرينى زير و زبر ايدييور. گرچه بويله دينسزلك حسابنه بڭا اولان حقارت، بر درجه بنى صيقييور؛ أسكى سعيددن قالمه بعض طمارلريمه
— 631 —
طوقونويور. فقط رسالهِٔ نورڭ خارقه فتوحاتى و شاكردلرينڭ أهلِ حقيقت نظرنده و روحانى و ملائكهلر ياننده حرمت و مرحمتله قارشيلانمالرى، بنم شخصمه گلن إهانت و حقارتلرڭ سيورىسينك قنادى قدر أهمّيتى قالماز. او بدبخت أهلِ إهانت، ديندارلق جهتيله، أهلِ دين و أهلِ علومِ دينيهنڭ حرمتنى قيرمق دينه بر إهانت اولديغى جهتنده، روحانى و ملائكهلرڭ و أهلِ ايمان و أهلِ حقيقتڭ نظرنده ملعون اولديغى گبى؛ بيڭدن آنجق بر ايكى سرسرينڭ ويا زنديغڭ آفريننى قزانيرلر. او بدبختلر بڭا حقارت ايتمكله، گويا رسالهِٔ نورڭ نفوذينى قيرييور؛ شخصمى منبع ظن ايدوب بنى چوروتمكله، رسالهِٔ نور سقوط ايدهجك گبى أحمقانه بر ظن ايله شخصمه تجاوز اولويور.
بن ده ديرم: أى بڭا دينسزلك حسابنه إهانت و حقارت ايدن بدبختلر! قطعيًا سزه خبر ويرييورم؛ ياقينده (توبه ايتمهمك شرطيله) هيچ چارهِٔ خلاص يوق كه، أجل جلّاديله سن، إعدامِ أبدى ايله ئولوم دار آغاجى ايله آصيلاجقسڭ! شرارتلى روحڭ دخى أبدى بر حپسِ منفردده محكوم اولمقله برابر، أهلِ ايمان و روحانيلرڭ نفرت و لعنتنى قزانهجقسڭ! (توبه ايتمهمك شرطيله) بنم إنتقامم، سندن، پك مضاعف بر صورتده آلينييور بيلديگمدن، حدّت دگل حتّى سڭا آجييورم!
امّا رسالهِٔ نورڭ، سنڭ گبى سينكلر قدر أهمّيتى اولميانلرڭ پرده چكمهسى، ذرّه قدر نفوذينى قيراماز. يوز بيڭلر آدم اونڭله ايمانلرينى قورتاردقلرى ايچون، روح و جانله حرمت و پرستش ايدرلر. امّا شخصمڭ تأثّرى ايسه قطعيًا سزه خبر ويرييورم كه؛ بر ايكى دقيقه عصبيتلى بر تأثّراتمه مقابل، بردن اويله بر تسلّى بولويورم كه، بيڭ درجه سزلرڭ حقارت و إهانتى زيادهلشسه او تسلّىيى قيراماز. چونكه رسالهِٔ نورڭ كشفِ قطعيسيله، دينسزلك حسابنه بزه هجوم ايدنلر، أبدى عذابلر و حپسِ منفردده إعدامِ أبدى ايله إهانتنى گوردكلرى گبى؛ رسالهٔ نورله ايماننى قورتاران
— 632 —
شاكردلرى، ئولومله ترخيص تذكرهسى و سعادتِ أبديه وثيقهسنى آلوب، أبدى بر حرمت و مرحمت و إكرامه مظهر اولاجقلرينى، فيلسوفلرى صوصديران بيڭلر حجّتلرله بيان ايتمشز.
هم بو يڭى سعيد، أسكى سعيد گبى كندينه حرمت و توجّه قزانمق و شان و شرف بولمق؛ قطعيًا عليهندهدر، قبول ايتمز. اونڭ ايچون، يگرمى سنهدر إنزوايى ترجيح ايتمش.
أگر آسايش و إداره حسابنه نفوذينى قيرمق و عمومڭ نظرنده چوروتمك ايچون ياپييورسهڭز، پك بيوك بر خطا ايدييورسڭز. ايكى سنه اوچ محكمه، يگرمى سنهلك حياتمڭ يوز يگرمى أثرنده، يوز يگرمى بيڭ رسالهِٔ نور شاكردلرندن موجبِ إختلال و مدارِ مسئوليت و وطن و ملّت عليهنده هيچ بر شى بولمادقلرينه برائتمزله و رسالهِٔ نور أجزالرينڭ بتوننى إعاده ايتمهلريله گوسترديگى جهتله، قطعيًا سزه بيان ايدييورم كه؛ دينسزلك حسابنه بزى أزن سزلر؛ وطن و ملّت و آسايش و إداره عليهنده و آنارشيلك لهنده و مدهش بر أجنبى حسابنه بنى صيقشديروب، بر صارصينتى چيقاروب، او جريانڭ مداخلهسنى ايستهيورسڭز. اونڭ ايچون، بتون إهانت و حقارتلريڭزه بش پاره قيمت ويرمم؛ آسايشى إدامه لهنده، صبر و تحمّله قرار ويردم.
ألبته دنيا دائمى اولماديغى گبى، حادثاتى ده فورطنهلى، دائما دگيشير. بر قاچ ساعت جنايتلرله، دنيوى و اُخروى بيڭلر زقّوم و عذاب نتيجهلرى وار. او زمان، فائدهسز "يوز بيڭلر تأسّف" دييهجكسڭز! بن، رسمى مقاماته و بزمله تام علاقهدار وظيفهدارلره يازديغم گبى، سزڭ گبى بدبختلره دخى ديرم: بز، رسالهٔ نورله، بو مملكتڭ و إستقبالنڭ أڭ بيوك ايكى تهلكهسنى دفع ايتمگه چاليشييورز و بِالفعل چوق أمارهلرله، حتّى محكمهده ده قسمًا إثبات ايتمشز.
— 633 —
برنجى تهلكه:بو مملكتده، خارجدن قوّتلى بر صورتده گيرمگه چاليشان آنارشيلگه قارشى سد چكمك.
ايكنجيسى:اوچ يوز أللى ميليون مسلمانلرڭ نفرتلرينى قارداشلغه چويرمكله، بو مملكتڭ أڭ بيوك نقطهٔ إستنادينى تأمين ايتمكدر.
آفيون أمنيت مديرينه ديرم كه: مدير بك! دنياده، أسكى زماندن بَرى گورولمهمش بو درجه قانونسز و معناسز و مصلحتسز تجاوزلر بڭا گلديگى حالده نهدن آلديرمييورسڭز؟ بر مثالى:
جامعه، خالى زمانده، جماعت خيرينه صاحب اولمق ايچون، بعض بر ايكى آدمدن باشقه كيمسهيى يانمه قبول ايتمديگم حالده، رسمًا "قطعيًا جامعه گيتميهجكسڭز!" دييوب؛ بو غربتده، خستهلق و إختيارلق و يوقسوللق ايچنده بو إهانت هانگى قانونلهدر؟ هانگى مصلحت وار؟ خبرم اولمادن، جامعڭ خالى بر يرنده ايكى اوچ تخته، بر كيلمله بنى اوشوتمهمك فكريله بر ذاتڭ ياپديغى ايكى كيشيلك بر ستّاره يوزندن، أهمّيتلى بر مسئله شكلنده، هم بڭا، هم عموم خلقه معناسز تلاش ويرمك هانگى قانونلهدر؟ هانگى مصلحت وار؟ صورويورم.
بڭا بو إهانتلرى ياپانلرڭ هيچ بر بهانهلرى يوقدر. يالڭز توجّهِ عامّهيى بهانه ايدوب: "بو منفى آدمه نهدن حرمت ايدييورسڭز؟" بن ده ديرم:
بتون دوستلرم بيلييورلر كه؛ بن، شخصمه قارشى حرمتى و توجّهِ عامّهيى ايستهمييورم، ردّ ايدييورم. بنم حقّمده باشقهلرينڭ حسنِ ظنّنى قبول ايتمديگم حالده، هانگى قانون بنى مسئول ايدر كه؛ إختيارم و رضام خارجنده، باشقهسنڭ حسنِ ظنّيله بڭا إهانت ايديلييور. فرضِ محال اولارق، بو توجّهِ عامّه حقيقت ده اولسه؛ وطنه، ملّته فائدهسى وار، ضررى اولماز. هم أگر، بر پارچهسنى بن ده قبول
— 634 —
ايتسهم؛ بو إختيارلق، خستهلق، يوقسوللق و صوغوق بر اوطه ايچريسنده، دهشتلى بر حپسِ منفردده، ضرورى خدمتلريمى گورمك ايچون بر ايكى إنسانڭ دوستلغنى قبول ايتمكلگمده هانگى فنالق وار؟ هانگى قانون بونى منع ايدر؟ بر ايكى ايشجى چوجقدن باشقهسنى بنمله تماس ايتديرمهمك هانگى قانونلهدر؟ او ايشجى چوجقلر هر وقت بولونمديغى ايچون، كندم ايشمى گورهمييورم. بو دهشتلى وضعيتى، ألبته بو مملكتده إنضباط و حكومت و إداره آدملرى نظرِ أهمّيته آلمق بورجلريدر. جدًّا علاقهدار ايدر دييه سزه بيان ايدييورم.
أميرطاغنده بر تجريدِ مطلقده
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
چوق عزيز، صدّيق، بختيار قارداشلرم!
قيزيل روسيادن چيقهرق، قيزيل آتشلر، قيزيل قيغلجيملر صاچان و برر برر دنيا شهرينڭ محلّهلرينى صاران و اورالرى ياقوب قاووران، بعض يرلرده ده نفاق و شقاق آتشلرى صاچارق، قارداشنه" قارداشنى ئولدير" دييه باغيران و أڭ نهايتده عالمِ خرستيانيتى ياقوب، قاووروب، خرمان گبى صاووردقدن صوڭره عالمِ إسلام محلّهسنى صاران و أويمزڭ صاچاقلرينه قيغلجيملرى صيچرايان و چوق بيوك و چوق دهشتلى بر بلا اولان قومونيزم گبى عظيم بر يانغينه قارشى إطفائيه وظيفهسنى اوزرينه آلان رسالهِٔ نور، مسلمانلرڭ و بشرڭ أڭ بيوك و يگانه تحصّنگاهى و أڭ بيوك ملجئيدر.
— 635 —
أى فخرِ عالمڭ گوسترديگى طوغرى يولدن شاشانلر! دنيانڭ فانى متاعلرينه غرورلانوب طاشانلر و أى دنيامزه ضررى اولور قورقوسى ايله، نورِ قرآندن قاچانلر! كفرِ مطلق آتشنڭ بزلرى صارديغى بر زمانده، آنجق و آنجق أڭ مستحكم، أڭ قوى و ييقلماز و صارصيلماز بر تحكيمات اولان رسالهِٔ نورڭ نورانى سپرلرينه إلتجا ايتمكله و اونڭ دائرهِٔ قدسيهسنه گيرمكله قورتولاجقسڭز... و إعدامِ أبدى ظن ايتديگڭز ئولومى، بر حياتِ باقيهيه تبديل ايدهجكسڭز. و ايشته او نورڭ مبارك ترجماننڭ و مبارك شخصِ معنويسنڭ
اَجِرْنَا وَ اَجِرْ وَالِدَيْنَا وَ اَجِرْ طَلَبَةَ رَسَائِلِ النُّورِ وَ وَالِدَيْهِمْ مِنَ النَّارِ
و أمثالى دعالرينڭ قبوليله و شفاعتيله و رسالهِٔ نورى دواملى اوقومقله، بن، دهشتلى معنوى خستهلقلردن ناصل قورتولمشسهم، سزلر ده او مبارك دائرهِٔ قدسيهيه دخالت ايتديگڭزده؛ دنيوى و اُخروى دردلردن، آتشلردن قورتولاجق و أولاد و عيالڭزڭ بر نوع چوبانى اولمق حسبيله، او سَوْگيليلريڭزى ده قورتاراجقسڭز. و نورلره چاليشمقله هر بررلريڭز مادّى و معنوى فلاح و سعادته نائل اولاجقسڭز. بويله اولان ميليونلرله نور طلبهلرى بو حقيقته شاهددرلر.
أى نورجيلر! اللّٰهڭ سزلره إحسان ايتديگى أزلى لطفنه قارشى سجدهِٔ شكراندن باشڭزى قالديرمايڭز. گيجهنڭ صوغوغنه آلديرمهيڭز. سزلره لطفى هيچ بر خصوصده أسيرگهمهين ربِّ رحيمه، گيجهنڭ بو مبارك ساعتلرنده قالقهرق وظيفهِٔ شكرى أدا ايديڭز. و بعضلرڭ دوشديگى، إستقبالى دوشونمك درديله معيشتى صارصان حادثهلر قارشيسنده تيترهمهيڭز، قورقمايڭز؛ نورڭ قدسى كرامات و إمدادينى مشاهده ايديڭز. دنيا فانيدر، بيڭلر سنه ياشامق اولسه، باقى اولان حياتِ اُخرويهنڭ ياننده، هيچ أندر هيچ مثابهسندهدر. فقط فانى اولمقله برابر، باقى حياتڭ باقى ميوهلرينى ويرهجك بر مزرعهسيدر. فورطنهلرڭ شدّتى، هوانڭ دهشتى سزلرى صارصماسين، قورقوتماسين. بو مبارك مزرعهيه أڭ مبارك و
— 636 —
نورانى و ويريملى و بركتلى اولان نور تخملرينى أكيڭز. زيرا "أكن بيچر"، آتالريمزدن قالمه مبارك بر سوزدر.
أى نورجيلر! دين دشمنلرينڭ هجوملرندن قطعيًا صارصيلمايڭز، فتور گتيرمهيڭز. چاليشڭز، چاليشڭز، چاليشڭز و قطعيًا اينانڭز كه؛ نورڭ شفاعتى، نورڭ دعاسى، نورڭ همّتى سزلرى قورتارهجقدر!..
قارداشڭز
مصطفى عثمان
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
گچن قيشده بڭا قارشى سوءِ قصدلرڭ، عنايتِ إلٰهيه ايله و دعاڭز يارديميله گلن صبر و تحمّلم نتيجهسنده عقيم قالان پلانى پك گنيش بر طرزده اولديغنه دليل ايسه؛ بو ياقينده رئيسِ جمهور، آفيونده ديمش: "بو ولايتده دين جهتنده بر قاريشيقلق چيقهجغنى ظن ايدردك..."
ديمك، گيزلى قوميته بنى صيقيشديرمقله بر حادثه چيقارمق ايستهيورديلر. بر أجنبى مداخلهسى حسابنه و مسلمانلر و وطنداشلر آراسنده، بتون بتون قانونسز و كيفى بر طرزده، طماريمه شدّتله طوقونان إهانتلر و صيقنتيلرله تعذيبلرى، اونلره دنياده تام ضرردر، آخرتده جهنّم و سقر؛ و بزه، دنياده مكمّل ثواب و ظفر و آخرتده إن شاء اللّٰه جنّت و آبِ كوثرى قزانديرر. ديمك بو گيزلى پلانى هيئتِ وكيله و رئيس حسّ ايتمشديلر كه؛ بورالرده عموم مأمورلر، حتّى والى و قائمِمقام و ضابطه بنمله
— 637 —
گوروشمكدن قاچييور، اوركويورديلر. بن ده حيرت ايدردم. فقط ألمزده يالڭز نور بولونديغنى و سياست طوپوزى بولونماديغنى، ذرّه قدر عقلى بولونانلر آڭلاديلر. غريبدر كه، أڭ زياده لهمه چاليشماسى لازم اولان بعض وظيفهدارلر، عليهمده إستعمال و إستخدام ايديلدى.
نورجيلر، چوق إحتياط و دقّت و تمكينده بولونمالرى لازمدر. چونكه معنوى فورطنهلر وار، بعض دسّاس منافقلر هر طرفه صوقولور. إستبدادِ مطلقه دينسزجهسنه طرفداركن، حرّيت فرقهسنه گيرر؛ تا اونلرى بوزسون و أسرارلرينى بيلسين، إفنا ايتسين.
هم صلاح الدّينڭ، عصاىِ موسىيى آمريقالىيه ويرمهسى مناسبتيله ديرز:
"ميسيونرلر و خرستيان روحانيلرى، هم نورجيلر، چوق دقّت ايتمهلرى ألزمدر. چونكه هر حالده شمال جريانى؛ إسلام و عيسوى ديننڭ هجومنه قارشى كندينى مدافعه ايتمك فكريله، إسلام و ميسيونرلرڭ إتّفاقلرينى بوزمغه چاليشهجق. طبقهِٔ عوامه مساعدهكار و وجوبِ زكات و حرمتِ ربا ايله، بورژووالرى عوامڭ يارديمنه دعوت ايتمهسى و ظلمدن چكمهسى جهتنده مسلمانلرى آلداتوب، اونلره بر إمتياز ويروب، بر قسمنى كندى طرفنه چكهبيلير." هر نه ايسه، بو دفعه سزڭ خاطريڭز ايچون قاعدهمى بوزدم، دنيايه باقدم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بو صيقنتيلى زمانده نفسم صبرسزلقله بنى تعجيز ايدركن، بو فقره اونى تام صوصديردى؛ شكر ايتديردى. سزه ده فائدهسى اولور دييه لفًّا تقديم ايديلن بو فقره، باشمڭ ياننده آصيلى طورييور:
— 638 —
١ - أى نفسم! يتمش اوچ سنه، يوزده طقسان آدمدن زياده ذوقلردن حصّهڭى آلمشسڭ. داها حقّڭ قالمادى.
٢ - سن، آنى و فانى ذوقلرڭ بقاسنى آرايورسڭ؛ اونڭ ايچون اونڭ زواليله آغلامغه باشلايورسڭ. كور حسّياتڭله بو ياڭليشڭڭ تام طوقاتنى يرسڭ. بر دقيقه گولمگه بدل، اون ساعت آغلايورسڭ.
٣ - سنڭ باشڭه گلن ظلملر و مصيبتلرڭ آلتنده قدرڭ عدالتى وار. إنسانلر، سنڭ ياپمديغڭ بر ايشله سڭا ظلم ايدييورلر. فقط قدر سنڭ گيزلى خطالريڭه بناءً، او مصيبت أليله سنى هم تربيه، هم خطاڭه كفّارت ايدييور.
٤ - هم يوزر تجربهڭله، أى صبرسز نفسم! قطعى قناعتڭ گلمش كه؛ ظاهرى مصيبتلر آلتنده و نتيجهسنده، عنايتِ إلٰهيهنڭ چوق طاتلى نتيجهلرى وار.
عَسٰى اَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ
چوق قطعى بر حقيقتى درس ويرييور. او درسى دائما خاطره گتير. هم فلگڭ چرخنى چويرن قانونِ إلٰهى، سنڭ خاطرڭ ايچون (او پك گنيش قانونِ قدرى) دگيشديريلمز.
٥ - مَنْ اٰمَنَ بِالْقَدَرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِ قدسى دستورينى كنديڭه رهبر ايت! هوسلى عقلسز چوجقلر گبى، موقّت، أهمّيتسز لذّتلرڭ پشنده قوشمه! دوشون كه؛ فانى ذوقلر، سڭا معنوى ألملر، تأسّفلر بيراقييور. صيقنتيلر، ألملر ايسه؛ بِالعكس معنوى لذّتلر و اُخروى ثوابلر ويرييور. سن ديوانه اولمازسهڭ، موقّت لذّتى يالڭز شكر ايچون آرايهبيليرسڭ. ذاتًا لذّتلر شكر ايچون ويريلمش.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 639 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، محترم قارداشم!
أوّلا ذاتڭزڭ بر رساله قدر جامع و اوزون و مدقّقانه، حرارتلى مكتوبڭزى كمالِ مراقله اوقودم. پشين اولارق سزه بونى بيان ايدييورم كه: رسالهِٔ نورڭ استادى و رسالهِٔ نوره جلجلوتيه قصيدهسنده رموزلى إشاراتيله پك چوق علاقهدارلق گوسترن و بنم حقائقِ ايمانيهده خصوصى استادم إمامِ عليدر (رض). و
قُلْ لَا اَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ اَجْرًا اِلَّا الْمَوَدَّةَ فِى الْقُرْبٰى
آيتنڭ نصّيله، آلِ بيتڭ محبّتى، رسالهِٔ نورده و مسلگمزده بر أساسدر. و وهّابيلك طمارى، هيچ بر جهتله نورڭ حقيقى شاكردلرنده اولمامق لازم گلييور. فقط مادام بو زمانده زندقه و أهلِ ضلالت إختلافدن إستفاده ايدوب، أهلِ ايمانى شاشيرتوب و شعائرى بوزارق، قرآن و ايمان عليهنده قوّتلى جريانلرى وار. ألبته بو مدهش دشمنه قارشى جزئى تفرّعاته دائر مدارِ إختلاف مناقشهلرڭ قپوسنى آچمامق گركدر.
هم ئولمش إنسانلرى ذمّ ايتمگه هيچ لزوم يوق. اونلر دارِ آخرته، محلِّ جزايه گيتمشلر. لزومسز، ضررلى، اونلرڭ قصورلرينى بيان ايتمك، أمر اولنان محبّتِ آلِ بيتڭ مقتضاسى دگلدر و لازم ده دگلدر، دييه أهلِ سنّت والجماعت، صحابهلر زمانندهكى فتنهلردن بحث آچمايى منع ايتمشلر. چونكه وقعهِٔ جملده عشرهِٔ مبشّرهدن زبير (رض) و طلحه (رض) و عائشهِٔ صدّيقه (رض) بولونماسيله أهلِ سنّت والجماعت او حربى إجتهاد نتيجهسى دييوب؛ حضرتِ على (رض) حقلى، اوتهكى طرف حقسز فقط إجتهاد نتيجهسى اولديغى جهتله عفو ايديلير ديرلر. هم وهّابيلك طمارى، هم مفرط رافضيلرڭ مذهبلرى إسلاميته ضرر ويرمهسين دييه صفّين حربندهكى باغيلردن ده بحث آچمايى ضررلى گورويورلر.
— 640 —
حَجّاجِ ظالم، يزيد و وليد گبى حريفلره علمِ كلامڭ أڭ بيوك علّامهسى اولان سعد الدينِ تفتازانى، "يزيده لعنت جائزدر" ديمش؛ فقط "لعنت واجبدر" ديمهمش. "خيردر و ثوابى واردر" ديمهمش. چونكه هم قرآنى، هم پيغمبرى، هم بتون صحابهلرڭ قدسى صحبتلرينى إنكار ايدن حدسزدر. شيمدى اونلردن ميدانده گزنلر چوقدر. شرعًا بر آدم، هيچ ملعونلرى خاطره گتيرميوب لعنت ايتمسه، هيچ بر ضررى يوق. چونكه ذمّ و لعنت ايسه، مدح و محبّت گبى دگل؛ اونلر عملِ صالحده داخل اولاماز. أگر ضررى وارسه داها فنا...
ايشته شيمدى گيزلى منافقلر، وهّابيلك طماريله أڭ زياده إسلاميتى و حقيقتِ قرآنيهيى محافظهيه مأمور و مكلّف اولان بر قسم خواجهلرى ألده ايدوب، أهلِ حقيقتى عَلَويلكله إتهام ايتمكله بربرى عليهنده إستعمال ايدهرك دهشتلى بر ضربهيى، إسلاميته وورمغه چاليشانلر ميدانده گزييورلر. سن ده بر پارچهسنى مكتوبڭده يازييورسڭ. حتّى سن ده بيلييورسڭ؛ بنم و رسالهِٔ نورڭ عليهنده إستعمال ايديلن أڭ تأثيرلى واسطهيى، خواجهلردن بولمشلر. شيمدى حرمينِ شريفَيْنه حكم ايدن وهّابيلر و مشهور، دهشتلى داهيلردن ابن تيميه و ابن القيّم الجوزينڭ پك عجيب و جاذبهدار أثرلرى إستانبولده چوقدن بَرى خواجهلرڭ ألنه گچمهسيله، خصوصًا أوليالر عليهنده و بر درجه بدعهلره مساعدهكار مشربلرينى كنديلرينه پرده ياپمق ايستهين، بدعهلره بولاشمش بر قسم خواجهلر، سزڭ محبّتِ آلِ بيتدن گلن و شيمدى إظهارى لازم اولميان إجتهاديڭزى وسيله ايدهرك هم سڭا، هم نور شاكردلرينه ضربه وورابيليرلر. مادام ذمّ ايتمهمك و تكفير ايتمهمكده بر أمرِ شرعى يوق، فقط ذمده و تكفيرده حُكمِ شرعى وار. ذمّ و تكفير، أگر حقسز اولسه، بيوك ضررى وار؛ أگر حقلى ايسه، هيچ خير و ثواب يوق. چونكه تكفيره و ذمّه مستحق حدسزدرلر. فقط ذمّ ايتمهمك، تكفير ايتمهمكده هيچ بر حُكمِ شرعى يوق، هيچ ضررى ده يوق. ايشته بو حقيقت ايچوندر كه؛ أهلِ حقيقت، باشده
— 641 —
أئمّهِٔ أربعه و أهلِ بيتڭ أئمّهِٔ إثنا عشر اولارق أهلِ سنّتڭ، مذكور حقيقته مستند اولان قانونِ قدسيهيى كنديلرينه رهبر ايدوب، إسلاملر ايچنده او أسكى زمان فتنهلرندن مدارِ بحث و مناقشه ايتمهيى جائز گورمهمشلر؛ منفعتسز، ضررى وار ديمشلر.
هم او حربلرده، چوق أهمّيتلى صحابهلر، ناصلسه ايكى طرفده ده بولونمشلر. او فتنهلرى بحث ايتمكده او حقيقى صحابهلره، طلحه (رض)، زبير (رض) گبى عشرهِٔ مبشّرهيه دخى طرفگيرانه بر إنكار، بر إعتراض قلبه گلير. خطا وارسه ده توبه إحتمالى قوّتليدر. او أسكى زمانه گيدوب لزومسز، ضررلى، شريعت أمر ايتمهدن او أحواللرى تدقيق ايتمكدن ايسه؛ شيمدى بو زمانده بِالفعل إسلاميته دهشتلى ضربهلرى ووران و بيڭلر لعنته، نفرته مستحق اولانلره أهمّيت ويرمهمك گبى بر حالت، مؤمن و مدقّق بر ذاتڭ وظيفهِٔ قدسيهسنه موافق گلهمز...
حتّى صبرى ايله كوچوجك مناقشهڭز؛ هم رسالهِٔ نوره، حقائقِ ايمانيهنڭ إنتشارينه أهمّيتلى بر ضرر ويرديگنى سندن صاقلامام. عين وقتده بوراده حسّ ايتدم، متأثّر و متألّم اولدم. صوڭره سنڭ گبى أهلِ تحقيق بر عالمڭ رسالهِٔ نوره اوراجه أهمّيتلى بر خدمته وسيله اولاجق صبرينڭ اورايه گلمهسى، ايكيڭزدن بيوك بر خدمتِ نوريه بكلركن، بِالعكس اوچ جهتله نوره ضرر گلديگنى حسّ ايتدم و گوردم. عجبا نهدن بو ضرر اولمش؟ دييه دوشونوركن، ايكى اوچ گون صوڭره خبر آلدم كه؛ صبرى معناسز و لزومسز سنڭله مناقشه ايتمش؛ سن ده حدّته گلمشسڭ. أيواه ديدم، "يا ربّ! أرضرومدن إمداديمه يتيشن بو ايكى ذاتڭ مناقشهسنى مصالحهيه تبديل ايت." دييه دعا ايتدم. رسالهِٔ نورڭ إخلاص لمعهلرنده دينيلديگى گبى؛ شيمدى أهلِ ايمان، دگل مسلمان قارداشلريله بلكه خرستيانڭ ديندار روحانيلريله إتّفاق ايتمك و مدارِ إختلاف مسئلهلرى نظره آلمامق،
— 642 —
نزاع ايتمهمك گركدر. چونكه كفرِ مطلق هجوم ايدييور. سنڭ حميتِ دينيهڭ و تجربهِٔ علميهڭ و نورلره قارشى علاقهڭ سببيله سندن رجا ايدييورم كه، صبرى ايله گچن ماجرايى اونوتمغه چاليش و اونى ده عفو ايت و حلال ايت. چونكه او، كندى قفاسيله قونوشمامش؛ أسكيدن بَرى خواجهلردن ايشيتديگى شيلرى، لزومسز مناقشه ايله سويلهمش. بيليرسڭ كه؛ بيوك بر حسنه و اييلك، چوق گناهلره كفّارت اولور. أوت او همشهريمز صبرى، حقيقةً نوره و نور واسطهسيله ايمانه اويله بر خدمت أيلهمش كه، بيڭ خطاسنى عفو ايتديرر. سزڭ عالىجنابلغڭزدن، او نور خدمتلرى خاطرى ايچون، دوست بر همشهرى و نور خدمتنده بر آرقداش نظريله باقماليسڭز.
صحابهلرڭ بر قسمى، او حربلرده عدالتِ إضافيه و نسبيه و رخصتِ شرعيهيى دوشونوب تابع اولارق، حضرتِ علىنڭ (رض) تعقيب ايتديگى عدالتِ حقيقيه و عزيمتِ شرعيه ايله برابر زاهدانه، مستغنيانه، مقتصدانه مسلگنى ترك ايدوب مخالف طرفه بو إجتهاد نتيجهسنده گيردكلرينى، حتّى إمامِ علىنڭ (رض) قارداشى عقيل و "حبرُ الُامّه" عنواننى آلان عبد اللّٰه ابن عبّاس دخى بر وقت مخالف طرفنده بولوندقلرندن، حقيقى أهلِ سنّت والجماعت،
مِنْ مَحَاسِنِ الشَّرِيعَةِ سَدُّ اَبْوَابِ الْفِتَنِ
بر دستورِ أساسيهٔ شرعيهيه بناءً
طَهَّرَ اللّٰهُ اَيْدِيَنَا فَلْنُطَهِّرُ اَلْسِنَتَنَا
دييهرك او فتنهلرڭ قپوسنى آچمايى و بحث ايتمگى جائز گورمييورلر. چونكه إعتراضه مستحق بر قاچ دانه وارسه، طرفگيرلك طماريله بيوك صحابهلره، حتّى مخالف طرفنده بولونان آلِ بيتڭ بر قسمنه و طلحه (رض) و زبير (رض) گبى عشرهِٔ مبشّرهدن بيوك ذاتلره إعتراضه باشلار، ذمّ و عداوت مَيلى اويانير دييه، أهلِ سنّت او قپويى قپامق طرفداريدر. حتّى أهلِ سنّتڭ و علمِ كلامڭ عظيم
— 643 —
إماملرندن مشهور سعد الدينِ تفتازانى، يزيد و وليد حقّنده تلعين و تضليلنه جواز ويرمسنه مقابل، سيّدِ شريفِ جُرجانى گبى أهلِ سنّت والجماعتڭ علّامهلرى ديمشلر: "گرچه يزيد و وليد، ظالم و غدّار و فاجردرلر؛ فقط سكراتده ايمانسز گيتدكلرى غيبيدر. و قطعى بر درجهده بيلينمديگى ايچون، شخصلرڭ حقّنده نصِّ قطعى و دليلِ قطعى بولونمديغى وقت، ايمانله گيتمسى إحتمالى و توبه ايتمك إحتماليله، اويله خصوصى شخصه لعنت ايديلمز. بلكه
لَعْنَةُ اللّٰهِ عَلَى الظَّالِمِينَ وَ الْمُنَافِقِينَ
گبى عمومى بر عنوان ايله لعنت جائز اولابيلير. يوقسه ضررلى، لزومسزدر." دييه سعد الدينِ تفتازانىيه مقابله ايتمشلر. سنڭ مدقّقانه و عالمانه مكتوبڭه قارشى اوزون جواب يازمديغمڭ سببى؛ هم أهمّيتلى خستهلغم و أهمّيتلى مشغلهلرم ايچنده عجله بو قدر يازهبيلدم.
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
داخليه وكيلى ايله حسبحالدن بر پارچهدر
....
هيچ بر تاريخده و زمين يوزنده أمثالى وقوع بولميان بر ظلمه و اون وجهله قانونسز بر غدره و تضييقه هدف اولمشم. شويله كه:
هم شدّتلى سوءِ قصد أثرى اولارق زهرلنمهدن خسته؛ هم غايت ضعيف، يتمش بر ياشنده إختيار؛ هم كيمسهسز، آجينهجق بر غربتده؛ هم پالطو و فانله و پابوجنى صاتمقله معيشتنى تأمين ايدن فقير الحال؛ هم يگرمى بش سنه منزوى
— 644 —
اولماسندن، بيڭدن آنجق تام صادق بر آدم ايله گوروشهبيلن بر مَرْدُمْگِريز، متوحّش؛ هم يگرمى سنه حياتنى و أثرلرينى اوچ محكمه و آنقره أهلِ وقوفى اينجهدن اينجهيه تدقيقدن صوڭره بِالإتّفاق برائتنه و أثرلرى وطنه، ملّته ضررسز اولارق منفعتلى اولماسنه قرار ويريلمش بر معصوم؛ هم أسكى حربِ عموميده أهمّيتلى خدمت ايتمش بر أولادِ وطن؛ هم شيمدى بو ملّتى، بو وطنى، آنارشيلكدن و أجنبى إفسادلرندن قورتارمق ايچون ميداندهكى تأثيرلى آثاريله بتون قوّتيله چاليشان بر حميتپرور؛ و محكمهده يتمش شاهدله إثبات ايديلديگى گبى، يگرمى بش سنهده بر غزتهيى اوقوميان، مراق ايتمهين و يدى سنه حربِ عمومىيه باقميان، صورميان، بيلمهين و أثرلرنده قوّتلى دليللرله سياستدن بتون بتون علاقهسنى كسديگنى إثبات ايدن و دنياڭزه قاريشمديغنى عدليهلريڭز رسمًا إعتراف ايتديگى بر ضررسز آدم؛ هم آخرتنه و إخلاصنه ضرر گلمهمك ايچون شدّتله توجّهِ عامّهدن قاچان و قارداشلرينڭ اونڭ حقّندهكى حسنِ ظنلرندن و مدحلرندن چكينن، بگنمهين بو بيچاره سعيده؛ باشده داخليه وكيلى اولان سن، آفيون واليسنى و أميرطاغ ضابطهسنى مسلّط ايدوب، هر گون بر آى حپسِ منفرد عذابنى چكديرمك و تجريدِ مطلق ايچنده تك باشيله بر حپسِ منفردده طورمغه مجبور ايتمگه، هانگى مصلحتڭز إقتضا ايدر؟ هانگى قانون بو دهشتلى غدره مساعده ايدر دييه، حقوقِ عموميهيى محافظه ايدن عدليهنڭ يوكسك دائرهسى واسطهسيله داخليه وكيلنه بيان ايدييورم.
ظلمًا بتون حقوقِ مدنيهدن و إنسانيهدن و ياشامق حقّندن محروم ايديلن
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 645 —
أسكى داخليه وكيلى، شيمدى پارتى كاتبِ عموميسى حلمى بك!
أوّلا:يگرمى سنه ظرفنده بر تك إستدعا داخليه وكيلى ايكن سڭا يازدم. فقط يگرمى سنهلك قاعدهمى بوزمادم. هم أسكى داخليه وكيلى، هم شيمدى كاتبِ عمومى صفتلريله سنڭله قونوشهجغم. يگرمى سنه حكومتله قونوشميان، تك بر دفعه حكومت حسابنه حكومتڭ بيوك بر ركنى ايله قونوشان آدم، اون ساعت قدر سويلهسه آزدر. اونڭ ايچون سز بنمله قونوشمهيى بر ايكى ساعت مساعده ايديڭز.
ثانيًا:شيمدى پارتينڭ كاتبِ عموميسى إعتباريله سزه بر حقيقتى بيان ايتمگه كنديمى مجبور بيلييورم. حقيقت ده شودر:
سنڭ كاتبِ عمومى اولديغڭ خلق فرقهسنڭ، ملّت قارشيسنده غايت أهمّيتلى بر وظيفهسى وار. او ده شودر:
بيڭ سنهدن بَرى عالمِ إسلاميتى قهرمانلغى ايله ممنون ايدن و وحدتِ إسلاميهيى محافظه ايدن و عالمِ بشريتڭ كفرِ مطلقدن و ضلالتدن شانلى بر صورتده قورتولمسنه بيوك بر وسيله اولان تورك ملّتى و توركلشمش اولانلرڭ دين قارداشلرى؛ أگر شيمدى، أسكى زمان گبى قهرمانجهسنه قرآنه و حقائقِ ايمانه صاحب چيقمازسهڭز و طوغريدن طوغرىيه حقائقِ قرآنيه و ايمانيهيى ترويجه چاليشمازسهڭز، سزه قطعيًا خبر ويرييورم و قطعى حجّتلرله إثبات ايدرم كه؛ عالمِ إسلامڭ محبّت و اخوّتى يرينه، دهشتلى بر نفرت و قهرمان قارداشى و قوماندانى اولان تورك ملّتنه بر عداوت و شيمدى عالمِ إسلامى محوه چاليشان كفرِ مطلق آلتندهكى آنارشيلگه مغلوب اولوب، عالمِ إسلامڭ قلعهسى و شانلى اوردوسى اولان بو تورك ملّتنڭ پارچه پارچه اولماسنه و شرقِ شماليدن چيقان دهشتلى أژدرهانڭ إستيلا ايتمهسنه سببيت ويرهجكسڭز.
— 646 —
أوت خارجده ايكى دهشتلى جريانه قارشى بو قهرمان ملّت، قرآن قوّتيله طايانهبيلير. يوقسه كفرِ مطلقى، إستبدادِ مطلقى، سفاهتِ مطلقى و أهلِ ناموسڭ ثروتنى سرسريلره إباحه ايتمهسنى آلَت ايدهرك دهشتلى بر قوّتله گلن بر جريانى طورديرهجق؛ آنجق إسلاميت حقيقتيله مزج اولمش، إتّحاد ايتمش و بتون ماضيدهكى شرفنى إسلاميتده بولمش اولان بو ملّتدهكى دين قوّتى و ايمان بتونلگيدر. أوت بو ملّتڭ حميتپرورلرى، ملّيتپرورلرى، هر شيدن أوّل بو ممتزج، متّحد ملّيتڭ جان طمارى حكمنده اولان حقائقِ قرآنيهيى تربيهِٔ مدنيه يرينه إقامه ايتمك و دستورِ حركت ياپمقله او جريانى طورديرر إن شاء اللّٰه.
ايكنجى جريان: أگر سز حميتپرور، ملّيتپرور آدملر گبى، شيمدىيه قدر جريان ايدن و مدنيت حسابنه مقدّساتى چيگنهين اصوللرى محافظهيه چاليشوب، اوچ درت شخصڭ إنقلاب نامندهكى ياپدقلرى إجراآتى أساس طوتهرق موجود حسنهلرى و إنقلاب اييلكلرينى اونلره ويروب و موجود دهشتلى قصورلر ملّته ويريلسه، او وقت اوچ درت آدمڭ اوچ درت سيّئهسى اوچ درت ميليون سيّئه اولوب بو قهرمان و ديندار ملّتى و إسلام اوردوسى اولان تورك ملّتنڭ گچمش عصرلردهكى ميليارلر شرفلى مرحوم اوردولرينه و ميليونلرله شهيدلرينه و ملّتنه بيوك بر مخالفت و أرواحنه بر معنوى عذاب و شرفسزلك اولمقله برابر؛ او اوچ درت إنقلابجى آدمڭ پك آز حصّهلرى بولونان و ملّت و اوردونڭ قوّت و همّتيله وجود بولان حسنهلرى او اوچ درت آدمه ويريلسه، او اوچ درت ميليون اييلكلر، اوچ درت حسنهيه إنحصار ايدوب كوچولور، هيچه اينر؛ داها دهشتلى قصورلره كفّارت اولاماز.
ثالثًا:سزه قارشى ألبته چوق جهتلرده داخلى و خارجى معارضلر وار. أگر بو معارضلريڭز حقائقِ ايمانيه نامنه چيقسه ايدى، بردن سزى مغلوب ايدردى. چونكه
— 647 —
بو ملّتڭ يوزده طقسانى، بيڭ سنهدن بَرى عنعنهِٔ إسلاميه ايله، روح و قلب ايله باغلانمش. ظاهرًا مخالفِ فطرتندهكى أمره، إطاعت جهتيله سرفرو ايتسه ده قلبًا باغلانماز.
هم بر مسلمان، باشقه ملّتلر گبى دگل. أگر ديننى بيراقسه آنارشيست اولور، هيچ بر قيد آلتنده قالاماز؛ إستبدادِ مطلقدن، رشوتِ مطلقهدن باشقه هيچ بر تربيه و تدبيرله إداره ايديلمز. بو حقيقتڭ چوق حجّتلرى، چوق مثاللرى وار. قيصه كسوب سزڭ ذكاوتڭزه حواله ايدييورم.
بو عصرڭ قرآنه شدّتِ إحتياجنى حسّ ايتمكده إسوهچ، نوروهچ، فينلانديادن گرى قالمامق سزه ألزمدر. بلكه اونلره و اونلر گبيلره رهبر اولمق وظيفهڭزدر. سز، شيمدىيه قدر گلن إنقلاب قصورلرينى اوچ درت آدملره ويروب شيمدىيه قدر عمومى حرب و سائر إنقلابلرڭ إجباريله ياپيلان تخريباتلرى (خصوصًا عنعنهِٔ دينيه حقّنده) تعميره چاليشسهڭز، هم سزه إستقبالده چوق بيوك بر شرف و آخرتده بيوك قصوراتلريڭزه كفّارت اولوب، هم وطن و ملّت حقّنده منفعتلى خدمت ايدهرك ملّيتپرور، حميتپرور نامنه مستحق اولورسڭز.
رابعًا:مادام ئولوم ئولديرلمييور و قبر قپوسى قپانمييور و مادام سز ده هركس گبى قبره قوشويورسڭز و مادام او قطعى ئولوم أهلِ ضلالت ايچون إعدامِ أبديدر، يوز بيڭ جمعيتجيلك و دنياپرستلك و سياستجيلك اونى تبديل ايدهمز و مادام قرآن، او إعدامِ أبدىيى أهلِ ايمان ايچون ترخيص تذكرهسنه چويرديگنى گونش گبى إثبات ايدن رسالهِٔ نور ألڭزه گچمش و يگرمى سنهدن بَرى هيچ بر فيلسوف، هيچ بر دينسز اوڭا قارشى چيقامييور، بِالعكس دقّت ايدن فيلسوفلرى ايمانه گتيرييور و بو اون ايكى سنه ظرفنده درت بيوك محكمهڭز و فيلسوف و علمادن مركّب أهلِ وقوفڭز،
— 648 —
رسالهِٔ نورى تحسين و تصديق و تقدير ايدوب، ايمان حقّندهكى حجّتلرينه إعتراض ايدهمهمشلر و بو ملّت و وطنه هيچ بر ضررى اولمامقله برابر، هجوم ايدن دهشتلى جريانلره قارشى سدِّ ذو القرنيْن گبى بر سدِّ قرآنى اولديغنه، تورك ملّتندن خصوصًا مكتب گورمش گنجلردن يوز بيڭ شاهد گوسترهبيليرم؛ ألبته بنم سزه قارشى بو فكريمى تام نظره آلمق، أهمّيتلى بر وظيفهڭزدر. سز دنيوى چوق ديپلوماتلرى هر زمان ديڭلهيورسڭز؛ بر پارچه ده آخرت حسابنه قونوشان، بنم گبى قبر قپوسنده، وطنداشلرڭ حالنه آغلايان بر بيچارهيى ديڭلهمك لازمدر.
بو إستدعا، يگرمى سنهدن بَرى هيچ مراجعت ايتمديگم حالده، بر حدّت زماننده بر دفعه اولارق بنى تعذيب ايدن داخليه وكيلى حلمىيه خطابًا يازيلمش، براىِ معلومات آفيون أمنيت مديرينه گوندريلمش. معناسز، لزومسز درت بش دفعه بڭا صيقنتى ويرديلر. "سنڭ يازيڭ بويله دگل، كيم سڭا بويله يازمش؟" دييه رسمًا بنى قرهقوله چاغيرديلر. بن ده ديدم: بويلهلره مراجعت ايديلمز، يگرمى سنه سكوتم حقلى ايمش.
أى أميرطاغ حكومتى و ضابطهسى! بو حسبحالى بر سنه أوّل يازمشدم. فقط ويرمدم، صاقلادم. شيمدى بش جهتله قانونسز، بنى خصوصى إقامتگاهمده بر خدمتجيدن منع و مداخله ايتمهلرى گبى دنياده أمثالسز بر طرزده بنى إستبدادِ مطلق آلتنه آلييورلر. قانون نامنه قانونسزلق ايدنلرى، إنصافه گلمك فكريله إظهار ايدييورم.
٭ ٭ ٭
— 649 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشم، بو فانى دنياده حميتلى و جدّى بر آرقداشم!
أوّلا:بتون دوستلرم و همشهريلرمدن أڭ زياده ذاتڭز و بعض أرضروملى ذاتلرڭ، بنم بو إشكنجهلى مظلوميت حالتمده شفقتكارانه جدّى علاقهدارلغڭزه و إمداديمه فكرًا قوشماڭزه جدًّا چوق منّتدارم و آخر عمريمه قدر اونوتميهجغم. سزه بيڭ ما شاء اللّٰه و بارك اللّٰه ديرم.
ثانيًا:مسلگمه و رسالهِٔ نوردن آلديغم درسمه بتون بتون مخالف اولارق و اون سنهدن بَرى فانى دنيانڭ گچيجى، أهمّيتسز حادثهلرينه باقمهمق اولان بر دستورِ حياتمه ده منافى اولارق، صِرف سنڭ خاطرڭ و مراق ايتديگڭ و بو دفعهكى اوزون مكتوبڭ ايچون وضعيتمه و ظالملرڭ إشكنجهلرينه عائد بر قاچ مادّهيى بيان ايدهجگم.
برنجيسى: اوتوز سنه أوّل دار الحكمتده أعضا ايكن، بر گون آرقداشمزدن و دار الحكمت أعضاسندن سيّد سعد الدّين پاشا ديدى كه: "قطعى بر واسطه ايله خبر آلدم؛ كوكى أجنبيده و كنديسى بوراده بولونان بر زندقه قوميتهسى، سنڭ بر أثريڭى اوقومش. ديمشلر كه: بو أثر صاحبى دنياده قالسه، بز مسلگمزى يعنى زندقهيى، (دينسزلگى) بو ملّته قبول ايتديرهميهجگز. بونڭ وجودينى قالديرملىيز." دييه سنڭ إعدامڭه حكم ايتمشلر. كنديڭى محافظه ايت." بن ده "تَوَكَّلْتُ على اللّٰه، أجل بردر، تغيّر ايتمز" ديدم.
ايشته بو قوميته، اوتوز سنه بلكه قرق سنهدن بَرى هم توسّع ايتدى، هم بنمله مجادلهده هر بر دسيسهيى إستعمال ايتدى. ايكى دفعه إمحا ايچون حپسه و اون بر
— 650 —
دفعه ده بنى زهيرلمهيه چاليشمشلر. أڭ صوڭ دهشتلى پلانلرى، سابق داخليه وكيلنى و آفيونڭ سابق واليسنى و أميرطاغنڭ سابق قائمِمقام وكيلنى عليهمه سوق ايتمهلريله، رسمى حكومتڭ نفوذينى بتون شدّتيله عليهمده إستعمال ايتمهلريدر. بنم گبى ضعيف، إختيار، مَرْدُمْگِريز، فقير، غريب، خدمته چوق محتاج بر بيچارهيه او اوچ رسمى مأمورلر، عليهمده اويله بر پروپاغنده ياپمش و هركسدهكى قورقو او درجهيه وارمش كه؛ بر مأمور بڭا سلام ايتسه، خبر آلدقلرى وقت دگيشديردكلرى ايچون، جاسوسلقدن باشقه هيچ بر مأمور بڭا اوغرامديغنى و قومشولريمڭ ده بعضلرى قورقولرندن هيچ سلام ايتمدكلرينى گورديگم حالده؛ عنايت و حفظِ إلٰهى بڭا بر صبر و تحمّل ويردى. أمثالسز بو إشكنجه و بو تضييق، بنى اونلره دخالته مجبور ايتمدى.
....
اوچنجيسى: ايكى سنه، ايكى محكمه، أللرنده تدقيق ايديلن بتون رسالهٔ نور أجزالرنده قانونجه بر وسيله بولامايوب
(حاشيه): يا هيچ بر جهتله هيچ بر قانون، حتّى اونلرڭ بعض كيفى قانونلرى بزه و رسالهِٔ نوره ايليشمييورلر وياخود شيمديكى بعض قانونلر ايليشديگى حالده؛ قوجه عدليهلر و اوچ بيوك محكمهلر، إستقبالده گلهجك شدّتلى نفرت و لعنتدن چكينمك ايچون نورڭ و بزم محكوميتمزه جسارت ايدهميوب إتّفاقله عموممزڭ برائتنه و بتون رسالهِٔ نورڭ إعادهسنه قرار ويرديلر. طاغ گبى قوّتلى عدليهلر چكينديگى حالده، موقّت بر مقامده اولان غدّار شخصيتلرڭ بو ظلمى ياپمهلرى، ألبته سماواتى و أرضى قيزديرييور، داها حدّتمه لزوم قالمييور.
بزى و رسالهِٔ نورى برائت ايتديردكدن صوڭره؛ زندقه قوميتهسى، منافق بعض مأمورلرى وسيله ايدهرك، مركزِ حكومتده رسمى بر پلان چويروب، بتون بتون خلافِ قانون اولارق بتون دوستلرمدن و طلبهلرمدن تجريد و صحّت و حياتم نقطهسنده أڭ فنا بر يرده، بنى
— 651 —
نفى ايتمك نامى آلتنده، حپسِ منفرد و تجريدِ مطلق معناسنده بنى أميرطاغنه گوندرديلر. شيمدى تحقّق ايتمش كه، ايكى مقصدله بو معاملهيى ياپييورلر:
بريسى: أسكيدن بَرى إهانتى قبول ايتمديگمدن، بنى او صورتده حدّته گتيروب بر مسئله چيقارهرق محويمه يول آچمقدى. بوندن بر شى چيقارامدقلرى ايچون، زهرلنديرمك واسطهسيله محويمه چاليشديلر. فقط عنايتِ إلٰهيه ايله، نور شاكردلرينڭ دعالرى ترياق گبى، پانزهر گبى و صبر و تحمّلم تام بر علاج گبى او پلانى عقيم بيراقدى، او مادّى و معنوى زهرڭ تهلكهسنى گچيردى. گرچه هيچ بر تاريخده، هيچ بر حكومتده بو طرزده إشكنجهلى ظلملر، قانون نامنه، حكومت نامنه ياپيلمديغى حالده؛ طمارلريمه طوقونديرهجق طرزده متماديًا ترصّدلرله هركسى اوركوتمكله بنى حدّته گتيرييوردى. فقط بردن قلبمه إخطار ايديلدى كه: بو ظالملره حدّت دگل، آجيماليسڭ. اونلرڭ هر بريسى، پك آز بر زمان صوڭره، سڭا موقّةً ويردكلرى عذاب يرنده بيڭ درجه فضله باقى عذابلره و مادّى و معنوى جهنّملره معروض قالاجقلر. سنڭ إنتقامڭ، بيڭ دفعه زياده اونلردن آلينير. و بر قسمى؛ عقلى وارسه، دنياده ده قالدقجه، گبرنجهيه قدر وجدان عذابى و إعدامِ أبدى قورقوسيله إشكنجه چكهجكلر. بن ده اونلره قارشى حدّتى ترك ايتدم، اونلره آجيدم. اللّٰه إصلاح ايتسين ديدم.
هم بو عذاب و إشكنجهلر پك بيوك ثواب قزانديرمقله برابر، رسالهِٔ نور شاكردلرى يرينه و اونلرڭ بدلنه بنمله مشغول اولوب يالڭز بنى تعذيب ايتمهلرى، نورجيلره بيوك بر فائده و سلامتلرينه خدمت اولماسى جهتنده ده جنابِ حقّه شكر ايدييورم و مدهش صيقنتيلرم ايچنده بر سَوينج حسّ ايدييورم.
دردنجيسى: سنڭ مكتوبڭده بنم إستراحتمى و أگر إقتدارم اولسه، بنم شام و حجاز طرفنه گيتمهمه دائر سزڭ حكومتِ حاضرهيه مراجعت مادّهسى ايسه:
— 652 —
أوّلا: بز، ايمانى قورتارمق و قرآنه خدمت ايچون، مكّهده اولسهم ده بورايه گلمك لازمدى. چونكه أڭ زياده بوراده إحتياج وار. بيڭلر روحم اولسه، بيڭلر خستهلقلره مبتلا اولسهم و زحمتلر چكسهم، ينه بو ملّتڭ ايماننه و سعادتنه خدمت ايچون بوراده قالمغه قرآندن آلديغم درسله قرار ويردم و ويرمشز.
ثانيًا: بڭا قارشى حرمت يرينه حقارت گورمك نقطهسنى مكتوبڭزده بيان ايدييورسڭز. "مصرده، آمريقاده اولسه ايديڭز، تاريخلرده حرمتله ياد ايديلهجكديڭز." دييه يازييورسڭز.
عزيز، دقّتلى قارداشم! بز، إنسانلرڭ حرمت و إحترامندن و شخصمزه عائد حسنِ ظن و إكرام و تحسينلرندن مسلگمز إعتباريله جدًّا قاچييورز. خصوصًا عجيب بر رياكارلق اولان شهرتپرستلك و جاذبهدار بر خودفروشلق اولان تاريخلره شعشعهلى گچمك و إنسانلره ايى گورونمك ايسه، نورڭ بر أساسى و مسلگى اولان إخلاصه ضددر و منافيدر. اونى آرزولامق دگل، بِالعكس شخصمز إعتباريله اوندن اوركويورز. يالڭز قرآنڭ فيضندن گلن و إعجازِ معنويسنڭ لمعاتى اولان و حقيقتلرينڭ تفسيرى بولونان و طلسملرينى آچان رسالهِٔ نورڭ رواجنى و هركسڭ اوڭا إحتياجنى حسّ ايتمسنى و پك يوكسك قيمتنى هركس تقدير ايتمهسنى و اونڭ پك ظاهر معنوى كراماتنى و ايمان نقطهسنده زندقهنڭ بتون دينسزلكلرينى مغلوب ايتدكلرينى و ايدهجكلرينى بيلديرمك، گوسترمك ايستهيورز و اونى رحمتِ إلٰهيهدن بكلهيورز.
شخصمه عائد أهمّيتسز و جزئى بر مادّهيى حاشيه اولارق بيان ايدييورم:
مادام رجب بك و قره كاظم سنڭله دوست و ظنّمجه أسكى سعيدله ده مناسبتلرى وار؛ اونلردن اييلك ايستهمك دگل، بلكه بڭا قارشى سلفلرى گبى معناسز، لزومسز تضييق و ظلمه ميدان ويرمهسينلر. حقيقةً بورانڭ مادّى و معنوى
— 653 —
هواسيله إمتزاج ايدهمييورم. صيقنتيلرم پك فضله. إقامتگاهمى هم طيشاريدن، هم ايچريدن كليدلهيورم. هر جهتله يالڭزم. و بر جهتده ده قومشوسز، صيقنتيلى بر اوطهده، خسته بر حالده حياتمى گچيرييورم. بعضًا بر گونى، دڭزليده بر آى حپسدن فضله بنى صيقمش. بو يگرمى سنه دهشتلى ظلم ايله حرّيتمه و سربستيتمه ايليشمك آرتيق يتر. ذاتًا ايكى سنه محكمهلرڭ تدقيقاتيله و عليهمدهكى منافقلرڭ پلانلرى عقيم قالماسيله قطعيًا تبيّن ايتمش كه، شخصمده و نورلرده بو وطن و ملّته ضرر توهّم ايتمكله داها كيمسهيى قانديرامازلر. بن ده هركس گبى حرّيتمه صاحب اولسهم، بلكه تبديلِ هوا ايچون معتدل هواسى بولونان بو قضانڭ بعض كويلرينه گيتمهمه مساعدهكار بر إشعار اولسه، مناسب اولور. سزه و اورادهكى نور دوستلريمه چوق سلام و دعا ايدييورز.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
مادّى و معنوى بر سؤال مناسبتيله خاطره گلن بر جوابدر.
دينيلييور كه: نهدن نور شاكردلرينڭ قوّتلى حسنِ ظنلرى و قطعى قناعتلرى، سنڭ شخصڭ حقّنده نورلره داها زياده شوقلرينه مدار اولان بر مقامى و كمالاتى شخصڭه قبول ايتمييورسڭ؟ يالڭز رسالهِٔ نوره ويروب، كنديڭى چوق قصورلى بر خادم گوسترييورسڭ؟
— 654 —
الجواب: حدسز حمد و شكر اولسون كه، رسالهِٔ نورڭ اويله قوّتلى و صارصيلماز إستناد نقطهلرى و اويله پارلاق و كسكين حجّتلرى وار كه؛ بنم شخصمده ظن ايديلن مزيته، إستعداده إحتياجى يوقدر. باشقه أثرلر گبى مؤلّفڭ قابليتنه باقوب، مقبوليتى و قوّتى اوندن آلمايور. ايشته ميدانده، يگرمى سنهدر قطعى حجّتلرينه طايانوب، شخصمڭ مادّى و معنوى دشمنلرينى تسليمه مجبور ايدييور. أگر شخصيتم اوڭا أهمّيتلى بر نقطهِٔ إستناد اولسيدى، دينسز دشمنلرم و إنصافسز معارضلرم قصورلى شخصمى چوروتمكله، نورلره بيوك ضربه وورابيليرديلر. حالبوكه او دشمنلر ديوانهلكلرندن، ينه هر نوع دسيسهلرله بنى چوروتمهيه و حقّمده توجّهِ عامّهيى قيرمغه چاليشدقلرى حالده، نورلرڭ فتوحاتنه و قيمتنه ضرر ويرهمييورلر. يالڭز بعض ضعيف و يڭى مشتاقلرى بولانديرسه ده واز گچيرهمييورلر.
بو حقيقت ايچون، هم بو زمانده أنانيت زياده حكم ايتديگى ايچون، حدّمدن چوق زياده اولان حسنِ ظنلرى كنديمه آلمايورم. و بن، قارداشلرم گبى، كندى نفسمه حسنِ ظن ايتمييورم. هم قارداشلريمڭ بو بيچاره قارداشلرينه ويرديگى مقامِ اُخروى، حقيقى، دينى مقام ايسه؛ مكتوباتده ايكنجى مكتوبڭ آخرندهكى قاعدهيه گوره، "شخصمه ويردكلرى معنوى هديه اولان كمالاتى، أگر حاشا بن كنديمى اويله بيلسهم، اولمامسنه دليلدر؛ كنديمى اويله بيلمهسهم، اونلرڭ او هديهسنى قبول ايتمهمك لازم گلييور." هم كندينى مقام صاحبى بيلمك جهتنده أنانيت مداخله ايدهبيلير.
بر شى داها قالدى كه؛ دنيا جهتنده حقائقِ ايمانيهنڭ نشرندهكى وظيفهدار، مقام صاحبى اولسه، داها ايى تأثير ايدر دينيلهبيلير. بونده ده ايكى مانع وار:
بريسى: فرضا ولايت اولسه ده؛ بيلهرك، ايستيهرك مقام ياپمق طرزنده، ولايتڭ ماهيتندهكى إخلاص و محويته منافيدر. نبوّتڭ ورثهلرى اولان صحابهلر گبى إظهار و دعوا ايدهمزلر، اونلره قياس ايديلمز.
— 655 —
ايكنجى مانع: پك چوق جهتلرله چوروتيلهبيلير و فانى و جزئى و موقّت و قصورلى بر شخص صاحب اولسه، نورلره و حقائقِ ايمانيهنڭ فتوحاتنه ضرر گلير.
فقط بر نقطه وار كه، موجبِ شكراندر: أهلِ سياستدهكى دشمنلرم، مذكور حقيقتلرى بيلمدكلرى ايچون؛ شرفلى، عزّتلى أسكى سعيدى دوشونوب متماديًا نورلر بدلنه بنم شخصمه إهانت و تنقيص ايتمكله مشغول اولويورلر. بعض متعصّب أنانيتلى خواجهلرى ده شخصمڭ عليهنه چويرييورلر، گويا نورلرى سوندورمگه چاليشييورلر. حالبوكه نورلرى داها زياده پارلاتديرمغه وسيله اولويورلر. نورلر، عادى شخصمدن دگل، قرآن گونشنڭ منبعندن نورلرى آلييور.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بو شعشعهلى بهارڭ چيچكلرينى تماشا ايتمك ايچون آرابه ايله بر ايكى ساعت گزييورم. هيچ حياتمده گورمهديگم بر طرزده بتون چيچكلى اوتلر، عادتڭ فوقنده بر طرزده بيومش، چيچكلر آچمش، تبسّمكارانه تسبيحات ايدوب، لسانِ حال ايله صانعِ ذو الجلاللرينڭ صنعتنى تقدير و آلقيشلايورلر گبى حقّ اليقين حسّ ايتديگمدن؛ حياتِ دنيويهيه مشتاق حسّياتم و غافل و تحمّلسز نفسم بو حالدن إستفاده ايدهرك، دنيادن نفرت و خستهلقلى و صيقنتيلى حياتدن اوصانمق و برزخه گيتمگه و اورادهكى يوزده طقسان دوستلرينى گورمگه إشتياق جهتنده قرار ويرن
— 656 —
قلبمه و فانيده باقى ذوق آرايان نفسمه إعتراض گلدى. بردن حسّياته ده، طمارلره ده سرايت ايدن ايمان نورى او إعتراضه قارشى گوستردى كه: مادام طوپراق بو قدر جمال و رحمت و حيات و زينتلره مادّى جهتنده مظهر اولماسندن حدسز بر رحمتڭ پردهسيدر و ايچنه گيرن هيچ بر شى باشىبوش قالمييور.. ألبته بتون بو ظاهرى و مادّى زينتلرڭ و گوزللكلرڭ و حُسن و جمال و رحمت و حياتڭ معنوى مركزلرينڭ و بر قسم تزگاهلرينڭ فعّال بر نوعى، طوپراق پردهسنڭ آلتنده و آرقهسندهدر. ألبته بو حمايتلى آننهمز اولان طوپراق آلتنه گيرمك و قوجاغنه صيغينمق و او حقيقى و دائمى و معنوى چيچكلرى سير ايتمك، داها زياده سَويلير و إشتياقه لايقدر.. دييه او كور حسّياتڭ و دنياپرست نفسڭ إعتراضنى تماميله إزاله و دفع ايتدى.
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى نُورِ الْاِيمَانِ مِنْ كُلِّ وَجْهٍ
دنياپرست نفسمه ده ديديرتدى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:سكسان سنه عبادتلى بر عمرى بختيارلره قزانديران رمضانِ مباركده إن شاء اللّٰه نورڭ شركتِ معنويسى او قزانجه مظهر اولاجق. بايرامه قدر ألدن گلديگى قدر نورجيلر إخلاص ايله بربرينڭ دعالرينه معنوى آمين ديمهلى كه، بريسى او سكسانى قزانسه هر برى درجهسنه گوره حصّهدار اولور. أڭ ضعيف و أڭ آغير يوكى بولونان بو خسته قارداشڭزه ألبته معنوى يارديم ايدرسڭز.
— 657 —
ثانيًا:نورلرڭ أركانلرندن بر ايكى دوقتور، بنم خستهلغمڭ شدّتيله برابر او خالص، صادق ذاتلره خستهلق نقطهسنده مراجعت ايتمهيوب و علاجلرينى ده ييمهيوب، چوق آغير خستهلقلر ايچنده اونلرله مشورت ايتميهرك و شدّتِ إحتياجم و ألملرڭ ايچنده يانمه گلدكلرى وقت، خستهلغه دائر بحث آچماديغمدن أنديشهلى بر مراق اونلره گلديگندن، سرلى بر حقيقتى إظهاره مجبور اولدم. بلكه سزه ده فائدهسى وار دييه يازييورم. اونلره ديدم كه:
"هم گيزلى دشمنلرم، هم نفسم؛ شيطانڭ تلقينيله ضعيف بر طماريمى آرايورلر كه، بنى اونڭله ياقالايوب نورلره تام إخلاص ايله خدمتمه ضرر گلسين. أڭ ضعيف طمار و دهشتلى مانع، خستهلق طماريدر. خستهلغه أهمّيت ويريلدكجه، حسِّ نفسِ جسم غلبه ايدر؛ ضرورتدر، مجبوريت وار دير، روح و قلبى صوصديرر؛ دوقتورى مستبد بر حاكم گبى ياپار و توصيهلرينه و گوسترديگى علاجلره إطاعته مجبور ايدييور. بو ايسه فداكارانه، إخلاصله خدمته ضرر ويرر.
هم گيزلى دشمنلرم ده بو ضعيف طمارمدن إستفادهيه چاليشمشلر و چاليشييورلر. ناصلكه قورقو و طمع و شان و شرف جهتنده چاليشييورلر. (چونكه إنسانڭ أڭ ضعيف طمارى اولان قورقو جهتنده بر خلط ايدهمديلر، إعداملرينه بش پاره ويرمديگمزى آڭلاديلر.)
صوڭره إنسانڭ بر ضعيف طمارى، دردِ معيشت و طمع جهتنده چوق صوروشديرديلر. نهايتنده، او ضعيف طماردن بر شى چيقارامديلر. صوڭره اونلرجه تحقّق ايتدى كه: اونلرڭ مقدّساتنى فدا ايتدكلرى دنيا مالى، نظريمزده هيچ أهمّيتى يوق و چوق وقوعاتلرله اونلرجه ده تحقّق ايتمش. حتّى بو اون سنه ظرفنده يوز دفعهدن زياده رسمًا "نه ايله ياشايور؟" دييه محلّى حكومتلردن صورمشلر.
— 658 —
صوڭره أڭ ضعيف بر طمارِ إنسانيه اولان شان و شرف و رتبه نقطهسنده بڭا چوق أليم بر طرزده او ضعيف طماريمى طوتمق ايچون أمر ايديلمش إهانتلر، تحقيرلر، طماره طوقونديرهجق إشكنجهلر ياپديلر. هيچ بر شيئه موفّق اولامديلر. و قطعيًا آڭلاديلر كه، اونلرڭ پرستش ايتديگى دنيانڭ شان و شرفنى بر رياكارلق و ضررلى بر خودفروشلق بيلييورز، اونلرڭ فوق العاده أهمّيت ويردكلرى حبِّ جاه و شان و شرفِ دنيويهيه بش پاره أهمّيت ويرمييورز، بلكه اونلرى بو جهتله ديوانه بيلييورز.
صوڭره بزم خدمتمز إعتباريله بزده ضعيف طمار صاييلان، فقط حقيقت نقطهسنده هركسڭ مقبولى و هر شخص اونى قزانمغه مشتاق اولان معنوى مقام صاحبى اولمق و ولايت مرتبهلرنده ترقّى ايتمك و او نعمتِ إلٰهيهيى كندنده بيلمكدر كه، إنسانلره منفعتدن باشقه هيچ بر ضررى يوق. فقط بويله بنلك و أنانيت و منفعتپرستلك و نفسنى قورتارمق حسّى غلبه چالديغى بر زمانده، ألبته سرِّ إخلاصه و هيچ بر شيئه آلَت اولمامغه بنا ايديلن خدمتِ ايمانيه، شخصى مقامِ معنويهيى آرامامق إقتضا ايدييور؛ حركاتنده اونلرى ايستهمهمك و دوشونمهمك لازمدر كه، حقيقى إخلاصڭ سرّى بوزولماسين. ايشته بونڭ ايچوندر كه، هركسڭ آراديغى كشف و كراماتى و كمالاتِ روحيهيى نور خدمتنڭ خارجنده آرامديغمى ضعيف طمارلريمى طوتمغه چاليشانلر آڭلاديلر. بو نقطهده دخى مغلوب اولديلر."
عموم قارداشلريمزه برر برر سلام و گلهجك ليلهِٔ قدر هر بر نورجى حقّنده سكسان اوچ سنه عبادتله گچمش بر عمر حكمنه گچمهسنى حقيقتِ ليلهِٔ قدرى شفاعتجى ايدهرك رحمتِ إلٰهيهدن نياز ايدييورز.
قارداشڭز
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 659 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:ليلهٔ قدرده قلبه گلن پك اوزون و گنيش بر حقيقته پك قيصهجه بر إشارت ايدهجگز. شويله كه:
نوعِ بشر بو صوڭ حربِ عمومينڭ أشدِّ ظلم و إستبدادى ايله و مرحمتسز تخريباتيله و بر دشمنڭ يوزندن يوزر معصومى پريشان ايتمهسيله و مغلوبلرڭ دهشتلى مأيوسيتلريله و غالبلرڭ دهشتلى تلاش و حاكميتلرينى محافظه و بيوك تخريباتلرينى تعمير ايدهمهملرندن گلن دهشتلى وجدان عذابلريله و دنيا حياتنڭ بتون بتون فانى و موقّت اولماسى و مدنيت فانتازيهلرينڭ آلداتيجى و اويوتوجى اولماسى عمومه گورونمهسيله و فطرتِ بشريهدهكى يوكسك إستعداداتڭ، ماهيتِ إنسانيهسنڭ عمومى بر صورتده دهشتلى يارهلانماسيله و أبدپرست حسّياتِ باقيه و فطرى عشقِ إنسانيهنڭ هيجان ايچنده اويانماسيله و غفلت و ضلالتڭ، أڭ سرت، صاغير اولان طبيعتڭ، قرآنڭ ألماس قلنجى آلتنده پارچهلانماسيله و غفلت و ضلالتڭ أڭ بوغوجى، آلداتيجى أڭ گنيش پردهسى اولان سياستڭ روىِ زمينده پك چركين، پك غدّارانه حقيقى صورتى گورونمهسيله و ألبته هيچ بر شبهه يوق كه: شمالده، غربده، آمريقاده أمارهلرى گورونديگنه بناءً نوعِ بشرڭ معشوقِ مجازيسى اولان حياتِ دنيويهسى بويله چركين و گچيجى اولماسندن، فطرتِ بشرڭ حقيقى سَوْديگى و آراديغى حياتِ باقيهيى بتون قوّتيله آرايهجق. و ألبته هيچ شبهه يوق كه: بيڭ اوچ يوز آلتمش سنهده، هر عصرده اوچ يوز أللى ميليون شاكردى بولونان و هر حكمنه و دعواسنه ميليونلر أهلِ حقيقت تصديق ايله إمضا باصان و هر دقيقهده ميليونلر حافظلرڭ قلبنده قدسيت ايله بولونوب لسانلريله بشره
— 660 —
درس ويرن و هيچ بر كتابده أمثالى بولونميان بر طرزده، بشر ايچون حياتِ باقيهيى و سعادتِ أبديهيى مژده ويروب بتون بشرڭ يارهلرينى تداوى ايدن قرآنِ معجز البيانڭ شدّتلى، قوّتلى و تكرارلى بيڭلر آياتيله، بلكه صريحًا و إشارةً اون بيڭلر دفعه دعوا ايدوب خبر ويروب صارصيلماز قطعى دليللر ايله، شبهه گتيرمز حدسز حجّتلرله حياتِ باقيهيى قطعيتله مژده و سعادتِ أبديهيى درس ويرمهسى، ألبته نوعِ بشر، بتون بتون عقلنى غيب ايتمزسه و مادّى و معنوى بر قيامت باشلرنده قوپمازسه؛ إسوهچ، نوروهچ، فينلانديا و إنگلترهنڭ قرآنى قبوله چاليشان مشهور خطيبلرى و دينِ حقّى آرايان آمريقانڭ چوق أهمّيتلى دينى جمعيتى گبى روىِ زمينڭ قطعهلرى و حكومتلرى قرآنِ معجز البيانى آرايهجقلر و حقيقتلرينى آڭلادقدن صوڭره بتون روح و جانلريله صاريلاجقلر. چونكه بو حقيقت نقطهسنده قطعيًا قرآنڭ مِثلى يوقدر و اولاماز و هيچ بر شى بو معجزهِٔ أكبرڭ يرينى طوتاماز.
ثانيًا:مادام رسالهِٔ نور او معجزهِٔ كبرانڭ ألنده بر ألماس قلنج حكمنده خدمتنى گوسترمش و أڭ معنّد دشمنلرى تسليمه مجبور ايتمش. هم قلبى، هم روحى، حتّى حسّياتى تام تنوير ايدهجك و علاجلرينى ويرهجك بر طرزده خزينهِٔ قرآنيهنڭ دلّاللغنى ياپان و اوندن باشقه مأخذ و مرجعى اولميان بر معجزهِٔ معنويهسى بولونان رسالهِٔ نور او وظيفهيى ياپييور و عليهنده دهشتلى پروپاغندهلر و غايت معنّد زنديقلره تام غلبه چالمش و ضلالتڭ أڭ قالين و بوغوجى و گنيش دائرهِٔ آفاقنده و فنّڭ أڭ گنيش پردهلرنده عصاىِ موسىدهكى ميوهنڭ آلتنجى مسئلهسى و برنجى و ايكنجى، اوچنجى و سكزنجى حجّتلريله غايت پارلاق بر طرزده غفلتى طاغيتوب نورِ توحيدى گوسترمش؛ ألبته بزلره لازم و ملّته ألزمدر كه؛ شيمدى رسمًا إذن ويريلن دين تدريساتى ايچون خصوصى درسخانهلر آچيلمهسنه و إذن ويريلمسنه بناءً، نور شاكردلرى ممكن اولديغى قدر هر يرده كوچوجك بر درسخانهِٔ نوريه آچمق لازمدر. گرچه هركس كندى كندينه بر درجه إستفاده ايدر، فقط هركس هر
— 661 —
مسئلهسنى تام آڭلاماز. هم ايمان حقيقتلرينڭ ايضاحى اولديغى ايچون؛ هم علم، هم معرفت اللّٰه، هم عبادتدر. أسكى مدرسهلرده بش اون سنهيه مقابل، إن شاء اللّٰه نور مدرسهلرى بش اون هفتهده عين نتيجهيى تأمين ايدهجك و يگرمى سنهدر ايدييور. و هم حكومت و ملّت و وطن، هم حياتِ دنيويهسنه و سياسيهسنه و اُخرويهسنه پك چوق فائدهسى بولونان بو قرآن لمعاتلرينه و دلّالى بولونان رسالهِٔ نوره دگل ايليشمك، تماميله ترويج و نشرينه چاليشمهلرى ألزمدر كه؛ گچن دهشتلى گناهلره كفّارت و گلهجك مدهش بلالره و آنارشيستلگه بر سد اولابيلسين.
قارداشلرم! مراق ايتمهيڭز و نورڭ فوق العاده پرده آلتندهكى فتوحاتنه قناعت ايديڭز. شيمدىيه قدر هيچ بر أثرڭ بويله آغير شرائط آلتنده بو درجه تأثيرلى إنتشارينى تاريخ گوسترمييور. هم تام سربستيت ويريلمهمسنڭ سببى و حكمتى: نورلرڭ فوق العاده قوّتندن قورقويورلر. بلكه صارصينتى ويرهجك دييه، تام تقدير و قبول ايتمك ايله برابر، شيمديلك رسمًا إنتشارندن تلاش ايتدكلرينى، ديانت رئيسى بيوك رئيسله گورشمهسنده خبر آلينمش. أسكى گبى هجوم يوق، بلكه مصالحه ايستهيورلر. فقط نورلر لهنده قوّتلى جريانلر، إن شاء اللّٰه او تلاشى إشتياقله رسمًا نشرينه چويرهجك. هم چوق أنانيتليلر، أثرلرينى ترويج ايتمك ايچون، نورلرڭ ميدانه چيقمالرينه قيصقانمق طماريله طرفدار اولمايورلر.
ثالثًا:رسالهِٔ نور، حاجيلرله خارج عالمِ إسلامه ياييليور، كندى كندينى لايق أللره يتيشديرييور. و شامه أل يازيسيله گوندرديگمز عصاىِ موسى و ذو الفقارى، هيئتِ علميه اون بش گون تدقيق ايتمش، تام تقدير ايتمهلرينه علامت اولارق ديمشلر: بز، بونى مجموعهلر حالنده قسم قسم طبع ايدهلم. هم بونى بردن طبع ايتمگه چوق پاره لازم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 662 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:سزه هم عجيب، هم أليم، هم لطيف بر ماجراىِ حياتمى و دشمنلريمڭ هم شنيع، هم بيڭ إحتمالدن بر تك إحتمال ايله هيچ بر شيطان هيچ بر كيمسهيى قانديرهمديغى بر إفترالرينى و نوره قارشى إستعمال ايديلهجك هيچ بر سلاحلرى قالماديغنى بيان ايتمگه بر مناسبت گلدى. شويله كه:
تاريخِ حياتمى بيلنلره معلومدر: أللى بش سنه أوّل بن، يگرمى ياشلرنده ايكن، بيتليسده مرحوم والى عُمَر پاشا خانهسنده ايكى سنه اونڭ إصراريله و علمه زياده حرمتيله قالدم. اونڭ آلتى عدد قيزلرى واردى. اوچى كوچك، اوچى بيوك. بن، اوچ بيوكلرى، ايكى سنه برابر بر خانهده قالديغمز حالده، بربرندن تفريق ايدوب طانيمييوردم. او درجه دقّت ايتمييوردم كه بيلهيم. حتّى بر عالم مسافرم يانمه گلدى، ايكى گونده اونلرى بربرندن فرق ايتدى، طانيدى. هركس بندهكى حاله حيرت ايدهرك بڭا صورديلر: "نهدن باقمييورسڭ؟" ديردم: "علمڭ عزّتنى محافظه ايتمك، بنى باقديرمييور."
هم قرق سنه أوّل إستانبولده كاغدخانه شنلگنڭ يومِ مخصوصنده، كوپريدن تا كاغدخانهيه قدر خليجڭ ايكى طرفنده بيڭلر آچيق صاچيق روم و أرمنى و إستانبوللى قارى و قيزلر ديزيلدكلرى صيرهده، بن و مرحوم مبعوث ملا سيّد طٰهٰ و مبعوث حاجى إلياس ايله برابر بر قاييغه بيندك، او قادينلرڭ يانلرندن گچييوردق. بنم هيچ خبرم يوقدى. حالبوكه ملا طٰهٰ و حاجى إلياس بنى تجربهيه قرار ويردكلرى و نوبتله بنى ترصّد ايتدكلرينى بر ساعت سياحت صوڭنده إعتراف ايدوب ديديلر: "سنڭ بو حالڭه حيرت ايتدك، هيچ باقمادڭ." ديدم: "لزومسز، گچيجى، گناهلى ذوقلرڭ عاقبتى ألملر، تأسّفلر اولماسندن ايستهمييورم."
— 663 —
هم بتون تاريخِ حياتمده هديهلرى قبول ايتمك و منّت آلتنه گيروب خلقڭ صدقه و إحسانلرينى آلمقدن چكينديگمى، بنم ايله آرقداشلق ايدنلر بيليرلر. نورلرڭ و خدمتِ ايمانيه و قرآنيهنڭ شرفنى و سلامتنى حمايه ايتمك ايچون، دنيانڭ مادّى و إجتماعى و سياسى بتون أذواقنى و مراقنى ترك ايتديگم و إعدام گبى أهلِ غرضڭ بتون تهديدلرينه بش پاره أهمّيت ويرمديگم، يگرمى سنه إشكنجهلى أسارتمدهكى ايكى دهشتلى حپسلرمده و محكمهلرمده قطعى گوروندى.
ايشته يتمش بش سنه دوام ايدن بو دستورِ حياتم واركن، رسالهِٔ نورڭ فوق العاده قيمتنى قيرمق فكريله شيطانلرڭ بيله خاطر و خيالنه گلمهين بر إفترا، رسمى مقامى إشغال ايدن بر آدم ياپدى. و ديمش: "گيجهده طبلهلرله باقلاوالر، فاحشه و ناموسسزلر ياننه گيدييورلر." حالبوكه بنم قپوم گيجهده طيشاريدن و ايچريدن كليدلى، صباحه قدر بر بكجى او بدبختڭ أمريله قپومى بكلهيوردى. هم بورادهكى قومشولر و بتون دوستلر بيليرلر كه؛ بن عشاء نمازندن صوڭره، تا صباحه قدر هيچ كيمسهيى يانمه قبول ايتمهمشم. ايشته بويله بر إفترايه بر سفيه، أحمق إنسان أشك اولسه، صوڭره شيطان اولسه، بوڭا إحتمال ويرمز. او آدم آڭلادى، او گبى پلانلردن واز گچدى، بورادن باشقه يره جهنّم اولوب گيتدى. اونڭ رسميت جهتيله بنى دگل، بلكه نورجيلرى لكهدار ايتمك ايچون قورديغى پلانى ايله، بو يڭى حادثهيى وسيله ايدوب شاكردلره لكه سورمك ايستهنيلدى. فقط حفظ و حمايت و عنايتِ إلٰهيه، او پلانى ده خارقه بر طرزده عقيم بيراقدى. بو بيانله بن نفسمى تبرئه ايتمييورم، بلكه "قدسى خدمتِ ايمانيه، او نفسى بتون هوساتندن واز گچيرمش و او خدمتدهكى معنوى ذوق اوڭا كافى گلييور" ديمك ايستهيورم و نورجيلرڭ إحتياط و دقّته إحتياجلرينى بيان ايدييورم.
— 664 —
ثانيًا:ماكينه ايشنده تجربهلى و مقتدر خصوصى كاتبى سزه گوندرييورم. كندم زحمتله يازديغمدن، بوندن صوڭره قيصهجه يازاجغم، گوجنمهيڭز.
....
رابعًا:بو دقيقهده قسطمونى خسروى محمد فيضىنڭ تبريك و نور فتوحاتنڭ مژدهلرينى حاوى پارلاق، گوزل مكتوبنى آلدم و او قيمتلى قارداشمز باشده اولارق حلمى، أمين، بش قارداشلره، زهرالر، لطفيهلر، علويهلر گبى نورجى همشيرهلريمزڭ هم ليالئِ عشرهلرينى، هم بايراملرينى روح و جانمزله تبريك ايدييورز. هم خلوصينڭ، هم فيضىنڭ مكتوبلرينى لفًّا گوندرييورز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:عموم نورجيلرڭ مبارك بايراملرينى و حجّ الأكبرده بولونان نور شاكردلريله و حجدهكى نور طرفدارلرينڭ بايراملرينى تبريك ايچنده و چوق زماندن بَرى أسارت آلتنده قالمش و إستقلاليتنى غيب ايتمش هندستان، عربستان گبى عالمِ إسلامڭ بيوك مملكتلرى برر دولتِ إسلاميه شكلنده هندده يوز ميليون بر دولتِ إسلاميه، جاواده أللى ميليوندن زياده بر دولتِ إسلاميه و عربستانده درت بش حكومت بر جماهيرِ متّفقه گبى عرب برلگى ايله إسلام برلگنى برلشديرمهسندهكى عالمِ إسلامڭ بو بيوك بايرامنڭ مقدّمهسنى تبريك ايله، بو بايرام بزه مژده ويرييور.
— 665 —
ثانيًا:إستانبولده، رأفت بگڭ و مصطفى اوروجڭ يازدقلرينه گوره، چوق زمان إسلام اوردوسنى إداره ايدن و صوڭره دار الفنونه إنقلاب ايدن حربيه نظارتى و بابِ سرعسكرى، او معظّم بنانڭ آلننده
اِنَّا فَتَحْنَالَكَ فَتْحًا مُبِينًا ٭ وَ يَنْصُرَكَ اللّٰهُ نَصْرًا عَزِيزًا
خطِّ قرآن ايله او معنيدار قرآن آيتى يازيلمشكن، صوڭره ده مرمر طاشلرله اوزرى قپاتيلوب او نورلرى گيزلهمشلردى. شيمدى يڭيدن خطِّ قرآنيهيه بر نمونهِٔ مساعده و رسالهِٔ نورڭ تعقيب ايتديگى مقصدينه بر وسيله و اونورسيته ايلريده بر نور مدرسهسى اولماسنه بر إشارت اولديغى گبى، دڭزلى نورجيلرندن أحمدلرڭ مشهور عالم و عقلجه اون طوقوزنجى عصرڭ أڭ بيوگى و إجتماعى فيلسوفلرڭ أڭ ايلريسى بيسمارقڭ أثرندن آلدقلرى بر فقرهده، او يوكسك بيسمارق أثرنده دييور كه: "قرآنى هر جهتله تدقيق ايتدم، هر كلمهسنده بيوك بر حكمت گوردم. بونڭ مِثلى و بشريتى إداره ايدهجك هيچ بر أثر يوقدر و گلهمز." و پيغمبره خطابًا دير:
"يا محمّد! سڭا معاصر اولامديغمدن چوق متأثّرم. بشريت سنڭ گبى ممتاز بر قدرتى بر دفعه گورمش، بعدما گورهميهجكدر. بناءً عليه، سنڭ حضورڭده كمالِ حرمتله أگيليرم."
بيسمارق
دييه إمضاسنى آتمش. و او فقرهسنده تحريف و نسخ اولونان كتبِ منزلهيى زياده تنقيص ايتديگى ايچون، او جملهلر يازيلماملى؛ بن ده إشارت ايتدم.
او ذات اون طوقوزنجى عصرڭ أڭ عقللى و أڭ بيوك بر فيلسوفى و سياستڭ و إجتماعياتِ بشريهنڭ أڭ مهمّ بر شخصيتى اولماسى؛ هم عالمِ إسلام إستقلاليتنى بر درجه ألده ايتمهسى و أجنبى حكومتلرڭ حقائقِ قرآنيهيى آراماسى و غرب و شمالِ غربىده قرآن لهنده بيوك جريان بولونماسى؛ هم آمريقانڭ أڭ يوكسك و مشهور فيلسوفى اولان مستر قارلايل دخى عينًا بيسمارق گبى ديمش: "باشقه كتابلر، هيچ
— 666 —
بر جهتده قرآنه يتيشهمز. حقيقى سوز اودر، اونى ديڭلهملىيز." دييه قطعى قرار ويرمهسى و نورلرڭ ده هر طرفده فتوحاتى و ايلرى گيتمسى، بيوك بر فالِ خيردر كه، أجنبيده چوق بيسمارق و مستر قارلايللر چيقهجقلر و أمارهلرى ده وار دييه نورجيلره بر بايرام هديهسى اولارق تقديم ايدييورز و بيسمارقڭ فقرهسنى لفًّا گوندرييورز.
٭ ٭ ٭
ثانيًا:رسالهِٔ نورڭ بو قدر معارضلرينه مقابل أڭ بيوك قوّتى إخلاص اولديغندن و دنيانڭ هيچ بر شيئنه آلَت اولماديغى گبى، طرفگيرلك حسّياتنه بنا ايديلن جريانلره، خصوصًا سياسته تماس ايدن جريانلرله علاقهدار اولماز. چونكه طرفگيرلك طمارى إخلاصى قيرار، حقيقتى دگيشديرر. حتّى بنم اوتوز سنهدن بَرى سياستى ترك ايتديگمه سبب، مبارك بر عالم تعقيب ايتديگى جريانڭ طرفگيرلك طمارى ايله صالح و بيوك بر عالمى اونڭ فكرينه مخالف اولماسندن تكفير درجهسنده تحقير ايدوب، كندى فكرينه موافق مشهور و متجاوز بر منافقى غايت مدح و ثنا ايتدى. بن ده بتون روحمله اوركدم. ديمك طرفگيرلك حسّنه سياستجيلك قاريشسه، بويله عجيب خطالره سببيت ويرييور دييه
اَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطَانِ وَ السِّيَاسَةِ
ديدم. او زماندن بَرى سياستى ترك ايتدم.
او حالمڭ نتيجهسى اولارق، سزڭ گبى قارداشلرم بيليرسڭز كه، يگرمى بش سنهدن بَرى بر غزتهيى نه اوقودم، نه ديڭلهدم و نه ده مراق ايتدم؛ و اون سنه حربِ عمومىيه باقمادم، بيلمهدم و مراق ايتمدم؛ و يگرمى ايكى سنه بو إشكنجهلى أسارتمده طرفگيرلگه و سياسته تماس ايتمهمك ايچون و نوردهكى إخلاصه ضرر گلمهمك ايچون، مدافعاتمدن باشقه إستراحتم ايچون هيچ مراجعت ايتمديگمى بيليرسڭز. هم بيليرسڭز كه، حپسده سزه يازديغم گبى، بنم إعداممه حكم ايدن
— 667 —
آدملر، بنى إشكنجه ايله تعذيب ايدنلر، رسالهِٔ نور ايله ايمانلرينى قورتارسهلر، شاهد اولڭز كه، بن اونلرى حلال ايدييورم. و طرفگيرلك طماريله إخلاصه ضرر گلمهمك ايچون، بو ايكى اوچ سنهده داخلدن و خارجدن گلن فورطنهلى جريانلره هيچ تماس ايتمدك و قارداشلريمى ده بر درجه ايقاظ ايتدم.
بيليرسڭز كه، كندم صدقه و يارديملرى قبول ايتمديگم گبى، اويله يارديملره ده وسيله اولامديغمدن، كندى ألبسهمى و لزوملى أشيامى صاتوب او پاره ايله كندى كتابلريمى، يازان قارداشلرمدن صاتون آلييوردم. تا رسالهِٔ نورڭ إخلاصنه دنيا منفعتلرى گيرمهسين، بر ضرر ويرمهسين و باشقه قارداشلر ده عبرت آلوب هيچ بر شيئه آلَت ايديلمسين. نورڭ حقيقى شاكردلرينه نور كافيدر. اونلر ده قناعت ايتسين، باشقه شرفلره ويا معنوى، مادّى منفعتلره گوزينى ديكمهسين.
هم مناقشه، منازعه و مسائلِ دينيهده طمارلره طوقونهجق طرفگيرانه مباحثه ايتمهمك لازمدر كه، نور عليهنده غرضكارلر چيقماسين. حتّى بر حسِّ قبل الوقوع ايله مصطفى اوروج قارداشمزڭ رسالهِٔ نورڭ مسلگنه مخالف اولارق بريسيله مباحثهسى عين دقيقهده اوڭا غايت حدّت و شدّتله بر گوجنمك قلبه گلدى. حتّى او نوردن قزانديغى چوق أهمّيتلى مقامندن آتمق آرزوسى اولدى، قلبًا متأثّر اولدم. بو بنم ايچون بر عبد الرحمندى، نهدن بويله شدّتلى حدّت ايتدم. صوڭره بو بايرامده يانمه گلدى، جنابِ حقّه شكر كه، چوق أهمّيتلى بر درس ديڭلهدى و او بيوك خطاسنى ده آڭلادى و بنم بوراده حدّتمڭ عين دقيقهده خطاسنى إعتراف ايتدى. إن شاء اللّٰه او كفّارت اولدى، تام تميز اولارق قورتولدى.
درت بش آيدن بَرى بر ذات، بڭا بورايه بر غزته گوندرييورمش؛ بن يڭيدن خبر آلدم كه، بڭا گوندريلييورمش. بورادهكى دوستلرم عادتمى بيلدكلرى ايچوندر كه، دگل غزته، نوردن باشقه هيچ بر كتابى، هيچ بر مجموعهيى قبول ايتمديگم
— 668 —
گبى، يڭى يازيدن هيچ بر حرف بيلمديگم ايچون قورقمشلر، بڭا خبر ويرمهمشلر و گوسترمهمشلر. شيمدى بر ذات، بر مكتوب ايچنده بر صحيفهسى بنمله قونوشان بر غزتهجينڭ، فقط دوست و همشهرى بر ذاتڭ مكتوبنى گوستردى. ديديلر كه: "چوقدن بَرى سنڭ نامڭه بر غزته گوندرييوردى، بز قورقدق سڭا سويلهمدك." بن ده ديدم: "او ذاته بنم طرفمدن چوق سلام ايديڭز. او دوستڭ أسكى بيلديگى سعيد دگيشمش، دنيا ايله علاقهسى كسيلمش. هم خسته، هم خصوصى مكتوبى قارداشمه ده يازامديغمدن او ذات گوجنمهسين."
اورادهكى عموم دوستلره، خصوصًا حافظ أمين و حافظ فخر الدّين گبى قارداشلريمزه سلام و بايراملرينى تكرار تبريك ايدييورز...
حدسز شكر اولسون كه، رسالهِٔ نورڭ حرمينِ شريفَيْنجه مقبوليتنه بر علامت شودر كه: دڭزلى قهرمانى حافظ مصطفى، إستانبولدن آلديغى ذو الفقار و عصاىِ موسى و سراج النورى (كه هندستان علماسنه گوندريلهجكدى) اونلرى آلوب يولده بعض حاجيلره اوقوتوب، برابر مدينهِٔ منوّرهده كشميرلى غايت مشهور بر عالم و توركجهيى ده گوزل بيلن بر ذاته تسليم ايتمش. او ذات ده چوق تقدير ايدوب قطعى تأمينات ايله هندستان علماسنڭ مركزينه كوندرهجگنى و مدينهِٔ منوّرهيه مخصوص اولان مجموعهلر ده يتيشديگنى و سائر يرلره ده گوندريلن مجموعهلر سلامتله يتيشديگنى، دڭزليلى حافظ مصطفىيه آرقداش اولوب و يولده نورلرى اوقويهرق گيدن هم گنج، هم نورجى ايكى آفيونلى حاجى و باشقه حاجيلر، بو مژدهلى خبرى بڭا گتيرديلر و خارجده رسالهِٔ نورڭ أهمّيتلى رواجنى و مقبوليتنى مژدهلهديلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 669 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
سز هيچ مراق ايتمهيڭز... بو يگرمى سنه يوزر تجربه ايله عنايتِ إلٰهيه بزى حمايه ايتديگى و دهشتلى ظلملردن قورتارديغى گبى، بو يڭى معناسز و بتون بتون قانونسز، دهشتلى، غدّارانه ظلمدن بزى قورتارهجغنه قطعى قناعت ايتملىيز. شايد بر پارچه صيقنتى، زحمت، ضرر ده گورسهك، بيڭلر درجه او زحمتدن زياده و إحسانِ إلٰهيهيه و ثوابه مظهر اولمقله برابر پك چوق بيچاره أهلِ ايمانڭ ايمانلرينه باشقه بر طرزده بر قدسى خدمت حكمنه گچديگنى رحمتِ إلٰهيهدن پك قوّتلى اُميد ايدييورز.
بو حادثهنڭ اون وجهله قانونسز اولديغنى بيان ايدييورم:
برنجيسى:اوچ محكمه و اوچ أهلِ وقوفڭ و آنقرهنڭ يدى مقاماتنڭ و عدليهلرڭ ألنده ايكى سنه رسالهِٔ نور تدقيقله نظردن گچديگى حالده، إتّفاقله هيچ بر مخالف قالمادن هم عموم رسالهلرڭ برائتنه، هم سعيد ايله برابر يتمش بش آرقداشيله برلكده برائت ايديلديگى و بر گون بيله جزا ويريلمديگى حالده، يڭيدن أوراقِ مضرّه گبى اونلره أل اوزاتمق، نه درجه قانونسزدر، ذرّه قدر إنصافى اولان بيلير.
ايكنجيسى:ديرسڭز كه: برائتدن صوڭره اوچ بچق سنه أميرطاغده منزوى، غريب، قپوسنى هم طيشاريدن كليد، هم ايچريدن سورگو ايله قپايان و يوزده بر آدمى ضرورى بر ايش اولمازسه ياننه قبول ايتمهين و يگرمى سنهدن بَرى دوام ايدن تأليفنى ده بيراقوب، داها تأليف ايتمهين بر آدمه دنيا سياستى ايچون قپوسنڭ كليدينى قيرارق ياننه گلوب، عربى أورادندن و باشندهكى بر ايكى لوحهِٔ ايمانيهدن
— 670 —
باشقه تحرّيجيلر بر شى بولامدقلرى حالده، بو أذيتڭ نه درجه خلافِ قانون اولديغنى، ذرّه قدر عقلى بولونان آڭلار.
اوچنجيسى:محكمهجه يتمش شاهدڭ تصديقى ايله، يدى سنه ايكنجى حربِ عمومىيى بيلمهين و مراق ايدوب صورميان كه، شيمدى اون سنهدر عين او حالده بولونان و يگرمى بش سنهدن بَرى هيچ بر غزتهيى اوقوميان و ديڭلهمهين و اوتوز سنهدن بَرى
اَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطَانِ وَ السِّيَاسَةِ
دييوب سياستدن بتون قوّتيله قاچان و يگرمى ايكى سنه إشكنجهلى صيقنتيلر چكديگى حالده أهلِ سياستڭ نظرِ دقّتنى كندينه جلب ايتمهمك و سياسته قاريشمهمق ايچون بر دفعه إستراحتى ايچون حكومته مراجعت ايتمهين بر آدمه، دهشتلى بر سياسى گبى (سياسى أنتريقهجيسى گبى) اونڭ منزلنى و إنزواگاهنى باصوب خسته حالنده أمثالسز بر صيقنتى روحنه ويرمك، هيچ بر قانونه موافق گلير مى؟ ذرّه قدر وجدانى بولونان، بو حاله آجييهجق.
دردنجيسى:أسكيشهر محكمهسنده آلتى آى تدقيقدن صوڭره و سببى ده جمعيتجيلك و طريقتجيلق اولديغى أوهام و بهانهسيله، بيوك بر رئيسڭ اوڭا شخصى غرض ايله اونڭ عليهنده بعض عدليهجيلرى تشويق ايتديگى حالده، جمعيتجيلك، طريقتجيلق و رسالهِٔ نور جهتنده برائت ايتديروب، يالڭز رسالهِٔ نورڭ بر كوچوجك پارچهسى اولان تستّر رسالهسنى بهانه ايدهرك قانونله دگل ده، يالڭز قناعتِ وجدانيه ايله يوز يگرمى شاكرد ايچنده بش اون شاكرده آلتى آى جزا ويرديلر كه؛ تدقيق زماننه قدر درت آى موقوف، بر بچق آى ده حپس قالدقلرى و اون سنه صوڭره دڭزلى محكمهسى ينه طوقوز آى جمعيتجيلك و طريقتجيلق گبى بر قاچ بهانه ايله بتون يگرمى سنهلك مكتوبات و تأليفاتلرينى اينجهدن اينجهيه تدقيق ايله برابر؛ آنقرهنڭ آغير جزا محكمهسنه بش صندوق كتابلرى گوندردكلرى
— 671 —
و ايكى سنه او كتابلر و مكتوبلر، آنقره و دڭزلى محكمهسندهكى نظرِ تدقيقده قالدقلرى حالده، او محكمهلر إتّفاقله جمعيتجيلك و طريقتجيلق وسائر بهانهلرى جهتنده برائت قرارى ويروب او كتاب و مكتوبلرى عينًا صاحبلرينه إعاده و سعيدى آرقداشلريله برابر برائت ايتديردكلرى حالده، "بر سياسى جمعيت" نظريله و "أنتريقهجى بر سياسى آدم" طرزنده اونى إتهام ايتمك و عدليه مأمورلرينى اونڭ عليهنده جمعيتجيلك نقطهسنده سَوق ايتمك، نه قدر قانونسز اولديغنى إنسانيتى سقوط ايتمهين بيلير.
بشنجيسى:بر آدم كه، حقيقى مسلك و مشرب إتّخاذ ايتديگى يگرمى اوتوز سنهلك حياتنده دستور قبول ايتديگى بر حالڭ ضدّيله اونى إتهام ايتمك نوعندن قانونسز و كيفى بو تعرّض حادثهسنڭ ماهيتى شودر كه: بن، رسالهِٔ نور مسلگنڭ أساسى اولان شفقت إعتباريله، بر معصومه ضرر گلمهمك ايچون بڭا ظلم ايدن جانيلره دگل ايليشمك، حتّى بددعا ده ايدهمييورم. حتّى أڭ شدّتلى و غرضله بڭا ظلم ايدن بعض فاسق، بلكه دينسز ظالملره حدّت ايتديگم حالده؛ دگل مادّى بلكه بددعا ايله ده مقابلهدن بنى او شفقت منع ايدييور. چونكه او ظالم غدّارڭ، يا پدر و والدهسى گبى إختيار بيچارهلره ويا أولادى گبى معصوملره مادّى و معنوى ضربه گلمهمك ايچون او درت بش معصومڭ خاطرينه بناءً او ظالم غدّاره ايليشمييورم؛ بعضًا ده حلال ايدييورم.
ايشته بو سرِّ شفقت ايچوندر كه؛ إداره و آسايشه قطعيًا ايليشمديگم گبى، بتون آرقداشلريمه ده او درجه توصيه ايتمشم كه، اوچ ولايتڭ إنصافلى ضابطهلرينڭ بر قسمى إعتراف ايتمشلر كه: "بو نور شاكردلرى معنوى بر ضابطهدر؛ إداره و آسايشى محافظه ايدييورلر." ديدكلرى و بو حقيقته بيڭلر شاهد و يگرمى سنه حياتيله تصديق و بيڭلر شاكردلرنده ضابطهجه هيچ بر وقوعات قيد
— 672 —
ايتمهمسى ايله تصديق و تأييد ايتدكلرى حالده، او بيچاره آدمڭ إختلالجى و إنصافسز بر قوميتهجى گبى منزلنى باصمق و إنصافسز آدملر اوڭا إهانت ايتمك و منزلنده بر شى بولونمامقله برابر، يوز جنايتى بولونان بر آدم گبى حتّى قرآنى و باشندهكى لوحهلرينى أوراقِ مضرّه گبى طوپلامق، عجبا دنياده هانگى قانون مساعده ايدر؟
آلتنجيسى:بوندن اوتوز سنه أوّل، جنابِ حقّڭ عنايتيله دنيانڭ موقّت شان و شرفنڭ و أنانيتلى خودفروشلق و شهرتپرستلگڭ نه قدر ضررلى و نه قدر فائدهسز و معناسز اولديغنى حدسز شكر اولسون كه، قرآنڭ فيضيله آڭلامش بر آدم، او زماندن بَرى بتون قوّتيله نفسِ أمّارهسيله مجادله ايدوب، محويتله بنلگى بيراقمق و تصنّع و رياكارلق ياپمامق ايچون، ألدن گلديگى قدر چاليشديغنه اوڭا خدمت ويا آرقداشلق ايدنلر قطعى بيلدكلرى و شهادت ايتدكلرى حالده و يگرمى سنهدن بَرى هركس كندى حقّنده خوشلانديغى زياده حسنِ ظن و توجّهِ ناس و شخصنى مدح و ثنادن و كندينى معنوى مقام صاحبى اولديغنى بيلمكدن هركسه مخالف اولارق بتون قوّتيله قاچماسى و هم خاص قارداشلرينڭ اونڭ حقّندهكى حسنِ ظنلرينى ردّ ايدوب او خالص قارداشلرينڭ خاطرلرينى قيرماسى و يازديغى جوابى مكتوبلرنده اونلرڭ اونڭ حقّنده مدحلرينى و زياده حسنِ ظنلرينى قيرماسى و كندينى فضيلتدن محروم گوستروب بتون فضيلتى قرآنڭ تفسيرى اولان رسالهِٔ نوره و طولاييسيله نور شاكردلرينڭ شخصِ معنويسنه ويروب كندينى عادى بر خدمتكار بيلمسى قطعى إثبات ايدييور كه؛ شخصنى بگنديرمگه چاليشمديغى و ايستهمديگى و ردّ ايتديگى حالده، اونڭ رضاسى اولمادن بعض دوستلرى اوزاق بر يردن اونڭ حقّنده زياده حسنِ ظن ايدوب مدح ايدهرك بر مقام ويرمهسى و كوتاهيه حواليسنده طانيمديغى بر واعظڭ بعض سوزلريله عجبا هانگى قانونله مدارِ مسئوليت اولور كه، او بيچاره و خسته و چوق إختيار و غريب و منزوينڭ
— 673 —
اوطهسنه بيوك بر جنايت ايشلهمش گبى كليدينى قيروب تحرّى مأمورلرينى صوقمق، هم أورادندن و لوحهلرندن باشقه بر بهانه ده بولمامق؛ عجبا دنياده هيچ بر قانون و هيچ بر سياست بو تعرّضه مساعده ايدر مى؟
يدنجيسى:بو صيرهده داخلده او قدر داخلى و خارجى هيجانلى پارتى جريانلرى واركن و بوندن تام إستفاده ايتمك، يعنى محدود بر قاچ آرقداشنه بدل بيڭلر ديپلوماتلرى كنديسنه طرفدار قزانمق ايچون زمين حاضر ايكن، صِرف سياسته قاريشمهمق و إخلاصه ضرر ويرمهمك و حكومتڭ نظرينى كندينه جلب ايتمهمك و دنيا ايله مشغول اولمامق ايچون، آرقداشلرينه يازوب، "صاقين جريانلره قاپيلمايڭز، سياسته گيرمهيڭز، آسايشه طوقونمايڭز!" ديديگى و ايكى جريان بو چكينمهسندن اوڭا ضرر ويردكلرى؛ أسكيسى أوهامندن، يڭيسى ده "بزه يارديم ايتمييور" دييه اوڭا چوق صيقنتى ويردكلرى حالده و أهلِ دنيانڭ دنيالرينه هيچ قاريشمايوب كندى آخرتى ايله مشغول اولان بر بيچارهنڭ آخرت مشغوليتنه بو قدر ايليشمگه، هانگى قانون مساعده ايدييور؟ و وطنه و ملّته و أخلاقه چوق ضررلى اولان دينسزلرڭ كتابلرينڭ إنتشارينه و قومونيستلرڭ نشرياتلرينه سربستيت قانونى ايله ايليشيلمديگى حالده، اوچ محكمه مدارِ مسئوليت اولاجق ايچنده هيچ بر مادّهيى بولميان و ملّت و وطنڭ حياتِ اجتماعيهسنى و أخلاقنى و آسايشنى تأمينه يگرمى سنهدن بَرى چاليشان و بو ملّتڭ حقيقى نقطهِٔ إستنادى اولان عالمِ إسلامڭ اخوّتنى و بو ملّته دوستلغنى إعاده و تقويهسنه تأثيرلى بر صورتده چابالايان و ديانت رياستنڭ علماسى تنقيد نيّتيله داخليه وكيلنڭ أمريله اوچ آى تدقيقدن صوڭره، تنقيد ايتميهرك تام قيمتنى تقدير ايدوب "قيمتدار أثر" دييه ديانت كتبخانهسنه قونيلان ذو الفقار و عصاىِ موسى گبى نور أجزالرينى أوراقِ مضرّه گبى طوپلايوب محكمه ألنه ويرمگه عجبا هيچ بر قانون، هيچ بر وجدان، هيچ بر إنصاف مساعده ايدر مى؟
— 674 —
سكزنجيسى:يگرمى سنه صيقنتيلى و سببسز بر نفيدن صوڭره سربستيت ويريلديگى وقت، بيڭلر أقربا و أحبابى بولونان طوغديغى مملكتنه گيتميهرك، غربتى، كيمسهسزلگى ترجيح ايدوب.. تا كه، دنيا و حياتِ إجتماعيهيه و سياسته تماس ايتمهسين. و چوق ثوابلى اولان جامعدهكى جماعتڭ خيرينى بيراقوب اوطهسنده يالڭز اوطورماسنى ترجيح ايدن، يعنى خلقڭ حرمتندن چكينمك گبى بر حالتِ روحيهيى طاشييان و يگرمى سنه حياتنڭ شهادتيله و يوز بيڭلر قيمتدار تورك ذاتلرڭ تصديقيله، بر ديندار، متّقى توركى، لاقيد چوق كردلره ترجيح ايدن، حتّى محكمهده حافظ على گبى قوّتلى ايمانى بولونان تورك قارداشلرينى، يوز كرده دگيشديرمديگنى إثبات ايدن و حرمت و إحترام گورمهمك ايچون ضرورت اولمادن خلقلرله گوروشمهين و جامعه گيتمهين و قرق سنهدن بَرى بتون قوّتيله و آثاريله إسلاميتڭ اخوّتنه و مسلمانلرڭ بربرينه محبّتنه چاليشان و شديد دشمننه قارشى منفى حركت ايتمهين و حتّى اونڭله مشغول اولميهرق، بددعايى دخى ايتمهين بر آدم حقّنده، رسمى لسانله إهانت ايچون بر پروپاغنده ياپمق، دوستلرينى اوركوتمك ايچون: "او كرددر، سز توركسڭز؛ او شافعيدر، سز حنفيسڭز" دييوب خلقلرى اوركودوب اوندن چكينديرمگه هانگى مصلحت، هانگى قانون مساعده ايدر؟
طوقوزنجيسى:چوق مهمدر، قوّتليدر. فقط سياسته تماسى ايچون سكوت ايدييورم.
اوننجيسى:بو ده هيچ بر قانون مساعده ايتمديگى و هيچ بر مصلحت بولونمديغى حالده صِرف معناسز أوهامدن و بر حبّهيى قبّهلر ياپمقدن عبارت، هيچ بر قانونه گيرمهين بر تعرّضدر. بوڭا ده مسلگمزجه باقهمديغمز سياسته تماس ايتمهمك ايچون سكوت ايدهرك، بويلهجه اون وجهله قانونسز معاملهلره قارشى يالڭز
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ
ديرز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 675 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا: نورڭ أهمّيتلى مجموعهلرينى مكّهِٔ مكرّمهيه گوتوروب غايت بيوك بر هندلى عالم أحمد على شمشيرىيه تسليم ايدوب، هم هندجهيه ترجمه ايتمگه و هم ده هنده گوندرمگه تأمينات آلان نورڭ أهمّيتلى قهرمانلرندن قارداشمز حافظ مصطفىيه بيڭلر بارك اللّٰه و ما شاء اللّٰه و أسعدك اللّٰه ديرز. مدرسة الزهرا، مكّهٔ مكرّمهدهكى او بيوك ذاتله مخابره ايتسين.
ثانيًا: بو دفعهكى حادثهده، بر حبّهيى، أوهام يوزندن چوق قبّهلر ياپدقلرينى اوگرندك. بر أمارهسى ده شودر: داخليه وكيلنڭ أمريله گيجه ايچنده آفيون واليسى، أمنيت مديريله بورايه گلوب گيجهده منزلمى باصمق ايستهمشلر. مدّعىعمومى موافقت ايتمديگندن صباحه قدر بكلهيوب أڭ زياده عليهمزده بولونان ايكى آدمى تعيين ايدوب، كليديمى قيروب فجئةً باصقين ويرمهلرى؛ هم عين گون
(حاشيه): أوت، بورادهكى نور شاكردلرى نامنه تصديق ايدييورز، حادثه عينًا وقوع بولدى.
أوت: ترزى مصطفى، أوت: إسماعيل، أوت: مصطفى، أوت: خدمتكارى نورى، أوت: خيرى، أوت: خليل
فايطونله چيقديغم وقت بوراده أمثالى وقوع بولميان بر شكلده بش طيّاره پك آشاغيده اوچوب بنم فايطونمى بيلدكلرى ايچون أطرافمده ايكى اوچ دفعه دونمهلرى، ايكنجى گون باشقه بر طرفه، چوق گورونمهين گيزلى بر دره طرفنه فايطونله گيدركن آشاغيده اوچان بش طيّارهنڭ بر شى آرايور گبى
— 676 —
دوندكلرينى گوردك؛ آڭلادق كه، بزى آرايورلر. ينه عينًا أوّلكى گون گبى، او بش طيّاره أطرافمزده، قصبه اوستنده گزوب، اوطهمزه گيرديگمز زمان اونلرڭ ده گيتمهلرى قوّتلى بر أمارهدر كه، بر حبّه يوز قبّه ياپيلمش. بوراده بويله معناسز أوهام يوزندن بڭا أذيت ويريلمسى و مدرسة الزهرانڭ قهرمانلرينه بورايه نسبةً بو اوچ سنهده اون درجهدن يالڭز بر درجه أذيت ويريلمك جهتيله، إسپارطه حكومتنه و عدليهسنه تشكّريمى و منّتدارلغمى و اونلرڭ ويرديگى أذيتلرى ده حلال ايتديگمى بيلديررسڭز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
هيئتِ وكيلهيه و ملّتوكيللرى رياستنه جزئى فقط أهمّيتلى بر معروضاتمدر.
اوتوز سنهدن بَرى حياتِ سياسيهدن چكيلديگم حالده، بو صيرهده بر دفعهيه مخصوص اولارق، وطنى و ملّى و آسايشى بر مسئلهيى بيان ايدييورم. شويله كه:
چوق أمارهلرله قطعى قناعتمز گلدى كه؛ آنارشيلك حسابنه بڭا و بو أميرطاغ قصبهسنه و طولاييسيله بو وطنه بر سوءِ قصد وار كه، بر حبّهيى قبّهلر و بر سينك قنادى قدر أهمّيتى اولميان بر حادثهيى طاغ گبى گوستروب، سكونته محتاج اولان بو وطنده بنى بهانه ايدوب، آنارشيلك حسابنه و بر أجنبى پلانيله بزه، يعنى بيچاره وطنداشلريمزى إعدامِ أبديدن و شبهاتِ اُخرويهدن قورتارمغه چاليشان نور شاكردلرينه، بتون بتون قانونسز و كيفى هجوم ايديلدى. پك ظاهر بر غرض ايله، أوهام يوزندن، باروته آتش آتمق گبى، بو وطنه و آسايشه بنى بهانه ايدوب سوءِ قصد ايديلدى. شويله كه:
— 677 —
اوچ محكمه، يگرمى سنهلك مكتوبلريمى و كتابلريمى و حاللريمى اينجهدن اينجهيه تدقيقدن صوڭره، بزه و كتابلريمه برائت ويرديگى حالده؛ و اوچ سنهدن بَرى تأليفاتى ترك ايتديگم و هفتهده آنجق بر مكتوب يازهبيلديگم و مجبور اولمادن هر برى بر گون نوبتله ضرورى خدمتمى ياپان اوچ درت ترزى چيراغندن باشقه كيمسهيى قبول ايتمديگم حالده و سربستيت ويريلديگى و مملكتمه گيتمديگم حالده، هيچ عمرمده گورمهديگم بر طرزده و رسمى بر صورتده بنى حدّته گتيروب بر حادثه چيقارمق ايچون، تحقير و إهانت قصديله، قانونسز و غرضله، بنى تحرّى ايله قپومڭ كليدينى قيروب، قرآنمى و عربى لوحهلريمى أوراقِ مضرّه گبى آلوب گوتورمكله برابر، عدليهنڭ مهمّ بر مأمورى، رسمًا بورادهكى مأمورلره آمرانه ديمش كه: "سعيدى ايكى ژاندارمه ايله تشهير صورتنده چيقاروب، زورله باشنه شاپقه گيديروب، اويلهجه إفادهيه گتيرملى ايديڭز. هم اوڭا ياناشانلرى طوتيڭز." دييه، أهمّيتلى بر مجلسده و عينِ حقيقت اولان إفادهمى اوقودقلرى وقت سويلهمش. بونده شكّ و شبهه قالمادى كه؛ بنى تحقير و إهانت ايدوب، حدّته گتيروب، آسايشى بوزمق غرضى تعقيب ايديلييور.
جنابِ حقّه حدسز شكر اولسون كه: بيڭلر حيثيت و شرفمى بو وطندهكى بيچارهلرڭ إستراحتنه و اونلردن بلالرڭ دفعنه فدا ايتمك ايچون بڭا بر حالتِ روحيهيى إحسان أيلهمش كه؛ بن ده، اونلرڭ ياپديغى و نيّتنده بولوندقلرى تحقيرات و إهانتلره قارشى تحمّله قرار ويرمشم. بو ملّتڭ آسايشنه، خصوصًا معصوم چوجقلرڭ و محترم إختيارلرڭ و بيچاره خستهلرڭ و فقيرلرڭ دنيوى إستراحتلرينه و اُخروى سعادتلرينه بيڭلر حياتمى و بيڭلر شرفمى فدا ايتمگه حاضرم.
ايشته سينك قنادينى طاغ گبى ياپدقلرينڭ بر أمارهسى شو كه؛ بنم گبى غربتده، خسته، إختيار، ضعيف، تك باشنه بولونان بر آدم ايچون، اون گون
— 678 —
ظرفنده بش دفعه آفيون واليسى و أمنيت مديرى و ايكى دفعه آفيون مدّعىعموميسى بنم ايچون بورايه گلمهسى و ايكى گونده، هر بر گونده بش طيّاره بنم گزديگم يرلرده بنى نظارت آلتنه آلماسى و بش پوليس خفيهسنڭ بوراده بڭا ترصّد ايدنلره علاوه ايديلوب، أحوالمى تجسّس ايتمك ايچون گوندريلمهسى و پوستهخانهلره، بڭا عائد مكتوبلرڭ مصادرهسى ايچون رسمًا أمر ويريلمسى گوسترييور كه، شيخ سعيد و منمن حادثهسنڭ اون مِثلى بر حادثهيى أوهامله دوشونمشلر. حبّهيى قبّه سويلهمشلر كه، بويله بر وضعيت آلييورلر. بنم أسكى حياتمى ظن ايدوب، إهانتله حدّته گلهجك تخمين ايتمشلر. بِالعكس آلدانديلر. بز، بتون قوّتمزله آنارشيلگه بر سدِّ ذو القرنيْن گبى بر سدِّ قرآنى تأسيسنه چاليشييورز. بزه ايليشنلر، آنارشيلك و بلكه قومونيستلگه زمين إحضار ايدييورلر.
أوت أگر أسكى حياتم گبى، عزّتِ علميهيى محافظه ايتمك ايچون هيچ بر حقارتى قبول ايتمهمك اولسيدى و وظيفهِٔ حقيقيهسى، صِرف آخرت و ئولومڭ إعدامِ أبديسندن مسلمانلرى قورتارمق وظيفهسى اولماسيدى و بڭا ايليشنلر گبى صِرف دنيايه و منفى سياسته چاليشمق اولسيدى، اون منمن، اون شيخ سعيد حادثهسى گبى بر حادثهيه، او آنارشيلك حسابنه چاليشانلر سببيت ويرهجكلردى.
هم اوچ محكمه و يگرمى سنهده قاچ ولايتڭ ضابطهلرى، قيافتمه قانونجه ايليشمدكلرى و معذوريتم و إنزوامه بناءً، تبديلِ قيافتمه هيچ بر إخطار اولماديغى حالده، بويله كيفى، قانونسز، جبرًا، أهالى ايچنده باشمه شاپقهيى گيديرمهيه چاليشمق، قرق سنهدن بَرى بو وطنده، خصوصًا ايمانِ تحقيقى درسنده قارداشانه علاقهدار اولان يوز بيڭلر آدم، پك بيوك بر هيجان ايچنده زمينى حدّته گتيروب، أمثالسز آغلامغه وسيله اولاجقدى.
— 679 —
ذاتًا أجنبى پارمغيله، گويا حقّمده توجّهِ عامّهيى قيرمق فكريله طمارلريمه طوقونهجق قانونسز معاملهلرڭ مذكور مقصد ايچون ياپيلديغنه، چوق أمارهلرله قطعى قناعتمز گلدى. فقط جنابِ حقّه حدسز شكر اولسون كه؛ بنم گبى قبر قپوسنده، علاقهسز، دنيادن اوصانمش، حرمتدن، توجّهِ عامّهدن قاچمش و شان و شرف و خودفروشلق گبى رياكارلقلره هيچ بر مَيلى قالمامش بر وضعيتده ايكن، بونلرڭ بڭا قارشى قانونسز إهانتلرينڭ هيچ بر أهمّيتى قالمادى؛ جنابِ حقّه حواله ايدييورم. بڭا لزومسز أوهام يوزندن أذيت ايدنلرڭ ياقينده ئولومله إعدامِ أبديهيه گرفتار اولاجقلرينى دوشونوب، حقيقةً آجييورم. يا ربّى، اونلرڭ ايماننى رسالهٔ نورله قورتار! إعدامِ أبديدن، سرِّ قرآنله ترخيص تذكرهسنه چوير! بن ده اونلره حقّمى حلال ايدييورم!
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 680 —
بديع الزمان سعيد النورسىنڭ درس و إرشاديله حقيقته اولاشان و نور خدمتنده چوق قيمتدار و يوكسك خدمتلرى سبقت ايدن قهرمان و خالص بر طلبهنڭ، استادڭ ماهيتنى تعريف ايدن عينِ حقيقت بر إفادهسيدر.
بوگونده ملأِ أعلانڭ أرضده مدارِ سرورى
بوگونده سكنهٔ أرضڭ ملأِ أعلاده مدارِ إفتخارى
بوگونده حبيب اللّٰهڭ مدارِ نظرى
بوگونده مسلمانلغڭ سرتاجى
بوگونده حق طريقلرڭ شاهى
بوگونده حقيقتلرڭ إمامى
هم بوگونده محبوبِ خدا
هم بوگونده علّامهٔ عصر
هم بوگونده ظلمتڭ نورى
هم بتون گونلرده سردارِ هدايت
هم ملا سعيد النورسى
هم بديع الزمان الفخر الدورانى...
خسرو
٭ ٭ ٭
— 681 —
مرحوم حسن فيضىنڭ رسالهٔ نور حقّندهكى منظومهسى
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
وَمَا اَرْسَلْنَاكَ اِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ
آيتنڭ وراثتِ أحمديه (عصم) جهتنده، معناىِ إشارى نقطهسنده، بو عصرده او رحمةً لِلعالمينڭ بر آيينهسى و حقيقتِ قرآنيهنڭ بر حقيقى تفسيرى اولان رسالهِٔ نور، او كلّى رحمتڭ بر جلوهسى، بر نمونهسى اولماسندن؛ حقيقتِ محمّديهنڭ (عصم) بر قسم أوصافى، معناىِ مجازى ايله جزئى بر وارثنه ويريلهبيلير دييه، بو پارلاق قصيدهيه ايليشمدم. يالڭز حقيقتِ أحمديه (عصم) آيينهسنڭ فرقنه إشارةً بعض كلمهلر علاوه ايديلدى.
سعيد النورسى
حضور بولور بوگون سنڭله عالم
أى بو عصرده رحمتِ عالم رسالهٔ نور
سُرور بولور بوگون سنڭله آدم
أى بر رحمتِ عالم رسالهٔ نور
بو خسته گوڭللر چوقدن پريشان
وارسه سنده أگر لقماندن نشان
بر شفا صون، گل أى محبوبِ ذىشان
أى جلوهٔ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
— 682 —
گلمز مى صوڭى بو اوزون هيجهنڭ
گچمز مى غمى بو ياسلى گيجهنڭ
زارى آرتدى، صبرى بيتدى نيجهنڭ
أى جلوهٔ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
فخرِ عالم، عرشدن بو يره ايندى
شاهِ ولايت گلوب دُلْدُله بيندى
ذو الفقاره بوگون آرتيق نور ديندى
أى بو زمانده رحمتِ عالم رسالهٔ نور
....
دردلره درمانسڭ، محبوبِ جانسڭ
هم جامع الأسماء والقرآنسڭ
هم ده نورِ حقدن بزه إحسانسڭ
أى بر رحمتِ عالم رسالهٔ نور
بو عالمده مادّه دگل، بر ئوزسڭ
هر ذرّهدن باقان بتون بر گوزسڭ
كائناتى حيران ايدن بتون بر يوزسڭ
أى مثالِ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
....
— 683 —
چونكه سنسڭ بو عصرده رحمةً لِلعالمينڭ جلوهسى
چونكه سنسڭ شيمدى شفيع المُذنبينڭ وارثى
اَغِثْنا يا غياثَ المستغيثين، بر دعاسى
أى شعلهٔ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
شفا بولسون شيمدى برآز يارهمز
رواج بولسون گچمز اولان پارهمز
صاچ نوريڭى، آقه دونسون قرهمز
أى ضياءِ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
....
مَيلمز يوق يالانجى بر دنيايه
صوڭ ويردك بز بدعهلره، ريايه
قاپيلمايز اويله قورو خوليايه
أى بر حقيقتِ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
يوق بزده جمعيت قورمه خولياسى
يوق باشقه بر يوله گيتمه سوداسى
اولدق آنجق نورڭ دردلى شيداسى
أى دردليلره رحمتِ عالم رسالهٔ نور
....
— 684 —
گچميشز هپ مدحلردن ثنادن
يوز چويردك ثروتلردن غنادن
نور ايسترز، گچمهدن بو فنادن
أى بو عصرده رحمتِ عالم رسالهٔ نور
....
عاشقلرڭ، عرشه چيقان فريادى
آغلاتييور او پاك روحلى أجدادى
اللّٰه ايچون أيله بزه إمدادى
أى محتاجلره رحمتِ عالم رسالهٔ نور
گوكلر صالدى بلا، ير ويردى بلا
صارصدى آفاقى بر آجى واويلا
رحمت ايت عالمه أى نورِ مولا
أى جلوهٔ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
بر يانده سيل وار، بر يانده قان آقار
بو بلا آتشى عالمى ياقار
آغلايان بو بشر هپ سڭا باقار
أى نمونهٔ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
— 685 —
چوريلدى آتشله بو قوجه دنيا
بر جهنّم گبى قاينادى دريا
يتيش إمداده أى شاهِ أوليا
أى بو زمانده رحمتِ عالم رسالهٔ نور
....
زندقهيه، كفره قارشى صالديردڭ
گوڭللردن كدرلرى قالديردڭ
بزى نورڭ درياسنه طالديردڭ
أى بيچارهلره رحمتِ عالم رسالهٔ نور
قالديرهمز سڭا أصلا كيمسه أل
باغلايورز بزلر سڭا جاندن بل
دنيالره سنسڭ اُميد و أمل
أى ضياءِ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
سن اوردو قورمازسڭ أرله، اوشاقله
صاواشمازسڭ اويله طوپله، بيچاقله
نورڭله شو عصرى طوتوب قوجاقلا
أى شيمدى رحمتِ عالم رسالهٔ نور
— 686 —
بيتسين ده، بو قورقونج طوفانِ شديد
آچيلسين يَپْيڭى بر دورِ مسعود
اون سكز بيڭ عالم أيلهسين هپ عيد
أى أهلِ قرآنه رحمتِ عالم رسالهٔ نور
گلييور شو قارشيدن گرچه بر ظلمت
فقط سنسڭ بوگون عطاىِ رحمت
بوغاجقسڭ اونى نورڭله ألبت
أى بر رحمتِ عالم رسالهٔ نور
قيزيل أژدر يووامزه گيرمهسين
زهرلى ألى ياقامزه ايرمهسين
قارشى طوروب نورڭ فرصت ويرمهسين
أى سيفِ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
قره دومان اوستمزدن طاغيلسين
قيزيل آلَوْ سونوب عالم آييلسين
بو ظفرڭ حشره قدر آڭيلسين
أى ذو الفقارِ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
او صويدندر نيجه جانلر ياقانلر
او صويدندر أولر بارقلر ييقانلر
او صويدندر سڭا كينله باقانلر
أى حجّتِ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
— 687 —
معصوملرڭ قانلرينى ايچرلر
أبو جهلى، نمرودلرى گچرلر
ئولوملردن ئولوملرى سچرلر
أى شيمدى بر رحمتِ عالم رسالهٔ نور
بر ميقروب كه، جگرلرى ديشلهيور
قانمزله كنديسنى بسلهيور
تميز يوردى تلويث ايدوب پيسلهيور
أى بر أجزاخانهٔ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
غازيلرڭ، فاتحلرڭ قوناغى
سيّدلرڭ، سَرْورلرڭ اوتاغى
بو وطندر، شهيدلرڭ ياتاغى
أى جلوهٔ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
او شهيدلرڭ آلا دونمش كفنى
مسكلر قوقار، گله بڭزر بدنى
اوپر مَلكلر ده نورلى نعشنى
أى جلوهٔ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
قرآن دييور ئولمهمشدر، ديريدر
هر بريسى حقّڭ آرسلان أريدر
تربهلرى يوركلرى تيترهتير
أى آيينهٔ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
— 688 —
آرمغانسڭ چونكه أصيل ملّته
دوشميهلم بر گون بيله ذلّته
گوتور بزى شانلى بيوك دولته
أى مثالِ رحمتِ عالم رسالهٔ نور
أيلهيهلر نورڭ ايله هپ صولت
ظفرلرله شانلر بولور بو ملّت
شرقه، غربه ضيا صالسين بو دولت
أى بزلره رحمتِ عالم رسالهٔ نور
نوردن قنادڭ، هم صاغلام قولڭ وار
نوردن سنڭ حقّه گيدن يولڭ وار
قبول ايت بر كَمْتَرْ فيضى قولڭ وار
أى بو عصرده رحمتِ عالم رسالهٔ نور!
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
استادم، أفنديم حضرتلرى!
وَمَا اَرْسَلْنَاكَ اِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ
آيتنڭ نورلرندن، نورڭ سايهسنده آلابيلديگم بر ذرّهيى بو شكلده يازدم و حضورِ عرفانڭزه صوندم. قبولنى رجا ايدر، سلاملريمزى صونار و مبارك أللريڭزدن اوپهرز.
بيچاره طلبهڭز
حسن فيضى
(رحمة اللّٰه عليه أبدًا دائما)
٭ ٭ ٭
— 689 —
مرحوم حسن فيضى، نورلردن آلديغى حقيقت درسنى، نورلره إشارت ايدهرك گوزل تنظيم ايتمش. لاحقهيه گيرسين.
سعيد النورسى
گوزل اوقو! هر ذرّهده جوشقون برر معنا وار
درد أهلنه بو معناده جانلر صونان أدا وار
ويرمك ايچون پارلاقلغى، غملى گوڭل أوينه
بر باق هله، هر جلادن اوستون اولان جلا وار
درين، گوزل دوشونجه ايله اينجهلرسهڭ بونى سن
ضعيفلهمش روحلر ايچون طاغلر گبى غدا وار
هم ديلرسهڭ، توكنمهين سرمايهٔ ثروتى
آچ گوزيڭى نورلره باق، ايشته سڭا طوفان گبى غنا وار
بنى طانى، يورو قولم يورو دييه بزلره
هر نَفَسده شفقت ايله ربّمزدن ندا وار
طويمش ايسهڭ بو ندايى هر ذرّهنڭ ديلندن
مژده اولسون، آرتيق سڭا جنّت دينن صفا وار
اوزاقلره باقمه! "نورلره باق، يورو!" عالم اونڭ آيينهسى
گورمز ميسڭ، هر يوزنده عين رنكده ضيا وار
بر گونشدر هر ذرّهده جلوه ياپوب پارلايان
بيلمز ميسڭ، سنده دخى او أدادن أدا وار
— 690 —
أللر آچوب يورو بوگون قانه قانه رسالهٔ نوردن ايشيق آل
عشقه اويان، نوره قانان هر ذرّهده رها وار
هنر دگل؛ دوستى دشمن، يارى أغيار أيلهمك
يادى بيليش ياپاسڭ كه، آنجق دوستده وفا وار
هنردر كه؛ ياپراق آطلاس، طوپراق ألماس اولمالى
چونكه بر باق، نه ياپراقده نه طوپراقده بقا وار
قيصه گوروب دڭزلرى طاملهلره چويرمه
حقيقتده، هر طاملهده گيزلى برر دريا وار
طامله ايكن أصلڭ سنڭ، طاغى طاشى آشارسڭ
هم گوكلرى كشف ايدرسڭ، سنده أى نور، بويله دها وار
بر نقطهيى بر جهان ياپ، او جهانه حاكم اول
زيرا سنڭ بر نقطهڭده، گونش قدر ذكا وار
هر ذرّهنڭ كعبهسيدر قلبى، ينه كندينه
دقّت أيله، هر برنده ينه آنجق هدا وار
صاقين فيضى!. سن گوزيڭى حق يوزندن آييرمه
حقّى گورن گرچكلره، حقّى قدر عطا وار.
(دڭزلى قهرمانى مرحوم)
حسن فيضى
٭ ٭ ٭
— 691 —
(مكتبِ فنونده و علومِ إسلاميهده غايت مدقّق و قِدَملى معلّملردن حسن فيضىنڭ بر شعرى)
حضرتڭزه بورادن آيريلق سويلهمشدم
چكيلوب نورِ هدايت ينه زندان اولاجق
ينه فرقت، ينه حسرت، ينه خسران اولاجق
ينه سن، ياش يرينه قان آقيتوب آغلا گوزم
چونكه هجران طولو قلبم ينه هجران اولاجق
ينه گوچ وار دييه مجنونه خبر ويرمه صاقين
ينه ماتم، ينه زارى، ينه أفغان اولاجق
آچيلان اول گُلِ توحيد، صاراروب صولسه گرك
قپانوب كعبهٔ عرفان، ينه ويران اولاجق
خبر آلدم كه يارين ياد اولاجقمش بزه يار
نه بيوك ياره كه، كيملر بوڭا درمان اولاجق
بو بيوك دردِ ألمدن كيمه شكوا ايدهيم
ايشيدن نالهمى، هپ بن گبى نالان اولاجق
او شفابخش اولان أنواريڭى سن چكسهڭ أگر
بڭا كيم نور ويرهجك، كيم بڭا لقمان اولاجق
او تميز پاك نَفَسڭ، آبِ حياتى بو چولڭ
اونى دور ايتمه كه هر فرد اوڭا ريّان اولاجق
— 692 —
هله اول نورِ شريفڭ كيمه دگمشسه أگر
كوچوجك ذرّه ده اولسه، مَهِ تابان اولاجق.
او لطفكار، او كرمكار ألى اوپدكجه، بنم
بو كوچك قلبِ حزينم ينه خندان اولاجق.
بابِ فيضڭدن عراق اولمايى أصلا چكهمم
دخى نذرم بو كه جانم سڭا قربان اولاجق
نظرڭ ايرسه غريب باشمه أى نورِ خدا
بوگون آرتيق بو حقير بندهده عمّان اولاجق
بو عناصر، يوزيڭه هر نه قدر چكسه حجاب
ينه حقسڭ، بوڭا شاهد ينه قرآن اولاجق
قاب قوسَيْندن آلوب درسمى بيلدم كه عيان
او گوزل نورِ بديع، معنوى سلطان اولاجق
صاقينوب، فيضئِ بيچارهيه بحث آچمه بوگون
يڭى باشدن ينه شيدا، ينه گريان اولاجق.
....
بيچاره طلبهڭز
حسن فيضى
٭ ٭ ٭
— 693 —
يدنجى قسم
آفيون حياتى
بديع الزمانڭ توقيفى
١٩٤٧ سنهسنڭ صوڭ آيلرنده، آفيوندن اوچ سيويل پوليس مأمورى، گويا مملكت چاپنده گيزلى بر دينى جمعيتڭ فعاليتنه آشنا اولمق ايچون أميرطاغنه گلمشلردى. باشده سعيد النورسى اولارق نور طلبهلرينى تثبيت ايتمگه چاليشييورلردى. صودن بهانهلر ايجاد ايتمگه توسّل ايتديلر. بر نمونهسى شودر:
بر سيويل مأمور، بر كاغده يازييور: "سعيدڭ خدمتجيسى بورادن سعيده راقى آلدى." و راقيجى دكّاننده سرخوش و عقلى يرنده اولميان بر آدمه بو كاغدڭ آلتنه إمضا آتماسنى تكليف ايدييور. او آدم دييور: "توبهلر اولسون، بو يالانى كيم إمضا ايدر؟" صوڭره او كاغدى إمضالاتمغه چاليشان، فقط موفّق اولاميان مأمور؛ عين گيجه عجيب بر حادثهده، ايشلديگى خطاسنڭ طوقاتنى ييور. شويله كه:
برابر راقى ايچديگى آدملرله دره كنارنده گزركن آرالرنده بر غاوغه جريان ايدر. او بدبخت آدمه اوراده بر گوزل طاياق آتييورلر و طبانجهسنى ده آلييورلر.
٭ ٭ ٭
— 694 —
استاد، فايطونله قيره چيقديغى زمان درت بش گون مدّتنجه بش طيّاره استادى تعقيب ايدييور. استاد، أوينه گيرديگى زمان اونلر ده أميرطاغندن چكيلييورلر. استادڭ صِرف ايمانى، اُخروى خدمتِ قرآنيهسنه ياڭليش معنالر ويرديرهرك عليهده پروپاغنده ياپيلييور و يوقارى مقاملره ياڭليش عكس ايتديريلييور.
رسالهِٔ نورڭ تكثير ماكينهسيله إنتشارى و آناطوليده نورلرڭ گيتدكجه إنكشافى قارشيسنده بو ايمانى خدمتى طورديرمق مقصديله حركته گچن گيزلى دينسز قوميتهلر، حكومته أوهام ويرديرهرك، عليهده تحريكات ياپييورلر. أميرطاغ، إسپارطه، قسطمونى، قونيه، اينهبولى، صفرانبولى، آيدين گبى داها بر چوق ولايت، قصبه و كويلردهكى نورجيلرڭ أولرينڭ آرانماسنه أمر ويريلييور. نهايت ١٩٤٧ سنهسنڭ صوڭ آينده استاد سعيد النورسى و اون بش قدر نور طلبهسى أميرطاغدن آلينهرق آفيونه گتيريلير و صورغولرينى متعاقب توقيف ايديلييورلر. و ديگر ولايتلردهكى نور طلبهلرى ده توقيف ايديلهرك، آفيونه جلب ايديلييور. بويلهجه اوچنجى مدرسهٔ يوسفيه حياتى باشلايور.
بديع الزمانڭ آفيون محكمهسى
بديع الزمان، هر گيرديگى حپسدهكى محبوسلرى إرشاد ايدر؛ حپسدهكى بعض جانيلر، قويون گبى بر حال آلير. حپسده دخى تجريدِ مطلق ايچنده بيراقيلديغى حالده، حپسخانه بر نور مكتبى وضعيتنه گيرر. بونڭ ايچون، گيرديگى حپسخانهلره "مدرسهِٔ يوسفيه" دير. حتّى دڭزلى حپسخانهسنده بر قسم
— 695 —
گنجلر، مدرسهٔ يوسفيهدن آيريلمق ايستهميهرك، "بديع الزمان داها بوراده قاليرسه، بز كنديمزى صوچلى گوستروب جزا آلاجغز، اوندن آيريلميهجغز، رسالهٔ نوردن درس آلاجغز..." ديمشلردر.
دڭزلى حپسنده "ميوه رسالهسى" إسملى أثر تأليف ايديلدكدن صوڭره، حپسخانهده تأثيرلى بر إصلاحات مشاهده ايديلييور... بو وضعيت، دشمنلرى دخى تقديره سَوق ايدييور.
رسالهِٔ نورڭ ماهيتنى دقّت و تفكّرله اوقويهرق آڭلايوب تحقيقى بر ايمانه صاحب اولان خالص نور طلبهلرى؛ ئولومدن، حپسدن، زنداندن و هيچ بر بشرى أذا و جفادن قورقمازلر. مقدّس قرآن و ايمان خدمتيله، وطن و ملّت و عالمِ إسلام و بشريتڭ أبدى قورتولوشنه چاليشيركن، دينسزلرڭ دوچار ايتديگى بر ظلم و مصيبتله قارشيلاشيرلرسه، أصلا فتور و اميدسزلگه دوشمزلر؛ حپسلره إفتخار و ممنونيتله گيررلر. اونلرڭ تك بر إستناد نقطهلرى واردر. او ده، صِرف رضاىِ إلٰهى ايچون، إخلاصله، قرآن و ايمانه خدمتلريدر. معصوم و مظلوملرڭ محافظى جنابِ حقدر. هيچ بر مانعهيه أهمّيت ويرميهرك، رسالهِٔ نورى اوقومغه و نشر ايتمگه، قهرمان استادلرى مِثللو فراغتله چاليشيرلر. بونڭ ايچوندر كه، يگرمى بش سنهلك مدهش بر إستبدادِ مطلق ايچنده نورلره چاليشان نور طلبهلرى، ايمان و إسلاميت خدمتنده صارصيلمامشلردر. "ظاهرده ضررلى گبى گورونن شيلر، حقيقتده نعمتدر. زحمتده رحمت واردر. ايمان خدمتى اوغرنده باشمزه نه گلسه خيردر. بز باشمزه گلهجگى دوشونمكله مكلّف دگلز، خدمتِ قرآنيه ايله مكلّفز. بز، ربِّ رحيممزڭ دائما عنايتى آلتندهيز. ئولسهك شهيدز، قاليرسهق قرآنڭ خدمتكارىيز. إسلاميت دشمنلرى بزى مؤبّد دنيا حپسنه ده محكوم ايتسهلر، بزلر ينه رسالهٔ نورڭ
— 696 —
خدمتندهيز." دييه ايمان ايتمشلر و فقط سادهجه ايمانله قالمامشلر، بِالفعل ده عمل ايتمشلردر؛ ميداندهدر.
بو ديندار و وفاكار ملّت، بديع الزمانڭ طوغريلق و بيوكلگنى و قهرمانلغنى بيلهرك اوڭا او درجه إعتماد ايتمشدر كه؛ اونڭ عليهنده نه پروپاغنده ياپيليرسه ياپيلسين اينانمييورلر. بديع الزمانه ياپيلان ظلم و إشكنجهلرى ايشيتدكجه، اوڭا قارشى قلبلرنده داها زياده بر سَوْگى و باغليلق حصوله گلمكدهدر. و دييورلر كه: "بديع الزمان گبى بر دين قهرماننى و اويله بيوك و مبارك بر ذاتى حپسلره قويمق، اونڭ أثرلرينڭ سربست اوقونماسنه مانع اولمق، دينى آناطوليدن قالديرمغه چاليشمانڭ و إسلاميتى ييقمغه چابالامانڭ بر إفادهسيدر." دييه، قومونيست و دينسزلرڭ ياپديردقلرى إشكنجه و ظلملرڭ دشمنى كسيلييورلر. بونڭ ايچون حكومت، هر ايشدن أوّل حكومت عليهنده چوريلن بو پلانى عقيم بيراقمق ايچون، بديع الزمانى تمامًا سربست بيراقماسى لازمدر. يوقسه بديع الزمان أزيلدكجه، خلق حكومت عليهدارى
(حاشيه): بو حقيقت ١٩٥٠ سچيملرنده تمامًا تحقّق ايتمش؛ بديع الزمانى يگرمى بش سنه بر إستبدادِ مطلق و أشدِّ ظلم و مدهش إشكنجهلر ايچنده بيراقان دين عليهدارى أسكى حكومت، بيوك بر أكثريت طرفندن ييقيلمش و دينمزڭ اوزرندهكى ظلم و إستبدادى قالديرمقده اولان دموقرات پارتى إقتداره گتيريلمشدر.
اولاجقدر. دين، وطن و ملّتڭ سلامتى نامنه بو حقيقتى إخبار ايتمگى بر وجيبه بيلييورز.
أوت بديع الزمان ١٩٤٤ ده دڭزلى محكمهسنده برائت ايتديگى حالده، آفيون ولايتنه باغلى أميرطاغ قضاسنده إقامته مأمور ايديلييور. اوراده كندى آخرتى و رسالهِٔ نورله مشغول اولوركن ١٩٤٨ سنهسنده، گيزلى دين دشمنلرى، ياپيلان
— 697 —
ظلملر آز گلييورمش گبى عين نقرات ايله، "گيزلى جمعيت قورويور، خلقى حكومت عليهنه چويرييور؛ إختيارلادقجه آرتان أنرژيسيله، قوّتيله، رژيمى ييقمغه چاليشييور. مصطفى كماله، إسلام دجّالى، سفيان دييور." گبى بر سورى بهانهلرله، أللى رسالهِٔ نور طلبهسيله برلكده آفيون آغير جزا محكمهسنه سَوق ايديلييور و حپسه قونولييور.
ياپيلان درين و اوزون تحقيقات نتيجهسنده، بر تك صوچ دليلى بولونامييور. فقط نه اولدى ايسه اولدى، نه ياپديلرسه ياپديلر، نهايت محكمه (گويا قناعتِ وجدانيه ايله) بديع الزمانه يگرمى آى و مدقّق بر عالمه اون سكز آى، يگرمى ايكى كيشىيه ده آلتيشر آى حكم ويرييور. ديگرلرينى ده، "بونلر بديع الزمانى بيوك بر مرشد اولارق بيلمشلر و ايچلرندهكى درونى بوشلغى طولديرمق ايچون رسالهِٔ نورى اوقومشلر" دييه برائت ويرييور. حكم آلانلرى ده، "بديع الزمانڭ قورديغى گيزلى جمعيته يارديم ايتمشلر!" دييه جزالانديرييور. حكمى درحال إنفاذ ايدوب هپسنى توقيف ايدييورلر.
طبيعى، محكوميت قرارى همان تمييز ايديلييور. تمييز محكمهسى قيصه بر زمانده تدقيقاتنى بيتيرهرك، "مادام بديع الزمان سعيد النورسى دڭزلى محكمهسنده عين صوچدن برائت ايتمش. دڭزلى محكمهسنڭ قرارى خطالى ده اولسه، تمييزڭ تصديقندن گچن بر دعوا تكرار تحتِ محاكمهيه آلينهماز." دييه، ويريلن محكوميت قرارينى أساسدن بوزويور. بونڭ اوزرينه يڭيدن محكمه باشلايور. مظنونلردن نه ايستدكلرى صورولويور. او، تمامًا معصوم اولان نور طلبهلرى، تمييز محكمهسنڭ قرارينه اويولمسنى ايستهيورلر. آفيون محكمهسى، تمييزڭ قرارينه اويولوب اويولميهجغنى اوزون اوزادىيه دوشونويور.. نهايت اويولماسنه
— 698 —
قرار ويرييور. صوڭره ده نقصانلرڭ إكمالى ايچون چاليشمغه باشلايور. فقط بو چاليشمه بر درلو تماملانمييور و محكمه متماديًا تعليق ايديلييور. بديع الزمان و طلبهلرى، حكم قطعيت كسب ايتمهدن، ويريلن جزا مدّتنى حپسخانهده گچيردكدن صوڭره تخليه ايديلمشلردر. يوقاريده آڭلاتيلديغى وجهله، محكمه اوچ سنهدن بَرى اوزاتيلمقدهدر.
(حاشيه): بو آفيون محكمهسى صوڭره ايكى دفعه برائت ويرمش و نهايت ١٩٥٦ ده بتون رسالهٔ نور كلّياتنى و عموم مكتوبلرى بِلا إستثنا بديع الزمانه إعاده ايتمشدر.
ميليارلر دفعه يازيقلر اولسون كه؛ وطنه، ملّته و گنجلگمزه و عالمِ إسلامه أڭ مقدّس ايمان خدمتنى ياپان، بشرڭ بتون معنوى إحتياجنى قارشيلايهجق درجهده خارق العاده و معظّم أثرلر ويرن بو داهى و مِثلسز ذات؛ محكمهلردن محكمهلره سوروكلنمهده، حپسخانهلرده چوروتولمگه چاليشيلمقدهدر.
بديع الزمان يگرمى سنهده اولديغى گبى، شو اوچ درت سنهده ده او قدر أمثالسز بر إشكنجهيه معروض قالمشدر كه، تاريخده هيچ بر علم آدمنه بو قدر جانيانه بر سوءِ قصد ياپيلمامشدر. دڭزلى حپسنده بر آيده چكديگى صيقنتىيى، آفيونده بر گونده چكمشدر! كنديسنه، بتون بتون قانونسز معاملهلر ياپيلمشدر. حپسخانهده تام يگرمى آى، قيشڭ چوق صوغوق اولان غيرِ منتظم بر قوغوش ايچنده يالڭز بيراقيلهرق، تجريدِ مطلق ايچنده إمحا اولماسنه إنتظار ايديلمشدر. قيشڭ أڭ شدّتلى گونلرنده، حپسخانه پنجرهلرينڭ ايكى ميلم بوز طوتديغى زمانلرده زهر ويريلمش؛ إختيار، چوق خسته حاليله، آيلرجه إضطراب چكديريلمشدر. مبارك ياتاغنده، بر طرفدن بر طرفه دونهميهجك بر حاله گلديگى زمانلرده بيله، خدمتنه، بر طلبهسى اولسون مساعده ايديلمهمشدر. او
— 699 —
قورقونج شرائط آلتنده، كندى كندينه ئولوب گيتمسى بكلنمشدر. خستهلغى او قدر شدّتلنمشدر كه؛ گونلرجه بر شى ييهمهمش و غداسز قالمش و چوق ضعيف بر وضعيته گلمشدر. بويله اولديغى و چوق صيقى بر ترصّد و تضييقات آلتنده بولونديريلديغى حالده، رسالهِٔ نورڭ تأليفندن گرى قالمامش، هر حپسده اولديغى گبى، بوراده ده گيزلى اولارق أثر تأليف ايتمشدر. محبوسلر گيزلى گيزلى رسالهِٔ نورى أللريله يازوب چوغالتمشلر و حپسخانهدن طيشارى ده چيقارهرق نشرينى تأمين ايتمشلردر. بديع الزمان حپسده اولديغى گونلر دخى رسالهِٔ نورڭ نشرياتى طورمامش، پرده آلتنده يوز بيڭلرجه نسخهلرى أسكى يازى ايله نشر ايتمگه (نور قهرمانى خسرو گبى) نور طلبهلرى موفّق اولمشلردر.
حپسخانهده (زهرلنهرك) ئولوم دوشگنده ايكن، فرصت بولوب زيارتنه وارابيلن بر طلبهسنه شويله ديمشدر: "بلكه حياتده قالاميهجغم، بتون موجوديتم وطن، ملّت، گنجلك و عالمِ إسلام و بشرڭ أبدى رفاه و سعادتى اوغرنده فدا اولسون. ئولورسم، دوستلرم إنتقاممى آلماسينلر!.."
بديع الزمانڭ حپسخانهيه گلمهسيله چوق مستفيد اولان حپسلردن بريسى پنجرهدن سلام ويرديگى زمان، "سن بديع الزمانه نهدن سلام ويردڭ؟ نهدن اونڭ پنجرهسنه باقييورسڭ؟" دييهرك، طاياق آتيلمشدر. چوق مبارك و چوق سَوْگيلى استادلرينڭ خسته و چوق أليم وضعيتنده گيزليجه فرصت بولوب گورشمگه چاليشان طلبهلرى، ياقالاندقلرى زمان فلقهلره ياتيريلارق طاياقدن گچيريلمشدر. فقط اونلر بو مظالمدن أصلا ييلمامشلر، ايماندن و عزّتِ إسلاميهدن گلن بر صلابتله، او ظالملر ووردقجه، اونلر ده هر وورولشلرنده "وور! وور!" دييه باغيرمشلردر. "دشمنڭ چيزمهسى بوغازيمزه باصديغى زمان اونڭ يوزينه توكور! روحڭ
— 700 —
قورتولسون، جسدڭ أزيلسين." حقيقتنى مطبوعات لسانيله ده بيان ايدن استادلرى بديع الزمانه إتّباع ايتمشلردر.
ايشته بويله درلو درلو إشكنجه و تضييقاتلرله، گرك حپسخانه داخلنده گرك خارجنده خدمتنى دخى ياپديرمامغه چاليشمشلردر. دنياده هيچ بر كيمسهيه ياپيلميان ظلم و إهانت، بديع الزمانه ياپيلمشدر. نهايت ٢٠ أيلول ١٩٤٩ گونى جزا مدّتنى حپسخانهده تماملايارق تخليه ايديلمشدر. بتون حپسخانهلرده حپسلر رسمى مساعى ساعتلرنده تخليه ايديليركن، آفيون حپسخانهسنده ده ساعت اونده عادت ايكن، بديع الزمانى فوق العاده بر تظاهرات ايله قارشيلامغه حاضرلانان خلقڭ إستقبالنه مانع اولمق ايچون، شفق وقتى ايله صباح نمازى آراسنده حپسخانهدن تخليه ايتمشلردر.
٭ ٭ ٭
بديع الزمان حضرتلرى آفيونده بر مدّت إقامت ايتمشدر. بو أثناده جزاسنى چكديگى و تمييز محكمهسى محكوميت قرارينى تمامًا لهنه بوزديغى حالده، اوچ پوليسه، قپوسى اوڭنده گيجهلى گوندوزلى نوبت بكلتديريلمشدر. حپسدن چيقديغنه پشيمان ايتمشلر و ظلم و تضييقات دوام ايتديريلمشدر. ايكى سنهلك أزيجى و أريتيجى بر حپسدن چيقديغى حالده، خستهلغنى صورمق ايچون گلنلر دخى ياننه بيراقيلمامشدر. تاريخچهِٔ حياتنده گورولديگى گبى؛ روسيهده، روس قوماندانى اوڭا سربستيت ويرديگى حالده، ئوز وطننده و بو مبارك و معزّز ملّتِ إسلام ايچون هر شيئنى فدا ايدن بديع الزمانڭ بايرام زيارتنه گلنلر دخى، رسمى
— 701 —
مأمورلر طرفندن زيارتدن منع ايديلمشدر. حتّى خدمتجيسيله قونوشانلر گورولنجه، "سن، بديع الزمانڭ خدمتجيسيله قونوشدڭ!" دييه تضييقات ياپيلارق هويتلرى تثبيت ايديلمشدر. بتون بويله قانونسزلقلر، خلقى بديع الزمانه بر قات داها ياقلاشديرمش، أثرلرينى آرايوب بولمق خصوصنده عادتا بر قامچى تأثيرى حصوله گتيرمشدر. بديع الزمان عليهنده پروپاغنده ياپان و ياپديرانلردن ايسه فرسخلرجه اوزاقلاشديرمشدر. بديع الزمانه اولان توجّهِ عامّه قيريلمغه چاليشلدقجه، ملّت و گنجلك، خصوصًا يوكسك تحصيل گنجلگنڭ حرمت و باغليلغى آرتمشدر. بديع الزمان عليهدارلغى ياپيلدقجه، بو باغلر پرچينلشمشدر. منفى پروپاغندهلردن مقصد، ملّتڭ بديع الزمانه اولان توجّهنى قيرارق، شخصنى چوروتوب، رسالهِٔ نورڭ نشرياتنى طورديرمقدر. حالبوكه رسالهِٔ نور، مؤلّفڭ شحصيله باغلى دگلدر. رسالهِٔ نور، قرآنڭ ماليدر. رسالهِٔ نور، باشقه أثرلره بڭزهمز. رسالهِٔ نور، باشلى باشنه حجّت و برهان خزينهسيدر؛ يعنى بِذاته برهان و حجّتدر. رسالهِٔ نور اوقويان، مؤلّفڭ شخصنه باقماز؛ طوغريدن طوغرىيه أثرڭ ايچندهكى حقيقتلره، برهان و دليللره حصرِ نظر ايدر. بو و داها بر چوق حقيقتلره بناءًدر كه؛ بديع الزمانڭ عليهنده ياپيلان چوق دهشتلى رسمى پروپاغندهلر دخى عقيم قالمشدر. و عقيم قالمغه ده محكومدر.
أوت بو ملّتِ إسلاميه، وطن و ملّته بو درجه حدسز إستفاده تأمين ايدن، قرآن و ايمان خدمتنى گورولمهمش بر فراغتِ نفسله و فداكارلقلرله ياپان بو بيوك مؤلّف و متفكّرڭ، بو درجه محكمهلرده سوروكلنديگنه، ميليارلر تأسّفلر ياغديرييور. وطن و ملّتڭ مصلحتى نامنه خبر ويرييورز كه: بو ايش بر آن أوّل نتيجهلنديرلملى و محكمهلره صوڭ ويريلمليدر. زيرا بديع الزمانڭ ياپديغى قرآنى خدمت، إسلام
— 702 —
دنياسى گنيشلگنده و جهانشمول بر چاپدهدر. بديع الزمان سعيد النورسى حقّنده تقديم ايتديگمز غايت يوكسك حقيقتلر و غايت عالى قيمتلر، دليلسز دگلدر؛ ايچنده مبالغه يوقدر. شبهه ايدنلر، هنوز حياتده اولان بديع الزمانى ياقيندن طانيمقله و رسالهِٔ نورى ثبات و دوامله و نيّتِ خالصانه ايله اوقومقله فرقنه وارهجقلردر كه؛ بز، بو تاريخچهِٔ حياتده نقل ايتديگمز حقيقتلرى إفاده ايدركن، سوز و إفادهلريمز چوق سونوك اولمشدر. هم كنديلرينڭ إخلاصله، بزدن زياده إدراك ايدهجكلرى قناعتلرى، بتون بشريته إعلان ايتمك إشتياقنه ده صاحب اولاجقلردر.
بتون دنيا محكمهلرى، گيزلى دين دشمنلرينڭ ياپدقلرى إتهاملره نظرًا بديع الزمانى محكوم ايتمگه چاليشسهلر، او محكمهلر دليله إستناد ايتدكجه، بديع الزمانى محكوم ايدهمزلر!
بديع الزمان سعيد النورسى حضرتلرى، إسلاميت دشمنلرى طرفندن زهرلمهلرڭ خستهلقلريله دائمى ياتاق ايچريسنده گون گچرمكده و شويله ديمكدهدر: "قبر قپوسنى بكلهيورم." فقط بز جنابِ حقدن بتون قدرت و قوّتمزله دعا و نياز ايدييورز كه، او بيوك دين قهرماننه داها چوق اوزون عمرلرى لطف بيورسون. زيرا او گبى قرآنڭ فدائى و مخلص بر خادمنه، او گبى يوكسك بر داهىيه، او گبى بيوك بر متفكّره، او گبى بر حقيقت قهرماننه، او گبى نظيرسز بر إسلام حكيمنه، بتون عالمِ إسلام و بتون جهان محتاجدر.
٭ ٭ ٭
— 703 —
بديع الزمانڭ أميرطاغ و آفيون حياتنى كندى قلميله بليرتن اون بشنجى رجا، لمعهلردن آلينمش اولوب، بورايه درج ايديلمشدر.
اون بشنجى رجا
(حاشيه): نورڭ تأليف زمانى اوچ سنه أوّل بيتمش اولماسندن، بو اون بشنجى رجا، ايلريده بر نورجى طرفندن إختيارلر لمعهسنڭ تكميلنه (تأليفنه) مأخذ اولمق اوزره يازيلدى.
بر زمان أميرطاغنده إقامته مأمور و تك باشمه منزلده عادتا بر حپسِ منفرد و بڭا چوق آغير گلن ترصّدلر و تحكّملر ايله بڭا إشكنجه ويرمهلرندن حياتدن اوصاندم، حپسدن چيقديغمه تأسّف ايتدم. روح و جانمله دڭزلى حپسنى آرزولادم و قبره گيرمگى ايستدم. و "حپس و قبر، بو طرزِ حياته مرجّحدر" دييه يا حپسه ويا قبره گيرمگه قرار ويرركن، عنايتِ إلٰهيه إمداده يتيشدى؛ قلملرى تكثير ماكينهسى اولان مدرسة الزهرا شاكردلرينڭ أللرينه، يڭى چيقان تكثير ماكينهسنى ويردى. بردن نورڭ قيمتدار مجموعهلرندن هر دانهسى، بر قلم ايله بش يوز نسخه ميدانه گلدى. فتوحاته باشلامالرى، او صيقنتيلى حياتى بڭا سَوْديردى، "حدسز شكر اولسون" ديديرتدى. بر مقدار صوڭره رسالهِٔ نورڭ گيزلى دشمنلرى فتوحاتِ نوريهيى چكهمديلر. حكومتى عليهمزه سَوق ايتديلر. ينه حيات بڭا آغير گلمگه باشلادى. بردن عنايتِ ربّانيه تجلّى ايتدى. أڭ زياده نورلره محتاج اولان علاقهدار مأمورلر، وظيفهلرى إعتباريله مصادره ايديلن نور رسالهلرينى كمالِ مراق و دقّتله مطالعه ايتديلر. فقط نورلر اونلرڭ قلبلرينى كندينه طرفدار أيلدى. تنقيد يرنده تقديره باشلاملريله، نور درسخانهسى چوق گنيشلندى؛ مادّى ضرريمزدن يوز درجهده زياده منفعت ويردى، صيقنتيلى تلاشلريمزى هيچه اينديردى. صوڭره گيزلى دشمن منافقلر، حكومتڭ نظرِ دقّتنى بنم شخصمه چويرديلر. أسكى سياسى
— 704 —
حياتمى خاطرلاتديرديلر. هم عدليهيى، هم معارف دائرهسنى، هم ضابطهيى، هم داخليه وكالتنى أوهاملانديرديلر. پارتيلرڭ جريانلرى و قومونيستلرڭ پردهسنده آنارشيستلرڭ تحريكاتيله او أوهام گنيشلندى. بزى تضييق و توقيف و أللرينه گچن رسالهلرى مصادرهيه باشلاديلر. نور شاكردلرينڭ فعاليتنه توقّف گلدى. بنم شخصمى چوروتمك فكريله، بر قسم رسمى مأمورلر، هيچ كيمسهنڭ اينانميهجغى إسنادلرده بولونديلر. پك عجيب إفترالرى إشاعهيه چاليشديلر. فقط كيمسهيى اينانديرهمديلر. صوڭره پك عادى بهانهلرله، زمهريرڭ أڭ شدّتلى صوغوق گونلرنده بنى توقيف ايدهرك، بيوك و غايت صوغوق و ايكى گون صوباسز بر قوغوشده تجريدِ مطلق ايچنده حپس ايتديلر. بن كوچك اوطهمده گونده قاچ دفعه صوبا ياقار و دائما مانغالمده آتش واركن، ضعفيت و خستهلغمدن زور طايانهبيليردم. شيمدى، بو وضعيتده هم صوغوقدن بر صيتمه، هم دهشتلى بر صيقنتى و حدّت ايچنده چيرپنيركن، بر عنايتِ إلٰهيه ايله بر حقيقت قلبمده إنكشاف ايتدى. معنًا: "سن حپسه مدرسهِٔ يوسفيه نامى ويرمشسڭ؛ هم دڭزليده صيقنتيڭزدن بيڭ درجه زياده هم فرح، هم معنوى كار، هم اورادهكى محبوسلرڭ نورلردن إستفادهلرى، هم بيوك دائرهلرده نورلرڭ فتوحاتى گبى نتيجهلر، سزه شكوا يرنده بيڭلر شكر ايتديردى، هر بر ساعت حپسڭزى و صيقنتيڭزى، اون ساعت عبادت حكمنه گتيردى؛ او فانى ساعتلرى باقيلشديردى. إن شاء اللّٰه بو اوچنجى مدرسهِٔ يوسفيهدهكى مصيبتزدهلرڭ نورلردن إستفادهلرى و تسلّى بولمالرى، سنڭ بو صوغوق و آغير صيقنتيڭى حرارتلنديروب، سَوينجلره چويرهجك و حدّت ايتديگڭ آدملر أگر آلدانمشلرسه بيلميهرك سڭا ظلم ايدييورلر. اونلر حدّته لايق دگللر. أگر بيلهرك و غرضله و ضلالت حسابنه سنى اينجيتييورلر و إشكنجه ياپييورلرسه، اونلر پك ياقين بر زمانده، ئولومڭ إعدامِ أبديسيله قبرڭ حپسِ منفردينه گيروب، دائمى صيقنتيلى عذاب چكهجكلر. سن اونلرڭ ظلمى يوزندن هم ثواب، هم فانى
— 705 —
ساعتلريڭى باقيلشديرمگى، هم معنوى لذّتلرى، هم وظيفهِٔ علميه و دينيهيى إخلاص ايله ياپماسنى قزانييورسڭ!" دييه روحمه إخطار ايديلدى. بن ده بتون قوّتمله "الحمد ِللّٰه" ديدم. إنسانيت طماريله او ظالملره آجيدم. "يا ربّى! اونلرى إصلاح أيله!" دييه دعا ايتدم.
بو يڭى حادثهده، إفادهمده داخليه وكالتنه يازديغم گبى، اون وجهله قانونسز اولديغى و قانون نامنه قانونسزلق ايدن او ظالملر (أصل صوچلى اونلر اولماسى گبى) اويله بهانهلرى آراديلر؛ ايشيدنلرى گولديرهجك و حقپرستلرى آغلاتديرهجق إفترالرى و اويديرمالريله أهلِ إنصافه گوسترديلر كه؛ رسالهٔ نوره و شاكردلرينه ايليشمگه، قانون و حق جهتنده إمكان بولامييورلر، ديوانهلگه صاپييورلر.
أزجمله: بر آى بزى تجسّس ايدن مأمورلر، بر شى بهانه بولامدقلرندن بر پوصله يازوب كه: "سعيدڭ خدمتكارى بر دكّاندن راقى آلمش، اوڭا گوتورمش." او پوصلهيى إمضا ايتديرمك ايچون هيچ كيمسهيى بولامايوب، صوڭره يبانى و سرخوش بر آدمى ياقالامشلر، تهديدكارانه "گل بونى إمضا ايت!" ديمشلر. او ده ديمش: "توبهلر توبهسى اولسون، بو عجيب يالانى كيم إمضا ايدهبيلير؟" اونلرى، پوصلهيى ييرتمغه مجبور ايتمش.
ايكنجى بر نمونه: بيلمديگم و شيمدى دخى طانيمديغم بر ذات، آتنى بنى گزديرمك ايچون ويرمش، بن ده راحتسزلغم ايچون تنفّس قصدى ايله، أكثر گونلرده، يازده بر ايكى ساعت گزردم. او آت و آرابه صاحبنه أللى ليرالق كتاب ويرمگه سوز ويرمشدم. تا، قاعدهم بوزولماسين و منّت آلتنه گيرميهيم. عجبا بو ايشده هيچ بر ضرر إحتمالى وار مى؟ حالبوكه "او آت كيمڭدر؟" دييه، أللى دفعه بزلردن هم والى، هم عدليهجيلر، هم ضابطه و پوليسلر صورديلر. گويا بيوك بر حادثهِٔ سياسيه و آسايشه تماس ايدن بر واقعهدر. حتّى بو معناسز صوروشلرڭ
— 706 —
كسيلمسى ايچون، ايكى ذات حميةً برى " آت بنمدر" ديگرى " آرابه بنمدر" ديدكلرى ايچون ايكيسنى ده بنمله برابر توقيف ايتديلر. بو نمونهلره قياسًا، چوق چوجق اويونجقلرينه سيرجى اولوب گولهرك آغلادق و آڭلادق كه: رسالهِٔ نوره و شاكردلرينه ايليشنلر، مسخره اولورلر.
او نمونهلردن لطيف بر محاوره: بنم توقيف كاغدمده سبب، أمنيتى إخلال صوچى يازيلديغندن، بن داها او پوصلهيى گورمهدن مدّعىعمومه ديدم: سنى گچن گيجه غيبت ايتدم. أمنيت مديرى حسابنه بنى قونوشديران بر پوليسه: "أگر بيڭ مدّعىعمومى و بيڭ أمنيت مديرى قدر بو مملكتده أمنيتِ عموميهيه خدمت ايتمهمش ايسهم (اوچ دفعه) اللّٰه بنى قهر ايتسين" ديدم.
صوڭره بو صيرهده، بو صوغوقده، أڭ زياده إستراحته و اوشومهمگه و دنيايى دوشونمهمگه محتاج اولديغم بر هنگامده، غرضى و قصدى إحساس ايدر بر طرزده، بنى بو تحمّلڭ فوقنده بو تهجير و تجريد و توقيف و تضييقه سَوق ايدنلره، فوق العاده إغبِرار و قيزمق گلدى. بر عنايت إمداده يتيشدى. معنًا قلبه إخطار ايديلدى كه: "إنسانلرڭ سڭا ايتدكلرى عينِ ظلملرنده، عينِ عدالت اولان قدرِ إلٰهينڭ بيوك بر حصّهسى وار و بو حپسده ييهجك رزقڭ وار. او رزقڭ سنى بورايه چاغيردى. اوڭا قارشى رضا و تسليم ايله مقابله لازم. حكمت و رحمتِ ربّانيهنڭ دخى بيوك بر حصّهسى وار كه، بو حپسدهكيلرى نورلانديرمق و تسلّى ويرمك و سزه ثواب قزانديرمقدر. بو حصّهيه قارشى، صبر ايچنده بيڭلر شكر ايتمك لازمدر. هم سنڭ نفسڭڭ بيلمهديگڭ قصورلريله اونده بر حصّهسى وار. او حصّهيه قارشى إستغفار و توبه ايله، نفسڭه "بو طوقاده مستحق اولدڭ" ديمهليسڭ. هم گيزلى دشمنلرڭ دسيسهلريله بعض صافدل و وهّام مأمورلرى إغفال ايله او ظلمه سَوق ايتمك جهتيله، اونلرڭ ده بر حصّهسى وار. اوڭا قارشى رسالهِٔ نورڭ
— 707 —
او منافقلره وورديغى دهشتلى معنوى طوقاتلر، سنڭ إنتقامڭى اونلردن آلمش. او، اونلره يتر. أڭ صوڭ حصّه، بِالفعل واسطه اولان رسمى مأمورلردر. بو حصّهيه قارشى، اونلرڭ نورلره تنقيد نيّتيله باقمهلرنده، ايستر ايستهمز شبههسز ايمان جهتنده إستفادهلرينڭ خاطرى ايچون
وَ الْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَ الْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ
دستوريله؛ اونلرى عفو ايتمك، بر علوّجنابلقدر." بن ده بو حقيقتلى إخطاردن كمالِ فرح و شكر ايله، بو يڭى مدرسهِٔ يوسفيهده طورمغه، حتّى عليهمده اولانلره يارديم ايتمك ايچون كنديمه موجبِ جزا ضررسز بر صوچ ياپمغه قرار ويردم. هم بنم گبى يتمش بش ياشنده و علاقهسز و دنياده سَوْديگى دوستلرندن، يتمشدن آنجق حياتده بشى قالمش و اونڭ وظيفهِٔ نوريهسنى گورهجك يتمش بيڭ نور نسخهلرى باقى قالوب سربست گزييورلر. و بر ديله بدل، بيڭلر ديل ايله خدمتِ ايمانيهيى ياپاجق قارداشلرى، وارثلرى بولونان بنم گبى بر آدمه قبر، بو حپسدن يوز درجه زياده خيرليدر. و بو حپس دخى، خارجنده حرّيتسز تحكّملر آلتندهكى سربستيتدن يوز درجه داها راحت، داها فائدهليدر. چونكه خارجنده، تك باشيله يوزر علاقهدار مأمورلرڭ تحكّملرينى چكمگه مقابل، حپسده يوزر محبوسلرله برابر يالڭز مدير و باش غارديان گبى بر ايكى ذاتڭ، مصلحته بناءً خفيف تحكّملرينى چكمگه مجبور اولور. اوڭا مقابل، حپسده چوق دوستلردن قارداشانه تلطيفلر، تسلّيلر گورور. هم إسلاميت شفقتى و إنسانيت فطرتى، بو وضعيتده إختيارلره مرحمته گلمهسى، حپس زحمتنى رحمته چويرييور دييه، حپسه راضى اولدم.
بو اوچنجى محكمهيه گلديگم صيرهده ضعفيت و إختيارلق و راحتسزلقدن آياقده طورمغه صيقيلديغمدن، محكمه قپوسنڭ خارجنده بر إسكملهده اوطوردم. بردن بر حاكم گلدى، حدّت ايتدى، "نهدن آياقده بكلهمييور؟" إهانتكارانه ديدى. بن ده إختيارلق جهتندن، بو مرحمتسزلگه قيزدم. بردن باقدم؛ پك چوق
— 708 —
مسلمانلر، كمالِ شفقت و اخوّتله مرحمتكارانه باقوب أطرافمزده طوپلانمشلر، طاغيلمييورلر. بردن "ايكى حقيقت" إخطار ايديلدى:
برنجيسى:بنم و نورلرڭ گيزلى دشمنلريمز، بنم ايستهمديگم حقّمدهكى توجّهِ عامّهيى قيرمق ايله نورڭ فتوحاتنه سد چكيلير دييه، بعض صافدل رسمى مأمورلرى قانديروب، شخصمى ملّت نظرنده چوروتمك فكريله، إهانتكارانه بويله معاملهيه سَوق ايتمشلر. بوڭا قارشى عنايتِ إلٰهيه، نورلرڭ ايمان خدمتنه مقابل، بر إكرام اولارق، او بر تك آدمڭ إهانتنه بدل، بو يوز آدمه باق! خدمتڭزى تقدير ايله شفقتكارانه آجييهرق علاقهدارانه سزى إستقبال و تشييع ايدييورلر. حتّى ايكنجى گون، بن مستنطق دائرهسنده مدّعىعمومڭ سؤاللرينه جواب ويرركن، حكومت آولوسنده محكمه پنجرهلرينه قارشى بيڭ قدر أهالى كمالِ علاقه ايله طوپلانوب لسانِ حال ايله "بونلرى صيقمايڭز!" ديدكلرينى، وضعيتلريله إفاده ايدييورلر گبى گورونديلر. پوليسلر اونلرى طاغيدهمييورديلر. قلبمه إخطار ايديلدى كه: بو أهالى، بو تهلكهلى عصرده تام بر تسلّى و سوندورولمز بر نور و قوّتلى بر ايمان و سعادتِ باقيهيه بر طوغرى مژده ايستهيورلر و فطرةً آرايورلر و نور رسالهلرنده آرادقلرى بولونويور دييه ايشيتمشلر كه، بنم أهمّيتسز شخصمه، ايمانه بر پارچه خدمتكارلغم ايچون حدّمدن چوق زياده إلتفات گوسترييورلر.
ايكنجى حقيقت:أمنيتى إخلال وهميله بزه إهانت ايتمك و توجّهِ عامّهيى قيرمق قصديله تحقيركارانه آلدانمش محدود آدملرڭ بد معاملهلرينه مقابل، حدسز أهلِ حقيقتڭ و نسلِ آتينڭ تقديركارانه آلقيشلامالرى وار، دييه إخطار ايديلدى. أوت قومونيست پردهسى آلتنده آنارشيستلگڭ، أمنيتِ عموميهيى بوزمغه دهشتلى چاليشماسنه قارشى، رسالهِٔ نور و شاكردلرى ايمانِ تحقيقى قوّتيله بو وطنڭ هر طرفنده او مدهش إفسادى طورديرييور و قيرييور. أمنيتى و آسايشى تأمينه چاليشييور كه، پك چوق بر كثرتده و مملكتڭ هر طرفنده بولونان نور طلبهلرندن، بو
— 709 —
يگرمى سنهده علاقهدار اوچ درت محكمه و اون ولايتڭ ضابطهلرى، أمنيتى إخلاله دائر بر وقوعاتلرينى بولمامش و قيد ايتمهمش. و اوچ ولايتڭ إنصافلى بر قسم ضابطهلرى ديمشلر: "نور طلبهلرى معنوى بر ضابطهدر. آسايشى محافظهده بزه يارديم ايدييورلر. ايمانِ تحقيقى ايله؛ نورى اوقويان هر آدمڭ قفاسنده بر ياساقجىيى بيراقييورلر، أمنيتى تأمينه چاليشييورلر." بونڭ بر نمونهسى دڭزلى حپسخانهسيدر. اورايه نورلر و او محبوسلر ايچون يازيلان ميوه رسالهسى گيرمهسيله، اوچ درت آى ظرفنده ايكى يوزدن زياده او محبوسلر اويله فوق العاده إطاعتلى، ديندارانه بر صلاحِ حال آلديلر كه؛ اوچ درت آدمى ئولديرن بر آدم، تخته بيتلرينى ئولديرمكدن چكينييوردى. تام مرحمتلى، ضررسز، وطنه نافع بر عضو اولمغه باشلادى. حتّى رسمى مأمورلر، بو حاله حيرتله و تقديرله باقييورديلر. هم داها حكم آلمادن بر قسم گنجلر ديديلر: "نورجيلر حپسده قالسهلر، بز كنديمزى محكوم ايتديرهجگز و جزا آلمغه چاليشهجغز؛ تا اونلردن درس آلوب اونلر گبى اولاجغز. اونلرڭ درسيله كنديمزى إصلاح ايدهجگز." ايشته بو ماهيتده بولونان نور طلبهلرينى، أمنيتى إخلال ايله إتهام ايدنلر، هر حالده و غايت فنا بر صورتده آلدانمش ويا آلداتيلمش ويا بيلهرك ويا بيلميهرك آنارشيستلك حسابنه حكومتى إغفال ايدوب بزلرى أذيتلرله أزمگه چاليشييورلر. بز بونلره قارشى ديرز: مادام ئولوم ئولديرلمييور و قبر قپانمييور و دنيا مسافرخانهسنده يولجيلر غايت سرعت و تلاشله قافله قافله آرقهسنده، طوپراق آرقهسنه گيروب غائب اولويورلر؛ ألبته پك ياقينده بربريمزدن آيريلاجغز. سز ظلمڭزڭ جزاسنى دهشتلى بر صورتده گورهجكسڭز. هيچ اولمازسه مظلوم أهلِ ايمان حقّنده ترخيص تذكرهسى اولان ئولومڭ إعدامِ أبدى طار آغاجنه چيقهجقسڭز. سزڭ دنياده توهّمِ أبديتله آلديغڭز فانى ذوقلر، باقى و أليم ألملره دونهجك.
مع التأسّف گيزلى منافق دشمنلريمز، بو ديندار ملّتڭ يوزر ميليون ولى مقامنده اولان شهيدلرينڭ، قهرمان غازيلرينڭ قانيله و قلنجيله قزانيلان و محافظه ايديلن حقيقتِ إسلاميته بعضًا "طريقت" نامنى طاقوب و او گونشڭ تك بر شعاعى
— 710 —
اولان طريقت مشربنى، او گونشڭ عينى گوستروب، حكومتڭ بعض دقّتسز مأمورلرينى آلداتوب، حقيقتِ قرآنيهيه و حقائقِ ايمانيهيه تأثيرلى بر صورتده چاليشان نور طلبهلرينه "طريقتجى" و "سياسى جمعيتجى" نامنى ويرهرك عليهمزه سَوق ايتمك ايستهيورلر. بز هم اونلره، هم اونلرى عليهمزده ديڭلهينلره، دڭزلى محكمهٔ عادلهسنده ديديگمز گبى ديرز:
"يوزر ميليون باشلرڭ فدا اولدقلرى بر قدسى حقيقته، باشمز دخى فدا اولسون. دنيايى باشمزه آتش ياپسهڭز، حقيقتِ قرآنيهيه فدا اولان باشلر، زندقهيه تسليمِ سلاح ايتميهجك و وظيفهِٔ قدسيهسندن واز گچميهجكلر إن شاء اللّٰه!"
ايشته إختيارلغمڭ سرگذشتلگندن گلن آغريلره و مأيوسيتلره، ايماندن و قرآندن إمداده يتيشن قدسى تسلّيلر ايله بو إختيارلغمڭ أڭ صيقنتيلى بر سنهسنى، گنجلگمڭ أڭ فرحلى اون سنهسنه دگيشديرمم. خصوصًا حپسده فرض نمازينى قيلان و توبه ايدنڭ هر بر ساعتى، اون ساعت عبادت حكمنه گچمهسيله و خستهلقده و مظلوميتده دخى هر بر فانى گون، ثواب جهتنده اون گون باقى بر عمرى قزانديرماسيله، بنم گبى قبر قپوسنده نوبتنى بكلهين بر آدمه نه قدر مدارِ شكراندر، او معنوى إخطاردن بيلدم. "حدسز شكر ربّمه" ديدم؛ إختيارلغمه سَويندم و حپسمه راضى اولدم. چونكه عمر طورمييور، چابوق گيدييور. لذّتله، فرحله گيتسه، لذّتڭ زوالى ألم اولماسندن، هم تأسّف، هم شكرسزلكله، غفلتله، بعض گناهلرى يرنده بيراقير، فانى اولور گيدر. أگر حپس و زحمتلى گيتسه، زوالِ ألم بر معنوى لذّت اولماسندن، هم بر نوع عبادت صاييلديغندن، بر جهتده باقى قالير و خيرلى ميوهلريله باقى بر عمرى قزانديرر. گچمش گناهلره و حپسه سببيت ويرن خطالره كفّارت اولور، اونلرى تميزلر. بو نقطهِٔ نظردن، محبوسلردن فرضى قيلانلر، صبر ايچنده شكر ايتمليدرلر.
٭ ٭ ٭
— 711 —
@
استاد بديع الزمان حضرتلرى، آفيون محكمه قوريدورنده بكلركن.
— 712 —
بديع الزمان سعيد النورسىنڭ آفيون محكمهسى
آفيون محكمهسنى ترتيب و إفترالرله آچديران گيزلى دينسزلر، بديع الزمانى إعدام ايتمك پلاننى چويرمشلردر. بو فوق العاده أهمّيتى حائز بيوك مدافعات، بويله إمحاجى ظالم دينسزلره قارشى اونڭ ئولومى هيچه صايارق هايقيرديغى حقيقتلردر. نتيجهده، تمييز محكمهسى محكوميت قرارينى نقض ايتدى. و عين محكمه ايكى دفعه بديع الزمانه برائت ويردى. نهايت بتون رسالهٔ نور كلّياتى و بشيوزه ياقين مكتوبلر بِلا قيد و شرط بديع الزمانه إعاده ايديلدى.
٭ ٭ ٭
بيوك مدافعاتندن پارچهلر
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
وَ بِهِ نَسْتَعِينُ
اون سكز سنه سكوتدن صوڭره مجبوريت تحتنده بو إستدعا محكمهيه و صورتى آنقرهيه مقاماته ويريلمشكن؛ تكرار ويرمگه مجبور اولديغم إدّعانامهيه قارشى إعتراضنامهمدر.
معلوم اولسون كه؛ قسطمونيده اوچ دفعه منزلمى تحرّى ايتمك ايچون گلن ايكى مدّعىعمومى و ايكى تحرّى قوميسرينه و اوچنجيده پوليس مديرينه و آلتى
— 713 —
يدى قوميسر و پوليسلره و إسپارطهده مدّعىعمومىنڭ سؤاللرينه و دڭزلى و آفيون محكمهلرينه قارشى ديديگم عينِ حقيقت كوچك بر مدافعهنڭ خلاصهسيدر. شويله كه:
اونلره ديدم: بن، اونسكز يگرمى سنهدر منزوى ياشايورم. هم قسطمونيده سكز سنهدر قرهقول قارشيسنده و سائر يرلرده دخى يگرمى سنهدر دائما ترصّد و نظارت آلتنده قاچ دفعه منزلمى تحرّى ايتدكلرى حالده، دنيا ايله، سياست ايله هيچ بر ترشّح، هيچ بر أمارهم گورولمدى. أگر بر قاريشق حالم اولسيدى و اورانڭ عدليه و ضابطهسى بيلمدى ويا بيلدى آلديرمدى ايسه، ألبته بندن زياده اونلر مسؤلدرلر. أگر يوقسه، بتون دنياده كندى آخرتى ايله مشغول اولان منزويلره ايليشيلمديگى حالده، نهدن بڭا لزومسز، وطن و ملّت ضررينه بو درجه ايلشييورسڭز؟
بز رسالهِٔ نور شاكردلرى، رسالهِٔ نورى دگل دنيا جريانلرينه، بلكه كائناته ده آلَت ايدهمهيز. هم قرآن بزى سياستدن شدّتله منع ايتمش. أوت رسالهِٔ نورڭ وظيفهسى ايسه، حياتِ أبديهيى محو ايدن و حياتِ دنيويهيى ده دهشتلى بر زهره چويرن كفرِ مطلقه قارشى، ايمانى اولان حقيقتلرله غايت قطعى، أڭ متمرّد زنديق فيلسوفلرى دخى ايمانه گتيرن قوّتلى برهانلرله قرآنه خدمت ايتمكدر. اونڭ ايچون رسالهٔ نورى هيچ بر شيئه آلَت ايدهمهيز.
أوّلا: قرآنڭ ألماس گبى حقيقتلرينى، أهلِ غفلت نظرنده بر پروپاغندهٔ سياست توهّميله جام پارچهلرينه اينديرمهمك و او قيمتدار حقيقتلره إهانت ايتمهمكدر.
ثانيًا: رسالهِٔ نورڭ أساس مسلگى اولان شفقت، حق و حقيقت و وجدان، بزلرى شدّتله سياستدن و إدارهيه ايليشمكدن منع ايتمش. چونكه طوقاته و بلايه مستحق و كفرِ مطلقه دوشمش بر ايكى دينسزه متعلّق يدى سكز چولوق چوجق،
— 714 —
خسته، إختيار، معصوملر بولونور. مصيبت و بلا گلسه، او بيچارهلر دخى يانارلر. بونڭ ايچون، نتيجهنڭ ده حصولى مشكوك اولديغى حالده، سياست يوليله إداره و آسايشڭ ضررينه حياتِ إجتماعيهيه قاريشمقدن شدّتله منع ايديلميشز.
ثالثًا: بو وطنڭ و بو ملّتڭ حياتِ إجتماعيهسى بو عجيب زمانده آنارشيلكدن قورتولمق ايچون بش أساس لازم و ضروريدر: حرمت، مرحمت، حرامدن چكينمك، أمنيت، سرسريلگى بيراقوب إطاعت ايتمكدر. رسالهِٔ نور حياتِ إجتماعيهيه باقديغى زمان، بو بش أساسى قوّتلى و قدسى بر صورتده تثبيت و تحكيم ايدهرك، آسايشڭ تمل طاشنى محافظه ايتديگنه دليل ايسه؛ بو يگرمى سنه ظرفنده رسالهِٔ نورڭ، يوز بيڭ آدمى وطن و ملّته ضررسز برر عضوِ نافع حالنه گتيرمهسيدر. إسپارطه و قسطمونى ولايتلرى بوڭا شاهددر. ديمك رسالهِٔ نورڭ أكثريتِ مطلقه أجزالرينه ايليشنلر، هر حالده بيلهرك ويا بيلميهرك آنارشيلك حسابنه وطنه و ملّته و حاكميتِ إسلاميهيه خيانت ايدرلر. رسالهِٔ نورڭ، يوز اوتوز رسالهلرينڭ بو وطنه يوز اوتوز بيوك فائدهسنى و حسنهسنى، وهّام أهلِ غفلتڭ سطحى نظرلرنده قصورلى توهّم ايديلن ايكى اوچ رسالهنڭ موهوم ضررلرى چوروتهمز. اونلرى بونلرله چوروتن، غايت درجهده إنصافسز بر ظالمدر.
أگر دينسزلگى بر نوع سياست ظن ايدوب، بو حادثهده بعضيلرينڭ ديدكلرى گبى ديرسهڭز: "بو رسالهلرڭله مدنيتمزى، كيفمزى بوزويورسڭ."
بن ده ديرم: "دينسز بر ملّت ياشايامز" دنياجه بر عمومى دستوردر و بِالخاصّه كفرِ مطلق اولسه جهنّمدن داها زياده أليم بر عذابى دنياده دخى ويرديگنى، رسالهِٔ نوردن گنجلك رهبرى غايت قطعى بر صورتده إثبات ايتمش. او رساله ايسه، شيمدى رسمًا طبع ايديلدى. بر مسلمان اَلْعِيَاذُ بِاللّٰه، أگر إرتداد ايتسه، كفرِ مطلقه دوشر؛ بر درجه ياشاتان كفرِ مشكوكده قالماز. أجنبى دينسزلرى گبى ده اولماز. و
— 715 —
لذّتِ حيات نقطهسنده، ماضى و مستقبلى اولميان حيواندن يوز درجه آشاغى دوشر. چونكه گچمش و گلهجك موجوداتڭ ئولوملرى و أبدى مفارقتلرى، اونڭ ضلالتى جهتيله، اونڭ قلبنه متماديًا حدسز فراقلرى و ألملرى ياغديرييور. أگر ايمان گلسه قلبه گيرسه، بردن او حدسز دوستلر ديريلييورلر. "بز ئولمهمشز، محو اولمامشز" لسانِ حاللريله دييهرك، او جهنّمى حالت، جنّت لذّتنه چوريلير. مادام حقيقت بودر، سزه إخطار ايدييورم: قرآنه طايانان رسالهٔ نور ايله مبارزه ايتمهيڭز. او مغلوب اولماز، بو مملكته يازيق اولور.
(حاشيه): درت دفعه مبارزه زماننده گلن دهشتلى زلزلهلر، "يازيق اولور" حكمنى إثبات ايتديلر.
او باشقه يره گيدر، ينه تنوير ايدر. أگر باشمدهكى صاچلرم عددنجه باشلرم بولونسه هر گون برى كسيلسه، حقيقتِ قرآنيهيه فدا اولان بو باشى زندقهيه و كفرِ مطلقه أگمهم و بو خدمتِ ايمانيه و نوريهدن واز گچمم و گچهمم.
الحاصل: حياتِ أبديهيى محو ايدن و حياتِ دنيويهيى دهشتلى بر زهره چويرن و لذّتنى إمحا ايدن كفرِ مطلقى اوتوز سنهدن بَرى كوكيله كسن و طبيعيّونڭ دهشتلى بر فكرِ كفريلرينى ئولديرمگه موفّق اولان و بو ملّتڭ ايكى حياتنڭ سعادت دستورلرينى خارقه حجّتلريله پارلاق بر صورتده إثبات ايدن و قرآنڭ حقيقتِ عرشيهسنه طايانان رسالهِٔ نور، بويله كوچك بر رسالهنڭ بر ايكى مادّهسيله دگل، بلكه بيڭ قصورى دخى اولسه اونڭ بيڭلر بيوك حسنهلرى اونلرى عفو ايتديرر دييه دعوا ايدييورز و إثباتنه ده حاضرز.
مادام جمهوريت پرنسيبلرى حرّيتِ وجدان قانونى ايله دينسزلره ايليشمييور، ألبته ممكن اولديغى قدر دنيايه قاريشميان و أهلِ دنيا ايله مبارزه ايتمهين و آخرتنه و ايماننه و وطننه دخى نافع بر طرزده چاليشان ديندارلره ايليشمهمك گركدر و
— 716 —
ألزمدر. بيڭ سنهدن بَرى بو ملّتڭ غدا و علاج گبى بر حاجتِ ضروريهسى اولان تقوايى و صلاحتى بو مظهرِ أنبياء اولان آسياده حكم ايدن أهلِ سياست ياساق ايتمز و ايدهمز بيلييورز. يگرمى سنهدن بَرى منزوى ياشايان و يگرمى سنه أوّلكى سعيدڭ قفاسيله صورديغى بو سؤاللرده بو زمانڭ طرزِ تلقّيسنه اويغون گلمهين قصورلرينه باقمهمق إنسانيتڭ مقتضاسيدر.
وطن و ملّت و آسايشڭ منفعتى حسابنه بونى ده خاطرلتمق بر وظيفهِٔ وطنيهم اولماسى جهتيله ديرم: بويله بزه و رسالهِٔ نوره آز بر مناسبتله تحتِ توقيفه آلينمق، گوجنديرمك يوزندن وطنه و آسايشه ديندارانه منفعتى بولونان پك چوق ذاتلرى إداره عليهنه چويرهبيلير، آنارشيلگه ميدان ويرر. أوت رسالهِٔ نور ايله ايمانلرينى قورتاران و ملّته ضررسز و تام منفعتدار وضعيته گيرنلر يوز بيڭدن چوق زيادهدر. حكومتِ جمهوريهنڭ بلكه هر بيوك دائرهسنده و ملّتڭ هر طبقهسنده فائدهلى مستقيمانه بر صورتده بولونويورلر. بونلرى گوجنديرمك دگل، بلكه حمايه ايتمك ألزمدر.
شكوامزى ديڭلهمهين و بزى سويلتمهين و بهانهلرله صيقشديران بر قسم رسمى آدملر، وطن عليهنده آنارشيلگه ميدان آچييورلر دييه قوّتلى بر وهم خاطريمزه گلييور.
هم مصلحتِ حكومت نامنه ديرم: مادام بشنجى شعاعى هم دڭزلى، هم آنقره محكمهلرى تدقيق ايدوب ايليشمهمشلر، بزه ويرديلر. ألبته اونى، يڭيدن رسميته قويوب ديدى قوديلره ميدان آچمامق، إدارهجه ضروريدر. بز او رسالهيى، محكمهلرڭ أللرينه گچمهدن و اونى تشهيرلرندن أوّل گيزلديگمز گبى، آفيون حكومت و محكمهسى دخى اونى مدارِ سؤال و جواب ايتمهملى. چونكه قوّتليدر، ردّ ايديلمز! قبل الوقوع خبر ويرمش، طوغرى چيقمش. هم هدفى دنيا
— 717 —
دگل، اولسه اولسه ئولمش گيتمش بر شخصه، متعدّد معنالرندن بر معناسى موافق گلييور. اونڭ دوستلغى تعصّبيله او غيبى إخبارى و معنايى، رسميته قويمامايى و بزى اونڭله مؤاخذه ايتمكله داها زياده تشهيرينه يول آچمامغى، وطن و ملّت و آسايش و إداره حسابنه إخطار ايتمگه وجدانم بنى مجبور أيلدى.
بو مسئلهده شخصمڭ ويا بعض قارداشلريمڭ قصوريله رسالهِٔ نوره هجوم ايديلمز. او طوغريدن طوغرىيه قرآنه باغلانمش و قرآن ده عرشِ أعظمه باغليدر. كيمڭ حدّى وار كه ألنى اورايه اوزاتسين، او قوّتلى ايپلرى چوزسون. هم مملكته مادّى و معنوى بركتى و فوق العاده خدمتى، اوتوز اوچ آياتِ قرآنيهنڭ إشاراتيله و إمامِ على رضى اللّٰه عنهڭ اوچ كرامتِ غيبيهسيله و غوثِ أعظمڭ (رض) قطعى إخباريله تحقّق ايتمش اولان رسالهِٔ نور؛ بزم عادى و شخصى قصورلريمزله مسئول اولماز و اولاماز و اولماملى. يوقسه بو مملكته هم مادّى، هم معنوى تلافى ايديلميهجك درجهده ضررى اولاجق.
رسالهِٔ نوره قارشى گيزلى دشمنلريمزدن بعض زنديقلرڭ شيطنتيله چوريلن پلانلر و هجوملر إن شاء اللّٰه بوزولاجقلر، اونڭ شاكردلرى باشقهلره قياس ايديلمز، طاغيتديريلمازلر، واز گچيريلمزلر، جنابِ حقّڭ عنايتيله مغلوب ايديلمزلر. أگر مادّى مدافعهدن قرآن بزى منع ايتمسه ايدى، بو ملّتڭ جان طمارى حكمنده عمومڭ توجّهنى قزانان و هر طرفده بولونان او شاكردلر، شيخ سعيد و منمن حادثهلرى گبى جزئى و نتيجهسز حادثهلرله بولاشمازلر. اللّٰه ايتمهسين، أگر مجبوريتِ قطعيه درجهسنده اونلره ظلم ايديلسه، ألبته گيزلى زنديقلر و منافقلر بيڭ درجه پشيمان اولاجقلر.
الحاصل؛ مادام بز أهلِ دنيانڭ دنيالرينه ايليشمييورز، اونلر ده بزم آخرتمزه و ايمانى خدمتمزه بو درجه ايليشمهسينلر.
— 718 —
أوت، بز بر جماعتز. هدفمز و پروغراممز أوّلا كنديمزى، صوڭره ملّتمزى إعدامِ أبديدن و دائمى، برزخى حپسِ منفرددن قورتارمق و وطنداشلريمزى آنارشيلكدن و سرسريلكدن محافظه ايتمك و ايكى حياتمزى إمحايه وسيله اولان زندقهيه قارشى رسالهِٔ نورڭ چليك گبى حقيقتلريله كنديمزى محافظهدر.
بن، سزڭ بڭا ويرهجگڭز أڭ آغير جزاڭزه ده بش پاره ويرمم و هيچ أهمّيتى يوق. چونكه بن قبر قپوسنده، يتمش بش ياشندهيم. بويله مظلوم و معصوم بر ايكى سنه حياتى، شهادت مرتبهسيله دگيشديرمك، بنم ايچون بيوك سعادتدر. رسالهِٔ نورڭ بيڭلر حجّتلريله قطعى ايمانم وار كه؛ ئولوم بزم ايچون بر ترخيص تذكرهسيدر. أگر ظاهرى إعدام ده اولسه، بزم ايچون بر ساعت زحمت، أبدى بر سعادتڭ و رحمتڭ آناختارى اولور. فقط سز أى گيزلى دشمنلر و زندقه حسابنه عدليهيى شاشيرتان، حكومتى بزمله سببسز مشغول ايدن إنصافسزلر! قطعى بيليڭز و تيترهيڭز كه؛ سز إعدامِ أبدى ايله أبدى محكوم اولويورسڭز. إنتقاممزى سزدن پك چوق مضاعف بر صورتده آلينييور گورويورز. حتّى سزه آجييورز. أوت بو شهرى يوز دفعه مزارستانه بوشالتان ئولوم حقيقتنڭ ألبته حياتدن زياده بر ايستديگى وار. و اونڭ إعدامندن قورتولمق چارهسى، إنسانلرڭ هر مسئلهسنڭ فوقنده أڭ بيوك و أڭ أهمّيتلى و أڭ لزوملى بر إحتياجِ ضروريسى و قطعيسيدر. عجبا بو چارهيى كندينه بولان رسالهِٔ نور شاكردلرينى و او چارهيى بيڭلر حجّتلريله بولديران رسالهِٔ نورى، عادى بهانهلرله إتهام ايدنلر نه قدر كنديلرى حقيقت و عدالت نظرنده متّهم اولويور، ديوانهلر ده آڭلار.
بوندن اوتوز سنه أوّل، جنابِ حقّڭ عنايتيله دنيانڭ موقّت شان و شرفنڭ و أنانيتلى خودفروشلغنڭ و شهرتپرستلگنڭ نه قدر فائدهسز و معناسز اولديغنى حدسز شكر اولسون كه قرآنڭ فيضيله آڭلامش بر آدمڭ، او زماندن بَرى بتون
— 719 —
قوّتيله نفسِ أمّارهسيله مجادله ايدوب، محويت ايتمك، بنلگنى بيراقمق، تصنّع و رياكارلق ياپمامق ايچون، ألدن گلديگى قدر چاليشديغنه اوڭا خدمت ايدن ويا آرقداشلق ايدنلر قطعى بيلدكلرى و شهادت ايتدكلرى حالده و يگرمى سنهدن بَرى هركس كندى حقّنده خوشلانديغى زياده حسنِ ظنّه و توجّهِ ناس و شخصنى مدح و ثنادن و كنديڭڭ معنوى مقام صاحبى اولديغنى بيلمكدن هركسه مخالف اولارق بتون قوّتيله قاچديغى و هم خاص شاكردلرينڭ اونڭ حقّندهكى حسنِ ظنلرينى ردّ ايدوب او خالص قارداشلرينڭ خاطرينى قيرماسى و يازديغى جوابى مكتوبلرنده اونڭ حقّندهكى مدحلرينى و زياده حسنِ ظنلرينى قبول ايتمهمسى و كندينى فضيلتدن محروم گوستروب بتون فضيلتى قرآنڭ تفسيرى اولان رسالهِٔ نوره و طولاييسيله نور شاكردلرينڭ شخصِ معنويسنه ويروب كندينى عادى بر خدمتكار بيلمسى قطعى إثبات ايدييور كه، شخصنى بگنديرمگه چاليشمديغى و ايستهمديگى و ردّ ايتديگى حالده، اونڭ رضاسى اولمادن بعض دوستلرى اوزاق بر يردن اونڭ حقّنده زياده حسنِ ظن ايدوب مدح ايتمهلرى، بر مقام ويرمهلريله عجبا هانگى قانون ايله مدارِ مسئوليت اولور كه، او بيچاره خسته و چوق إختيار و غريبڭ منزوى اوطهسنه بيوك بر جنايت ايشلهمش گبى كليدينى قيروب تحرّى مأمورلرينى صوقمق، هم أورادندن و لوحهلرندن باشقه بر بهانه بولامامق؛ عجبا دنياده هيچ بر قانون، هيچ بر سياست بو تعرّضه مساعده ايدر مى؟
وطنه و ملّته و أخلاقه چوق ضررلى اولان دينسزلرڭ كتابلرينڭ إنتشارينه و قومونيستلرڭ نشرياتنه سربستيت قانونى ايله ايليشيلمديگى حالده، اوچ محكمه مدارِ مسئوليت اولاجق ايچنده هيچ بر مادّهيى بولميان و ملّت و وطنڭ حياتِ اجتماعيهسنى و أخلاقنى و آسايشنى تأمينه يگرمى سنهدن بَرى چاليشان و بو ملّتڭ حقيقى بر نقطهِٔ إستنادى اولان عالمِ إسلامڭ اخوّتنى و بو ملّته دوستلغنى إعادهيه و او دوستلغڭ تقويهسنه تأثيرلى بر صورتده چابالايان و ديانت رياستنڭ
— 720 —
علماسى تنقيد نيّتيله داخليه وكيلنڭ أمريله اوچ آى تدقيقدن صوڭره، تنقيد ايتميهرك تام قيمتنى تقدير ايدوب "قيمتدار أثر" دييه ديانت كتبخانهسنه قونيلان ذو الفقار و عصاىِ موسى گبى (قبرِ پيغمبرى (عصم) اوزرنده علامتِ مقبوليت اولارق عصاىِ موسى مجموعهسنى حاجيلر گوردكلرى حالده) نور أجزالرينى أوراقِ مضرّه گبى طوپلايوب محكمه ألنه ويرمك؛ عجبا هيچ بر قانون، هيچ بر وجدان، هيچ بر إنصاف بوڭا مساعده ايدر مى؟
٭ ٭ ٭
آفيون حكومت و ضابطهسنه و محكمهسنه بر قاچ نقطه معروضاتم وار
برنجيسى:أكثر أنبيانڭ شرقده و آسياده ظهورلرى و أغلبِ حكمانڭ غربده و آوروپاده گلمهلرى، قدرِ أزلينڭ بر إشارتيدر كه؛ آسياده دين حاكمدر. فلسفه ايكنجى درجهدهدر. بو رمزِ قدره بناءً، آسياده حكم سورن ديندار اولمازسه ده دين لهنه چاليشانلره ايليشمهملى، بلكه تشويق ايتمليدر.
ايكنجيسى:قرآنِ حكيم بو زمين قفاسنڭ عقلى و قوّهِٔ مفكّرهسيدر. اَلْعِيَاذُ بِاللّٰه؛ أگر قرآن كُرهِٔ أرضڭ باشندن چيقسه، أرض ديوانه اولاجق، عقلدن بوش قالان قفاسنى بر سيّارهيه چارپمسى، بر قيامت قوپماسنه سبب اولماسى عقلدن اوزاق دگلدر. أوت قرآن عرشى فرش ايله باغلامش بر زنجير، بر حبل اللّٰهدر. جاذبهِٔ عموميهدن زياده، زمينى محافظه ايدييور. ايشته بو قرآنِ عظيم الشانڭ حقيقى و قوّتلى بر تفسيرى اولان رسالهِٔ نور؛ بو عصرده بو وطنده بو ملّته، يگرمى سنهدن بَرى تأثيرينى گوسترمش بيوك بر نعمتِ إلٰهيه و سونمز بر معجزهِٔ قرآنيهدر. حكومت اوڭا
— 721 —
ايليشمك و طلبهلرينى اوندن اوركودوب واز گچيرمك دگل، بلكه اونى حمايه ايتمك و اوقونماسنى تشويق ايتمك گركدر.
اوچنجيسى:أهلِ ايماندن بتون گلنلر، ماضىيه گيدنلره مغفرت دعالريله و حسناتلرينى اونلرڭ روحلرينه باغيشلاملريله يارديملرينه بناءً دڭزلى محكمهسنده ديمشدم:
محكمهِٔ كبراده ميليارلر أهلِ ايمان اولان دعواجيلر طرفندن قرآن حقيقتلرينه خدمت ايدن نور طلبهلرينى محكوم و پريشان ايتمك ايستهينلردن و سزلردن صورولسه كه: "سربستيت قانونيله دينسزلرڭ، قومونيستلرڭ نشرياتلرينه و آنارشيلگى يتيشديرن جمعيتلرينه مسامحهكارانه باقوب ايليشمديگڭز حالده، وطنى و ملّتى آنارشيستلكدن و دينسزلك و أخلاقسزلقدن و وطنداشلرينى ئولومڭ إعدامِ أبديسندن قورتارمغه چاليشان رسالهِٔ نور طلبهلرينى، حپسلر و تضييقلرله پريشان ايتمك ايستديڭز!" دييه سزلردن صورولسه نه جواب ويرهجكسڭز؟ بز ده سزلردن صورييورز! اونلره ديمشدم. او زمان او إنصافلى، عدالتلى ذاتلر بزى برائت ايتديرديلر، عدليهنڭ عدالتنى گوسترديلر.
دردنجيسى:بن بكلهيوردم كه: يا آنقره يا آفيون بنى صورغوده (پك بيوك مسئلهلر ايچون، نورلرڭ او مسئلهلره خدمتى جهتنده) بر مشورت دائرهسنه آلوب بر سؤال جواب بكلردم. أوت، اوچ يوز أللى ميليون مسلمانلرڭ أسكى قارداشلغنى و محبّتنى و حسنِ ظنّنى و معنوى يارديملرينى بو مملكتدهكى ملّته قزانديرهجق چارهلرى بولمق كه، أڭ قوّتلى چاره و وسيله رسالهٔ نور اولديغنه دليل شودر:
بو سنه مكّهِٔ مكرّمهده غايت بيوك بر عالم هم هند لساننه، هم عرب لساننه نورڭ بيوك مجموعهلرينى ترجمه ايدوب هندستانه و عربستانه گوندرهرك أڭ قوّتلى
— 722 —
نقطهِٔ إستناديمز اولان وحدت و اخوّتِ إسلاميهيى تأمينه چاليشديغى گبى، تورك ملّتنڭ دائما دينده و ايمانده ايلرى اولديغنى نور رسالهلرى گوسترييور، ديمشلر.
هم بكلردم كه؛ "وطنمزده آنارشيلگه إنقلاب ايدن قومونيست تهلكهسنه قارشى نورلرڭ تأثيرلرى نه درجهدر و بو مبارك وطن بو دهشتلى سيلاندن ناصل محافظه ايديلهجك؟" گبى طاغ مِثللو مسئلهلرڭ صورولماسنڭ لزومى واركن، سينك قنادى قدر أهمّيتى اولميان و هيچ بر مدارِ مسئوليت اولميان جزئى و شخصى غرضكارلرڭ إفترالريله حبّه، قبّهلر ياپيلمش مسئلهلر ايچون بو آغير شرائط آلتنده هيچ عمرمده چكمهديگم بر پريشانيتمه سببيت ويريلدى. بزه اوچ محكمهنڭ صورديغى و برائت ويرديگى عين مسئلهلردن و عادى و شخصى بر ايكى مسئله ايچون معناسز سؤاللر ايديلدى.
بشنجيسى:رسالهٔ نورله مبارزه ايديلمز، او مغلوب اولماز. يگرمى سنهدن بَرى أڭ معنّد فيلسوفلرى صوصديرييور. ايمان حقيقتلرينى گونش گبى گوسترييور. بو مملكتده حكم ايدن، اونڭ قوّتندن إستفاده ايتمك گركدر.
آلتنجيسى:بنم أهمّيتسز شخصمڭ قصورلريله بنى چوروتمك و إهانتلرله نظرِ عامّهدن دوشورمك؛ رسالهِٔ نوره ضرر ويرمز، بلكه بر جهتده قوّت ويرر. چونكه بنم بر فانى ديلمه بدل رسالهِٔ نورڭ يوز بيڭ نسخهلرينڭ باقى ديللرى صوصماز، قونوشور. و خالص طلبهلرى، بيڭلر قوّتلى لسانلرله او قدسى و كلّى وظيفهٔ نوريهيى شيمدىيه قدر اولديغى گبى، قيامته قدر دوام ايتديرهجكلر.
يدنجيسى:سابق محكمهلرده دعوا ايتديگم و حجّتلرينى گوسترديگمز گبى؛ بزم گيزلى دشمنلريمز و حكومتى إغفال و بر قسم أركاننى أوهاملانديران و عدليهلرى عليهمزه سَوق ايدن رسمى و غيرِ رسمى معارضلريمز، يا غايت فنا بر صورتده
— 723 —
آلدانمش ويا آلداتيلمش ويا آنارشيلك حسابنه غايت غدّار بر إختلالجيدر ويا إسلاميت و حقيقتِ قرآنه قارشى مرتدانه مجادله ايدن بر دسّاس زنديقدر كه؛ بزه هجوم ايتمك ايچون إستبدادِ مطلقه جمهوريت نامنى ويرمكله، إرتدادِ مطلقى رژيم آلتنه آلمقله، سفاهتِ مطلقهيه مدنيت نامنى طاقمقله، جبرِ كيفئِ كفرىيه قانون نامنى ويرمكله؛ هم بزى پريشان، هم حكومتى إغفال، هم عدليهيى بزمله معناسز مشغول أيلديلر. اونلرى قهّارِ ذو الجلالڭ قهرينه حواله ايدوب، كنديمزى اونلرڭ شرّندن محافظه ايچون
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ
قلعهسنه إلتجا ايدرز.
سكزنجيسى:گچن سنه روسلر، چوقلقله حاجيلرى حجّه گوندروب، اونلرله پروپاغنده ياپوب، روسلر باشقه ملّتلردن زياده قرآنه حرمتكار دييه، عالمِ إسلامى دين نقطهسنده بو وطندهكى ديندار ملّت عليهنه چويرمگه چاليشديغى عين زمانده؛ رسالهِٔ نورڭ بيوك مجموعهلرى هم مكّهِٔ مكرّمهده، هم مدينهِٔ منوّرهده، هم شامِ شريفده، هم مصرده، هم حلبده عالملرڭ تقديرلرى آلتنده قسمًا إنتشاريله، او قومونيست پروپاغندهسنى قيرديغى گبى، عالمِ إسلامه گوستردى كه: تورك ملّتى و قارداشلرى أسكيسى گبى ديننه و قرآننه صاحبدر و سائر أهلِ إسلامڭ ديندار بيوك بر قارداشى و قرآن خدمتنده قهرمان قوماندانيدر دييه او أهمّيتلى، قدسى مركزلرده او نور مجموعهلرى بو حقيقتى گوسترديلر. عجبا نورڭ بو قيمتدار خدمتِ ملّيهسى بو طرز إشكنجهلرله مقابله گورسه، زمينى حدّته گتيرمز مى؟
طوقوزنجيسى:دڭزلى مدافعاتنده ايضاحى و إثباتى بولونان بر مسئلهنڭ قيصهجه بر خلاصهسيدر.
بر دهشتلى قوماندان دها و ذكاوتيله اوردونڭ مثبت حسنهلرينى كندينه آلوب و كندينڭ منفى سيّئهلرينى او اوردويه ويرهرك، او أفراد عددنجه حسنهلرى، غازيلكلرى بره اينديرديگى و سيّئهسنى او اوردو أفرادينه إسناد ايدهرك اونلرڭ
— 724 —
عددنجه سيّئهلر حكمنه گتيرديگندن دهشتلى بر ظلم و خلافِ حقيقت اولماسندن، بن قرق سنه أوّل بيان ايتديگم بر حديثڭ او شخصه وورديغى طوقاته بناءً، سابق محكمهلريمزده بڭا هجوم ايدن بر مدّعىعمومىيه ديدم: گرچه اونى حديثلرڭ إخباريله قيرييورم، فقط اوردونڭ شرفنى محافظه و بيوك خطالردن وقايه ايدرم. سن ايسه بر تك دوستڭ ايچون قرآنڭ بايراقدارى و عالمِ إسلامڭ قهرمان بر قوماندانى اولان اوردونڭ شرفنى قيرييورسڭ و حسنهلرينى هيچه اينديرييورسڭ." ديدم. إن شاء اللّٰه او مدّعى إنصافه گلدى، خطادن قورتولدى.
اوننجيسى:عدليهده عدالت حقيقتى و مراجعت ايدن هركسڭ حقوقنى بِلا تفريق محافظهيه، صِرف حق نامنه چاليشمق وظيفهسى حكم ايتديگنه بناءًدر كه؛ إمامِ على (رضى اللّٰه عنه) خلافتى زماننده بر يهودى ايله برابر محكمهده اوطوروب، محاكمه اولمشلر. هم بر عدليه رئيسى بر مأمورى، قانونجه بر خيرسزڭ ألنى كسديگى وقت او مأمورڭ او ظالم خيرسزه حدّت ايتديگنى گوردى. او دقيقهده او مأمورى عزل ايتدى. هم چوق تأسّف ايدهرك ديدى: شيمدىيه قدر عدالت نامنه بويله حسّياتنى قاريشديرانلر پك چوق ظلم ايتمشلر. أوت حُكمِ قانونى إجرا ايتمكده او محكومه آجيماسه ده حدّت ايدهمز، ايتسه ظالم اولور. حتّى قصاص جزاسى ده اولسه حدّتله قتل ايتسه، بر نوع قاتل اولور دييه او حاكمِ عادل ديمش.
ايشته مادام محكمهده بويله خالص و غرضسز بر حقيقت حكم ايدييور. اوچ محكمه بزلره برائت ويرديگى و بو ملّتڭ يوزده (بيلسهلر) طقسانى، نور طلبهلرينڭ ضررسز اولارق ملّته و وطنه منفعتلى اولدقلرينه پك چوق أمارهلرله شهادت ايتدكلرى حالده، بوراده او معصوم و تسلّىيه و عدالتڭ إلتفاتنه چوق محتاج نور طلبهلرينه قارشى إهانتلر و غايت صوغوق حدّتلى معاملهلر ياپيلييور. بز هر مصيبته و
— 725 —
إهانتلره قارشى صبره و تحمّله قرار ويرديگمزدن سكوت ايدوب اللّٰهه حواله ايدهرك؛ "بلكه بونده ده بر خير واردر" ديدك. فقط أوهام يوزندن، غرضكارلرڭ ژورناللريله بو بيچاره معصوملره بويله معاملهلر بلالرڭ گلمهسنه بر وسيله اولاجغندن قورقدم، بونى يازمغه مجبور اولدم. ذاتًا بو مسئلهده بر قصور وارسه بنمدر. بو بيچارهلر، صِرف ايمانلرى و آخرتلرى ايچون بڭا رضاءِ إلٰهى دائرهسنده يارديم ايتمشلر. پك چوق تقديره مستحق ايكن بويله معاملهلر، حتّى قيشى دخى حدّته گتيردى.
هم مدارِ حيرتدر كه، بو دفعه ده ينه بر جمعيت وهمنى تكرار ايلرى سورويورلر. حالبوكه اوچ محكمه بو جهتى تدقيق ايدوب برائت ويرمكله برابر مابيْنمزده بويله مدارِ إتهام اولاجق هيچ بر جمعيت، هيچ بر أماره محكمهلر، ضابطهلر، أهلِ وقوفلر بولمامشلر. يالڭز بر معلّمڭ طلبهلرى و دار الفنون شاكردلرى و قرآن درسنى ويرن حافظڭ حفظه چاليشانلرى گبى، رسالهِٔ نور طلبهلرنده ده بر اُخروى قارداشلق وار. بونلره جمعيت نامنى ويرن و اونڭله إتهام ايدن، بتون أصناف و مكتبليلره و واعظلره، سياسى جمعيت نظريله باقمق گركدر. بونڭ ايچون بن بويله أصلسز و معناسز إتهاملرله بورايه حپسه گلنلرى مدافعه ايتمگه لزوم گورمييورم.
يالڭز هم بو مملكتى، هم عالمِ إسلامى چوق علاقهدار ايدن و مادّى و معنوى بو وطنه و بو ملّته پك چوق بركت و منفعتى تحقّق ايدن رسالهِٔ نورى اوچ دفعه مدافعه ايتديگمز گبى تكرار عين حقيقت ايله مدافعهمى منع ايدهجك هيچ بر سبب يوق و هيچ بر قانون و هيچ بر سياست ياساق ايتمز و ايدهمز.
أوت بز بر جمعيتز و اويله بر جمعيتمز وار كه؛ هر بر عصرده اوچ يوز أللى ميليون داخل منسوبلرى وار. و هر گون بش دفعه نمازله او مقدّس جمعيتڭ
— 726 —
پرنسبلرينه كمالِ حرمتله علاقهلرينى و خدمتلرينى گوسترييورلر. اِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ اِخْوَةٌ قدسى پروغراميله بربرينڭ يارديمنه (دعالريله و معنوى قزانجلريله) قوشويورلر. ايشته بز بو مقدّس و معظّم جمعيتڭ أفرادندنز. و خصوصى وظيفهمز ده، قرآنڭ ايمانى حقيقتلرينى تحقيقى بر صورتده أهلِ ايمانه بيلديروب، اونلرى و كنديمزى إعدامِ أبديدن و دائمى و برزخى حپسِ منفرددن قورتارمقدر. سائر دنيوى و سياسى و أنتريقهلى جمعيت و قوميتهلرله و بزم مدارِ إتهاممز اولان جمعيتجيلك گبى أصلسز و معناسز گيزلى جمعيتله هيچ بر مناسبتمز يوقدر و تنزّل ايتمييورز. و درت محكمه اينجهدن اينجهيه تدقيقدن صوڭره او جهتده بزه برائت ويرمش.
أوت نور شاكردلرى بيلييورلر و محكمهلرده حجّتلرينى گوسترمشم كه؛ شخصمه دگل بر مقامِ شان و شرف و شهرت ويرمك و اُخروى و معنوى بر مرتبه قزانديرمق، بلكه بتون قناعت و قوّتمله أهلِ ايمانه بر خدمتِ ايمانيه ياپمق ايچون، دگل يالڭز دنيا حياتمى و فانى مقاماتمى، بلكه (لزوم اولسه) آخرت حياتمى و هركسڭ آراديغى اُخروى و باقى مرتبهلرى فدا ايتمهيى؛ حتّى جهنّمدن بعض بيچاره أهلِ ايمانلرى قورتارمغه وسيله اولمق ايچون (لزوم اولسه) جنّتى بيراقوب جهنّمه گيرمگى قبول ايتديگمى حقيقى قارداشلرم بيلدكلرى گبى، محكمهلرده دخى بر جهتده إثبات ايتديگم حالده، بنى بو إتهامله نور و ايمان خدمتمه بر إخلاصسزلق إسناد ايتمكله و نورلرڭ قيمتلرينى تنزيل ايتمكله ملّتى اونڭ بيوك حقيقتلرندن محروم ايتمكدر.
عجبا، بو بدبختلر دنيايى أبدى و هركسى كنديلرى گبى دينى و ايمانى دنيايه آلَت ايدييور توهّميله دنيادهكى أهلِ ضلالته ميدان اوقويان و خدمتِ ايمانيه يولنده هم دنيوى هم (لزوم اولسه) اُخروى حياتلرينى فدا ايدن و محكمهلرده دعوا ايتديگى گبى، بر تك حقيقتِ ايمانيهيى دنيا سلطنتيله دگيشديرمهين و سياستدن و
— 727 —
سياسى معناسنى إشمام ايدن مادّى و معنوى مرتبهلردن إخلاص سرّيله بتون قوّتيله قاچان و يگرمى سنه أمثالسز إشكنجهلره تحمّل ايدوب سياسته ايمانى مسلك إعتباريله) تنزّل ايتمهين و كندينى نفسى إعتباريله طلبهلرندن چوق آشاغى بيلن و اونلردن دائما همّت و دعا بكلهين و كندى نفسنى چوق بيچاره و أهمّيتسز إعتقاد ايدن بر آدم حقّنده بعض خالص قارداشلرى، رسالهِٔ نوردن آلدقلرى فوق العاده قوّتِ ايمانيهيه مقابل اونڭ ترجمانى اولان او بيچارهيه (ترجمانلق مناسبتيله) نورلرڭ بعض فضيلتلرينى خصوصى مكتوبلرنده اوڭا إسناد ايتمهلرى و هيچ بر سياست خاطرلرينه گلميهرك عادته بناءً، إنسانلر سَوْديگى عادى بر آدمه ده: "سلطانمسڭ، ولى نعمتمسڭ" ديمهلرى نوعندن يوكسك مقام ويرمهلرى و حدّندن بيڭ درجه زياده حسنِ ظن ايتمهلرى و أسكيدن بَرى استاد و طلبهلر مابيْننده جارى و إعتراض ايديلمهين مقبول بر عادت ايله تشكّر معناسنده پك فضله مدح و ثنا ايتمهلرى و أسكيدن بَرى مقبول كتابلرڭ آخرلرنده مبالغه ايله مدحيهلر و تقريضلر يازيلماسنه بناءً، هيچ بر جهتله صوچ صاييلابيلير مى؟ كيمسهسز، غريب و دشمنلرى پك چوق و اونڭ يارديمجيلرينى قاچيرهجق چوق أسباب واركن، إنصافسز چوق معترضلره قارشى صِرف يارديمجيلرينڭ قوّهِٔ معنويهلرينى تقويه ايتمك و قاچمقدن قورتارمق و مبالغهلى مدح ايدنلرڭ شوقلرينى قيرمامق ايچون اونلرڭ بر قسم مدحلرينى نورلره چويروب بتون بتون ردّ ايتمديگى حالده اونڭ بو ياشده و قبر قپوسندهكى خدمتِ ايمانيهسنى دنيا جهتنه چويرمگه چاليشان بعض رسمى مأمورلرڭ نه درجه حقدن، قانوندن، إنصافدن اوزاق دوشدكلرى آڭلاشيلير. صوڭ سوزم:
لِكُلِّ مُصِيبَةٍ اِنَّا لِلّٰهِ وَ اِنَّا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ
در.
٭ ٭ ٭
— 728 —
@
استاد بديع الزمان سعيد النورسى حضرتلرى آفيون محكمهسنڭ بر جلسهسنه طلبهلرى ايله برلكده گيدركن.
— 729 —
آفيون محكمهسنه و آغير جزا رئيسنه بيان ايدييورم كه:
أسكيدن بَرى فطرتمده تحكّمى قالديرهمديغم ايچون دنيايه قارشى علاقهمى كسمشدم. شيمدى او قدر معناسز، لزومسز تحكّملر ايچنده حيات بڭا غايت آغير گلمش، ياشاياميهجغم. حپسڭ خارجنده، يوزلر رسمى آدملرڭ تحكّملرينى چكمگه إقتدارم يوق. بو طرز حياتدن بيقدم. بن سزدن بتون قوّتمله تجزيهمى طلب ايدييورم. شيمدى قبر أليمه گچمييور. حپسده قالمق بڭا لازمدر. مقامِ إدّعانڭ أصلسز إسناد ايتديگى صوچلر سز ده بيليرسڭز كه، يوق. بنى جزالانديرماز. فقط بنى معنًا جزالانديرهجق وظيفهِٔ حقيقيهيه قارشى بيوك قصورلرم وار. أگر صورمق مناسب ايسه، صوريڭز جواب ويرهيم. أوت بيوك قصورلرمدن بر تك صوچم: وطن و ملّت و دين نامنه مكلّف اولديغم بيوك بر وظيفهيى (دنيايه باقماديغم ايچون) ياپمديغمدن حقيقت نقطهسنده عفو اولونماز بر صوچ اولديغنه و بيلمهمك بڭا بر عذر تشكيل ايدهمديگنه شيمدى بو آفيون حپسنده قناعتم گلدى.
نور شاكردلرينڭ خالص و صِرف اُخروى، نورلره و ترجماننه قارشى علاقهلرينه، دنيوى و سياسى جمعيت نامنى ويروب اونلرى مسئول ايتمگه چاليشانلر نه قدر حقيقتدن و عدالتدن اوزاق دوشدكلرينه قارشى، اوچ محكمهنڭ او جهتدن بزه برائت ويرمسيله برابر ديرز كه:
حياتِ إجتماعيهِٔ إنسانيهنڭ خصوصًا ملّتِ إسلاميهنڭ اُسّ الأساسى: أقربالر ايچنده صميمانه محبّت و قبيله و طائفهلر ايچنده علاقهدارانه إرتباط و إسلاميت ملّيتيله مؤمن قارداشلرينه قارشى، معنوى، فداكارانه بر علاقه و حياتِ أبديهسنى قورتاران قرآن حقيقتلرينه و ناشرلرينه صارصيلماز بر رابطه و إلتزام و باغليلق گبى حياتِ إجتماعيهيى أساسيله تأمين ايدن بو رابطهلرى إنكار ايتمكله و شمالدهكى
— 730 —
دهشتلى آنارشيلك تخمنى صاچان و نسل و ملّتى محو ايدن و هركسڭ چوجقلرينى كندينه آلوب قرابت و ملّيتى إزاله ايدن و مدنيتِ بشريهيى و حياتِ إجتماعيهيى بتون بتون بوزمغه يول آچان قيزيل تهلكهيى قبول ايتمكله آنجق نور شاكردلرينه جمعيت نامنى ويرهبيلير. اونڭ ايچون حقيقى نور شاكردلرى چكينميهرك قرآن حقيقتلرينه قارشى قدسى علاقهلرينى و اُخروى قارداشلرينه قارشى صارصيلماز إرتباطلرينى إظهار ايدييورلر. او اخوّت سببيله گلن هر جزايى ممنونيتله قبول ايتدكلرندن، محكمهڭزده حقيقتِ حالى اولديغى گبى إعتراف ايدييورلر. حيله ايله، دالقاووقلق ايله و يالانلرله كنديلرينى مدافعهيه تنزّل ايتمييورلر.
٭ ٭ ٭
آفيون محكمهسنه إدّعانامهيه قارشى ويريلن إعتراضنامه تتمّهسنڭ بر ذيليدر
أوّلا:محكمهيه بيان ايدييورم كه؛ إدّعانامه دڭزلى و أسكيشهر محكمهلريمزدهكى او أسكى إدّعانامهلره و عليهمزده سطحى أهلِ وقوفلرڭ سطحى تحقيقاتلرينه بنا ايديلديگندن محكمهڭزده دعوا ايتدم كه: بو إدّعانامهنڭ يوز ياڭليشنى إثبات ايتمزسهم، يوز سنه جزايه راضىيم. ايشته او دعوامى إثبات ايتدم، يوزدن زياده ياڭليشلرڭ جدولنى ايسترسهڭز تقديم ايدهجگم.
ثانيًا:بن دڭزلى محكمهسنده، كتاب و أوراقلريمز آنقرهيه گيتديگى صيرهده، عليهمزده حكم ويريلهجك دييه تلاش و مأيوسيتله برابر، آرقداشلريمه يازدم. و بعض مدافعاتمڭ آخرنده بولونان او يازديغم پارچه شودر: أگر رسالهِٔ نورى تنقيد فكريله تدقيق ايدن عدليه مأمورلرى، ايمانلرينى اونڭله قوّتلنديروب ويا قورتارسهلر، صوڭره
— 731 —
بنى إعدام ايله محكوم ايتسهلر؛ شاهد اولڭز، بن حقّمى اونلره حلال ايدييورم. چونكه بز خدمتكارز. رسالهِٔ نورڭ وظيفهسى، ايمانى قوّتلنديروب قورتارمقدر. دوست و دشمنى تفريق ايتميهرك، خدمتِ ايمانيهيى هيچ بر طرفگيرلك گيرميهرك ياپمغه مكلّفز.
ايشته أى هيئتِ حاكمه؛ بو حقيقته بناءً رسالهِٔ نورڭ جرح ايديلمز قوّتلى حجّتلرى ألبته محكمهده قلبلرى كندينه چويرمش، عليهمده نه ياپسهڭز بن حقّمى حلال ايدرم، گوجنمم. بونڭ ايچوندر كه؛ أشدِّ ظلم ايله بر أشدِّ إستبداد طرزنده شخصمى هيچ عمرمده گورمهديگم إهانتلرله چوروتمكله طماريمه طوقونديريلديغى حالده تحمّل ايتدم. حتّى بددعا ده ايتمدم. بزه قارشى بتون إتهاملره و بتون إسناد ايديلن صوچلره قارشى ألڭزدهكى رسالهِٔ نورڭ مجموعهلرى، بنم مقابله ايديلمز مدافعهنامهم و جرح ايديلمز إعتراضنامهمدرلر.
مدارِ حيرتدر كه: مصر، شام، حلب، مدينهِٔ منوّره، مكّهِٔ مكرّمه علّامهلرى و ديانت رياستنڭ مدقّق خواجهلرى او نور مجموعهلرينى تدقيق ايدوب هيچ تنقيد ايتميهرك تقدير و تحسين ايتدكلرى حالده، إدّعانامهيى عليهمزه طوپلايان ذكاوتلى ذات؛ قرآنى يوز قرق سورهدر دييه عجيب و پك ظاهر بر ياڭليشى ايله نه درجه سطحى باقديغى و رسالهِٔ نور بو آغير شرائط ايچنده و بنم غربت و كيمسهسزلگم و پريشانيتمده و عليهمده دهشتلى هجوملرله برابر يوز بيڭلر أهلِ حقيقته كندينى تصديق ايتديرديگى حالده، داها قرآنڭ قاچ سورهسى وار اولديغنى بيلمهين او إدّعاجى ذات "رسالهِٔ نور قرآنڭ تفسيرينه و حديثلرڭ تأويلنه چاليشماسيله برابر بر قسمنده اوقويانلره بر شى اوگرتمه باقيمندن علمى بر ماهيت و قيمت طاشيمديغى گورولمكدهدر." دييه تنقيدى نه درجه قانوندن، حقيقتدن، عدالتدن و حقدن اوزاق اولديغى آڭلاشيلييور.
— 732 —
هم سزه شكوا ايدييورم كه؛ قرق صحيفهلى و يوزر ياڭليشى بولونان و قلبلريمزى يارهلايان إدّعانامهيى تماميله بزه ايكى ساعت ديڭلتديرديگڭز حالده، عينِ حقيقت بر بچق صحيفهيى اوڭا قارشى (إصرارمله برابر) ايكى دقيقه اوقومغه مساعده ايتمديگڭز ايچون، اوڭا مقابل إعتراضنامهمى تماميله اوقومهمى عدالت نامنه سزدن ايستهيورم.
ثالثًا:هر بر حكومتده مخالفلر وار. آسايشه ايليشمهمك شرطيله، قانونًا اونلره ايليشيلمز. بن و بنم گبى دنيادن كوسمش و يالڭز قبرينه چاليشانلر؛ ألبته بيڭ اوچ يوز أللى سنهده، أجداديمزڭ مسلگنده و قرآنمزڭ دائرهِٔ تربيهسنده و هر زمانده اوچ يوز أللى ميليون مؤمنلرڭ تقديس ايتديگى دستورلرينڭ مساعده ايتديگى طرزده حياتِ باقيهسنه چاليشمايى ترك ايدوب؛ گيزلى دشمنلريمزڭ إجباريله و دسيسهلريله فانى و قيصهجق حياتِ دنيويهسى ايچون، سفيهانه بر مدنيتڭ أخلاقسزجهسنه بلكه بر نوع بولشويزمده اولديغى گبى وحشيانه قانونلره، دستورلره طرفدار اولوب اونلرى مسلك قبول ايتمكلگمز هيچ ممكن ميدر؟ و دنياده هيچ بر قانون و ذرّه مقدار إنصافى بولونان هيچ بر إنسان بونلرى اونلره قبول ايتديرمگه جبر ايتمز. يالڭز او مخالفلره ديرز: بزه ايليشمهيڭز، بز ده ايليشمهمشز.
ايشته بو حقيقته بناءًدر كه؛ آياصوفيايى پوتخانه و مشيختى قيزلرڭ ليسهسى ياپان بر قوماندانڭ كيفى قانون نامندهكى أمرلرينه فكرًا و علمًا طرفدار دگلز و شخصمز إعتباريله عمل ايتمييورز. و بو يگرمى سنه إشكنجهلى أسارتمده أشدِّ ظلم شخصمه ايديلديگى حالده سياسته قاريشمدق، إدارهيه ايليشمهدك، آسايشى بوزمادق. يوز بيڭلر نور آرقداشم واركن، آسايشه طوقونهجق هيچ بر وقوعاتمز قيد ايديلمدى. بن شخصم إعتباريله هيچ حياتمده گورمهديگم بو آخر عمرمده و غربتمده شدّتلى إهانتلر و طماريمه طوقونديرهجق حقسز معاملهلر سببيله، ياشامقدن
— 733 —
اوصاندم. تحكّم آلتندهكى سربستيتدن دخى نفرت ايتدم. سزه بر إستدعا يازدم كه؛ هركسه مخالف اولارق بن برائتمى دگل، بلكه تجزيهمى طلب ايدييورم. و خفيف جزايى دگل، سزدن أڭ آغير جزايى ايستهيورم. چونكه بو أمثالسز، عجيب معاملهدن قورتولمق ايچون، يا قبره ويا حپسه گيرمكدن باشقه چارهم يوق. قبر ايسه، إنتحار جائز اولماديغندن و أجل گيزلى اولماسندن شيمديلك أليمه گچمهديگندن، بش آلتى آى تجريدِ مطلقنده بولونديغم حپسه راضى اولدم. فقط، بو إستدعايى معصوم آرقداشلريمڭ خاطرلرى ايچون شيمديلك ويرمدم.
رابعًا:بنم بو اوتوز سنه حياتمده و يڭى سعيد تعبير ايتديگم زمانمده بتون رسالهِٔ نورده يازدقلرم و شخصمه تماس ايدن حقيقتلرينڭ تصديقيله و بنمله جدّى گوروشن أهلِ إنصاف ذاتلرڭ و آرقداشلرڭ شهادتلريله إدّعا ايدييورم كه: بن نفسِ أمّارهمى أليمدن گلديگى قدر خودفروشلقدن، شهرتپرستلكدن، تفاخردن منعه چاليشمشم و شخصمه زياده حسنِ ظن ايدن نور طلبهلرينڭ بلكه يوز دفعه خاطرلرينى قيروب جرح ايتمشم. بن مال صاحبى دگلم، قرآنڭ مجوهرات دكّاننڭ بر بيچاره دلّالىيم ديديگمى؛ هم ياقين قارداشلريمڭ تصديقلريله و أمارهلرينى گورمهلريله، بن دگل دنيوى مقاماتى و شان و شرفى شخصمه قزانديرمق، بلكه معنوى بيوك مقامات فرضا بڭا ويريلسه ده، فقط خدمتدهكى إخلاصمه نفسمڭ حصّهسى قاريشمق إحتمالنه بناءً قورقهرق او مقاماتى ده خدمتمه فدا ايتمگه قرار ويرديگم و فعلًا ده اويلهجه حركت ايتديگم حالده، محكمهِٔ عاليڭزدن گويا أڭ بيوك بر سياسى مسئله گبى، بڭا قارشى بعض قارداشلريمڭ نوردن إستفادهلرينه معنوى بر شكران اولارق بن قبول ايتمديگم حالده پدرندن چوق فضله حرمت ايتمهسنى مدارِ سؤال و جواب ياپديڭز. بر قسمنى إنكاره سَوق ايتديڭز و بزى حيرتله ديڭلتديرديڭز. عجبا كندى راضى اولماديغى و كندينى لايق بولماديغى حالده، باشقهلرڭ اونى مدح ايتمهلريله او بيچارهيه بر صوچ توهّم ايديلهبيلير مى؟
— 734 —
خامسًا:قطعيًا سزه بيان ايدييورم كه؛ هيچ بر جمعيتجيلك و جمعيتلرله و سياسى جريانلرله هيچ بر علاقهسى اولميان نور طلبهلرينى، جمعيتجيلك و سياستجيلكله إتهام ايتمك؛ طوغريدن طوغرىيه قرق سنهدن بَرى إسلاميت و ايمان عليهنده چاليشان گيزلى بر زندقه قوميتهسى و بو وطنده آنارشيلگى يتيشديرن بر نوع بولشويزم نامنه بيلهرك ويا بيلميهرك بزمله بر مجادلهدر كه، اوچ محكمه جمعيتجيلك جهتنده بتون نورجيلرڭ و نور رسالهلرينڭ برائتلرينه قرار ويرمشلر. يالڭز أسكيشهر محكمهسى تستّرِ نساء حقّنده بر كوچك رسالهنڭ بر تك مسئلهسنى بلكه بو گلن جملهيى "مسموعاتمه گوره: مركزِ حكومتده، بر قوندوره بوياجيسى چارشو ايچنده بر بيوك آدمڭ ياريم چيپلاق قاريسنه صارقينتيلق ايدوب او عجيب أدبسزلگى ياپماسى، تستّر عليهنده اولانڭ حياسز يوزينه شامار وورويور." دييه أسكيدن يازيلمش جمله سببيله، بر سنه بڭا و يوز يگرمى آدمدن اون بش آرقداشمه آلتيشر آى جزا ويرديلر. ديمك شيمدى رسالهٔ نورى و شاكردلرينى إتهام ايتمك، او اوچ محكمهيى محكوم ايتمك و إتهام و إهانت ايتمك ديمكدر.
سادسًا:رسالهِٔ نور ايله مبارزه ايديلمز. اونى گورن بتون علماءِ إسلام، قرآنڭ غايت حقيقتلى بر تفسيرى، يعنى حقيقتلرينڭ قوّتلى حجّتلرى و بو عصرده بر معجزهِٔ معنويهسى و شمالدن گلن تهلكهلره قارشى بو ملّت و بو وطنڭ بر قوّتلى سدّى اولديغندن، محكمهڭز بونڭ طلبهلرينى بوندن اوركوتمك دگل، بلكه حقوقِ عامّه نقطهسنده ترغيب ايتمك بر وظيفهڭز بيلييورز و اونى سزدن بكلهيورز. ملّته، وطنه، آسايشه مضر دينسزلرڭ و بعض سياسى زنديقلرڭ كتابلرينه و مجموعهلرينه حرّيتِ علميه سربستيتيله ايليشيلمديگى حالده؛ معصوم و محتاج بر گنجڭ ايماننى قورتارمق و سوءِ أخلاقدن قورتولمق ايچون نوره طلبه اولماسى ألبته دگل بر صوچ، بلكه حكومت و معارف دائرهسى تشويق و تقدير ايدهجك بر حالتدر.
— 735 —
صوڭ سوزم: جنابِ حق، حاكملرى عدالتِ حقيقيهيه موفّق ايتسين. آمين دييوب،
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ نِعْمَ الْمَوْلٰى وَ نِعْمَ النَّصِيرُ اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ اْلعَالَمِينَ
در.
٭ ٭ ٭
صوڭ سوزم
هيئتِ حاكمهيه بيان ايدييورم كه:
هم إدّعانامهدن، هم اوزون تجريدلرمدن آڭلادم كه، بو مسئلهده أڭ زياده شخصم نظره آلينييور و شخصمى چوروتمك مصلحت گورولمش. گويا شخصيتمڭ إدارهيه، آسايشه، وطنه ضررى وار. و بن ده دين پردهسى آلتنده دنيوى مقصدلر گودويورميشم، بر نوع سياست پشنده قوشويورميشم. بوڭا قارشى، سزه بونى قطعيتله بيان ايدييورم:
بو أوهام يوزندن، بنم شخصيتمى چوروتمك صورتنده رسالهِٔ نوره و بو وطنه و بو ملّته فداكار و قيمتدار اولان شاكردلرينى اينجيتمهييڭز. يوقسه بو وطنه و بو ملّته معنوى بيوك بر ضرر، بلكه بر تهلكهيه وسيله اولور. بونى ده سزه قطعيًا بيان ايدييورم: شخصمه تحقير و إهانت و چوروتمك و إشكنجه، جزا گبى نه گلسه؛ (رسالهِٔ نوره و شاكردلرينه بنم يوزمدن ضرر گلمهمك شرطيله، شيمديكى مسلگم إعتباريله) قبوله قرار ويرمشم. بونده ده آخرتم ايچون بر ثواب وار. و نفسِ أمّارهنڭ شرّندن قورتولمامه بر وسيلهدر دييه بر جهتده آغلاركن ممنون اولويورم. أگر بو بيچاره معصوملر بنمله برابر بو مسئلهده حپسه گيرمسه ايديلر، محكمهڭزده پك شدّتلى
— 736 —
قونوشهجقدم. سز ده گورديڭز كه، إدّعانامهيى يازان، بيڭ درهدن صو طوپلامق گبى يگرمى اوتوز سنهلك حياتمده (محرم و غيرِ محرم بتون كتاب و مكتوبلرمدن) جربزهسيله و قسمًا ياڭليش معنا ويرمسيله گويا عموم اونلر بو سنه يازيلمش، هيچ محكمهلرى گورمهمش، عفو قانونلرينه و مرورِ زمانه اوغرامامش گبى اونڭ ايله بنم شخصمى چوروتمك ايستهيور. بن كندم، شخصمڭ چوروك اولديغنى يوز دفعه سويلهديگم و عليهمده اولانلر هر وسيله ايله ينه شخصمى چوروتدكلرى حالده، أهلِ سياستى أوهاملانديرهجق درجهده توجّهِ عامّهيه قارشى فائده ويرمديگنڭ سببى: ايمانڭ قوّتلنمهسى ايچون بو زمانده و بو زمينده غايت شدّتلى بر إحتياجِ قطعى ايله بعض شخصلر لازمدر كه، حقيقتى هيچ بر شيئه آلَت ايتمهسين. نفسنه هيچ بر حصّه ويرمهسين. تا كه، ايمانه دائر درسندن إستفاده ايديلسين، قناعتِ قطعيه گلسين.
أوت هيچ بر زمان، بو زمينده بو زمان قدر بويله بر إحتياجِ شديد اولمامش گبيدر. چونكه تهلكه خارجدن شدّتله گلمش. شخصمڭ بو إحتياجه قارشى گلمديگنى إعتراف ايدوب إعلان ايتديگم حالده، ينه شخصمڭ مزيتندن دگل، بلكه شدّتِ إحتياجدن و ظاهرًا باشقهلر چوق گورونمهمسندن شخصمى او إحتياجه بر چاره ظن ايدييورلر. حالبوكه بن ده چوقدن بَرى بوڭا تعجّب و حيرتله باقييوردم و هيچ بر جهتله لايق اولماديغم حالده، دهشتلى قصورلرمله برابر، توجّهِ عامّهنڭ حكمتنى شيمدى بيلدم. حكمتى ده شودر:
رسالهِٔ نورڭ حقيقتى و شاكردلرينڭ شخصِ معنويسى، بو زمان و زمينده او شدّتلى إحتياجڭ يوزينى كندينه چويرمش. بنم شخصمڭ (خدمت إعتباريله بيڭدن بر حصّهسى آنجق بولونديغى حالده) او خارقه حقيقتڭ و او خالص مخلص شخصيتڭ بر ممثّلى ظن ايدوب او توجّهى گوسترييورلر. گرچه بو توجّه هم بڭا
— 737 —
ضرر، هم آغير گلييور. هم ده حقّم اولماديغى حالده حقيقتِ نوريهنڭ و شخصيتِ معنويهسنڭ حسابنه سكوت ايدوب او معنوى ضررلره راضى اولوردم. حتّى إمامِ على (رض) و غوثِ أعظم (قس) گبى بعض أوليانڭ إلهامِ إلٰهى ايله بو زمانمزده قرآنِ حكيمڭ معجزهِٔ معنويهسنڭ بر آيينهسى اولان رسالهِٔ نورڭ حقيقتنه و خالص طلبهلرينڭ شخصِ معنويسنه إشارتِ غيبيه ايله خبر ويردكلرى ايچنده بنم أهمّيتسز شخصمى او حقيقته خدمتم جهتيله نظره آلمشلر. بن خطا ايتمشم كه؛ اونلرڭ شخصمه عائد بر پارچهجق إلتفاتلرينى بعض يرده تأويل ايدوب رسالهِٔ نوره چويرمهمشم. بو خطامڭ سببى ده، ضعفيتم و يارديمجيلريمى اوركوتهجك أسبابڭ چوغالتيلمامسى و سوزلريمه إعتمادى قزانمق ايچون ظاهرًا شخصمه بر قسمنى قبول ايتمشدم. سزه إخطار ايدييورم: فانى، قبر قپوسندهكى چوروك شخصمى چوروتمگه إحتياج يوق و بو قدر أهمّيت ويرمگه ده لزوم يوق. فقط رسالهِٔ نور ايله مبارزه ايدهمزسڭز و ايتمهيڭز. اونى مغلوب ايدهمزسڭز. مبارزهده ملّت و وطنه بيوك ضرر ايدرسڭز. فقط شاكردلرينى طاغيدهمازسڭز. چونكه حقيقتِ قرآنيهنڭ محافظهسى يولنده قرق أللى ميليون شهيد ويرن بو وطندهكى گچمش أجدادلريمزڭ أحفادلرينه بو زمانده حقيقتِ قرآنيهنڭ محافظهسى و عالمِ إسلامڭ نظرنده أسكيسى گبى ديندارانه قهرمانلقلرى ترك ايتديريلميهجك. ظاهرًا چكيلسهلر ده، او خالص شاكردلر روح و جانيله او حقيقته باغليدرلر. و او حقيقتڭ بر آيينهسى اولان رسالهِٔ نورى ترك ايدوب، او تركله وطن و ملّت و آسايشه ضرر ويرميهجكلردر. صوڭ سوزم:
فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِىَ اللّٰهُ لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ
٭ ٭ ٭
— 738 —
بتون وكالتلره، ديانت دائرهسنه، تمييز رياستنه گوندريلن بر إستدعادر
حشردهكى محكمهٔ كبرايه بر عرضحالدر و درگاهِ إلٰهىيه بر شكوادر. و بو زمانده محكمهٔ تمييز و إستقبالدهكى نسلِ آتى و دار الفنونلرڭ منوّر معلّم و طلبهلرى دخى ديڭلهسينلر.
ايشته بو يگرمى اوچ سنهده يوزر إشكنجهلى مصيبتلردن (اون دانهسنى) عادل حاكمِ ذو الجلالڭ درگاهِ عدالتنه مشتكيانه تقديم ايدييورم.)
برنجيسى:بن قصورلرمله برابر بو ملّتڭ سعادتنه و ايماننڭ قورتولمسنه حياتمى وقف ايتدم. و ميليونلرله قهرمان باشلرڭ فدا اولدقلرى بر حقيقته، يعنى قرآن حقيقتنه بنم باشم دخى فدا اولسون دييه بتون قوّتمله رسالهِٔ نورله چاليشدم. بتون ظالمانه تعذيبلره قارشى توفيقِ إلٰهى ايله طاياندم، گرى چكيلمهدم.
أزجمله: بو آفيون حپسمده و محكمهمده باشمه گلن چوق غدّارانه معاملهلردن بريسى: اوچ دفعه و هر دفعهسنده ايكى ساعته ياقين عليهمزده غرضكارانه و مفتريانه إتهامنامهلرى، بڭا و عدالتدن تسلّى بكلهين معصوم نور طلبهلرينه جبرًا ديڭلتديردكلرى حالده، چوق رجا ايتدم بش اون دقيقه بڭا مساعده ايديڭز كه، حقوقمزى مدافعه ايدهيم. بر ايكى دقيقهدن فضله إذن ويرمديلر.
....
— 739 —
بن يگرمى آى تجريدِ مطلقده طورديريلديغم حالده يالڭز اوچ درت ساعت بر ايكى آرقداشمه إذن ويريلدى. مدافعاتمڭ يازيسنده آز بر پارچه يارديملرى اولدى. صوڭره اونلر ده منع ايديلدى. پك غدّارانه معاملهلر ايچنده جزالانديرديلر. مدّعينڭ بيڭ درهدن صو طوپلامق نوعندن، ياڭليش معنا ويرمكله و إفترالر و يالان إسنادلرله غرضكارانه و اون بش صحيفهسنده سكسان بر خطاسنى إثبات ايتديگم عليهمزدهكى إتهامنامهلرينى ديڭلهمگه بزى مجبور ايتديلر. بنى قونوشديرمديلر. أگر قونوشديرسهلردى دييهجكدم:
هم دينڭزى إنكار، هم أجداديڭزى ضلالتله تحقير ايدن و پيغمبريڭزى (عصم) و قرآنڭزڭ قانونلرينى ردّ ايدوب قبول ايتمهين يهودى و نصرانى و مجوسيلره، خصوصًا شيمدى بولشويزم پردهسى آلتندهكى آنارشيست و مرتد و منافقلره
(حاشيه): يا استاد! دگل يگرمى ميليون، اوچ يوز أللى ميليون إنسانلرڭ مادّى و معنوى حقوقنى، قرآنڭ نوريله ِللّٰه ايچون مدافعه ايتمشسڭ. ِللّٰه ايچون اولديغنه دليل، جنابِ حق سنى قرآنڭ خدمتنده موفّق أيلدى. موسى عليه السلام، فرعونڭ ظلمندن نجات بولديغى گبى؛ رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام ده، منافقلرڭ لاشهلرينى گوروب، خصوصًا منافقلرڭ رئيسنى، مبارك كندى أليله گبرتهرك جهنّمه گوندرديگى گبى؛ رسالهِٔ نور ده، أسكيشهرده رسالهِٔ مناجات؛ دڭزليده ميوه رسالهسى و حجّتى؛ آفيونده بو عرضحال ايله، زندقهنڭ كفرِ مطلقنڭ و شقيلرڭ جانلرينى جهنّمه گوندردى. پرنسبلرينى، رژيملرينى ييرتهرق دنيانڭ هر كوشهسنده إنتشار ايتدى. الحمد للّٰه..
كوچك على
حرّيتِ وجدان، حرّيتِ فكر بهانهسيله ايليشمديگڭز حالده و إنگليز گبى خرستيانلقده متعصّب، جبّار بر حكومتڭ دائرهِٔ ملكنده و حاكميتنده، ميليونلرله مسلمانلر هر وقت قرآن درسيله إنگليزڭ بتون باطل عقيدهلرينى و كفرى
— 740 —
دستورلرينى ردّ ايتدكلرى حالده اونلره محكمهلريله ايليشمديگى و هر حكومتده بولونان مخالفلر علنًا فكرلرينڭ نشرنده، او حكومتلرڭ محكمهلرى ايليشمديگى حالده، بنم قرق سنهلك حياتمى و يوز اوتوز كتابمى و أڭ محرم رساله و مكتوبلريمى، هم إسپارطه حكومتى، هم دڭزلى محكمهسى، هم آنقره جزا محكمهسى، هم ديانت رياستى، هم ايكى دفعه بلكه اوچ دفعه محكمهِٔ تمييز تام تدقيق ايتدكلرى و اونلرڭ أللرنده ايكى اوچ سنه رسالهِٔ نورڭ محرم و غيرِ محرم بتون نسخهلرى قالديغى و بر كوچك جزايى ايجاب ايدهجك بر تك مادّهيى گوسترمدكلرى، هم بو درجه ضعفيتم و مظلوميتم و مغلوبيتم و آغير شرائط ايله برابر ايكى يوز بيڭ حقيقى فداكار شاكردلره وطن و ملّت و آسايش منفعتنده أڭ قوّتلى و صاغلام و حقيقتلى بر رهبر اولارق كندينى گوسترن رسالهِٔ نورڭ ألڭزدهكى مجموعهلرى و درت يوز صحيفه مدافعاتمز معصوميتمزى إثبات ايتدكلرى حالده، هانگى قانون ايله، هانگى وجدان ايله، هانگى مصلحت ايله، هانگى صوچ ايله بزى آغير جزا و پك آغير إهانتلر و تجريدلرله محكوم ايدييورسڭز؟ ألبته محكمهٔ كبراءِ حشرده سزدن صوريلاجق.
ايكنجيسى:بنى جزالانديرمق ايچون گوستردكلرى بر سبب: بنم تستّر، إرثيت، ذكر اللّٰه، تعدّدِ زوجات حقّنده قرآنڭ غايت صريح آيتلرينه، مدنيتڭ إعتراضلرينه قارشى اونلرى صوصديرهجق تفسيرمدر.
اون بش سنه أوّل أسكيشهر محكمهسنه و آنقرهيه محكمهِٔ تمييزه و تصحيحه يازديغم (و عليهمدهكى قرارنامهمده يازدقلرى) بو گلن فقرهيى: هم حشرده محكمهِٔ كبرايه بر شكوا هم إستقبالده منوّر أهلِ معارف هيئتنه بر ايقاظ، هم ايكى دفعه برائتمزده إنصاف و عدالتله فرياديمزى ديڭلهين محكمهِٔ تمييزه الحجة الزهرا ايله
— 741 —
برابر بر نوع لايحهِٔ تمييز، هم بنى قونوشديرمايان و سكسان خطاسنى إثبات ايتديگمز غرضكارانه إتهامنامه ايله بنى ايكى سنه آغير جزا و تجريدِ مطلق و ايكى سنه باشقه يره نفى و گوز نظارتى حپسيله محكوم ايدن هيئته عينًا او فقرهيى تكرار ايدييورم:
ايشته بن ده عدليهنڭ محكمهسنه ديرم كه: بيڭ اوچيوز أللى سنهده و هر عصرده اوچ يوز أللى ميليون مسلمانلرڭ حياتِ إجتماعيهسنده قدسى و حقيقى بر دستورِ إلٰهىيى اوچ يوز أللى بيڭ تفسيرڭ تصديقلرينه و إتّفاقلرينه إستنادًا و بيڭ اوچيوز سنهده گچمش أجداديمزڭ إعتقادلرينه إقتداءً تفسير ايدن بر آدمى محكوم ايدن حقسز بر قرارى، ألبته روىِ زمينده عدالت وارسه، او قرارى ردّ و بو حكمى نقض ايدهجكدر دييه باغيرييورم. بو عصرڭ صاغير قولاقلرى دخى ايشيتسين! عجبا بو زمانڭ بعض إلجاآتنڭ إقتضاسيله موقّةً قبول ايديلن بر قسم أجنبى قانونلرينى فكرًا و علمًا قبول ايتمهين و سياستى بيراقان و حياتِ إجتماعيهدن چكيلن بر آدمى، او آياتڭ تفسيرلريله صوچلى ياپمقله، إسلاميتى إنكار و ديندار و قهرمان بر ميليار أجداديمزه إهانت و ميليونلرله تفسيرلرى إتهام چيقماز مى؟
اوچنجيسى:محكوميتمه گوستردكلرى بر سبب؛ أمنيتى إخلال و آسايشى بوزمقدر. پك اوزاق بر إحتمال و يوزده بلكه بيڭده بر إمكان ايله حتّى اوزاق إمكاناتى وقوعات يرنده قويوب، بعض محرم رساله و خصوصى مكتوبلردن رسالهِٔ نورڭ يوز بيڭ كلمه و جملهلرندن قرق أللى كلمهسنه ياڭليش معنا ويرهرك بر سند گوستروب بزى إتهام و جزالانديرديلر.
بن ده بو اوتوز قرق سنهلك حياتمى بيلنلرى و نورڭ بيڭلر خاص شاكردلرينى إشهاد ايدهرك ديرم: إستانبولى إشغال ايدن إنگليزلرڭ باش قوماندانى، إسلام
— 742 —
ايچنده إختلاف آتوب حتّى شيخ الإسلام و بر قسم خواجهلرى قانديروب بربرى عليهنه سَوق ايدهرك إئتلافجى، إتّحادجى فرقهلرينى بربريله اوغراشديرماسيله يونانڭ غلبهسنه و حركاتِ ملّيهنڭ مغلوبيتنه زمين حاضرلاديغى بر صيرهده، إنگليز و يونان عليهنده "خطواتِ ستّه" أثريمى أشرف أديبڭ غيرتيله طبع و نشر ايتمك ايله او قوماندانڭ دهشتلى پلاننى قيران و اونڭ إعدام تهديدينه قارشى گرى چكيلمهين و آنقره رئيسلرى او خدمتى ايچون اونى چاغيردقلرى حالده آنقرهيه قاچميان و أسارتده روسڭ باش قومانداننڭ إعدام قرارينه أهمّيت ويرمهين و ٣١ مارت حادثهسنده سكز طابورى بر نطقله إطاعته گتيرن و ديوانِ حربِ عُرفيده، محكمهدهكى پاشالرڭ "سن ده مرتجعسڭ، شريعت ايستهمشسڭ" دييه سؤاللرينه قارشى، إعدامه بش پاره قيمت ويرمهيوب، جوابًا: أگر مشروطيت بر فرقهنڭ إستبدادندن عبارت ايسه، بتون جنّ و إنس شاهد اولسون كه؛ بن مرتجعم و شريعتڭ بر تك مسئلهسنه روحمى فدا ايتمگه حاضرم ديين و او بيوك ضابطلرى حيرتله تقديره سَوق ايدوب، إعدامنى بكلركن برائتنه قرار ويردكلرى و تخليه اولوب دونركن، اونلره تشكّر ايتميهرك: "ظالملر ايچون ياشاسين جهنّم" دييه يولده باغيران و آنقرهده ديوانِ رياستده مصطفى كمال حدّتله اوڭا ديدى: "بز سنى بورايه چاغيردق كه، بزه يوكسك فكرلر بيان ايدهسڭ. سن گلدڭ نمازه دائر شيلر يازدڭ، ايچمزه إختلاف ويردڭ." اوڭا قارشى: "ايماندن صوڭره أڭ يوكسك نمازدر. نماز قيلميان خائندر، خائنڭ حكمى مردوددر." دييه قرق أللى مبعوثڭ حضورنده سويلهين و او دهشتلى قوماندان اوڭا بر نوع ترضيه ويروب حدّتنى گرى آلديران و آلتى ولايت ضابطهسنجه و حكومتجه آسايشڭ إخلالنه دائر بر تك مادّهسى قيد ايديلمهين و يوز بيڭلرله نور شاكردلرينڭ هيچ بر وقوعاتى گورولمهين (يالڭز بر كوچك طلبهنڭ، حقلى بر مدافعهده كوچك بر وقوعاتندن باشقه) هيچ
— 743 —
بر شاكردندن بر جنايت ايشيديلمهين و هانگى حپسه گيرمش ايسه او محبوسلرى إصلاح ايدن و يوز بيڭلر رسالهِٔ نوردن مملكتده إنتشار ايتمكله برابر، منفعتدن باشقه هيچ بر ضررى اولمادقلرينى يگرمى اوچ سنهلك حياتنڭ و اوچ حكومت و محكمهلرڭ برائتلر ويرمهلرينڭ و نورڭ قيمتنى بيلن يوز بيڭ شاكردلرينڭ قَولًا و فعلًا تصديقلرينڭ شهادتيله إثبات ايدن و منزوى، مجرّد، غريب، إختيار، فقير و كندينى قبر قپوسنده گورن و بتون قوّت و قناعتيله فانى شيلرى بيراقوب أسكى قصوراتنه بر كفّارت و حياتِ باقيهسنه بر مدار آرايان و دنيانڭ رتبهلرينه هيچ أهمّيت ويرمهين و شدّتِ شفقتندن معصوملره، إختيارلره ضرر گلمهمك ايچون كنديسنه ظلم و تعذيب ايدنلره بددعا ايتمهين بر آدم حقّنده: "بو إختيار منزوى آسايشى بوزار، أمنيتى إخلال ايدر و مقصدى دنيا أنتريقهلريدر و مخابرهلرى دنيا ايچوندر، اويله ايسه صوچليدر" ديينلر و اونى پك آغير شرائط آلتنده محكوم ايدنلر؛ ألبته يردن گوگه قدر صوچليدر. محكمهٔ كبراده حسابنى ويرهجكلر!
عجبا بر نطق ايله، عصيان ايدن سكز طابورى إطاعته گتيرن و قرق سنه أوّل بر مقالهسيله بيڭلر آدمى كندينه طرفدار ياپان و مذكور اوچ دهشتلى قوماندانلره قارشى قورقميان و دالقاووقلق ياپميان و محكمهلرده، باشمدهكى صاچلرم عددنجه باشلرم بولونسه و هر گون برى كسيلسه، زندقهيه و ضلالته تسليمِ سلاح ايدوب وطن و ملّت و إسلاميته خيانت ايتمهم، حقيقتِ قرآنه فدا اولان بو باشمى ظالملره أگمهم ديين و أميرطاغنده بش اون آخرت قارداشى و اوچ درت خدمتجيلردن باشقه كيمسه ايله علاقهدار اولميان بر آدم حقّنده، إتهامنامهده: "بو سعيد أميرطاغنده گيزلى چاليشمش، آسايشه ضرر ويرمك فكريله اوراده بر قسم خلقلرى زهرلهمش، يگرمى آدم ده أطرافنده اونى مدح ايدوب خصوصى مكتوبلر يازدقلرى گوسترييور كه، او آدم إنقلاب و حكومت عليهنده گيزلى بر سياست چويرييور."
— 744 —
دييهرك أمثالسز بر عداوت و إهانتلرله ايكى سنه حپسه صوقمق و حپسده تجريدِ مطلق ايله و محكمهده قونوشديرمامقله تعذيب ايدنلر نه درجه حقدن و عدالتدن و إنصافدن اوزاق دوشدكلرينى وجدانلرينه حواله ايدييورم.
هيچ ممكن ميدر كه، بويله حدّندن يوز درجه زياده توجّهِ عامّهيه مظهر و بر نطق ايله بيڭلر آدمى إطاعته گتيرن و بر مقاله ايله بيڭلرله إنسانلرى إتّحادِ محمّدى (عصم) جمعيتنه إلتحاق ايتديرن و آياصوفيه جامعنده أللى بيڭ آدمه تقدير ايله نطقنى ديڭلتديرن بر آدم، اوچ سنه أميرطاغنده چاليشسين، يالڭز بش اون آدمى قانديرسين و آخرت ايشنى بيراقوب سياست أنتريقهلرى ايله اوغراشسين. ياقين اولديغى قبرينه نورلر يرينه لزومسز ظلمتلر طولديرسون. هيچ قابل ميدر؟ ألبته شيطان دخى بونى كيمسهيه قبول ايتديرهمز.
دردنجيسى:شاپقه گيمهديگمى محكوميتمه أهمّيتلى بر سبب گوسترملريدر. بنى قونوشديرمديلر. يوقسه بنى جزالانديرمغه چاليشانلره دييهجكدم كه: اوچ آى قسطمونيده پوليسلر و قوميسر قرهقولنده مسافر قالدم. هيچ بر وقت بڭا ديمهديلر: "شاپقهيى باشڭه قوى." و اوچ محكمهده شاپقهيى باشمه قويماديغم و باشمى محكمهده آچماديغم حالده بڭا ايليشمدكلرى و يگرمى اوچ سنه بعض دينسز ظالملرڭ او بهانه ايله بڭا غيرِ رسمى چوق صيقنتيلى و آغير بر نوع جزا چكديردكلرى و چوجقلر و قادينلر و أكثرى كويليلر و دائرهده مأمورلر و بره گينلر شاپقه گيمگه مجبور اولمادقلرى و هيچ بر مادّى مصلحت گيمسنده بولونمديغى حالده، بنم گبى بر منزوى، بتون مجتهدلرڭ و عموم شيخ الإسلاملرڭ ياساق ايتدكلرى بر سرپوشى گيمديگم بهانهسيله و اويدورمالر علاوهسيله يگرمى سنه جزاسنى چكديگم و لباسه عائد، معناسز بر عادتله تكرار بنى جزالانديرمغه چاليشان و چارشوده،
— 745 —
رمضانده، گوندوزده راقى ايچوب نماز قيلميانلرى حرّيتِ شخصيه وار دييه، كندينه قياس ايدوب ايليشمديگى حالده، بو درجه شدّت و تكرارله و إصرارله بنى قيافتم ايچون صوچلانديرمغه چاليشان؛ ألبته ئولومڭ إعدامِ أبديسنى و قبرڭ دائمى حپسِ منفردينى گوردكدن صوڭره محكمهٔ كبراده اوندن بو خطاسى صوريلاجق.
بشنجيسى:اوتوز اوچ آياتِ قرآنيهنڭ تحسينكارانه إشارتنه مظهريتى و إمامِ على (كرّم اللّٰه وجهه) و غوثِ أعظم (قُدِّسَ سِرُّهُ) گبى أوليانڭ تقديرلرينى و يوز بيڭ أهلِ ايمانڭ تصديقلرينى و يگرمى سنهده ملّته، وطنه ضررسز پك چوق منفعتلى بر مرتبهيى قزانديران رسالهِٔ نورى، سينك قنادى گبى بهانهلرله، بعض رسالهلرينڭ مصادرهسنه حتّى درت يوز صحيفه و يوز بيڭ آدمڭ ايمانلرينى قورتاران و قوّتلنديرن "ذو الفقار معجزاتِ أحمديه" مجموعهسنى، أسكيدن يازيلمش و مرورِ زمان و عفو قانونلرى گورمش ايكى آيتڭ تام حقلى تفسيرينه دائر ايكى صحيفهيى بهانه ايدهرك، او پك چوق منفعتلى و قيمتدار مجموعهنڭ مصادرهسنه سبب اولدقلرى گبى، شيمدى ده نورڭ قيمتدار رسالهلرينى، هر بريسندن بيڭ كلمه ايچنده بر ايكى كلمهيه ياڭليش معنا ويرمكله، او بيڭ منفعتلى رسالهنڭ مصادرهسنه چاليشيلديغنى، بو اوچنجى إدّعانامهيى ايشيدن و نشر ايتديگمز قرارنامهيى گورن تصديق ايدر. بز دخى:
لِكُلِّ مُصِيبَةٍ اِنَّا لِلّٰهِ وَ اِنَّا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ ٭ حَسْبُنَا اللّٰهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ
ديرز.
آلتنجيسى:نورڭ شاكردلرندن بعضيلرينڭ نورلردن فوق العاده ايمان حجّتلرينى و صارصيلماز، عين اليقين علومِ ايمانيهيى گوروب إستفاده ايتدكلرندن، بو بيچاره ترجماننه بر نوع تشويق و تبريك و تقدير و تشكّر نوعنده، زياده حسنِ ظن
— 746 —
ايله مفرطانه مدح ايتمهلرى ايله بنى صوچلى گوسترنه ديرم: بن عاجز، ضعيف، غربتده، منفى، ياريم اُمّى، عليهمده پروپاغنده ايله خلقى بندن اوركوتمك حالتى ايچنده قرآنڭ علاجلرندن و ايمانى و قدسى حقيقتلرندن دردلريمه تام درمان اولارق كنديمه بولديغم زمان، بو ملّته و بو وطن أولادلرينه دخى تام بر علاج اولاجغنه قناعت گتيرديگم ايچون او قيمتدار حقيقتلرى قلمه آلدم. خطّم پك نقصان اولماسندن يارديمجيلره پك چوق محتاج ايكن، عنايتِ إلٰهيه بڭا صادق، خاص، متين يارديمجيلرى ويردى.
ألبته بن اونلرڭ حسنِ ظنلرينى و صميمانه مدحلرينى بتون بتون ردّ ايتمك و خاطرلرينى تكدير ايله قيرمق، او خزينهِٔ قرآنيهدن آلينان نورلره بر إهانت و عداوت حكمنه گچر. و او ألماس قلملى و قهرمان قلبلى معاونلرى قاچيرهجق دييه اونلرڭ عادى، مفلس شخصمه قارشى مدح و ثنالرينى، أصل مال صاحبى و بر معنوى معجزهِٔ قرآنيه اولان رسالهِٔ نوره و خاص شاكردلرينڭ شخصيتِ معنويهسنه چويرييوردم. بنم حدّمدن يوز درجه زياده حصّه ويرييورسڭز دييه، بر جهتده خاطرلرينى قيرييوردم. عجبا هيچ بر قانون، مستنكف و راضى اولميان بر آدمى باشقهلرڭ اونى مدح ايتمهسيله صوچلى ياپار مى كه، قانون نامنه حركت ايدن رسمى مأمور بنى صوچلى ياپييور؟
هم نشر ايتديگمز عليهمزده يازيلان قرارنامهنڭ أللى دردنجى صحيفهسنده "آخر زمانڭ او بيوك شخصى نسلًا آلِ بيتدن اولاجق. بز نور شاكردلرى، آنجق معنوى آلِ بيتدن صاييلابيليرز. هم نورڭ مسلگنده هيچ بر جهتده بنلك، شخصيت و شخصى مقاملرى آرزو ايتمك، شان و شرف قزانمق اولماز. نوردهكى إخلاصى بوزمامق ايچون، اُخروى مقامات دخى بڭا ويريلسه، بيراقمغه كنديمى مجبور بيليرم." دينمكدهدر دييه قرارنامهده يازدقلرى...
— 747 —
و ينه قرارنامهده يگرمى ايكنجى و اوچنجى صحيفهسنده "قصورينى بيلمك، فقر و عجزينى آڭلامق، تذلّل ايله درگاهِ إلٰهىيه إلتجا ايتمك كه؛ او شخصيتله كنديمى هركسدن زياده بيچاره، عاجز، قصورلى گورويورم. او حالده، بتون خلق بنى مدح و ثنا ايتسه، بنى اينانديرامازلر كه ايىيم، صاحبِ كمالم. سزى بتون بتون قاچيرمامق ايچون اوچنجى حقيقى شخصيتمڭ گيزلى چوق فنالقلرينى و سوءِ حاللرينى سويلهميهجگم. جنابِ حق عنايتيله أڭ أدنا بر نفر گبى، بو شخصمى أسرارِ قرآنيهده إستخدام ايدييور. يوز بيڭ شكر اولسون. نفس جملهدن أدنا، وظيفه جملهدن أعلا." فقرهسنى، قرارنامه يازديغى حالده، بنى باشقه بر ذاتلرڭ مدحيله و رسالهِٔ نور معناسيله بيوك بر هدايت ايديجى وصفنى ويرمكله بنى صوچلى ياپانلر، ألبته بو خطانڭ جزاسنى دهشتلى چكمگه مستحق اولورلر.
يدنجيسى:بز و عموم نور رسالهلرى، دڭزلى و آنقره آغير جزالرينڭ و تمييز محكمهلرينڭ إتّفاقيله برائت ايتديگمز و عموم رساله و مكتوبلريمزى بزه إعاده ايتدكلرى و تمييزڭ بوزما قرارنده "دڭزلى برائتنده، فرضا بر خطا دخى اولسه، او برائت و حكم قطعيت كسب ايتمش، داها تكرار محاكمه ايديلمز." ديدكلرى حالده؛ بن أميرطاغنده اوچ سنه منزوى و ايكى اوچ ترزى چيراغى نوبتله بڭا خدمت و پك نادر اولارق بش اون دقيقه بعض ديندار ذاتلردن باشقه ضرورت اولمادن قونوشميان و تك بر يره نورلره تشويق ايچون هفتهده بر تك مكتوبدن باشقه گوندرمهين و كندى مفتى قارداشنه اوچ سنهده اوچ مكتوبدن باشقه يازميان و يگرمى اوتوز سنهدن بَرى دوام ايدن تأليفنى بيراقان، يالڭز بتون أهلِ قرآن و ايمانه منفعتلى يگرمى صحيفهلك ايكى نكته، برى قرآندهكى تكرارلرڭ حكمتنى، ديگرى مَلكلر حقّنده بعض مسئلهلردن باشقه هيچ بر رساله داها تأليف ايتمهين، يالڭز محكمهلرڭ إعاده ايتدكلرى رسالهلرڭ بيوك مجموعهلر ياپيلمسنه و أسكى
— 748 —
حرف ايله طبع ايديلن آيت الكبرانڭ بش يوز نسخهسى محكمه طرفندن بزه تسليم ايديلديگندن و تكثير ماكينهسى رسمًا ياساق اولماديغندن، عالمِ إسلامڭ إستفادهسى فكريله قارداشلريمه نشر ايچون تكثيرينه إذن ويرهرك اونلرڭ تصحيحلرى ايله مشغول اولان و قطعيًا هيچ بر سياستله علاقهدار اولميان و مملكتنه گيتمك ايچون رسمًا إذن ويريلديگى حالده، بتون منفيلره مخالف اولارق دنيايه و سياسته قاريشمهمق ايچون صيقنتيلى بر غربتى قبول ايدوب مملكتنه گيتمهين بر آدم حقّنده، بو اوچنجى إتهامنامهدهكى أصلسز إسنادلر و يالان بحثلر و ياڭليش معنالر ايله او آدمى صوچلى ياپمغه چاليشانده (شيمديلك سويلهميهجگم) دهشتلى ايكى معنا حكم ايتديگنى، بو يگرمى آيده بڭا قارشى معاملهسى إثبات ايدييور. بن ده ديرم: قبر و سقر يتر، محكمهٔ كبرايه حواله ايدييورم.
سكزنجيسى:بشنجى شعاع، ايكى سنه دڭزلى و آنقره محكمهلرينڭ أللرنده قالوب صوڭره بزه إعاده ايتدكلرندن، دڭزلى محكمهسنده برائتمزى نتيجه ويرن مدافعاتمله برابر "سراج النور"ڭ آخرنده يازيلمش. گرچه أوّلجه محرم طوتويوردق، فقط مادام محكمهلر اونى تشهير ايدوب برائتله بزه إعاده ايتديلر. ديمك بر ضررى يوقدر دييه تكثيرينه إذن ويردم. و او بشنجى شعاعڭ أصلى، اوتوز قرق سنه أوّل يازيلمش متشابه حديثلردر، فقط امّتده أسكيدن بَرى إنتشار ايدن بر قسمنه گرچه بعض أهلِ حديث بر ضعفيت إسناد ايتمشلر، فقط ظاهرى معنالرى مدارِ إعتراض اولماسندن، صِرف أهلِ ايمانى شبههلردن قورتارمق ايچون يازيلديغى حالده، بر زمان صوڭره اونڭ خارقه تأويللرينڭ بر قسمى گوزلره گورونديگى ايچون بز اونى محرم طوتدق؛ تا ياڭليش معنا ويريلمهسين. صوڭره متعدّد محكمهلر اونى تدقيق ايدوب تشهيرينه سبب اولمقله برابر، بزه إعاده ايتدكلرى حالده، شيمدى بنى تكرار اونڭله صوچلى ياپمق نه قدر عدالتدن، حقدن، إنصافدن اوزاق اولديغنى، بزى
— 749 —
قناعتِ وجدانيه ايله محكوم ايدنلرڭ وجدانلرينه و اونلرى دخى محكمهٔ كبرايه حواله ايدهرك
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ
ديرز.
طوقوزنجيسى:چوق مهمدر. فقط بزى محكوم ايدنلرڭ، رسالهٔ نورى مطالعهلرينڭ خاطرى ايچون، اونلرى قيزديرمامق فكريله يازمادم.
اوننجيسى:قوّتلى و أهمّيتليدر. فقط ينه اونلرى كوسديرممك نيّتيله شيمديلك يازمادم.
(حاشيه): رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام معجزهِٔ كبراىِ معراجيله، جنّ و إنسه و ملائكهيه نبوّتنى گوسترديگى و مشركينه و منافقلره قارشى، أركانِ ايمانيهنڭ قطبى اولان ذاتِ ذو الجلالى، جنّتى و جهنّمى بِالذّات گوزيله مشاهده ايدوب، محمّد الأمين إسميله مسمّا اولان ذاتِ مباركيله، جنابِ حقّڭ وارلغنى و حشرى و محكمهِٔ كبرايى بتون جنّ و إنسه خبر ويرديگى گبى؛ رسالهِٔ نور ده، "حشردهكى محكمهِٔ كبرايه بر عرضحال" اولان بو رساله ايله بو عصرڭ ايمانى، إعتقادى اولان إستناد نقطهلرى صارصيلديغندن، شكّ و شبههيه دوشن أهلِ ايمانه و أهلِ وقوفه و أهلِ حاكملره، جنابِ حقّڭ وارلغنى و عدالتنى، محكمهِٔ كبرايى و حشرى، عالمِ غيبى، عالمِ شهادته گتيروب؛ قطعيًا أصلا شكّ و شبهه اولميهجق درجهده؛ ضلالته، كفرِ مطلقه دوشنلره جهنّمى و أهلِ ايمانه ده جنّتى، بو دنياده گوزلره گوسترمشدر. بتون نوعِ بشره ايمانِ تحقيقىيى حقّ اليقين إثبات ايتمشدر. جنابِ حق، رسالهٔ نور مؤلّفى استاديمزدن أبديًا راضى اولسون، آمين!
كوچك على
٭ ٭ ٭
— 750 —
بديع الزمان سعيد النورسىنڭ آفيون حپسخانهسنده تجريدِ مطلقده ايكن طلبهلرينه يازديغى مكتوبلردن بعض قسملر
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
سزى تعزيه دگل، بلكه تبريك ايدييورم. مادام قدرِ إلٰهى بزى بو اوچنجى مدرسهِٔ يوسفيهيه بر حكمت ايچون سَوق ايتدى و بر قسم رزقمزى بزه بوراده يديرهجك و رزقمز بزى بورايه چاغيردى و مادام شيمدىيه قدر قطعى تجربهلرله
عَسٰى اَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ
سرّينه عنايتِ إلٰهيه بزى مظهر ايتمش و مادام مدرسهِٔ يوسفيهدهكى يڭى قارداشلريمز هركسدن زياده نورلردهكى تسلّىيه محتاجدرلر و عدليهجيلر، مأمورلردن زياده نور قاعدهلرينه و سائر قدسى قانونلرينه إحتياجلرى وار و مادام نور نسخهلرى پك كثرتله خارجدهكى وظيفهڭزى گورويورلر و فتوحاتلرى توقّف ايتمييور و مادام بوراده هر بر فانى ساعت، باقى عبادت ساعتلرى حكمنه گچر، ألبته بز بو حادثهدن (مذكور نقطهلر ايچون) كمالِ صبر و متانت ايچنده مسرورانه شكر ايتمهمز لازمدر. دڭزلى حپسنده تسلّى ايچون يازديغمز بتون او كوچك مكتوبلرى سزه ده عينًا تكرار ايدرم. إن شاء اللّٰه او حقيقتلى فقرهلر سزى ده متسلّى ايدرلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 751 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:بنم شخصمه ايديلن أذيت و إهانتلردن متأثّر اولمايڭز. چونكه رسالهِٔ نورده بر قصور بولامييورلر، اونڭ بدلنه بنم أهمّيتسز و چوق قصورلى شخصمله اوغراشييورلر. بن بوندن ممنونم. رسالهِٔ نورڭ سلامتنه و شرفنه بيڭلر شخصى ألملر، بلالر، تحقيرلر گورسهم؛ ينه مفتخرانه شكر ايتمك، نوردن آلديغم درسڭ مقتضاسيدر و اونڭ ايچون بڭا بو جهتده آجيمايڭز.
ثانيًا:پك گنيش و شدّتلى و مرحمتسز بو تعرّض و هجوم، شيمديلك يگرميدن بره ايندى. بيڭلر خاصلر يرنده بر قاچ ذات و يوز بيڭلر علاقهدارلر بدلنه محدود بر قاچ يڭى قارداشلرى طوپلاديلر. ديمك عنايتِ إلٰهيه ايله پك خفيف بر صورته چوريلمش.
ثالثًا:عنايتِ ربّانيه ايله، ايكى سنه عليهمزده پلان چويرن سابق والى دفع اولدى و عليهمزده پك زياده أوهاملانديريلان داخليه وكيلنڭ همشهريلگى و نسلجه جدلرى زياده ديندارلق جهتيله بو دهشتلى هجومى پك چوق خفيفلشدرديگنه قوّتلى بر إحتمال وار. اونڭ ايچون مأيوس اولمايڭز و تلاش ايتمهيڭز.
رابعًا:پك چوق تجربهلر و حادثهلرله قطعى قناعت ويرهجك بر طرزده، رسالهِٔ نورڭ آغلاماسيله يا زمين تيترهيور ويا هوا آغلايور. گوزيمزله چوق گورديگمز و قسمًا محكمهده دخى إثبات ايتديگمز گبى؛ تخمينمجه، بو قيش أمثالسز بر طرزده ياز گبى (بدايتده) گولمهسى، رسالهِٔ نورڭ پرده آلتنده تكثير ماكينهسيله گولمهسنه و
— 752 —
إنتشارينه توافقى؛ هر طرفده تحرّى و مصادره أنديشهسيله توقّفله آغلامهسنه، بردن بره قيش دهشتلى حدّتى و آغلاماسيله تطابقى، قوّتلى بر أمارهدر كه، حقيقتِ قرآنيهنڭ بو عصرده پارلاق بر معجزهِٔ كبراسيدر، زمين و كائنات اونڭ ايله علاقهدار...
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
غريب و لطيف بر حالمى بيان ايتمك لازم گلدى.
بر زمان مشهور بر علّامهيى، حربڭ متعدّد جبههسنده جهاده گيدنلر گورمشلر، اوڭا ديمشلر. او ده ديمش: "بڭا ثواب قزانديرمق و درسلرمدن أهلِ ايمانه إستفاده ايتديرمك ايچون بنم شكلمده بعض أوليالر بنم يرمده ايشلر گورمشلر." عينًا بونڭ گبى، دڭزليده جامعلرده بنى گوردكلرى حتّى رسمًا إخبار ايديلمش و مدير و غارديانه عكس ايتمش. بعضلر تلاش ايدهرك، "كيم اوڭا حپسخانه قپوسنى آچييور؟" ديمشلر. هم بوراده دخى عينًا اويله اولويور. حالبوكه بنم چوق قصورلى، أهمّيتسز شخصيتم پك جزئى بر خارقه إسنادينه بدل، رسالهِٔ نورڭ خارقهلرينى إثبات ايدوب گوسترن سكّهِٔ غيبى مجموعهسى يوز درجه، بلكه بيڭ درجه زياده نورلره إعتماد قزانديرر و مقبوليتنه إمضا باصار. خصوصًا نورڭ قهرمان طلبهلرى، حقيقةً خارقه حاللرى و قلملرى ايله إمضا باصييورلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 753 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
رسالهِٔ نور بنم بدلمه سزلرله گوروشور، درسه مشتاق يڭى قارداشلريمزه گوزلجه درس ويرر. نورلر ايله يا اوقومق ويا اوقوتمق ويا يازمق صورتندهكى مشغوليت؛ تجربهلرله قلبه فرح، روحه راحت، رزقه بركت، وجوده صحّت ويرييور. شيمدى خسرو گبى نور قهرمانى سزه إحسان ايديلدى. إن شاء اللّٰه بو مدرسهِٔ يوسفيه دخى، مدرسة الزهرانڭ بر مبارك درسخانهسى اولاجق. بن شيمدىيه قدر خسروى أهلِ دنيايه تام گوسترمييوردم، گيزلردم. فقط نشر ايديلن مجموعهلر، اونى أهلِ سياسته تماميله گوستردى، گيزلى بر شى قالمادى. اونڭ ايچون بن اونڭ ايكى اوچ خدمتنى خاص قارداشلريمه إظهار ايتدم. هم بن، هم او، داها گيزلهمك دگل، لزوم ايسه عين حقيقت بيان ايديلهجك. فقط شيمديلك قارشيمزده حقيقتى ديڭلهيهجكلر ايچنده دهشتلى و تظاهر ايتمش ايكى معنّد؛ هم زندقه، هم قومونيست حسابنه (برى أميرطاغنده معلوم اولمش، برى ده بوراده) غايت دسّاسانه، عليهمزده إفترالرله مأمورلرى اوركوتمگه چاليشييورلر. اونڭ ايچون بز شيمديلك چوق إحتياط ايدوب تلاش ايتمهمك و عنايتِ إلٰهيهنڭ إمداديمزه گلمهسنى توكّل ايله بكلهمك لازمدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 754 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بن هم رسالهِٔ نورى، هم سزلرى، هم كنديمى، خسرو و حفظى و بارطينلى سيّدڭ قيمتدار مژدهلريله هم تبريك، هم تبشير ايدييورم. أوت بو سنه حجّه گيدنلر، مكّهِٔ مكرّمهده نورڭ قوّتلى مجموعهلرينى بيوك عالملرڭ هم عربجه، هم هندجه ترجمه و نشره چاليشمهلرى گبى؛ مدينهِٔ منوّرهده دخى او درجه مقبول اولمش كه، روضهِٔ مطهّرهنڭ مقبرِ سعادتى اوستنده قونولمش. حاجى سيّد، كندى گوزيله عصاىِ موسى مجموعهسنى قبرِ پيغمبرى (عصم) اوزرنده گورمش. ديمك مقبولِ نبوى اولمش و رضاىِ محمّدى (عصم) دائرهسنه گيرمش. هم نيّت ايتديگمز و بورادن گيدن حاجيلره ديديگمز گبى، نورلر بزم بدلمزه او مبارك مقاملرى زيارت ايتمشلر. حدسز شكر اولسون، نورڭ قهرمانلرى بو مجموعهلرى تصحيحلى اولارق نشر ايتمهلريله پك چوق فائدهلرندن بريسى ده؛ بنى تصحيح وظيفهسندن و مراقندن قورتارديغى گبى، قلمله يازيلان سائر نسخهلره تام بر مأخذ اولمق جهتنده يوزر تصحيحجى حكمنه گچديلر. جنابِ أرحم الراحمين او مجموعهلرڭ هر بر حرفنه مقابل اونلرڭ دفترِ حسناتلرينه بيڭ حسنه يازديرسين. آمين...
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 755 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم و حپس آرقداشلرم!
أوّلا:صورةً گوروشمديگمزدن مراق ايتمهيڭز. بزلر معنًا هر زمان گوروشويورز. بنم أهمّيتسز شخصمه بدل، نوردن ألڭزه گچن هانگى رسالهيى اوقوسهڭز ويا ديڭلهسهڭز، بنم عادى شخصم يرينه قرآنڭ بر خادمى حيثيتيله بنمله او رساله ايچنده صحبت ايدرسڭز. ذاتًا بن ده سزڭله بتون دعالرمده و يازيلريڭزده، علاقهڭزده، خيالمده گوروشويورم و بر دائرهده برابر بولونمامزدن هر وقت گوروشويورز گبيدر.
ثانيًا:بو يڭى مدرسهِٔ يوسفيهدهكى رسالهِٔ نورڭ يڭى طلبهلرينه ديرز: قوّتلى حجّتلرله حتّى أهلِ وقوفى ده تسليمه مجبور ايدن إشارتِ قرآنيه ايله نورڭ صادق شاكردلرى ايمان ايله قبره گيرهجكلر. هم شركتِ معنويهِٔ نوريهنڭ فيضيله هر بر شاكرد درجهسنه گوره عموم قارداشلرينڭ معنوى قزانجلرينه و دعالرينه حصّهدار اولور. گويا عادتا بيڭلر ديل ايله إستغفار ايدر، عبادت ايدر. بو ايكى فائده و نتيجه، بو عجيب زمانده بتون زحمتلرى، صيقنتيلرى هيچه اينديرر؛ پك چوق اوجوز اولارق او ايكى قيمتدار كارلرى صادق مشتريلرينه ويرر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 756 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
آفيون مدافعهنامهسنڭ هم بزه، هم بو نورلره، هم بو مملكته، هم عالمِ إسلامه علاقهدار أهمّيتلى حقيقتلرى وار.
هر حالده بونى يڭى حروفله بش اون نسخه چيقارمق لازمدر، تا آنقره مقاماتنه گوندريلسين. بزى تخليه و تجزيه ايتسهلر ده هيچ أهمّيتى يوق. شيمدى وظيفهمز؛ او مدافعاتدهكى حقيقتلرى هم حكومته، هم عدليهلره، هم ملّته بيلديرمكدر. بلكه ده قدرِ إلٰهينڭ بزى بو درسخانهيه سَوق ايتمهسنڭ بر حكمتى ده بودر. ممكن اولديغى قدر چابوق ماكينه ايله چيقسين. بزى بوگون تخليه ايتسهلر، بز ينه اونى بو مقاماته ويرمگه مجبورز. سزى آلداتوب تأخير ايديلمسين. آرتيق يتر! عين مسئله ايچون اون بش سنهده اوچ دفعه بو أشدِّ ظلم و بهانهلر و أمثالسز إشكنجهلره قارشى صوڭ مدافعهمز اولسون. مادام قانونًا كنديمزى مدافعه ايتمك ايچون سابق محكمهلرده ماكينهيى بزه ويرمشلر، بوراده او حقّمزى بزدن هيچ بر قانونله منع ايدهمزلر. أگر رسمًا چاره بولماديڭز ايسه، خارجدن بزم آووقات هر شيدن أوّل بونڭ (ماكينه ايله) بش نسخهسنى چيقارسين، هم صحّتنه چوق دقّت ايديلسين.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 757 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بوگون بنم پنجرهلريمى ميخلامالرينڭ سببى، محبوسلرله معارفه و سلاملاشمامقدر. ظاهرده باشقه بهانه گوسترديلر. هيچ مراق ايتمهيڭز. بِالعكس بنم أهمّيتسز شخصم ايله مشغول اولوب نورلره و طلبهلرينه چوق صيقنتى ويرمدكلرندن، بنم جدًّا و قلبًا اونلرڭ شخصمى إهانتلر و إشكنجهلرله تعذيب ايتمهلرى، نورلرڭ و سزلرڭ بدلنه اولديغى و بر درجه نورلره ايليشمهملرى جهتنده ممنونم و صبر ايچنده شكر ايدرم، مراق ايتمييورم. سز دخى هيچ متأثّر اولمايڭز. گيزلى دشمنلريمز مأمورلرڭ نظرِ دقّتنى شخصمه چويرمهسندن، نورلرڭ و طلبهلرينڭ سلامت و مصلحتلرى نقطهسنده بر عنايت و بر خير وار دييه قناعتم وار. بعض قارداشلريمز حدّت ايدوب طوقوناقلى قونوشماسينلر، هم إحتياطله حركت ايتسينلر و تلاش ايتمهسينلر، هم هركسه بو مسئلهدن بحث آچماسينلر. چونكه صافدل قارداشلريمز و إحتياطه داها آليشميان يڭى قارداشلريمزڭ سوزلرندن معنا چيقاران جاسوسلر بولونور. حبّهيى قبّه ياپار، إخبار ايدهبيلير. شيمدى وضعيتمز شاقه قالديرمييور. بونڭله برابر هيچ أنديشه ايتمهيڭز. بز عنايتِ إلٰهيه آلتندهيز و بتون مشقّتلره قارشى كمالِ صبرله بلكه شكرله مقابله ايتمگه عزم ايتمشز. بر درهم زحمت، بر بطمان رحمت و ثوابى نتيجه ويرديگندن، شكر ايتمگه مكلّفز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 758 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
ايكى أهمّيتلى سبب و بر قوّتلى إخطاره بناءً بن بتون وظيفهٔ مدافعاتى بورايه گلن و گلهجك نور أركانلرينه بيراقمغه قلبًا مجبور اولدم. خصوصًا (خ، ر، ط، ف، ص)
برنجى سبب:بن هم صورغو دائرهسنده، هم چوق أمارهلردن قطعى بيلدم كه، بڭا قارشى أللرندن گلديگى قدر مشكلات ياپمغه و فكرًا اونلره غلبه ايتمهمدن قاچمغه چاليشييورلر و رسمًا ده اونلره إشعار وار. گويا بن قونوشسهم، محكمهلرى إلزام ايدهجك درجهده و ديپلوماتلرى صوصديرهجق بر إقتدارِ علمى و سياسى گوسترهجگم دييه بنم قونوشمامه بهانهلرله مانع اولويورلر. حتّى صورغوده بر سؤاله قارشى ديدم: "تخطّر ايدهمييورم." او حاكم تعجّب و حيرتله ديدى: "سنڭ گبى فوق العاده عجيب ذكاوت و علم صاحبى ناصل اونوتور؟" اونلر رسالهِٔ نورڭ خارقه يوكسكلكلرينى و علمى تحقيقاتنى بنم فكرمدن ظن ايدوب دهشت آلمشلر. بنى قونوشديرمق ايستهمييورلر. هم گويا بنم ايله كيم گوروشسه بردن نورڭ فداكار بر طلبهسى اولور. اونڭ ايچون بنى گوروشديرمييورلر. حتّى ديانت رئيسى دخى ديمش: "كيم اونڭ ايله گوروشسه، اوڭا قاپيلير.. جاذبهسى قوّتليدر."
ديمك شيمدى ايشمى ده سزلره بيراقمغه مصلحتمز إقتضا ايدييور. و يانڭزدهكى يڭى و أسكى مدافعاتلرم بنم بدلمه سزڭ مشورتڭزه إشتراك ايدر، او كافيدر.
....
٭ ٭ ٭
— 759 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بوگون معنوى بر إخطارله سزڭ حسابڭزه بر تلاش، بر حزن بڭا گلدى. چابوق چيقمق ايستهين و دردِ معيشت ايچون أنديشه ايدن قارداشلريمزڭ حقيقةً بنى متألّم و محزون ايتديگى عين دقيقهده بر مبارك خاطره ايله بر حقيقت و بر مژده قلبه گلدى كه: بش گوندن صوڭره چوق مبارك و چوق ثوابلى عبادت آيلرى اولان شهورِ ثلاثه گلهجك. هر بر حسنهنڭ ثوابى باشقه وقتده اون ايسه، رجبِ شريفده يوزدن گچر، شعبانِ معظّمده اوچ يوزدن زياده و رمضانِ مباركده بيڭه چيقار و جمعه گيجهلرنده بيڭلره، ليلهِٔ قدرده اوتوز بيڭه چيقار. بو پك چوق اُخروى فائدهلرى قزانديران تجارتِ اُخرويهنڭ بر قدسى پازارى و أهلِ حقيقت و عبادت ايچون ممتاز بر مشهرى و اوچ آيده سكسان سنه بر عمرى أهلِ ايمانه تأمين ايدن شهورِ ثلاثهيى بويله بره اون كار ويرن مدرسهِٔ يوسفيهده گچيرمك، ألبته بيوك بر كاردر. نه قدر زحمت چكيلسه عينِ رحمتدر. عبادت جهتنده بويله اولديغى گبى، نور خدمتى دخى نسبةً (كميت دگلسه ده كيفيت إعتباريله) بره بشدر. چونكه بو مسافر خانهيه متماديًا گيرن و چيقانلر، نورڭ درسلرينڭ إنتشارينه بر واسطهدر. بعضًا بر آدمڭ إخلاصى، يگرمى آدم قدر فائده ويرر. هم نورڭ سرِّ إخلاصى؛ سياستكارانه قهرمانلق طمارينى طاشييان، نورڭ تسلّيلرينه پك چوق محتاج بولونان محبوس بيچارهلر ايچنده إنتشارى ايچون بر پارچه زحمت و صيقنتى اولسه ده، أهمّيتى يوق. و دردِ معيشت جهتى ايسه: ذاتًا بو اوچ آى آخرت پازارى اولماسندن هر بريڭز چوق شاكردلرڭ بدلنه، حتّى بعضڭز بيڭ آدمڭ يرنده بورايه گيرديگندن، ألبته سزڭ خارجى ايشلريڭزه يارديملرى اولور دييه تماميله فرحلاندم و بايرامه قدر بوراده بولونمق بيوك بر نعمتدر بيلدم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 760 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
....
بعض أمارهلرله بيلدم كه، گيزلى دشمنلريمز نورلرڭ قيمتنى دوشورمك فكريله سياست معناسنى خاطرلاتان مهديلك دعواسنى توهّم ايله گويا نورلر بوڭا بر آلَتدر دييه چوق أصلسز بهانهلرى آراشديرييورلر. بلكه بنم شخصمه قارشى بو إشكنجهلر، بو أوهاملرندن ايلرى گلييور. بن او گيزلى ظالم دشمنلره و اونلرى عليهمزده ديڭلهينلره ديرم: حاشا! ثمّ حاشا!.. هيچ بر وقت بويله حدّمدن تجاوز ايدوب ايمان حقيقتلرينى شخصيتمه بر مقامِ شان و شرف قزانديرمغه آلَت ايتمديگمى بو يتمش بش، خصوصًا اوتوز سنهلك حياتم و يوز اوتوز نور رسالهلرى و بنم ايله تام آرقداشلق ايدن بيڭلر ذاتلر شهادت ايدرلر.
أوت نور شاكردلرى بيلييورلر و محكمهلرده حجّتلرينى گوسترمشم كه؛ شخصمه دگل بر مقامِ شان و شرف و شهرت ويرمك و اُخروى و معنوى بر مرتبه قزانديرمق، بلكه بتون قناعت و قوّتمله أهلِ ايمانه بر خدمتِ ايمانيه ياپمق ايچون، دگل يالڭز دنيا حياتمى و فانى مقاماتنى، بلكه (لزوم اولسه) آخرت حياتمى و هركسڭ آراديغى اُخروى باقى مرتبهلرينى فدا ايتمگى؛ حتّى جهنّمدن بعض بيچارهلرى قورتارمغه وسيله اولمق ايچون (لزوم اولسه) جنّتى بيراقوب جهنّمه گيرمگى قبول ايتديگمى حقيقى قارداشلرم بيلديگى گبى، محكمهلرده دخى بر جهتده إثبات ايتديگم حالده، بنى بو إتهامله نور و ايمان خدمتمه بر إخلاصسزلق إسناد ايتمك و نورلرڭ قيمتنى تنزيل ايتمكدر.
عجبا، بو بدبختلر دنيايى أبدى و هركسى كنديلرى گبى دينى و ايمانى دنيايه آلَت ايدييور توهّميله دنيادهكى أهلِ ضلالته ميدان اوقويان و خدمتِ ايمانيه يولنده
— 761 —
هم دنيوى هم (لزوم اولسه) اُخروى حياتلرينى فدا ايدن و محكمهلرده دعوا ايتديگى گبى، بر تك حقيقتِ ايمانيهيى دنيا سلطنتيله دگيشديرمهين و سياستدن و سياستى إشمام ايدن مادّى و معنوى مرتبهلردن إخلاص سرّى ايله بتون قوّتيله قاچان و يگرمى سنه أمثالسز إشكنجهلره تحمّل ايدن و سياسته (مسلك إعتباريله) تنزّل ايتمهين و كندينى نفسى إعتباريله طلبهلرندن چوق آشاغى بيلن و اونلردن دائما همّت و دعا بكلهين و كندى نفسنى چوق بيچاره و أهمّيتسز إعتقاد ايدن بر آدم حقّنده بعض خالص قارداشلرى، رسالهِٔ نوردن آلدقلرى فوق العاده قوّهِٔ ايمانيهيى اونڭ ترجمانى اولان او بيچارهيه (ترجمانلق مناسبتيله) نورلرڭ بعض فضيلتلرينى اوڭا إسناد ايتمك و هيچ بر سياست خاطرينه گلميهرك يوكسك مقاملر ويرمك و حدّندن بيڭ درجه زياده حسنِ ظن ايتمك، أسكيدن بَرى استاد و طلبهلر مابيْننده جارى و إعتراض ايديلمهين بر مقبول عادت ايله تشكّر معناسنده پك فضله مدح و ثنا ايتمك هيچ بر قانونله صوچ اولابيلير مى؟ گرچه مبالغه إعتباريله حقيقته بر جهتده مخالفدر؛ فقط كيمسهسز، غريب و دشمنلرى پك چوق و اونڭ يارديمجيلرينى قاچيرهجق چوق أسباب واركن، إنصافسز چوق معترضلره قارشى صِرف يارديمجيلرينڭ قوّهِٔ معنويهلرينى تقويه ايتمك و قاچمقدن قورتارمق و مبالغهلى مدح ايدنلرڭ شوقلرينى قيرمامق ايچون اونلرڭ مدحلرينى نوره چويروب بتون بتون ردّ ايتمديگى حالده اونڭ بو قبر قپوسندهكى خدمتِ ايمانيهسنى دنيا جهتنه چويرمگه چاليشان بعض رسمى مأمورلرڭ نه درجه قانوندن، إنصافدن اوزاق دوشدكلرى آڭلاشيلير.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 762 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:هيچ تلاش و مراق ايتمهيڭز. حقّمزدهكى هر حادثهده؛ هم پرده آلتنده، هم نتيجهلر إعتباريله، هم رحمت و عنايتڭ إلتفاتلرى و تبسّملرى، هم قدر و قسمتڭ و عدالت و شفقتڭ تربيهلرى وار اولديغى قطعى و مكرّر تجربهلرله تحقّق ايتديگندن، بز أڭ آجى وضعيت و صيقنتيلره قارشى، كمالِ صبر ايچنده شكر ايتمكله مكلّفز. و جلدلرى و دريلرى صويولان جرجيس عليه السلام گبى بيڭلر، ميليونلر حقيقت مجاهدلرينڭ حقائقِ ايمانيهنڭ قدسى خدمتنڭ بر نمونهسنه مظهر اولان نور شاكردلرينڭ چكدكلرى زحمتلر، او أسكى ذاتلرڭ زحمتلرينه نسبةً بيڭده بر اولماز. و اجرت و قزانج جهتنده، إن شاء اللّٰه بردرلر و برابردرلر.
ثانيًا:اون بر دفعه بڭا سوءِ قصد ايدن و درت دفعه محكمهلرى عليهمزه سَوق ايدوب اوچ دفعه حپسه صوقان گيزلى دشمنلريمزڭ نورلر حقّنده پلانلرى عقيم قالديغندن، بتون دسيسهلريله، أهمّيتسز شخصمه قارشى صيقنتى، تجريدِ مطلق و كيمسه ايله تماس ايتمهمك و طماريمه طوقونديرمقله إشكنجهلر ويرديرمگه چاليشييورلر. بن ده، او إشكنجهلرڭ آلتنده عنايتڭ إلتفاتنى گوروب تحمّل ايدهرك شكر ايدرم. ظن ايدرم، هر بريڭزدن وجودجه اون درجه ضعيف و اون درجه زياده صيقنتيلريمه قارشى تحمّلم، سزڭ گبى قوّتلى و عالىجناب ذاتلرڭ، كوچوجك و گچيجى و جزئى صيقنتيلريڭزى نظريڭزده هيچه اينديرر دييه، داها سزه تسلّى ويرمگه لزوم گورمييورم.
ثالثًا:شيمدى شخصمى چوروتمگه چاليشدقلرندن و صيقدقلرندن و إهانت ايتدكلرندن طولايى صيقيلمايڭز. چونكه نورلره و طلبهلرينه ايليشلمديگنه بر
— 763 —
علامتدر و تام آلداندقلرينه بر أمارهدر. يعنى: قيمتى، هنرى شخصمده ظن ايدوب بنى صيقييورلر، چوروتمك ايستهيورلر. بو آلدانمالرنده پك بيوك بر مصلحت و نورلره چوق فائدهسى وار. بنم تام ياپامديغم وظيفهِٔ شخصيهمى و خدمتِ نوريهمى، بو صورتله منفى بر طرزده بڭا ياپديرييورلر. إن شاء اللّٰه او نسبتده ثواب قزانديران قصوراتلريمه كفّارت اولور.
رابعًا:گيزلى منافقلر، هر ناصلسه بعض رسمى مأمورلرى آلداتوب "سعيد ايله گوروشن، دوست و نورجى اولور. كيمسه تماس ايتمهسين." دييه اونلرى أوهاملانديرمشلر. حتّى هيئتِ إداره و غارديانلر دخى بندن قاچييورلر. بن ده ممنون اولويورم و بو حاله شكر ايدييورم. سزلرله، صورةً گوروشمديگمدن ضررى يوق. چونكه بر خانهده مادّةً و معنًا و روحًا و قلبًا و وظيفةً و فكرًا و معاونةً دائما برابرز. معنوى گوروشويورز، يتر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم و خدمتِ قرآنيه و ايمانيهده فداكار و متين آرقداشلرم!
بر قاچ گوندر سزڭ ايله قلمله قونوشمديغمدن صيقيلمايڭز. شيمدى ايكى نقطهيى بيان ايتمك قلبه گلدى.
برنجيسى:
اَلْخَيْرُ فِيمَا اخْتَارَهُ اللّٰهُ
سرّيله، تسليم و توكّلدن صوڭره تسلّى حسّ ايتدم. شويله كه:
— 764 —
بزى، خصوصًا چاليشقانلرى تخليه ايتمهيوب و تفريق ايتميهرك تأخير ايتمهلرنده، إن شاء اللّٰه مادّى بر ضرره مقابل معنوى يوز منفعت و قزانج اولاجق. مثلا: آنقرهنڭ آلتى مقاماتنه گوندريلن علمى و ايمانى و پك قوّتلى مدافعات شيمدى يگرمى گوندر اونلرڭ نظرلرندهدر. هم اونڭ قيمتدار حقيقتلرى، هم علاقهدارلرڭ مراقله نظرِ دقّتلرينى جلب ايدن مسئلهمزڭ صفحاتى، او مقاماتى ألبته لاقيد بيراقمازلر. هر حالده، أگر او حقيقتلره مغلوب اولماسه ايديلر، شيمدىيه قدر بزه تجاوز و شدّتلى إشعار و أمرلر اولاجقدى. أگر اولسيدى، حقّمزده حبّهيى قبّه ياپانلردن ترشّحاتى حسّ ايديلهجكدى. ديمك حقيقت غلبه ايتمش. اولسه اولسه تدافعى بر وضعيتله بزه خفيف بر ايليشمك اولور. بن كندى حسابمه، او نتيجه ايچون، شيمدىيه قدر مادّى ضرر و صيقنتيلريمڭ يوز درجه فوقنده معنوى قزانجم وار. سزدن هر بر قارداشمزى، بندن زياده حصّهدار بيلييورم. ديمك، تخليهمزڭ تأخيرى خيرليدر. هم، چاليشقانلردن اوچ قارداش، پك چوق نور شاكردلرينى بورايه گلمكدن قورتاردقلرى گبى، حقلرنده ايديلن إفترالر واسطهسيله دخى، رسالهِٔ نورڭ بر جهتده، شيمديكى محكمهنڭ نظرندن قورتولمسنه بر وسيله اولديلر. بو ايكى قيمتدار قزانج، اونلرڭ خصوصى تخليهلريله بوزولاجقدى. هم اونلرڭ نورلره پك جدّى علاقهلرى، خلقڭ نظرنده سونهجكدى.
ايكنجى نقطه:مسئلهمز، عالمِ إسلامى علاقهدار ايدن پك بيوك بر وظيفهِٔ قرآنيه و ايمانيهدر. اوندن دهشت آلان گيزلى منافقلر، أللرندن گلديگى قدر كوچولتمك ايسترلر. و چوق أهمّيت ويردكلرندن، ظاهرًا أهمّيتسز گوسترمگه چاليشييورلر؛ حكومتى و عدليهيى آلداتييورلر. مثلا: نورلره منسوب فريقلردن و مير آلايلردن صرفِ نظر ايدوب، آنقرهده نور طلبهسى بر نفر عسكرڭ ألنده، ضررسز بر قاچ رساله بولونماسيله، بورادهكى محكمه، مسئلهيى اوزاتديرمغه وسيله ايدييورلر. و بنم شخصمڭ أهمّيتسزلگنى، إهانتلر و تضييقلرله، تجربهلرله گوستروب، بيڭلر درجه
— 765 —
شخصمدن أهمّيتلى اولان نورلرڭ قوّتلى درسلرينى و شاكردلرينڭ صارصيلماز و صوصماز شخصِ معنويلرينى نظره آلمايوب گويا أهمّيت ويرمييورلر. حالبوكه اونڭ أهمّيتندن تيترهيورلر كه، او قبّهلرى حبّه گوسترمك ايستهيورلر.
هم تام آلدانمشلر. ايچمزده يالڭز درت بش قارداشمز، عائلهوى تجارت جهتنده بو تأخيردن بر ضررلرى اولسه ده، إن شاء اللّٰه پك چوق معنوى قزانجلرى او مادّى ضررى هيچه اينديرهجك بر عنايت آلتندهيز. هيچ مراق و تلاش ايتمهيڭز. وظيفهمز، صبر ايچنده شكر ايتمك و ممكن اولدقجه نورلرله مشغول اولمقدر و بزدن چوق زياده صيقنتيده بولونان محبوسلره تسلّى ويرمكدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
مجمل بر معنوى إخطار ايله بر مسئلهيى، قلبه گلديگى گبى بيان ايدهجگم. آلتى مقاماته گيدن و غلبه ايدن مدافعاتڭ جوابى گلمش و بزه تجاوزه چاره بولامامشلر. يالڭز بر مقامڭ، گيزلى بر إشعار ايله، بنم فداكار قارداشلريمى بندن صوغوتمق و شدّتلى علاقهلرينى گَوْشتمك پلانى وار. ذاتًا چوقدن بَرى (بنى إهانتلرله و إفترالرله و تجريدلرله) بو قدسى و اُخروى و ايمانى علاقهيى بوزمغه چاليشديلر، موفّق اولامديلر. شيمدى نورجيلرى اوركوتمك، ضعيف بر طمار بولوب نظرلرينى باشقه طرفه چويرمگه بعض بهانهلرى بولويورلر. إن شاء اللّٰه دمير
— 766 —
گبى متين نورجيلرڭ قهرمانانه ثباتلرى و تحمّللرى و مجاهدِ أكبر اولان نورڭ حقيقتلرى اونڭ ألنده برر ألماس قلنج بولونان شاكردلرڭ شخصِ معنويسنڭ پك خارقه فداكارلغى، اونلرڭ بو پلاننى ده عقيم بيراقهجق. أوت جنّت اوجوز اولماديغى گبى، جهنّم دخى لزومسز دگل. سزلره تكرار ايله بيان ايديلمش؛ أسكى زمانڭ قهرمان مجاهدلرينه نسبةً أڭ آز زحمت، آغير شرائط و بو زمانڭ شدّتِ إحتياج جهتيله چوق ثواب قزانان إن شاء اللّٰه خالص نورجيلردر. و بوش بوشنه، بادِ هوا، بلكه گناهلى، ضررلى گيدن بر قاچ سنه عمرينى، بويله قدسى بر خدمتِ ايمانيه و قرآنيهيه صرف ايدن و اونڭ ايله أبدى بر عمرى قزانان نور طلبهلريدر. بن، كندى حصّهمه دوشن بتون بو هجوملرينه قارشى، پك چوق ضعفيتمله برابر تحمّله قرار ويردم. إن شاء اللّٰه قوّتلى، فداكار، گنج، قهرمان قارداشلرم بندن گرى قالماز و قاچمازلر. و قاچانلرى ده گرى چويرمگه، شيمدىيه قدر چاليشدقلرى گبى چاليشهجقلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:رجبِ شريفڭزى و يارينكى ليلهٔ رغائبڭزى روحِ جانمزله تبريك ايدرز.
ثانيًا:مأيوس اولمايڭز، هم مراق و تلاش ايتمهيڭز، عنايتِ ربّانيه إن شاء اللّٰه إمداديمزه يتيشير. بو اوچ آيدن بَرى عليهمزه إحضار ايديلن بومبا پاطلادى. بنم صوبام و فيضيلرڭ صو بارداغى و خسروڭ صو بارداقلرى ويردكلرى خبر طوغرى
— 767 —
چيقدى. فقط دهشتلى دگل، خفيف اولدى. إن شاء اللّٰه او آتش تمامًا سونهجك. بتون هجوملرى، شخصمى چوروتمك و نورڭ فتوحاتنه بولانتى ويرمكدر. أميرطاغندهكى معلوم منافقدن داها مضر و گيزلى زنديقلرڭ ألنده بر آلَت بر آدم بدعتكار بر ياريم خواجه ايله برابر بتون قوّتلريله بزه وورمغه چاليشدقلرى ضربه، يگرميدن بره اينمش. إن شاء اللّٰه او بر دخى، بزى مجروح و يارهلى ايتميهجك و دوشوندكلرى و قصد ايتدكلرى، بزى بربرندن و نورلردن قاچيرمق پلانلرى دخى عقيم قالاجق. بو مبارك آيلرڭ حرمتنه و پك چوق ثواب قزانديرمالرينه إعتمادًا صبر و تحمّل ايچنده شكر، توكّل ايتمك و
مَنْ اٰمَنَ بِالْقَدَرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِ
دستورينه تسليم اولمق ألزمدر، وظيفهمزدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم و بو دنياده مدارِ تسلّيلرم و حقيقتڭ خدمتنده يورولماز آرقداشلرم!
بو مبارك آيلرده و ثوابى زياده بو چلّهخانهده ممكن اولديغى قدر بر مشغلهِٔ قرآنيه و نوريه ايله صيقنتيلى وقتڭز صرف ايديلسه، چوق فائدهلرى وار. صيقنتى خفيفلشديگى گبى، قيمتدار قلب و روحڭ فرحلرينه مدار، ثوابى يوكسك بر عبادت، او نورلرله ايمان جهتنده إشتغال، هم تفكّرى بر عبادت، هم إخلاص رسالهسنڭ آخرنده يازيلديغى گبى بش وجهله بر نوع عبادت صاييلابيلير. بن بوگونلرده، قسمًا مدافعاتله ذهنًا مشغوليتمدن تأسّف ايدركن قلبه گلدى كه: "او
— 768 —
إشتغال دخى علميدر؛ حقائقِ ايمانيهنڭ نشرينه و سربستيتنه بر خدمتدر و بو جهتده بر نوع عبادتدر." بن ده صيقيلدقجه، يوز دفعه تماشا ايتديگم نور مسئلهلرينى، ينه ذوقله تكرار مطالعهيه باشلايورم. حتّى مدافعاتلرى دخى نورڭ علمى رسالهلرى گبى گورويورم. أسكيدن بر قارداشمز بڭا ديمشدى: "بن، اوتوز دفعه اوننجى سوزى اوقوديغم حالده، ينه تكرار ايله اوقوماسنه إشتياق و إحتياج حسّ ايدييورم." و بوندن بيلدم كه؛ قرآنڭ ممتاز بر خاصّهسى اولان اوصانديرمامق، قرآن حقيقتلرينڭ بر معكسى، بر آيينهسى، بر حقيقتلى تفسيرى اولان نور رسالهلرينه ده إنعكاس ايتمش بولونويور.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بو دنياده خصوصًا بو زمانده، خصوصًا مصيبته دوشنلره و بِالخاصّه نور شاكردلرنده دهشتلى صيقنتيلره و مأيوسيتلره قارشى أڭ تأثيرلى چاره، بربرينه تسلّى و فرح ويرمك و قوّهِٔ معنويهسنى تقويه ايتمك و فداكار حقيقى قارداش گبى بربرينڭ غم و حزن و صيقنتيلرينه مرهم سورمك و تام شفقتله كدرلى قلبنى اوقشامقدر. مابيْنمزدهكى حقيقى و اُخروى اخوّت، گوجنمك و طرفگيرلك قالديرماز. مادام بن سزه بتون قوّتمله إعتماد ايدوب بل باغلامشم و سزڭ ايچون، دگل يالڭز إستراحتمى و حيثيتمى و شرفمى، بلكه سَوينجله روحمى ده فدا ايتمگه قرار ويرديگمى بيليرسڭز، بلكه ده گورييورسڭز. حتّى قَسَمله تأمين ايدرم كه: سكز گوندر نورڭ
— 769 —
ايكى ركنى ظاهرى بربرينه نازلانمق و تسلّى يرينه حزن ويرمك اولان أهمّيتسز حادثه بو صيرهده بنم قلبمه ويرديگى عذاب جهتيله، "أيواه، أيواه! الأمان، الأمان! يا أرحم الرّاحمين مدد! بزى محافظه أيله، بزى جنّ و إنسى شيطانلرڭ شرّندن قورتار، قارداشلريمڭ قلبلرينى بربرينه تام صداقت و محبّت و اخوّت و شفقتله طولدير." دييه هم روحم، هم قلبم، هم عقلم فرياد ايدوب آغلاديلر.
أى دمير گبى صارصيلماز قارداشلرم! بڭا يارديم ايديڭز. مسئلهمز چوق نازكدر. بن سزلره چوق گووهنييوردم كه، بتون وظيفهلريمى شخصِ معنويڭزه بيراقمشدم. سز ده، بتون قوّتڭزله بنم إمداديمه قوشماڭز لازم گلييور. گرچه حادثهڭز پك جزئى و گچيجى و كوچك ايدى. فقط ساعتمزڭ زنبرگنه و گوزيمزڭ حدقهسنه گلن بر صاچ، بر ذرّهجك دخى اينجيتير. و بو نقطهده أهمّيتليدر كه، مادّى اوچ پاطلاق و معنوى اوچ مشاهدهلر تام تامنه خبر ويرديلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
ليلهِٔ معراج، ايكنجى بر ليلهِٔ قدر حكمندهدر. بو گيجه ممكن اولدقجه چاليشمقله قزانج بردن بيڭه چيقار. شركتِ معنويه سرّيله، إن شاء اللّٰه هر بريڭز قرق بيڭ ديل ايله تسبيح ايدن بعض مَلكلر گبى، قرق بيڭ لسان ايله بو قيمتدار گيجهده و ثوابى چوق بو چلّهخانهده عبادت و دعالر ايدهجكسڭز و حقّمزده گلن فورطنهده بيڭدن بر ضرر اولمامسنه مقابل، بو گيجهدهكى عبادت ايله شكر
— 770 —
ايدرسڭز. هم سزڭ تام إحتياطڭزى تبريك ايله برابر، حقّمزده عنايتِ ربّانيه پك ظاهر بر صورتده تجلّى ايتديگنى تبشير ايدرز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق، مخلص قارداشلرم!
بزلر إمكان دائرهسنده بتون قوّتمزله لمعهِٔ إخلاصڭ دستورلرينى و حقيقى إخلاصڭ سرّينى مابيْنمزده و بربريمزه قارشى إستعمال ايتمك، وجوب درجهسنه گلمش. قطعى خبر آلدم كه، اوچ آيدن بَرى بورادهكى خاص قارداشلرى بربرينه قارشى مشرب ويا فكر إختلافيله بر صوغوقلق ويرمك ايچون اوچ آدم تعيين ايديلمش. هم متين نورجيلرى اوصانديرمقله صارصمق و نازك و تحمّلسزلرى أوهاملانديرمق و خدمتِ نوريهدن واز گچيرمك ايچون سببسز محكمهمزى اوزاتييورلر. صاقين صاقين!. شيمدىيه قدر مابيْنڭزدهكى فداكارانه اخوّت و صميمانه محبّت صارصيلماسين. بر ذرّه قدر اولسه بيله، بزه بيوك ضرر اولور. بزلر بربريمزه (لزوم اولسه) روحمزى فدا ايتمگه، خدمتِ قرآنيه و ايمانيهمز إقتضا ايتديگى حالده، صيقنتيدن ويا باشقه شيلردن گلن تيتيزلكله حقيقى فداكارلر بربرلرينه قارشى كوسمگه دگل، بلكه كمالِ محويت و تواضع و تسليميتله قصورى كندينه آلير؛ محبّتنى، صميميتنى زيادهلشديرمگه چاليشير. يوقسه حبّه قبّه اولوب تعمير ايديلميهجك بر ضرر ويرهبيلير. سزڭ فراستڭزه حواله ايدوب قيصه كسييورم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 771 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:
اَلْخَيْرُ فِيمَا اخْتَارَهُ اللّٰهُ
سرّيله، إن شاء اللّٰه محكمهمزڭ تأخيرنده و تخليه اولان قارداشلريمزڭ ينه محكمه گوننده بوراده بولونمالرنده بيوك خيرلر وار.
أوت رسالهِٔ نورڭ مسئلهسى؛ عالمِ إسلامده، خصوصًا بو مملكتده كلّى بر أهمّيتى بولونديغندن بويله هيجانلى طوپلامالر ايله عمومڭ نظرِ دقّتنى نور حقيقتلرينه جلب ايتمك لازمدر كه، اميديمزڭ و إحتياطمزڭ و گيزلهمهمزڭ و معارضلرڭ كوچولتمهلرينڭ فوقنده و إختياريمزڭ خارجنده بويله شعشعه ايله رسالهِٔ نور كندى درسلرينى دوست و دشمنه آشكارًا ويرييور. أڭ محرم سرلرينى أڭ نامحرملره چكينميهرك گوسترييور. مادام حقيقت بودر، بز كوچوجك صيقنتيلريمزى كينين گبى بر آجى علاج بيلوب صبر و شكر ايتملىيز، "ياهو بو ده گچر" ديمهلىيز.
ثانيًا:بو مدرسهِٔ يوسفيهنڭ ناظرينه يازدم: بن روسيهده أسير ايكن، أڭ أوّل بولشويزمڭ فورطنهسى حپسخانهلردن باشلاديغى گبى، فرانسز إختلالِ كبيرى دخى أڭ أوّل حپسخانهلردن و تاريخلرده سرسرى ناميله ياد ايديلن محبوسلردن چيقماسنه بناءً؛ بز نور شاكردلرى، هم أسكيشهر، هم دڭزلى، هم بوراده ممكن اولدقجه محبوسلرڭ إصلاحنه چاليشدق. أسكيشهر و دڭزليده تام فائدهسى گورولدى. بوراده داها زياده فائده اولاجق كه، بو نازك زمان و زمينده نورڭ درسلريله گچن فورطنهجق (حاشيه): بو فورطنه ايسه آفيون حپسنده بر عصيان چيقدى، هيچ بر نور طلبهسى قاريشمدى. يوزدن بره ايندى. يوقسه إختلافدن و بويله
— 772 —
حادثهلردن إستفاده ايدن و فرصت بكلهين خارجى مضر جريانلر، او باروته آتش آتوب بر يانغين چيقهجقدى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق، صارصيلماز، صيقنتيدن اوصانوب بزلردن چكيلمز قارداشلرم!
شيمدى مادّى، معنوى بر صيقنتيدن نفسم سزڭ حسابڭزه بنى محزون أيلركن، بردن قلبه گلدى كه؛ هم سنڭ، هم بورادهكى قارداشلرڭ تك بريسيله ياقينده گوروشمك ايچون بو زحمت و مشقّتڭ باشقه صورتده اون مِثلنى چكسيديڭز ينه اوجوز اولوردى. هم نورڭ تقوادارانه و رياضتكارانه مشربى، هم عمومه و أڭ محتاجلره حتّى معارضلره درس ويرمك مسلگى، هم دائرهسندهكى شخصِ معنوىيى قونوشديرمق ايچون أسكى زمانده أهلِ حقيقتڭ سنهده هيچ اولمازسه بر ايكى دفعه إجتماعلرى و صحبتلرى گبى؛ نور شاكردلرينڭ ده، بر قاچ سنهده أڭ مساعد اولان مدرسهِٔ يوسفيهده بر دفعه طوپلانمالرينڭ لزومى جهتنده بيڭ صيقنتى و مشقّت دخى اولسه أهمّيتى يوقدر. أسكى حپسلريمزده بر قاچ ضعيف قارداشلريمزڭ اوصانوب دائرهِٔ نوريهدن چكينمهلرى اونلره پك بيوك بر خسارت اولدى و نورلره هيچ ضرر گلمدى. اونلرڭ يرينه داها متين، داها مخلص شاكردلر ميدانه چيقديلر. مادام دنيانڭ بو إمتحانلرى گچيجيدر، چابوق گيدرلر. ثوابلرينى، ميوهلرينى بزلره ويررلر. بز ده عنايتِ إلٰهيهيه إعتماد ايدوب صبر ايچنده شكر ايتملىيز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 773 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم، بو مدرسهٔ يوسفيهده درس آرقداشلرم!
بو گلن گيجه اولان ليلهِٔ برات، بتون سنهده بر قدسى چكردك حكمنده و مقدّراتِ بشريهنڭ پروغرامى نوعندن اولماسى جهتيله ليلهِٔ قدرڭ قدسيتندهدر. هر بر حسنهنڭ ليلهِٔ قدرده اوتوز بيڭ اولديغى گبى، بو ليلهِٔ براتده هر بر عملِ صالحڭ و هر بر حرفِ قرآنڭ ثوابى يگرمى بيڭه چيقار. سائر وقتده اون ايسه، شهورِ ثلاثهده يوزه و بيڭه چيقار. و بو قدسى ليالِ مشهورهده اون بيڭلر، يگرمى بيڭ ويا اوتوز بيڭلره چيقار. بو گيجهلر، أللى سنهلك بر عبادت حكمنه گچهبيلير. اونڭ ايچون ألدن گلديگى قدر قرآنله و إستغفار و صلواتله مشغول اولمق بيوك بر كاردر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
مبارك رمضانِ شريفڭزى بتون روح و جانمزله تبريك ايدييورز. جنابِ حق بو رمضانِ شريفڭ ليلهِٔ قدرينى عمومڭزه بيڭ آيدن خيرلى أيلهسين، آمين. و سكسان سنه بر عمرِ مقبول حكمنده حقّڭزده قبول أيلهسين، آمين.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
— 774 —
عزيز، صدّيق، صارصيلماز، تلاش ايتمز، آخرتى بيراقوب فانى دنيايه دونمز قارداشلرم!
بر پارچه داها بوراده قالمقدن، مسئلهمزى بر درجه گنيشلنديرمك ايستهمهلرندن محزون اولمايڭز. بِالعكس بنم گبى ممنون اولڭز. مادام عمر طورمييور، زواله قوشويور. بويله چلّهخانهده، اُخروى ميوهلريله باقيلشييور. هم نورڭ درس دائرهسى گنيشلهيور. مثلا؛ أهلِ وقوفڭ خواجهلرى، تام دقّتله سراج النورى اوقومغه مجبور اولويورلر. هم بو صيرهده چيقمامزڭ، بر ايكى جهتله خدمتِ ايمانيهمزه بر نقصانلق ويرمهسى إحتمالى وار. بن سزلردن شخصًا چوق زياده صيقنتى چكديگم حالده چيقمق ايستهمييورم. سز ده ممكن اولديغى قدر صبر و تحمّلله و بو طرزِ حياته آليشمغه و نورلرى يازمق و اوقومقدن تسلّى و فرح بولمغه چاليشڭز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
............
ثانيًا:"رسالهٔ نور قرآنڭ چوق قوّتلى، حقيقى بر تفسيريدر" تكرار ايله ديديگمزدن، بعض دقّتسزلر تام معناسنى بيلهمديگندن بر حقيقتى بيان ايتمگه بر إخطار آلدم. او حقيقت شودر:
— 775 —
تفسير ايكى قسمدر:
بريسى:معلوم تفسيرلردر كه، قرآنڭ عبارهسنى و كلمه و جملهلرينڭ معنالرينى بيان و ايضاح و إثبات ايدرلر.
ايكنجى قسم تفسير ايسه:قرآنڭ ايمانى اولان حقيقتلرينى قوّتلى حجّتلرله بيان و إثبات و ايضاح ايتمكدر. بو قسمڭ پك چوق أهمّيتى وار. ظاهر معلوم تفسيرلر، بو قسمى بعضًا مجمل بر طرزده درج ايدييورلر. فقط رسالهِٔ نور؛ طوغريدن طوغرىيه بو ايكنجى قسمى أساس طوتمش، أمثالسز بر طرزده معنّد فيلسوفلرى صوصديران بر معنوى تفسيردر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أهمّيتلى بر طرفدن، أهمّيتلى و معنيدار بر سؤال ايديلمش. بڭا صورديلر كه: "سز جمعيت اولماديغڭزه، اوچ محكمه او جهتده برائت ويرمسيله و يگرمى سنهدن بَرى ترصّد و نظارت ايدن آلتى ولايتڭ او نقطهدن ايليشمهملريله تحقّق ايتديگى حالده، نورجيلرده اويله خارقه بر علاقه وار كه هيچ بر جمعيتده، هيچ بر قوميتهده يوقدر. بو مشكلى حلّ ايتمهڭزى ايسترز." ديديلر.
بن ده جوابًا ديدم كه: أوت نورجيلر جمعيت ممعيت، خصوصًا سياسى و دنيوى و منفى و شخصى و جماعتى منفعت ايچون تشكّل ايدن جمعيت و قوميته دگللر و اولامازلر. فقط بو وطنڭ أسكى قهرمانلرى كمالِ سَوينجله شهادت
— 776 —
مرتبهسنى قزانمق ايچون روحلرينى فدا ايدن ميليونلر إسلام فدائيلرينڭ أحفادلرى، اوغللرى و قيزلرى، او فدائيلك طمارندن إرثيت آلمشلر كه، بو خارقه علاقهيى گوستروب دڭزلى محكمهسنده بو عاجز بيچاره قارداشلرينه بو گلن جملهيى اونلر حسابنه سويلتديرديلر:
"ميليونلر قهرمان باشلر فدا اولدقلرى بر حقيقته باشمز دخى فدا اولسون" دييه اونلر نامنه سويلهمش، محكمهيى حيرت و تقديرله صوصديرمش. ديمك نورجيلرده حقيقى، خالص، صِرف رضاىِ إلٰهى ايچون و مثبت و اُخروى فدائيلر وار كه؛ ماصون و قومونيست و إفساد و زندقه و إلحاد و طاشناق گبى دهشتلى قوميتهلر او نورجيلره چاره بولامايوب حكومتى و عدليهيى آلداتهرق لاستيكلى قانونلر ايله اونلرى قيرمق و طاغيتمق ايستهيورلر. إن شاء اللّٰه بر خلط ايدهمزلر. بلكه نورڭ و ايمانڭ فدائيلرينى چوغالتمغه سببيت ويرهجكلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
دونكى سؤاله بڭزر، قرق سنه أوّل اولمش بر سؤال و جوابى سزه حكايه ايدهجگم. او أسكى زمانده، أسكى سعيدڭ طلبهلرى استادلريله شدّتِ علاقهلرى، فدائيلك درجهسنه گلديگندن، وان، بيتليس طرفنده أرمنى قوميتهسى، طاشناق فدائيلرى چوق فعاليتده بولونماسيله أسكى سعيد اونلره قارشى طورويوردى، بر درجه صوصديرييوردى. كندى طلبهلرينه ماوزر تفنكلرى بولوب
— 777 —
مدرسهسى بر وقت عسكر قيشلهسى گبى سلاحلر، كتابلرله برابر بولونديغى وقت، بر عسكر فريقى گلدى، گوردى ديدى: "بو مدرسه دگل، قشلهدر." بيتليس حادثهسى مناسبتيله أوهامه دوشدى، أمر ايتدى: "اونڭ سلاحلرينى آليڭز." بزدن أللرينه گچن اون بش ماوزريمزى آلديلر. بر ايكى آى صوڭره حربِ عمومى پاطلادى. بن تفنكلريمى گرى آلدم. هر نه ايسه...
بو حاللر مناسبتيله بندن صورديلر كه: "دهشتلى فدائيلرى بولونان أرمنى قوميتهسى سزدن قورقويورلر كه؛ سز وانده أرَكْ طاغنه چيقديغڭز زمان، فدائيلر سزدن چكينوب طاغيلييورلر، باشقه يره گيدييورلر. عجبا سزده نه قوّت وار كه اويله اولويور؟"
بن ده جوابًا دييوردم: "مادام فانى دنيا حياتى، كوچوجك و منفى ملّيتڭ موقّت منفعتى و سلامتى ايچون بو خارقه فداكارلغى ياپان أرمنى فدائيلرى قارشيمزده گورونورلر. ألبته حياتِ باقيهيه و پك بيوك إسلام ملّيتِ قدسيهسنڭ مثبت منفعتلرينه چاليشان و "أجل بردر" إعتقاد ايدن طلبهلر، او فدائيلردن گرى قالمازلر.
(حاشيه): قارداشلرم نامنه عاجزانه دييورم كه: لزوم اولورسه، إن شاء اللّٰه چوق ايلرى گچهجگز. بزلر دينده اولديغى گبى، قهرمانلقده ده أجداديمزڭ وارثلرى اولديغمزى گوسترهجگز.
لزوم اولسه او قطعى أجلنى و ظاهرى بر قاچ سنه موهوم عمرينى، ميليونلر سنه بر عمره و ميليارلر دينداشلرڭ سلامتنه و منفعتنه تردّدسز، مفتخرانه فدا ايدرلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 778 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق، وفادار و شفقتلى قارداشلرم!
ايكى گوندر هم باشمده، هم أعصابمده تأثيرلى بر نزله آغريسى وار. بويله حاللرده بر درجه دوستلرله گوروشمكدن تسلّى و اُنسيت آلمغه إحتياجم ايچنده عجيب تجريد و يالڭزلق وحشتى بنى صيقدى. بويله بر نوع شكوا قلبه گلدى: "نهدن بو تعذيب اولويور، خدمتمزه فائدهسى نهدر؟"
بردن بو صباح قلبه إخطار ايديلدى كه: سز بو شدّتلى إمتحانه گيرمك و اينجهدن اينجهيه سزى قاچ دفعه "آلتون مى، باقير مى" دييه محنگه وورمق و هر جهتده سزى إنصافسزجه تجربه ايتمك و نفسلريڭزڭ حصّهلرى و دسيسهلرى وار مى يوق مى اوچ درت ألكلرله ألنمك؛ خالصانه، صِرف حق و حقيقت نامنه اولان خدمتڭزه پك چوق لزومى واردى كه؛ قدرِ إلٰهى و عنايتِ ربّانيه مساعده ايدييور. چونكه بويله ميدانِ إمتحانده عنادجى و بهانهجى إنصافسز معارضلرڭ قارشيسنده تشهير ايديلمهسندن هركس آڭلادى كه: هيچ بر حيله، هيچ بر أنانيت، هيچ بر غرض، هيچ بر دنيوى و اُخروى و شخصى منفعت قاريشميهرق، تام خالص، حق و حقيقتدن گلييور. أگر پرده آلتنده قالسه ايدى، چوق معنالر ويريلهبيليردى. داها عوامِ أهلِ ايمان إعتماد ايتمزدى. "بلكه بزى قانديررلر" و خواص قسمى دخى وسوسه ايدردى. بلكه بعض أهلِ مقامات گبى كنديلرينى صاتمق، إعتماد قزانمق ايچون بويله ياپييورلر دييه داها تام قناعت ايتمزلردى. شيمدى إمتحاندن صوڭره، أڭ معنّد وسوسهلى دخى تسليمه مجبور اولويور. زحمتڭز بر، كاريڭز بيڭدر إن شاء اللّٰه.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 779 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:مدارِ عبرت و حيرت ايكى أسارتمده شخصمه قارشى بر معاملهيى بيان ايتمك إخطار ايديلدى. شويله كه:
روسيهده قوستورماده طقسان أسير ضابطلريمزله برابر بر قوغوشده ايدك. بن او ضابطلريمزه آرا صيره درس ويرييوردم. بر گون روس قوماندانى گلدى، گوردى، ديدى: "بو كرد گوڭللى آلاى قوماندانى اولوب چوق عسكريمزى كسمش. شيمدى ده بوراده سياسى درس ويرييور. بن ياساق ايدييورم، درس ويرمهسين." ايكى گون صوڭره گلدى، ديدى: "مادام درسڭز سياسى دگل، بلكه دينيدر، أخلاقيدر؛ درسڭه دوام أيله." إذن ويردى.
ايكنجى أسارتمده: بر حپسده ايكن يگرمى سنه درسلريمى ديڭلهمش و بندن داها گوزل درس ويرن بر خاص قارداشمڭ و ضرورى خدمتمى گورن خدمتجيلريمڭ بنم يانمه گلمهلرى عدليه مأمورى طرفندن ياساق ايديلدى، تا بندن درس آلماسينلر. حالبوكه نور رسالهلرى باشقه درسلره هيچ إحتياج بيراقمييور و هيچ بر درسمز قالمامش و هيچ بر سرّيمز گيزلى قالمامش. هر نه ايسه بو اوزون قصّهيى قيصه كسمگه بر حال سبب اولدى.
٭ ٭ ٭
— 780 —
صيقنتيلى مصيبتلريمى هيچه اينديرن بر حقيقتلى تسلّيدر
برنجى:حقّمزدهكى زحمت رحمته دونمسى.
ايكنجى:قدر عدالتى ايچنده رضا و تسليم فرحى.
اوچنجى:عنايتِ خاصّهنڭ نورجيلر حقّنده خصوصيتندهكى سَوينج.
دردنجى:گچيجى اولماسندن زوالنده لذّت.
بشنجى:أهمّيتلى ثوابلر.
آلتنجى:وظيفهٔ إلٰهيهيه قاريشمهمق.
يدنجى:أڭ شدّتلى هجومدن أڭ آز مشقّت و كوچك يارهلر.
سكزنجى:سائر مصيبتزدهلره نسبةً چوق درجه خفيف اولماسى.
طوقوزنجى:نور و ايمان خدمتنده شدّتلى إمتحانندن چيقان يوكسك إعلاناتڭ تأثيراتندهكى سُرور.
طوقوز عدد معنوى سَوينجلر، اويله تسكين ايديجى بر مرهم و طاتلى بر علاجدر كه؛ تعريف ايديلمز، آغير ألملريمزى تسكين ايدييور.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 781 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:حجّى منع ايدن، زمزمى دوكديرن، حقّمزده أشدِّ ظلمه مساعدهكار طاورانان و ذو الفقار و سراج النورڭ مصادرهسنه أهمّيت ويرمهين و بزى غرضكارانه، قانونسز تعذيب ايدن مأمورلرى ترفيع ايتديروب خانهمزدن چيقان مظلومانه لسانِ حال ايله يوكسك آغلامامزى و سسمزى ايشيتمهين بر مستبد قبينهنڭ زماننده أڭ راحت ير حپسدر. يالڭز ممكن اولسه باشقه حپسه نقل اولسهق، تام سلامت اولور.
ثانيًا:اونلر ناصل زورله أڭ محرم رسالهلرى أڭ نامحرمه اوقوتديلر.. اويله ده، زورله إصرار ايدوب بزى جمعيت ياپمغه مجبور ايدييورلر. حالبوكه جمعيت و قوميتهجيلگه هيچ احتياجمزى حسّ ايتمييوردق. چونكه إتّحادِ أهلِ ايمان جماعتندهكى اخوّتِ إسلاميه؛ نورجيلرده پك خالصانه، فداكارانه إنكشاف ايتديگى گبى و أسكى أجدادلريمزڭ كمالِ عشقله روحلرينى فدا ايتدكلرى بر حقيقته نور شاكردلرى او ميليونلر قهرمان أجدادلرندن إرثيت آلدقلرى قوّتلى بر فدائيلك ايله او حقيقته باغلانمهلرى، شيمدىيه قدر رسمى ويا سياسى، گيزلى و آشكار جمعيتلر و قوميتهجيلگه إحتياج بيراقمييوردى. ديمك شيمدى بر إحتياج وار كه، قدرِ إلٰهى اونلرى بزه مسلّط ايدييور. اونلر موهوم بر جمعيت إسناديله ظلم ايدرلر. قدر ايسه، "نهدن تام إخلاصله، تام بر تساندله، تام بر حزب اللّٰه اولماديڭز؟" دييه بزى اونلرڭ أللريله طوقاتلادى، عدالت ايتدى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 782 —
. ...
بو دفعه تعرّض پك گنيش دائرهده.. رئيسِ حكومت و حاضر قبينه، پلانلى و دهشتلى بر أوهام ايله هجوم ايتدى. بنم آلديغم بر خبره گوره و چوق أمارهلرله گيزلى منافقلرڭ يالان ژورناللرى و دسيسهلريله بزى خلافت قوميتهسيله و نقشى طريقتنڭ گيزلى جمعيتيله تام علاقهدار، بلكه پيشدار گوستروب حكومتى بيوك بر تلاشه سَوق ايدهرك، نورڭ بيوك مجموعهلرينڭ إستانبولده جلدلهنوب عالمِ إسلامده إنتشارينى و عنايت و مقبوليتلرينى بر دليل گوستروب، حكومتى قورقوتوب، قيصقانج رسمى خواجهلرى و وهّام مأمورلرى عليهمزه إنصافسزجه چويرديلر. تخمينلرنجه هر حالده چوق وثيقهلر، أمارهلر گورولهجك، هم أسكى سعيد طماريله تحمّل ايتميهرك اورتهلغى قاريشديرهجق دييه قناعتلرى وارمش. جنابِ حقّه حدسز شكر اولسون، او مصيبتى بيڭدن بره اينديردى. بتون تحرّيلرده هيچ بر جمعيت و قوميتهلرله بر علاقهمزى بولامديلر. يوقدر كه، بولسونلر. اونڭ ايچون صاوجى إفترالره و ياڭليش معنالره، مدارِ مسئوليت اولميان جزئى إسنادلره مجبور اولمش. مادام حقيقت بودر، نورلر و بز يوزده طقسان طوقوز درجه مصيبتدن خلاص اولدق. اويله ايسه دگل شكوا، بلكه بيڭلر شكر ايتمكله عنايتِ إلٰهيهنڭ بو جلوهسنڭ تمامنى صبر، شكر، إسترحامله بكلهملىيز و نور درسلريله بو مدرسهنڭ متماديًا چيقان و گيرن محتاج و مشتاقلرينه تسلّى ويرهرك يارديم ايتملىيز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 783 —
اوچنجى مدرسهِٔ يوسفيه اولان آفيون حپسخانهسنده استاد سعيد النورسى، الحجة الزهرا آدلى بر رساله تأليف ايتدى. توحيد، رسالتِ أحمديه (عصم) و فاتحهنڭ تفسيرى حقّنده اولان بو چوق قيمتدار رساله، حپسده بولونان نور طلبهلرى و محبوسلر ايچون علمى و ايمانى درسلرى حاوى اولماسندن حپسده خيرلى و نورلى بر مشغله اولدى. محكمه قرارندن صوڭره استادله برابر حپسده بولونان طلبهلرڭ يازدقلرى بر تقريضى، عينًا آشاغىيه درج ايدييورز.
رسالهٔ نور نهدر؟ بديع الزمان كيمدر؟
هر عصر باشنده حديثجه گلهجگى تبشير ايديلن دينڭ يوكسك خادملرى؛ أمرِ دينده مبتدى دگل، متّبعدرلر. يعنى، كنديلرندن و يڭيدن بر شى إحداث ايتمزلر، يڭى أحكام گتيرمزلر. أساسات و أحكامِ دينيهيه و سننِ محمّديهيه (عصم) حرفيًا إتّباع يوليله دينى تقويم و تحكيم و دينڭ حقيقت و أصليتنى إظهار و اوڭا قاريشديريلمق ايستهنيلن أباطلى رفع و إبطال و دينه واقع تجاوزلرى ردّ و إمحا و أوامرِ ربّانيهيى إقامه و أحكامِ إلٰهيهنڭ شرافت و علويتنى إظهار و إعلان ايدرلر. آنجق طورِ أساسىيى بوزمادن و روحِ أصلىيى رنجيده ايتمهدن يڭى ايضاح طرزلريله، زمانڭ فهمنه اويغون يڭى إقناع اصوللريله و يڭى توجيهات و تفصيلات ايله ايفاءِ وظيفه ايدرلر.
بو مأمورينِ ربّانيه، فعلياتلريله و عمللريله ده مأموريتلرينڭ مصدّقى اولورلر. صلابتِ ايمانيهلرينڭ و إخلاصلرينڭ آيينهدارلغنى بِالذّات ايفا ايدرلر. مرتبهِٔ ايمانلرينى فعلًا إظهار ايدرلر. و أخلاقِ محمّديهنڭ (عصم) تام عاملى و
— 784 —
مشوارِ أحمديهنڭ (عصم) و حليهِٔ نبويهنڭ حقيقى لابسى اولدقلرينى گوستررلر. خلاصه: عمل و أخلاق باقيمندن و سنّتِ نبويهيه إتّباع و تمسّك جهتندن اُمّتِ محمّده تام بر حسنِ مثال اولورلر و نمونهِٔ إقتدا تشكيل ايدرلر. بونلرڭ كتاب اللّٰهڭ تفسيرى و أحكامِ دينيهنڭ ايضاحى و زمانڭ فهمنه و مرتبهِٔ علمنه گوره طرزِ توجيهى صددنده يازدقلرى أثرلر، كندى تلقاءِ نفسلرينڭ و قريحهِٔ علويهلرينڭ محصولى دگلدر، كندى ذكا و عرفانلرينڭ نتيجهسى دگلدر. بونلر، طوغريدن طوغرىيه منبعِ وحى اولان ذاتِ پاكِ رسالتڭ معنوى إلهام و تلقيناتيدر. جلجلوتيه و مثنوئِ شريف و فتوح الغيب و أمثالى آثار هپ بو نوعدندر. بو آثارِ قدسيهيه او ذواتِ عاليشان آنجق ترجمان حكمندهدرلر. بو ذواتِ مقدّسهنڭ، او آثارِ بَرْگُزيِدهنڭ تنظيمنده و طرزِ بياننده بر حصّهلرى واردر؛ يعنى بو ذواتِ قدسيه، او معنانڭ مظهرى، مرآتى و معكسى حكمندهدرلر.
رسالهٔ نور و ترجماننه گلنجه:
بو أثرِ عالىشانده شيمدىيه قدر أمثالنه راستلانمامش بر فيضِ علوى و بر كمالِ نامتناهى موجود اولديغندن و هيچ بر أثرڭ نائل اولماديغى بر شكلده مشعلهِٔ إلٰهيه و شمسِ هدايت و نيّرِ سعادت اولان حضرتِ قرآنڭ فيوضاتنه وارث اولديغى مشهود اولديغندن؛ اونڭ أساسى نورِ محضِ قرآن اولديغى و أولياء اللّٰهڭ آثارندن زياده فيضِ أنوارِ محمّدىيى حامل بولونديغى و ذاتِ پاكِ رسالتڭ اوندهكى حصّه و علاقهسى و تصرّفِ قدسيسى أولياء اللّٰهڭ آثارندن زياده اولديغى و اونڭ مظهرى و ترجمانى اولان معنوى ذاتڭ مظهريتى و كمالاتى ايسه او نسبتده عالى و أمثالسز اولديغى گونش گبى آشكار بر حقيقتدر.
أوت او ذات داها حالِ صباوتده ايكن و هيچ تحصيل ياپمهدن ظواهرى قورتارمق اوزره اوچ آيلق بر تحصيل مدّتى ايچنده علومِ أوّلين و آخرينه و لدنّيات و
— 785 —
حقائقِ أشيايه و أسرارِ كائناته و حكمتِ إلٰهيهيه وارث قيلنمشدر كه، شيمدىيه قدر بويله مظهريتِ عليايه كيمسه نائل اولمامشدر. بو خارقهِٔ علميهنڭ أشى أصلا مسبوق دگلدر. هيچ شبهه ايديلهمز كه؛ ترجمانِ نور، بو حاليله باشدن باشه عفّتِ مجسّمه و شجاعتِ خارقه و إستغناىِ مطلق تشكيل ايدن خارق العاده متانتِ أخلاقيهسى ايله بِالذّات بر معجزهِٔ فطرتدر، تجسّم ايتمش بر عنايتدر و بر موهبهٔ مطلقهدر.
او ذاتِ ذىخوارق داها حدِّ بلوغه ايرمهدن بر علّامهِٔ بىعديل حالنده بتون جهانِ علمه ميدان اوقومش، مناظره ايتديگى أربابِ علومى إلزام و إسكات ايتمش، هر نرهده اولورسه اولسون واقع اولان بتون سؤاللره مطلق بر إصابتله و أصلا تردّد ايتمهدن جواب ويرمش، اون درت ياشندن إعتبارًا استادلق پايهسنى طاشيمش و متماديًا أطرافنه فيضِ علم و نورِ حكمت صاچمش، ايضاحلرندهكى اينجهلك و درينلك و بيانلرندهكى علويت و متانت و توجيهلرندهكى درين فراست و بصيرت و نورِ حكمت، أربابِ عرفانى شاشيرتمش و حقّيله "بديع الزمان" عنوانِ جليلنى بخش ايتديرمشدر. مزاياىِ عاليه و فضائلِ علميهسيله ده دينِ محمّدينڭ نشرنده و إثباتنده بر كمالِ تام حالنده رونما اولمش اولان بويله بر ذات ألبته سيّد الأنبياء حضرتلرينڭ أڭ يوكسك إلتفاتنه مظهر و أڭ عالى حمايه و همّتنه نائلدر. و شبههسز او نبىِّ أقدسڭ أمر و فرمانيله يوروين و تصرّفيله حركت ايدن و اونڭ أنوار و حقائقنه وارث و معكس اولان بر ذاتِ كريم الصفاتدر.
أنوارِ محمّديهيى و معارفِ أحمديهيى و فيوضاتِ شمعِ إلٰهىيى أڭ مشعشع بر شكلده پارلاتماسى و قرآنى و حديثى اولان إشاراتِ رياضيهنڭ كنديسنده منتهى اولماسى و خطاباتِ نبويهيى إفاده ايدن آياتِ جليلهنڭ رياضى بيانلرينڭ كندى
— 786 —
اوزرنده طوپلانماسى دلالتلريله، او ذات خدمتِ ايمانيه نقطهسنده رسالتڭ بر مرآتِ مجلّاسى و شجرهِٔ رسالتڭ بر صوڭ ميوهِٔ منوّرى و لسانِ رسالتڭ إرثيت نقطهسنده صوڭ دهانِ حقيقتى و شمعِ إلٰهينڭ خدمتِ ايمانيه جهتنده بر صوڭ حاملِ ذىسعادتى اولديغنه شبهه يوقدر.
اوچنجى مدرسهٔ يوسفيهنڭ الحجة الزهرا و زهرة النور اولان تك درسنى ديڭلهين نور شاكردلرى نامنه
أحمد فيضى، أحمد نظيف، زبير، صلاح الدين، جيلان، صونغور
بنم حصّهمى حدّمدن يوز درجه زياده ويرمكله برابر، بو إمضا صاحبلرينڭ خاطرلرينى قيرمغه جسارت ايدهمدم. سكوت ايدهرك او مدحى رسالهٔ نور شاكردلرينڭ شخصِ معنويسى نامنه قبول ايتدم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 787 —
سكزنجى قسم
إسپارطه حياتى
١٩٥٠ دن صوڭره
استاد سعيد النورسى، آفيون حپسخانهسندن ١٩٤٩ ده بر أيلول صباحى تخليه ايديلدى. ايكى قوميسر آراسنده فايطونله بر أوه گلدى. ياننده خدمتنه باقان طلبهلرى ده واردى. استادڭ آفيون حپسندن صوڭرهكى حياتنده و خدمتِ نوريهسنده شو صورتده بر إنكشاف گورونور. بو تاريخه قدر استاد، أونده گيجهلرى هيچ كيمسهيى بولونديرمازدى. آقشامدن تا قوشلق وقتنه قدر قپوسى كليدلى اولارق قاليردى. آفيون حپسندن صوڭره ايسه، صادق طلبهلرندن بعضلرى خصوصى خدمتنده قالدى. استادڭ اوطهسى دائما آيرى ايدى. آنجق بر خدمت اولديغى وقت ياننه گلينهبيليردى.
آفيون حپسندن صوڭره استاد (كندى تعبيرنجه) بر نوع اوچنجى سعيد اولارق گورونويوردى. چونكه بوندن صوڭره خدمتِ نوريه باشقه صفحهلرده تظاهر ايدهجكدى، كلّى بر إنكشاف اولاجقدى. استادڭ خدمتنه قوشان و نور خدمتى ايچون ياننه گلنلر، بِالخاصّه مكتبلى گنجلردندى. رحمتِ إلٰهيه آفيون حپس مصيبتنى چوق جهتلرله رحمته چويرمشدى.
— 788 —
بر وجهِ رحمت شو ايدى: محكمه گونلرنده مختلف ولايت و قضالردن گلن نور طلبهلرى بربريله طانيشارق؛ هم استاد، هم رسالهِٔ نور، هم خدمتِ نوريه خصوصنده معلومات صاحبى اولورلر؛ و اُخروى و ايمانى اولان و رضاىِ إلٰهى اوغرندهكى نوردن قوپوب گلن صميمى بر اخوّت ايله بر قوّهِٔ معنويه ألده ايدرلردى. محكمه گونلرى استاد و طلبهلرينڭ قهرمانلر قافلهسى اولارق صف حالنده محكمهيه گليشلرى، مؤمنلرڭ قلبلرنده اللّٰه ايچون صوڭسز بر محبّت و ياقينلغه وسيله اولويوردى. بو محكمهلر، ايمان و إسلام دعواسنه خدمت ايچون مدارِ تشويق حكمنه گچيوردى. دين دشمنلرينڭ رغمنه اولارق بو مصيبت، رسالهِٔ نور خدمتِ ايمانيهسنى درعهده ايدهجك و اونڭله غايهِٔ حيات ايدهجك فداكارلرى، قهرمانلرى نتيجه ويردى. يڭى و منوّر نور طلبهلرى ميدانه چيقديلر. حپسدن تخليهدن صوڭره، استادڭ أوينڭ قپوسى اوڭنده بر ايكى پوليس دائمى نوبت بكلر و ياننه كيمسهيى صوقمازلردى. ذاتًا حپس مدّتنجه خلقه دهشت ويرهجك شكلده يالان ياڭليش پروپاغندهلرله، بديع الزمانڭ إمحا ايديلهجگى گبى خبرلر أطرافه يايديريلمشدى.
استاد، آفيونده ايكى آى قدر إقامتدن صوڭره أميرطاغنه گلدى. أميرطاغنده بر چوق رسالهٔ نور طلبهلرى واردى. اورادهكى خدمتِ نوريهيى بو طلبهلر ايفا ايتديلر.
آفيون حپسندن صوڭره خدمتِ نوريه ناصل جريان ايتدى؟
إسپارطهده تكثير ماكينهسيله نور مجموعهلرينڭ نشرينه دوام ايديلييوردى. استاد، ينه عادتى وجهله تصحيحات ايله مشغولدى. يالڭز حپسدن صوڭره خدمتِ نوريه بر قاچ قسمه إنقسام ايتمشدى؛ يالڭز تكثير ايله و أل يازيسى ايله نشره منحصر اولمايوردى. بو زمانلردهكى خدمت صفحهلرى شو صورتله إفاده اولونهبيلير:
— 789 —
١ - مختلف ولايت، قصبه و كويلردهكى نور طلبهلرى، بولوندقلرى محيطلرنده نورلرى اوقومق، يازمق، اوقوتمق و نشرينه چاليشمق.
٢ - إسپارطه و اينهبوليده، تكثير ماكينهسيله نور رسالهلرينڭ مجموعهلر حالنده تكثيرى و أطرافه نشرى.
٣ - آنقره و إستانبولده، مختلف خلق طبقهلرى آراسنده، خصوصًا اونورسيته و ديگر مكتب طلبهلرى، گنجلر، مأمورلر و خانملر آراسنده نورلرڭ ياييلماسى، اوقونماسى، رسالهِٔ نور دعواسنه چوقلرڭ ياقين معنوى علاقهلرى. بونلردن خالص فداكارلر و ايمان خادملرينڭ چيقماسى. نورِ ايمانڭ، بو ايكى بيوك مركزده حرارتله إنكشافى.
٤ - كتابلرڭ إعادهسى و يڭيدن بعض يرلرده نورلره و طلبهلرينه ايليشمك طولاييسيله رسمى مقاملرله مناسبت. رسالهِٔ نورڭ، وطن و ملّتڭ نسلِ آتينڭ سعادتنه وسيلهسى جهتنڭ طويورلماسى، إثبات ايديلمسى... يڭى تورك حكومتنڭ، قرآنڭ بو يڭى و أكمل نورينه تقديرله باقماسى. أڭ مودرن نشر واسطهسيله هم آناطولىيه، هم عالمِ إسلامه و إنسانيته طويورلماسينڭ تأمينى.
٥ - شرق ولايتلرنده رسالهٔ نورڭ إنتشارى.
ايشته سعيد النورسى، آفيون حپسندن تخليه ايديلوب أميرطاغنه گلديگى زمان، نظرندهكى خدمت صفحهلرى بو صورتده ايدى و مركزِ حكومتله ده خدمت إعتباريله علاقهداردى. بو زمانه قدر نور خدمتى، آنجق رسالهلرڭ يازيلوب چوغالتيلماسنه منحصردى. استاد، تا بارلادن بَرى دائما خاص طلبهلريله، نورلرڭ نشرينه چاليشانلرله گوروشمش، اونلرى خدمتلرندن طولايى تبريك و تشجيع ايتمشدى. بو تاريخدن صوڭره مكتبليلر و مأمورلر نورلره متوجّه اولديلر. نور
— 790 —
خدمتنى حياتلرينڭ غايهسى عدّ ايدن و بو خدمتله وطن، ملّت و إسلاميته أڭ بيوك فائدهيى تأمين ايدن طلبهلر ميدانه چيقهرق خدمته باشلاديلر.
٭ ٭ ٭
آفيون محكمهسنڭ رسالهِٔ نورى مصادره قرارينى، محكمهِٔ تمييز أساسدن بوزدى. بوزما قرارنده ايلرى سورديگى سببلردن بريسى: قرارنامهده صوچ عنصرى گوستريلن رسالهلرڭ، دڭزلى آغير جزا محكمهسنده برائت ايدن أثرلردن اولوب اولماديغنڭ ذكر ايديلمديگى؛ شايد برائت ايدوب إعاده ايديلن أثرلردن ايسه، قرارڭ ياڭليش اولاجغى؛ هم تمييزڭ تصديقندن گچوب قضيهٔ محكمه حالنه گلن بر دعوانڭ يڭيدن تحتِ محاكمهيه آلينشنڭ قانونه اويغونسز اولديغيدر.
تمييزڭ بوزما قرارندن صوڭره آفيونده تكرار دوروشمه باشلادى. بو شكلده محكمه دوام ايدركن إقتدارى أله آلان دموقرات پارتى حكومتى، عمومى عفو إعلان ايتدى. آفيون محكمهسى ده عفو قانوننڭ دائرهِٔ شمولنه گيرديگى ايچون دوسيه اورتهدن قالديريلدى.
(حاشيه): فقط محكمه هيئتى، رسالهِٔ نور أثرلرينڭ برائتنه قرار ويرمدى، مصادرهسنه قرار ويردى. بو قرار ١٩٥٦ تاريخنه قدر دوام ايتدى. محكمه ايكى دفعه نور رسالهلرينه مصادره قرارى ويردى. تمييز محكمهسى بو ايكى قرارى ده بوزدى. آفيون محكمهسى تمييزڭ قرارينه اويارق، نورلرڭ برائتنه قرار ويردى. بو سفر تمييز، اصولده نقصانلق يوزندن بوزدى و أثرلرڭ ديانت ايشلرنجه تدقيقنى ايستدى. ديانت ايشلرى مشاوره قورولنجه بتون أثرلر تدقيق ايتديريلدى. نتيجهده نورلرڭ حقيقتنى بر درجه بليرتن بر راپور ويريلدى.
أهلِ وقوفڭ مذكور راپورينه إستنادًا آفيون محكمهسى، حزيران ١٩٥٦ تاريخنده إتّفاقله نورلرڭ برائتنه و سربستيتنه قرار ويردى. قرار قطعيلشدى. آرتيق بو تاريخدن صوڭره، مركزِ حكومتده رسالهِٔ نور مجموعهلرى مطبعهلرده طبع ايديلمگه باشلادى.
٭ ٭ ٭
— 791 —
آفيون حادثهسى باشلامهدن أوّل ديانت ايشلرى رئيسى أحمد حمدى، سعيد النورسىدن ايكى طاقم رسالهِٔ نور أثرلرينى؛ بر طاقمنى ديانت ايشلرى كتبخانهسنه قويمق، بر طاقمنى ده شخصنه آليقويمق ايچون ايستهمشدى. فقط حپس حادثهسى چيقدى، گوندريلهمدى. استاد، حپسدن صوڭره أميرطاغه گلديگى وقت، أوّلجه حاضرلانان ايكى طاقمى تصحيح ايدهرك أحمد حمدىيه گوندردى و آشاغيدهكى مكتوبى كنديسنه يازدى:
محترم أحمد حمدى أفندى!
بر حادثهِٔ روحيهمى سزه بيان ايدييورم: چوق زمان أوّل ذاتڭز و سزڭ مسلگڭزدهكى خواجهلرڭ ضرورته بناءً رخصته تابع و عزيمتِ شرعيهيى بيراقان فكرلرينه، بنم فكرلرم موافق گلمييوردى. بن هم اونلره، هم سڭا حدّت ايدردم. "نهدن عزيمتى ترك ايدوب رخصته تابع اولويورلر؟" دييه رسالهٔ نورى طوغريدن طوغرىيه سزلره گوندرمزدم. اوچ درت سنه أوّل قلبمه سزه قارشى تنقيدكارانه بر تأسّف گلدى. بردن إخطار ايديلدى كه:
"بو سنڭ أسكى مدرسه آرقداشلرڭ اولان باشده أحمد حمدى گبى ذاتلر، دهشتلى و شدّتلى بر تخريباته قارشى "أهون الشر" دستوريله بر قسم وظيفهِٔ علميهيى، مقدّساتڭ محافظهسنه صرف ايدوب، تهلكهيى درتدن بره اينديرملرى، اونلرڭ مجبوريتله بعض رخصتلرينه و قصورلرينه إن شاء اللّٰه كفّارت اولور" دييه قلبمه شدّتله إخطار ايديلدى. بن دخى سزلرى و سزڭ گبيلرينى، او وقتدن بَرى ينه أسكى مدرسه قارداشلرم و درس آرقداشلرم دييه حقيقى اخوّت نظريله باقمغه باشلادم. اونڭ ايچون بنم بو شدّتلى تسمّم خستهلغم وفاتمله نتيجهلنمسى
— 792 —
دوشونجهسيله، نورلره بنم بدلمه حقيقى صاحب و حامى و محافظ اولاجغڭزى دوشونهرك و اوچ سنه أوّل سزڭ إصرارله بر طاقم رسالهِٔ نورى ايستهمڭزه بناءً ويرمك نيّت ايتمشدم. شيمدى هم مكمّل دگل، هم تمامى دگل، نور شاكردلرندن اوچ ذاتڭ اون بش سنه أوّل يازدقلرى بر طاقمى سزڭ ايچون، شدّتلى خستهلغم ايچنده بر درجه تصحيح ايتدم. بو اوچ ذاتڭ قلمنڭ بنم يانمده اون طاقم قدر قيمتى وار. سندن باشقه بو طاقمى كيمسهيه ويرميهجكدم. بوڭا مقابل اونڭ معنوى فيآتى اوچ شيدر:
برنجيسى:سز (ممكن اولديغى قدر) ديانت رياستنڭ شعبهلرينه، ممكنسه أسكى حرف، دگلسه يڭى حرف ايله و خاص آرقداشلرمدن تصحيحه يارديم ايچون بريسى باشده بولونمق شرطيله، مملكتدهكى ديانت رياستنڭ شعبهلرينه يگرمى اوتوز دانه تكثير ايدهرك گوندرمكدر. چونكه خارجى دينسزلك جرياننه قارشى بويله أثرلرى نشر ايتمك، ديانت رياستنڭ وظيفهسيدر.
ايكنجيسى:مادام نور رسالهلرى مدرسه ماليدر. سز ده مدرسهلرڭ هم أساسى، هم باشلرى، هم شاكردلريسڭز؛ اونلر سزڭ حقيقى مالڭزدر.
اوچنجيسى:توافقلى قرآنمز ممكنسه فوطوغراف مطبعهسيله طبع ايديلسين كه، توافقدهكى لمعهٔ إعجازيه گورونسون.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 793 —
بديع الزمان سعيد النورسىنڭ و طلبهلرينڭ ١٩٥٠ دن صوڭره يازديغى مكتوبلردن بعضلرى
(دموقراتلرڭ أذانِ محمّدىيى عربجه اولارق اوقونماسنه مساعده ايتمهلرى طولاييسيله يازيلان بر حسبحال)
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا: هم سزڭ، هم بو مملكتڭ، هم عالمِ إسلامڭ مهمّ بايراملرينڭ مقدّمهسى و بو مملكتده شعائرِ إسلاميهنڭ پارلاماسنڭ بر مژدهجيسى اولان أذانِ محمّدينڭ كمالِ فرحله اون بيڭلر منارهلرده اوقونماسنى تبريك ايدييورز. و سكسان كسور سنه بر عبادت عمرينى قزانديران رمضانِ شريفدهكى عبادت و دعالريڭزڭ مقبوليتنه آمين دييهرك رحمتِ إلٰهيهدن هر بر گيجهِٔ رمضان بر ليلهِٔ قدر حكمنده سزلره ثواب قزانديرمسنى نياز ايدييورز. بو رمضانده شدّتلى ضعفيت و خستهلغمدن تام چاليشهمديغمدن، سزلردن معنوى يارديم رجا ايدييورم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عالمِ إسلام مركزلرندهكى مبارك مسلمان قارداشلره!
سزلرى، بتون روح و جانمزله تبريك ايدييورز. أثرلريله فُحولِ علمانڭ و فُحولِ مفسّرينڭ أڭ يوكسگى اولان بديع الزمان حضرتلرينه، قيمتدار و مبارك بر مجاهد عالم طرفندن يازيلمش اولان بر تبريكى تقديم ايتمشدك.
— 794 —
بديع الزمان حضرتلرينڭ بزلره يازديغى جوابى مكتوبلرنده، او قيمتدار، بىنظير استاد بديع الزمان حضرتلرى، سزلرى بيڭلرله تبريك ايتمش و آناطوليده قرآن و ايمان قهرمانلرينڭ خلفلرى اولان نورجيلرله، عربستاندهكى حقيقتِ قرآنيهيه متوجّه إسلاملرى، ايكى قارداش اولارق حزب القرآنڭ دائرهسى ايچنده چوق صفلردن ايكى متوافق و مترافق صف تشكيل ايتدكلرينى مژدهلهمش و او مؤمن قارداشلريمزڭ رسالهِٔ نورله جدّى علاقهلريله برابر، بر قسمنى عربجهيه ترجمه ايدوب نشر ايتمك نيّتلريڭزدن فوق العاده ممنون اولدقلرينى و مبارك إسلام جماعتلرينڭ اورفهدهكى نور شاكردلريله و نور أجزالريله حمايتكارانه علاقهدار اولماسنى يازمقلغمزى بزلره أمر ايتمش بولونويورلر.
أى عزيز و نجيب قَومِ عربڭ نورانى أعضالرى! تاريخڭ أعماقنه گومولن و ماضيدن إستقباله آتلايان أجدادلريمزه، بو ملّتِ إسلامى پارچهلامق ايچون بيڭ درت يوز سنهدن بَرى هجوم ايدن كفّار اوردولرى، أڭ نهايت برنجى حربِ عموميده أمللرينه موفّق اولديلر. تورك و عرب ايكى حقيقى مسلمان قارداشڭ بيڭ سنهلك صارصيلميان محبّتلرينى پك چوق دسيسهلرله، يالانلرله سوندورديلر. أهلِ إسلامڭ و نوعِ بشرڭ مدارِ فخرى و بتون موجوداتڭ سببِ خلقتى و بتون فيوضاتِ إلٰهيهنڭ مظهرى او عالى پيغمبرڭ روضهِٔ مطهّرهسنه يوزلر سورمك ايچون پك بيوك بر إشتياقى قلبلرنده ياشاتدقلرينه تحمّل ايدهمديلر. او عالى پيغمبرِ ذىشانڭ كوچوجك بر إلتفاتنه مظهر اولمق ايچون، روحلرينه وارنجهيه قدر هر شيلرينى فدا ايتدكلرينى هضم ايدهمديلر. ١٤٠٠ سنهدن بَرى زمينڭ يوزنده، زمانڭ صحيفهلرى اوزرنده و شهيدلرڭ و غازيلرڭ بياض قلنج قلملريله قيرمزى مركّبلريله يازوب تاريخه أمانت بيراقدقلرى مدارِ إفتخارلرى محتشم يازيلرينى، مسلمانلره اونوتديرمق ايستديلر. بو عزمله يوروين او امانسز دشمنلر، پك آجى إشكنجهلر آلتنده أزدكلرى تورك و عرب بو ايكى قارداشى، بر داها إتّحاد ايتمهمك ايچون أڭ
— 795 —
مدهش معاهدهلرڭ زنجيرلريله باغلاديلر. چليك زنجيرلر آلتنده سنهلرله ايڭلتديرديلر. هر درلو شناعتى مسلمانلغه إجرا ايتديلر.
هيهات! عنايتِ إلٰهيهنڭ تكرار يار اولاجغنى، رسالهِٔ نور گبى پك بيوك و پك خارقه بر تفسيرِ قرآنله و اونڭ عالى مؤلّفى بديع الزمانله، مسلمانلغڭ بيوك ظفرينى بيلهمديلر و گورهمديلر. او أثرلر كه، وحدانيتِ إلٰهيه ايله رسالتِ محمّديهيى (عصم) و حقيقتِ حشريهيى او قدر قوّتلى و حقيقتلى برهانلرله او قدر پارلاق بر صورتده إثبات ايدييور كه؛ شيمدىيه قدر هيچ بر فيلسوف، هيچ بر عالم قارشيسنه چيقوب إعتراض ايدهمهمش.
بز توركلر، سيّدلرى كثرتله ايچنده بولونان و نجيب قَومِ عرب اولان سزلره و سزڭ أجدادلريڭز اولان صحابهِٔ گزينه، اللّٰه نامنه، پيغمبرِ ذىشان حسابنه صوڭسز بر سَوْگىيى و نهايتسز بر حرمتى دائما قلبمزده، روحمزده بسلهيورز و ياشاتييورز. او عالى پيغمبرِ ذىشان ايچون و اونڭ عالى دينى ايچون، باشده روحمز و هر شيئمزى فدايه حاضرز.
جنابِ حقّڭ لطف و كرمندن بيوك بر اُميد ايله يالواروب ايستهيورز كه؛ سَوْگيلى استاديمز بديع الزمان حضرتلرينڭ ويردكلرى خبرِ بشارتله، تورك و عرب ايكى حقيقى قارداش ملّت إن شاء اللّٰه ياقين بر آتيده إتّحاد ايدهجك. و او إتّحاد سايهسنده، او مدهش دشمنلرڭ مسلمانلر ايچنه صاچدقلرى فساد تخملرى كندى يوزلرينه آتيلاجق. و زنجيرلر آلتنده ايڭلهين درت يوز ميليون مسلمانلق، يڭيدن حياتِ قدسيهِٔ إسلاميه ايله، نوعِ بشرڭ باشنه گچوب، صلح و مسالمتِ عموميهيى تأمين ايدهجك، إن شاء اللّٰه.
رسالهٔ نورڭ عاجز بر شاكردى
خسرو
٭ ٭ ٭
— 796 —
(رسالهٔ نورڭ وطنه، ملّته و إسلاميته بيوك خدمتنى قبول و تقدير ايدن باش وكيل عدنان مندرسه استادڭ يازديغى بر مكتوب)
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
بن چوق خسته اولديغم و سياستله علاقهسز بولونديغم حالده، عدنان مندرس گبى بر إسلام قهرمانى ايله بر صحبت ايتمك ايستردم. حال و وضعيتم گورشمگه مساعده ايتمديگى ايچون؛ او صورى قونوشمق يرينه بو مكتوب بنم بدلمه قونوشسون دييه يازدم.
غايت قيصه بر قاچ أساسى، إسلاميتڭ بر قهرمانى اولان عدنان مندرس گبى ديندارلره بيان ايدييورم:
برنجيسى:إسلاميتڭ پك چوق قانونِ أساسيسندن بريسى:
وَ لَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرٰى
آيتِ كريمهسنڭ حقيقتيدر كه؛ بريسنڭ جنايتيله باشقهلرى، أقربا و دوستلرى مسئول اولاماز. حالبوكه شيمديكى سياستِ حاضرهده پارتيجيلك طرفدارلغى ايله، بر جانينڭ يوزندن پك چوق معصوملرڭ ضررينه رضا گوستريلييور. بر جانينڭ جنايتى يوزندن، طرفدارلرى وياخود أقربالرى دخى شنيع غيبتلر و تزييفلر ايديلوب، بر تك جنايت يوز جنايته چوريلديگندن، غايت دهشتلى بر كين و عداوتى طمارلره طوقونديروب، كين و غرضه و مقابلهِٔ بِالمثله مجبور ايديلييور. بو ايسه حياتِ إجتماعيهيى تمامًا زير و زبر ايدن بر زهردر و خارجدهكى دشمنلرڭ پارمق قاريشديرمالرينه تام بر زمين حاضرلامقدر. ايران و مصردهكى حسّ ايديلن حادثه و بحرانلر، بو أساسدن ايلرى گلديگى آڭلاشيلييور. فقط اونلر بوراسى گبى دگل؛ بزه نسبةً پك خفيف، يوزده بر نسبتندهدر. اللّٰه ايتمهسين، بو حال بزده اولسه، پك دهشتلى اولور.
— 797 —
بو تهلكهيه قارشى چارهٔ يگانه: اخوّتِ إسلاميهيى و أساس إسلاميت ملّيتنى او قوّتڭ تمل طاشى ياپوب، معصوملرى حمايه ايچون، جانيلرڭ جنايتلرينى كنديلرينه منحصر بيراقمق لازمدر.
هم أمنيتڭ و آسايشڭ تمل طاشى، ينه بو قانونِ أساسيدن گلييور:
مثلا: بر خانهده ويا بر گميده بر معصوم ايله اون جانى بولونسه، حقيقى عدالتله و أمنيت و آسايش دستورِ أساسيسى ايله او معصومى قورتاروب تهلكهيه آتمامق ايچون، گمىيه و خانهيه ايليشمهمك لازم؛ تا كه معصوم چيقنجهيه قدر.
ايشته بو قانونِ أساسئِ قرآنى حكمنجه، آسايش و أمنيتِ داخليهيه ايليشمك، اون جانى يوزندن طقسان معصومى تهلكهيه آتمق، غضبِ إلٰهيهنڭ جلبنه وسيله اولور. مادام جنابِ حق، بو تهلكهلى زمانده بر قسم حقيقى ديندارلرڭ باشه گچمهسنه يول آچمش. قرآنِ حكيمڭ بو قانونِ أساسيسنى كنديلرينه بر نقطهٔ إستناد و اونلره غرضكارلق ايدنلره قارشى سپر ياپمق لازم گلديگنى، زمان إخطار ايدييور.
إسلاميتڭ ايكنجى بر قانونِ أساسيسى شو حديثِ شريفدر:
سَيِّدُ الْقَوْمِ خَادِمُهُمْ
حقيقتيله، مأموريت بر خدمتكارلقدر؛ بر حاكميت و بنلك ايچون تحكّم آلَتى دگل. بو زمانده تربيهِٔ إسلاميهنڭ نقصانيتيله و عبوديتڭ ضعفيتيله بنلك، أنانيت قوّت بولمش. مأموريتى خدمتكارلقدن چيقاروب، بر حاكميت و مستبدانه بر تحكّم و متكبّرانه بر مرتبه طرزينه گتيرديگندن؛ آبدستسز، قبلهسز نماز قيلمق گبى، عدالت اولماز، أساسيله ده بوزولور و حقوقِ عباد ده زير و زبر اولور. حقوقِ عباد، حقوق اللّٰه حكمنه گچهمييور كه، حق اولابيلسين؛ بلكه نفسانى حقسزلقلره وسيله اولور.
— 798 —
شيمدى عدنان مندرس گبى، "إسلاميتڭ و دينڭ ايجابلرينى يرينه گتيرهجگز" دييه و مذكور ايكى قانونِ أساسيهيه قارشى مخالفت ايدوب تام ضدّينه اولارق ايكى دهشتلى جريان، غايت بيوك رشوت ايله خلقلرى آلداتمق و أجنبيلرڭ مداخلهسنه يول آچمق وضعيتنده هجوم ايتمك إحتمالى قوّتليدر.
بريسى:برنجى قانونِ أساسىيه مخالف اولارق، بر جانى يوزندن قرق معصومى كسمش، بر كويى ده ياقمش. بو درجهده بر إستبدادِ مطلق، هر نفسڭ ذوقنه گچهجك مأموريته بر حاكميت صورتنده رشوت ويرهرك، ديندار حرّيتپرورلره هجوم ايديلييور.
ايكنجى هجوم ده:إسلاميت ملّيتِ قدسيهسنى بيراقوب (أوّلكيسى گبى) بر جانى يوزندن يوز معصومڭ حقّنى چيگنهيهبيلن، ظاهرًا بر ملّيتجيلك و حقيقتده عرقجيلق طماريله هم حرّيتپرور ديندار دموقراتلره، هم بتون بو وطندهكى يوزده يتمشى سائر عنصرلردن بولونانلره، هم حكومت عليهنه، هم بيچاره توركلر عليهنه، هم دموقراتڭ تعقيب ايتديگى سياست عليهنه چاليشهرق و سرسرى و أنانيتلى نفسلره غايت ذوقلى بر رشوت اولارق بر عرقجيلق قارداشلغى ويرييور. او ذوقلى قارداشلغڭ ايچنده، او ذوقلى فائدهدن بيڭ دفعه داها زياده حقيقى قارداشلرى دشمنلغه چويرمك گبى عجيب تهلكهيى، او سرخوشلغى ايله حسّ ايدهمييور. مثلا: إسلاميت ملّيتى ايله درت يوز ميليون حقيقى قارداشڭ هر گون
اَللّٰهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ
دعاىِ عموميسيله معنوى يارديم گورمك يرينه، عرقجيلق درت يوز ميليون مبارك قارداشلرى، درت يوز سرسرىيه و لااباليلره يالڭز دنيوى و پك جزئى بر منفعتى ايچون ترك ايتديرييور. بو تهلكه هم بو وطنه، هم حكومته، هم ده ديندار دموقراتلره و توركلره بيوك بر تهلكهدر و اويله ياپانلر ده حقيقى تورك دگللردر. نجيب توركلر بويله خطادن چكينيرلر.
— 799 —
بو ايكى طائفه هر شيدن إستفادهيه چاليشوب، ديندار دموقراتلرى دويرمگه چاليشدقلرى و چاليشديريلدقلرى، ميداندهكى آثار ايله تحقّق ايدييور. بو عجيب تخريباته و بو ايكى قوّتلى معارضلره قارشى؛ قرق صحابه ايله دنيانڭ قرق دولتنه قارشى ميدانِ معارضهيه چيقان و غلبه ايدن و بيڭ درت يوز سنه ظرفنده و هر عصرده اوچ يوز درت يوز ميليون شاكردى بولونان حقيقتِ قرآنيهنڭ صارصيلماز قوّتنه طايانمق و اونڭ ايچندهكى دنيوى و اُخروى سعادتِ أبديهنڭ ذوقلرينه او جاذبهدار حقيقتله برابر نقطهِٔ إستناد ياپمق، او مذكور معارضلريڭزه و هم داخل و خارجدهكى دشمنلريڭزه قارشى أڭ لازم و ألزم و ضرورى بر چارهِٔ يگانهدر. يوقسه او إنصافسز داخلى و خارجى دشمنلريڭز سزڭ بر جنايتڭزى بيڭلر ياپوب و أسكيلرڭ ده جنايتلرينى علاوه ايدهرك باشقهلرڭ باشنه يوكلهدكلرى گبى، سزه ده يوكلهيهجكلر. هم سزه، هم وطنه، هم ملّته تلافى ايديلميهجك بر تهلكه اولور.
جنابِ حق سزلرى إسلاميت لهندهكى خدمتلريڭزده موفّق و مذكور تهلكهلردن محافظه أيلهسين دييه بن و نورجى قارداشلريمز، ياپاجغڭز خدمته و مذكور حقيقتى قبول ايتمهڭزه مقابل دعا ايتمگه قرار ويرهجگز.
اوچنجيسى:إسلاميتڭ حياتِ إجتماعيهيه دائر بر قانونِ أساسيسى دخى بو حديثِ شريفڭ
اَلْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيَانِ الْمَرْصُوصِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضًا
حقيقتيدر. يعنى، خارجدهكى دشمنلرڭ تجاوزلرينه قارشى داخلدهكى عداوتى اونوتمق و تام تساند ايتمكدر. حتّى أڭ بدوى طائفهلر دخى بو قانونِ أساسينڭ منفعتنى آڭلامشلر كه، خارجده بر دشمن چيقديغى وقت، او طائفه بربرينڭ باباسنى، قارداشنى ئولديردكلرى حالده، او داخلدهكى دشمنلغى اونوتوب، خارجدهكى دشمن دفع اولونجهيه قدر تساند ايتدكلرى حالده؛ بيڭلر تأسّفلرله
— 800 —
ديرز كه، بنلكدن، خودفروشلقدن، غروردن و غدّار سياستدن گلن داخلدهكى طرفگيرانه فكريله، كندى طرفنه شيطان يارديم ايتسه رحمت اوقوتهجق، مخالفنه مَلك يارديم ايتسه لعنت ايدهجك گبى حادثاتلر گورونويور. حتّى بر صالح عالم، فكرِ سياسيسنه مخالف بر بيوك صالح عالمى تكفير درجهسنده غيبت ايتديگى و إسلاميت عليهنده بر زنديغى، اونڭ فكرينه اويغون و طرفدار اولديغى ايچون حرارتله ثنا ايتديگنى گوردم. و شيطاندن قاچار گبى اوتوز بش سنهدن بَرى سياستى ترك ايتدم.
هم شيمدى بريسى هم رمضانِ شريفه، هم شعائرِ إسلاميهيه، هم بو ديندار ملّته بيوك بر جنايتى ياپديغى وقت، مخالفلرينڭ اونڭ او وضعيتى خوشلرينه گيتديگى گورولدى. حالبوكه كفره رضا كفر اولديغى گبى؛ ضلالته، فسقه، ظلمه رضا ده فسقدر، ظلمدر، ضلالتدر. بو عجيب حالڭ سرّينى گوردم كه؛ كنديلرينى ملّت نظرنده ايتدكلرى جنايتلرندن معذور گوسترمك طماريله مخالفلرينى كنديلرندن داها دينسز، داها جانى گورمك و گوسترمك ايستهيورلر. ايشته بو چشيد دهشتلى حقسزلقلرڭ نتيجهلرى پك تهلكهلى اولديغى گبى، إجتماعى أخلاقى ده زير و زبر ايدوب بو وطن و ملّته و حاكميتِ إسلاميهيه بيوك بر سوءِ قصد حكمندهدر.
داها يازاجقدم؛ فقط بو اوچ نقطهٔ أساسيهيى شيمديلك ديندار حرّيتپرورلره بيان ايتمكله إكتفا ايدييورم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 801 —
عدنان مندرسه گوندريلمك نيّتيله أوّلجه يازيلان إجتماعى حياتمزه عائد بر حقيقتڭ حاشيهسنى تقديم ايدييورز:
حاشيه:أسكيلرڭ لزومسز كيفى قانونلرى و سوءِ إستعماللرى نتيجهسيله، بلكه ده تحريكلريله ظهور ايدن تيجانى مسئلهسنى ديندار دموقراتلره يوكلهمهمك و عالمِ إسلامڭ نظرنده دموقراتلرى دوشورممهنڭ چارهِٔ يگانهسى كندمجه بويله دوشونويورم: أذانِ محمّدينڭ (عصم) نشريله دموقراتلر اون درجه قوّت بولديغى گبى؛ آياصوفيايى، بش يوز سنه دوام ايدن وضعيتِ قدسيهسنه چويرمك و حالًا إسلامده چوق حسنِ تأثير ياپان و بو وطن أهاليسنه عالمِ إسلامڭ حسنِ توجّهنى قزانديران، يگرمى سكز سنه محكمهلرڭ مضر جهتنى بولامدقلرى و بش محكمه ده برائتنه قرار ويردكلرى رسالهِٔ نورڭ رسمًا سربستيسنى ديندار دموقراتلر إعلان ايتملى و بو يارهيه بر نوع مرهم وورماليدرلر. او وقت عالمِ إسلامڭ توجّهنى قزاندقلرى گبى، باشقهلرينڭ ظالمانه قباحتلرى اونلره يوكلنمز فكرندهيم. ديندار دموقراتلر، خصوصًا عدنان مندرس گبى ذاتلرڭ خاطرلرى ايچون، اوتوز بش سنهدن بَرى ترك ايتديگم سياسته بر ايكى ساعت باقدم و بونى يازدم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 802 —
آنقرهدهكى نور طلبهلرينڭ بر مكتوبى
عزيز، صدّيق قارداشلريمز!
مكتوبڭزدن، إسلام گونشنڭ بر ضياسنى سزهر گبى اولدق. يوزلرجه سنهدن بَرى إنسانيت عليهنه، إسلاميت ضررينه متجاوز فكر نشر ايدن أهلِ كفرڭ تخريبلرينى تعمير ايچون اورتهيه آتيلان رسالهِٔ نورڭ (سزلرڭ مكتوبڭزدن) گنجلرڭ آراسنه ياييلديغنى سزدك. أبدى حيات يولنڭ حقپرست يولجيلرى، خيالى بوش لافلرى ترك ايدوب، رسالهِٔ نورله كفر تخملرينى أريتهجكلردر. نورڭ طلبهلرى، أهلِ قلب و ايمانڭ حقيقى قارداشلريدرلر. سز قارداشلريمزڭ مكتوبلرى، بزلره خيز ويرييور و ويرهجك. قرآنڭ تفسيرى اولان رسالهِٔ نور، بزه ضلالتده قالمانڭ و كفرله مجادله ايتممهنڭ بو زمانده بيوك أحمقلق اولديغنى بيلديرييور. قومونيستلگڭ، آنارشيستلگڭ، ماصونلغڭ قوّت قزانديغى بر دورده أڭ مهمّ بر وظيفه، نوره خدمت ايتمك و رضاىِ إلٰهىيى تحصيل ايچون اونى ايستهينه ويرمكدر. بو أڭ باش و أڭ أهمّيتلى، أڭ قيمتلى و مبارك وظيفهمزدن بزى دونديرمك ايستهين أڭ آغير هجوملر دخى، بزلرڭ خيزينى آرتديرهجقدر. رسالهِٔ نور بزه اوگرتييور و إثبات ايدييور كه: بو دنيا، بر مسافرخانهدر. أبدى حياتى ايستهينلر، مسافرخانهدهكى وظيفهلرينه دقّت گوستردكلرى نسبتده ممنون ايديليرلر. ديمك كه شيمدى أڭ أساسلى وظيفهمز؛ باتاقلقدن قورتولمق ايستهين أهلِ دينڭ، قراڭلقدن اوصانمش، غداسز قالمش قلبلرڭ يارديمنه قوشمق، كنديمزدن باشلايهرق نورڭ دلّاللغنى ياپمقدر. بِالخاصّه و بِالخاصّه شوراسى چوق أهمّيتلى و پك مهمدر كه، أڭ باشده و أڭ أوّل رسالهِٔ نورى دقّت و تفكّرله دواملى اولارق اوقومق و او معظّم أثر كلّياتندهكى قرآن و ايمان حقيقتلريله كنديمزى تجهيز ايتمك و بو أساس و شرطلرله، او خارقه أثر كلّياتنى بر آن أوّل إكمال ايتمكدر. ايشته بو نعمتِ عظمايه نائل اولان
— 803 —
هر گنج و هركس؛ بره يوز، بيڭ قوّتنده، كندينه، وطن و ملّتنه فائدهلى اولور. وطن، ملّت، گنجلك و عالمِ إسلام چاپنده خدمت ايدهبيلهجك بر وضعيته گلهبيلير. بونڭ ايچون، باشده حضرتِ استاديمز بديع الزمان و اونڭ حقيقى و إخلاصلى طلبهلرى اولمغه لايق سزلردن دعا إسترحام ايدييورز كه، رسالهِٔ نورڭ مجموعهلرينى بر آن أوّل تأمين ايدهلم، آرايهلم، بولالم، دقّت، تفكّر و إخلاصله اوقويالم. قرآن و ايمان خدمتنه بو وضعيتده قوشهلم. رسالهِٔ نورڭ بو عصردهكى مقبوليتنه إشارت ايدن دليللر فضلهسيله موجود اولديغنه گوره، إنصاف صاحبى هر مؤمن قارداشمز، اونڭ طبيعى بر يارديمجيسيدر.
هم مادام، رسالهِٔ نور بو عصره خاص خصوصيتلر طاشييور، هم مادام بيڭلرجه عالملرڭ تقديرلريله قارشيلانييور، هم مادام قرآنڭ دلّاللغنى ياپان قهرمان استاد، أشنه راستلانميهجق بر مكمّليتله، درست آديملرله، حقيقى پرنسيبلرله، بتون حياتنى ايمان و إسلاميته وقف ايتمش، دنيوى هيچ بر منفعت آرامهدن صِرف اللّٰه رضاسى اوغرينه چاليشمشدر؛ هم مادام بتون قوّتيله نور طلبهلرى ده ايمان و إسلاميته أهلِ سنّت دائرهسنده خدمت ايچون حياتلرينى دخى چكينمهدن ويرييور و سفلى منفعت پشنده دگلدرلر و مادام يوز بيڭلرجه نور طلبهلرى بتون تضييق و تهديدلره رغمًا بو حقيقتى فعلًا إثبات ايتمشلر؛ هم هر طلبه، بوگون جريان ايدن باطل فلسفهنڭ عقيدهلرينه حقيقى، منطقى جوابلر ويرمك اوزره يتيشمشلر و يتيشييورلر؛ هم هر إحتياجمزه قرآن جواب ويرييور، اونده لازم اولان هر حقيقت صريح اولارق واردر و مادام قرآن أڭ گوزل شكلده درس ويرن اللّٰهڭ هديهسى، بر نورى و رحمتيدر... اويله ايسه، بو خزينهِٔ رحمتى و منبعِ حقيقتى درس ويرن و حقيقى صورتده گنجلگڭ و عوامڭ آڭلايهبيلهجگى بر شكلده بيلديرن رسالهِٔ نورى، دقّت و تفكّرله و دواملى اولارق مساعد وقتلريمزى بوشه گيدرمهدن اوقومق و يازمق
— 804 —
أڭ بيوك عبادت و ذوق قايناغيدر. حال و إستقبالڭ و بز گنجلرڭ، چوق لذيذ و إشتياقله آلاجغى غايت نافع و وافى بر علاج و بر ترياقدر، بر معنوى قورتاريجيدر. بو قطعى حقيقتلر ميدانده ايكن، اوڭا بتون قوّتمزله صاريلمامق، باشدن آشاغى رسالهِٔ نورى تدقيق ايتمهمك، علاقهدار اولمامق، آنجق غفلتڭ أثرى اولابيلير.
هم كيم حقيقت پشنده قوشويورسه، رسالهِٔ نوردن درس آلماسى لازمدر. و نور يولنده گيدن هر منوّر، حقيقى سعادته قاووشهجق و ير يوزينڭ ماهيتنى درك ايدهجكدر دييه، بز آنقره نور طلبهلرى دخى إتّفاق ايدييورز. أبدى حيات خزينهسنى گوسترن قرآنِ حكيمڭ نورى اولان رسالهِٔ نور، ألبته بر زمان دنيايى چينلاتان نورلى سسنى يوكسلتهجكدر.
مادام إسلام عالملرى (حديثِ شريفه گوره) دنيا إقبال و هوسلرينڭ پشنده قوشمادقجه، پيغمبرلرڭ أڭ أمين وارثلريدرلر. بز ده رسالهِٔ نورى، اونڭ تام وارثى بيلييورز. رسالهِٔ نورڭ شخصِ معنويسى، حقيقى وارث اولمانڭ أساسنى ياشامش و ياشايور. اونڭ قارشيسنه چيقان كورلر و صاغيرلر و حسسز غافللر كوچولهجكلردر. بويله معظّم بر اولغونلغه صاحب اولان رسالهِٔ نور، ألبته بتون فيلسوفلرى، دنيا علم و حق أربابنى چاغيرهجق و هر عقلِ سليم و قلبِ كريم اولان مبارك إنسانلرى طلبهسى ياپاجق. بو ده إن شاء اللّٰه اوزاقده دگل، ياقينده تحقّق ايدهجكدر. دنيا، أكثرى فيلسوفلرڭ و عالملرڭ ديديگى گبى، يَپْيڭى بر اولوشڭ أشيگندهدر. دنيا، نورينى آرايور. حقيقت شاعرى محمد عاكف:
او نورى گوندر إلٰهى عصرلر اولدى يتر!
بوڭالدى ملّتڭ آفاقى بر صباح ايستر.
دييه، ايشته بو نوره إشارت ايتديگى، بوگون بزجه بر حقيقتدر.
— 805 —
عزيز قارداشلريمز!
رسالهِٔ نوره لايق اولاجق شكلده چاليشمامز ايچون بزه ده دعا ايديڭز كه، آنقره محيطى، بزى ايچنه آلوب أريتمهسين. نور، هر نه قدر قراڭلغى گيدهرييورسه ده، ينه اونى گورهجك گوز، آڭلايهجق قفا لازم. بويله بر محيطده، گوزلريمزه پرده اينمهسين. بز بيچارهلره دعا ايديڭز. اللّٰه هپمزى رسالهٔ نوره صاريلمقله عزيز دينِ مبينمزه خدمت ايدنلردن أيلهسين، آمين!
بر قارداشمز ديدى كه: بوگون صباح نمازندن صوڭره شو مصراعلر ملهم اولدى، قارداشلريمزه بيلديرهلم.
دينم إسلام، كتابم قرآن، ايمانم حقدر.
بو اوغورده جان ويرمك، أبدى ياشامقدر.
سزلرى چوق سَون
آنقره اونورسيتهسى نور طلبهلرى
٭ ٭ ٭
— 806 —
تحليللر
اوزون بر آيريلقدن صوڭره،
بلكه يگرمى يدى، يگرمى سكز سنه اولدى استادى گورميهلى. اونى گورمك، مبارك سيماسنى طويه طويه سير ايتمك ايچون هر زمان گيدوب زيارت ايتمك ايستديگم حالده، مشغوليتدن بر درلو وقت بولامدم. فقط او قلبلرده ياشاديغى ايچون، معنوى وارلغى ايله دائما برابردك. بو، گوڭللردهكى إشتياقى بر درجهيه قدر تطمين ايتمز ميدى؟ كنديسنى گوروب قوجاقلاشديغمز زمان، اونڭ نورانى سيماسنڭ ويرديگى ذوق، مادّى حسرتڭ ده نه قدر بيوك اولديغنى گوستردى.
استادله طانيشمامز قرق سنهيى گچدى. او زمانلر همان هر گون إدارهخانهيه گلير؛ عاكفلر، ناعملر، فريدلر، إزميرليلرله برلكده ساعتلرجه طاتلى طاتلى مصاحبهلرده بولونوردق. استاد، كندينه مخصوص شيوهسيله يوكسك علمى مسئلهلردن قونوشور؛ اونڭ قونوشماسندهكى جلادت و شهامت، بزى ده هيجانلانديرردى. خارق العاده فطرى بر ذكا، إلٰهى بر موهبه. أڭ مُعْضِل مسئلهلرده، ذكاسنڭ قدرت و عظمتى كنديسنى گوسترر. دائما ايشلهين و دوشونن بر قفا. نقللرله پك مشغول دگل. اونڭ رهبرى يالڭز قرآن. بتون فيض و ذكا قايناغى بو. بتون او لمعهلر، طوغريدن طوغرىيه بو قايناقدن نبعان ايدييور. بر
— 807 —
مجتهد، بر إمام قدر رأى صاحبى. قلبى، بر صحابى قدر ايمانله طولو. روحنده، عُمَرڭ شهامتى وار. يگرمنجى عصرده دورِ سعادتى نفسنده ياشاتان بر مؤمن، بتون هدفى ايمان و قرآن.
إسلامڭ غايت الغايهسى اولان "توحيد" و "اللّٰهه ايمان" أساسى، اونڭ و رسالهِٔ نورڭ أڭ بيوك عمدهسيدر. دورِ سعادتده، مسلمانلغڭ ايلك قورولوش زمانلرنده اولسيدى، حضرتِ پيغمبر، كعبهدهكى پوتلرڭ پارچهلانمسى وظيفهسنى اوڭا ويرردى. شركه و پوتپرستلگه او درجه دشمندر.
مجاهده ايله، گوڭللرده ايمان و قرآن حقيقتلرينى يرلشديرمك ايچون گچن اوزون، بر عصره ياقين بر عمر. فضيلت و شهامتله گچن بر عمر. حرب ميدانلرنده، مجاهدلرڭ اوڭنده، قلنج ألنده، ديمديك آياقده دشمنه صالديران بر قهرمان. أسارتده، دشمن قومانداننه قارشى قويان بر قهرمان. إعدام سهپاسنده، دشمن قومانداننى دوشونديرن، إنصافه گتيرن بر قهرمان...
ملّت و مملكت ايچون جاننى ويرمكدن ذرّه قدر چكينمهين بر فدائى. فتنهنڭ، بوزغونجيلغڭ أڭ مدهش دشمنى. ملّتڭ منفعتى ايچون، هر درلو ظلمه، إشكنجهيه تحمّل ايدييور. اوڭا ظلم ايدنلره بددعا بيله ايتمز. اونى زندانلره آتانلره، آنجق صلاح و ايمان تمنّى ايدر. غايه اوغرنده ئولوم، اونڭ ايچون بسيط بر شيدر.
كنديسى بر چناق چوربا، بر بارداق صو، بر لقمه أكمكله تغدّى ايدر. ألبسهسى پك بسيط و فقيرانهدر. بياض آمريقان بزندن پاموقلى بر خرقه. چماشيرينى كيرلنمهدن دگيشديرر و تميزلهتير. تميزلگه فوق العاده إعتنا ايدر. كاغد پارهيى طوتماز و اوستنده طاشيماز. ماملك نامنه دنياده هيچ بر شيئى يوق. كندى ايچون ياشاماز، جمعيت ايچون ياشار.
— 808 —
ياپيسى اوفاق تفكدر، فقط هيبتليدر، حشمتليدر. گوزلرى برر شمسِ تابان گبى نور صاچار. باقيشلرى شاهانهدر. مادّةً، بلكه دنيانڭ أڭ فقير آدميدر؛ فقط معنويات عالمنڭ سلطانيدر.
سكسان كسور سنهنڭ آلامى يوزنده بر بوروشوق ياپامامش، يالڭز صاچلرينى آغارتمشدر. رنگى، پنبه بياضدر. صقالى يوقدر. بر دليقانلى قدر زندهدر. حليم و سليمدر. فقط هيجانه گلديگى زمان بر آرسلان طورى آلير، ايكى ديزينڭ اوستنه طوغريلير، بر شاهنشاه گبى قونوشور.
أڭ سومديگى شى سياستدر. اوتوز بش سنهدر بر غزتهيى ألنه آلمش دگلدر. دنيا شئونى ايله علاقهسنى كسمشدر. آقشام نمازندن صوڭره فرداسى اوگلهيه قدر كيمسهيى قبول ايتمز، عبادتله مشغول اولور. پك آز اويور. طلبهلرينى ده سياستدن شدّتله منع ايدر. مملكتڭ هر طرفنده ٦٠٠ بيڭى متجاوز، بلكه بر ميليونى بولان طلبهلرى، مملكتڭ أڭ فضيلتلى أولادلريدر. اونورسيتهنڭ مختلف فاكولتهلرنده مثبت علملر تحصيل ايدن شاكردلرى پك چوقدر، يوزلرجهدر، بيڭلرجهدر. هيچ بر نور طلبهسى يوقدر كه، صنفنڭ أڭ فضيلتليسى، أڭ چاليشقانى اولماسين. مملكتڭ هر طرفنده بولونان بو يوز بيڭلرجه رسالهِٔ نور طلبهسندن هيچ برينڭ، هيچ بر يرده آسايشى مُخِل هيچ بر حركتى، هيچ بر وقعهسى يوقدر. هر نور طلبهسى، حكومتڭ، نظام و إنتظامڭ طبيعى برر محافظيدر؛ آسايشڭ معنوى بكجيسيدر.
إستانبول سياحتندن مضطرب اولوب اولماديغنى صوردم.
- بڭا إضطراب ويرن، ديدى، يالڭز إسلامڭ معروض قالديغى تهلكهلردر. أسكيدن تهلكهلر خارجدن گليردى؛ اونڭ ايچون مقاومت قولايدى. شيمدى تهلكه ايچريدن گلييور. قورد، گوودهنڭ ايچنه گيردى. شيمدى مقاومت
— 809 —
گوچلشدى. قورقارم كه جمعيتڭ بُنْيهسى بوڭا طايانهماز، چونكه دشمنى سزمز. جان طمارينى قوپاران، قاننى ايچن أڭ بيوك خصمنى دوست ظن ايدر. جمعيتڭ بصيرت گوزى بويله كورلشيرسه، ايمان قلعهسى تهلكهدهدر. ايشته بنم إضطرابم، يگانه إضطرابم بودر. يوقسه شخصمڭ معروض قالديغى زحمت و مشقّتلرى دوشونمگه بيله وقتم يوقدر. كاشكه بونڭ بيڭ مِثلى مشقّته معروض قالسهم ده، ايمان قلعهسنڭ إستقبالى سلامتده اولسه!
- يوز بيڭلرجه ايمانلى طلبهلريڭز سزه آتى ايچون اُميد و تسلّى ويرمييور مى؟
- أوت، بوسبتون اميدسز دگلم...
....
دنيا، بيوك بر معنوى بحران گچيرييور. معنوى تمللرى صارصيلان غرب جمعيتى ايچنده طوغان بر خستهلق، بر وبا، بر طاعون فلاكتى گيتدكجه ير يوزينه طاغيلييور. بو مدهش سارى علّته قارشى، إسلام جمعيتى نه گبى چارهلرله قارشى قوياجق؟ غربڭ چورومش، قوقمش، تفسّخ ايتمش، باطل فورموللريله مى؟ يوقسه إسلام جمعيتنڭ تر و تازه ايمان أساسلريله مى؟ بيوك قفالرى غفلت ايچنده گورويورم. ايمان قلعهسنى، كفرڭ چوروك ديركلرى طوتاماز. اونڭ ايچون، بن يالڭز ايمان اوزرينه مساعيمى تكثيف ايتمش بولونويورم.
رسالهِٔ نورى آڭلامييورلر ياخود آڭلامق ايستهمييورلر. بنى، سيقولاستيك باتاقلغى ايچنده صاپلانمش بر مدرسه خواجهسى ظن ايدييورلر. بن، بتون مثبت علملرله، عصرِ حاضر فن و فلسفهسيله مشغول اولدم. بو خصوصده أڭ درين مسئلهلرى حلّ ايتدم. حتّى بو خصوصده ده بعض أثرلر تأليف أيلدم. فقط بن، اويله منطق اويونلرى بيلمييورم. فلسفه دوزنبازلقلرينه ده قولاق ويرمم. بن، جمعيتڭ
— 810 —
ايچ حياتنى، معنوى وارلغنى، وجدان و ايماننى ترنّم ايدييورم. يالڭز قرآنڭ تأسيس ايتديگى توحيد و ايمان أساسى اوزرنده ايشلهيورم كه إسلام جمعيتنڭ آنا ديرگى بودر. بو صارصيلديغى گون، جمعيت يوقدر.
بڭا "سن شوڭا بوڭا نيچون صاتاشدڭ؟" دييورلر. فرقنده دگلم. قارشيمده مدهش بر يانغين وار. آلَوْلرى گوكلره يوكسهلييور. ايچنده أولادم يانييور، ايمانم طوتوشمش يانييور. او يانغينى سوندورمگه، ايمانمى قورتارمغه قوشويورم. يولده برى بنى كوستكلهمك ايستهمش ده، آياغم اوڭا چارپمش. نه أهمّيتى وار؟ او مدهش يانغين قارشيسنده بو كوچك حادثه بر قيمت إفاده ايدر مى؟ طار دوشونجهلر! طار گوروشلر!
بنى، نفسنى قورتارمهيى دوشونن خودكام بر آدم مى ظن ايدييورلر؟ بن، جمعيتڭ ايماننى قورتارمق يولنده دنيامى ده فدا ايتدم، آخرتمى ده. سكسان كسور سنهلك بتون حياتمده دنيا ذوقى نامنه بر شى بيلمييورم. بتون عمرم حرب ميدانلرنده، أسارت زندانلرنده، ياخود مملكت حپسخانهلرنده، مملكت محكمهلرنده گچدى. چكمهديگم جفا، گورمهديگم أذا قالمادى. ديوانِ حربلرده بر جانى گبى معامله گوردم، بر سرسرى گبى مملكت مملكت سورگونه يوللاندم. مملكت زندانلرنده آيلرجه إختلاطدن منع ايديلدم. دفعهلرجه زهرلندم. درلو درلو حقارتلره معروض قالدم. زمان اولدى كه، حياتدن بيڭ دفعه زياده ئولومى ترجيح ايتدم. أگر دينم إنتحاردن بنى منع ايتمسه ايدى، بلكه بوگون سعيد طوپراقلر آلتنده چورومش گيتمشدى.
بنم فطرتم، ذلّت و حقارته تحمّل ايتمز. عزّت و شهامتِ إسلاميه بنى بو حالده بولونمقدن شدّتله منع ايدر. بويله بر وضعيته دوشونجه، قارشيمده كيم اولورسه اولسون، ايسترسه أڭ ظالم بر جبّار، أڭ خونخار بر دشمن قوماندانى اولسه تذلّل
— 811 —
ايتمهم. ظلمنى، خونخارلغنى اونڭ صورتنه چارپهرم. بنى زندانه آتار، ياخود إعدام سهپاسنه گوتورور، هيچ أهمّيتى يوقدر. (نتهكيم اويله اولدى.) بونلرڭ هپسنى گوردم. بر قاچ دقيقه داها او خونخار قوماندانڭ قلبى، وجدانى ظلمكارلغه طايانهبيلسه ايدى، سعيد بوگون آصيلمش و معصوملر زمرهسنه إلتحاق ايتمش اولاجقدى.
ايشته بنم بتون حياتم بويله زحمت و مشقّتله، فلاكت و مصيبتله گچدى. جمعيتڭ ايمانى، سعادت و سلامتى يولنده نفسمى، دنيامى فدا ايتدم. حلال اولسون. اونلره بددعا بيله ايتمييورم. چونكه بو سايهده رسالهِٔ نور، هيچ اولمازسه بر قاچ يوز بيڭ، ياخود بر قاچ ميليون كيشينڭ (عددينى ده بيلمييورم يا، اويله دييورلر. آفيون صاوجيسى بش يوز بيڭ ديمشدى. بلكه داها زياده) ايماننى قورتارمغه وسيله اولدى. ئولمكله، يالڭز كنديمى قورتارهجقدم، فقط حياتده قالوب ده زحمت و مشقّتلره تحمّل ايله بو قدر ايمانڭ قورتولمسنه خدمت ايتدم. اللّٰهه بيڭ كرّه حمد اولسون.
صوڭره، بن جمعيتڭ ايمان سلامتى يولنده آخرتمى ده فدا ايتدم. گوزمده نه جنّت سوداسى وار، نه جهنّم قورقوسى. جمعيتڭ، يگرمى بش ميليون تورك جمعيتنڭ ايمانى نامنه بر سعيد دگل، بيڭ سعيد فدا اولسون. قرآنمز ير يوزنده جماعتسز قاليرسه جنّتى ده ايستهمم؛ اوراسى ده بڭا زندان اولور. ملّتمزڭ ايماننى سلامتده گوررسهم، جهنّمڭ آلَوْلرى ايچنده يانمغه راضىيم. چونكه وجودم ياناركن، گوڭلم گُل گُلستان اولور.
حضرت جوشمشدى. بر يانارطاغ گبى لاولر صاچييوردى. بر فورطنه گبى گوڭل دڭزينى طالغالانديرييوردى. بر شلاله گبى حشمتلى زمزملرله روحڭ أڭ درين نقطهلرينه چارپييوردى. چوق هيجانلانمشدى. ملّت كرسيسنده جوشمش بر
— 812 —
خطيب گبى دوام ايدييور، سوزينڭ كسيلمهسنى ايستهمييوردى. يورولديغنى حسّ ايتدم. بو هيجانلى بحثى دگيشديرهيم، ديدم.
- محكمهده صيقيلديڭز مى؟ دييه صوردم.
....
دينى تدريساته، قادينلريمزڭ، محترم همشيرهلريمزڭ تربيهِٔ إسلاميه دائرهسنده عفّت و شرفلرينى محافظه ايتمهلرينه طرفدار اولمانڭ بر صوچ اولديغنه دائر قانونلرده بر مادّه وار مى؟ "قلبه گلن حقيقت" گبى تعبيرلرى ده شخصى نفوذ تأمينى مقصدينه دليل گوسترملرينڭ معناسنى ده بو علمله، حقوقله مشغول دوچنتلردن صورارم.
استادله گوروشمهمز چوق اوزامشدى. مساعده آلوب آيريلديغم زمان وقت خيلى گچمشدى.
١٩٥٢
أشرف أديب
٭ ٭ ٭
سعيد نور و طلبهلرى
بختيار بر إختيار وار. أطرافى، سكز ياشندن سكسان ياشنه قدر بتون نسللر طرفندن صاريلمش. ياشلر آيرى، باشلر آيرى، ايشلر آيرى... فقط بو آيريلقده غيريلق يوق! هپسى بر شيئه اينانمش... اللّٰهه!.. عالملرڭ ربّى اولان اللّٰهه... اونڭ اولو پيغمبرينه.. اونڭ بيوك كتابنه.. قرآن هنوز يڭى نازل اولمش گبى، هركس
— 813 —
آراديغنى بولمش گبى بر حال وار اونلرده. سعيد نور و طلبهلرينى سير ايدركن، إنسان كندينى عادتا عصرِ سعادتده حسّ ايدييور. يوزلرى نور، ايچلرى نور، طيشلرى نور... هپسى حضور ايچندهلر. تميز، علوى، صوڭسز بر شيئه باغلانمق؛ هر يرده حاضر، ناظر اولانه، عالملرڭ ياراديجيسنه باغلانمق، او يولده يورومك، او يولڭ قره سوداليسى اولمق... أوت!.. نه بيوك سعادت!
سعيد نور، اوچ دَور ياشامش بر إختيار. گون گورمش بر إختيار. اوچ دَور: مشروطيت، إتّحاد و ترقّى، جمهوريت. بو اوچ دَور بيوك دوريليشلر، ييقيليشلر، چوكولشلرله طولودر. ييقيلميان قالمامش! يالڭز بر آدم وار. او آياقده... شرق يايلالرندن، گونشڭ طوغديغى يردن إستانبوله قدر گلن بر آدم. ايمانى، صيرهطاغلر گبى محكم. بو آدم، اوچ دورڭ شريرلرينه قارشى ايمانلى باغرينى سپر ايتمش. اللّٰه! ديمش، پيغمبر ديمش، باشقه بر شى ديمهمش. باشى آغرى طاغى قدر ديك و مغرور. هيچ بر ظالم اونى أگهمهمش، هيچ بر عالم اونى يڭهمهمش... قيالر گبى چتين، مدهش بر إراده... شمشكلر گبى بر ذكا... ايشته سعيد نور!.. ديوانِ حربلر، محكمهلر، إختلاللر، إنقلابلر... اونڭ ايچون قورولان إعدام سهپالرى... سورگونلر... بو مدهش آدمى، بو معنويات آدمنى يولندن چويرهمهمش! او، بونلره ايمانندن گلن صوڭسز بر قوّت و جسارتله قارشى قويمش. قرآنِ كريمده "اينانييورسهڭز محقّق اوستونسڭز" (آلِ عمران سورهسى آيت ١٣٩) بيورولويور. بو اللّٰه كلامى، صانكه سعيد نورده تجلّى ايتمش!
محكمهلردهكى مدافعهلرينى اوقودق. بو مدافعهلر بر نفس مدافعهسى دگلدر؛ بيوك بر دعوانڭ مدافعهسيدر. جلادت، جسارت، ذكا أثرى، شاه أثرى...
نيچون سوقراط بو قدر بيوكدر؟ بر فكر اوغرينه حياتى حقير گورديگى ايچون دگل مى؟ سعيد نور أڭ آز بر سوقراطدر؛ فقط إسلام دشمنلرى طرفندن بر مرتجع، بر
— 814 —
صوفته دييه تقديم اولوندى. اونلره گوره بيوك اولابيلمك ايچون أجنبى اولمق گرك. او، محكمهلردن محكمهلره سوروكلندى. محكوم ايكن بيله حكم ايدييوردى. او حپسخانهلردن حپسخانهلره آتيلدى. حپسخانهلر، زندانلر اونڭ سايهسنده مدرسهِٔ يوسفيه اولدى. سعيد نور زندانلرى نور، گوڭللرى نور أيلدى. نيجه آزيلى قاتللر، نيجه نظام و عِرض دشمنلرى، بو ايمان آبدهسنڭ قارشيسنده أريديلر؛ صانكه يڭيدن ياراتيلديلر. هپسى حليم سليم مؤمنلر حالنه، خيرلى وطنداشلر حالنه گلديلر... سزڭ هانگى مكتبلريڭز، هانگى تربيه سيستملريڭز بونى ياپابيلدى، ياپابيلير؟
اونى ديار ديار سورديلر. هر سورگون يرى، اونڭ ئوز وطنى اولدى. نرهيه گيتسه، نرهيه سورولسه، أطرافى صاف، تميز مؤمنلر طرفندن صاريلييوردى. قانونلر، ياساقلر، پوليسلر، ژاندارمهلر، قالين حپسخانه ديوارلرى، اونى مؤمن قارداشلرندن بر آن بيله آييرامدى. بيوك مرشدڭ، طلبهلريله آراسنه ييغيلان بو مادّى كثافتلر؛ دين، عشق، ايمان سايهسنده لطافتلر حالنه گلديلر. كور قوّتڭ، ئولو مادّهنڭ بو تحديد و تهديدلرى، روح عالمنڭ عمّانلرنده بيوك طالغهلر ميدانه گتيردى. بو طالغهلر، كوى اوطهلرندن باشلايهرق، ير ير هر طرفى صاردى؛ اونورسيتهلرڭ قپولرينه قدر طاياندى.
ييللردر مقدّساتلرى چيگننمش وطن چوجقلرى، محو ايديلن نسللر، ايمانه صوصايانلر؛ اونڭ يولنه، اونڭ نورينه قوشديلر. استادڭ نور رسالهلرى ألدن أله، ديلدن ديله، ايلدن ايله اولاشدى، طولاشدى. گنج إختيار، جاهل منوّر، سكزندن سكساننه قدر هركس اوندن بر شى آلدى، اونڭ نوريله نورلاندى. هر طلبه، بر ماكينه، بر مطبعه اولدى. ايمان، تكنيگه ميدان اوقودى. نور رسالهلرى بيڭلرجه دفعه يازيلدى، تكثير ايديلدى.
— 815 —
گوزلرينڭ نورى سونمش، ايچ عالملرينڭ ايشيغى سونمش، خارابهيه دونمش اولان كورلر؛ بو نوردن، بو ايشيقدن قورقديلر. بو عزيز آدمى، ديللردن هيچ أكسيك ايتمدكلرى "إنقلابه، لائكلگه آيقيرى حركت ايدييور" دييه، تكرار تكرار محكمهيه ويرديلر؛ تكرار تكرار حپسخانهلره آتديلر. قاچ كرّه زهرلهمك ايستديلر. اوڭا زهرلر، پانزهر اولدى. زندانلر درسخانه... اونڭ نورى، قرآنڭ نورى، اللّٰهڭ نورى وطن سنورلرينى ده آشدى. بتون عالمِ إسلامى طولاشدى. شيمدى توركيهده، هر تشكّلڭ، وطننى سَون هركسڭ، اوڭنده حرمتله طورماسى لازم گلن بر قوّت واردر: سعيد نور و طلبهلرى. بونلرڭ درنگى يوقدر، لوقالى يوقدر، يرى يوقدر، يوردى يوقدر، پارتيسى، پاطيرتيسى، نطقى، آلايشى، نمايشى يوقدر. بو، بيلينمزلرڭ، ايرمشلرڭ، كندينى بيوك بر دعوايه ويرمشلرڭ شعورلى، ايمانلى، اينانلى غلبهليگيدر.
عثمان يوكسل سردن گچدى
٭ ٭ ٭
بديع الزمانى زهرلهديلر
بوندن يدى سنه اوڭجه؛ قانونلرڭ چيگننديگى، بشر حقلرينڭ چارميخه گريلديگى، حرّيتلرڭ هيچه صاييلديغى، شخصى آرزو و إحتراصاتڭ قانونلردن اوستون طوتولديغى بر دورِ رذيلانهده، آفيون ولايتنڭ أميرطاغ قضاسنه سكسانلك بر إختيار، بر دين عالمى سوروليور. نفوس كوتوگنه قيد ايتديريلوب بوراده إقامته مجبور ايديلييور. تك غايهسى، قرآنِ كريمڭ أحكامنى تبليغ، إنسانلرى طوغرىيه، ايىيه و ناموسليلغه سَوق ايتمك اولان بر فكر آدمى، نَفى ايديلييور... هر
— 816 —
جبههسنده قان دوكديگى كندى ئوز يوردنده، أنگيزيسيون محكمهلرينڭ دخى إنسان اوغلينه روا گورميهجگى ظلمه، إشكنجهلره تابع طوتولويور. صقالنه، بييغنه، قيلق قيافتنه قاريشيلييور؛ ژاندارمه ديبجكلرى آلتنده ئولومه محكوم ايديلييور.
سورگون اولارق گوندرلديگى يرده دخى راحت بيراقيلمييور. أجدادندن مسافرپرورلگى، إختيارلرڭ، غريب و كيمسهسزلرڭ يارديمنه قوشمايى ميراث آلان هر تورك گبى، بو قضا خلقى ده، علمى أثرلريله، أفعال و حركتلريله مسلّم اولان بو ذاتڭ يارديمنه قوشمايى وجدانى بر وظيفه تلقّى ايدييور.
إسلامڭ و علمڭ عزّت و وقارينى شرفله محافظه ايتمهسنى بيلن و أصلا دنيا ذوقلرى ايچون محنت قبول ايتمهين بو شخصڭ، سياسى هيچ بر پارتى و تشكّلله ده قطعيًا علاقهسى يوقدر.
توركيهده ايمان و قَرَكْتَرْ صاحبى هر فكر آدمنه ياپيلديغى گبى، بو كيمسهنڭ مختلف دفعهلر أوى آرانمش، محكمهلره ويريلمش، بتون أثرلرى، مكتوبلرى أڭ اوفاق تفرّعاتنه وارنجهيه قدر مصادره ايديلهرك صوچسز يره حپسخانهلرده سورونديريلمشدر.
أوت، صوچسز يره دييورز. چونكه والى و قائمِمقامندن طوتيڭز ده، قرهقولدهكى ژاندارمهسنه وارنجهيه قدر استاده أذا و جفا ايتمك، حپسخانهلرده سورونديرمك بر وسيلهِٔ إفتخار؛ شفڭ گوزينه گيرهبيلمك، ترفيعِ مقام ايدهبيلمك گبى سفلى حرصلرله يانوب قاورولانلر ايچون ايسه بولونماز بر فرصت اولمشدر.
بو ظلم، بو إشكنجهنڭ سببلرينى، او دورڭ دينه قارشى اولان تمايلنده، وجدان حرّيتنه و إسلاميته ياپديغى باصقيده آرامق لازمدر. بو حالڭ، او دورده هيچ ده عجائب اولان بر طرفى يوقدر. زيرا او دورده مملكتده؛ دينسز،
— 817 —
ماترياليست، بهيمى حسلرينڭ زبونى، كوله روحلى بر نسل يتيشديريلمك ايستهنيركن، بو ذاتڭ كندى حياتنى إستحقار درجهسنده اورتهيه آتيلوب حرّيتله، أخلاقله، ايمانله مشبوع، حيوانى حسلرڭ أسيرى اولميان بر گنجلك ايستهمسى و بو اوغورده چاليشماسى ألبته خوش گورولمزدى. ملّت حقلرينى چيگنهيوب، ميليونلرڭ صيرتندن آختاپوطلر گبى گچنمگى شعار ايديننلر ايچون قورقولاجق بر حالدر بو. تعقيبلر، باصقيلر سنهلرجه دوام ايتدى. اونڭله قونوشانلرڭ، مكتوبلاشنلرڭ، خدمتنه قوشانلرڭ أولرى آراندى، كنديلرى آفيون حپسخانهسنده چوروتيلهرك چولوق چوجقلرى صوقاقلرده سورونميه محكوم ايديلدى.
اونڭ أل يازماسى قرآنِ كريمى ايله بونڭ تفسيرى اولان رسالهٔ نور پارچهلرى برر خيانتِ وطنيه أوراقى ايمش گبى مصادره ايديلوب صاوجيلقلره دور ايديلدى.
محاكمهسنه موقوفًا دوام ايديلهرك، يگرمى آى صوچسز يره حپسخانهده بيراقيلدى.
اويله بر آن گلدى كه، بو وقعهلرڭ جريان ايتديگى آفيون حپسخانهسى، اللّٰهه اينانمقدن و اونڭ أمرلرينى يرينه گتيرمكدن غيرى هيچ بر صوچى اولميان معصوم وطنداشلرله طولوب طاشدى. اونلره روا گورولن ظلم، إشكنجه، شيطانلرى بيله دهشته دوشوردى، عيّوقه چيقدى؛ وحشت حالنى آلدى. ناصل قُدُسِ شريف يهوديلرڭ وحشتنه و پيغمبرلره ياپيلان ظلملره صحنه اولمشسه، آفيون شهرى ده، إنسان حقلرينڭ چيگنهنوب وطنداش حقلرينڭ چارميخه گريلديگى ايكنجى بر شهر اولدى.
١٤ مايس سچيملريله چاريك عصرڭ ديكتاتورياسى زير و زبر ايديلوب چاتير چاتير ييقيليركن، ملّت كندى مقدّراتنه حاكم اولمقدن طويديغى حدودسز بر سَوينج ايچريسنده بايرام ايدييور.
— 818 —
....
١٤ مايسدن صوڭره هر شيئڭ دگيشهجگنى بكلركن ينه گورويورز كه، والى و قائمِمقاملر أسكى آليشقانلقلرينه دوامدهلر.
تحرّى مأمورلرى ينه قونوشان ايكى اوچ وطنداشڭ پشنده و ينه بديع الزمانڭ أوى ترصّد آلتنده. اويله كه، بر ژاندارمه چاوشى بيله ألنده آراما أمرى اولمادن توركيه جمهوريتى قانونلريله مؤيّد بولونان مسكن مصونيتنه تجاوز ايدييور. و بو جرئتكار، بر درلو جزا گورمييور. ينه استادڭ قيلق قيافتيله اوغراشيلييور، دورِ سابقده اولديغى گبى، زيارتنه گلنلر ينه قيد ايديلوب قرهقوللره چاغيريلييور...
....
كنديسنى ملّتنه حصر ايدن سكسان ياشندهكى إختيار بر دين عالمى ئولديريلمك ايستهنييور؛ هم ده رمضان بايرامى آقشامى، إفطار يمگنه زهر قونولمق صورتيله.
بو نه فجيع، بو نه تحمّل ايديلمز بر حالدر. تجريد ايديلمش، دائمى بر ترصّد آلتنده، قپوسنده بكجى. او ايچرده ئولومله باش باشه بيراقيلييور.
هيهات! گليڭز أى أهلِ إسلام. هپ برابر آغلاشالم. خاير، خاير! گوزياشلريله، فرياد ايله تداويسى ممكن دگل بو دردڭ... اللّٰه ايچون اوغراشالم.
نهاد يازار
٭ ٭ ٭
— 819 —
بديع الزمان سعيد نور
بيوك و داهى آدملرڭ بشيگى اولان توركيه شيمدىيه قدر، نه قدر مبذول مجاهدلر، مجدّدلر و بتون معناسيله بيوك إنسانلر گورمشدر. اونلرڭ إدراك ايتدكلرى حيات شرطلرى و گوردكلرى إعتبار، بولدقلرى و مظهر اولدقلرى حرمت، قدر و قيمتلرينه أصلا نقيصه ويرمهمكله برابر، يورودكلرى حق يولنده محقّق كه كنديلرينه بيوك قولايلقلر تأمين ايتمشدر. بو شرطلرڭ معكوس تجلّيسنه و ظلمڭ أڭ آغيرينه معروض قالديغمز شو گچمش يگرمى بش ييل، بزه آغير مجادله و مجاهدهلر ايچنده يوغرولمش، دعواسنڭ و ايماننڭ عظمتندن إلهام آلمش و بيوكلگنى دنيانڭ أڭ هجرا كوشهلرينه يايمش بر داهى، بر نور و فضيلت تمثالى هديه ايتمشدر.
نورى بر چوق مظلم وجدانلرى آيدينلاتمش؛ قدرتى، بر چوق ضعيف ايمانلى إنسانلره جسارت ويرمش، دهاسى، بر چوق نصيبسز إنسانلرڭ روحنه إلهام سرپمش اولان بو بيوك آدم، هيچ شبهه يوقدر كه، سعيد نور حضرتلريدر.
اوندن فضيلت و فداكارلق درسى آلان بر چوق يولنى شاشيرمش إنسانلر، كنديلرينى مسعود و آيدينلق بر صحرانڭ اورتهسنده بولمشلردر. دهاسى و جلادتى قدر ايمانى ده قوّتلى اولان بو محترم إنسان؛ يگرمى بش ييللق إستبداد و ظلمه گوزلرينى قيرپمهدن گوگس گرن و اونڭ قورقونج إشكنجه عدالتسزلگنه ايماندن طوغان بر جرئتله قارشى قويان تك شخصيتدر.
بتون مسلمان دنياسى، بو قطبڭ جاذبهسندن كنديسنى قورتارهمهمشدر. توركيهنڭ ايصسز و تنها بر كوشهسنده طوغان بو نور، ضياسنى پاكستانلره، أندونزيالره قدر يايمش و كنديسيله برابر ملّتمزڭ ده شان و شرفنه هالهلر أكلهمشدر.
— 820 —
نه يازيقدر كه؛ باغريمزدن فيشقيرمش، بزه شرف قزانديرمش، قرارمش گوڭللريمزى آيدينلاتمش، ضلالت يولنه صاپمش إنسانلرى حق يولنه گتيرمش اولان بو محتشم و مبارك إنسان، بزدن حرمت يرينه سادهجه تضييق و ظلم گورمشدر.
فقط او، بوندن نه ييلمش، نه ده يولنى دگيشديرمشدر. بِالعكس او داها ايى بيلييور كه؛ مجادلهسز، فداكارلقسز، إضطرابسز هيچ بر دعوا كوك طوتاماز.
نه ده اولسه، نه قدر بز بو گونشڭ ايشيغنى سوندورمك ايستهسهك ده، اونڭ نورى قراڭلق گوڭللرده برر مشعله گبى يانييور و بزى آيدينلاتييور. بو، بيوك إنسانڭ حقّى و دعواسنڭ ميوهسيدر. نه موطلى كنديسنه!
جواد رفعت آتيلخان
٭ ٭ ٭
بديع الزمان سعيد نور
گوزل تورك وطننڭ يتيشديروب بتون بشريته ئورنك إنسان اولارق هديه ايتديگى بيوك داهى، بيوك مرشد و محتشم بر إنسانڭ إسميدر. طقسان ييلى طولديران حياتنڭ هر گونى برر نور هالهسى، برر فضيلت ايشيغى، بر عزم و ايمان حلقهسى حالنده تورك نسللرينڭ روحلرينه و دماغلرينه گيرمش؛ و بو نور، سنهلرله بر چوق قراڭلق روحلرى آيدينلاتهرق اونلرى طوغرى، گوزل و ايشيقلى يوللره سَوق ايتمشدر.
إلٰهى بر ذكانڭ رمزى اولان بيوك استاد سعيد نور حضرتلرى، اللّٰهڭ مستثنا بر لطف و كرمى اولان محتشم دهاسنى مؤمن بر عزم و جلادتله بو عزيز ملّتڭ خيرى،
— 821 —
ترقّيسى و يوكسليشى اوغرينه خارجهمش و اونڭ نورى تورك حدودلرندن طاشارق قومشو مملكتلره، پاكستان و أندونزيايه قدر ياييلمشدر.
بو نورڭ ايشيغى و إنسانلره بخش ايتديگى أخلاق و فضيلت شعلهلرينڭ تك بر قيمت و تقدير ئولچوسنده طوپلانماسى ممكن دگلدر.
اوندهكى عزم و إراده، اوندهكى يوكسك قناعت و اوستون إنسان وصفى، هپمز ايچون ئورنك تشكيل ايدهجك قدر بيوكدر.
يالڭز بز دگل، يالڭز مسلمانلر دگل، بتون إنسانلق بو بيوك إنسانڭ شخصيتنده أصالت و نجابتڭ، أخلاق و فضيلتڭ و بِالخاصّه يوكسك ايمانڭ بتون گوز قاماشديريجى أنموذجلرينى تماشا ايدهبيلير. بتون تورك چوجقلرى، وطنلرينڭ بو قدر إلٰهى بر ذكايه، بو قدر محتشم بر شخصيته، بو قدر تميز بر إنسانه بشيك وظيفهسى گورديگنه إفتخار ايدهبيليرلر.
أوّلكى گون اونڭ بر محكمهسى واردى. بو محكمهدن ايكى شى اوگرندك: برى، أصيل و گنج تورك نسلنڭ فضيلت و علوِّ أخلاقه، يوكسك اينانج و إرادهيه اولان درين صايغيسى و يوكسك علاقهسى...
ديگرى ده، لوكسلرينى، زنگينلكلرينى، رتبه و موقعلرينى و بوگونكى فانى و سفيل وارلقلرينى تورك ملّتنڭ سفالت و گريلگنده آرايان و زهرلى إلهاملرينى و ديركتيفلرينى و قوّتلرينى ملّتلر آراسى گيزلى، دويريجى و بوزغونجى تورك دشمنلرندن آلان بر صويسزلر و نسبلرى بليرسز إنسانلرڭ طاقينديغى طور.
بيڭلرجه منوّر تورك گنجنڭ تشكيل ايتديگى بيوك طوپلولقدن بر مقدار ايركيلهرك زهرلى، ملعون و مفسد قلملرينى قورقاق و تيترهك دخى اولسه سينسى
— 822 —
سينسى عليهده قوللانان و آرتيق موداسى گچمش اولان پالاورالرله بو قيمتى كوچومسهمك ايستهين گروه.
شويله بر مقايسه ياپابيليرز: استادِ أعظمله (حاشا ماصون استادى دگل) معاصر اولان بيوك آدم و هندستانڭ قورتولوش رهبرى ماهاطما غاندى. برى، إنگليز جبروتنه، إنگليز أمپرياليزمنه و اونڭ قورقونج إستيلا و إستثمارينه باش قالديرمش و ييللرجه بيوك دعواسنه خدمت ايدهرك إنگلترهنڭ بتون حشمت و قدرتنى، عظيم إرادهسى اوڭنده عاجز و مفلوج بر حاله گتيرمشدر. بزم بو تيپده يتيشديرديگمز بيوك إنسانڭ مجادله و مساعى حياتى و شكلى، برنجيسنه چوق بڭزهمكله برابر؛ فضله اولارق اوڭا جنابِ حقّڭ بخش بيورديغى مسلمانلق و ايمان نورى ده كندى ضياسنى گونش گبى إسلام إقليملرينه و دياردن دياره آشيروب گوتورمشدر.
آراده سادهجه بيوك و شايانِ أسف بر فرق واردر.
بو فرق برنجيسنه درت يوز ميليونه ياقين بر إنسان طوپلولغنڭ گوسترديگى صارصيلماز اينانج، حرمت و باغليلق... بزمكينه قارشى ده (محدود بيله اولسه) بعض أصالت فقراسى صويسزلرڭ آچيغه ووران إستخفاف و سينسى هجوملرى.
يا ربّى! نهدن بزى بويله هر قيمت و فضيلتى پاچاورايه دونديرهجك قدر پسپايهلشديردڭ؟ بيلييورز، سڭا قارشى گناهمز چوق و بيوكدر. يتر يا إلٰهى، يتر بو سقوط بزه!
جواد رفعت آتيلخان
٭ ٭ ٭
— 823 —
بديع الزمان كيمدر؟
بديع الزمان، معهود و مُهْلِكْ اوچوروملرله طولو اولان إجتماعى سيريمزى، معنوى دگرلر باقيمندن بر نورِ ايمانى و ضياىِ إرشادى ايله تحتِ أمنيته آلمغه چابالايان و بو خصوصده بيلمهنڭ، كندى كندينى إداره ايتمك؛ بيلمهمنڭ، كورى كورينه إداره اولونمق حقيقتنه وجود ويرهجگنى خلق كتلهلرى آراسنده تمثّل ايتديرن إنساندر.
بديع الزمان، أخلاقى قيمتلر و ملّى خصلتلرڭ پوزيتيف علملرله موازى اولارق قطعِ مسافه ايدهمديگنى، بو معنا و شكل مواجههسنده يتيشن چول قدر قورو و بوش روحلرله بولانمش گنجلگڭ، إستقبالده ملّتمزڭ رؤيت اُفقنده بر قره بلا اولاجغى حقيقتِ قطعيهسنى گوزلره صوقان و چارهٔ خلاصى ده گوسترن كيمسهدر.
بديع الزمان، شرق و غرب آراسندهكى عظيم مفارقتڭ، شخصيت مفهومنڭ طارالمه و گنيشلمهسندن نشئت ايتديگنى گورن و عصرڭ مايمون تقليدجيلگنه واران شخصيتسزلگى اوڭنده، شخصيت مفهومنڭ إلٰهى يوكسكلگنى گوڭللرڭ محراق نقطهسنده سَنْبوللشديرمگه توسّل ايدن عالمدر.
بديع الزمان، حرّ آدملرڭ، حرّ مملكتنڭ إلٰهى قورولوش فلسفهسنى، عقللره و گوڭللره نقش ايدن دين آدميدر.
بو نجيب ملّت، بديع الزمان گبى نفسندهكى منفعت پوتنى دويرن إنسانلرڭ خدمتنه چوق، أما چوق محتاجدر.
حقوق فاكولتهسندن
ضيا نور
٭ ٭ ٭
— 824 —
دموقرات قارداشلره توصيه
ديكتاتورلر و شفلر إدارهسنده مملكتڭ ديننى، ايماننى، جاننى، حياتنى قاصوب قاووران مرحمتسز أسكى دورڭ فارماصون قوللرينڭ شو جان چكيشمه دورنده دموقراتلره توجيه ايتدكلرى سلاحلرڭ أڭ تأثيرليسى، اونى كنديلرندن داها دينسز گوسترمگه چاليشمالريدر. بر قسمى ديندارلق پردهسنه بورونهرك، دموقراتلرڭ ملّته وعد ايتدكلرى دين حرّيتنى تأمين ايتميهجكلرينى پروپاغنده ايدييورلر. بر قسمى ده، إرتجاعى حمايه ايدييور إتهاميله دموقراتلرڭ دين حرّيتنه طرفدارلق ايتمهسنى اوڭلهمگه؛ كنديلرى گبى دموقراتلرى ده دينى، دين مؤسّسهلرينى تخريب ايتمگه، دين أهلنه قارشى شدّت گوسترمگه سَوق ايدييورلر.
دموقرات پارتينڭ إقتدارى أله آلير آلماز قومونيستلره قارشى شدّتلى طاورانماسى، ديگر طرفدن أذانِ محمّدينڭ سربستيسنى تأمين ايتمهسى، بو سببله خلقڭ محبّتنى قزانهرق كندى قوّتندن يگرمى دفعه داها بر قوّت ألده ايتمهسى خلقجيلرى مدهش أنديشهيه دوشوردى.
أسكى دورڭ دين أهلنه و قرآن أهلى اولان نورجيلره قارشى تعقيب ايتديگى ظالمانه سياستڭ اونلرى بو حاله دوشورديگنى دموقراتلر إدراك ايدهجك بر سويهده اولدقلرى ايچون، اونلرڭ پوصولرينه دوشميهجكلرينه إعتماديمز واردر.
أسكى دورڭ بللى باشلى شعارى معلومدر. دموقراتلر، بقالرينى تأمين ايتمك ايسترلرسه، تماميله بو شعاره قارشى بر سياست تعقيب ايتمهلرى ايجاب ايدر؛ بر طرفدن قومونيزمه قارشى شدّت، ديگر طرفدن دينى و دين أهلنى حمايه. آچيقجه و مردجه بو يولده يورومك مجبوريتندهدر. بو خصوصده گوسترهجگى أڭ اوفاق بر ضعف، ياخود أڭ اوفاق بر صميميتسزلك، اونى خلقجيلرڭ چوقورينه دوشورور.
— 825 —
بز نور طلبهلرى، قطعيًا سياستله إشتغال ايتمهيز. بزم يگانه أملمز، مملكتده دين حرّيتنڭ حقيقى صورتده تأمينى، دينه و دين أهلنه و قرآن أهلى اولان نورجيلره قارشى چاريك عصردن بَرى دوام ايدن ظلم و تضييقڭ تماميله بَرطرف اولماسيدر. دموقرات قارداشلره توصيه ايدرز: دورِ سابقڭ شيطانكارانه اويونلرينه، حيلهلرينه آلدانماسينلر؛ اونلرڭ دوشدكلرى ضلالته دوشمهسينلر. ملّتڭ روحنى و إرادهسنى اونلر گبى إستخفاف ايتمهسينلر. قومونيزمه و دينه قارشى طوتدقلرى طوغرى يولده عزمله دوام ايتسينلر.
نور طلبهلرى نامنه
صادق، صونغور، ضيا
٭ ٭ ٭
بديع الزمان
بَرْغْسُونْ "أخلاقله دينڭ ايكى قايناغى" آدلى صوڭ كتابلرندن بريسنده؛ بِالخاصّه أخلاقڭ، بر إنسان جمعيتنده آلچالمش وقعه دركهسندن علوى مفكوره سويهسنه، آنجق ديندار و تميز شخصيتلر سايهسنده يوكسلهبيلهجگنى قيد ايدر.
بو گوروش، إنسانلق و مسلمانلق تاريخنده صاييسز ئورنكلرله هر زمان تحقّق أيلهمشدر. ذاتًا پسيقولوژى علمنه طايانان تربيه صنعتى، (عنعنهوى يوللرنده) بو عمدهيه طوتونديغى و يڭى بر إستقامت ويريلهجك نسللرى بو قبيل ئورنك إنسانلرى تقليده سَوق ايتديگى نسبتده، بزدن أوّلكى دورلرده، بزدن چوق مسعود إنسانلر يتيشديرمشدر.
بديع الزمان، هانگى جمعيتده و هانگى دورده ياشارسه ياشاسين، ايشته بو إشارت ايتديگمز ئورنك إنسان وصفلرينى محافظه ايدن تميز و مستثنا شخصيتلردن
— 826 —
بريسيدر. تورك ملّتنى محو ايتمك ايچون جاسوس أللرله پرده آرقهسنده يتيشديريلمش و تورك ملّتنى يالانله، دولانله هر ثانيه آلداتمغى كندينه بر گچينمه صنعتى ايدينمش بر سورى وطن خائنى و ملّت دشمنى مخلوقلر، بو تميز شخصيتڭ ييللردن بَرى حياتنى جَنْدَرَهيه صوقمشدر. صورارز: (فقط كيمه صوراجغز؟ بو صورغودن ده نه اوماجغز؟) بتون تاريخمزده، هر فرصتده، أڭ قورقونج و امانسز دشمنلغنى إثبات ايدن فنار پاطريقلرى محتشم سرايلرنده سلطنت سورركن؛ بو عزيز طوپراغڭ عصرلردن بَرى طاپوسنى (أڭ آز بيڭ سنهلك بر ملكيت حقّيله) أتنده و قلبنده طاشييان بديع الزمان، بو فساد اوجاغنڭ بر قپوجيسى قدر ده مى ياشامق حقّندن محروم قالسين؟
هانگيمز ياپراقلرى آراسنده فكرى و روحى سياحتلره قالقديغمز كتابلريمزڭ، آنسزين مقدّس بيلينن مسكنمزه تجاوز ايديلهرك، اوطهمزده باصقينه اوغرايهرق أللريمزدن قاپيلوب غصب ايديلمهسنه تحمّل ايدهبيليرز؟ بويله بر حركت (گويا تقليد ايديلن) چاغداش مدنى جمعيتلردن أڭ گرى قالان إسپانيهده ده وقوع بولاماز. هله وقوعندن صوڭره نامتناهى أصلا تكرّر ايدهمز.
بز، بديع الزمانڭ علم، أخلاق، فضيلت و أدب صفتلريله بَزَهنن تميز و يوكسك شخصيتنه گوستريلن و هله صوڭ گونلرده بتون بتون شدّتلهنن كوتو معاملهلردن و بو معاملهلرى اوڭا روا گورنلردن نفرت ايدييورز. أخلاقسزلق چركفنڭ بر طوفان حالنده هر إستقامته طاشوب اوزانارق هر فضيلتى بوغمغه قويولديغى، توركلرڭ بو قدر قراڭلق گونلرنده اونڭ فيضنى بر سرّ گبى قلبدن قلبه مقاومتى إمكانسز بر حمله حالنده إنتقال ايدر گورمكله تسلّى بولويورز. گيجهلريمز چوق قراردى و چوق قراران گيجهلرڭ صباحلرى پك ياقين اولور.
اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الصَّابِرِينَ
جودت سزهر
٭ ٭ ٭
— 827 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
چوق عزيز، چوق مبارك، چوق مشفق، چوق سَوْگيلى استاديمز حضرتلرى!
رسالهِٔ نورى همّت و دعالريڭزله، دقّت و تفكّرله اوقودقجه، بو معظّم أثر كلّياتنڭ طلسمِ كائناتڭ معمّاسنى كشف و حلّ ايدن بر كشّاف اولديغنى، حال و إستقبالڭ بر مرشدِ أكبرى و بر رهبرِ أعظمى اولديغنى، ينه دعا و همّتڭزله إدراك ايدييورز. أوت استاديمز حضرتلرى! رسالهٔ نورى اوقويان هر إدراك صاحبى آڭلايور كه؛ رسالهٔ نور گرك بو عصرڭ، گركسه اوڭمزدهكى عصرڭ بشريتنى فكر قراڭلقلرندن قورتاروب، تنوير و إرشاد ايدهجكدر.
رسالهِٔ نور يالڭز بو وطن و ملّت ايچون دگل، عالمِ إسلام و بتون بشريتڭ إحتياجنه جواب ويرهجك بر كلّيات اولارق تأليف ايديلمشدر. بوگون تاريخده هيچ گورولمهمش بر فجاعت و فلاكت ايچريسنده چيرپينان بشريت ايچون، خلاصكار اولارق رسالهِٔ نوره صاريلمقدن و نه بهاسنه اولورسه اولسون، رسالهِٔ نورڭ نورانى و پارلاق أجزالرينى ألده ايدوب دقّت و تفكّرله اوقومقدن باشقه بر قورتولوش چارهسى يوقدر. رسالهِٔ نورى اوقويان هركس، بو حقيقتى إدراك ايتمش و ايتمكدهدر. أگر بز مقتدر اولسهق؛ بو حقيقتى، كائناته ناظر بر محلّه چيقوب، بتون كائناته إعلان ايدهجگز. فقط مادام كه بوڭا موفّق اولامييورز و مادام كه رسالهِٔ نورڭ جهانشمول قيمتنى بو درجه استاديمزڭ همّتيله إدراك ايتمشز؛ شو حالده او نور و فيض خزينهسى، عرفان و كمالات منبعى اولان رسالهِٔ نورى، بر دقيقهمزى بيله بوش گچيرمهدن، متمادى و دواملى بر شكلده هر گون و هر ساعت اوقويهجغز و بو اوغورده گيجهلى گوندوزلى چاليشهجغز إن شاء اللّٰه. فقط هر آن بتون ايشلريمزده اولديغى گبى، بونده ده بيوك استاديمزڭ دعا و همّتيله موفّق اولابيلهجگز.
— 828 —
هم شو حقيقت ظاهر و باهردر كه: بر كيمسه علّامه دخى اولسه، رسالهِٔ نورڭ و مؤلّفنڭ طلبهسيدر. رسالهِٔ نورى اوقومق ضرورت و إحتياجندهدر. أگر غفلت ايدرسه، كنديسنى آلداتان أنانيتنه بوين أگوب، رسالهِٔ نور كلّياتنى اوقومازسه، بيوك بر محروميته دوچار اولور. فقط بز إدراك ايتديگمز بو معظّم حقيقت قارشيسنده، بشريتڭ خلاصكارى و ميليارلرجه إنسانلرڭ فوقنده اولان بر مأمورِ ربّانىيه ناصل منّتدار و مديون اولديغمزى تعريف ايدهمييورز. ينه دعا و همّتڭزله إدراك ايتمشز كه؛ قرآنِ كريمڭ بر معجزهِٔ معنويهسى اولان خارقه رسالهِٔ نور كلّياتنڭ بر سطرندن ايتديگمز إستفادهنڭ، بر مقدارِ مقابلنى دخى اودهمگه گوجمز يتيشمز. بونڭ ايچون آنجق جنابِ حقّه شويله يالوارمغه قرار ويردك:
"يا ربّ! بزى أبدى حپسِ منفرددن قورتاروب باقى و سرمدى بر عالمڭ سعادتنه نائل ايدهجك بر حقائق خزينهسنڭ آناختارينى رسالهِٔ نور گبى نظيرسز بر أثريله بخش ايدن سَوْگيلى و مشفق استاديمزى، ظالملرڭ و دشمنلرڭ سوءِ قصدلرندن محافظه أيله، قرآن و ايمان خدمتنده دائما موفّق أيله. اوڭا صحّت و عافيتلر، اوزون عمرلر إحسان أيله!" دييه دعا ايدييورز.
أوت استاديمز حضرتلرى! رسالهِٔ نورى دقّت و تفكّرله اوقومق نعمتِ عظماسنه نائل اولان بز بر قسم اونورسيته گنجلگى، بر حسنِ ظن ويا بر تخمين ايله دگل، تحقيقى و تدقيقى بر صورتده، صارصيلماز و صارصيلميهجق اولان علم اليقين بر قوّتِ ايمانيه ايله اينانييورز كه؛ زمين يوزينڭ بو عصره قدر گورمديگى بر وحشت و دهشتڭ سببى اولان دينسزلك و إلحادى، بديع الزمان اورتهدن قالديرمغه عنايتِ حق ايله موفّق اولاجقدر.
بزم بو قناعتمز، صافدلانه ويا تخمينله دگلدر؛ علمى و دليله مستند بر تحقيق ايلهدر. بونڭ ايچون، معارض اولان دخى بو حقيقتى قلبًا تصديق ايدهجكدر.
— 829 —
دعا و شفقت بيورڭ، قرآن و ايمان خدمتنده فدائى اولالم. رسالهِٔ نورى، بر دقيقهمزى بيله غيب ايتمهدن اوقويالم، يازالم، إخلاصِ تامّه موفّق اولالم.
اونورسيته نور طلبهلرى نامنه
عبد المحسن
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
چوق مبارك استاديمز حضرتلرى!
أوّلا: گچنلرده آلينان نور أجزالرينڭ هپسى طاغيلدى؛ نورڭ مشتاقلرى سُرور ايچنده قالديلر. نوردن قسمتى اولانلر، برر برر چيقوب اوڭا قوشويورلر. نور آرايان سينهلر،
مَنْ طَلَبَ وَ جَدَّ وَجَدَ
حقيقتنجه بولويورلر. بو سفر ضيا قارداشمزڭ گتيرديگى اوتوز درت عدد سوزلر قاپيشيلدى. عصاىِ موسىلر آنقرهيه و آناطولينڭ مختلف يرلرينه طاغيلييور.
....
رسالهِٔ نورڭ پرده آرقهسندهكى پارلاقلغنى گورمهينلر دخى اوڭا طرَفداردرلر. رسالهِٔ نورڭ مدرسة الزّهراسى آناطولى چاپنده و عالمِ إسلام ئولچوسنده گنيشليهجگنى؛ رسالهِٔ نوردهكى حقيقتڭ يوكسكلگندن و دقّت و تفكّرله اوقويان مؤمنلرڭ و أهلِ علمڭ آراسنده وجوده گلن صارصيلماز اخوّت و قارداشلقدن آڭلايورز. مدرسة الزّهرانڭ بو معظّم فعاليتى، زمين يوزنده بهار موسمنده اولان إلٰهى و معظّم نشر گبى سسسز، گورولتيسز، شعشعهسز، گوستريشسز و متواضع و فقط معظّم بر شكلده جريان ايتمكدهدر. فطرةً عجول اولان إنسان اوغلى عالمده
— 830 —
حاكم اولان قانونِ إلٰهىيى دوشونميهرك، هر مسئلهنڭ ايستديگى وقتده حلّ اولنماسنى ايستهيور؛ كوچك دائرهلردهكى وظيفهلرينى آتلايوب، بيوك دائرهلره صاپييور.
تخملرى آتيلمش و سنبل وقتنه گلمش اولان رسالهٔ نورڭ يتيشديرديگى حقيقى ايمانلى ذاتلر، إن شاء اللّٰه ياقين زمانده عالمِ إسلامه برر نمونهٔ إمتثال اولوب نورِ هدايتى گوسترهجكلردر.
آنقره اونورسيتهسى نور طلبهلرى نامنه
عبد اللّٰه
٭ ٭ ٭
آنقرهده نورلرى نشر ايتمك نعمتِ عظماسنه نائل اولمش بيوك بر عالم و أهلِ قلب بر ذاتڭ استاده يازديغى بر مكتوبدر:
صاحب الإخلاص والنّور والكمال والإرشاد مجاهدِ أكبر بديع الزمان حضرتلرى!
ميدانِ إبتلا و إمتحانه ِللّٰه و فِى اللّٰه ايچون آتيلديغڭز آندن بو آنا قدر حقوق اللّٰه و حقوقِ عبادڭ مدافعه و محافظهسنه ليل و نهار، حق و خلق حضورنده، ذاتڭزه خاص قدرتِ علميه و كماليه و نوريه و إرشاديهلريڭزله فوق العاده آغير شرائط دائرهسنده لا ينقطع دينهجك درجه سعى و غيرت و همّتله چاليشديغڭزه؛ مَلك، فلك، عرش، كرسى، لوح، قلم، أرض، سماوات، عالمِ كون، إنس و جنّ و خارجدهكى أهلِ إنسان و إسلام و بو عبدِ عاجز "اَشْهَدُ بِاللّٰه إلى آخر الدَّوران" شاهدِ دائمى و أبدىيز.
— 831 —
صاحب النّور اولان بديع الزمانمز! ذاتِ نوريهلريڭزڭ، عبدِ عاجز جان و گوڭلدن دوستڭزم. بو دوستلغم گلوب گچيجى، زواله محكوم دوستلقلردن دگلدر. عالمِ معناده، بَزمِ أزلِ اَلَسْتُ دهكى فطرتِ ذاتيهلريمزدن منتقل دوستلق اولديغى گبى، عالمِ شهوديمزده بر ياريم عصره تقرّب بيوران أطوار و أقوال و حركات و سكناتڭزدن و بو مدّت ظرفنده دورِ إستبداد و مشروطيت و جمهوريتده بربرندن بتر إبتلا و إمتحان و چلّهلريڭزدن و تواريخِ مختلفهده أعظمى آغير شرائط دائرهسنده ديوانِ حرب و سائر محاكمهلريڭزدن و ميدانِ غزالرده حرب و ضربلر و ميدانِ علمده أقران و أمثالڭزه فائق مباحثات و مناقشاتِ علميه و إنتشار بيوران آثارِ جليله و جميلهلريڭزدن، إخلاصه مقرون أعمالِ صالحه و أفكارِ نوريهلريڭزدن؛ جهادِ أصغر و أكبرلريڭزڭ سير و تماشا و تلاوتندن آلديغم درسِ عبرت و حكمتلر، ذاتِ أكملڭزه اولان قديم دوستلغمى هر آن آرتديردى، صوڭ درجه ترصين و تحكيم بيوردى؛ عشقه، وجده گتيردى. بو عشق و شوق ايله، سلطان حميد زمانندن بَرى ذاتڭزڭ و نور طلبهلريڭزڭ حقوقِ عموميه و خصوصيهلريڭزڭ حسبةً ِللّٰه مدافعه و محافظه و حمايهسى ايچون، ياقيندن اوزاقدن، قارينجه قدرتنجه، دوستلق وجيبهلرينى معنًا - مادّةً ايفاده قصور ايتمهمگه أعظمى چاليشدم، چاليشييورم و چاليشهجغم. بو حالمه حق و خلق و نور طلبهلريڭزڭ بر قسمِ مهمّى آگاهدرلر.
إن شاء اللّٰه عونِ حق و إمدادِ محمّديه ايله و جهادِ أصغر و أكبردهكى فى زماننا بىمثال عشقِ إخلاصيهلريڭزله، قريبًا حق غالب، باطل مغلوب اولور. عالمِ إنسانيت إسلاميته إنقلاب و مدنيتِ محمّديه بتون شعشعهسيله طلوع بيورر؛ إنس و جنّ، مَلك و فلك هپ برلكده عيدِ أكبر أيلرز. خاصّةً بو جهانشمول بايراممزى طويه طويه و قانه قانه كمالِ صحّت و عافيتله سير و تماشالريڭزى، رحمتِ إلٰهيهدن مع عائله دعاده بَرْدوامز. جنابِ حق درگاهِ الوهيتنده دعالريمزى حبيبِ كبريا حرمتنه مستجاب بيورسون، آمين ثمّ آمين!
— 832 —
پك مبارك قلبى، روحى، سرّى دوستم! بيلمم، عبدِ عاجزى خاطرلاديڭز مى؟ هر إحتماله قارشى خاطرلاتهيم: يوردڭ هر طرفنده مجاهدهِٔ ملّيه دوام ايدركن ذاتِ حكيمانهلرينه، آنقرهده مجاهدهِٔ ملّيهيه برلكده دوامى متضمّن، مختلف أشخاصدن اون سكزى متجاوز دعوتنامهلر گلديگى زمان، بو دعوتلره إجابت ايدوب ايتمهمك خصوصنده إستانبولده إقامتگاهڭزده بَيْنمزده تقرّر ايدن گونده بولوشارق إستشاره بيورديغڭز آلاى مفتيلرندن دوستِ قديمڭز آنقرهلى عثمان نورىيم. صوڭ زمانلرده ملّى مدافعه وكالتى مفتيلگنه تعيين اولوندم. ٢٥ سنهيه قريب بوراده مفتيلك ياپدم. اوچ سنه أوّل تقاعد اولدم. شيمدى آنقرهده أويمده إقامت ايدييورم. ذاتڭزه و أهلِ إنسان و إسلامه ليل و نهار دعا ايله إمرارِ حيات أيلهيورم. أڭ بيوك أملم و آرزوم، ئولمهدن أوّل، دنيا گوزيله ذاتڭزى گورمك و زيارت ايتمك، حسبةً ِللّٰه بر صحبتڭزده بولونمقدر. بونى جان و گوڭلدن آرزو أيلهيورم.
عزيزلرڭ عزيزى عزيزم! كمالِ تعظيمات و تكريماتله ذاتِ حكيمانهلريڭزى و طلبهِٔ نوريهلريڭزى عشق و شوق ايله سلاملر و خاطرلر، ايكى جهانده عزيز اولمالرينى و اولماڭزى حق تعالى و تقدّس حضرتلرندن تضرّع و نياز أيلرز. پك مبارك أللريڭزدن حسرت و إشتياقله تقبيل أيلر، دعاىِ إخلاصيهلريڭى و جوابِ صوابلريڭزى بكلر، اللّٰهه أمانت أيلرم، بزم بر دانه صاحب النّور و العزم و الإراده و الإرشاد أفنديمز حضرتلرى.
اَلْبَاقِى هُوَ اللّٰهُ
يارِ غارڭز، منتهاىِ ذروهٔ هيچيده بريجك عبدِ غُبار
عثمان نورى
٭ ٭ ٭
— 833 —
استادڭ أميرطاغه گيديشى
استاد سعيد النورسى، آفيون حپسندن تخليه ايديلدكدن صوڭره، يانندهكى طلبهلريله برابر أميرطاغه گيتدى. ايكى سنه قدر أميرطاغده قالدى. ١٣٧١ ييلنڭ محرّم آينده أسكيشهره گلدى و بر بچق آى قدر ييلديز اوتلنده إقامت ايتدى. استادڭ بو گليشى معنيدار ايدى. ١٩٥٠ يه قدر نفى ايديلديگى محللردن هيچ بر يره چيقمامشدى، أساسًا چيقماسنه مساعده ايديلمهمشدى. چوق زمان، ياقين بر كويه دخى گيدهمييوردى.
استاد، أسكيشهرده مشتاق طلبهلرى ايله گوروشمش، رسالهِٔ نورڭ يڭى و تازه ميوهلرى اولان گنج نور طلبهلرى ايله قونوشمش، بر درجه حياتِ إجتماعيه ايله علاقهدار اولمشدى. اوراده هر صنف خلقدن طلبهلرى كثرتله بولونديغى گبى، عسكرلر ايچنده بِالخاصّه هواجيلردن پك چوق نور طلبهلرى واردى. بونلرڭ هر بريسى ايمانلى و يوكسك أخلاق صاحبى اولوب، شجاعتِ ملّيهِٔ إسلاميه ايله سَرَفْراز، إخلاصلى، قلبلرى محبّتِ نبويه و جهاندگر خدمتِ إسلاميه و وطنيه ايله مشبوع كيمسهلردى.
٭ ٭ ٭
بر مدّت صوڭره استاد، أسكيشهردن إسپارطهيه گيتدى و يتمش گون قدر اوراده قالدى. بو صيرهده إستانبولدهكى فعّال طلبهلرى، گنجلك رهبرينى طبع ايتديرمشلر، بو يوزدن استاد عليهنه دعوا آچيلمش و استاد محكمه ايچون إستانبوله چاغيريلمشدى.
استاد إسپارطه و إستانبولده ايكن، "نور عالمنڭ بر آناختارى" إسميله نشر ايديلن توحيد حقّندهكى بحثلرى يازمش و مكتوب اولارق طلبهلرينه گوندرمشدى كه؛ بو بحثلر چوق قيمتدار برر توحيد خزينهسى حكمندهدر.
٭ ٭ ٭
— 834 —
إستانبول محكمهسى
بعض اونورسيتهلى گنجلر، گنجلگڭ ايمان و أخلاقنه خدمت مقصديله گنجلك رهبرينى إستانبولده باصديرديلر. بونڭ اوزرينه مدّعىعموميلك طرفندن، ١٦٣ نجى مادّهيه إستنادًا أثر لائكلگه آيقيرى اولارق، دولتڭ تمل نظاملرينى دينى أساسلره اويدورمق مقصديله يازيلديغى، پروپاغنده و تلقين ماهيتنده اولديغى إدّعاسيله، استاد إستانبول برنجى آغير جزا محكمهسنه سَوق اولونمشدى.
٢٢-اوجاق-١٩٥٢ محاكمه گونى اولمق إعتباريله، بديع الزمان سعيد النورسى إسپارطهدن إستانبوله گلهرك محكمهده حاضر بولونمشدى. استادڭ طلبهلرى گنج اونورسيتهليلر، محكمه صالوننى طولديرمشلردى. قوريدورلرده بيوك بر غلبهلك گوزه چارپييوردى. أوّلا إدّعانامه و أهلِ وقوف راپورى اوقونمش، استادڭ إستجوابى ياپيلمشدى. أهلِ وقوف راپورنده: "مؤلّفڭ بو أثرده دين دوشونجهسنى يايمغه چاليشديغى، گنجلره رهبر اولاجق فكرلر سرد أيلديگى، مؤلّفڭ تستّر طرفدارى اولديغى، قادينلرڭ ياريم چيپلاق و آچيق باجاقله طولاشمالرينڭ إسلاميته آيقيرى و قادينڭ فطرتنه ضد اولديغنى بيان ايتديگى، قادينى گوزللشديرن شيئڭ تربيهِٔ إسلاميه دائرهسنده آدابِ قرآنيه زينتى اولديغنى سويلهديگى، دينى تدريسات طرفدارى اولديغى، بناءً عليه دولتڭ تمل نظاملرينى دينى أساسلره اويدورمق ايستديگى..." اوزون اوزادىيه ايضاح ايديلمشدر.
بديع الزمان سعيد النورسىنڭ مدافعهسنى إستانبول آووقاتلرندن سنىّ الدّين باشاق، مهرى هَلَاوْ و عبد الرحمن شرف لاچ درعهده ايتمشلردر.
اوقونان إدّعانامه و راپور اوزرينه استاد سعيد النورسى جوابًا:
— 835 —
اوتوز بش سنهلك حياتنى مثال گوسترهرك سياستله، دنيوى و منفى جريانلرله علاقهدار اولماديغنى؛ كنديسنى مشغول ايدن و نظرينى چكن تك شى، حقائقِ ايمانيه و خدمتِ قرآنيه اولديغنى، بتون قوّتيله ايمانى قورتارمق دعواسنده گيتديگنى بيلديرر؛ متعدّد محكمهلرڭ برائت و إعاده قرارلرينى ذكر ايدر. گنجلك رهبرى آدلى أثرينڭ اونورسيتهلى گنجلر طرفندن باصديريلماسنڭ بيوك بر ممنونيتى موجب اولماسى لازم گلديگنى؛ ايچنده بولونديغمز عصرڭ منفى جريانلرينه، بِالخاصّه إجتماعى بُنْيهمزى صارصان أخلاقسزلق و ايمانسزلق صالغنينه قارشى، گنجلك رهبرى گبى رسالهِٔ نورڭ بتون أجزالرينڭ كلّيتله إنتشارينڭ، گنجلگه و معصوم أولادلره و قادينلره عمومًا اوقوتديريلماسنڭ، وطن - ملّت سعادتى نقطهِٔ نظرندن غايت ألزم اولديغنى بليغ بر صورتده إفاده ايتمش؛ مذكور غايهلر ايچون، كندى خبرى اولمادن گنج اونورسيتهليلرڭ طبع ايلديگنى بيان ايتمشدر.
محكمه ١٩-شباط-١٩٥٢ گوننه تعليق ايديلمشدر.
ايكنجى محكمه گوننده، رسالهِٔ نور كلّياتندن چوق إستفاده ايدن بر چوق اونورسيته طلبهلرى و أهلِ عرفاندن متشكّل بيوك بر غلبهلك محكمهيى ديڭلهمك اوزره ايركندن قوريدورلرى طولديرمشلردى. استاد آلقيشلرله، اونورسيتهلى نور طلبهلرينڭ قوللرى آراسنده محكمه صالوننه گيردى؛ مظنون صنداليهسنه اوطوردى. آووقاتلر ده گلديلر، يرلرينى آلديلر. محكمه صالوننده مدهش بر إزدحام واردى. بيڭلرجه كيشى محكمهيى ديڭلهمك اوزره صالونه گيرمك ايستهيور، غلبهلك طالغهلر حالنده قپولردن طاشييوردى. بو حادثهنڭ ظاهرى هيبت و إحتشامنڭ عكس ايتديرديگى معنا، داها معظّم و داها حشمتلى ايدى. إسلاميت نورينڭ مجسّم بر تمثالِ مشخّصى اولان سعيد النورسىيه، دينى كولتوردن محروم اولارق يتيشديريلن گنجلك، تعظيم ايدهرك منّتدارلغنى إفاده ايدييوردى. گويا
— 836 —
لسانِ حاللريله: "أى يگرمنجى عصرڭ ظلماتنى قرآنڭ نوريله ياران، أهلِ إسلامه نورلى و بشارتلى اُفقلر گوسترن، إنسانلغى فطرتنه مناسب يوكسك و أبدى سعادته دعوت ايدن بيوك مجاهد! إنسانلغه، باخصوص بو وطن أولادلرينه ياپديغڭ بيوك خدمتى، بزلر شكرانله قارشيلايورز. و إستقبال دخى سنى تقديرله ياد ايدهجكدر. سن معنًا ئولومه يوز طوتان بر نسلى، معنويات آبِ حياتنه قاووشديران بر حكيم اولارق چوق قيمتدار و يوكسك بر خدمت ايفا ايتدڭ. يوقلغه، أبدى شقاوته آتيلمق ايستهنن بر ملّتى و گلهجك نسللرينى، قرآنڭ نوريله أبدى سعادته اولاشديرمغه و اللّٰهه قاووشديرمغه چاليشديغنى و حياتنى بو اوغورده فدا ايتديگنى بيلييورز...
ايمانلى نسللر سنى تعقيب ايدهجكدر
ييللرجه، عصرلرجه پيشڭدن گيدهجكدر...
دييورلر.
صالوندهكى غلبهلگڭ فضله اولماسندن، محكمهنڭ دوامنه إمكان قالمامشدى. إنتظامى تأمينه تخصيص ايديلن پوليسلر، خلقڭ تهاجمنه مانع اولامييوردى. نهايت محكمه رئيسنڭ خلقه خطابًا:
- خواجه أفندىيى سَوييورسهڭز برآز ميدان ويريڭز كه، محكمهيه دوام ايدهبيلهلم؛ ديمسى اوزرينه، خلق چكيلمگه باشلادى. بو صورتله، محكمهنڭ دوامنه إمكان حاصل اولدى.
گنجلك رهبرينى باصان مطبعهجى و صوڭره پوليسلر ديڭلندى. داها صوڭره استاد، أهلِ وقوف راپورينه قارشى إعتراض أيلدى. ايكندى نمازى وقتى گچمك اوزره اولديغندن، استاد نماز قيلمق اوزره مساعده ايستدى. محكمه رئيسى، استادڭ بو رجاسنى قبول ايدهرك محاكمهيه نهايت ويردى.
— 837 —
استاد، گنج اونورسيتهليلرڭ و كنديسنى جاندن سَون طلبهلرينڭ قوللرى آراسنده قوريدورلردن گچركن، بيڭلرجه خلق طرفندن آلقيشلانييور، كنديسى ده ايكى أليله سَوْگيلى طلبهلرينى سلاملايوردى. عدليه بناسنڭ اوڭنده اوچ درت بيڭ كيشى طوپلانمش، استادى گورمك اوزره بكلهيورلردى. استاد، بيڭلرجه خلقڭ آلقيش طوفانى آراسنده نردبانلردن ايندى. بو آراده هيجاندن آغلايانلر ده واردى. بو إزدحام آراسنده يايا يورومك قابل اولماديغى ايچون نور طلبهلرى طرفندن استاد بر اوتوموبيله بينديريلهرك سلطان أحمد جامعنه گيديلمش و جماعتله نماز قيلينارق إقامتگاهنه گوتورلمشدى.
٭ ٭ ٭
استاد ٥ مارت ١٩٥٢ صوڭ محكمه گونى، ينه گنج مكتبليلرله خلق طبقهلرندن متشكّل بيڭلرجه كنديسنى سَونلرڭ آراسنده محكمه صالوننه گيردى. محكمه صالونندهكى إزدحامڭ گچن دفعهكى گبى محكمهنڭ دوامنه مانع اولاجق درجهيه وارمهمسى ايچون، متعدّد پوليس مُفْرَزهلرى عدليه بناسنڭ نردبانلرينى و قوريدورلرى محافظه آلتنه آلمشلر، گچيدلرى قپامشلردى. بونڭله برابر، محكمه صالونى قپولره قدر خنجا خنج طولمشدى.
محكمه باشلادى. شاهد اولارق گنجلك رهبرينى باصديران اونورسيته طلبهسى ديڭلندى. إفادهسنده: شرق و غربڭ أثرلرينى اوقوديغنى، صوڭره رسالهِٔ نور ألنه گچديگنى؛ بو أثرلردن عقلى، فكرى، روحى و قلبى صوڭ درجه مستفيد بولونديغنى، إراده و أخلاقى اوزرنده مهمّ تأثيرلر ياپديغنى؛ گنجلك رهبرينڭ، گنجلرڭ ايمان و أخلاقنى تأمين و محافظه يولنده بيوك تأثيرى اولماسى طولاييسيله، بر خدمتِ وطنيه ياپمق أمليله باصديرديغنى، صوچ ماهيتنى حائز بر شى گورمديگنى سويلهمشدر.
— 838 —
@
بديع الزمان حضرتلرى ١٩٥٢ ييلنده إستانبولده فاتح تربهسنده، جمعه نمازندن چيقدقدن صوڭره فاتحه اوقوركن.
— 839 —
استادڭ مدافعهسى:
چوق اوزون سورن مظلومانه، ماجرالى حياتمه دائر غايت قيصه معروضاتده بولونهجغم. لطفًا ديڭلهمڭزى رجا ايدرم.
محكمه، استادڭ مدافعهسنى سربست و راحتجه ياپماسنه ميدان ويردى. استاد ده گنيش و فرحلى بر مدافعه ياپدى.
- محترم حاكملر، يگرمى سكز سنه أمثالسز إهانتلره، إشكنجهلره، ترصّد و حپسلره معروض قالدم. بتون بو إفترا و إسنادلرڭ أساسى بر قاچ نقطهيه طايانير:
١ - أڭ برنجى إتهاملرى، بنى رژيم عليهدارى اولارق تلقّى ايتمهلريدر. معلومدر كه، هر حكومتده مخالفلر بولونور. آسايشه، أمنيته طوقونمامق شرطيله، هيچ كيمسه وجدانيله، قلبيله قبول ايتديگى بر فكردن، بر متوددن طولايى مسئول اولماز. بو حقوقى بر متعارفهدر.
ديننده چوق متعصّب و جبّار بر حكومت اولان إنگليزلرڭ يوز سنه حاكميتلرى آلتنده بولونان يوز ميليوندن زياده مسلمانلر، إنگليزلرڭ كفر رژيملرينى قبول ايتمهيوب قرآن ايله ردّ ايتدكلرى حالده، إنگليز محكمهلرى شيمدىيه قدر اونلره او جهتدن ايليشمدى.
بوراده و بتون إسلام حكومتلرنده أسكيدن بَرى يهوديلر، نصرانيلر تابع اولدقلرى مملكتڭ ديننه، قدسى رژيمنه مخالف، ضد و معترض بولوندقلرى حالده؛ او حكومتلر هيچ بر زمان قانونلرله اونلره او جهتدن ايليشمهديلر.
حضرتِ عُمَر، خلافتى زماننده عادى بر خرستيان ايله محكمهده برلكده محاكمه اولونديلر. حالبوكه او خرستيان، إسلام حكومتنڭ مقدّس رژيملرينه،
— 840 —
دينلرينه، قانونلره مخالف ايكن، محكمهده اونڭ او حالى نظره آلينمامسى آچيقجه گوسترر كه، عدالت مؤسّسهسى هيچ بر جريانه قاپيلماز، هيچ بر طرفگيرلگه قايماز. بو، دين و وجدان حرّيتنڭ بر آنا عمدهسيدر كه؛ قومونيست اولميان شرقده، غربده، بتون دنيا عدالت مؤسّسهلرنده جارى و حاكمدر.
بن ده دين و وجدان حرّيتنڭ بو آنا عمدهسنه گووهنهرك، يوزلرجه آياتِ قرآنيهيه إستنادًا، مدنيتڭ بوزوق قسمنه، حرّيت پردهسى آلتنده يوروين مطلق بر إستبداده، لائكلك ماسكهسى آلتنده دينه و ديندارلره قارشى تطبيق ايديلن أڭ آغير بر باصقىيه مخالفت ايتمش ايسهم قانونلر خارجنه مى چيقمش اولدم؟ بو خلافِ حقيقت بر حركت صاييلابيلير مى؟ حقسزلغه قارشى، ظلمه قارشى، قانونسزلغه قارشى مخالفت، هيچ بر حكومتده صوچ صاييلماز؛ بِالعكس مخالفت، مشروع و صميمى بر موازنهِٔ عدالت عنصريدر.
٢ - بڭا ظلم و جفايى روا گورن دورِ سابقڭ ياپديغى إسنادلرڭ ايكنجيسى، أمنيت و آسايشى إخلالدر. بو وهم و خيال ايله، بو دوزمه إسناد ايله يگرمى سكز سنه بڭا جزا چكديرديلر. مملكت مملكت، محكمه محكمه سورونديرديلر. زنداندن زندانه آتديلر. كيمسه ايله گوروشديرمديلر. تجريد ايتديلر، زهرلهديلر، درلو درلو حقارتلرده بولونديلر.
بز كه بش يوز بيڭ فداكار نور طلبهلرى، مملكتڭ هر طرفنده أمنيت و آسايشڭ فخرى معنوى محافظلرىيز؛ بزه بويله بر إسنادده بولونمالرى گناهلرڭ أڭ بيوگيدر. اونلر بزه او قدر ظالمانه إهانتلرده بولوندقلرى حالده؛ بز أصلا حسلريمزه قاپيلميهرق، گوڭللرده أمنيت و آسايشى تأمين يولنده، ايمان و قرآنه خدمت يولنده، غفلتله آنارشىيه صاپانلرى، دوشدكلرى فوضا غيّاسندن قورتارمق يولنده چاليشمقدن بر آن خالى قالمادق.
— 841 —
محترم حاكملر، شونى قطعى اولارق عرض ايدرم كه؛ بو دليلسز بر إدّعا دگلدر. بزم ظلم و منفا ساحهمز اولان آلتى ولايتڭ آلتى محكمهسى، اوزون و اينجه تدقيقلر نتيجهسنده، أمنيت و آسايشى إخلال يولنده هيچ بر وقوعات قيد ايتمهمشدر. بو حركتمز إثبات ايدر كه؛ نور مكتبِ عرفاننڭ طلبهلرى، قلبلر اوزرنده ايشلهر، أمنيت و آسايشڭ بكجيسنى قفالره، قلبلره يرلشديرر. بزم ايمان درسلريمز آنارشىيه قارشيدر، بوزغونجيلغه قارشيدر، فارماصونلره و قومونيستلره قارشيدر. مملكتڭ بتون ضابطه دائرهلرندن صورولسون، بش يوز بيڭ نور عرفان مكتبى طلبهسندن برينڭ اولسون نظام و إنتظامه آيقيرى بر وقوعاتى وار ميدر؟ يوقدر. ألبته يوقدر. چونكه هپسنڭ قلبنده، نظام و إنتظامڭ أڭ صاغلام محافظى اولان ايمان بكجيسى واردر.
سبيل الرّشادڭ ١١٦ نجى نسخهسنده "حقيقت قونوشويور" باشلقلى مقالهمده بو حقيقتلرى اوزون اوزادىيه ايضاح ايتدم. بتون دنياسنى، حتّى ايجاب ايدرسه حياتنى، حتّى آخرتنى ديننه فدا ايتديگى، بتون حياتى شهادت ايدن، اوتوز بش سنهدن بَرى سياستى ترك ايدن، متعدّد محكمهلرڭ او قدر اينجهلهمهلرينه رغمًا بو يولده بر دليل بولوناميان، سكسانى آشمش، قبر قپوسنه گلمش، دنيا متاعندن هيچ بر نسنهيه مالك اولمامش و أهمّيت ويرمهمش بر آدم حقّنده "دينى، سياسته آلَت ايدييور" ديين، يردن گوگه قدر، گوكدن يره قدر حقسز و إنصافسزدر.
بز نور مكتبِ عرفانى شاكردلرينڭ قرآنِ حكيمدن آلديغمز حقيقت درسى شودر كه: أوده ياخود بر گميده، بر معصوم، اون جانى بولونسه، عدالتِ قرآنيه او معصومڭ حقّنه ضرر ويرمهمك ايچون او خانهيى، او گمىيى ياقمهيى منع ايتديگى حالده؛ اون معصومى بر تك جانى يوزندن محو ايچون، او خانه، او
— 842 —
گمى ياقيلير مى؟ ياقيليرسه أڭ بيوك ظلم، أڭ بيوك خيانت و غدر اولماز مى؟ بو سببله آسايشى إخلال يولنده يوزده اون جانى يوزندن، طقسان معصومڭ حياتنى تهلكهيه و ضرره صوقمايى عدالتِ إلٰهيه و حقيقتِ قرآنيه شدّتله منع ايتديگى ايچون؛ بز بتون قوّتمزله بو درسِ قرآنيهيه إتّباعًا آسايشى محافظهيه كنديمزى دينًا مجبور بيليرز.
ايشته بزى بويله حقسز إسنادلرله إتهام ايدن دورِ سابقدهكى گيزلى دشمنلريمز شبهه يوق كه؛ يا سياستى دينسزلگه آلَت ايتمك ايستديلر، ياخود بيلهرك، بيلميهرك بوزوق ايدهاولوژيلرى مملكتمزه يرلشديرمك غيرتنه دوشديلر. گورولويور كه، نظام و إنتظامى بوزان، مادّى معنوى مملكتڭ أمنيت و آسايشنى إخلال ايدن بزلر دگل، أصل اونلردى. حقيقى بر مسلمان، صميمى بر مؤمن هيچ بر زمان آنارشىيه و بوزغونجيلغه طرفدار اولماز. دينڭ شدّتله منع ايتديگى شى، فتنه و آنارشيدر. چونكه آنارشى هيچ بر حق طانيماز. إنسانلق سجيهلرينى و مدنيت أثرلرينى جاناوار حيوانلر سجيهسنه چويرر كه، بونڭ آخر زمانده "يأجوج و مأجوج" قوميتهسى اولديغنه قرآنِ حكيم إشارت بيورمقدهدر.
ايشته محترم حاكملر! يگرمى سكز سنه بڭا و طلبهلريمه بويله أذا و جفاده بولونديلر. و محكمهلرده صاوجيلر بزه حقارتلرده بولونمقدن چكينمديلر. بز، بونلرڭ هپسنه تحمّل ايتدك. ايمان و قرآنه خدمت يولنده دوام ايتدك. و دورِ سابق رجالنڭ بتون او ظلم و جفالرينى عفو ايتدك. چونكه اونلر مستحق اولدقلرى عاقبته اوغراديلر. بز ده، حق و حرّيتمزه قاووشدق. سزلر گبى عادل و ايمانلى حاكملر حضورنده سوز سويلهمك فرصتنى اللّٰه بزه بخش ايتديگندن طولايى شكر ايدرز.
هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 843 —
آووقات مهرى هَلاوڭ مدافعهسندن پارچهلر:
رسالهِٔ نور مؤلّفى، بتون مؤلّف و محرّرلرڭ أڭ متواضعيدر. شهرت و تكبّرڭ أڭ بيوك دشمنيدر. بتون دنيا متاعنه آرقه چويرمشدر. نه مال، نه شهرت، نه نفوذ... بونلرڭ هيچ بريسى اونڭ پاينه اولاشهمامشدر و اولاشهماز. غاندى بيله اونڭ قدر دنيادن ألنى چكهمهمشدر. گونده أللى غرام أكمكله و بر چناق چوربا ايله تغدّى ايدن بو بيوك آدم، ياشايورسه آنجق قرآن و ايمانه خدمت ايچون ياشايور. باشقه هيچ، هيچ بر شيئڭ، اونڭ نظرنده قيمت و أهمّيتى يوقدر. بويله ايكن، أثرينڭ مدح و ستايشنده بولوندى دييه اونى صوچلانديرمغه چاليشمق، ١٦٣ نجى مادّهنڭ جُرم آغينه صوقمغه اوغراشمق؛ حق و عدالتله، إنصافله، علمله، إنسانى دوشونجه ايله، حقوق فكريله، منطقله، عقل و فكرله قابلِ تأليف ميدر؟ بوراسى يوكسك محكمهنڭ تقديرينه عائددر.
....
حكومته مخالفت بحثى حقّنده ده بر قاچ سوز سويلهيهرك معروضاتمى نتيجهلنديرمك ايسترم. قارشيڭزده كمالِ صفوت و صميميتله عادلانه قرارلريڭزه إنتظار ايدن بو عصرديده ذات، عمرنده هيچ بر دفعه خلافِ حقيقت بيانده بولونمغه تنزّل ايتمش بر آدم دگلدر. ايلك جلسهِٔ محاكمهده، بوگونكى حكومتدن ممنون اولديغنى و موفّقيتنه دعا ايتديگنى، اونڭ بگنمديگى و تنقيد ايتديگى حكومت، أسكى حكومتلر اولديغنى علنًا سويلهمشدر. فى الحقيقه موكّلم، بتون ملّتله برابر إستبداده قارشى مجادله ايتمش، حرّيت و دموقراسينڭ تأسيسنه چاليشمش و بو خصوصده حصوله گلن موفّقيتدن طولايى ده ممنون اولمشدر. رسالهِٔ نورڭ غايهسى ده، إجتماعى نظام و إنتظامى قلبلره يرلشديرمكدر. سياسى رجال، سياسى ساحهده نظامِ إجتماعىيى، ملّتڭ حق و حرّيتلرينى تأمينه
— 844 —
چاليشدقلرى گبى، رسالهِٔ نور مؤلّفى ده معنوى ساحهده، قلبلرده بونلرى يرلشديرمگه چاليشييور. غايهلر مشتركدر. بر مكتبِ عرفان اولان رسالهِٔ نورڭ مؤلّفى و شاكردلرى آسايشڭ، نظام و إنتظامڭ فخرى و معنوى بكجيلريدر. معنوى ساحهده، قلبلرده و دماغلرده آنارشينڭ، بوزغونجيلغڭ قالقمهسنه چاليشمقدهدرلر. كمالِ صميميتله، هيچ بر عِوَض و غرض اولمقسزين، هيچ بر قارشيلق بكلهمكسزين، يالڭز اللّٰه رضاسى ايچون، ملّت و مملكتڭ منفعتى ايچون چاليشمقدهدرلر. بونى ياپمق بر جُرم و جنايت دگل، ملّت و مملكته بر خدمتدر. مؤاخذهيه دگل، تقديره لايقدر. برائتنى ايستهمك حقّمزدر. قرار يوكسك محكمهنڭدر.
٭ ٭ ٭
آووقات سنىّ الدّين باشاقڭ مدافعهسى:
متعاقبًا، مؤلّفڭ ديگر وكيلى اولان آووقات سنىّ الدّين باشاق قالقمش، قيصه بر قاچ سوز سويلهمشدر:
آرتيق مسئله آيدينلانمش، حقيقت گونش گبى تظاهر ايتمشدر. يوكسك محكمه هر شيئه واقف اولمشدر. بنم بوڭا علاوه ايدهجك بر سوزم يوقدر. بويله قيمتلى، فضيلتلى، ملّت و مملكت ايچون جانسپارانه و هيچ بر عِوَض و بدل مقابلى اولميهرق فى سبيل اللّٰه چاليشان ذواتى بورالره گتيرن، جنايت صنداليهلرينه اوطورتان ذهنيت حقّنده بعض مطالعهده بولونمق ايستردم؛ فقط اونڭ يرى بوراسى دگلدر. بونڭ ايچون آيريجه بر أثر يازمق ايجاب ايدر. چونكه بو ذهنيتله مجادله، هركس ايچون بر وظيفهدر. يوكسك محكمهنڭ يوكسك وجدانى بنى مدافعهدن مستغنى قيلاجق درجهده إطمئنانبخشدر. موكّلمڭ برائتنى ايستهمكله شرف طويارم.
٭ ٭ ٭
— 845 —
آووقات عبد الرحمن شرف لاچڭ مدافعهسى:
متعاقبًا، ديگر ممتاز آووقات آرقداشلرى گبى استادڭ مدافعهسنى فخرى اولارق درعهده ايدن ايمانلى و قدرتلى مشهور و ممتاز آووقات عبد الرحمن شرف لاچ مدافعهيه باشلادى. أوّلا بر مقدّمه ياپدى. ديدى كه:
صانيق اولارق حضوريڭزه گلن سكسان ياشنى متجاوز بو مبارك ذاتڭ صوچله هيچ بر مناسبت و تعلّقى اولماديغى تماميله تظاهر ايتمشدر. يوكسك محكمهجه ده بوڭا تام قناعت حاصل اولديغنى، برائتنه قرار ويريلهجگنى ده قوّتله اُميد ايدرم. آنجق عليهمزده بر قرار ويريلمسنه بيڭده بر إحتمال اولسه ده، اوزريمه آلديغم بر معصومڭ مدافعهسنى إهمال ايتمهيى بر وظيفهسزلك صايارم. يوكسك تمييز محكمهسنڭ قناعت و نقطهِٔ نظرينى ده حسابه قاتمق ايجاب ايدر. بوراده بحث ايديلمدى دييه اصول نقطهسندن بر أكسكلكده بولونمش اولماملىيم. اونڭ ايچون مدافعهمى ياپمهمه يوكسك محكمهنڭ مساعدهلرينى رجا ايدرم.
- پكى عبد الرحمن بك، صوڭ مدافعهڭزى ديڭلهيهجگز. بيورڭ.
....
گنجلك رهبرى إسملى أثر، قرآنِ عظيم الشانڭ أمر و تفسيرلرندن عبارت بولونماسنه، إسلام ديننڭ و بو دينڭ أمر و نصيحتلرينى إحتوا أيلهمسنه و آناياصهنڭ ٧٠ نجى مادّهسنه گوره: شخصى مصونيت، وجدان، تفكّر، سوز و نشر حق و حرّيتى توركلرڭ طبيعى حقلرندن اولديغى.. آناياصهنڭ ٧٥ نجى مادّهسنه گوره ده هيچ بر كيمسه، منسوب اولديغى دين و مذهبدن طولايى مؤاخذه ايديلهميهجگندن؛ موكّلمڭ آناياصه ايله كنديسنه بخش ايديلمش بولونان بو دين و نشر حرّيتندن محروم ايديلهرك جزائى تعقيبه معروض بيراقيلماسى آناياصه حكملرينه مغايردر.
— 846 —
....
يوقاريده ايضاح ايتديگمز قانونى طرفلريمز فرضِ محال نظرِ دقّته آلينماز، تورك جزا قانوننڭ آنتى دموقراتيك ١٦٣ نجى مادّهسنه گوره موكّلمڭ تعقيبى ممكن فرض ايديليرسه، إسناد ايديلن صوچڭ تحليلينه گچر و شويله ديرز:
بر مسلمان، آق صاچلى، ياشلى بر مسلمان. صاچنى باشنى و ياشنى بتون عمرى بوينجه نورله آغارتمش بر مسلمان. صاچى، باشى، ياشى و بتون وجودى اللّٰهڭ نوريله ييقانمش ترتميز و بَمْ بياض بر مسلمان. بتون عمرى بوينجه إنعامِ حق اولان حياتنى، تورك ملّتنڭ صلاح و حقيقى سعادتى ايچون وقف ايتمش؛ أمرِ إلٰهى اولان روحنى فلگڭ حقيقى مالكى اللّٰهه تسليم ايدنجهيه قدر عين يولده يورومگه عزم ايتمش؛ بناىِ سبحانى اولان بدننى، يالڭز اللّٰه يولنده ييپراتمش اولان بيوك بر مسلمان، بوگون "دموقراسى واردر" دينيلن بر گون، قالقييور، يالڭز "اللّٰه" دييور، "كتاب" دييور، "رسول" دييور و گنجلگه "دقّت" دييور. دير ديمز آرقهسندن صاوجى (دعوايى آچان صاوجى) ياپيشييور.
- گل بورايه... صوچ ايشلدڭ! دييور.
و آفاقى قاپقره بر ظلمت قاپلامشدر.
فقط، باقڭ شو أصيل و نجيب إختيار مسلمانه! نه قدر ساكن و نه قدر راحتدر. زيرا كثرتده دگل، وحدتدهدر. گيجهنڭ ظلمتندن و گوندوزڭ رنگارنگندن بىفتوردر. بلا زنداننده صفايى سير ايتمكدهدر. جفا سفرهسنده وفا بولان، مظهرِ تجلّى اولاندر. زيرا أشيا حقيقتلرندن خبرداردر. كثافتى لطافته قلب ايتمشدر. قانى چكيلمش، طمارلرنده قان يرينه، فيضِ حق و نور جريان ايتمكدهدر و صاوجى (دعوايى آچان صاوجى) بو مسلمانى قولندن ياقالامش، حپسه سوروكلهمكدهدر.
— 847 —
نيچون؟ نهدن؟ نه ياپدى بو پيرِ فانى؟ نهدر قباحتى بو إختيار مسلمانڭ؟ نه مى ياپدى؟ باقڭ صاوجىيه (دعوايى آچانه) گوره نهلر و نهلر ياپدى؟
"گنجلك رهبرى" آديله بر كتاب چيقاردى.
ا - لائكلگه آيقيرى حركت ايتدى. اللّٰه، دين، ايمان لائكلگه آيقيرى اولور مى؟ اولور. پكى باشقه؟
ب - دولتڭ إجتماعى، إقتصادى، سياسى و حقوقى تمل نظاملرينى دينى أساسلره اويدورمق ايستدى. ناصل، نيچون و نه مقصدله ياپدى بونلرى؟
ج - شخصى نفوذ تأمين و تأسيس ايتمك مقصديله.
پكى، يا سياسى منفعت قصدى وار مى عجبا؟ خاير بو يوق. أهلِ وقوف ده بو مقصدى گورمهمش. صاوجى ده بونى دييهمييور. پكى امّا، مادام كه سياسى منفعت قصدى يوقمش، بو پيرِ فانينڭ شخصى، جثّهسى، بدنى نه كه، دنيادن نه بكلهيور كه نفوذ تأمين ايتمك ايستهسين؟
صاوجى، "بن اوراسنى بيلمم" دييور. ايستهيور ايشته. هم بونى بويلهجه بيلير كيشيلر ده سويلهيورلر.
پكى، ناصل ياپدى بو ايشلرى بو مسلمان؟
ا - دينى، دينى حسّياتى و دينجه مقدّس طانيلان شيلرى آلَت ايتمك صورتيله.
نهدر بو مقدّس طانيلان شيلر؟ إسلام دينى، مسلمانلق حسلرى، اللّٰه كلمهسنڭ قلبدهكى خشيتى، قرآن، تفسير... ديمك صاوجى بونلرى بيلييور. بونلرڭ مقدّسات اولديغنه اينانييور.
— 848 —
پكى امّا، بونلرى بيلمك، اينانمق و صوڭره سويلهمك آلَت ايتمك ميدر؟ أوت، دعوايى آچان صاوجىيه گوره آلَت ايتمكدر. اويله ايسه صاوجى ده بونلرى آلَت ايدييور.. هم ده سياسى بر قانونه آلَت ايدييور.. هم ده بر مسلمانى محكوم ايتديرمك ايچون آلَت ايدييور. شو حالده او ده ١٦٣ نجى مادّهيه گوره صوچ ايشلهمييور مى؟
"خاير" دير صاوجى، بن پروپاغنده ياپمييورم؟ او پروپاغنده و تلقين ياپدى. نه ديدى پكى؟ شونلرى سويلهدى:
"...بو زمانده، زندقه ضلالتى إسلاميته قارشى محاربهسنده نفسِ أمّارهنڭ پلانيله شيطان قومانداسنه ويريلن فرقهلردن أڭ دهشتليسى ياريم چيپلاق خانملردر كه، آچيق باجاغيله، دهشتلى بيچاقلرله أهلِ ايمانه تعرّض ايدوب صالديرييورلر. نكاح يولنى قپامغه، فحش يولنى گنيشلتديرمگه چاليشهرق چوقلرڭ نفسلرينى بردن أسير ايدوب، قلب و روحلرينى كبائر ايله يارهلايورلر؛ بلكه او قلبلردن بر قسمنى ئولديرييورلر."
پكى يالان مى بونلر؟ فحشى تشويق و نكاحى إمحا ايدن فاحشهلر گروهى إنكار مى ايديلييور؟ گيزلى و آشكار فحشله و دولت أليله مجادله يوق مى؟ جزا قانونى، فحشله مجادله نظامنامهسى و أخلاق ضابطهسى بونلرله گيجهلى گوندوزلى مجادله ايتمييور مى؟
وار، وار امّا بوڭا بز قاريشيرز، اللّٰه نه قاريشير؟ دييور صاوجى. پكى بويله ديسين. ديسين امّا.. قانون، ضابطه و صاوجى، صوچ ايشلندكدن صوڭره ايشلهيهنى و ايشلهتنى ياقالايور. يعنى ايش اولوب بيتدكدن صوڭره، ناموس پايمال
— 849 —
اولوب آدم ئولدكدن صوڭره. داها أوّل تدبير آلمغه قانونًا إمكان يوق؛ فقط دينًا بوڭا إمكان وار: اللّٰه قورقوسى و دين. بو قورقو سايهسنده هر درلو رذالتڭ اوڭى آلينهبيلهجگنى بيلديرييور. إسلام دينى بونى أمر ايدييور. تدبيرى أوّلدن آلن دييور. ناصل؟ نصيحت ايدڭ، ايقاظ ايدڭ، اللّٰهى طانيتڭ، إنسانڭ قلبنده اللّٰه قورقوسى، اللّٰه سَوْگيسى، آتش، جهنّم، أبدى عذاب، أبدى سعادت ير ايتسين، بيلسين، آڭلاسين، سوسين و قورقسون؛ قورقسون كه فنالقلردن قاچسين، هم كنديسى قورتولسون، هم ده جمعيت. صاوجى ده، دولت ده، حكومت ده، ملّت ده راحت ايتسين. بونڭ ايچون اللّٰه قورقوسنى و سَوْگيسنى إنسانلره آشيلايڭ.
ناصل ياپالم بو ايشى؟ سويلهيڭ، يازيڭ، اوقوتڭ. پكى امّا او زمان پروپاغنده دييورلر. نه اولور؟ بونلر اللّٰهڭ أمرلرى، قرآنِ عظيم الشانڭ حكمتلرى دگل مى؟ دين، سزڭ أڭ طبيعى حقّڭز دگل مى؟ كيم منع ايدر سزى بوندن (اللّٰه يولندن)؟ صوچ دييورلر بوڭا. اويله مى؟ اللّٰهڭ أمرينى اوقويڭ:
اِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللّٰهِ وَ شَاقُّوا الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدٰى لَنْ يَضُرُّوا اللّٰهَ شَيْئًا وَ سَيُحْبِطُ اَعْمَالَهُمْ
مئالى: "خبريڭز اولسون كه او كفر ايدوب خلقى اللّٰه يولندن منع أيلهين و حق كنديلرينه تبيّن ايتدكدن صوڭره پيغمبره قارشى گلنلر، هيچ بر زمان اللّٰهه ذرّهجه بر ضرر ايدهجك دگللر. او، اونلرڭ عمللرينى هدر ايدهجكدر."
پكى امّا، ديڭلهمزلرسه؟ ديڭلهينلره، ايمان ايدنلره تكرار ايدڭ؛ چونكه ياپديغڭز ايش اييدر.. إنسانلر ايچون، جمعيت ايچون، ملّت ايچون، حكومت
— 850 —
ايچون، دولت ايچون خيرليدر؛ شردن، بلادن قورويوجيدر. ايمان ايدنلره دييڭ كه:
يَا اَيُّهَا الَّذِينَ اٰمَنُوا اَطِيعُوا اللّٰهَ وَ اَطِيعُوا الرَّسُولَ وَلَا تُبْطِلُوا اَعْمَالَكُمْ
مئالى: "أى بتون ايمان ايدنلر! اللّهه و رسولنه إطاعت ايدڭ ده عمللريڭزى إبطال أيلمهيڭ."
بوڭا ده اينانمازلرسه، دييڭ كه: تهلكه.. وطن و ملّتڭز ايچون تهلكه؛ دينده، دينڭ پروپاغندهسنده دگل، دينسزلكدهدر. بونى باشوكيلمز ده سويلهدى: "صاغجيلغڭ، مملكت ايچون تهلكهلى اولديغى گورولمهمشدر. بوگون دين پروپاغندهسنه مانع بر حال يوقدر؛ تدبير آلمغه ده لزوم قالمامشدر."
محترم حاكملر! سز بيليرسڭز، فقط بر كرّه ده دعوايى آچان صاوجىيه صوريڭز، باقالم خاير دييهبيلهجك مى؟ اللّٰهڭ أمرلرى، قرآنِ عظيم الشانڭ حكمتلرى گنجلره آڭلاتيلماز، بيلديريلمزسه، پروپاغنده صوچدر دييه منع ايديليرسه؛ أخلاقسزلق، عفّتسزلك، كوكسزلك، فحش، زنا، قتل صوچلرينڭ اوڭنه گچمك يالڭز جزا قانونلريله قابل ميدر؟ "قومونيزم" گبى بتون دنيايى تهديد ايدن أرذل آفتڭ، گيزلى و آشكار، سريع و سينسى تخريباتنى تمامًا نه ايله اوڭلهمك ممكندر؟
محترم وطنسور، اللّٰهنه و مقدّساتنه باغلى نجيب تورك حاكملرى! شو قورقونج كفر پروپاغندهسنه، كورپه مسلمان تورك چوجقلرينڭ تميز و صاف دماغلرينى سنهلرجه تخريب ايدهرك فلجه اوغراتان قورقونج دين دشمنلرينڭ آقيتديغى زهرلره باقڭ.
— 851 —
نه قورقونج حال و تضادلر ايچندهيز. صاوجى بونى گورمز، إسلام ديننه و بتون مقدّس دينلره ياپيلان بو قورقونج تعرّض و حقارتى تعقيب ايتمز ده، بو تعرّضدن گنجلگه محافظه تدبيرلرى توصيه ايدنى مى ياقالار؟
پك محترم تورك مسلمان حاكملر! سز قرآنِ مبينڭ اللّٰهڭ نورينڭ پيريلتيلرى ايله طولو اولان و يالڭز او نورِ إلٰهىيى عكس ايتديرن رسالهٔ نور گنجلك رهبرندن طولايى موكّلمى محكوم ايدهمزسڭز!..
محترم، أصيل و مسلمان تورك حاكملرى! پك ايى بيليرسڭز كه، حقيقى إرشاد عالملرى أنبيانڭ وارثلريدر. بو مبارك ذاتلر ده كنديلرينه ميراث قالان وعظ و نصيحتى، قرآنِ مبينڭ أمرلرينه گوره ياپمقله مكلّفدرلر. وظيفهسنى ياپاركن هيچ بر اجرت و عِوَضڭ طالبى دگلدرلر. وظيفهلرينى فى سبيل اللّٰه ياپارلر. آنجق، اللّٰه و رسولنڭ رضاسنه طالبدرلر. صوڭ نَفَسلرينه قدر بو مقدّس وظيفهيه دوام ايدرلر. چونكه بو وظيفه اونلره اللّٰه و رسولنڭ أمانتيدر. موكّلم، بو أمانتى أهلنه توديع ايدييور دييه ناصل تعقيب و تعذيب ايديلير؟ ناصل بو إختيار ياشنده ضعيف و نحيف بُنْيهسى، اينانهميهجغى آغير بر تكليف ايله مكلّف طوتولور؟
- گل زندانه گير!
بو، أڭ قورقونج بر ظلم اولور. بو ظلمه مانع اولمق وظيفهسى ده سزلره أمانت ايديلمشدر.
بتون فنالقلرى، گناهلرى، أخلاقسزلغى، رذالتى، فساد و فتنهيى إمحا ايدهجك نوردر...
....
— 852 —
يُرِيدُونَ اَنْ يُطْفِئُوا نُورَ اللّٰهِ باَفْوَاهِهِمْ وَ يَاْبَى اللّٰهُ اِلَّا اَنْ يُتِمَّ نُورَهُ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ
مئالى: "اونلر اللّٰهڭ نورينى آغزلريله سوندورمك ايستهيورلر. اللّٰه ايسه، (محقّق) نورينى تماملامق (تمامًا پارلاتمق) ايستهيور.. كافرلر خوشلانمسهلر ده."
آووقات
عبد الرحمن شرف لاچ
بو مدافعهيى متعاقب استاد سعيد النورسىيه باشقه بر دييهجگى اولوب اولماديغى محكمه رئيسى طرفندن صورولمش، مُومٰى إليه آياغه قالقهرق:
- يالڭز بر كلمه سويلهمك ايچون مساعدهڭزى رجا ايدرم.
- بيوريڭز.
- محترم وكيللرم بنم شخصم حقّنده سويلهمش اولدقلرى ثناكار سوزلره بن لايق دگلم. بن، قرآن و ايمان خدمتنده چاليشان عاجز بر آدمم. باشقه بر دييهجگم يوقدر.
برائت قرارينڭ تبليغى:
بونڭ اوزرينه محاكمه ختام بولمش؛ هيئتِ حاكمه مشاورهدن صوڭره إتّفاقله برائت قرارينى تبليغ ايتمش و بو قرار محكمهده حاضر بولونان اونورسيتهليلر و خلق طرفندن شدّتله آلقيشلانمشدر. صاوجيلق طرفندن تمييز ايديلمديگى ايچون قرار كسينلشمشدر.
٭ ٭ ٭
— 853 —
بديع الزمانڭ إستانبوله تشريفى مناسبتيله اونورسيتهلى بر نور طلبهسنڭ آرقداشنه يازديغى مكتوب:
سَوْگيلى استاديمزڭ تشريفندن طولايى بزى و إستانبولى تبريكڭزه تشكّر ايدرم. بو محتشم، مستثنا حادثهدن طولايى، قوجه شهر قاينادى؛ ايچين ايچين بايرام ياپييور. عالمى جاهلى، فقيرى زنگينى، گنجى إختيارى محكمهلرده، اوتلده هر يرده اونى گورمگه و ديڭلهمگه قوشويور.
رؤيالريمز دخى نشئه و فرحله طولو... دشمنلريمزڭ ايسه يوزلرى داها زياده قراردى. نفاقلرينڭ هيچ بر شى ياپماديغنى و ياپاميهجغنى آرتيق بيلييورلر. استاديمز، إستانبولڭ شخصيت دورينڭ يادگارى اولان هر شيئه يڭيدن جان ويرديلر. قارداشلريمزڭ گوزنده، شهرڭ منظرهسى بردن بره دگيشدى. آياصوفيه، سراى بورننه قدر اوزاندى. منارهلرنده ينه أذانِ محمّدى (عصم) اوقونويور؛ ايچنده، حافظلر يڭيدن قرآنِ كريم تلاوتنه باشلاديلر. فاتح، هر گون تربهسندن قالقهرق، فتح ايتديگى شهرڭ بيوك و مبارك مسافرينه، "خوش گلديڭز!" دييور و اونى تبريك ايدييور. يڭى جامعڭ شرفهسندن، بك اوغلينڭ أڭ قراڭلق و ملوّث إزبهسنه قدر نفوذ ايدهجك ايشيق طوفاننى شيمديدن گورور گبى اولويورز. هپسنڭ آياصوفيهنڭ، فاتحڭ، سلطان أحمدڭ، أيوبڭ و سليمانيهنڭ و بتون مسلمان إستانبولڭ حجاب پردهلرينى يوزلرندن آتيشى و بزه داها محتشم و داها صميمى گورونمهلرى، بو بيوك تشريفدن و بو علوى نوردن.. استاديمز، آرتيق بو شهرڭ گونشى. او گيدرسه، اُفقندهكى گونش ده اونى تعقيب ايدهجك و ميليونلق شهر قرارىويرهجك. تسلّيمز، فاتح شهرينڭ رسالهِٔ نورله آيدينلانهجغى و پارلايهجغى اميديدر.
— 854 —
استاديمزڭ تشريفنى تلفونله خبر ويردكلرى زمان، جانسز وجودمدن بردن بره بر جريان گچدى. ئولديريجى و اويوشديريجى دگل؛ ديريلتن، جانلانديران بر جريان... مادّى و معنوى وارلغمڭ بر آنده قوّت بولوب، معظّم بر مقناطيسڭ بنى چكديگنى حسّ ايتدم. آغير جزا محكمهسنه واصل اولديغم زمان، برآز أوّلكى تحسّسلريمڭ بتون جمعيتده حاكم اولديغنى فرق ايتدم. محكمهنڭ ايچى و طيشى طيقليم طيقليم طولو ايدى. غلبهلگى يارارق ايچرى گيرمك ايستدم؛ فقط گوزم ايكى اونورسيتهلى طلبهنڭ آراسنده يوروين استاده ايليشدى. معناسيله اولديغى قدر مادّهسى و قيافتى ايله ده بامباشقه اولان و شو آنده ميليونلرجه گوزڭ اونڭ اوزرنده طوپلانديغى مستثنا وارلق، صانكه هيچ بر شيله علاقهدار دگلدى و هيچ بر حادثهدن خبرى يوقدى.
....
محكمهنڭ ايچندهيم. علوى إسم ذكر ايديلير ايديلمز، بيوك آدم قوجه بر ملّتڭ، دينڭ و دورڭ تاريخى ممثّلى اولارق ايچرى گيردى. اوفاق بر قايناشمهيى متعاقب چيت يوق. هركس، بو محتشم و معظّم آنڭ معناسنى و هيجاننى طويمقده...
خستهيم ديمهلرينه رغمًا، استاديمزڭ يرلرندن ييلديرم گبى فيرلايهرق إعتراض و ايضاحلرى.. محكمه هيئتنڭ حيرانلقله بيوك آدمى سيرى... ايكنجى جلسهده داها معظّم بر غلبهلك... استاديمزڭ، وقوفسز أهلِ وقوف راپورينه بِالذّات ويردكلرى خارق العاده جوابلر.. و محكمهنڭ ٥ مارته تعليقى... تيترهيهرك، گناه و ضعفلرمه بيڭ تأسّف و توبه ايدهرك ياقلاشوب، مبارك أللرينى صوڭسز بر إشتياقله اوپديگم و ايچمى ترتميز طوتمغه چابالايهرق گوزلرينى بولمغه جسارت ايتديگم او آن، او گون، خاطرهلريمڭ أڭ بيوك و أڭ ناديده يادگارى اولاجق. اونورسيتهلى
— 855 —
ديگر قارداشلرم، استاديمزڭ خدمتنده بولونمقله شرفِ عظمايه قاووشمشلر. او استاديمزدن، جنابِ حق أبديًا راضى اولسون و بتون طلبهلرينه و بِالخاصّه بنم گبى بيچاره، زواللى و عاجزلره عقل، درايت، عزم و إخلاص إحسان بيورسون. آمين.
أوت قارداشم، بو عصرڭ معنوى شاهى اولديغى حياتى و أثرلريله ثابت اولان بر استادڭ أثرلرينى بز محتاجلره لطف ايدن جنابِ حقّه حدسز شكرلرله برابر؛ شو زمانڭ يارهلرينه أڭ مناسب بر علاج، بر مرهم و ظلماتڭ تهاجمنه معروض هيئتِ إسلاميهيه أڭ نافع بر نور و ضلالت واديلرنده حيرته دوشنلر ايچون أڭ طوغرى بر رهبر اولان رسالهٔ نورى، ئولونجهيه قدر اوقويهجغز، نشر ايدهجگز إن شاء اللّٰه.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
إستانبول اونورسيتهسى نور طلبهلرندن
كامل
٭ ٭ ٭
استادڭ أميرطاغه گيديشى
استاد بديع الزمان إستانبولدهكى محاكمهسنڭ برائتله نتيجهلنمهسنى متعاقب أميرطاغه گلدى. أميرطاغده رمضان آيينڭ بر گوننده قيره چيقديغى زمان، بر باشچاووش و اوچ سلاحلى ژاندارمه ياننه گوندريلهرك، گلهجك فقرهده بيان ايديلديگى گبى، كنديسنه شاپقه گيمسى تكليف ايديلييور؛ بو سببله قرهقوله جلب ايديلييور. بونڭ اوزرينه استاد بر إستدعا يازهرق، عدليه و داخليه وكالتنه گوندرييور؛ عين زمانده آنقرهدهكى بر طلبهسنه ده گوندرهرك علاقهدار مبعوثلره
— 856 —
حادثهنڭ طويورلماسنى بيلديرييور. آنقرهدهكى طلبهلرى، بو شكوانڭ بر نسخهسنى، صامسونده منتشر بيوك جهاد غزتهسنه گوندرييورلر. يازى، بيوك جهادده "أڭ بيوك إثبات" باشلغى آلتنده و بر حاشيه علاوه ايديلهرك نشر ايديلييور. صوڭره، آنقره و إستانبول اونورسيتهسندهكى نور طلبهلرى ده ايكى اوچ مقاله يازى، بيوك جهاد غزتهسنه گوندرييورلر و نشر ايديلييور. بو صيرهلرده مَلاطيه حادثهسى وقوعه گلييور؛ ديندارلر عليهنده بر سورى يالان، إفترا، تزوير پروپاغندهسى باشلايور. بو تحريكلره آلدانان بعض شخصيتلر، دينى غزتهلردن مدارِ إتهام نقطهلر بولمق ايچون چاليشييورلر. صامسونده ده مذكور "أڭ بيوك إثبات" باشلقلى يازى و اونورسيته نور طلبهلرينڭ مقالهلرى طولاييسيله، غزته نشريات مديرى ايله آنقرهدن بو يازيلرڭ بعضلرينى گوندرن بر نور طلبهسى توقيف ايديلهرك محكمهيه ويريلييور. نورجيلغڭ مملكتده إنكشافى عليهنده غزتهلرده بياناتلر، قناعتلر ايلرى سوروليور. ٦٠٠ قدر نور طلبهسنڭ محكوميتنى إستهداف ايدر شكلده، توركيهده يگرمى بش يرده تحرّى ياپيلوب، بر قسمنده دعوا آچيلييور. نتيجهده؛ رسالهِٔ نورده و نور طلبهلرنده مدارِ إتهام بر نقطه اولمايوب، صوچ بولونمديغى قناعتنه واريلييور.
صامسونده آچيلان دعواده أوّلا محكوميته قرار ويريلمشسه ده، محكمهِٔ تمييزڭ رسالهِٔ نور أثرلرى و مؤلّفى بديع الزمان حقّنده سرد ايتديگى مطالعه ايله محكوميت قرارينى أساسدن بوزماسى سببيله، تكرار ياپيلان دوروشمهده، يازيلرده صوچ عنصرى بولونمديغى قناعتنه واريلارق برائت قرارى ويريلمشدر.
"أڭ بيوك إثبات" باشلقلى يازيدن طولايى صامسونده استاديمز عليهنه ده دعوا آچيلمشدى. صامسونه محكمهيه جلبى ايستهنييوردى. چوق راحتسز و إختيار اولماسى سببيله قضا طبيبلگندن آلديغى بر راپورى نظرِ إعتباره آلينميهرق،
— 857 —
مطلقا محكمهده بولونماسى ايستهنييوردى. نهايت استاد، صامسونده محكمهده بولونمغه قرار ويرهرك إستانبوله قدر گلدى. فقط صحّتنڭ بوزوقلغى و تحمّل ايدهممهسندن يوله دوام ايدهميوب هيئتِ صحّيهدن بر راپور آلوب محكمهيه گوندردى. راپورده، سعيد النورسىنڭ ياپيلان معاينه نتيجهسى، نه قرهدن، نه دڭزدن و نه ده هوادن صامسونه گيتمگه وجودى تحمّل ايدهميهجگى يازيلى ايدى. محكمهده، مدّعىعمومى شدّتلى إصرارلرله سعيد النورسىنڭ مطلقا محكمهده بولونماسنى ايستهمشسه ده، محكمه هيئتى صحّيه راپورينه إستنادًا، بديع الزمانڭ إستانبول محكمهلرندن برنده إستنابه صورتيله إفادهسنڭ آلينماسنه قرار ويردى. نهايت دوام ايدن محكمهلر نتيجهسنده، صامسون محكمهسى دعوا موضوعى يازيده محكوميتى ايجاب ايتديرهجك بر قصد گورمديگندن، سعيد النورسىنڭ برائتنه قرار ويردى.
٭ ٭ ٭
استاديمز بديع الزمان سعيد النورسى بو مدافعهيى إستانبول محكمهسنده اوقومش و محكمهسى برائتله نهايت بولمشدر
گيزلى دشمنلريمز، بو رمضانِ شريفده تكرار عدليهيى بنم عليهمه سَوق ايتديلر. مسئله ده، بر گيزلى قومونيست قوميتهسيله علاقهداردر.
بريسى: بتون بتون قانون خلافنه اولارق، بنى تك باشمله و يالڭز اولارق قيرده و طاغده اوطوروركن، اوچ سلاحلى ژاندارمه ايله بر باشچاووش يانمه گوندرديلر. "سن باشڭه شاپقه گيمييورسڭ" دييه، زورله بنى قرهقوله گتيرديلر. بن ده، عدالتى هدف طوتان بتون عدليهلره سويلهيورم كه:
— 858 —
بويله بش وجهله قانونسزلق ايدوب قانون نامنه بش وجهله إسلام قانونلرينى قيران آدم، حقيقى قانونسزلق ايله إتهام ايديلمك لازم گليركن، اونلرڭ او عجيب قانونسزلغى و بهانهسيله، ايكى سنهدن بَرى وجدانى عذاب ويردكلرندن؛ ألبته محكمهِٔ كبراىِ حشرده بونڭ جزاسنى چكهجكلردر. أوت اوتوز بش سنهدر منزوى اولديغى حالده هيچ چارشو و قصبهلرده گزمهين بر آدمى، "سن فرنك سرپوشنى گيمييورسڭ" دييه إتهام ايتمگه، دنياده هانگى قانون مساعده ايدر؟
يگرمى سكز سنهدن بَرى بش ولايت و بش محكمه و بش ولايتڭ ضابطهلرى اونڭ باشنه ايليشمدكلرى حالده، خصوصًا بو دفعه إستانبول محكمهِٔ عادلهسنده يوزدن زياده پوليسلرڭ گوزلرى اوڭنده، هم ايكى آى ده يايا اولارق هر يرى گزديگى حالده، هيچ بر پوليس ايليشمديگى و هم محكمهِٔ تمييز بره ياساق دگل دييه قرار ويرديگى، هم بتون قادينلر و باشى آچيق گزنلر و بتون عسكرى نفرلر و وظيفهدار مأمورلر گيمگه مجبور اولمادقلرندن و گيمسنده هيچ بر مصلحت بولونماديغندن و بنم رسمى بر وظيفهم اولماديغندن (كه رسمى بر لباسدر) برهيى گينلر ده مسؤل اولمازلر دينيلديگى حالده؛ خصوصًا منزوى و إنسانلر آراسنه گيرمهين و رمضانِ شريفڭ ايچنده بويله خلافِ قانون أڭ چركين بر شى ايله روحنى مشغول ايتمهمك و دنيايى خاطرينه گتيرمهمك ايچون خاص دوستلريله دخى گوروشمهين، حتّى شدّتلى خسته اولديغى حالده، روحى و قلبى وجوديله مشغول اولمامق ايچون علاجلرى آلميان و حكيملرى چاغيرميان بر آدمه شاپقه گيديرمك، أجنبى پاپاسلره بڭزتمك ايچون اوڭا تكليف ايتمك و عدليه ايله تهديد ايتمك، ألبته ذرّه قدر وجدانى اولان بوندن نفرت ايدر.
مثلا اوڭا تكليف ايدن ديمش: "بن أمر قولىيم." جبرِ كيفى قانون ايله أمر اولور مى كه، أمر قولىيم ديسين. أوت قرآنِ حكيمده، يهودى و نصرانيلره باشده
— 859 —
بڭزهمهمك ايچون اوڭا دائر آيت اولديغى گبى،
يَا اَيُّهَا الَّذِينَ اٰمَنُوا اَطِيعُوا اللّٰهَ وَ اَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ اُولِى الْاَمْرِ مِنْكُمْ
آيتى، اولو الأمره إطاعتى أمر ايدر. اللّٰه و رسولنڭ إطاعتنه ضد اولمامق شرطيله، او إطاعتڭ أمر قولىيم دييه حركت ايدهبيلير. حالبوكه بو مسئلهده، عنعنهِٔ إسلاميه قانونلرى خستهلره شفقتله اينجيتمهمك، غريبلره شفقت ايدوب اينجيتمهمك، اللّٰه ايچون قرآن و علمِ ايمانىيه خدمت ايدنلره زحمت ويرمهمك و اينجيتمهمك أمر ايتديگى حالده؛ خصوصًا منزوى، دنيايى ترك ايتمش بر آدمه أجنبى پاپاسلرينڭ سرپوشنى تكليف ايتمك، اون وجهله دگل يوز وجهله قانونه مخالف و إسلامڭ عنعنهوى قانونلرينه قارشى بر قانونسزلقدر و كيفى بر أمر حسابنه او قدسى قانونلرى قيرمقدر. بنم گبى قبر قپوسنده، غايت خسته، غايت إختيار، غريب، فقير، منزوى، سنّتِ سنيهيه مخالفت ايتمهمك ايچون اوتوز بش سنهدن بَرى دنيايى ترك ايدن بر آدمه بو طرز معاملهلر قطعيًا شك و شبهه بيراقمدى كه؛ قومونيست پردهسى آلتنده، آنارشيلك حسابنه، وطن و ملّت و إسلاميت و دين عليهنده مدهش بر سوءِ قصد أثرى اولديغى گبى، إسلاميته و وطنه خدمته نيّت ايدن و مدهش خارجى تخريباته قارشى جبهه آلان ديندار مبعوثلر و دموقراتلره دخى بيوك بر سوءِ قصددر. ديندار مبعوثلر دقّت ايتسينلر، بو دهشتلى سوءِ قصده قارشى مدافعهده بنى يالڭز بيراقماسينلر.
حاشيه:روسڭ باش قوماندانى قصدًا اوڭندن اوچ دفعه گچديگى حالده آياغه قالقميان و تنزّل ايتمهين و اونڭ إعدام تهديدينه قارشى عزّتِ إسلاميهيى محافظه ايچون اوڭا باشنى أگمهين؛ إستانبولى إستيلا ايدن إنگليز باش قومانداننه و اونڭ واسطهسيله فتوا ويرنلره قارشى، إسلاميت شرفى ايچون، إعدام تهديدينه بش پاره أهمّيت ويرمهين و "توكورڭ ظالملرڭ او حياسز يوزينه!" جملهسيله و
— 860 —
مطبوعات لسانيله قارشيلايان؛ و مصطفى كمالڭ أللى مبعوث ايچنده حدّتنه أهمّيت ويرمهيوب "نماز قيلميان خائندر" ديين؛ و ديوانِ حربِ عُرفينڭ دهشتلى سؤاللرينه قارشى، "شريعتڭ تك بر مسئلهسنه روحمى فدا ايتمگه حاضرم" دييوب، دالقاووقلق ايتمهين و يگرمى سكز سنه، گاوورلره بڭزهمهمك ايچون إنزوايى إختيار ايدن بر إسلام فدائيسى و حقيقتِ قرآنيهنڭ فداكار خدمتكارينه مصلحتسز، قانونسز دينيلسه كه: "سن، يهودى و خرستيان پاپاسلرينه بڭزهيهجكسڭ، اونلر گبى باشڭه شاپقه گيهجكسڭ، بتون إسلام علماسنڭ إجماعنه مخالفت ايدهجكسڭ؛ يوقسه جزا ويرهجگز." دينيلسه، ألبته اويله هر شيئنى حقيقتِ قرآنيهيه فدا ايدن بر آدم، دگل دنيوى حپس ويا جزا و إشكنجه، بلكه پارچه پارچه بيچاقله كسيلسه، جهنّمه ده آتيلسه، قطعيًا يوز روحى ده اولسه، بتون تاريخچهٔ حياتنڭ شهادتيله، فدا ايدهجك!
عجبا، بو وطن و دينڭ گيزلى دشمنلرينڭ بو أشدِّ ظلمِ نمرودانهلرينه قارشى، معنوى پك چوق قوّتى بولونان بو فداكارڭ تحمّلى و مادّى قوّتله و منفى جهتده مقابله ايتممهسنڭ حكمتى نهدر؟ ايشته بونى، سزه و عموم أهلِ وجدانه إعلان ايدييورم كه؛ يوزده اون زنديق دينسزڭ يوزندن طقسان معصومه ضرر گلمهمك ايچون، بتون قوّتيله داخلدهكى أمنيت و آسايشى محافظه ايتمك ايچون نور درسلريله هركسڭ قلبنه بر ياساقجى بيراقمق ايچون، قرآنِ حكيم اوڭا او درسى ويرمش. يوقسه بر گونده يگرمى سكز سنهلك ظالم دشمنلرمدن إنتقاممى آلابيليرم. اونڭ ايچوندر كه؛ آسايشى معصوملرڭ خاطرى ايچون محافظه يولنده حيثيتنى، شرفنى تحقير ايدنلره قارشى مدافعه ايتمييور و دييور كه: بن، دگل دنيوى حياتى، لزوم اولسه آخرت حياتمى ده ملّتِ إسلاميه حسابنه فدا ايدهجگم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 861 —
أى مبارك، مشفق و معزّز استاديمز حضرتلرى!
بو عجيب مادّه و دينسزلك عصرنده، نظرلر قيصهلمش؛ قلبلر، فنالقلر و كوتولكلرله طولمش؛ يالڭز و يالڭز قرآنِ حكيمڭ بو زماندهكى أڭ حقيقى و قطعى ترشّحاتى اولان رسالهِٔ نور؛ او قيصهلمش نظرلرى، عادتا مادّهنڭ روحنه نفوذ ايتديرييور، او كوتو قلبلرڭ زندان گبى قراڭلق اولان ايچنى نورله طولديرييور. بونڭ ايچون، بو عصره "نور عصرى" دينمهسى مناسبدر.
....
رسالهٔ نور، بشريتڭ بو تعميرى إمكان اولميان يارهسنى اُخروى علاجلرله تداوى ايدييور.
رسالهِٔ نور و اونڭ خارقه مؤلّفى سز مبارك استاديمز، بيڭلرجه منوّر گنجه خلاصكارلق وظيفهڭزى ياپمش و ياپمقدهسڭز. بونڭ بويله اولديغنه، ايمانلرى قورتاريلان بو عاجزلر جانلى شاهدلرز. بو دهشتلى عصرده، ماترياليزمى، مادّهجيلگى تملندن ييقان، ماصون و قومونيستلرڭ باطل ايدهاولوژيلرينى بتون علم و إدراك مواجههسنده زير و زبر ايدن رسالهِٔ نور، اوقويوجيلرينه (بو عصرڭ طالعلى إنسانلرينه) بو دنيا ايله، حتّى كائناتله بيله دگيشلمز آبِ حياتى، أبديلك صوينى، يعنى بقا عالمنڭ بيلتى اولان ايمانى بخش ايدييور.
أى عزيز و مبارك استاديمز! بو قدر قيمتلى بر هديهيى بزلره ويرن سز استاديمزه نه قدر حرمت و محبّت بسلهسهك آزدر. سز قورتاريجى استاديمزله رسالهِٔ نور طلبهلرى آراسندهكى باغ، أبدى بر باغليلقدر. بونى هيچ بر قوّت چوزهمز. حرمتله مبارك أللريڭزدن اوپر، دعالريڭزى بكلهرم.
اونورسيته نور طلبهلرى نامنه
سياسال بيلگيلر فاكولتهسندن
أحمد آتاق
٭ ٭ ٭
— 862 —
بو مكتوب صامسونده منتشر بيوك جهاد غزتهسنده إنتشار ايتمشدر. مفتريلرڭ تحريكاتيله صامسونده محاكمه آچيلمهسنه وسيله اولمشدر. محاكمه برائتله نتيجهلنمشدر.
عالمِ إسلامڭ خلاصكارى، أهلِ ايمانڭ سرتاجى، رسالهٔ نورڭ ترجمانى، استاديمز بديع الزمان سعيد النورسى حضرتلرينه!
بو دفعه ديندار دموقراتلرڭ دلالتيله آفيون محكمهسنجه رسالهِٔ نورڭ سربستيتنه، بتون رساله، مكتوب و مجموعهلرينڭ صوچ موضوعى تشكيل ايتمديگندن إعادهلرينه قرار ويريلمهسنى؛ سنهلرجه أوّل إعلان ايتديگڭز "رسالهِٔ نور بنم دگل، قرآنڭ ماليدر؛ قرآنڭ فيضندن گلمشدر. هيچ بر قوّت اونى آناطولينڭ سينهسندن قوپاروب آتاميهجقدر. رسالهِٔ نور، قرآنه باغليدر؛ قرآن ايسه، عرشِ أعظمله باغلانمشدر؛ كيمڭ حدّى وار كه، اونى اورادن سوكوب آتسين!" دييه اولان حقيقتلى بياناتڭزڭ آچيق بر تظاهرى و بو علوى خدمتڭزڭ إلٰهى و قرآنى اولديغنڭ پارلاق بر دليلى بيلهرك، بو برائت قرارينڭ عالمِ إسلامڭ و باخصوص بو ملّتِ إسلاميهنڭ سعادتلرينڭ باشلانغيجى اولماسى إعتباريله، باشده بتون وارلغيله بو ظفرلرى بكلهين و نور عائلهسنه رئيس و حقيقتلر درياسنه قپودان تعيين ايديلن و ظلمتِ كفرله طغيان ايتمش إنسانلغه هادى إحسان اولونان عزيز، سَوْگيلى استاديمز و بوڭا وسيله اولمقله أهلِ ايمانى كنديلرينه دوست و طرفدار أيلهين ديندار دموقراتلرى و عادل هيئتِ حاكمهيى صوڭسز منّتلرله تبريك ايدر و عرض ايدرز كه:
اوزون سنهلردن بَرى ترقّى و تعاليسى ايچون چاليشديغڭز و اوغرنده فداىِ نفس و جان أيلديگڭز حقيقتِ قرآنيهنڭ بوگون بتون بر مملكت، بر ملّت چاپنده
— 863 —
أهلِ ايمانڭ قلبلرينه سرورلر گتيرهرك فوق العاده إنكشافى، خدمتنه مأمور قيلنديغڭز و بِالفعل موفّق اولديغڭز قدسى دعوا و خدمتڭزڭ نه قدر يوكسك و پارلاق اولديغنى، گونش گبى إثبات ايدييور.
يگرمىبش اوتوز سنهدن بَرى بتون مانعلره و صيقنتيلره رغمًا بو قدر صبر و متانتڭز و قرآندن قلبِ منوّريڭزه گلن رسالهِٔ نورڭ نشرى جهتنده بو خارقه خدمت و مجاهدهلريڭز، إستقبالڭ نسللرينه و إسلامڭ قهرمان مجاهدلرينه بر نمونهِٔ إقتدا و إمتثال اولويور. قرآن گونشنڭ سونمهين نورلرى و أبدى لمعهلرى اولان نور شعاعلريله جهل و ضلالت قراڭلقلرينى إزاله ايدهرك، ميليونلر قلبلرى او نورله نورلانديروب، أهلِ ايمانى كنديڭزه منّتدار ايتديڭز. بو وطن و بو ملّت، بو تاريخ و بو طوپراق، سزڭ بو خدمتڭزى، بو فداكارلغڭزى هيچ بر زمان اونوتميهجقدر. أبديت عالمنه گوچ أيلديگڭزده دخى، سزڭ بو خدمتڭز بر چكردك اولوب، اوندن فيشقيران بر شجرهِٔ عاليه هر طرفى قاپلايهجق و او نور آغاجنڭ أطرافنه طوپلانان بيوك جماعتلر و رسالهِٔ نورڭ يوكسهلن أبدى شعاعلرى، او خدمتڭزى إلَى الأبد و داها پارلاق و داها شعشعهلى إدامه ايدهجكلر.
سز، رسالهٔ نورڭ ترجمانى حيثيتيله و بو ايمان خدمتڭزڭ إسلام اُفقلرنده پارلاماسى جهتيله، بو عصرڭ بر هدايت سرداريسڭز.
قرآنِ كريمڭ اون دردنجى عصرِ محمّديدهكى (عصم) عزيز دلّالى و او مدهش زمانڭ مدهش ظلماتنه قارشى نورِ قرآنله مقابله ايدن بيوك فداكارى و رسالهِٔ نورڭ يوز بيڭلر نسخهلرينى يوز بيڭلر طلبهلرينڭ قلملريله هر طرفده نشر ايدوب دينسزلگه و كفرِ مطلقه قارشى بر سدِّ قرآنى تأسيس ايدن محتشم قهرمان سَوْگيلى استاديمز!
— 864 —
عالملره رحمتلر و سعادتلر گتيرن و إنسانلغه سلامت و تسلّيلر بخش ايدن بو مقدّس خدمتڭزله أهلِ ايمانه ظهورينى مژده ويروب إثبات ايتديگڭز و أمارهلرى گوزوكمگه باشلايان و بتون قطعهلره شامل حاكميتِ إسلاميهنڭ نورلى و بيوك بايرامنى بتون روحمزله تبريك ايدر، جنابِ حقدن اوزون عمرلريڭزه دعالر ايدر، أللريڭزدن تعظيمله اوپهرز.
آنقره اونورسيتهسى نور طلبهلرندن
إسماعيل، صالح، عاطف، أحمد، ضيا، محمد، عبد اللّٰه
٭ ٭ ٭
استاد سعيد النورسىنڭ إسپارطهده إقامتلرى
١٩٥٣ سنهسى ياز آيلرنده استاد أميرطاغندن إسپارطهيه گلدى. إسپارطهده پك چوق صادق طلبهلرى واردى. داها أوّل گوندرديگى مكتوبلرنده إسپارطهيى طاشيله، طوپراغيله مبارك اولارق توصيف ايدييور و رسالهِٔ نورڭ ظهورى و إنتشاريله وجود بولان معنوى حياتنڭ إدامهسنه أڭ قوّتلى مدار، إسپارطه اولديغنى بيان بيورييوردى. فى الحقيقه إسپارطه، استادڭ بو إلتفاتنه لايق اولديغنى اوزون سنهلردهكى حادثهلرڭ شهادتيله إثبات ايتمش و گوسترمشدر. چونكه رسالهِٔ نورڭ برنجى مدرسهسى و تأليف يرى اولان بارلا، إسپارطهنڭ بر ناحيهسيدر. رسالهٔ نورڭ بيوك مجموعهلرى بوراده تأليف ايديلمشدر.
— 865 —
رسالهِٔ نورى بيڭلر قلملرله أڭ قورقولى زمانلرده يازوب نشر ايدنلر إسپارطه و كويلرندهكى طلبهلردر. مثال اولارق صاو كوينى گوسترمك كافيدر. استاد قسطمونيده بولونديغى زمان، إسپارطهنڭ يالڭز صاو كوينده بيڭ قدر قلم سنهلرجه نورلرى يازمش، چوغالتيلمهسنده چاليشمشدر.
هر بريسى برر ولايت قدر، بلكه داها زياده رسالهِٔ نوره علاقه گوسترن و نورلرڭ ياييلماسنده برر سانترال مِثللو چاليشان نور مركزلرى إسپارطهدهدر. گُل و نور فابريقهلرى و بونلرڭ أطرافنده مدرسهِٔ نوريه شاكردلرى، مباركلر هيئتى، هپ إسپارطه ولايتى داخلندهدر.
هم هر بريسى خدمتِ قرآنيه إعتباريله برر قطب حكمنده اولان نور طلبهلرينڭ مدارِ إفتخار بيوك قارداشلرى ده ينه إسپارطهليدرلر.
هم إسپارطه عدليهسى و أمنيتى دائما نورلره إنصافله معامله ايتمشدر. استاد، إسپارطه عدليهسنه چوق دفعه دعا ايتمش، سائر ولايتلره بو نقطهده ده إسپارطهيى حسنِ مثال گوسترمشدر.
بو و بو گبى سببلر تحتنده استاد، آخر عمرينى إسپارطهده گچيرمك، ئولومنى اورادهكى مبارك صادق قارداشلرينڭ آراسنده قارشيلامق، مزارينى إسپارطهده، صاوده ويا بارلاده وصيت ايتمك اوزره إسپارطهيه گلدى. كرا ايله بر أوه يرلشدى. ياننده درت بش طلبهسى واردى. بو طلبهلريله استاد، خصوصى درسخانهٔ نوريهسنى وجوده گتيرمشدى.
٭ ٭ ٭
— 866 —
@
استاد بديع الزمان سعيد النورسىنڭ إسپارطهده قالديغى أوڭ باغچه قسمندن گورونوشى.
@
استاد بديع الزمان سعيد النورسىنڭ إسپارطهده قالديغى أوڭ اوڭدن گورونوشى.
— 867 —
إسپارطهدهكى حياتندن مختلف صفحهلر
محكمه صفحاتى:آفيون محكمهسى طرفندن كتابلر سربست بيراقيلمدن، مَلاطيه حادثهسى مناسبتيله بعض ولايت و قصبهلرده تحرّيلر ياپيلدى، محكمهلر آچيلدى. أزجمله: مرسينده، ريزهده، دياربكرده نورلر و نورجيلر عليهنه دعوا آچيلدى؛ نتيجهده محكمهلر برائت ويردى. بر چوق ولايتلرده ياپيلان تحرّيلر و صوروشديرمالر ايله نورجيلر عليهنه عمومى بر دعوا آچيلمهسى ايچون إسپارطه مدّعىعموميلگى حركته گچدى. سكسانى متجاوز نور طلبهسى حقّنده إدّعانامه خاضرلاندى و دوسيه صورغو حاكملگنه توديع ايديلدى.
أمنيتڭ پك چوق گيزلى منسوبلرى، نور طلبهلرى آراسنده طولاشمغه، هر حركتلرينى قونتروله باشلاديلر. آنقره، إستانبول، آطهپازارى، صفرانبولى، قرهبوك، دينار، اينهبولى، وان گبى يرلرده آراشديرمالر، صورغولر ياپيلدى. ياپيلان بتون تدقيقات و تحرّيلر نتيجهسى: وطن، ملّت عليهنده ذرّه قدر بر حركت بولونمايوب، بِالعكس هر وطنداشڭ گوگسنى إفتخارله قبارتهجق علمى، ايمانى، وطنى خدمتلر، أخلاقى غيرت و فعاليتلر ايله حركت ايتدكلرى، رسالهِٔ نورى اوقومق، اوقوتمق و نشرينه چاليشمقدن باشقه بر غايه و مقصدلرى بولونمديغى آڭلاشيلماسيله، "نورجيلرده صوچ بولامييورز، مدارِ مسئوليت بر حركت و فعاليتلرى گورولمهمشدر" دييه عمومًا قناعت گتيريلدى. بو صوروشديرمالر، رسالهِٔ نورڭ حقّانيتنڭ آڭلاشيلماسنه وسيله اولدى. نتيجهده نورلرڭ برائتنه قرار ويريلدى.
اورفه و دياربكردهكى فعّال نور طلبهلرى برر مدرسهِٔ نوريه قورديلر. رسالهِٔ نورى هر صنف خلقدن، بِالخاصّه طلبهلردن، گنجلردن گلن جماعته اوقومق صورتيله علمى درسلره باشلاديلر. بو زمانده پك أهمّيتلى اولان طلبهِٔ علومڭ شرفنى إحيا
— 868 —
ايتديلر. شرق حواليسنده بيوك خدمتِ ايمانيه ايفا اولوندى. بر آرالق دياربكرده اوراده نورلرله ايمانه و قرآنه خدمت ايدن فعّال بر نور طلبهسى عليهنه دعوا آچيلدى، برائتله نتيجهلندى؛ مؤمنلرڭ سُرور و منّتدارلغنه وسيله اولدى.
آفيونده ده دوام ايدن محكمه نتيجهلندى. ١٩٥٦ تاريخنده رسالهِٔ نورى اينجهلهين ديانت ايشلرى مشاوره قورولى ويرديگى بر راپورله، رسالهِٔ نورڭ ايمان و أخلاقى تكمّلاته خدمت خصوصندهكى وصفنى إعلان ايتدى. آفيون محكمهسى ده بو راپوره إستنادًا، رسالهِٔ نور أثرلرينڭ برائتنه و سربستيتنه قرار ويردى؛ حكم قطعيلشدى.
آفيون محكمهسنڭ برائت قرارندن صوڭره، إسپارطه صورغو حاكملگى ده منعِ محاكمه قرارى ويردى. بويلهجه رسالهِٔ نور، بر چوق عدلى سوزگچلردن گچهرك عمومى و كلّى بر سربستيت و حسنِ قبوله مظهر اولدى.
نورلرڭ نشرى:
آناطولينڭ بر چوق يرلرنده نورلره خدمت دوام ايتمكله برابر؛ بِالخاصّه آنقره، إستانبول، دياربكر، اورفه مدرسهِٔ نوريهلرى يالڭز بولوندقلرى محيطده دگل، چوق گنيش بر ساحهده خدمتِ ايمانيهده بولونديلر. بو خدمتلرى؛ يالڭز بر كيشى دگل، بر مركز دگل، يالڭز معلوم شخصلر دگل؛ خدمتِ قرآنيه اولديغى ايچون، پك چوق وجهلرده، پك چوق ذاتلر طرفندن ايفا ايديلدى. إسمى بيلينمهين نيجه خالص طلبهلر، صادق مؤمنلر، بو خدمتِ قدسيهده چاليشديلر، نورِ محمّدينڭ ياييلماسنه غيرت ايتديلر.
آنقرهده اونورسيتهلى طلبهلر و محترم حميتپرور ذاتلر، رسالهِٔ نور مجموعهلرينى مطبعهلرده طبع ايله هر طرفه نشرينه، بِالخاصّه يڭى حرفله إستفادهيه منتظر كتلهنڭ أللرينه اولاشماسنه چاليشديلر. رسالهِٔ نورڭ كلّى نشرياتنى گنجلگڭ، مكتبليلرڭ
— 869 —
درعهده ايتمهلرى، بو خصوصده بيوك فداكارلق گوسترمهلرى ايسه؛ بو ملّت و وطن ايچون بيوك بر سعادت اولدى. چونكه هيچ بر شخصى منفعت طلب ايتمهدن و يالڭز رضاىِ إلٰهى ايچون حركت ايتمهلرى؛ اونلرڭ، بو أصيل ملّتڭ حقيقى أولادلرى اولديغنى گوستردى.
استادڭ بارلايه گيديشى
استاد، بارلادن يگرمى بش سنه أوّل آيريلمش و او زمانه قدر هيچ گيتمهمشدى. بارلا ايله، كندى نورس كويندن زياده علاقهداردى. چونكه، حياتِ معنويهسى اولان رسالهِٔ نور بوراده تأليف ايديلمگه باشلامشدى. قرآنِ حكيمڭ هدايت نورلرينى تمثيل ايدن "سوزلر" و "مكتوبات" و "لمعاتِ نوريه" بورادن أطرافه ياييلمشدى. بو إعتبارله بارلا، رسالهٔ نور درسخانهسنڭ ايلك مركزى ايدى.
بارلادهكى حياتى گرچه نفى و إنزوا ايچنده و ترصّد آلتنده گچمكله آجى ايدى؛ فقط رسالهِٔ نور حقيقتلرينڭ تأليف يرى اولديغندن استادڭ أڭ طاتلى و شيرين حياتى ده ينه بارلا حياتيدر دينيلهبيلير. بو دفعه بارلايه نفى ايله دگل، حپس ايله دگل، كندى رضاسى ايله و سربست اولارق گيدييوردى. گوزل بر بهار گونى بارلايه گلدى. بارلادهكى طلبهلرينڭ مهمّ بر قسمى استادى قارشيلاديلر. استاد، سكز سنهلك إقامتگاهى اولان مدرسهِٔ نوريهسنه ياقلاشيركن كندينى طوتامدى، مبارك گوزلرندن ياشلر بوشاندى. حشمتلى چنار آغاجى ده عادتا كنديسنى سلاملايوردى. بر وقتلر، يعنى بارلاده سكز سنه إقامتدن صوڭره إسپارطهيه جلب ايديلمشدى. او زمانكى گيديشنده مبارك چنار آغاجى استادى معنًا تشييع ايتمش، حشمتلى قنادلرى اولان داللرينڭ جنابِ حقّه اولان سجدهوارى عبوديتيله
— 870 —
استادى اوغورلامشدى. بو دفعه ده ينه اوزون بر مفارقتدن صوڭره تكرار استاده قاووشمهنڭ سرورى ايچنده خالقِ رحمانه سجدهِٔ شكرانه قپانييوردى. استاد، او مبارك چنار آغاجنه صاريلمش، يانندهكى طلبهلرينه و أهالىيه كنديسنى يالڭز بيراقمالرينى سويلهمشدى؛ ذاتًا گوزياشلرينى طوتهمييوردى. صوڭره، نور درسخانهسى اولان اوطهسنه گيردى و ايكى ساعت قدر قالدى، حزين آغلاييشى طيشاريدن ايشيديلييوردى.
أوت، شبههسز رحمتِ إلٰهيهنڭ نهايتسز تجلّيلرينه مظهردى. بر زمانلر شرقى آناطوليدن إسپارطه حواليسنه سورولمشدى... إسپارطهدن ده، طاغلر آراسندهكى بارلا ناحيهسنه نفى ايديلمشدى. بوراده ئولوب گيدهجكدى. أسكى تاريخچهِٔ حياتنڭ شهادتيله چوق قهرمان و فداكار اولان بو ذات، طوغريدن طوغرىيه قرآنِ حكيمڭ حقيقتلرينى بنمسهين؛ فردى و ملّى سعادتى، إسلاميت حقيقتلرينه صاريلمقده گورن و بونى هايقيران و دلائلِ عقليه ايله علم ميداننه چيقان بر كيمسه ايدى.
اوچ دَور گچيرمش، جبّار قوماندانلره بوين أگمهمش، قدسى دعواسندن دونمهمش؛ يارهلانمش، زهرلنمش، ئولمهمش؛ طاغلر گبى حادثهلرڭ طالغهلرندن ييلمامشدى...
ملّتلرى، قَوملرى ايچنه آلان، ذهنيت و تلقّيلرى دگيشديرن، عصرِ حاضرڭ جريانلرى، بو ذاتى قرآن و ايمان دعواسندهكى يولندن چويرهمهمشدى. او، روحندهكى شجاعتِ ايمانيه ايله قطعى اينانييوردى كه، دعوا ايتديگى حقيقت بر گون ملّتجه بنمسهنهجك؛ بر سعيد، بيڭلر بلكه يوز بيڭلر سعيد اولاجق. إنسانلق جامعهسنده نشر ايتديگى حقائقِ ايمانيهنڭ فتوحاتى و إنكشافى باشلايهجق.. و آفاقِ إسلامى صاران ظلمت بلوطلرى قرآندن ألنه ويريلن بو مشعلهِٔ هدايتله
— 871 —
طاغيتيلاجق.. ئولمگه يوز طوتمش ظن ايديلن ايمان روحى يڭيدن جانلاناجق.. جانلره جان قاتاجق.. معنًا ئولمگه يوز طوتان ملّتِ إسلاميهيى إحيا ايدهجك.. عالمه أفندى اولان إسلاميتڭ (بِإذْنِ اللّٰه) جهانه أفنديلگنڭ مادّى معنوى مبشّرى اولاجقدى.
ايشته، بو قدسى حقيقتڭ حاملى و ناشرى اولان و حقيقتده بوگونكى بشريتڭ مدارِ إفتخارى بولونان بو عزيز ذات، دين دشمنلرينڭ پلانيله (وقتيله) بو بلدهيه گوندريلمش، آناطوليده تأسيس ايتديريلن رژيمڭ عليهنده بولونماسنه، فعلى مداخلهسنه ممانعت اولونمشدى. هيهات! أساسًا كنديسى سياستدن چكيلمشدى؛ أهلِ دنيانڭ دنياسنه قاريشمييوردى. او، إستقبالى نورلانديراجق بر حقيقتڭ تأليف و نشرينه چاليشييوردى. كائناتڭ صاحبى و حادثهلرڭ متصرّفى اولان اللّٰه؛ اونڭ حاميسى، معينى و يارديمجيسى ايدى.
ايشته اوتوز سنه صوڭره تكرار بارلايه دونديگى زمان، خدمتِ ايمانيهسنده نائل اولديغى بيوك إكراملرى، عنايتلرى دوشونهرك، مشاهده ايدهرك مسرور اولدى و سرورندن آغلايوردى، سجدهٔ شكرانه وارييوردى.
حالِ حاضرده استاد إسپارطهده إقامت ايدر. بعضًا أميرطاغنه، بعضًا بارلايه گيدر. بورالرى، رسالهِٔ نورڭ تأليف و إنكشاف مركزلرى اولديغى ايچون روحًا چوق علاقهداردر. هم كنديسى طقسان ياشنه ياقلاشديغى و بر چوق دفعهلر زهرلنديگى ايچون، راحتسزدر. خستهلغى تعريف ايديلميهجك درجهده آغيردر و شدّتليدر. روحًا، حسّياتى قوّتلى؛ و عالم، باخصوص عالمِ إسلام، بِالخاصّه رسالهِٔ نور دائرهسى، وجودِ معنويسى حكمنده اولديغندن، هر ايكى وجودندهكى إضطراب شديددر. گرچه طلبهلرينڭ دعالرى و نشرِ أنوارِ ايمانيه او إضطرابنه بر مرهم و دوا ايسه ده، ينه ده پك واسع شفقتى إعتباريله زمان زمان إضطرابى شدّتلنمكدهدر. بو
— 872 —
إعتبارله، تبديلِ هوايه چوق محتاجدر. بر يرده فضله قالامييور. تبديلِ هوايه چيقديغى زمان خستهلغى قسمًا آزالييور، راحت نَفَس آلابيلييور.
استاد، رسالهِٔ نور كثرتله إنتشار ايتديگندن و هر يرده پك چوق نور طلبهلرى موجود اولديغندن خلقلرله قونوشمهيى تماميله ترك ايتمشدر. "رسالهِٔ نور، بنمله صحبتدن اون درجه زياده فائدهليدر." دييوب زيارتجى ده قبول ايتمهمكدهدر. حتّى يانندهكى طلبهلريله دخى ضرورت حالنده قونوشمقدهدر.
آرتيق حياتنڭ صوڭ صفحهسنه گلديگنى سويلهمكده، دائما ايچنده ياشاديغى آيى چيقارهبيلهجگندن شبهه ايدر بر وضعيتده أجلنى بكلهمكدهدر. نورلرڭ نشرياتندن ممنون و متشكّردر. ملّت و دولتجه، إسلاميت و سعادت يولنده آتيلان هر آديمى تقدير و تصويبله قارشيلامقده؛ حق يولنده يوروين، إسلامى شعائرى إحيا ايدنلره دعا ايتمكدهدر. عين زمانده، عالمِ إسلامڭ مادّةً و معنًا سلامت و سعادتنى ديلهمكده و بو يولده گيريشلن داخل و خارجدهكى غيرتلردن حدسز درجه سَوينج و ممنونيت طويمقدهدر.
رسالهِٔ نورى قرآنِ حكيمڭ بو زمانه مخصوص بر معجزهسى بيلمكده، بو وطنى قومونيزم تهلكهسندن رسالهِٔ نوردهكى حقيقتِ قرآنيه محافظه ايتديگنى بيان ايتمكده و عالمِ إسلامله حقيقى قارداشلغه و اخوّته و إتّفاقه مدار اولاجغنى، دنيوى و اُخروى سعادتمزڭ بو حقيقته ياپيشمامزده بولونديغنى طويورمقدهدر.
رسالهٔ نورڭ آناطوليدن باشقه ديگر مسلمان مملكتلرده ياييلماسنڭ ألزم اولديغى قناعتندهدر. سياسى غيرت و فعاليتلردن أوّل، رسالهٔ نورڭ نشر اولماسنڭ داها منفعتدار اولاجغنى إخبار ايتمكدهدر.
٭ ٭ ٭
— 873 —
@
استاد بديع الزمانڭ بارلاده ١٩٥٠ دن صوڭره قالديغى أوڭ اوڭدن گورونوشى.
— 874 —
@
استاد بديع الزمان سعيد النورسى صوڭ زمانلرده أسكيشهره تشريف ايتدكلرنده قالدقلرى أو.
— 875 —
بديع الزمان و رسالهٔ نور
رسالهٔ نور نهدر و ناصل بر تفسيردر؟
قرآنڭ حقيقتلرينى مثبت علم آڭلاييشنه اويغون بر طرزده ايضاح و إثبات ايدن رسالهِٔ نور كلّياتى، هر إنسان ايچون أڭ مهمّ مسئله اولان "بن نهيم؟ نرهدن گلييورم؟ نرهيه گيدهجگم؟ وظيفهم نهدر؟ بو موجودات نرهدن گلوب نرهيه گيدييورلر؟ ماهيت و حقيقتلرى نهدر؟" گبى سؤاللرڭ جوابنى واضح و قطعى بر شكلده، چكيجى بر اُسلوب و گوزل بر إفاده ايله بيان ايدوب روح و عقللرى تنوير و تطمين ايدييور.
يگرمنجى عصرڭ قرآن فلسفهسى اولان بو أثرلر، بر طرفدن تكنيك، فن و صنعت اولارق مادّياتى، ديگر طرفدن ايمان و أخلاق اولارق معنوياتى جامع و حاوى اولاجق تورك مدنيتنڭ، سادهجه مادّياته طايانان سائر مدنيتلرى گريده بيراقهجغنى ده إثبات و إعلان ايتمكدهدر.
أجداديمزڭ بر زمانلر قلبلرنده يرلشن ايمان و إعتقاد جهتيله زمين يوزنده يوز مِثلندن زياده دولتلره، ملّتلره قارشى ايمانندن گلن بر قهرمانلقله مقابله ايتمهسى، إسلاميت و كمالاتِ معنويهنڭ بايراغنى آسيا، آفريقا و يارى آوروپاده گزديرمهسى و "ئولسهم شهيدم، ئولديرسهم غازىيم." دييوب ئولومى گولهرك قارشيلايهرق متسلسل دشمن حادثاته قارشى طايانماسى گبى، ملّتجه مدارِ إفتخار عالى
— 876 —
سجيهمزڭ بوگون بز گنجلرده إنكشافى، وطن و ملّت منفعتى باقيمندن و إستقبالمزڭ سلامتى نقطهسندن نه درجه ألزم اولديغى معلومدر. مطلقا هر حركت و خدمتده مادّى بر اجرت و شخصى منفعتلر ملاحظه ايتمك، توركڭ ملّى تاريخنڭ شرف و حيثيتى ايله قابلِ تأليف اولاماز. بزلر، آنجق رضاىِ إلٰهى ايچون چاليشييورز. بِالذّات خدمتنده بولونمقله آلديغمز تلذّذ؛ قارداش و وطنداشلريمزه، إسلاميته و إنسانيته يارديمده بولونهبيلمك مظهريتندن گلن أبدى حياتمزه عائد سُرور و اُميد، بزم بو بابده آلديغمز و آلاجغمز يگانه حقيقى مقابله و اجرتدر.
رسالهٔ نور، ناصل بر تفسيردر؟
تفسير ايكى قسمدر. بريسى: معلوم تفسيرلردر كه، قرآنڭ عبارهسنى و كلمه و جملهلرينڭ معنالرينى بيان و ايضاح و إثبات ايدرلر. ايكنجى قسم تفسير ايسه: قرآنڭ ايمانى اولان حقيقتلرينى قوّتلى حجّتلرله بيان و إثبات و ايضاح ايتمكدر. بو قسمڭ چوق أهمّيتى وار. ظاهر معلوم تفسيرلر، بو قسمى بعضًا مجمل بر طرزده درج ايدييورلر؛ فقط رسالهٔ نور، طوغريدن طوغرىيه بو ايكنجى قسمى أساس طوتمش، أمثالسز بر طرزده معنّد فيلسوفلرى ده صوصديران بر معنوى تفسيردر.
رسالهِٔ نور سُبْژَكْتيف نظريه و مطالعهلردن اوزاق بر شكلده، هر عصرده ميليونلرجه إنسانه رهبرلك ياپان مقدّس كتابمز اولان قرآنڭ حقيقتلرينى راسيونل و اوبژكتيف بر شكلده ايضاح ايدوب إنسانيتڭ إستفادهسنه عرض ايديلن بر كلّياتدر.
رسالهِٔ نور!.. قرآن آيتلرينڭ نورلى بر تفسيرى... باشدن باشه ايمان و توحيد حقيقتلريله مبرهن... هر صنف خلقڭ آڭلاييشنه گوره حاضرلانمش... مثبت علملرله مجهّز... وسوسهلى شبههجيلرى إقناع ايدييور... أڭ عوامدن أڭ خواصّه قدر هركسه خطاب ايدوب، أڭ معنّد فيلسوفلرى دخى تسليمه مجبور ايدييور...
— 877 —
رسالهِٔ نور!.. نورلى بر كلّيات... يوز اوتوز أثر... بيوكلى كوچكلى رسالهلر حالنده... عصرڭ إحتياجلرينه تام جواب ويرر... عقلى و قلبى تطمين ايدر... قرآنِ كريمڭ يگرمنجى عصردهكى (لفظى دگل) معنوى تفسيرى...
إثبات ايدييور!.. عقله گلن بتون إستفهاملرى... ذرّهدن گونشه قدر ايمان مرتبهلرينى... وحدانيتِ إلٰهيهيى... نبوّتڭ حقيقتنى...
إثبات ايدييور!.. أرض و سماواتڭ طبقاتندن، ملائكه و روح بحثندن، زمانڭ حقيقتندن، حشر و آخرتڭ وقوعندن، جنّت و جهنّمڭ وارلغندن، ئولومڭ ماهيتِ أصليهسندن أبدى سعادت و شقاوتڭ منبعنه قدر... عقله گلن و گلمهين بتون ايمانى مسئلهلرى أڭ قطعى دليللرله عقلًا، منطقًا، علمًا إثبات ايدييور... پوزيتيف علملرڭ مشوّقى... رياضى مسئلهلردن داها قطعى دليللرله عقلى و قلبى إقناع ايدوب، مراقلرى إزاله ايدن بر شاه أثر...
٭ ٭ ٭
آز مقدارده باصديريلابيلن، هيچ بر تجارى غايه و ذهنيتله چاليشيلميهرق بايعلره دخى ويريلمهين بو أثرلرڭ گليرى، متباقى أثرلرڭ طبعنه حصر ايديلهجكدر.
بيوك بر تيتيزلك و حسّاسيتله اوزرنده طورديغمز مهمّ بر خصوص ده؛ رسالهٔ نورڭ لايق أللره گچمهسى و اونڭ حقيقى فيآتى اولارق أڭ آز يگرمى بش كيشينڭ إستفاده ايتمهسنڭ تأمين ايديلمسيدر.
بو معنوى تفسير؛ "سوزلر"، "مكتوبات"، "لمعهلر"، "شعاعلر" دييه درت بيوك قسمدن متشكّل اولوب، يكونى ١٣٠ رسالهدر.
نشرنده چاليشانلر
٭ ٭ ٭
— 878 —
@
بديع الزمان سعيد النورسى حضرتلرينڭ إسپارطه توغاى قوماندانلغى جامعنڭ تمل آتما مراسمنده دعا ايتمهلرى و ايلك خرجى قويمالرى ايچون دعوت ايديلديگى زمان، جامع محلّنده چكيلن فوطوغرافيدر.
— 879 —
@
استاد بديع الزمان حضرتلرى إسپارطهدهكى عسكرى برلكلر ايچون إنشا اولونان جامعِ شريفڭ تملنه ايلك خرجى قوياركن.
— 880 —
قونوشان يالڭز حقيقتدر
رسالهِٔ نورده إثبات ايديلمشدر كه: بعضًا ظلم ايچنده عدالت تجلّى ايدر. يعنى إنسان بر سببله بر حقسزلغه، بر ظلمه معروض قالير؛ باشنه بر فلاكت گلير؛ حپسه ده محكوم اولور؛ زندانه ده آتيلير. بو حكم بر ظلم اولور. فقط بو واقعه عدالتڭ تجلّيسنه بر وسيله اولور. قدرِ إلٰهى باشقه بر سببدن طولايى جزايه محكوميته إستحقاق كسب ايتمش اولان كيمسهيى بو دفعه بر ظالم أليله جزايه چارپديرر، فلاكته سورر. بو عدالتِ إلٰهيهنڭ بر نوع تجلّيسيدر.
بن شيمدى دوشونويورم. يگرمى سكز سنهدر ولايت ولايت، قصبه قصبه طولاشديريلييور، محكمهدن محكمهيه سوق ايديلييورم. بڭا بو ظالمانه إشكنجهلرى ياپانلرڭ عطف ايتدكلرى صوچ نهدر؟ دينى سياسته آلَت ياپمق مى؟ فقط نيچون بونى تحقّق ايتديرهمييورلر. چونكه حقيقتِ حالده بويله بر شى يوقدر. بر محكمه آيلرجه، سنهلرجه صوچ بولوب ده بنى محكوم ايتمگه اوغراشييور. او بيراقييور؛ ديگر بر محكمه عين مسئلهدن طولايى بنى تكرار محاكمه آلتنه آلييور. بر مدّت ده او اوغراشييور؛ بنى تضييق ايدييور؛ درلو درلو إشكنجهلره معروض قيلييور. او ده نتيجه ألده ايدهمييور، بيراقييور. بو دفعه بر اوچنجيسى ياقامه ياپيشييور. بويلهجه مصيبتدن مصيبته، فلاكتدن فلاكته سوروكلهنوب گيدييورم. يگرمى سكز سنه عمرم بويله گچدى. بڭا إسناد ايتدكلرى صوچڭ أصلى أساسى اولماديغنى نهايت كنديلرى ده آڭلاديلر.
اونلر بو إتهامى قصدًا مى ياپديلر، يوقسه بر وهمه مى قاپيلديلر؟ ايستر قصد، ايستر وهم اولسون؛ بنم بويله بر صوچله مناسبت و علاقهم اولماديغنى كمالِ قطعيتله يقينًا و وجدانًا بيلييورم يا.. دينى سياسته آلَت ايدهجك بر آدم اولماديغمى
— 881 —
بتون إنصاف دنياسى ده بيلييور يا.. حتّى بنى بو صوچله إتهام ايدنلر ده بيلييور يا.. او حالده نهدن بڭا بو ظلمى ياپمقده إصرار ايدوب طورديلر؟ نهدن بن صوچسز و معصوم اولديغم حالده بويله دواملى بر ظلمه و معنّد بر إشكنجهيه معروض قالدم؟ نهدن بو مصيبتلردن قورتولامدم؟ بو أحوال عدالتِ إلٰهيهيه مخالف دوشمز مى؟
بر چاريك عصردر بو سؤاللرڭ جوابلرينى بولامييوردم؛ اوزولويوردم، مضطرب اولويوردم. بڭا ظلم و إشكنجه ياپدقلرينڭ حقيقى سببنى شيمدى بيلدم. بن كمالِ تأثّرله سويلرم كه: بنم صوچم، خدمتِ قرآنيهمى مادّى معنوى ترقّياتمه، كمالاته آلَت ياپمقمش.
شيمدى بونى آڭلايورم، حسّ ايدييورم، اللّٰهه بيڭلرله شكر ايدييورم كه:
اوزون سنهلر إختيارم خارجنده اولارق خدمتِ ايمانيهمى مادّى و معنوى كمالات و ترقّياتمه، عذابدن، جهنّمدن قورتولمقلغمه، حتّى سعادتِ أبديهمه وسيله ياپمقلغمه، ياخود هر هانگى بر مقصده آلَت ياپمقلغمه معنوى غايت قوّتلى مانعهلر بنى منع ايدييوردى. بو درونى حسلر و إلهاملر بنى حيرتلر ايچنده بيراقدى. هركس خوشلانديغى معنوى مقاماتى و اُخروى سعادتلرى، أعمالِ صالحه ايله قزانمق و بو يوله متوجّه اولمق هركسڭ مشروع حقّى اولديغى، هم ده هيچ كيمسهيه هيچ بر ضررى بولونمديغى حالده بن روحًا و قلبًا بو أحوالدن منع ايديلييوردم. رضاىِ إلٰهيدن باشقه فطرى وظيفهِٔ علميهنڭ سَوقيله، يالڭز و يالڭز ايمانه خدمت خصوصى بڭا گوستريلدى. چونكه بو زمانده هيچ بر شيئه آلَت و تابع اولميان و هر غايهنڭ فوقنده اولان حقائقِ ايمانيهيى فطرى عبوديتله، بيلمهينلره، بيلمك إحتياجنده اولانلره تأثيرلى بر صورتده بيلديرمك؛ بو كشماكش دنياسنده، ايمانى قورتارهجق و معنّدلره قطعى قناعت ويرهجك بو طرزده؛ يعنى هيچ بر شيئه آلَت
— 882 —
اولميهجق بر طرزده، بر قرآن درسى ويرمك لازمدر كه؛ كفرِ مطلقى و متمرّد و عنادجى ضلالتى قيرسين، هركسه قطعى قناعت ويرهبيلسين. بو قناعت ده بو زمانده، بو شرائط داخلنده، دينڭ هيچ بر شخصى، اُخروى، دنيوى، مادّى و معنوى بر شيئه آلَت ايديلمديگنى بيلمكله حصوله گلهبيلير. يوقسه قوميتهجيلك و جمعيتجيلكدن تولّد ايدن دهشتلى دينسزلك شخصيتِ معنويهسنه قارشى چيقان بر شخص أڭ بيوك معنوى بر مرتبهده بولونسه، ينه وسوسهلرى بتون بتون إزاله ايدهمز. چونكه ايمانه گيرمك ايستهين معنّدڭ نفسى و أناسى دييهبيلير كه: "او شخص دهاسيله، خارقه مقاميله بزى قانديردى." بويله دير و ايچنده شبههسى قالير.
اللّٰهه بيڭلرجه شكر اولسون كه، يگرمى سكز سنهدر دينى سياسته آلَت إتهامى آلتنده، قدرِ إلٰهى إختيارم خارجنده، دينى هيچ بر شخصى شيئه آلَت ايتمهمك ايچون بشرڭ ظالمانه أليله محضِ عدالت اولارق بنى طوقاتلايور، ايقاظ ايدييور. صاقين! دييور، ايمان حقيقتنى كندى شخصنه آلَت ياپمه؛ تا كه، ايمانه محتاج اولانلر آڭلاسينلر كه، يالڭز حقيقت قونوشويور. نفسڭ أوهامى، شيطانڭ دسيسهلرى قالماسين، صوصسون!
ايشته نور رسالهلرينڭ بيوك دڭزلرڭ بيوك طالغهلرى گبى گوڭللر اوزرنده حصوله گتيرديگى هيجانڭ، قلبلرده و روحلرده ياپديغى تأثيرڭ سرّى بودر؛ باشقه بر شى دگل. رسالهِٔ نورڭ بحث ايتديگى حقيقتلرڭ عيننى بيڭلرجه عالملر، يوز بيڭلرجه كتابلر داها بليغانه نشر ايتدكلرى حالده ينه كفرِ مطلقى طورديرهمييورلر. كفرِ مطلقله مجادلهده بو قدر آغير شرائط آلتنده رسالهِٔ نور بر درجه موفّق اولويورسه، بونڭ سرّى ايشته بودر: سعيد يوقدر، سعيدڭ قدرت و أهليتى ده يوقدر. قونوشان يالڭز حقيقتدر، حقيقتِ ايمانيهدر. مادام كه، نورِ حقيقت، ايمانه محتاج گوڭللرده
— 883 —
تأثيرينى ياپييور؛ بر سعيد دگل، بيڭ سعيد فدا اولسون. يگرمى سكز سنه چكديگم أذا و جفالر، معروض قالديغم إشكنجهلر، قاتلانديغم مصيبتلر حلال اولسون. بڭا ظلم ايدنلرڭ، بنى قصبه قصبه طولاشديرانلرڭ، حقارت ايدنلرڭ، درلو درلو إتهاملرله محكوم ايتمك ايستهينلرڭ، زندانلرده بڭا ير حاضرلايانلرڭ هپسنه حقّمى حلال ايتدم.
عادل قدره ده ديرم كه: بن سنڭ بو شفقتلى طوقاتلريڭه مستحق ايدم. يوقسه هركس گبى غايت مشروع و ضررسز اولان بر يول طوتهرق شخصمى دوشونسه ايدم، مادّى معنوى فيوضات حسلريمى فدا ايتمسه ايدم، ايمان خدمتنده بو بيوك و معنوى قوّتى غيب ايدهجكدم. بن مادّى و معنوى هر شيئمى فدا ايتدم، هر مصيبته قاتلاندم، هر إشكنجهيه صبر ايتدم. بو سايهده حقيقتِ ايمانيه هر طرفه ياييلدى. بو سايهده نور مكتبِ عرفاننڭ يوز بيڭلرجه، بلكه ده ميليونلرجه طلبهلرى يتيشدى. آرتيق بو يولده، خدمتِ ايمانيهده اونلر دوام ايدهجكلردر و بنم مادّى و معنوى هر شيدن فراغت مسلگمدن آيريلميهجقلردر. يالڭز و يالڭز اللّٰه رضاسى ايچون چاليشهجقلردر.
بزه إشكنجه ايدنلر بيلميهرك، قدرِ إلٰهينڭ سرلرينه عقل ايرديرهميهرك حقيقتِ ايمانيهنڭ إنكشافنه خدمت ايتديلر. بزم وظيفهمز اونلر ايچون يالڭز هدايت تمنّيسندن عبارتدر.
بن چوق خستهيم. نه يازمغه، نه سويلهمگه طاقتم قالمادى. بلكه ده بونلر صوڭ سوزلرم اولور. مدرسة الزهرانڭ رسالهٔ نور طلبهلرى بو وصيتمى اونوتماسينلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 884 —
إسلاميت دشمنلرينڭ ياپدقلرى تعرّض و خلافِ حقيقت منفى پروپاغندهلرينه مقابل، اونورسيته نور طلبهلرينڭ بر آچيقلاماسيدر:
عزيز، صدّيق قارداشلريمز!
إمتحان و غزاڭز گچمش اولسون دير، سزى تبريك ايدرز. رسالهِٔ نورڭ تحقيقى ايمان درسلريله ايمان مرتبهلرنده ترقّى و تعالى ايدوب قوّتلى ايمانى ألده ايدن نور طلبهلرى ايچون اويله تعرّضلر، بر جهتدن بر إمتحاندر و كومورله ألماسى تفريق ايدن بر محنكدر. نور طلبهلرى ايچون اللّٰهه ايمان، پيغمبره إتّباع و قرآنِ كريمله عملدن طولايى حپسلر بر مدرسهِٔ يوسفيهدر. ظلم و إشكنجهلر برر قامچى، برر پرچيندر. قدرِ إلٰهى بزه او هجوملرله إشارت ويرييور كه: "هايدى طورمه چاليش!" قرآن و ايمان خدمتى اوغرنده محكمهلرده قونوشمق، نور طلبهلرينجه بر دوستى ايله صحبت ايتمكدر. قرهقوللره گوتورولوب گتيريلمك، چارشو پازاره گيدوب گلمكدن فرقسزدر. كلبچهلر، دينى جهادِ أكبرڭ برر آلتون بيلهزيگيدرلر. بشرڭ ظلمًا محكوم ايتمهسى ايسه، حقيقتده حقّڭ برائت ويرهجگنه بر دليلدر. بتون اويله إشكنجه و ظلملر، نور طلبهلرى ايچون برر شرف مادالياسيدر. نه موطلى كه، اوتوز سنهدن بَرى نور طلبهلرى آغابگلريمز بو نعمتلره مظهر اولمشلر. مع الأسف بزلره كه، بزلر بو شرفلره نائل اولامدق و اولاميهجغز ده. زيرا بونلرى قزانديران دَور قپانمق اوزرهدر.
رسالهِٔ نور، بو وطن و ملّته أمنيت و آسايشى تأمين ايدن و قلبلره برر ياساقجى بيراقان ايمانى بر أثردر. إسلاميت دشمنلرينڭ تحريكاتيله اولان متعدّد محكمهلرده رسالهِٔ نوره برائتلر ويريلمش، تمييز محكمهسى إتّفاقله برائت قرارينى تصديق ايدهرك رسالهِٔ نور دعواسى قضيهِٔ محكمه حالنى آلمشدر. يگرمى بش محكمه ده "رسالهِٔ نورده
— 885 —
صوچ بولامييورز" دييه قرار ويرمشدر. اوتوز سنهدن بَرى يوز بيڭلرله نور طلبهلرينڭ بر تك وقوعاتى گورولمهمشدر. بونڭ ايچون، رسالهِٔ نورڭ نشرينه مانع اولمغه چاليشانلر، أمنيت و آسايشڭ دشمنى و وطن و ملّت خائنى آنارشيستلرڭ حسابنه بيلهرك ويا بيلميهرك چاليشانلردر. رسالهِٔ نوره ايليشن حكومت دگلدر؛ چونكه أمنيت و ضابطه آڭلامش كه، بديع الزمان و نور طلبهلرنده سياسى بر غايه يوقدر. بونلرڭ مشغوليتى، سادهجه ايمان و إسلاميتدر. ايشته او گيزلى دين دشمنلرينڭ تعرّضلرى قارشيسنده نور طلبهلرى رسالهِٔ نوردهكى تحقيقى ايمان درسلرينڭ ويرديگى ايمان قوّتيله متين، صلابتلى و مغلوب ايديلمز بر حزب القرآن و فتح ايديلمز بر قلعه حالندهدرلر. دين دشمنلرى طرفندن هجوملر اولدقجه، نور طلبهلرينڭ رسالهِٔ نوره و استادلرينه اولان صداقت و ثبات و فعاليتلرى زيادهلشير، پرچينلهشير. بر طلبهسى استاديمزه شويله يازمش:
"أى بنم عزيز قهرمان استادم! معارضلريمز آرتدقجه قوّتمز چوغالييور.. ربِّ رحيممزه حدسز شكرلر اولسون."
أوت او بر زمانلر كه، قراڭلقلى، ظلماتلى و أشدِّ ظلم و إستبدادِ مطلق دورنده هركس صوصديريلمش؛ فقط تك بر كيمسه صوصمامش و صوصديريلامامش. بو يكتا و نادر كيمسه اولان بديع الزمانڭ طلبهلرى ده مغلوب ايديلهمهمشلردر...
نور طلبهلرى، أوّلا كندى ايمانلرينى قورتارمق، بونڭله برابر دين قارداشلرينڭ ده ايمانلرينى قورتارمق ايچون قرآنِ حكيمڭ يوكسك و پارلاق بر تفسيرى اولان رسالهِٔ نورى اوقومشلر و اوقوتمشلردر. ايمانلرينى قورتارمغه چاليشدقلرى و رضاىِ إلٰهى ايچون قرآنه و ايمانه رسالهِٔ نورله خدمت ايتدكلرى صيرهده معروض قالدقلرى هجوم و تعرّضلره هيچ أهمّيت ويرميهرك او گيزلى دين دشمنلرينڭ تسلّطلرينى، صالديريشلرينى كنديلرى ايچون ايمان و قرآن حسابنه بر قامچى و بر تشويقجى
— 886 —
حكمنه گچديگنه قناعت گتيرمشلردر. اوتوز سنهلك بو نوع حادثاتڭ و بو نوع تأثيراتڭ نتيجهلرى، بو ملّتِ إسلاميه مواجههسنده ميداندهدر.
ايشته رسالهِٔ نورڭ يڭى و مشتاق طلبهلرى اولان قارداشلريمز! سزلر ده بويله بر استادڭ و بويله بر أثرڭ طلبهلرى اولديغڭزدن سزلرڭ ده بو ثمرهلره و ميوهلره مظهر اولوب نورلره داها زياده صاريلارق، حرارت و إشتياقڭز داها فضله زيادهلشمش اولارق نورلرى ثبات و صداقتله اوقومق درجهسنه نائل اولاجغڭزدن، هم سزلرى روح و جانمزله تبريك ايدييورز، هم سزلره بيڭلر سلام و دعالر ايدوب دعالريڭزى بكلهيورز.
٭ ٭ ٭
نورلره اولان تعرّضلرڭ بر ضررى اولسه يگرمى فائدهسى واردر. ألبته يگرمى قزانجه قارشى بر ضرر هيچ حكمندهدر. تعرّضلر آنجق و آنجق نورڭ نشريات و فتوحاتنڭ گنيشلمهسنه، إنكشافنه سببدر و ملّتِ إسلاميه نظرنده إعتماد و أمنيت قزانماسنه مداردر. رسالهِٔ نورڭ آناطولى گنيشلگنده و عالمِ إسلام وسعتنده و آوروپا و آمريقا چاپندهكى مادّى و معنوى تأثيرات و فتوحاتنه و نشرياتنه شاهد اولان إسلاميت دشمنلرى ينه بعض تعرّضلر ياپمشلر. آلديغمز خبرلره گوره بو تعرّضلردن صوڭره، خصوصًا شرق ولايتلرنده، أسكيسنه نظرًا نورڭ فتوحاتى اون گون ايچنده اون مِثلى فضلهلشمش. هم بويلهلكله خلقڭ نظرِ دقّتى رسالهِٔ نوره و استاديمزه چوريلمش؛ اويويانلر اويانمش، تنبللر حركته گلمش، إحتياطسزلر إحتياطه موفّق اولمشلردر. بو آجى تعرّضلر گلوب گچيجى اولمقله برابر، صِرف بر قورقو و أوهام يايمق قصديله ياپيلان وسيلهلر و دسيسهلى مانورهلردر. أحمق دين دشمنلرى گويا نور طلبهلرينى قورقوتمق سوداسيله رسمى كيمسهلرى آلداتوب تحريك و آلَت ايتمگه
— 887 —
چاليشييورلر. عجبا او غافللر بيلمييورلر مى كه، بزلر نورڭ طلبهلرىيز. دينسزلرڭ، ماصونلرڭ، قومونيستلرڭ ماهيتى غايت درجهده ضعيفدر. ظاهرًا قوّتلى گبى گورونمهلرى، سرسرى بر چوجغڭ بر خانهيى بر كبريتله محو ايتمهسى گبى تخريباتله ايش گورمهلرندندر. أوت اونلر صوڭ درجه ضعيفدرلر، چونكه بر سرچه قوشى قدر إقتدارى اولميان كندى وارلقلرينه گووهنيرلر. هم صوڭ درجه ذلّت، مسكنت و آشاغيلق ايچندهدرلر؛ چونكه إنسانلره قول كوله اولوب اونلره مرائيلك، رياكارلق و دالقاووقلق ايدييورلر. أهلِ ايمان ايسه، خصوصًا تحقيقى ايمان ايله ايمانى إنكشاف ايدنلر قويدرلر، معزّزدرلر. اونلرڭ هر برى بر عبدِ عزيز و بر عبدِ كلّيدرلر؛ چونكه اونلر، بر قديرِ ذو الجلاله و بر حكيمِ ذو الكماله و بر خالقِ كائناته و بر ربّ السمواتِ و الأرضه و بر "و هو على كلّ شيء قدير"ه عبادت ايدرلر، قوللق ايدرلر... اوڭا إنتساب ايدرلر، هم إستناد ايدرلر.
بو گيزلى دين دشمنلرى و منافقلر چوقدندر آڭلاديلر كه، نور طلبهلرينڭ كفنلرى بوينلرندهدر. اونلرى رسالهِٔ نوردن و استادلرندن آييرمق قابل دگلدر. بونڭ ايچون شيطانى پلانلرينى، دسيسهلرينى دگيشديرديلر. بر ضعيف طمارلرندن ويا صافيتلرندن إستفاده ايدرز فكريله آلداتمق يولنى طوتديلر. او منافقلر ويا او منافقلرڭ آدملرى ويا آدملرينه آلدانمش اولانلر دوست صورتنه گيرهرك، بعضًا ده طلبه شكلنه گيرهرك ديرلر و ديديرتيرلر كه: "بو ده إسلاميته خدمتدر، بو ده اونلرله مجادلهدر. شو معلوماتى ألده ايدرسهڭ، رسالهِٔ نوره داها ايى خدمت ايدرسڭ. بو ده بيوك أثردر." گبى بر طاقم قانديريشلرله صِرف او نور طلبهسنڭ نورلرله اولان مشغوليت و خدمتنى يواش يواش آزالتمقله و باشقه شيلره نظرينى چويروب، نهايت رسالهِٔ نوره چاليشمغه وقت بيراقمهمق گبى طوزاقلره دوشورمگه چاليشييورلر. وياخود ده معاش، ثروت، موقع، شهرت گبى شيلرله آلداتمغه ويا قورقوتمقله خدمتدن واز گچيرمگه غيرت ايدييورلر. رسالهِٔ نور، دقّتله اوقويان كيمسهيه اويله بر فكرى،
— 888 —
روحى، قلبى إنتباه و اويانيقلق ويرييور كه؛ بتون بويله آلداتمالر، بزى رسالهِٔ نوره شدّتله سَوق و تشويق و او دسّاس منافقلرڭ مقصدلرينڭ تام عكسنه اولارق بر تأثير و بر نتيجه حاصل ايدييور. فسبحان اللّٰه!.. حتّى اويله نور طلبهلرى ميدانه گلمكدهدر كه، أصل خالص نيّت و قدسى غايهدن صوڭره (بر سبب اولارق ده) منافقلرڭ مذكور پلانلرينڭ عنادينه، رغمنه دنيايى ترك ايدوب كندينى رسالهِٔ نوره وقف ايدييور و استاديمزڭ ديديگى گبى دييورلر: "زمان، إسلاميت فدائيسى اولمق زمانيدر."
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
بزم خدمتِ ايمانيهيه نظرًا جام پارچهلرى حكمندهكى سياستله علاقهمز يوقدر. ديانت رياستى أهلِ وقوف راپورنده: "رسالهِٔ نور كتابلرنده سياستى علاقهدار ايدن موضوعلر يوقدر." ديمشدر. حتّى او زمان، ينه آفيون صاوجيسى ده إدّعانامهسنده: "بديع الزمان و طلبهلرينڭ فعاليتى سياسى دگلدر" دييه حكم ايتمشدر. أوت رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ مشغول اولديغى وظيفه، أڭ معظّم اولان مسائلِ دنيويهدن داها بيوكدر. سياستله اوغراشمغه وقتمز يوقدر. يوز ألمز ده اولسه، آنجق نوره كافى گلير. آمريقا، إنگليز قدر ثروتمز ده اولسه، ينه ايمانى قورتارمق دعواسنه حصر ايدهجگز. هم بر طاقم سياسى ايشلرله ويا بر طاقم باطل جريانلرله و فكرلرله اوغراشمغه زمانمز يوقدر. عمريمز قيصهدر. وقتمز طاردر. استاديمزڭ ديديگى گبى، "فنا شيلرله مشغوليت فنا تأثير ايدر. فنا ايز بيراقير." خصوصًا بويله بر عصرده "باطلى اييجه تصوير ايتمك، صافى ذهنلرى إضلالدر." أوت منفيلكلرى اوگرنهرك مجادله ايدهجگم گبى صاف بر نيّتله باشلايوب، منفى شيلرله مشغول اوله اوله دينى باغلرى و دينى صلابت و صداقتى أسكى حالنه نظرًا گَوْشهمش اولانلر اولمشدر.
— 889 —
رسالهٔ نور، نورى يرلشديرهرك ظلمتى إزاله ايدييور؛ يوق ايدييور. ايىيى اوگرتهرك، فنايى فرق و تفريق ايتديرييور و واز گچيرييور. حقيقتى درس ويرمكله، باطلدن قورتارييور و باطلدن محفوظ قيلييور.
خلاصهِٔ كلام: بز، آنجق نورلرله مشغولز. بز مجوهراتِ قرآنيه ايله إشتغال ايدييورز. بزلر، قرآنڭ كائنات وسعتندهكى ألماس گبى حقيقتلرينه چاليشييورز. بزلر، آنجق باقىيه خدمت ايدييورز. بزلر، فانى شيلره أمك صرف ايتمهيز. بزم رسالهِٔ نورله اولان خدمتِ ايمانيهمز، باشقه شيلرله إشتغالمزه إحتياج بيراقمييور.. هر شيئه كافى گلييور...
الحاصل: استاديمز بديع الزمانله و رسالهِٔ نورله مجادله ايدن إنصافسز گيزلى دين دشمنلرى، عجزِ مطلقله أبده قدر مغلوبيتدهدرلر. بديع الزمان و رسالهِٔ نور ايسه، أبديًا مظفّر و موفّقدر. شخصى چوروتمگه چاليشمقله، رسالهِٔ نور چوروتولهمز. زيرا رسالهِٔ نور، بِذاته حجّت و برهاندر. اونى و اونڭ مؤلّفنى چوروتمگه چاليشانلر، چورومگه محكوم اولمشلردر. نمونهسى، تاريخ مواجههسنده ميداندهدر و هم ده چورويهجكلردر. رسالهِٔ نوردهكى يوكسك حقيقت، رسالهِٔ نورى أبده قدر پايدار قيلاجقدر...
أوت نور طلبهلرى آغير جزا محكمهلرنده ديمشلر كه: "بزى استاديمز بديع الزماندن و رسالهِٔ نوردن و بزى بزدن آييراجق هيچ بر بشرى قوّت يوقدر." أوت او منافقلرڭ آتوملرى دخى، بو خصوصده عاجزدر. فرضِ محال ياپابيلسهلر، حتّى جسديمزى ئولديرسهلر ده، روحمز سلامت و سعادتله أبديته گيدهجكدر. هم استاديمزڭ مكتوبات مجموعهسنده ديديگى گبى ديرز: "بريمز دنياده، بريمز آخرتده، بريمز شرقده بريمز غربده، بريمز شمالده، بريمز جنوبده اولسهق؛ بز ينه بربريمزله برابرز."
— 890 —
استاديمز هيچ بر معنوى مقام إدّعا ايتمييور. باشقهلرى طرفندن كندينه ويريلن بيوك و مستثنا پايهلرى ردّ ايدييور. فقط اونڭ حال و أحوالى، فعليات و حركاتى، اونڭ كيم اولديغنى آڭلامغه و إثباته كافيدر. أوت بديع الزمانڭ و رسالهِٔ نورڭ قرآن، ايمان و إسلاميت خدمتنه مانع اولابيلمك ايچون، دنيايى ألنده طوتوب چويرهجك بر قوّت لازمدر.
حضرتِ استاديمزڭ إعدام پلانلريله سَوق ايديلديگى محكمهدهكى مدافعاتلرندن، بيوك مدافعات كتابندن بعض جملهلر:
"رسالهِٔ نور طلبهلرى باشقهلرينه بڭزهمز؛ اونلرله اوغراشيلماز؛ اونلر مغلوب اولمازلر. رسالهِٔ نور، قرآنڭ ماليدر. قرآنِ حكيمدن سوزولمشدر. قرآن ايسه، عرشى فرشله باغلايان بر زنجيرِ نورانيدر... كيمڭ حدّى وار كه بوڭا أل اوزاتسين. رسالهِٔ نور، بو آناطولينڭ سينهسنه يرلشمشدر؛ هيچ بر قوّت اونى سوكوب آتاميهجقدر."
مشهور و خارق العاده بر أثر اولان "آيت الكبرا رسالهسى"ندن:
"رسالهِٔ نور، يالڭز جزئى بر تخريباتى و بر كوچك خانهيى تعمير ايتمييور؛ بلكه كلّى بر تخريباتى و إسلاميتى ايچنه آلان و طاغلر بيوكلگنده طاشلرى بولونان بر محيط قلعهيى تعمير ايدييور. و يالڭز خصوصى بر قلبى و خاص بر وجدانى إصلاحه چاليشمييور؛ بلكه بيڭ سنهدن بَرى تدارك و تراكم ايدن مفسد آلَتلرله دهشتلى رخنهلهنن قلبِ عمومىيى و أفكارِ عامّهيى و عمومڭ و باخصوص عوامِ مؤمنينڭ إستنادگاهلرى اولان إسلامى أساسلرڭ و جريانلرڭ و شعائرلرڭ قسمًا قيريلمهسيله بوزولمغه يوز طوتان وجدانِ عموميهيى، قرآنڭ إعجازيله؛ و گنيش يارهلرينى، قرآنڭ و ايمانڭ علاجلريله تداوى ايتمگه چاليشييور. ألبته بويله كلّى و دهشتلى رخنهلره و يارهلره حقّ اليقين درجهسنده طاغلر قوّتنده حجّتلر، جهازلر و
— 891 —
بيڭلر ترياق خاصيتنده مجرّب علاجلر و حدسز أدويهلر بولونمق گركدر. ايشته بو زمانده، قرآنِ معجز البيانڭ إعجازِ معنويسندن چيقان رسالهٔ نور، او وظيفهيى گورمكله برابر؛ ايمانڭ حدسز مرتبهلرنده ترقّيات و إنكشافاته مدار اولمشدر و اولمقدهدر!.."
عزيز قارداشلريمز، يوزلرجه علمانڭ صوصديريلديغى و دينى نشرياتڭ ياپديريلمديغى و قرآنڭ حقيقتلرينى بيان و تبليغ ايتمگه دينًا موظّف اولدقلرى حالده جبرًا ياپديريلمديغى و دين آدملرينڭ إمحا ايديلمسى گبى دهشتلى و تاريخڭ گورمديگى بر هنگامده، قرآن و ايمان و إسلاميتى ييقمق پلانلرينڭ تطبيق ايديلديگى أڭ مدهش بر دورده و كفرِ مطلقڭ و دينسزلگڭ أڭ آزغين بر زماننده بديع الزمان سعيد النورسى، قرآن و ايمان و إسلاميتڭ فداكار و پرواسز بر مدافعى و محافظى اولارق جهادِ دينيه ميداننده يگانه شخص اولارق گورولمشدر. أوت بديع الزمان، دولتلره ملّتلره مقابل، دگل يالڭز بر يردهكى فرعونلره، بتون آوروپا دينسزلگنه قارشى تك باشيله ميدان اوقومش و اوقويور. و قرآن حقيقتلرينى أشدِّ ظلم و إستبدادِ مطلق ايچريسنده نشر ايدييور. "وظيفهمز چاليشمقدر. بزى غالب ايتمك، مغلوب ايتمك، موفّق ايتمك و نورلرى قبول ايتديرمك جنابِ حقّه عائددر. بز، وظيفهِٔ إلٰهيهيه قاريشمايز." ديمش و تاريخده مِثلنه راستلانميان ظلم و إشكنجهلر ايچريسنده چوق ظالمانه معاملهلر گورمش و قپوسنده ژاندارمه و پوليس بكلتلمك صورتيله جمعه نمازينه دخى گيتمكدن منع ايديلمش و بتون بو تاريخى فاجعهلرى قپاتمق و كيمسهيه ايشيتديرمهمك ايچون ده صيقى بر تقييدات آلتنه آلينمشدر.
ايشته بويله آغير شرطلر ايچريسنده رسالهِٔ نورى حضرتِ استاديمز عنايتِ إلٰهيه ايله تأليف ايدوب، أكثريسنى قرآن حرفلريله و أل يازيسيله نشر ايتمشدر.
— 892 —
بويلهلكله (عين زمانده) قرآن خطّنى ده محافظه ايتمش و يوز بيڭلرله مسلمان تورك گنجلرى رسالهِٔ نورى اوقويهبيلمك ايچون مقدّس كتابمز اولان قرآنڭ يازيسنى اوگرنمك نعمت و شرفنه نائل اولمشلردر. استاديمز، مالك اولديغى قوّتِ ايمان و إخلاصِ تامّه ايله حقائقِ قرآنيه و ايمانيهيى عوام و خواص طلبهلرينڭ عمومنڭ إستفاده ايدهبيلهجگى و عصرڭ آڭلاييشنه اويغون يَپْيڭى بر طرزِ بيانله إفاده و إظهار ايتمشدر. بويلهجه رسالهٔ نور گبى تاپتازه و پارلاق و يوكسك بر تفسيرِ قرآنىيى عنايتِ حقله ميدانه گتيرمشدر.
بو خارق العاده أثرلردر كه، بو وطن و ملّتى دينسزلك و قومونيستلكدن محافظه ايتمشدر. هم شعائرِ إسلاميهنڭ جبرًا قالديريلديغى جبروت دورنده، دنيا خاطرى ايچون كندينى مجبور ظن ايدهرك او قدسى شعائردن فداكارلق ياپانلرڭ و دين ضررينه حركت ايدنلرڭ و إسلاميته مخالف فتوالره و بدعهلره مجبور ايديلنلرڭ چوقلغى زماننده؛ بديع الزمان نه لسانِ حالنده، نه لسانِ قالنده و نه ده فعلياتنده او قدر ظلملر چكديگى و إعداملرله تهديد ايديلديگى حالده أڭ كوچك بر دگيشكلك بيله ياپمامشدر. بِالعكس "أجل بردر، تغيّر ايتمز... ئولوم، بو عالمِ فنادن عالمِ بقايه و عالمِ نوره گيتمك ايچون بر ترخيصدر." دييوب مجادلهيه آتيلمش؛ بدعهلرى طانيتان و طورديران و شعائرِ إسلاميهيى محافظه ايدن و سنّتِ سنيهيى إحيا ايدن أثرلرى پرده آلتنده اوتوز سنهدن بَرى نشر ايتمش و محيطنده، عادتا دورِ سعادتڭ بر جلوهسنى ياشاتمشدر. بر سنّتِ سنيهيه مخالف حركت ايتمهمك ايچون، إشكنجهلى بر إنزوايى إختيار ايتمشدر. اوتوز سنهدن بَرى ميليونلره حكم ايدن دينسز و أمثالسز بر إستبدادِ مطلق، بديع الزمانى هيچ بر جهتدن هيچ بر وقت حكمى آلتنه آلامامش، بِالعكس ظالم مستبدلر اوڭا مغلوب اولمشلردر.
— 893 —
رسالهِٔ نور، تقليدى ايمانى تحقيقى ايمانه چويروب (ايمانى قوّتلنديروب) ايكى جهانڭ سعادتنى قزانديروب، حسنِ خاتمهيى نتيجه ويرر. أڭ بيوك دينسز فيلسوفلرى ده إلزام ايتمشدر. رسالهِٔ نورڭ بر خصوصيتى ده شودر كه: ديگر متكلّمينه مخالف اولارق أهلِ ضلالتڭ منفيلكلرينى ذكر ايتمهدن، يالڭز مُثْبَتى درس ويرهرك، ياره ياپمقسزين تداوى ايتمهسيدر. بو إعتبارله بو زمانده رسالهِٔ نور، وهم و وسوسهلرى محو ايدييور، عقله گلن سؤاللرى، إستفهاملرى؛ نفسى إلزام، قلبى إقناع ايدهرك جوابلانديرييور. رسالهِٔ نور هم عقلى، هم قلبى تنوير ايدر، نورلانديرر؛ هم نفسى مسخّر ايدر. بونڭ ايچوندر كه؛ يالڭز عقلله گيدن أهلِ مكتب و أهلِ فلسفه و قلب يوليله گيدن أهلِ تصوّف، رسالهِٔ نوره صاريلييورلر. و أهلِ مكتب و فلسفه آڭلايورلر كه، حقيقى منوّرلك؛ عقل و قلب نورينڭ مزجيله قابلدر. يالڭز عقلله گيتمك، عقلى گوزه اينديرييور. بو حال ايسه، بر قنادى قيريق اولانڭ محكوم اولديغى سقوطى نتيجه ويرييور. إخلاصلى، خالص أهلِ تصوّف إدراك ايدييور كه، ديمك زمان أسكى زمان دگلدر؛ بويله بر زمانده، هم قلب ايله، هم عقل ايله بزى حقيقت يولنده گوتورهجك و حقيقته واصل ايدهجك قرآنى بر يول لازمدر كه، بز ذو الجناحيْن اولابيلهلم.
(حاشيه) يتمش سكسان سنهلك بر سيرِ سلوكله قطبيته و غوثيته أريشن پك أندر ذاتلرڭ بر نقطهيه قدر گيدوب "بوراسى منتهادر، ايلريسنه گيدلمز." ديدكلرى مرتبهلرى، بديع الزمان قرآندن بولديغى بر يولیله، علمله داها ايلريسنه گيتديگنى، عربى مثنوئِ نوريه مجموعهسنى مطالعه ايدن ذاتلر سويلهيورلر. بيوك بر شاه أثر اولان بو عربى أثرى مطالعه ايدن او مدقّق أهلِ علم، "بو أثردهكى چوق درين و پك اينجه و غايت درجهده يوكسك حقيقتلردن نه قدر إستفاده ايدهبيلسهك بزه كاردر." دييورلر.
إنتباهه گلمش اولان أهلِ مدرسه واقف اولويورلر كه؛ أسكى زمانده مدرسه اصولى ايله اون بش سنهده ألده ايديلهبيلن ايمانى و إسلامى نتيجه، بو زمانده رسالهِٔ نورله اون بش هفتهده ألده
— 894 —
ايديلهبيلييور. استاديمز بيورييورلر كه: "بر سنه رسالهِٔ نور درسلرينى آڭلايهرق و قبول ايدهرك اوقويان كيمسه، بو زمانڭ مهمّ و حقيقتلى بر عالمى اولابيلير."
رسالهِٔ نور، رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام أفنديمزڭ نورانى مشربنى و صحابهِٔ كرامڭ عالى سجيهسنى بيان ايدن بر نور و فيض خزينهسيدر. ايشته بو مذكور وضعيت، بوگونكى دنيايه تاپتازه، نورانى بر حيات و يَپْيڭى بر وجهه ويرهرك شو حقيقتى گوسترييور كه؛ چوقدندر بربرينه معارض ظن ايديلن أهلِ مكتبله أهلِ مدرسهيى و أهلِ تكيهيى، رسالهِٔ نور توحيد و تأليف ايدييور. هم ده، معارضه حالنده اولان شرقله غربى باريشديرييور. إتّحادِ إسلامى ميدانه گتيرمك ايچون چاليشان أهلِ إسلامه يگانه چارهنڭ رسالهِٔ نور اولديغى، متخصّص ذاتلر طرفندن قبول و تصديق ايديلمكدهدر. هم بوگونكى دنيادهكى إختلافلرى حلّ ايدهجك اولان؛ عقلًا، فكرًا ترقّى ايتمش يگرمنجى عصر إنسانلرينه حق و حقيقتى آڭلاتابيلهجك يَپْيڭى بر علمى كشفياتى و بر تجدّدى آمريقاده، آوروپاده خصوصًا آلمانياده، تحرّى ايدن جريانلر ميدانه گلمش؛ أگر إدراك ايدهبيليرلر و گورهبيليرلرسه، ايشته رسالهٔ نور كلّياتى... نتهكيم بو حقيقتڭ إدراك ايديلمگه باشلانديغنى گوسترن أمارهلر، بختيار آلمان ملّتى ايچنده گورولمكدهدر.
(حاشيه) آوروپاده خرستيانلر ايچنده بر تك قصبهده آلتمش بش عدد صاريقلى گنج نور طلبهسنڭ چيقماسى، بونڭ بر نمونهسيدر.
أسكى زمان غرب فيلسوفلرينڭ چوزهمدكلرى و يڭى زمان فيلسوفلرينڭ ده "فلسفه هنوز بونى حلّ ايدهمهمشدر" ديدكلرى دوگوملر، رسالهِٔ نورده قرآنڭ فيضيله كشف و حلّ ايديلهرك عقلًا و منطقًا إثبات ايديلمشدر. شرقڭ داهى حكمالرينڭ قرق صحيفهده آڭلاتمغه چاليشدقلرى مشكللر، رسالهٔ نورڭ بر صحيفهسنده وجيز بر شكلده إفاده ايديلمشدر.
— 895 —
بديع الزمانڭ ١٩٣٥ سنهسنده إعدام ايديلمك اوزره ويريلديگى آغير جزا محكمهسندهكى مدافعاتندن بر ايكى جمله: "رسالهِٔ نور، سونمز، سوندوريلهمز. رسالهِٔ نور، سوندوريلمك ايچون اوفلندكجه پارلايان بر نوردر. رسالهِٔ نور، طلسمِ كائناتڭ معمّاسنى كشف و حلّ ايدن بر كشّافدر."
هم حشرِ جسمانى مسئلهسنده، حكمادن ابن سينا گبى مشهور بر داهىنڭ، "حشر نقليدر، ايمان ايدرز؛ عقل بو يولده گيدهمز" ديديگى بر حقيقت، رسالهِٔ نورده، هم عمومڭ إستفاده ايدهبيلهجگى أمثالسز بر طرزده، قرآنڭ فيضيله عقلًا إثبات ايديلمشدر.
ضلالتآلود آوروپا فيلسوفلرينڭ و صاپقين طلبهلرينڭ بعض متشابه آياتِ كريمه و أحاديثِ شريفهنڭ ظاهرى معنالرينى آڭلاميهرق ياپدقلرى قصدلى إعتراضلره، رسالهِٔ نورده عقلًا، منطقًا جوابلر ويريلهرك، او آيتلرڭ و او حديثلرڭ برر معجزه اولدقلرى إثبات ايديلمشدر. بويلهلكله ده، بو زمانده فن و فلسفهدن گلن ضلالت و شبههلرى رسالهٔ نور كوكندن كسمشدر. رسالهٔ نور بونى ياپاركن ده مثبت بر اصول تعقيب ايتمشدر.
رسالهِٔ نور، فوق العاده مستثنا بر أدبى اوستونلگه مالكدر. أڭ مشهور أثرلرله بيله قابلِ قياس اولميان و باشلى باشنه بر خصوصيتى حائز اولان اُسلوبنده يوكسك بر بلاغت، فصاحت و سلاست و ايجاز واردر. حتّى بديع الزمانڭ أثرلرينى عالمِ إسلامڭ إصرارله آرزو ايتمهسيله عربجهيه ترجمه ايتديرمك ايچون بيوك إسلام عالملرينه "عصاىِ موسى مجموعهسى" گوتورولديگى وقت، اوقومشلر و ديمشلردر كه: "بديع الزمانڭ أثرلرينى آنجق كنديسى ترجمه ايدهبيلير. رسالهِٔ نوردهكى يوكسك بلاغتى و مِثلسز اولان فصاحت و ايجازى ترجمهده محافظه ايتمكدن و
— 896 —
اونڭ علمنى إحاطه ايتمكدن عاجزز!" بو صورتله او يوكسك عالملر، استاديمزڭ فضيلتنى و رسالهٔ نورڭ كمالاتنى گوسترمشلردر.
بديع الزمان، أثرلرنده همان بتون بيوك مؤلّف و أديبلردن فرقلى اولارق لفظدن زياده معنايه أهمّيت ويرمشدر. معنايى لفظه فدا ايتمهمش، لفظى معنايه فدا ايتمشدر. اُسلوبده اوقويوجينڭ بر نوع هوسنى نظره آلمامش، حقيقتى و معنايى أساس طوتمشدر. وجوده ألبسهيى ياپاركن وجوددن كسمهمش، ألبسهدن كسمشدر. رسالهِٔ نوردهكى عقلى، قلبى، روحى و وجدانى جلب ايدن و حقيقته رام ايدن او إلٰهى جاذبهدندر كه؛ چولوغى چوجغى، گنجى إختيارى، عوامى خواصّى او نوره قوشويورلر و او جاذبهدار نورڭ پروانهسى اولويورلر. بو حقيقتڭ پارلاق بر مثالى اولارق گنيش بر طلبه كتلهسى، آز زمانده دين دشمنلرينى تيترهتن بر حاله گلمشدر.
رسالهِٔ نورڭ هر جهتدن اولديغى گبى أدبى جهتدن ده قيمت و أهمّيتنى إفاده ايتمك، أديبلرڭ خصوصًا بزلرڭ بيڭ درجه حدّندن اوزاقدر. بو خصوصدهكى قارينجه قرارنجه اولان سونوك، فقط صميمى و حقيقتلى إفادهلريمز، رسالهِٔ نوردن گورديگمز عظيم إستفادهيه مقابل صوڭسز بر منّت و شكرانمزڭ إفادهسندن عبارتدر. يوقسه بو موضوعلرده صاحبِ صلاحيت و صاحبِ إختصاص، آنجق و آنجق رسالهٔ نورڭ كندى مؤلّفى اولابيلير.
رسالهِٔ نور، بو عصرڭ إحتياجنه تام جواب ويرن يگانه تفسيرِ قرآنى اولديغى، أنانيتنى حقّه فدا ايدن فضيلتپرور إسلام علماسى طرفندن تصديق و فوق العاده بر شكلده تقدير و تحسين ايديلمش و ايديلمكدهدر. أللى سنه أوّل بديع الزمان سعيد النورسىنڭ تأليفاتندهكى خصوصيتلر و بر بحرِ عمّان گبى اونڭ علمى دهاسيدر
— 897 —
كه؛ مصر مطبوعاتنده "بديع الزمان، فطين العصردر" دييه يوكسك أهلِ علمه حكم ويرديرمشدر.
بديع الزمان، مقابلهسز هديه قبول ايتمهمگى دستورِ حيات ايدنديگى دشمنلرنجه ده تصديق ايديلهرك، إسلاميت دشمنلرينڭ أهلِ علمه ياپديغى إتهامى، بو دستوريله فعلًا تكذيب و علمڭ هيچ بر شيئه آلَت اولماديغنى ينه فعلياتى ايله إثبات ايتمشدر. علماءِ إسلامڭ شرف و حيثيتنى و عزّتِ إسلاميه و عزّتِ دينيهيى، أڭ ظالم و خونخار حكمدارلر قارشيسنده بيله محافظه و مدافعه ايتمشدر. آج قالديغى زمانلرده دخى، حياتى بوينجه اولان إستغنا قاعدهسنى بوزمامش و "إقتصاد و قناعت ايكى بيوك خزينهدر، بونلرڭ بركتى بڭا كافيدر" دييهرك خلقلردن إستغنا ايتمش و ايتمكدهدر.
بديع الزمان سعيد النورسىنڭ سنهلردن بَرى حپسدن حپسه، زنداندن زندانه آتيلماسى و منفادن منفايه سورولمسى و كنديسنه دائما تضييقلر و شدّتلى ظلم و دهشتلى إشكنجهلر ياپيلماسى و اون يدى دفعه زهر ويريلمسى، بر گونده بر آيلق عذابلر چكديرلمسى، كنديسنڭ و رسالهِٔ نور كلّياتنڭ حقّانيت و صدقنه برر جانلى مُهر و برر پارلاق دليلدر.
مثلا: هندستانده صورمشلر: "بديع الزمان ناصل بر كيمسهدر؟" جوابًا دينيلمش كه: "خسته، غريب، فقير، مظلوم، هديه و صدقهلرى قبول ايتمهين و حالًا ده چكمكده اولديغى او قدر ظلملره رغمًا آلتمش سنهدر دعواسندن واز گچمهين بر إختياردر." اونلر ده: "اويله ايسه او حقيقت سويلهيور و كفرِ مطلقه، دينسزلره، زنديقلره بوين أگمييور، رياكارلق ايتمييور، دالقاووقلق ياپمييور و قرآن و إسلاميته تأثيرلى و كلّى بر خدمت ياپييور كه، اونلر ده اوڭا ظلم ايتمشلر." ديمشلر.
— 898 —
استاديمز بديع الزمان حقّنده، تقديركار و فضيلتپرور ذاتلرڭ تقديرلرى بر ثنادن عبارت دگلدر؛ بر واقعهدر، فعليات و إجراآتنڭ بلكه يوزدن بريسنى قيصهجه عاجزانه و نقصان بر طرزده نقل ايتمكدر. هم بو موضوعده رسالهِٔ نور طلبهلرينڭ تقديركار مقاله، مكتوب و فقرهلرى بر مدح دگلدر؛ بلكه استاديمزڭ دينى خدمتنى هدف طوتان، شخصنه تعرّض ايدن وجدانسز و إنصافسز دين دشمنلرينه قارشى مثبت بر مدافعهدر.
(حاشيه): إنس و جنّ شيطانلرى و دينسزلرڭ بر دسيسهسى ده بودر كه؛ بعضًا ديرلر و ديديرتيرلر: "استاديڭز شخصنه قيمت ويرمييور؛ سز ايسه اونڭ حقّنده تقديركار مكتوبلر يازوب، استاديڭزڭ رضاسنه اويغون حركت ايتمييورسڭز." ايشته اونلر، رسالهِٔ نور و استاديمزى إسلاميت دشمنلرينه قارشى مثبت و نزيه بر طرزده مدافعه ايتمكدن منع ايتمك ايچون صافدللك طمارلرندن إستفاده ايله بويله بر فكر و مغالطه ايله نور طلبهلرينى آلداتمغه، إغفال ايتمگه چاليشيرلر. أوت استاديمز بديع الزمان، إخلاصنڭ إقتضاسى اولارق شخصنه قيمت ويرميهبيلير؛ بو حال، استاديمزدهكى يوكسك بر كمالات و عالى بر سجيهنڭ تمثاليدر. او، شخصنه نه قدر قيمت ويرمييورسه، بزم اونده ميليارلر درجه فضله قيمت و أهمّيتى گورمهمز، بصيرت و إنسانيتڭ مقتضاسيدر، بر لطفِ إلٰهيدر. زيرا رسالهِٔ نور گبى پارلاق بر تفسيرِ قرآن اولان شاه أثر، اونڭ وارلغندن ميدانه گلمش و فيشقيرمشدر. اويله بر أثرڭ مؤلّفيله يالڭز بوگونكى عالمِ إسلام دگل، يالڭز عصرِ حاضر بشريتى دگل، نسلِ آتيدهكى ميليارلر كيمسهنڭ حيات و ممات دعواسى رسالهِٔ نورله علاقهداردر
بويله اولديغى حالده استاديمز اويله ذاتلرڭ و رسالهِٔ نور طلبهلرينڭ حقيقتلى تقدير و بيانلرينه قارشى حدّتلهنهرك، چوق دفعه ده خاطرلرينى قيرارق دير كه: "زمان، شخص زمانى دگل، شخصِ معنوى زمانيدر. رسالهِٔ نورده شخص يوق، شخصِ معنوى وار. بن بر هيچم؛ رسالهِٔ نور، قرآنڭ ماليدر، قرآندن سوزولمشدر. شرف و حُسن قرآنڭدر. شخصمله، رسالهِٔ نور إلتباس ايديلمش. مزيت، رسالهِٔ نوره
— 899 —
عائددر. رسالهِٔ نورڭ نشرندهكى خارقه موفّقيت ايسه، رسالهِٔ نور طلبهلرينه عائددر. يالڭز شو قدر وار كه، شدّتلى إحتياجمه بناءً جنابِ حق، قرآنِ حكيمدن بڭا علاج و ترياقلرى إحسان ايتدى؛ بن ده قلمه آلدم. هر ناصلسه، بو زمانده برنجى ترجمانلق وظيفهسى بڭا دوشمش. بن ده رسالهِٔ نورڭ طلبهسىيم. بر رسالهيى شيمدىيه قدر يوز دفعه اوقوديغم حالده ينه اوقومغه محتاج اولويورم. بن سزلرڭ درس آرقداشڭزم." دير.
بديع الزمان سعيد النورسىنڭ جهانشمول قرآن و ايمان و إسلاميت خدمتندهكى مستثنا موفّقيت و ظفرينڭ و رسالهِٔ نوردهكى قوّتلى تأثيراتڭ سرّى: كنديسنڭ إخلاصِ أتمّى قزانمش اولماسيدر. يعنى، يالڭز و يالڭز رضاىِ إلٰهىيى أساس مقصد ايدينمشدر. بو خصوصده: "مسلگمزڭ أساسى، أعظمى إخلاص و تركِ أنانيتدر. إخلاصلى بر درهم عمل، إخلاصسز يوز بطمان عمله مرجّحدر. إنسانلرڭ مادّى معنوى هديهلرندن، حرمت و توجّهِ عامّهدن، شهرتدن شدّتله قاچييورم." دير. زيارتجى قبول ايتممهسنڭ بر حكمتى ده بو سرّ اولسه گرك. هم إخلاصه ويرديگى غايت فضله أهمّيت، يوز اوتوز پارچه أثرندن يالڭز إخلاص رسالهسنڭ باشنه، "لا أقل هر اون بش گونده بر دفعه اوقونمهليدر" قيدينى قويمهسندن ده آڭلاشيلييور. "بيوك محكمه مدافعاتى" كتابنده: "رسالهِٔ نور، دگل دنيايه، كائناته ده آلَت ايديلهمز؛ غايهمز، رضاىِ إلٰهيدر." ديمشدر.
ايشته بو سرِّ إخلاصدندر كه، إمامِ غزالى (رض) گبى أڭ مشهور إسلام حكمالرينڭ أثرلرينى تتبّع ايدن محقّق و مدقّق بر أهلِ علم دييور كه:
رسالهٔ نوردن اوقوديغم بر صحيفهنڭ بڭا ويرديگى إستفاده، ديگر أثرلرڭ اون صحيفهسندن داها فضلهدر.
— 900 —
فلسفى أثرلرله مشغول بر معلّم:
بن بو قدر سنهدر علمى و فلسفى أثرلرله إشتغال ايتدم. رسالهِٔ نور قدر بنى إقناع ايدن و غرب أثرلرندن و فلسفهدن آلديغم يارهلرى تداوى ايدن و بو زمانڭ إحتياجنه تام جواب ويرن بر أثرى گورمدم.
بر أدبياتجى:
بنم عقلم نورسز، قلبم مؤمندى. رسالهٔ نور هم عقلمى، هم قلبمى تنوير و نفسمى إلزام ايتدى. بنى جهنّمى بر عذابدن قورتاردى.
بر دوقتور:
رسالهٔ نوردن إستفادهيه باشلاديغم گونى، حياته گوزلريمى آچديغم گون اولارق بيلييورم.
بختيار بر اونورسيتهلى:
استاديمزه و رسالهٔ نوره عائد بر مكتوبى، إستانبولڭ بر يرندن بر يرينه گوتورمك گبى بر خدمتى، مبعوثلغه ترجيح ايدرم.
اوتوز سنه أوّل، إخلاصلى و فضيلتلى إختيار بر أهلِ تصوّف، لطفى إسمنده بر گنجى گوسترهرك: "بو نور طلبهسى بندن ايلريدر" ديمشدر كه، بونلر بيڭلر إعترافلردن برر نمونهدر.
ينه بو عظيم سرِّ إخلاصه بناءًدر كه؛ رسالهِٔ نور طلبهلرى، ايمان و إسلاميت خدمتنده آغير شرطلر و قيدلر و تحديداتلر ايچنده موفّق اولويورلر و حياتلرينى رسالهِٔ نوره و استادلرينه وقف ايتمشلر. رسالهِٔ نورى، سرمايهِٔ عمر و غايهِٔ حيات
— 901 —
ايدينمشلردر. رسالهِٔ نور دعواسى، رضاىِ إلٰهى دعواسى اولديغى ايچوندر كه، حميتِ إسلاميهيه مالك ممتاز آووقاتلر، رسالهِٔ نورڭ فخرى آووقاتى اولمق و ديندار حقپرست مجاهد محرّرلر، دنيايى إستيلا ايدهجك نورڭ إعلانندن حصّهدار اولمق شرف و نعمتنه مظهر اولمشلردر. رسالهِٔ نورڭ نشريات و فتوحاتى و تأثيراتى؛ سسسز، بيوك بر إحتشامله محتشم بر بهار موسمنده إنتشار ايدن موجودات گبيدر.
ايشته أى رسالهِٔ نور گبى حدسز حمد و ثنالره شايسته اولان بر نعمتِ عظيمهيه نائل اولان نور قارداشلريمز! بويله بر داهئِ أعظمڭ، بويله بر متفكّرِ أكبرڭ، بويله بر مؤلّفِ إسلامڭ و علومِ أوّلين و الآخرينه واقف بويله بر علّامهِٔ عصرڭ، بويله بر مجاهدِ أكبرڭ، بويله بر صاحبِ زهد و تقوانڭ، حقائقِ ايمانيهنڭ وارلغنده عادتا تجسّم ايدن بويله بر عبدِ كلّينڭ، رضاىِ إلٰهيدن باشقه هيچ بر شيئه إلتفات ايتمهين و أعظمى إخلاصڭ مظهرى اولان بويله بر تلميذِ قرآن و خادمِ إسلامڭ و "بر فردڭ ايماننى قورتارمق ايچون جهنّمه ده آتيلمغه حاضرم" ديين بويله بر خلاصكارِ ايمانڭ و إعدام ايچون سَوق ايديلديگى ديوانِ حربِ عُرفيده "سن ده مرتجعسڭ" إتهامنه قارشى "أگر مشروطيت بر فرقهنڭ إستبدادندن عبارت ايسه، بتون إنس و جنّ شاهد اولسون كه بن مرتجعم. بيڭ روحم ده اولسه، قرآنڭ بر تك مسئلهسنه هپسنى فدا ايتمگه حاضرم." ديين و برائتندن صوڭره ده تشكّر ايتميهرك، بايزيد ميدانندهكى غلبهلكده "ياشاسين ظالملر ايچون جهنّم! ياشاسين ظالملر ايچون جهنّم!" دييه باغيرهرق ايلرلهين و إمحا پلانيله ويريلديگى محكمهلرده يگرمى درت سنه أوّل "أى ملحدلر! أى زنديقلر! سعيد، أللى بيڭ نفر قوّتنده ديمشسڭز... ياڭليشسكز... قرآنه و ايمانه خدمتم جهتيله أللى بيڭ دگل، أللى ميليون قوّتندهيم! تيترهيڭز! حدّيڭز وارسه ايليشڭز!"، "بنم ئولومم سزڭ باشڭزده بومبا گبى پاطلايوب، باشڭزى طاغيداجقدر. طوپراغه آتيلان بر تخمڭ يوزر
— 902 —
سنبللر ويرمهسى گبى، بر سعيد يرينه يوزلر سعيد سزه او يوكسك حقيقتى هايقيراجقدر." و اون بش سنه أوّل "صاچلرم عددنجه باشلرم بولونسه، هر گون برى كسيلسه، بو خدمتِ ايمانيهدن چكيلمهم." و "دنيايى باشمه آتش ياپسهڭز، حقيقتِ قرآنيهيه فدا اولان بو باشى، زندقهيه أگمهم!" ديين و أللى سنه أوّل عالمِ إسلامى سومورن، سومورگجى جبّار و ظالم بر ايمپراطورلغه قارشى "توكورڭ او ظالملرڭ حياسز يوزينه" دييه مطبوعات لسانيله جواب ويرن و بيوك ملّت مجلسنده رئيسه "كائناتده أڭ يوكسك حقيقت ايماندر. ايماندن صوڭره نمازدر. نماز قيلميان خائندر. خائنڭ حكمى مردوددر. جنابِ حق، قرآنِ كريمنده، يوز يرده أداسنى أمر ايتديگى نمازدن داها بيوك بر حقيقت اولسه ايدى، ايماندن صوڭره اونى أمر ايدردى!" ديين و يازديغى بر بياننامهدن صوڭره مجلسده جماعتله نماز قيلنماسنه باشلانان و برنجى جهان حربنده گوڭللى آلاى قوماندانى اولارق أسير دوشديگى روسيهده موسقوف چارلغنه قارشى عزّتِ إسلاميهيى محافظه ايدوب، قورشونه ديزيلهجگى هنگامده "آخرته گيتمك ايچون بڭا بر پاساپورت لازمدى" دييه ئولومى إستحقار ايدن بويله بر قهرمانِ إسلام استاديمز بديع الزمانڭ أثرلرينى اوقومق نعمتِ عظماسنه مقابل جانمزى ده فدا ايتسهك، عمريمزى ده اوڭا وقف ايتسهك، ظلمدن ظلمه ده سوروكلنسهك، عمريمزڭ نهايتنه قدر شكران سجدهسندن ده قالقماسهق، بزه ينه اوجوزدر...
استاديمز صيق صيق دير كه: مسلگمز مثبتدر، منفى حركتدن قرآن بزى منع ايدييور.
أى سيّدِ سنديمز! أى روحمزڭ روحى، قلبمزڭ قلبى، جانمزڭ جانى، جانانمز، سرتاجمز، سَوْگيلى استاديمز أفنديمز! مادام بزه منفى حركته إذن ويرمييورسڭ. اويله
— 903 —
ايسه بز ده رحمتِ إلٰهيهدن نياز ايدهرك عهد ايديورز كه؛ دين دشمنلغى ايله استاديمزه ظلم ايدن او غدّار، إنصافسز ظالملردن إنتقاممزى شويلهجه آلاجغز: رسالهٔ نورى ئولونجهيه قدر متماديًا اوقويهجغز و نشرنده ثبات و صداقتله خدمت ايدهجگز. اونى آلتون مركّبلرله يازاجغز إن شاء اللّٰه...
اونورسيته نور طلبهلرى
٭ ٭ ٭
استادڭ زيارتجيلره دائر بر مكتوبى
عموم دوستلريمه، خصوصًا زيارتجيلره بر عذريمى بيان ايتمگه مجبور اولدم:
أكثر حياتم إنزواده گچديگى گبى، اوتوز قرق سنهدر ترصّد و تعرّضه معروض قالديغمدن، ضرورتسز صحبت ايتمكدن چكينوب توحّش ايدييوردم. هم أسكيدن بَرى معنوى و مادّى هديهلر بڭا آغير گلييوردى. هم شيمدى زيارتجيلر، دوستلر چوغالمش؛ هم معنوى مقابله لازم گلمش. شيمدى مادّى بر لقمه هديه بنى خسته ايتديگى گبى، معنوى بر هديه اولان زيارت ايتمك، گوروشمك، خصوصًا باشقه يرلردن مصافحه ايچون زحمت ايدوب گلمك زيارتى دخى، أهمّيتلى بر هديهِٔ معنويهدر. اوڭا مقابله ايدهمييورم. هم ده اوجوز دگل، معنًا بهاليدر. بن كنديمى او حرمته لايق گورمييورم. معنًا مقابله ده ايدهمييورم. اونڭ ايچون شيمديلك عينًا مادّى هديه گبى بر إحسانِ إلٰهى اولارق بڭا معنوى هديه گبى اولان صحبتدن ضرورت اولمادن منع ايديلدم. بعض بنى خسته ايدر. مادّى
— 904 —
هديهنڭ تام مقابلنى ويرمديگم وقت بنى خسته ايتديگى گبى. اونڭ ايچون خاطريڭز قيريلماسين، گوجنمهيڭز.
رسالهِٔ نورى اوقومق، اون دفعه بنمله گوروشمكدن داها كارليدر. ذاتًا بنمله گوروشمك؛ آخرت، ايمان، قرآن حسابنهدر. دنيا ايله علاقهمى كسديگم ايچون، دنيا حسابنه گوروشمك معناسزدر. آخرت، ايمان، قرآن ايچون ايسه؛ رسالهِٔ نور داها بڭا إحتياج بيراقمامش. حتّى خدمتمدهكى خاص قارداشلرمله ده ضرورت اولمادن گوروشهمييورم. يالڭز بعض رسالهِٔ نورڭ فتوحاتنه و نشرياتنه عائد بعض خدمتلر ايچون بعض ذاتلرله گوروشمك ايسترم. نه وقت بو نقطهلر ايچون گوروشمك ايستهسهم او زمان گوروشمك جائز اولابيلير و بڭا صيقنتى ويرمز. بو نقطهيى بيلمهين زيارته گلنلره خبر ويرييورم كه؛ بر قاچ سنهدر جريدهلرله إعلان ايتمشم كه، بنمله گوروشمك ايستهينلرى خصوصًا اوزاق يردن گلهرك گوروشهمدن گيدنلرى، خصوصى دعالريمه داخل ايدييورم. هر صباح ده دعا ايدييورم. اونڭ ايچون گوجنمهسينلر...
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 905 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
غايت شدّتلى خسته استاديمزه مهمّ، رسمى بر ذاتدن بر مكتوب گلدى. دييور كه: تاريخچهِٔ حياتڭ نشر اولونمامسى ايچون أسكى پارتينڭ مهمّ آدملرى، بيوك بر تعويض ايله أسكى پارتينڭ بعض مأمورلرينى بو خطايه سَوق ايتمشلر...
استاديمز ده ديدى كه: بو تاريخچهِٔ حياتڭ أڭ مهمّ قسمى اوچ دفعه سبيل الرّشاد طرفندن، درت دفعه ده اوتوز قرق سنهدن بَرى هم أسكى حرف، هم يڭى حرف ايله نشر ايديلمش و ايچندهكى مدافعات پارچهلرى ده متعدّد محكمهلرڭ حضورنده اوقونمش و رسمًا ده نشر ايديلمش. يڭى اولارق، مدينهٔ منوّره گبى خارج يرلردن بر ايكى عالم ذاتڭ، ايضاح و تشكّر نوعندن بر قاچ حقيقتلى مكتوبلرى وار. اونڭ ايچون محكمهلرڭ رسمًا بونلره ايليشهجك هيچ بر جهتى يوق.
ثانيًا: رسالهِٔ نور، قرق أللى سنهده بتون أهلِ سياستڭ تضييقاتى آلتنده تك باشنه عالمِ إسلامده خارقه بر طرزده نشر اولديغى حالده، شيمدى ميليونلر ناشرلرى واركن دگل أسكى بر پارتى، دنيا طوپلانسه اوڭا قارشى بر سد چكهمز، ممكن دگل. بلكه بر إعلاننامه حكمنه گچر. اونڭ ايچون، نور طلبهلرى متأثّر اولماسينلر...
ثالثًا: هم أسكى پارتينڭ بڭا قارشى ظلملرينى حلال ايتديگم، هم قرآنڭ بر قانونِ أساسيهسى اولان
وَ لَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرٰى
يعنى، بريسنڭ خطاسى ايله باشقهسى، پارتيسى، أقرباسى مسئول اولماز، اولاماز، دييه هم آناطولى، هم
— 906 —
ولايتِ شرقيهده رسالهِٔ نورله نشر ايديلديگى سببيله، آسايشه تام قوّتلى بر طرزده خدمت ايديلمش. ديمك بر معنوى ضابطه حكمنده هركسڭ قلبنده بر ياساقجى بيراقييور. بو نقطهيه بناءً، رسالهِٔ نور أسكى پارتينڭ درت بش خطاسنى يوز درجه زيادهلشديرمگه مانعدر. يوزده بش آدمڭ خطاسنى، طقسان بشه ده ويروب يگرمى اوتوز درجه زيادهلشديرمهمش. اونڭ ايچون عموم او پارتينڭ أكثريسى، إقتدار پارتيسى قدر رسالهِٔ نوره منّتدار اولمق لازمدر. چونكه بو درسى، بو قانونِ أساسيهٔ قرآنيهيى رسالهٔ نور درس ويرمسه ايدى، او بش آدمڭ خطاسى بيڭلر آدمى ده خطاكار ياپاردى.
رابعًا: قطعيًا تحقّق ايتمش كه: رسالهِٔ نور خارجدن هجوم ايدن كفرِ مطلقه قارشى بو ملّتى و عالمِ إسلاميتى محافظه ايدهجك قرآنِ حكيمڭ معجزهِٔ معنويهسندن بر درسدر كه، دينسز فيلسوفلردن هيچ بريسى اوڭا قارشى مقابله چارهسى بولامديلر. قطعيًا خبر آلدق كه: خارجده بعض يرده بر ميليون گنجلر "مسالمتِ عموميهيى تأمين ايدهجك رسالهٔ نوردر" ديمشلر. صلحِ عمومى طرفدارى آلمانيا و آمريقا گبى بعض أجنبيلرڭ ده رسالهٔ نورى ترجمهيه باشلاديغنى خبر آلدق.
خامسًا: أگر رسمى آدملر بعض يڭى قانونلره ياڭليش معنالر ويروب بر ايكى سطرينه ايليشسهلر، بنم بدلمه دييڭز كه: "بر آدمڭ خطاسى ايله يگرمى بيڭ قومشوسى جزالانديريلير مى، حپس ايديلير مى؟ دنياده بويله حكم ايدن هيچ بر قانون وار مى؟" ايشته هر صحيفهسى يگرمى سطر اولان بش يوز صحيفهلك بر كتابڭ بر سطرنده بر آدمه شدّتلى طوقات وورمشسه: أوّلا، إسم معيّن دگل، اوراده مسئوليت يوق... شايد اولسه ده، سانسور گبى او سطر سيلنير. او كتابى مصادره ايتمك، اون بيڭ آدمى حپسه صوقمق گبى كائناتده ايشيديلمهمش بر قانونسزلق، بر ظلم اولديغى گبى؛ اوتهكى يگرمى بيڭ سطرلر شيمدىيه قدر يگرمى بيڭ
— 907 —
آدمڭ ايماننى قوّتلنديرديگى جهتله يگرمى بيڭ حسنه و اييلك اولديغندن، ألبته او خطايى و سيّئهيى عفو ايتديرر...
بن شدّتلى خسته اولماسه ايدم داها قونوشهجقدم. سز خدمتكارلرم تصحيح و إصلاح ايدرسڭز. حتّى مناسب گورسهڭز، معنًا پوليسلرڭ بر وظيفهسنى گورن رسالهِٔ نورڭ آسايش خدمتنده پوليسلره بيوك بر قوّت اولان درسلرينه پوليسلر هركسدن زياده طرفدار اولمق لازم گليركن، شيمدى رسمًا تحرّى مأمورى صورتنده پوليسلك عليهنده اولان بو خدمتى پوليسلره ويرمگه روحم راضى دگل. اونلره عمومًا حقّمى حلال ايتديگمى سويلرسڭز.
سادسًا: شدّتلى بر تأسّفله ليلهِٔ معراج وقتنده معراجِ شريف، شهورِ ثلاثه حرمتنه وسيله بكلركن، تاريخچهِٔ حيات حسبيله تحرّى حادثهسى شدّتلى بر كدر ويردى. "صدقه بلايى دفع ايدر" مئالندهكى حديثِ صحيحڭ حكميله، رسالهِٔ نور آناطولى ايچون بلالرى دفع ايدر بر صدقه حكمنه گچديگى؛ اوڭا برائتلر و سربستيتلر ويريلديگى زمان بلالرڭ دفع ايديلمسى، اوڭا هجوم ايديلديگى زمان بلالرڭ گلمهسى يوز حادثهسى وار كه؛ بعضًا زلزله و فورطنهلرله قيد ايديلديگى گبى، بو دفعه ده حياتمده گورمهديگم تحت الصّفر اون سكز درجهيه ياقين بر صوغوق، تعرّض و تحرّينڭ عين وقتنده گلدى.
استاديمز شدّتلى خستهلغندن فضله قونوشامدى. خسته حالنده خدمتكارينه ديدى: مراق ايتمهملرى ايچون براىِ معلومات بعض دوستلره و بعض رسمى ذاتلره گوندررسڭز.
شدّتلى خسته استاديمزڭ خدمتكارى
أوت، خدمتكاريمڭ يازديغى طوغريدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 908 —
@
استاد بديع الزمان سعيد النورسى حضرتلرى ١٩٥٩ ده إستانبوله تشريف ايتدكلرى زمان، آرابه ايچنده چكيلن فوطوغرافى.
— 909 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
محترم استاديمز!
مجاهدهِٔ معنويهڭزه و صبرِ جميلڭزه مكافاةً جنابِ حق طرفندن إحسان بيوريلان قدسى ايمان دعواڭزڭ تحقّقنى رسالهِٔ نورڭ سربست إنتشارى ايله إدراك ايتمش بولونويورز. سنهلردن بَرى دوام ايدهگلن بو قدسى دعوا، بو ايدهآل و بو چتين مجادله، ظفرله نتيجهلنمش، حقّڭ ايستديگى اولمش، گوڭلمزڭ أمل و آرزوسى يرينه گلمش، ايمان كفره غلبه ايدهرك ظلمت پردهلرى چاتير چاتير ييرتيلارق آفاقِ جهان نورڭ پارلاق ضياسى ايله آيدينلانمشدر. بو نتيجهيه و بو ظفره اولاشمق، ايمان نعمتنڭ صوڭسز سعادتنه قاووشمق و طولاييسيله ده حقّه ياقلاشمق بختيارلغنى بزلره، تورك ملّتنه و بلكه بتون إنسانلغه بخش ايدن رسالهِٔ نور بو معظّم و قورقونج ايمانسزلق صاواشنڭ قورتاريجى آتومى اولمش، روحلريمزى تعمير، قلبلريمزى تقويه، گوڭللريمزى فتح أيلهمشدر. بو باقيمدن منّت و شكرانلريمزى سَوْگيلى و معزّز استاديمزه عرض ايدركن، عصرلق عمرِ مباركلريڭزڭ گچيرديگى حيات صفحهلرينڭ هر آنى مجادله، مجاهده، إشكنجه، أذيت، ظلم، منفا طولو قورقونج بر دورڭ چلّه و إضطرابلريله گچمهسنه رغمًا، عزمڭزڭ، صداقتڭزڭ، فراغت و جسارتڭزڭ و نهايت او چليكدن داها قوّتلى ايمان و شعوريڭزڭ، خلاصه إسلاميتى آڭلاييشده، إنسانيتى قاوراييشده، ايچده و طيشده ئورنك إنسان اولوشڭزڭ و بِالخاصّه رسالهِٔ نور كلّياتڭزڭ إنسانلق عالمى اوزرينه بيراقديغى تأثير، عكس ايتديرديگى معنا ايله دائما ايزيڭزدن، يولڭزدن گيدهجك اولان، گيدن، گيتمگه عزم ايدن ميليونلرجه نور طلبهلرى سزه مجلوب، سزه متشكّردرلر.
— 910 —
محترم استاديمز، آرتيق بتون يورغونلغڭزه و إختيارلغڭزه رغمًا چتين إمتحانڭزڭ موفّقيتله نتيجهلنمسى سايهسنده مستريح اولڭز. آرتيق بو قدسى دعوايى، بو ايمان و قرآن دعواسنى دوام ايتديرهجك إستقبالڭ گنج سعيدلرى يتيشمشدر. ايمان نورى و شعورى ايله اونلر بو قدسى و علوى دعوايى يوروتهجكلر و إن شاء اللّٰه قيامته قدر دوام ايتديرهجكلر و نسلدن نسله إنتقال ايتديرهجكلر.
محترم أفنديمز، يارين تاريخڭ آلتون صحيفهلرنده إفتخار و إحتشامله ياد ايديلهجك اولان يڭى و مفصّل تاريخچهِٔ حياتڭزڭ آنقرهده طبع ايديلوب ختامه ايرمهسنڭ سَوينجى ايچنده بايرام ايتمكدهيز. زيرا بو تاريخچهِٔ حيات، عمريڭز بوينجه علّهِٔ غايه ايدنديگڭز ايمانى قورتارمق دعواڭز اوغرندهكى مجادله و مجاهده صفحهلريڭزى، بيڭ درلو محروميتلر ايچريسنده يورولمق بيلمهين بر عزمله مقصده واصل اولوشڭزى و عالمه رحمت اولان رسالهِٔ نورلرڭ تأليف، تنظيم و نشرى حقّنده تطمينكار معلومات ويرمهسى باقيمندن بيوك أهمّيتى حائزدر. بوگون ميليونلرجه إنسانى جوشديروب، سلامته گوتورن بو نور درياسى دائما كوكرهيهجك، كفرى بوغاجق، ظلمتى ييرتهجق، إنسانلغه حامى و خلاصكار اولاجقدر.
سزه مديونِ شكرانز. أڭ درين سَوْگى و محبّتلريمزله سلام و حرمتلريمزى عرض ايدر، دعاءِ مباركلريڭزه إنتظارًا أللريڭزدن اوپهرز عزيز، سَوْگيلى استاديمز.
إستانبول نور طلبهلرى
٭ ٭ ٭
— 911 —
@
استاد بديع الزمان سعيد النورسى حضرتلرى ١٩٥٩ ييلنده آنقرهيه تشريف ايتدكلرى زمان، مسافر اولارق قالدقلرى اوتلدن چيقاركن.
— 912 —
رسالهٔ نور و خارج مملكتلر
رسالهٔ نورڭ خارج مملكتلردهكى فتوحاتنه قيصه بر باقيش
رسالهِٔ نور، يگرمنجى عصرڭ علم و فن سويهسنه اويغون مثبت بر متودله عقله و قلبه خطاب ايدهرك إقناع و إثبات يوليله گيتديگى ايچون، يالڭز توركيهده دگل، خارج مملكتلرده ده حسنِ قبوله مظهر اولمشدر. أثرلر، مملكتمزده يڭى يازى ايله مطبعهلرده باصيلمادن أوّل، باشده پاكستان و عراق اولمق اوزره ديگر إسلام مملكتلرنده عربجه، اوردوجه، إنگليزجه و هندجه طبع ايديلهرك بتون عالمِ إسلامه طانيتيلمش و فوق العاده توجّهه مظهر اولارق گنيش بر اوقويوجى كتلهسى بولمشدر.
بديع الزمان قرق أللى سنهدن بَرى، يالڭز عالمِ إسلامده دگل، بتون دنياجه طانينمش ممتاز بر شخصيتدر. كنديسى، كوچك ياشندن بَرى علم ساحهسنده إلزام ايديلمهمش اولديغندن؛ گرك داخلده و گركسه خارجده نظرلر اوزرينه چوريلمشدر. عالمِ إسلامڭ علم مركزى اولان جامع الأزهر، اونڭ مرتبهِٔ علمنى و يوكسك ذكاسنى اونورسيته ركتورى شيخ بخيت گبى مدقّق عالملر واسطهسيله إدراك ايدركن، مثبت علملردهكى درين وقوفى ده بتون دنيايه ياييليوردى. مصر
— 913 —
مطبوعاتنده "فطين العصر" دييه توصيف ايديلهرك حقّنده مقالهلر نشر ايديلييوردى. كنديسى، بوندن قرق بش أللى سنه اوڭجه، شامده، ايچنده يوز أهلِ علم بولونان اون بيڭ كيشيلك معظّم بر جماعته جامع الأمويده ايراد ايتديگى مهمّ بر خطبهده، عالمِ إسلامڭ گرى قاليش سببلرينى و ناصل ايلرليهبيلهجگنى ايضاح ايدهرك، عالمِ إسلامڭ إتّفاقنڭ نه قدر ضرورى اولديغنى بيان ايتمشدى.
بو خطبهسى بتون عالمِ إسلامده حيرانلقله قارشيلانمش و علم مجلسلرنده إسمى چوق آڭيلمغه باشلانمشدر. اونڭ مجاهده و مجادلهلرينى ايشيدن و أثرلرينى اوقويان بيڭلرجه كيشى، اوڭا قارشى بيوك بر علاقه طويمغه باشلامشلردر. جامع الأزهرڭ حميتلى طلبهلرى بر حديثِ شريفڭ مدارِ أوهام اولمش معناسنى استاد بديع الزماندن صورمشلر و استاد خسته اولماسى طولاييسيله طلبهلرى، رسالهِٔ نوردن او مسئلهيه متعلّق موضوعلرى و استاد طرفندن داها أوّل او حديث طولاييسيله گلهبيلهجك بر سؤاله ويريلمش قطعى بر جوابى بر آرايه گتيرهرك گوندرمشلر و بو جواب غايت تقديرله قارشيلانمشدر. پاكستان معارف ناظر وكيلى على أكبر شاه (شيمدى سيند اونورسيتهسنده ركتور)، توركيهيه گلديگى زمان بديع الزمانى زيارت ايتمش و مملكتمزدن آيريليركن استاد و أثرلرى حقّنده گنجلگه بر خطابهده بولونمش و مملكتنه مواصلتنده ده برابرنده گوتورديگى نور كلّياتنڭ، رسمًا اونورسيتهده اوقوتديريلماسى و اوردوجهيه ترجمهسى ايچون تشبّثه گچمشدر. پاكستانده منتشر عربجه و إنگليزجه غزته و مجموعهلرده استاد و أثرلرى اوقويوجيلره طانيتيلمش؛ توركيهدهكى إسلامى إنكشاف، رسالهِٔ نور فعاليتنڭ بر ثمرهسى اولارق بليرتيلمش، استاد بديع الزمان عالمِ إسلامڭ معنوى ليدهرى اولارق ذكر ايديلمش و "حضرتِ بديع الزمان سعيد نورسى" دييه حقّنده بر چوق مقالهلر يازيلمشدر. بوگون رسالهِٔ نور، إسلام عالمنجه، إسلاميته يونلتيلن هجوملرى قيران بر سدِّ قرآنى اولارق بيلينمكده و قبول ايديلمكدهدر.
— 914 —
رسالهٔ نور آوروپا، آمريقا و آفريقاده ده حسنِ توجّهه مظهر اولمش؛ باشده بختيار آلمانيا و فينلانديا اولمق اوزره، بر چوق مملكتلرده اوقونمغه باشلانمشدر.
بو جملهدن اولمق اوزره، آلمانياده بَرلين تكنيك اونورسيته مسجدينه رسالهِٔ نور كلّياتى قونولمش و شرقيات اونورسيتهسى إلٰهيات بولومنده رسالهِٔ نور حقّنده قونفرانس ترتيب ايديلمشدر. آلمانيادهكى إسلامى فتوحاتده، رسالهِٔ نورڭ بيوك رولى اولمشدر.
يونانستانڭ گُومُلْجِنَه شهرنده حافظ على أفندى طرفندن آچيلان درسخانهده رسالهٔ نور درسلرى ده اوقوتديريلمقده و يوزلرجه رسالهٔ نور طلبهسى يتيشمكدهدر.
فينلاندياده إسلام جماعتى رئيسى طرفندن رسالهِٔ نور نشر ايديلمكده و بو سايهده بر چوق فينلى مسلمان اولمقدهدر. ژاپونيا و قورهده ده رسالهِٔ نورڭ بر چوق اوقويوجيلرى بولونمقدهدر. قوره حربى مناسبتيله توركيهدن قورهيه گيدن متعدّد نور طلبهلرى طرفندن بتون كلّيات اورايه گوتورولمش؛ بو أثرلرڭ بر قسمى ژاپون اونورسيتهلرينه و بر قسمى ده قوره كتبخانهلرينه هديه ايديلمشدر. بو وسيله ايله ژاپونيادهكى إسلام جماعتى ده، رسالهِٔ نوردن إستفاده ايتمگه باشلامشدر.
هندستان و أندونزيادهكى مسلمانلر ده رسالهِٔ نوردن محروم قالمامشلردر. حجّه گيدن بر نور طلبهسى طانيشديغى بر هندلى عالمه رسالهِٔ نور كلّياتنى هديه ايتمش و او عالم ده أثرلرى هندجهيه ترجمه ايدهجگنى و بونڭ كنديسى ايچون بيوك بر وظيفه اولديغنه اينانديغنى سويلهمشدر.
آمريقادهكى واشينغتون جامعنه بعض رسالهلر هديه ايديلمش و بورادهكى مسلمانلرڭ ده بو أثرلردن إستفادهلرى صاغلانمشدر.
عراقدن گوندريلن رسالهٔ نور أثرلرى مناسبتيله، واشينغتون إسلام كولتور مركزى گهنل سكرهترى طرفندن أثرلرى گوندرن نور طلبهسنه بر تشكّر مكتوبى يازيلمشدر.
— 915 —
مذكور بياناتمز رسالهٔ نورڭ خارج مملكتلردهكى إنكشافنڭ معلوماتمز چورهسندهكى بر قاچ نمونهسيدر.
ياقينده طبع ايديلهجك "معجزهلى قرآن"ده حافظ عثمان خطّى عينًا محافظه ايديلمكله برابر؛ قرآنڭ لفظى معجزهلرى گوستريلمشدر. بو قرآنڭ عالمِ إسلام باشده اولمق اوزره بتون دنياجه نه بيوك بر علاقه ايله قارشلانهجغى شبههسزدر.
بتون بونلر، رسالهِٔ نورڭ دنيا چاپنده معظّم بر بوشلغى طولديرمقده اولديغنڭ دليل و أمارهلرى دگل ميدر؟ بتون بشريت، قرآنه و طولاييسيله عصريمزده اونڭ معنوى إعجازينى إثبات و بيان ايدن رسالهِٔ نوره محتاجدر.
ايشته بو قسمده، استاد بديع الزمان و رسالهٔ نور حقّنده خارج مملكتلرده إنتشار ايدن مقالهلرڭ بر قسمنى، استاده و طلبهلرينه گلن مكتوبلردن بعضلرينى آشاغىيه درج ايدييورز.
٭ ٭ ٭
سيند اونورسيتهسنڭ قيمتلى دقانى على أكبر شاهڭ آنقرهدهكى بر نور طلبهسنه يازديغى مكتوب
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ
عزيز، صدّيق قارداشم!
چوق زماندن بَرى سزه مكتوب يازماديغم ايچون عذر ديلرم. إن شاء اللّٰه بوندن صوڭره صيق صيق يازاجغم. و سزدن ده، صيق صيق يازماڭزى رجا ايدرم. محبّتمده هيچ بر آزالمه يوق، بلكه بو محبّت داها ده آرتييور.
— 916 —
توركجه بيلمييورم، لٰكن سزڭ رسالهٔ نورى گورويورم و چوق بگهنييورم.
"زَبَانِ يَارِ مَنْ تُرْكِى وَ مَنْ تُرْكِى نَمِيدَانَمْ،
چه خُوشْبُودَه اَگَرْ بُودَه زَبَانَشْ دَرْ دَهَانَمْ."
بو نه قدر اييدر كه، كلّياتڭزڭ آدى ده نوردر و بو، نورڭ داعيسيدر. آرامزده روحانى رابطه وار. اللّٰهدن، بو روحانى تعلّقاتلرينى چوق چوق پايدار ايتمهسنى دعا ايدرم. توركيهده ايكن دوستلريڭزله ده گوروشمشدم. اونلرڭ حاللرينى يازيڭ و حرمت و سلاملريمى تبليغ ايديڭز، مشكور اولورم. حضرتِ نور ناصلدر؟ اونڭ حقّنده يازيڭ و سلاملريمى و خلوصلريمى، خدمتنده اولديغمزى عرض ايديڭز. صابر إحسان اوغلى ايله گوروشدم و شيمديلك اونڭله برابر اوطوروب توركيهيه عائد و سزلر حقّنده بحث ايتمكدهيم. بزلر برآز داها چاليشهجغز و دين خدمتنده اولاجغز، اللّٰه يارديم ايتسين.
مكتوبه صوڭ ويرركن، صحّت ايچون دعا ايدر، جنابِ حقدن مسلمانلره أمنيت ويرمسنى يالواريرم.
دين قارداشڭز
سيّد على أكبر شاه
سيند اونورسيتهسى إلٰهيات فاكولتهسى دقانى
حيدر آباد - باتى پاكستان
٭ ٭ ٭
— 917 —
@
پاكستان إسلام طلبه جمعيتى طرفندن گوندريلن مكتوب.
٭ ٭ ٭
پاكستان إسلام طلبه جمعيتى رئيسندن استاد بديع الزمان حضرتلرينه گلن بر مكتوب:
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
پاكستان طلبه جمعيتى ييللق قونغرهسى پاكستانڭ پاىتختى اولان كراشيده هجرى ١٤-١٥-١٦ ربيع الآخر ١٣٧٧، ميلادى ٨-٩-١٠ آرالق ١٩٥٧ ده طوپلاناجغنى بيلديرمكله شرفياب اولورز. إسلاميت اوغرينه چاليشان گنجلرى تشجيع ايتمك غايهسيله، بو قونغره مناسبتيله مساژيڭزى گوندرمڭزى رجا ايدرز.
— 918 —
بلكه سماحتلى أفنديمز، پاكستاندهكى مسلمان طلبه جمعيتنڭ إسلاميتى شعار ايدنديگنى بيلييورلر... و جهاندهكى مشكل مسئلهلرى طوغريجه حلّ ايدهبيلهجك آنجق إسلام ديننڭ اولديغنه ده اينانمقدهدر.
بو جمعيت، پاكستانده أڭ قوّتلى بر جمعيت، أڭ صاغلام بر إجتماعى نظام اولوب، اون سنهدن بَرى جهانشمول إسلاميت فكرينى و يوكسك نظاملرينى طلبه اوڭنده و طوپلولقلرنده إثبات ايتمگه چاليشمقدهدر.
آيريجه مساعدهلريڭزى.. و لايق اولديغى شكلده بزم سزده اولان اميدلريمزى بوشه چيقارميهجغڭزدن أمينز. چوق تشكّرلر ايدرز. سلاملر...
دين قارداشڭز
إبصار عالم
پاكستان إسلام طلبه جمعيتى رئيسى
٭ ٭ ٭
— 919 —
رسالهٔ نورڭ پاكستانده نشرياتنى ياپارق پك چوق كيمسهلرڭ بو أثرلردن إستفادهسنى صاغلايان، كراشى اونورسيتهسى تورك تاريخ بولومى آسيستانى و درت بيوك غزتهنڭ محرّرى م. صابرڭ بر مكتوبى
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
محترم دين قارداشلريمز!
قيمتلى مكتوبڭزى آلدم، چوق چوق تشكّرلر.
حضرتِ استاديمز سعيد النورسىنڭ حال و صحّتى ناصلدر؟ اونى سَون طلبهلر و خلق صورويور. بڭا خبر گوندرمڭزى رجا ايدرم.
بو آى ايچريسنده هندستانده، إسلاميتڭ و توركلرڭ حقيقى دشمنى اولان سييونيست و قيزيل كافرلره قارشى درت مقاله نشر ايتدم. تورك پاكستان دوستلغنڭ أساس و تاريخى حقّنده ده، كراشيده بر فقره نشر ايتدم، سزه ده گوندردم. "إمام" آدلى آيلق بر غزتهده، "روسيهده مظلوم مسلمان" باشلقلى بر مقاله يازدم، بونى ده گوندردم و باشقه اوردوجه غزتهلره ده گوندردم. مقصدم، إسلاميته خدمت، تورك أدبياتنى طانيتمق و تورك دشمنلرينه قارشى، يازمق و چاليشمقدر.
....
بوراده مهمّ بر كتاب نشر ايتمك ايستهيورم، بونڭ ايچون سزه يازييورم. بو خصوصده خلقجيلرى طانيتديرييورم كه؛ بونلر، توركلره قارشى چاليشمشلر و
— 920 —
جمهوريت آدينه بتون ملّتى آلداتوب ديندارلرى زندانلره آتمشلردى. كراشيده نشر ايديلن بو مقالهلرى بر كتاب حالنده طبع ايتمك ايستهيورم. بزه نه قدر ماتريال ويررسهڭز، هپسى بوراده نشر اولاجق.
بو مكتوبمدن صوڭره، سزه مهمّ بر مكتوب يازاجغم و بونده، نيچون استادڭ إسلام دنياسنڭ أڭ بيوك دين شخصيتى اولديغى و بونڭ گبى هيچ بر آدم، نه أندونزيا، نه هند-پاك ياريم آطهسى، نه عرب و نه ده آفريقاده چيقمديغى گوستريلهجك.
أى نورجى دوستلرم! تورك پاكستان دوستلغى ايچون چاليشڭز، قومونيستلردن آگاه اولڭز. إفتخار ايدرز كه، توركيه ايله پاكستان، بغداد پاقتى معاهدهسنده شريكدر. يولمز إسلاميدر، نه عربجيلق، نه ايرانجيلق...
گچن آى، سيّد على أكبر شاه بنى چاغيردى. بو ذات ١٩٥٠ ده استاديمزى گورمش، بڭا چوق ايى معلومات ويردى. او، مقالهلرله ده استادى طانيتمش و يهوديلر عليهنده يازمشدر. بو ذات، استاده سلاملر و طلبهلره دعالر ايدييور و دييور كه: "بن ايكى آدمڭ تأثيرى آلتنده قالدم: برى مولانا، ديگرى ده سعيد النورسى."
م. صابر
٭ ٭ ٭
م. صابرڭ ديگر بر مكتوبى
....
بر خبره گوره، مندرس حكومتى عالمِ إسلامڭ و دنيانڭ بيوك متفكّرى اولان حضرتِ استاد سعيد النورسىنڭ چوق مهمّ إسلامى أثرلرى اولان رسالهِٔ نورڭ
— 921 —
نشرى ايچون أمر ويرمش. بو خبردن، پاكستانلى دين يولنده چاليشان آدملر بيوك بر سَوينج ايچنده قالمشدر. بو نشر مناسبتيله، حضرتِ سعيد النورسىيى، طلبهلرينى و تورك دين قارداشلريمزى روح و جانمزله تبريك ايدر، ملّتى ظلم و إستبداد و دينسزلكدن قورتاران باشده مندرس اولمق اوزره بتون دموقراتلره تشكّر ايدرم.
بو حركتدن طولايى، تورك ملّتى عليهنده ياپيلان خارجى پروپاغندهلر قيريلهجق و عالمِ إسلامڭ، توركيهيه اولان أسكى محبّتى يڭيدن وجود بولاجقدر. بن بر پاكستانلى مسلمان، توركيهيه هيچ گيتمهدم، سعيد النورسىيى گورمدم، لٰكن إستانبول اونورسيتهسى نور طلبهلرينڭ نشر ايتدكلرى كتابلردن بعض پارچهلرى مطالعه ايدهرك، حقيقى، روحانى بر لذّت حسّ ايتدم. و شيمدى، بو اوزاق ديارده بر نور شاكردى اولدم.
آنا ديلم اوردوجهده يازيلمش بو گبى أثرلر يوق. و نورسى گبى بر دين قهرمانى، هندستان و پاكستانده يوق. بو بر حقيقتدر. أگر بو أثرلر اوردوجهيه ترجمه ايديليرسه، بيوك إسلامى خدمتلر اولاجغنى اُميد ايدييورز. فى الحقيقه، قومونيزمه قارشى نشريات يوليله مجادله چوق ضروريدر. و دموقراتلر توزوكلرنده بوڭا ير ويرمشدر. إن شاء اللّٰه بو گبى إسلامى فعاليتلرله، توركلره قارشى چاليشان قومونيستلر، فارماصونلر و باشقهلرى محو اولاجق و إستقبالده توركيه أسكى مقامنه ترقّى ايدهجك... آمين!
م. صابر
الرّبادلى
پاكستانده بر نور شاكردى
٭ ٭ ٭
— 922 —
كراشى نور طلبهلرى آدينه يازيلان بر مكتوب
كراشى نور طلبهلرى
پاكستان
م. صابر إحسان اوغلى، م. آ. (پرهو)
دپارتمنت اوف إسلاميك هيسْتُورى اند كولتور
اونورستى اوف كراشى
إسلاميك رَپُوبْليك اوف پاكستان
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
محترم أفنديم!
عزيز و بيوك استاديمز اولان حضرتِ بديع الزمان سعيد النورسىنڭ مهمّ أثرلرينى آلدم. باشقه أثرلرينى گورمهمشدم. سز بڭا ايلك دفعه اولارق گوندرديڭز. إمتحانم چوق ياقين. مايسدن صوڭره حضرتِ استاد حقّنده و اونڭ ايمانى و قرآنى خدمتلرينه عائد مقالهلر يازاجغم إن شاء اللّٰه، سزلره بوراده نشر اولونان نسخهلردن ده گوندرهجگم. مادّةً سزى طانيمييورسهم ده، معنًا طانيرم. قرآنِ كريمه گوره بتون مسلمانلر حقيقى بر قارداش گبى... بن سزه، سزڭ إسلامى برادر و باخصوص توركيهلى مسلمان و نورجى اولماڭز حيثيتيله يازييورم. بن بر پاكستانلىيم، توركيهلى دگلم. آنا ديلم توركجه دگل، فقط نور طلبهسىيم. بديع الزمان سعيد النورسىيى أڭ بيوك دين و فكر آدمى بيليرم و كنديمى بر نور طلبهسى إعلان ايدرم. سعيد النورسى حضرتلرى دگل سزلرڭ، بتون إسلام گنجلگنڭ استاديدر. مع الأسف مملكتمزده توركجه بيلن يوقدر، بونڭ ايچون استادڭ خدمتلرينه ناواقفدرلر.
— 923 —
پاكستاندن رسالهٔ نور حقّنده سزه معلومات ويرييورم:
استاد و توركيه حقّنده معلومات چوق آزدر. ايكى ييلدر برآز چاليشييورم. پاكستان، بخارا و بِرْما غزتهلرنده مقالهلر يازدم. چوق تقدير ايديلوب، بندن توركلر و رسالهِٔ نور حقّنده يازيلر رجا ايتديلر. بنم، أوّلا استاد حقّنده معلوماتم يوقدى. بو ميانده صالح ئوزجان آدلى بر گنجه، توركيهيه دائر كتابلر گوندرمسى ايچون يازدم، بڭا گوندرديلر. بونلردن بريسى سردن گچدى ايدى. بونده، رسالهِٔ نور حقّنده بر مقاله گوردم. اوقودم، إستفاده ايتدم و نور حقّنده معلومات طوپلامغه باشلادم. بن اونڭ أثرلرينى اوقويوب يازمغى چوق ايستردم. او زماندن بَرى اونڭ يازيلرينى اوقودم، دوشوندم؛ او نهدر؟ بڭا معلوم اولدى كه: اوڭا قارشى إسلام دشمنلرى طيشاريده پروپاغنده ياپمشلر. اونڭ حقّنده بوگونه قدر اون ايكى مقاله يازدم. دعوت (دلهى)، إستقلال (رانغون)، تسنيم (لاهوره)، المنير (لايلپور)، آسيا (لاهوره)، مسلم (دقّه)، إنقلاب (كراشى)، انجام و جنك (كراشى) و ديگر بعض غزتهلرده يازمشدم.
استاد حقّنده يازيلان بو مقالهلر، ديگر ديللره ده ترجمه ايديلمشدر. بوگون اونى، بيڭلرجه بلكه ميليونلرجه مسلم و غيرِ مسلم بيلييور؛ بندن، اونڭ حقّنده معلومات ايستهيورلر. هر غزته اونڭ حقّنده يازمق ايستهيور. إن شاء اللّٰه، اوچ آى صوڭره بو قونوده بتون أنرژيمله چاليشهجغم. دشمنِ إسلامدن قورقمييورم. كراشيده استادڭ كتابلرينى و باشقه توركجه كتابلرى طوپلادم و بر كوچك كتبخانه تأسيس ايتدم. توركيهدن گلن بتون كتابلر بورادهدر.
بو ييل "تورك پاكستان طلبهلر برلگى" آدلى بر جمعيت قورمق نيّتندهيز. نور دوستلريمزدن رجا ايدرم كه، تورك پاكستان دوستلغنڭ باغلرينى مستحكم أيلهسينلر؛ اوردو لسانى ده اوقوسونلر. بو ياريم آطهده يوز اوتوز ميليون مسلمانڭ
— 924 —
ملّى لسانى يالڭز اوردوجهدر. بزلر، بوراده توركجه ايچون چاليشيرز. توركجه بيلن، سبريادن آرناودلغه قدر آلتمش ميليون مسلمان و توركيهدهكى يگرمى بش ميليون توركدر.
نور طلبهسى قارداشلريمه سويلهيورم: "نرهده اولورسه اولسون سييونيزمه قارشى مجادله ايتسينلر." قومونيزمڭ ايجادجيلرى يالڭز يهوديلردر. بوگونه قدر بو قومونيستلر، ايديل-اورال، قافقاسيا، آلمانيا، قيريم، آذربيجان، غربى توركستان و قومشومز طوغو تركستانى إستيلا ايتديلر. آلتمش ميليون قارداشمزڭ حقوقى پايمال اولدى. هندستان دخى بر أمپرياليستدر. نهرو و باشقه هندولر، إسلاميتڭ دشمنيدرلر. مع الأسف مسلمان دولتلر بونى بيلمييورلر. نهرو، كشميرلى مسلمانلرى ئولديرتييور. سعيد النورسىيه گيدوب هندلى مسلمانلر حقّنده سويله كه، كندى مملكتنده بوڭا قارشى يازيلسين. سعيد النورسى حضرتلرينه بوراده چوق حرمت واردر. اونى سَورز، اونڭ صحّت و اوزون حياتى ايچون دعا ايدرز. إسلام دنياسنده سعيد النورسىنڭ أشى يوقدر. مصرده بر حَسَن البنّا وار ايدى (شهيد ايديلمشدر). يُوطمزده إقبال وار ايدى (وفات ايتمشدر). حالًا بر مَوْدودى وار. باشقه بيوك آدملر ده واردر، لٰكن استاديمز گبى يوقدر. استاد، إسلام دنياسنڭ جوهريدر. اونڭ حقّنده معلومات آزدر. اونڭ أثرلرى فارسجه، إنگليزجه و اوردوجهيه ترجمه ايديلمهمشدر. لٰكن إستقبالده اولاجقدر.
(حاشيه): بو تمنّى تحقّق ايتمش و قيصه بر زمان صوڭره أثرلر ترجمهيه باشلانمشدر.
استادڭ قيمتلى حياتى حپسخانهده گچمشدر. خلقجيلر اوڭا چوق مظالم روا گوردى. الحمد ِللّٰه، بونلرڭ دورِ إستبدادى گيتمش، دموقراتلر گلمشدر. بز پاكستانليلر، بونڭ ايچون مندرس حكومتنڭ حاميسىيز. أگر دموقراتلر اولماسه
— 925 —
ايدى؛ نه تورك پاكستان دوستلغى اولوردى، نه ده بغداد پاقتى و سزلرله تعلّقاتِ ايمانيه...
قصوره باقمه، استادم حضرتلرينه چوق چوق سلاملر و حرمتلريمى سويله، نور دوستلريمه ده سلام. استادڭ بيوك و ايى فوطوغرافنى گوندر.
ياشاسين إسلام قارداشلغى و تورك پاكستان دوستلغى!
أو آدرسم:
روم نو: ٨
اونورستى هوستل
ميسيون رود.
كراشى
الباقى هو الباقى
پاكستانلى نور شاكردى
الرّبادلى
م. صابر
٣٠ - ٣ -١٩٥٧
٭ ٭ ٭
م. صابرڭ توركيهده إسلامى إنكشاف مناسبتيله ممنونيتنى إظهار ايدن بر مكتوبى
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز، صدّيق، محترم قارداشلريمز!
درت عدد مهمّ مكتوبڭزى، فوطوغرافلرى و حضرتِ استادڭ "سوزلر" آدلى أثرينى آلدم. او قدر ممنون اولدم كه، بيان ايدهمم. مكتوبڭزده اوقودم كه، توركيهده رسالهِٔ نور و إسلاميت إنكشاف ايدييورمش؛ بوڭا چوق ممنون اولدم. مع الأسف،
— 926 —
أسكى حكومت استاده قارشى معارض ايدى و اوڭا چوق ظلملر ايتدى. لٰكن حقيقى مسلمان اولان بو مندرس، إسلاميتى باصقيدن قورتاردى. وار اولسون. إن شاء اللّٰه توركيه، ياقينده أسكى يوكسك مقامنى آلاجقدر. استاد و رسالهِٔ نورى نشر ايدنلر گبى مهمّ دين آدملرى توركيهده واردر؛ حكومتڭز نيچون بونلرى إسلامى طوپلانتىيه گوندرمييور. صلاحيتلى آدملر توركيهده چوقدر. قناعتم شودر كه؛ استاد گبى عالم دنياده يوقدر. مملكتمزدن، حضرتِ استاد گبى بر عالم چيقمدى. مع الأسف كه، قيزيل روسيه و كافر چيندن چوق عالملر گلييورلر و قونفرانسلر ويرهرك، گنجلرى يواش يواش فكرًا زهرلهمكدهدرلر. أگر تورك ملّتى بيوك تورك عالملرى گوندررسه، پاكستانده و بتون إسلام دنياسنده بيوك تأثيرلرى اولاجقدر.
بز پاكستانليلر توركيهيى إسلام دنياسنڭ ليدهرى اولارق گورمكدهيز.
توركيه، إسلام دنياسنڭ غربى قلعهسيدر. توركيهسز إتّحادِ إسلام ممكن دگلدر. سزه، استاده دائر مقالهلريمى گوندردم. استاده دائر مقالهمى و "شرقى تركستانده چين أمپرياليزمى" آدلى مقالهمى نشر ايتدم.
پاكستانده نه توركجه اوقولى، نه كتبخانهسى، نه چاليشقان آدملرى و سفارتڭزده ده اوردوجه بيلن آدم يوقدر. اونلر، پاكستانڭ گنجلريله تماسده دگلدرلر؛ اوردوجه نشرياتلرى ده يوقدر. أگر بعضلرى اونلرى دعوت ايتسهلر إشتراك ايتمييورلر. پِرَسْ آتشهلگڭزده دينه دائر معلومات و كتاب ده يوقدر.
گچن گونلرده، لاهورده بر إسلامى مذاكره اولدى. توركيهدن مشهور ذاتلر گلمدى. آنقره اونورسيتهسنده اوگرتيم گورَوْليسى اولان دوقتور رهبر (پاكستانليدر) إسلاميتڭ عليهنده قونوشدى. بتون إسلامى دنيا اونى
— 927 —
لعنتلديلر... لٰكن عوام، غزتهلرده اوقويوب اونى تورك بيلديلر و چوق حيرت ايتديلر. بو آدم، دينى و توركلرى تحقير ايتدى. سبيل الرّشاده يازييورم.
حضرتِ استادڭ مستقل آدرسى نهدر؟ حضرتِ استاده بر عدد قرآنِ كريم و اونڭ حقّنده مقالهلر نشر اولونان مجموعهلرى تقديم ايتمك ايستهيورم. حقّڭزده چوق مقالهلر يازدم. اونلرى طوپلايوب كتاب شكلنده باصهجغم.
هر زمان پاكستانڭ مهمّ ذاتلرى، حضرتِ استاده و صحّتنه دائر معلومات صورمقدهدرلر. بزلر، بورادهكى نور طلبهلريله، حضرتِ استادى بورايه دعوت ايدرز.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
قارداشڭز
م. صابر
٭ ٭ ٭
پاكستانڭ أڭ بيوك مجموعهسى "سِتودِنْتس وُويْس"ده إسلام قونغرهسى رئيسى "ظفر آفاق اَنْصار"ڭ "إسلامڭ بيوك رُونَسَانْسى" آدلى مقالهسنده رسالهٔ نورڭ محترم و معزّز مؤلّفندن شويله بحث ايدييور:
....
بو حركتلرڭ أصل مركزينى، سعيد النورسىنڭ فضله مقدارده طلبهسى بولونان اونورسيته و كولتور يرلرى تشكيل ايدر. بو طلبهلر، رسالهِٔ نور طلبهلرى آدينى آلير. بو گنجلر، بز قرآنى كنديمزه دستور سچدك. بزم غايهمز: ذوقى، اللّٰهڭ يولنده آرامق و إسلاميتى بتون دنيايه يايمقدر.
— 928 —
سييونيزم، قومونيزم، اللّٰهسزلق گبى إسلاميته ضد اولان جريانلره قارشى مجادله ايتمكدر.
إسلاميتى، بتون تورك گنجلگنڭ تام معناسيله بنمسهمهسنه چاليشمقدر.
توركيهيى هر درلو تهلكهيه قارشى مدافعه ايتمكدر.
عِرقى و قَومى آيريلقلرى بَرطرف ايدهرك، إسلام برلگنى ميدانه گتيرمكدر.
حضرتِ استاد نورسى طرفندن يازيلان و ١٣٠ كتاب و رسالهدن عبارت اولان رسالهٔ نور كلّياتى بو طلبهلر طرفندن ياييلمقدهدر.
٭ ٭ ٭
پاكستان باصيننده رسالهٔ نور و استاد سعيد نورسى حضرتلرى حقّندهكى نشرياتدن ئورنكلر
٣١ اوجاق ١٩٥٨ تاريخلى سِتودِنْتس وُويْس (طلبهلرڭ سسى) غزتهسى، پاكستان إسلام طلبه جمعيتى طرفندن ١٥ گونده بر چيقاريلان و طلبهلرى (إستقبالڭ بيوكلرينى) يوكسك إسلامى أساسلره گوره حاضرلامايى غايه ايدينمش بر طلبه جمعيتنڭ نشر اورغانيدر. بو غزتهنڭ "تورك گنجلگى اويانييور" باشلقلى مقالهسندن:
بتون إسلام مملكتلرنده إتّحادِ إسلام ايچون چاليشان إسلامى تشكيلاتلر تعداد ايديلوب، توركيهده ده نور طلبهلرى بو ميانده ذكر ايديلييور؛ و أڭ صوڭره إتّحادِ إسلام ايچون چاليشان و پاكستانڭ أڭ ايى دوستلرى اولان نور طلبهلرينى طانيدق. نور طلبهلرينڭ استادى، سكسان بش ياشنده بيوك بر عالم اولان استاد
— 929 —
سعيد نورسىدر. حقيقتِ إسلاميه ايچون ياپديغى مجادله، كندى آنا وطننده (يعنى توركيهده) اوتوز سنه إشكنجهلى بر حيات و صيق صيق حپسده ياتمسنه سبب اولدى و ١٩٥٢ ده سربست بيراقيلدى. فقط بو إختيارڭ باقيشلرى حالا آتشليدر. اوتوز ييللق حپس و إشكنجهلر اونى مغلوب ايدهمدى. بو مجادلهسيله، بربرينه چوق صيقى باغلى اولان نور طلبهلرى كتلهسنى ميدانه گتيردى. استاد سعيد نورسى، رسالهِٔ نور أثرلرى واسطهسيله تورك گنجلگنى إسلام ايدهاولوژيسنڭ أڭ بيوك دشمنلرى اولان سييونيست و قومونيستلرڭ حيلهكار طوزاقلرينه دوشمكدن قورتارمشدر. توركيه باش وكيلى عدنان مندرس رسالهِٔ نور كلّياتنڭ نشرينه مساعده ايتديگى زمان، توركيهنڭ پاكستان ألچيسى صايين صلاح الدين رفعت أربيل واسطهسى ايله بو بيوك آدمه تقدير و تبريكلريمزى بيلديرمشدك؛ و بو وسيلهيله، استاد سعيد نورسى و نور طلبهلرينى ده سلاملامشدق؛ و بو مكتوبمز توركيهده بيڭلرله باصيلارق طاغيتيلمشدى. بزم پروغراممز توركجهيه چوريلدى. بز ده، بر قاچ ئونملى رسالهلرى اوردوجهيه چويردك.
پاكستان إسلامى طلبه جمعيتنڭ اوننجى ييل دونومنده، توركيهدهكى إسلامى حركتى گوسترمك ايچون، توركلرڭ إسلام أدبياتى سرگيسى ده واردى. بو سرگيده إلٰهيات فاكولتهسى، ديانت ايشلرى يايينلرى، بعض توركجهيه چوريلمش إسلامى أثرلر و اون بش عدد رسالهِٔ نور كلّياتندن أثرلر واردى. نور طلبهلرينڭ فعاليتى بو سرگيده خريطه و فوطوغرافلرله و غِرافيكله ايضاح ايديلدى.
— 930 —
@
پاكستانده، عربجه و اوردوجه اولارق مختلف غزته و مجموعهلرده إنتشار ايدن رسالهٔ نوردن إقتصاد رسالهسنڭ الصدّيق مجموعهسندهكى عربجه ترجمهسى.
— 931 —
@
پاكستانده، عربجه و اوردوجه اولارق مختلف غزته و مجموعهلرده إنتشار ايدن رسالهٔ نوردن خطواتِ ستّه رسالهسنڭ الصدّيق مجموعهسندهكى عربجه ترجمهسى.
— 932 —
٣٠ نيسان ١٩٥٨ تاريخلى سِتودِنْتس وُويْس غزتهسى "إسلام دنياسندهكى مثبت اويانيقلق" باشلقلى مقالهدن:
هر إسلام مملكتنده، إسلاميتڭ حاكميتى ايچون ياپيلان ئووولمگه لايق شرفلى مجادلهلر آڭلاتيليور... و توركيهده ياپيلان مجادلهلرڭ نتيجهسى اولارق حكومت، دين حرّيتنى صيقان باغلرى گَوْشتمشدر. محمد عاكف، ماترياليست ملّيتجيلگى تقبيح ايدن و خلق آراسنده تازه بر هيجان ويرهجك اولان "صفحات" إسملى أثرى يازدى.
حضرتِ سعيد نورسى ييلمادن، حقيقتِ إسلاميه ايچون مجادله ايتمكدهدر. كنديسى، توركيهده أڭ بيوك جنايت تلقّى ايديلن آتاتورك عليهدارى اولمقله إتهام و عليهنده نشريات ياپيلمشسه ده، بو ظلملر، خلقى اونڭ أطرافنده طوپلامشدر. ١٣٠ پارچه أثرڭ صاحبى اولان استاد، حپسده ايكن ويريلمش اولان زهرلرڭ تأثيريله إختيارلغنى گچرمكده اولوب، بو حال (سكسان ياشنى گچديگى حالده) حقيقتِ إسلاميه و إسلاملرڭ سعادتى ايچون مجادلهسنه مانع اولامامشدر.
٭ ٭ ٭
— 933 —
مدينهٔ منوّرهده بولونان و نورڭ حقيقتنى تام آڭلايان و إسلاميته خدمت ايدن بر ذاتڭ مكتوبيدر
گوڭللر فاتحى پك محترم و مكرّم استاديمز حضرتلرى!
مبارك أللريڭزدن اوپر، بتون عزيز و صداقتلى طلبهلريڭزله برابر صحّت و سلامتده دائم اولماڭزى بارگاهِ كبريادن نياز أيلرم.
مسلمانلر ايچون أڭ بيوك بر بايرام دييه آنجق وصفلاندريلابيلن برائتڭز، بتون نورجيلرى شاد و خندان أيلديگى گبى، بندهڭزى ده دنيالر قدر ممنون و مسرور أيلهمشدر. ناصل ممنون ايتمهسين كه، سزڭ أثرلريڭزله برلكده برائتڭز ديمك؛ روحڭ مادّياته، نورڭ ظلمته، ايمانڭ كفره، حقّڭ باطله، توحيدڭ شركه و عرفانڭ جهله غالب گلمهسى ديمكدر.
ييللردن بَرى اوڭنه صيرهطاغلر گبى أنگللر، قورقونج اوچوروملر گبى مانعلر قونيلان نور چاغلايانى؛ أڭ صوڭنده معجزهوى بر شكلده بتون سدلرى ييقمش، مانعلرى آشمش، نوريله بتون ظلمتلرى تارمار أيلهمشدر.
"معجزهوى خارقهلرله طوغان إلٰهى تجلّيلرڭ وصفنده قلملر قيريلير، فكرلر گوريلدر، إلهاملر يانار كول اولور." ديرلردى. حقيقةً بندهڭز، شيمدى بو مستثنا ظفرڭ قارشيسنده عين عجزى بتون وارلغمله حسّ ايدييورم. زيرا تفكّر و إلهاممه نهايتسز بر اُفق آچيلييور... جهان، محتشم بر نور معبدينى آڭديرييور... جوارمدهكى هر شى، هر ير درين وجد و إستغراقلرله غشى اولمش بر حالده... هر ذرّهده
وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
سرِّ سبحانيسى تجلّى ايدييور...
— 934 —
بناءً عليه بيلمييورم، بو مسعود حادثهيى؛ شانلى بر ظفر، شاهانه بر فتح، إلٰهى بر قورتولوش، جهانشمول بر بايرام دييه مى وصفلانديرهيم؟ زيرا قدسى دعوانڭ قزانمش اولديغى بو إلٰهى ظفر، بتون إسلام و إنسانلق دنياسندهكى مجاهدلرڭ عزملرينه قوّت، روحلرينه جان، ايمانلرينه خيز و هيجان ويرمشدر.
أوت عزم و ايمانلرى، عشق و أمللرى هنوز كماله ايرمهمش اولان بر چوق مسلمانلر؛ مع الأسف آجيقلى بر يأس ايچنده ايديلر. بويله بر ظفرڭ تحقّقنى، خيال و محال گورويورلردى. فقط بتون فيض و نورينى إنسانلغى تنوير و إرشاد ايچون إلٰهى بر گونش حالنده عرشِ أعظمڭ پرنور اُفقلرندن اينن قرآنِ كريمدن آلان نور نشرياتى، طورغون گوللرى آڭديران گوڭللرى دريالر گبى جوشديرمش، قسوت و هجران ييللرينڭ اُميد و أمللره وورديغى مدهش زنجيرلرى قيرمشدر. او نور قايناغندن فيشقيران او سراپا فيض و حكمتلر صاچان أثرلر؛ حسلرڭ، فكرلرڭ و بِالخاصّه آلَوْلر ايچنده يانان روح و وجدانلرڭ أزلى و أبدى إحتياجلرينه جواب ويرديگى گبى؛ اونلرى طالغه طالغه بوغوجى قراڭلقلر محيطندن، ترتميز و پيريل پيريل نور اُفقلرينه چيقارمشدر.
ييللرجه دوام ايدن اوزون بر سكوت، درين بر غفلت و بوغوجى بر ظلمتدن صوڭره إلٰهى بر گونش حالنده پارلايان بو قدسى ظفر، نور ايچون يول آرامقده اولان پريشان بشريتڭ ياقين بر گلهجكده اويانهجغنى مژدهلهمكدهدر. چونكه دين إحتياجى؛ صِرف مسلمانلرڭ دگل، بِالعموم إنسانلرڭ أزلى و أبدى إحتياجيدر.
بوگون بدبخت إنسانلق، دين نعمتندن محروم اولمانڭ سوركلى هجران و فلاكتلرينى باغرى يانهرق چكمكدهدر. بو آجيقلى بحرانڭ قورقونج نتيجهسيدر كه، چاريك عصر ظرفنده ايكى بيوك حربه گيرمش و اوچنجيسنڭ ده قپوسنى چالمق چيلغينلغنى گوسترمكدهدر.
— 935 —
آرتيق بتون إنسانلرى قارداش ياپارق يميشيل جنّتلرڭ نورلى اُفقلرندن أسن رفاه و سعادت، حضور و آسايش روزگاريله طالغهلانان عالمشمول بر بايراق آلتنده طوپلايهجق اولان يگانه قوّت، إسلامدر. زيرا بشريتڭ بوگونكى حالى، طبقى إسلامدن أوّلكى إنسان جمعيتلرينڭ آجيقلى حاليدر. بونڭ ايچون إنسانلغى او گونكى أبدى فلاكتدن قورتاران إسلام، بوگون ده قورتارهبيلير...
أوت ميليونلرڭ، ميليارلرڭ قلبنده عصرلردن بَرى قانامقده اولان او درين يارهيى صاراجق يگانه مشفق أل؛ إسلامدر. هر نه قدر اُفقلرده زمان زمان بعض اويدورما ايشيقلر گوروليورسه ده.. مستقبل، بتون نور و فيضنى گونشلردن دگل، بِالذّات ربّ العالميندن آلان أزلى و أبدى "ييلديز"ندر. او ييلديز، دنيالر طوردقجه طوراجق و اونى سوندورمك ايستهينلرى يردن يره وورهجقدر.
جهانقيمت استادم!
معلومِ فاضلانهلريدر كه؛ صوڭ گونلرده مقدّس دعوايه خدمت ايدن بعض تنوير و إرشاد حركتلرى طوغمش، فقط مع الأسف هيچ بريسى رسالهِٔ نور كلّياتنڭ گورديگى مهمّ ايشى گورهمهمش و إحراز ايتديگى إلٰهى ظفرى قزانامامشدر. زيرا بو يول؛ پيغمبرلرڭ، وليلرڭ، عارفلرڭ، صالحلرڭ و بِالخاصّه جاننى جانانه سَوه سَوه فدا ايدن و صاييسى ميليونلره صيغميان قهرمان شهيدلرڭ مقدّس يوليدر. آرتيق بو چتين يولده يورومك ايستهينلر، هر آن قارشيلرينه ديكيلهجك اولان مدهش مانعهلرى دائما گوز اوڭنده طوتمالرى لازمدر. أوت بو يولده يورويهجك اولانلرڭ؛ سزدهكى صارصيلمق بيلمهين ايمانله، يوكسك و إلٰهى عرفانله و بِالخاصّه خارق العاده إخلاص و فراغتله مجهّز اولمالرى گركدر. چونكه بو مهمّ واديده نور دعواسنڭ تعقيب ايتديگى تبليغ، تنوير و إرشاد اصولى، بامباشقه خصوصيتلر
— 936 —
طاشيمقدهدر. آرتيق إنسانڭ حسّ و فكرينه، روح و وجداننه بامباشقه اُفقلر آچاجق اولان بو درين بحثى، دعا بيورڭ ده مستقل و مفصّل بر أثرده عزيز دين گوڭلداشلريمزه عرض ايتمك شرفنه نائل اولايم. چونكه بو نورلى بحث او قدر درين و او درجه مهمدر كه، بويله بر قاچ صحيفهلك مكتوب و مقالهلرله أصلا إفاده ايديلهمز.
ايمان و قرآن نورى ايله ترتميز گوڭلنى فتح ايتديگڭز گنجلك، إلٰهى ظفريڭزڭ أڭ پارلاق دليلنى تشكيل ايدن أڭ مهمّ وارلق و أڭ قيمتلى جوهردر... "نوردن سسلر"ڭ همان هر مصراعنده، أصيل و شعورلى روحنه خطاب ايتديگم ترتميز گنجلك، ايشته بو حق و حقيقتڭ باغرى يانيق عاشغى اولان گنجلكدر.
نورلى دعوانڭ قزانمش اولديغى بو صوڭ ظفرڭ ويرديگى بتون وجدله طولو بر إلهامله يازديغم شو منظومهيى تقديم ايدييورم. قبولنى رجا و إسترحام أيلرم.
تكرار تكرار أللريڭزدن اوپر، قيمتلى دعالريڭزى بكلهرم، پك محترم استادم حضرتلرى.
معنوى أولادلريڭزدن
على علوى
٭ ٭ ٭
— 937 —
رسالهٔ نوردن گنجلك رهبرينڭ إستانبول محكمهسنده برائتى مناسبتيله بغداددن گلن تبريك تلغرافى
سبيل الرّشاد مجموعهسنه،
إستانبول.
بيوك إسلام عالمى بديع الزمان حضرتلرينڭ برائت قرارى، بزلرى صوڭسز بر سَوينج ايچريسنده بيراقدى. بو سَوينجمزه وسيله اولان بو عادل حكمه إستنادًا، تورك محكمهسنه و فخرى آووقاتلرينه تشكّرلريمزى، استاد و قارداشلريمزه تبريكلريمزى مجموعهڭز واسطهسيله بيلديريرز.
عراق
أمجد زهاوى
٭ ٭ ٭
پاكستاندهكى نور طلبهلرينڭ استاد سعيد نورسىدن ايستدكلرى مساژ مناسبتيله، عراقدهكى بر نور طلبهسنڭ گوندرديگى مكتوب
بوندن بر قاچ گون أوّل، پاكستانده طلبهلر قونفرانسى واردى. حضرتِ استاددن بر مساژ ايستهمشلردى و بونڭ تاريخى بر تأثيرى اولاجقدى. خبر آلدق كه؛ صالح، نور طلبهلرى نامنه بر مساژ گوندرمش. سزلره ده يازمشلر كه، عجله حضرتِ استاده بيلديررسڭز... قونفرانسده، حضرتِ استاد و نورلر چوق مدح ايديلمش. قومونيستلر طرفندن إعتراضلر ياپيلمش. فقط رئيس هپسنى ردّ ايتمش. حضرتِ استادڭ فوطوغرافلرى تشهير ايديلمش. ياقينده نور و نوره عائد اوزون و رسملى بر يازى ايله بر مجموعه چيقارهجقلرمش. صوڭسز سلام و دعالر.
أحمد رمضان
٭ ٭ ٭
— 938 —
(بغدادده چيقان "الدّفاع" غزتهسنڭ محرّرى عيسى عبد القادرڭ عربى مقالهسنڭ ترجمهسى)
بغدادده چيقان عربى "الدّفاع" غزتهسى رسالهٔ نور طلبهلرندن بحثله دييور كه:
توركيهدهكى نور طلبهلرينڭ إخوانِ مسلمين جمعيتى ايله علاقهلرى نهدر، نه مناسبتى وار؟ هم فرقلرى نهدر؟ توركيهدهكى نور طلبهلرى، مصرده و بلادِ عربده إخوانِ مسلمين نامنده إتّحادِ إسلامه چاليشان جمعيتلر گبى مستقل جمعيت ميدرلر؟ و اونلر ده اونلردن ميدر؟ بن ده جواب ويرييورم كه:
نور طلبهلرينڭ و إخوانِ مسلمين جمعيتنڭ گرچه مقصدلرى؛ حقائقِ قرآنيه و ايمانيهيه خدمت و إتّحادِ إسلام دائرهسنده مسلمانلرڭ سعادتِ دنيويه و اخرويهلرينه خدمت ايتمكدر؛ فقط نور طلبهلرينڭ بش آلتى جهتله فرقلرى وار:
برنجى فرق:نور طلبهلرى سياستله إشتغال ايتمز، سياستدن قاچييورلر. أگر سياسته مجبور اولسهلر، سياستى دينه آلَت ياپييورلر؛ تا كه سياستى دينسزلگه آلَت ايدنلره قارشى دينڭ قدسيتنى گوسترسينلر. سياسى بر جمعيتلرى أصلا موجود دگل.
إخوانِ مسلمين ايسه: مملكت و وضعيت سببيله سياستله، دين لهنده إشتغال ايدييورلر و سياسى جمعيت ده تشكيل ايدييورلر.
ايكنجى فرق:نورجيلر، استادلريله إجتماع ايتمييورلر و ايتمگه ده مجبور دگللر. كنديلرينى استادلريله إجتماعه مجبوريت حسّ ايتمييورلر. درس آلمق ايچون برابر بولونمغه لزوم گورمييورلر. بلكه قوجه بر مملكت، بر درسخانه حكمنده. رسالهِٔ نور كتابلرى اونلرڭ ألنه گچمكله، استاد يرينه اونلره بر درس ويرر. هر بر رساله، بر سعيد حكمنه گچر.
— 939 —
هم أللرندن گلديگى قدر اجرتسز إستنساخ ايدرلر. محتاجلره مقابلهسز ويرييورلر كه، اوقوسونلر و ديڭلهسينلر. بو صورتله بيوك بر مملكت بر مدرسه حكمنده اولويور.
إخوانِ مسلمين ايسه: عمومى مركزلرنده مرشد و رئيسلريله گوروشمك و أمرلر و درسلر آلمق ايچون زيارتنه گيدرلر. و او عمومى جمعيتڭ شعبهلرنده ده او بيوك استادله و نائبلريله و وكيللرى حكمندهكى ذاتلرله ينه گوروشورلر، درس آليرلر، أمر آليرلر.
هم عمومى مركزلرنده چيقان جريده و مجلّهلرڭ فيآتنى ويروب آلوب، اونلردن درس آلييورلر.
اوچنجى فرق:نور طلبهلرى، عينًا عالى بر مدرسهنڭ و بر اونورسيته دار الفنوننڭ طلبهلرى گبى، علمى مخابره واسطهسيله درس آلييورلر. بيوك بر ولايت بر مدرسه حكمنه گچر. بربرلرينى گورمدكلرى، طانيمدقلرى و اوزاق اولدقلرى حالده بربرينه درس ويرييورلر و برابر درس اوقويورلر.
امّا إخوانِ مسلمين ايسه: مملكتلرى و وضعيتلرى إقتضاسيله مجلّهلرى و كتابلرى چيقارييورلر، أقطارِ عالمه نشر ايدييورلر؛ اونڭله بربرينى طانييوب درس آلييورلر.
دردنجى فرق:نور طلبهلرى، بو زمانده و بوگونده أكثر بلادِ إسلاميهده إنتشار ايتمشلر و چوقلقله واردرلر. بو إنتشارلرنده آيرى آيرى حكومتلرده بولوندقلرى حالده حكومتلردن إذن آلمغه محتاج اولمايورلر كه، تجمّع ايدوب طوپلانسينلر و چاليشسينلر. چونكه مسلكلرى سياست و جمعيت اولماديغندن حكومتلردن إذن آلمغه كنديلرينى مجبور بيلمييورلر.
— 940 —
امّا إخوانِ مسلمين ايسه: وضعيتلرى إعتباريله سياسته تماس ايتمگه و جمعيت تشكيلنه و شُعْبهلر و مركزلر آچمغه محتاج بولوندقلرندن، بولوندقلرى يرلردهكى حكومتدن إجازت و رخصت آلمغه محتاجدرلر. و نورجيلر گبى بيلينمييور دگللر. و بو أساس اوزرينه، كنديلرينه عمومى مركزلرى اولان مصرده، سوريهده، لبنانده، فلسطينده، اُرْدنده، سودانده، مغربده و بغدادده چوق شُعْبهلر آچمشلر.
بشنجى فرق:نور طلبهلرى ايچنده چوق مختلف طبقهلر وار. يدى سكز ياشندهكى، جامعلرده قرآن اوقومق ايچون ألفبايى درس آلمقده اولان چوجقلردن طوت، تا سكسان طقسان ياشندهكى إختيارلره وارنجهيه قدر قادين أركك؛ هم بر كويلى، حمّال آدمدن طوت، تا بيوك بر وكيله قدر و بر نفردن، بيوك بر قوماندانه قدر طائفهلر نورجيلرده وار. بتون نورجيلرڭ بو چوق طائفهلرينڭ عمومًا بتون مقصدلرى، قرآنِ مجيدڭ هدايتندن و حقائقِ ايمانيه ايله نورلانمقدن عبارتدر. بتون چاليشمهلرى علم و عرفان و حقائقِ ايمانيه نشر ايتمكدر. بوندن باشقه بر شى ايله إشتغال ايتدكلرى بيلينمييور. يگرمى سكز سنهدن بَرى دهشتلى محكمهلر دسّاس و قيصقانج معارضلر، بو قدسى خدمتدن باشقه اونلرده بر مقصد بولامدقلرى ايچون اونلرى محكوم ايدهمييورلر و طاغيدهمييورلر. و نورجيلر، مشتريلرى و كنديلرينه طرفدارلرى آرامغه كنديلرينى مجبور بيلمييورلر. "وظيفهمز خدمتدر، مشتريلرى آرامايز، اونلر گلسينلر بزى آراسينلر، بولسونلر." دييورلر. كميته أهمّيت ويرمييورلر. حقيقى إخلاصى طاشييان بر آدمى، يوز آدمه ترجيح ايدييورلر.
امّا إخوانِ مسلمين ايسه: گرچه اونلر ده نورجيلر گبى علومِ إسلاميه و معرفتِ إسلاميه و حقائقِ ايمانيهيه تمسّك ايتمك ايچون إنسانلرى تشويق و سَوق ايدييورلر؛ فقط وضعيت مملكت و سياسته تماس إقتضاسيله، زيادهلشمگه و كميته أهمّيت ويرييورلر، طرفدارلرى آرايورلر.
— 941 —
آلتنجى فرق:حقيقى إخلاصلى نورجيلر، منفعتِ مادّيهيه أهمّيت ويرمدكلرى گبى؛ بر قسمى، أعظمى إقتصاد و قناعتله و فقير الحال اولمالريله برابر، صبر و إنسانلردن إستغنا ايله و خدمتِ قرآنيهده حقيقى بر إخلاص و فداكارلقله و چوق كثرتلى و شدّتلى أهلِ ضلالته قارشى مغلوب اولمامق ايچون و محتاجلرى حقيقته و إخلاصه دعوت ايتمكده بر شبهه بيراقمهمق ايچون و رضاىِ إلٰهيدن باشقه او خدمتِ قدسيهيى هيچ بر شيئه آلَت ايتمهمك ايچون، بر جهتده حياتِ إجتماعيه فائدهلرندن چكينيورلر.
امّا إخوانِ مسلمين ايسه: اونلر ده حقيقةً مقصد إعتباريله عين ماهيتده اولدقلرى حالده، مكان و موضوع و بعض أسباب سببيله نور طلبهلرى گبى دنيايى ترك ايدهمييورلر. أعظمى فداكارلغه كنديلرينى مجبور بيلمييورلر.
عيسى عبد القادر
٭ ٭ ٭
(بغدادده چيقان، أهمّيتلى، سياسى بر جريده اولان "الدّفاع" غزتهسنڭ محرّرى عيسى عبد القادر دييور كه:)
نور طلبهلرينڭ مرشدى اولان بديع الزمان نورسى حقّنده "الدّفاع" غزتهسنى اوقويانلر بندن صورييورلر: "توركيهدهكى نور طلبهلرندن و استادلرى اولان سعيد نورسىدن بزه معلومات وير" دييورلر. بن ده بونلر حقّنده قيصه بر جواب ويرهجگم. چونكه استادڭ، نورڭ و نور طلبهلرينڭ عربلرده حقّى اولديغى ايچون عربلر اونلردن جدّى بحث ايتسينلر. زيرا إسلاميتڭ مادّهٔ أساسيهسى اولان عربلر، رسالهٔ نوردن زيادهسيله فائده گورمگه باشلامشلر.
— 942 —
بو نور طلبهلرى رسالهٔ نورله، هم توركيهده، هم بلادِ عربده قومونيستلگه قارشى محكم بر سد تأسيس ايدييورلر.
....
بو يازى دموقراتلر چيقمهدن أوّلكى زمانه باقار؛ اونڭ ايچون، نور طلبهلرينڭ عددى حقّنده مدّعىعمومىنڭ ديديگى گبى، يالڭز بش يوز بيڭ دگل، بلكه شيمدى توركيهده ميليونلرى آشمش بولونويور.. و هر گون ده زيادهلشيور.
....
رسالهِٔ نور ايسه، اويله گنيش بر مقياس ايله إنتشار ايدييور كه، دگل يالڭز توركيهده و بلادِ إسلاميهده، حتّى أجنبيلرده ده إشتياقله ايستهنيلير اولويور. و نورڭ طلبهلرينڭ شوقلرينى هيچ بر شى قيرامييور. ايشته نور طلبهلريله نور رسالهلرى و اونلرڭ بو بيوك خدمتِ قرآنيهلرى دموقرات حكومتنڭ بر بيوك حسنهسيدر كه، مبارك عالمِ إسلامدهكى حركتِ إسلاميه بو حكومتِ دموقراسيهيى تقدير و تحسينله قارشيلايور. بتون عراق أهالئِ مسلمهسى كه، عرب، تورك، كرد، ايران، بو إسلامى خدمتى و قدسى مجاهدهيى كمالِ فرح ايله قارشيلايورلر. و توركيهدهكى تورك قارداشلريمز، غربڭ ياڭليش تأثيراتلرينه قارشى بونلرله مقاومت گوسترييورلر قناعتندهدرلر.
عيسى عبد القادر
٭ ٭ ٭
— 943 —
گنجلك رهبرينڭ برائتى مناسبتيله جامع الأزهر اونورسيتهسى تورك طلبهلرينڭ تبريك مكتوبى
مكتوب: قاهرهدن
١٣-٤-١٩٥٢
محترم استاديمز بديع الزمان سعيد النورسى حضرتلرينه!
قلبلردهكى ايمانى نورلانديران و عمومى نظامڭ ديرگى، آخرت يولنڭ حقيقى پوصولاسى اولان و إلهامنى قرآنِ كريمدن آلان أثرلريڭزدن گنجلك رهبرى آدلى رسالهڭز صوچ تشكيل ايتديگى إدّعاسيله دوام ايدن محكمهڭزڭ برائت قرارينى ئولچولمز سَوينجلريمزله اوگرندك. سز مبارك استاديمزى و دموقرات تورك عدليهسنڭ عادل حاكملرينى جاندن تبريك ايدييورز.
حياتنى إسلاميتڭ صحّتى ايچون وقف ايدن، تورك ملّتنه خدمت ايتمگى شرف عدّ ايدن، عصريمزده أشنه تصادف ايديلمهين بر دين مجاهدى بولونان استاديمز! سزه، عالمِ إسلام و إنسانيت متشكّردر. بزلر، اوفاق بر ذرّهسنى إفاده ايچون، حرمتلريمزى، تشكّرلريمزى بيلديرييور، مبارك دعالريڭزى طلب ايدييورز. اللّٰه سزدن و سزى سَونلردن راضى اولسون.
جامع الأزهر اونورسيتهسى تورك طلبهلرى نامنه
حاجى على قلنجآلپ
٭ ٭ ٭
— 944 —
ايرانلى بر نور طلبهسنڭ استاد بديع الزمان حضرتلرينه بر مكتوبى
(توركيه جمهوريتنه تابع إسپارطهنڭ بارلا ناحيهسنده مقيم پك محترم، فضيلتمَاٰب بديع الزمان حضرتلرينه تقديم اولونور.)
پك محترم فضيلتمَاٰب استادِ محترم بديع الزمان حضرتلرينه!
هر شيدن أوّل سلام و حرمتِ مخصوصهمى تقديم، صحّت و عافيتده دوامڭزى جنابِ قادرِ مطلق حضرتلرندن تمنّى و نياز أيلرم. لطفًا أحوالِ عاجزانهم إستفسار بيورلورسه، لَهُ الْحَمْدُ وَ الْمِنَّة، وجودِ فانيم، باقى ايرانده، رضائيه ولايتنه تابع مَرْگِوَارْ محلّنده ديزه قريهسنده إمرارِ حيات ايتمكده اولديغمى عرض أيلهرم.
بو گچن قرق ييل ظرفندهكى إنقلابِ زمان طولاييسيله مستغرق اولارق اوزاقلره دوشمش بولونمقلغم حسبيله، صحّت و عافيتڭزدن بىخبر قالمش، دائما وجودِ محترمڭزى صوروشديرمق، برنجى أمل و آرزولرمدن ايدى. جنابِ حق حضرتلرينه چوق شكر، بوگونلرده محترم قارداشمز سوباى طيّب ايرانلى واسطهسيله صحّت خبرلريڭزى آلديغمدن صوڭ درجه ممنون و متحسّس اولدم. قادرِ ذو الجلال دينِ مبينِ إسلامڭ خدمت و سعادتى ايچون سزى پك چوق زمان لطف و حمايهسنده مصون و محفوظ بيورسون. آمين.
قيمتدار تأليفاتڭزدن "نورڭ ايلك قپوسى"، "عصاىِ موسى"، "رهبر الشباب" و ديگر كتابلريڭزڭ بر چوغى، محترم قارداشمز واسطهسيله أليمه گچدى و صوڭ درجه ممنون اولدم. إن شاء اللّٰه، بونلردن بهرهياب اولورز. بو ايلك مكتوبم
— 945 —
اولمق طولاييسيله فضله تصديعدن إجتنابله خاتمه ويرر، صحّت و عافيتڭزه مبشّر، صحّت و وجودِ محترمڭزڭ دوامنى خالقِ مطلقدن نياز أيلرم.
لطفنامهڭزى آلاجغمه اميدوار، حضرتلرندن تمنّى و نياز أيلرم أفنديم.
مرحوم سيّد عبد القادرزاده محبّڭز
سيّد عبد اللّٰه
٭ ٭ ٭
سوريهلى كوچك بر نور طلبهسنڭ، استاد بديع الزمان حضرتلرينه گوندرديگى مكتوب
٢٢ شوّال ١٣٧٣
فخر الإسلام استاذِ أعظم بديع الزمان حضرتلرينه!
كمالِ إحترامله خاكِ پاىِ ذاتِ عاليلريڭزه يوزيمى و گوزيمى سورهرك اوپرم. آلتى ياشندهيم. رمضانِ شريفڭ يگرمى آلتنجى گوننده قرآنِ كريمى ختم ايتدم. سوريهده أڭ كوچك بر نور طلبهسىيم. آرقداشلرمدن اون بر طلبه داها قرآنِ كريمى ختم ايتديلر. هپمز نماز قيلييورز. بو مكتوبله فوطوغرافمى اورفه نور طلبهلرى واسطهسيله ذاتِ معالِ صفاتِ عاليلريڭزه گوندرييورم. چوق رجا ايدرم، مبارك خطِّ شريفڭزله فوطوغرافڭ آرقه طرفنه بڭا بر ايكى جمله دعا يازيڭز، تكرار فوطوغرافمى إعاده بيورماڭزى رجا ايدرم. پدرم عبد الهادى، خاكِ پاىِ عاليلريڭزدن اوپر، دعالريڭزى طلب ايدر.
سوريه درباسيه ناحيهسنه تابع عاليه كوينده نور طلبهلرندن
حسين عبد الهادى
٭ ٭ ٭
— 946 —
رسالهِٔ نور، عالمِ إسلامده اولديغى گبى آوروپاده ده حسنِ قبوله مظهر اولمشدر. رسالهِٔ نورڭ حسنِ قبوله مظهريتنه نمونه اولارق فينلانديادهكى "تَامْپَرَهن إسلاميلائيسن سَوْراكومه إمامى" حبيب الرحمن شاكرڭ ايكى مكتوبنى درج ايدييورز:
إمام حبيب الرحمن شاكر
(تَامْپَرَهن إسلاميلائيسن سَوْراقومه إمامى)
آدرس: تامپره. فينلاند
وللامونقاتو ٢١
پك محترم قارداشم!
وَ عَلَيْكُمُ السَّلَامُ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
هديه اولارق گوندرديگڭز پك قيمتلى أثر، يعنى "المثنوىّ العربى مِنْ رسالة النور" إسملى كتابى آلدم. بو مناسبتله، جنابڭزه تشكّرلريمى بيلديرييورم. اللّٰه كريم، هر ديلگڭزى عطا أيلهسين دييه دعا ايدييورم.
بنم ايچون بو قيمتلى هديهڭز چوق مفيد اولاجق و بنم تبليغ ايشلرمده داها يارديم ايدهجكدر. إن شاء اللّٰه. سزه ده دائما أجر و ثوابى أريشوب طوراجغنده، صدقهِٔ جاريه قبيلندن اولاجغنده ألبته شبهه يوقدر.
كتابڭ مؤلّفى سعيد نورسى حضرتلرينى ده بزه طانيتماڭزى رجا ايدرم. حرمت و سلاملرمله...
حبيب الرحمن شاكر
٭ ٭ ٭
— 947 —
رسالهٔ نورڭ آوروپادهكى إنتشارى و حسنِ قبوله مظهريتنه نمونه اولارق فينلانديادهكى نور طلبهسى حبيب الرحمن شاكردن گلن ديگر بر مكتوب
١٢-٢-١٩٥٨ وللامونقاتو ٢١
چوق محترم قارداشلرم!
وَ عَلَيْكُمُ السَّلَامُ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
گوندرمش اولديغڭز عنايتنامهڭزى و درت دانه رساله "إخلاص" "ذيل الحباب" "رسالهِٔ نور حقّنده مؤلّفنه گوندريلن بر مكتوب" "رسالهِٔ نور حقّنده ويريلن قونفرانس"لرى آلدم. تشكّرلريمى تقديم ايدرم أفنديم.
أوت بيوك استاد سعيد نورسى حضرتلرى، زمانمزڭ بيوك داهيلرندن و اللّٰهڭ أڭ بيوك سَوْگيلى بندهلرندن اولديغنده أصلا شبههمز يوقدر. بلكه بو ذاته ١٤. عصرڭ مجدّدلرندن دييوب إعتقاد ايتسهك بيله، مبالغه ايتمش اولميهجغز. حمدلر اولسون اللّٰه حضرتلرينه كه؛ تورك ملّتى خزينهلرندن ظهور ايتمش بو جوهرى، إنقلاب طولاغانلرنده غرق اولوب ضايع اولماسندن زمانمزه قدر صاقلادى؛ عصريمزى، بو ذاتڭ وجودى ايله زينتلدى. موسى پيغمبرى فرعونڭ أتگنده بسلهديگى گبى؛ بو ذاتِ مباركى ده دينسز ظالملر مياننده جفالر ايچنده بسلهدى. گلهجكلرده ده سلامتلك ايله اوزون سنهلر ياشامسنى، بر اللّٰهدن تمنّى ايدرز. استاد بديع الزمان حقّنده بزم عقيدهمز بودر.
ممكن اولورسه، بزم طرفمزدن حضورلرينه عرضِ إخلاصمزى، غائبانه محبّتمزى بيلديرسهڭز و ئوزندن بزم ايچون خير دعالرينى وكالةً رجا ايتسهڭز دييه رجاده قالييورز. حرمت و سلاملر ايله.
مخلص دينى، ملّى قارداشڭز
حبيب الرحمن شاكر
٭ ٭ ٭
— 948 —
سوربون اونورسيتهسى إسلام و روما مقايسهلى حقوق كورسىسى پروفسورى و پاريس إسلام كولتور مركزى فخرى باشقاننڭ استاد بديع الزمان حضرتلرينه يازديغى مكتوب
٢١-جماذى الآخر-١٣٧٧
إسلامبول
اللّٰه يولنده مجاهد محترم حضرتِ استاد!
اللّٰه سزه اوزون عمر إحسان أيلهسين. گوندرمش اولديغڭز قيمتلى هديهڭز اولان كتابڭزى و سلامڭزى آلارق تشكّر ايتدم. اللّٰه سزه سلامت ويرسين. قيمتلى يوكسك أثرلريڭزدن إستفادهيه موفّق قيلسين.
أسكيدن بَرى سزڭ يوكسك وصفلريڭزى و بيوك مجاهدهڭزى ايشيديردم و دائما ده ايشيتمكدهيم. اللّٰه، بربرندن اوزاق اولانلرى قاووشديريجيدر. بزلرى، سَوْگى و رضاسنى قزانمقده موفّق قيلسين. بو فقير و ذليل قول، يوكسك و عزيز اولان سز قرآن خادمنه تشكّرلرينى عرض ايدر.
دوقتور محمّد حميد اللّه
٭ ٭ ٭
— 949 —
واشينغتوندهكى إسلام جمعيتنڭ و إسلام كولتور مركزينڭ گهنل سكرهترى دوقتور محمّد حبيل اللّٰهدن، عراقدهكى نور طلبهسى أحمد رمضانه گلن مكتوب
واشينغتون إسلام كولتور مركزينه هديه ايتمك لطفنده بولونديغڭز بديع الزمان سعيد النورسىنڭ "خطبة الشاميه" و "رسالهٔ نور ميزانلرى" آدلى كتابلره مقابل خالص تشكّرلريمڭ قبولنى رجا ايدرم.
تكرار تكرار تشكّرلريمى عرض ايدر، ايى و سعادتلى گونلر ديلرم.
إسلام كولتور مركزى گهنل سكرهترى
المخلص
دوقتور محمّد حبيل اللّه
٭ ٭ ٭
يونانستانده رسالهٔ نور نشرياتنى ياپان و يوزلرجه نور طلبهسى يتيشديرن بر ذاتڭ، توركيهدهكى نورجى قارداشلرينه يازديغى مكتوب
دين و ايمانه خادم (خدمت ايديجى)، شرك و كفرى هادم (ييقيجى) پك عزيز قارداشلرم!
(عبد اللّٰه، حسنى، عبد القادر، محمد و سليمان نورداشلرم)
أوّلا: پك صميمى و خالصانه يازيلان مكتوبڭزى آلارق درجهسز ممنون اولدم. مخلص بيانلريڭز و درونى تبريكلريڭز، هپ جوشقون دينى عشقڭزدن و خاص نوره مستغرق روحڭزدن طوغمه اولديغندن، او نورڭ ألكترزاسيونيله منوّر قلبلرى تهييج و تموّجه دوشورمهمك ممكن دگلدر. اونڭ ايچون، سلام و
— 950 —
محبّتلريڭزه مقابل سلام و مودّتلريمز بىپايان اولديغى گبى، بو رابطه و إشتياق ايله ده سزلرى قوجاقلر و إسلامى حسرت و صفوتله گوزلريڭزدن اوپرم.
ثانيًا: گوندريلمهسنه لطف ايتديگڭز "خطبهِٔ شاميه"، "شكوا" و سائر محكمه قرارى ايله مكتوبلر ملفوفاتنى آلارق فوق الحدّ ممنون اولدم. بونڭ جوابنى ويرمك اوزره ايكن، كركوكدن أحمد رمضان قارداشمزدن گوندريلن "سوزلر مجموعهسى"نى آلدم. اونڭ ايچون ده بىنهايه تحسّسلرله مشحونِ مسار اولدم. اوڭا ده شيمدى سزڭله برابر تشكّر بابنده مكتوب يازييورم. بو ممنونيت و تشكّرلره دخى جماعتمزڭ بتون أفرادى إشتراك ايدهرك هپڭزى سلاملر و عزيز نورداشلريله قارداشلهنيرلر.
....
گرك بن و گركسه بتون إخوانمز استاد حضرتلرينه باغليلغى شويله تلقّى ايدييورز: آفاق و أنفسدن مُسْتَدْلَل آياتِ بىنهايهيى أڭ ايى تفسير ايدهجك بر إنسانِ كامله هر عصر محتاجدر. عصريمزده، شرق و غربده فاضل و مقتدر چوق علما يوق دگلدر؛ فقط فانى منفعتلردن مُتَجرّد، صِرف نورِ باقى ايله متنوّر و متلذّذ، غوثِ فريد مقامنده أڭ زياده بر معتمده إحتياج واردر. بو أوصافِ مبحوثه ايله استادِ كبير متّصف اولديغندن، زمانمزڭ قطبى مثابهسندهدر. اوڭا تبعيت، تام اويولمغه لايق بر مُقتدابهه إقتدا معناسندهدر. زمانڭ مجدّدى، إمامِ كبراسى فترته اوغراديغنه گوره، بويله بر مرشدِ أعظمه مربوطيت واجب درجهسنه وارمشدر. ايشته بو سائقه، بزى و اونلرى دوشونمگه بيله سَوق ايتمدن استادِ كبيره ربط ايدييور. بونى ياپان، اونلردهكى ايمان باغنڭ، كنديسنده موجود بولونان نورِ أصلينڭ، نور قايناغنڭ مركز ثِقلتندهكى جاذبه قوّتنه إنجذاب و إنجلابيدر. بونلر، بو أثرلرى شيمدى مطالعه و مذاكره ايتمكله، تحصيللرى آز زمانده بعضسنڭ درحال
— 951 —
حصوليه منقلب اولمقدهدر... يعنى درحال، نور موضوعنى إدراك قابليتيله متفيّض اولويورلر.
هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى ٭ هٰذَا رَحْمَةٌ مِنْ رَبِّى
اونڭ ايچون، فضل و رحمتنه قارشى نه قدر حمد و ثنا ايديلسه آزدر.
....
بو خدمتده موفّق اولمق ايچون، سزڭ بيڭبر مشكلاتله ايقاظكار و إرشادكار حركتلريڭز گبى، ييقلماز و صارصيلماز عزم و متانتلر لازمدر. إن شاء اللّٰه هر اُفقده، هر قُطرده بويله چاليشيلماسى، إسلاميتڭ خلاصِ عموميسنى موجب و مُنْتِجْ اولاجقدر.
حافظ على
٭ ٭ ٭
— 952 —
@
رسالهٔ نور توركيهده اولديغى گبى، آوروپاده و آمريقاده ده ياييلمش و بر چوق اوقويوجى كتلهسى بولمشدر. توركيهده نشر اولان رسالهٔ نور كلّياتندن إستفاده ايدهرك، قرآن نورى ايله نورلانان آوروپادهكى نور طلبهلرندن بر غروپ، خواجهلريله بر آراده.
— 953 —
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
يَا اَللّٰهُ يَا رَحْمٰنُ يَا رَحِيمُ يَا فَرْدُ يَا حَىُّ يَا قَيُّومُ يَا حَكَمُ يَا عَدْلُ يَا قُدُّوسُ
إسمِ أعظمڭ حقّنه و قرآنِ معجز البيانڭ حرمتنه و رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ شرفنه، بو مجموعهيى باصديرانلرى و مبارك يارديمجيلرينى و رسالهِٔ نور طلبهلرينى جنّت الفردوسده سعادتِ أبديهيه مظهر أيله، آمين. و خدمتِ ايمانيه و قرآنيهده دائما موفّق أيله، آمين. و دفترِ حسناتلرينه بو مجموعهنڭ هر بر حرفنه مقابل بيڭ حسنه يازدير، آمين. و نورلرڭ نشرنده ثبات و دوام و إخلاص إحسان أيله، آمين.
يا أرحم الرّاحمين! عموم رسالهٔ نور شاكردلرينى ايكى جهانده مسعود أيله، آمين. إنسى و جنّى شيطانلرڭ شرلرندن محافظه أيله، آمين. و بو عاجز و بيچاره سعيدڭ قصوراتنى عفو أيله، آمين...
عموم نور شاكردلرى نامنه
سعيد النورسى
— 954 —
ايچندهكيلر
اوڭسوز
گيريش
ايلك حياتى
بارلا حياتى
أسكيشهر حياتى
قسطمونى حياتى
دڭزلى حياتى
أميرطاغ حياتى
آفيون حياتى
إسپارطه حياتى
تحليللر
إستانبول محكمهسى
صوڭ حياتى
بديع الزمان و رسالهٔ نور
رسالهٔ نور و خارج مملكتلر
٭ ٭ ٭