— 507 —
تا بر آيده، بلكه بر گونده بر سنهدن زياده تربيه آلسينلر. هم ملّته و وطنه، هم كندى إستقباللرينه و آخرتنه منفعتلى برر إنسان اولسونلر. گنجلك رهبرى بولونسه ايدى، چوق فائدهسى اولوردى. إن شاء اللّٰه بر زمان گيرر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بوگون، بيوك و مرحوم قارداشم ملا عبد اللّٰه ايله حضرتِ ضياء الدّين حقّندهكى معلومڭز محاورهيى تخطّر ايتدم. صوڭره سزى دوشوندم. قلبًا ديدم: أگر پردهِٔ غيب آچيلسه، بو ثباتسز زمانده بويله ثبات گوسترن و بو ياقيجى، آتشلى حاللردن صارصيلميان بو صميمى ديندارلر و جدّى مسلمانلر أگر هر برى بر ولى، حتّى بر قطب گورونسه، بنم نظرمده شيمدى ويرديگم أهمّيتى و علاقهيى پك آز زيادهلشديرهجك و أگر برر عامى و عادى گورونسه، شيمدى ويرديگم قيمتى هيچ نقصان ايتميهجك دييه قرار ويردم. چونكه بويله پك آغير شرائط آلتنده ايمان قورتارمق خدمتى، هر شيئڭ فوقندهدر. شخصى مقاملر و حسنِ ظنلرڭ علاوه ايتدكلرى مزيتلر، بويله دغدغهلى، صارصينتيلى حاللرده حسنِ ظنلرينى قيرمقله محبّتلرى آزالير و مزيت صاحبى دخى اونلرڭ نظرلرنده موقعنى محافظه ايتمك ايچون تصنّعه و تكلّفه و صيقنتيلى وقاره مجبوريت حسّ ايدر. ايشته حدسز شكر اولسون كه، بزلر بويله صوغوق تكلّفلره محتاج اولمايورز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 508 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بتون روح و قلب و عقلمله سزڭ ليالئِ عشرهڭزى تبريك ايدرز. بزم شركتِ معنويهمزه بيوك قزانجلرى ايدهجكلرينى رحمتِ إلٰهيهدن نياز ايدرز. بو گيجه رؤيامده يانڭزه گلمش، إمام اولارق نماز قيلاجغم حالنده اوياندم. بنم تجربهمله رؤيانڭ تعبيرى چيقهجغى زمانده، صاوه و حومه قهرمانلرندن ايكى قارداشمز رؤيايى تعبير ايتمك ايچون عمومڭز نامنه گلديلر. بن ده عمومڭزى گورمك گبى مسرور اولدم.
قارداشلرم! گرچه بو وضعيت، هم موافغه و بر قسم مأمورلره رسالهِٔ نوره قارشى بر چكينمك، بر اوركمك ويرمش؛ فقط بتون مخالفلرده و ديندارلرده و علاقهدار مأمورلرده بر دقّت، بر إشتياق اويانديرييور. مراق ايتمهيڭز، او نورلر پارلايهجقلر.
(حاشيه): أى قارداش! دقّت بيور. دڭزلى حپسنده، بتون أسبابِ عالم ظاهرًا استادڭ عليهنده، إعدام حكملريله محكمهيه ويريلمشكن، استاد دييور: "مراق ايتمهيڭز قارداشلرم، او نورلر پارلايهجقلر." بو سوز، باق ناصل تحقّق ايتدى.
طلبهلرى
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
صبرينڭ تعبيرى و إستخراجيله، سورهِٔ وَالْعَصْرِ إشارتنه موافق اولارق رسالهِٔ نور، آناطولىيى جبلِ جودىده سفينه گبى و إسپارطه و قسطمونىيى آفاتِ سماويه و أرضيهدن محافظهلرينه بر وسيله اولديغنى و "رسالهِٔ نوره ايليشمهسينلر، يوقسه ياقيندن بكلهين آفتلر گلهجكلرينى بيلسينلر، عقللرينى باشلرينه آلسينلر." بو
— 509 —
مصيبتدن برآز أوّل تكرار ايله سويلهيوردم و سزه ده او مكتوبلر گوندريلمشدى. شيمدى آلديغم خبر: قسطمونى، جوارى، قلعهسى، رسالهِٔ نورڭ ماتمنى طوتمش گبى آغلامش و زلزله ايله صيتمه طوتمش، إن شاء اللّٰه ينه رسالهِٔ نوره قاووشهجق و گولهجك و شكر ايدهجك.
سزه أوّلكى گون ايكى قيمتلى قزانجمزى يازمشدم. ايكنجيده يوزر لسانله دعا و تسبيحات، إلى آخر ديمشدم. نقصان وار. صحيحى: هر بريمز درجهسنه گوره يوزر لسانله، إلى آخر...
هم بن پك چوق علاقهدار اولديغم صاوه كويندن چوق محترم بر إختيار ايله أللريمز بربريله كلبچه ايديلوب گلديگمز، بنى پك چوق ممنون ايدوب، بونڭله او مبارك كويڭ بڭا شدّتِ علاقهسنى آڭلادم. او قارداشمه آيريجه سلام ايدرم.
٭ ٭ ٭
عزيز قارداشم!
وَخَسِرَ هُنَالِكَ الْكَافِرُونَ
بو آيت دخى
وَ الْعَصْرِ اِنَّ الْاِنْسَانَ لَفِى خُسْرٍ
إشارتنه إشارت ايدر كه؛ كافرلرڭ بو قدر تخريباتلرى و حربلرى فائدهسز و خسارت ايچريسنده عينِ ضرر اولدى. وَ الْعَصْرِ إشارتنده رسالهِٔ نوره بر ايما بولونماسى رمزيله، بو آيت دخى رمزًا بيڭ اوچيوز آلتمش (١٣٦٠) رومى تاريخى اولان بو سنهده منافقلر و كفره دوشنلر رسالهِٔ نوره ايليشهجكلر، فقط خسارت ايدرلر. چونكه زلزله و حرب گبى بلالرڭ رفعنه بر سبب رسالهِٔ نوردر. اونڭ تعطيلى بلالرى جلب ايدر دييه بر گيزلى ايما اولابيلير.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 510 —
عزيز قارداشلرم!
بن تخمين ايدييوردم كه؛ حقيقى و أڭ صوڭ مدافعهنامهمز، دڭزلى حپسنڭ ميوهسى اولان رسالهجك اولاجق. چونكه أوّلجه بعض أوهام يوزندن بر سنهدن بَرى عليهمزه گنيش بر طرزده چوريلن پلانلر بونلردر: "طريقتجيلق، قوميتهجيلك و خارجى جريانلرينه آلَت اولمق و دينى حسّياتى سياسته آلَت ايتمك و جمهوريت عليهنده چاليشمق و إداره و آسايشه ايليشمك" گبى أصلسز بهانهلر ايله بزه هجوم ايتديلر. جنابِ حقّه حدسز شكر اولسون كه، اونلرڭ پلانلرى عقيم قالدى. او قدر گنيش بر ساحهده، يوزر طلبهلرده، يوزلر رسالهده، اون سكز سنه ظرفندهكى مكتوب و كتابلرده حقيقتِ ايمانيهدن و قرآنيهدن و آخرتڭ تحقيقندن و سعادتِ أبديهيه چاليشمقدن باشقه بر شى بولماديلر. پلانلرينى گيزلهمك ايچون غايت عادى بهانهلرى آرامغه باشلاديلر. فقط حكومتڭ بعض أركاننى إغفال ايدوب عليهمزه چويرن دهشتلى و گيزلى بر زندقه قوميتهسى شيمدى طوغريدن طوغرىيه كفرِ مطلق حسابنه بزه هجوم ايتمك إحتمالنه قارشى، گونش گبى ظاهر و شبهه بيراقماز و طاغ گبى متين، صارصيلماز اولان ميوه رسالهسى اونلره قارشى أڭ قوّتلى بر مدافعه اولوب اونلرى صوصديرهجق دييه بزه يازديرلدى ظن ايدييورم.
قارداشلرم!
گرچه يريڭز چوق طاردر، فقط قلبڭزڭ گنيشلگى او صيقنتىيه آلديرماز، هم يرلريمزه نسبةً داها سربستدر. بيليڭز: أڭ أساسلى قوّتمز و نقطهِٔ إستناديمز، تسانددر. صاقين صاقين بو صيقنتيلرڭ ويرديگى عصبيلك جهتيله بربريڭزڭ قصورينه باقمهيڭز. قسمت و قدره إعتراض حكمنده اولان شكوالر و "بويله اولماسيدى شويله اولمازدى" دييه بربريڭزدن گوجنمهيڭز. بن آڭلادم كه، بونلرڭ هجومندن قورتولمق چارهمز يوقدى، نه ياپسيدق اونلر بو هجومى ياپاجق ايديلر. بز صبر و شكر
— 511 —
و قضايه رضا و قدره تسليم ايله مقابله ايدهرك تا عنايتِ إلٰهيه إمداديمزه گلنجهيه قدر، آز زمانده و آز عملده پك چوق ثواب و خيرات قزانمغه چاليشملىيز.
اورادهكى قارداشلريمزه چوق سلام و سلامتلرينه دعا ايدييورز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بو دنيانڭ حياتى پك چابوق دگيشمهسنه و زوالنه و فنا و فانى، عاقبتسز لذّتلرينه و فراق و إفتراق طوقاتلرينه قارشى بر أهمّيتلى مدارِ تسلّى ايسه، صميمى دوستلر ايله گوروشمكدر. أوت بعضًا بر تك دوستنى بر ايكى ساعت گورمك ايچون، يگرمى گون يول گيدر و يوز ليرايى صرف ايدر. شيمدى بو عجيب، دوستسز زمانده صميمى قرق أللى دوستنى بردن بر ايكى آى گورمك و اللّٰه ايچون صحبت ايتمك و حقيقى بر تسلّى آلوب ويرمك؛ ألبته باشمزه گلن بو مشقّتلر و ضايعاتِ ماليه اوڭا قارشى پك اوجوز دوشر، أهمّيتى قالماز. بن كندم، بورادهكى قارداشلرمدن اون سنه فراقدن صوڭره بر تكنى گورمك ايچون بو مشقّتى قبول ايدردم. تشكّى قدرى تنقيد و تشكّر قدره تسليمدر.
٭ ٭ ٭
سزى تأمين ايدرم كه؛ شيمدى أجل گلسه ئولسهم، كمالِ راحتِ قلبله قارشيلايهجغم. چونكه ايچڭزده قوّتلى، متين، گنج چوق سعيدلر بولونديغنه و بو بيچاره، إختيار، خسته، ضعيف سعيددن چوق زياده رسالهِٔ نوره صاحب و وارث و حامى اولاجقلرينه قناعتم گلييور. نظيفڭ پوصلهسنده إسملرى يازيلان و تأثيرلى بر
— 512 —
صورتده قوّهِٔ معنويهيى تقويه ايدن ذاتلره چوق منّتدار و چوق مفرّح اولدم. ذاتًا بن اونلرڭ بويله اولاجقلرينى تخمين ايدردم. جنابِ حق اونلرى موفّق و باشقهلره ده حسنِ مثال أيلهسين، آمين!
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
مادام آخرت ايچون، خير ايچون، عبادت و ثواب ايچون، ايمان و قرآن ايچون رسالهِٔ نور ايله باغلانمشسڭز؛ ألبته بو آغير شرائط آلتنده هر بر ساعتى يگرمى ساعت عبادت حكمنده و او يگرمى ساعت ايسه قرآن و ايمان خدمتندهكى مجاهدهِٔ معنويه حيثيتيله يوز ساعت قدر قيمتدار و يوز ساعت ايسه بويله هر برى يوز آدم قدر أهمّيتلى اولان حقيقى مجاهد قارداشلر ايله گوروشمك و عقدِ اخوّت ايتمك، قوّت ويرمك و آلمق و تسلّى ايتمك و متسلّى اولمق و حقيقى بر تساندله قدسى خدمته ثباتكارانه دوام ايتمك و گوزل سجيهلرندن إستفاده ايتمك و مدرسة الزهرانڭ شاكردلگنه لياقت قزانمق ايچون آچيلان بو إمتحان مجلسى اولان شو مدرسهِٔ يوسفيهده تعييننى و قدرجه تقدير ايديلن قسمتنى آلمق و مقدّر رزقنى يمك و او يمكده ثواب قزانمق ايچون بورايه گلمهڭزه شكر ايتمك لازمدر. بتون صيقنتيلره قارشى مذكور فائدهلرى دوشونوب، صبر و تحمّلله مقابله ايتمك گركدر.
قارداشلرم!
بن قلبًا آرزو ايدردم كه؛ چليك و دمير گبى ثباتكار إسپارطهلى و جوارندهكيلر گبى متين قهرمانلر (خسرولر، حافظ عليلر) قسطمونى طرفندن دخى بوراده گورونسون. حدسز شكر ايدييورم كه؛ قسطمونى ولايتى بنم آرزومى تام يرينه
— 513 —
گتيردى، متعدّد قهرمانلرى إمداديمزه گوندردى. خيالمده هر وقت بولونان، فقط إسملرينى يازامديغم ايچون يانڭزده فداكار قارداشلريمه برر برر سلام و سلامتلرينه دعا ايدرم.
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق، ثباتكار و وفادار قارداشلرم!
سزى متأثّر ايتمك ويا مادّى بر تدبير ياپمق ايچون دگل، بلكه شركتِ معنويهِٔ دعائيهڭزدن داها زياده إستفادهم ايچون و سزڭ ده داها زياده إعتدالِ دم و إحتياط و صبر و تحمّل و شدّتله تسانديڭزى محافظه ايچون بر حالمى بيان ايدييورم كه: بوراده بر گونده چكديگم صيقنتى و عذابى، أسكيشهرده بر آيده چكمزدم. دهشتلى ماصونلر، إنصافسز بر ماصونى بڭا مسلّط ايلهمشلر، تا حدّتمدن و إشكنجهلرينه قارشى " آرتيق يتر" ديمهمدن بر بهانه بولوب، ظالمانه تجاوزلرينه بر سبب گوسترهرك يالانلرينى گيزلهسينلر. بن، خارقه بر إحسانِ إلٰهى أثرى اولارق شاكرانه صبر ايدييورم و ايتمگه ده قرار ويردم.
مادام بز قدره تسليم اولوب، بو صيقنتيلرى خَيْرُ الْاُمُورِ اَحْمَزُهَا سرّيله زياده ثواب قزانمق جهتيله معنوى بر نعمت بيلييورز؛ مادام گچيجى، دنيوى مصيبتلرڭ صوڭلرى أكثريتله فرحلى و خيرلى اولويور؛ و مادام حقّ اليقين درجهسنده يقينى بر قطعى قناعتمز وار كه: بز اويله بر حقيقته حياتمزى وقف ايتمشز كه، گونشدن داها پارلاق و جنّت گبى گوزل و سعادتِ أبديه گبى شيريندر. ألبته بز بو صيقنتيلى حاللر ايله مفتخرانه، متشكّرانه بر مجاهدهِٔ معنويه ياپييورز دييه شكوا ايتمهمك لازمدر.
— 514 —
عزيز قارداشلرم!أوّل آخر توصيهمز: تسانديڭزى محافظه؛ أنانيت، بنلك، رقابتدن تحفّظ و إعتدالِ دم و إحتياطدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بو مدّعىعمومڭ إدّعانامهسندن آڭلاشيلدى كه؛ حكومتڭ بعض أركاننى إغفال ايدوب عليهمزه سَوق ايدن گيزلى زنديقلرڭ پلانلرى عقيم قالوب يالان چيقدى؛ شيمدى بهانه اولارق جمعيتجيلك و قوميتهجيلك إسناديله يالانلرينى ستره چاليشييورلر و بونڭ بر أثرى اولارق بنمله كيمسهيى تماس ايتديرمييورلر. گويا تماس ايدن بردن بزدن اولور. حتّى بيوك مأمورلر ده چوق چكينيورلر و بڭا صيقنتى ويرديرمكله كنديلرينى آمرلرينه سَوْديرييورلر. خصوصًا بن، إعتراضنامهنڭ آخرنده، بو گلن فقرهيى دييهجكدم، فقط بر فكر مانع اولدى. فقره شودر:
أوت بز بر جمعيتز و اويله بر جمعيتمز وار كه؛ هر عصرده اوچ يوز ميليون داخل منسوبلرى وار و هر گون بش دفعه او مقدّس جمعيتڭ پرنسبلريله كمالِ حرمتله علاقهلرينى و خدمتلرينى گوسترييورلر و
اِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ اِخْوَةٌ
قدسى پروغراميله بربرينڭ يارديمنه دعالريله و معنوى قزانجلريله قوشويورلر.
ايشته بز، بو مقدّس و معظّم جمعيتڭ أفرادندنز و خصوصى وظيفهمز ده قرآنڭ ايمانى حقيقتلرينى تحقيقى بر صورتده أهلِ ايمانه بيلديروب اونلرى و كنديمزى إعدامِ أبديدن و دائمى حپسِ منفرددن قورتارمقدر. سائر دنيوى و سياسى و أنتريقهلى جمعيت و قوميتهلرله مناسبتمز يوقدر و تنزّل ايتمهيز.
٭ ٭ ٭
— 515 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بن بو فجرده هر بريڭزه قارشى تام بر آجيمق حسّ ايتدم. بردن خستهلر رسالهسى خاطره گلدى، تسلّى ويردى.
أوت، بو مصيبت دخى إجتماعى بر نوع خستهلقدر. او رسالهدهكى أكثر ايمانى دوالر، بونده ده واردرلر. خصوصًا أرضرومدهكى مبارك خستهيه سويلهديگم گبى، بو ساعتدن أوّل بتون مصيبت زماننڭ ألمى گيتمش؛ هم ثوابى، هم خيرى، هم دنيوى و اُخروى و ايمانى و قرآنى فائدهلرى قالمش. ديمك او گچيجى بر تك مصيبت، دائمى و متعدّد نعمتلره إنقلاب ايتمش. گلهجك زمان ايسه شيمديلك يوق اولماسندن، اونده دوام ايدهجك مصيبتڭ شيمديلك ألمى يوق. توهّم ايله يوقدن ألم آلمق، رحمت و قدرِ إلٰهيهيه إعتمادسزلقدر.
ثانيًا:شيمدى زمين يوزنده أكثر بشر؛ مادّى و معنوى قلبًا، روحًا، فكرًا مصيبتلرله گرفتاردر. بزم مصيبتمز، اونلره نسبةً هم غايت خفيفدر، هم كارليدر. هم قلب، هم روح ايچون؛ هم ايمان، هم سلامت و صحّت لذّتلرى وار.
ثالثًا:بو فورطنهلرده بورايه گيرمهسه ايدك، وهّام مأمورلرڭ تماسنده بو خفيف مصيبت آغيرلاشمش اولاجقدى و اونلره قارشى تصنّع و دالقاووقلق ايتمك بلاسى اولاجقدى.
رابعًا:بو ايشسز و مضاعف مادّى و معنوى قيشده، مدرسة الزهرانڭ بر درسخانهسى اولان بو مدرسهِٔ يوسفيهده، ئوز قارداشدن داها مشفق چوق حقيقى دوستلرينى و مرشد گبى اُخروى قارداشلرى غايت اوجوز و آز مصرفله گورمك، زيارت ايتمك و اونلرڭ خصوصى مزيتلرندن إستفاده ايتمك و شفّاف شيلرده سرايت ايدن نور و نورانى گبى حسنهلرندن، معنوى يارديملرندن، فرحلرندن،
— 516 —
تسلّيلرندن قوّت آلمق جهتنده بو مصيبت شكلنى دگيشديرر، بر نوع عنايت پردهسى حكمنه گچر. أوت بو گيزلى عنايتڭ بر لطيف ظرافتيدر كه، بتون بورايه گلن رسالهِٔ نور طلبهلرينه "خواجهلر" نامى ويريلمش. هركس لساننده "خواجهلر.. خواجهلر" دييه حرمتله ياد ايدييورلر. بو ظرافت ايچنده لطيف بر إشارت وار كه؛ بو حپس مدرسهيه دونديگى گبى، رسالهِٔ نور شاكردلرى دخى برر مدرّس، معلّم و سائر حپسخانهلر ده بو خواجهلرڭ سايهسنده إن شاء اللّٰه برر مكتب حكمنه گچهجكلردر.
٭ ٭ ٭
قارداشلرم!
بونڭ گبى تسلّىيه دائر أوّلجه يازيلان كوچك مكتوبلر آرا صيره اوقونسه و ميوهنڭ خصوصًا آخرلرى برابر مطالعه ايديلسه و خاطره گلن رسالهِٔ نورڭ مسئلهلرى مذاكره اولسه، إن شاء اللّٰه طلبهِٔ علومڭ شرفنى قزانديرر. إمامِ شافعى (قس) گبى بيوك ذاتلر، "طلبهِٔ علومڭ حتّى اويقوسى دخى عبادت صاييلير" دييه زياده أهمّيت ويرمشلر. بويله مدرسهسز بر زمانده، بويله عذاب يرلرده، بويله يوكسك طلبهلك يوزندن يوز صيقنتى ده اولسه آلديرماملى وياخود خَيْرُ الْاُمُورِ اَحْمَزُهَا دييوب او مشقّتلر يوزندن فرحله گولملىيز. امّا فقير آرقداشلرڭ چولوق و چوجق و إداره جهتى ايسه؛ مصيبتده كندندن زياده مصيبتلىيه و نعمتده داها نقصانيتلىيه باقمق قاعدهِٔ قرآنيه و ايمانيه و نوريهيه بناءً، يوزده سكسان آدمدن داها زياده راحتدرلر. شكوايه هيچ حقلرى اولماديغى گبى، سكسان درجه بر شكر اوستنه حقدر. هم بوراده قسمتمزى آلمق، يمك؛ قدرِ إلٰهى تعيين ايتمشدى. عدالتِ رحمت بزى طوپلاتديردى، چولوق چوجق رزّاقِ حقيقيلرينه أمانت ايديلدى،
— 517 —
موقّةً او نظارت وظيفهسندن مأذونيت ويردى. ناصلكه بر گون بتون بتون ألنى چكديرهجك، عزل ايدهجك. مادام حقيقت بودر،
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ
دييوب تسليم ايله شكر ايتملىيز.
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بن گرچه سزڭله صورةً گوروشهمييورم، فقط سزڭ ياقينڭزده و برابر بر بناده بولونديغمدن چوق بختيارم و متشكّرم. و إختيارم اولمادن بعضًا لزوملى تدبيرلر إخطار ايديلير. أزجمله بريسى: يانمدهكى قوغوشه ماصونلر طرفندن هم يالانجى، هم جاسوس بر محبوس گوندريلمش. تخريب قولاى اولماسندن خصوصًا بويله هايلاز گنجلرده او حريف بڭا چوق صيقنتى ويرمهسى و او گنجلرى إفساد ايتمهسى ايله بيلدم كه: سزلرڭ إرشاد و إصلاحلريڭزه قارشى، زندقه إفساده و أخلاقلرى بوزمغه چاليشييور. بو وضعيته قارشى غايت إحتياط و ممكن اولديغى قدر أسكى محبوسلردن گوجنمهمك و گوجنديرمهمك و ايكيلگه ميدان ويرمهمك و إعتدالِ دم و تحمّل ايتمك و ممكن اولديغى درجهده بزم آرقداشلر اخوّتلرينى و تساندلرينى تواضع ايله و محويتله و تركِ أنانيتله تقويه ايتمك غايت لازم و ضروريدر. دنيا ايشلريله مشغول اولمق بنى اينجيتييور، سزڭ درايتڭزه إعتماد ايدوب ضرورت اولمادن باقهمييورم.
قارداشلرم!
هر إحتماله قارشى بو صباح إخطار ايديلن بر مسئلهيى بيان ايتمك لازم گلدى. بزم، قرآندن آلديغمز حقيقتلر؛ گونش، گوندوز گبى شك و شبهه و تردّدى
— 518 —
قالديرمديغنى يگرمى سنهدن بَرى "عجبا زنديق فيلسوفلر بوڭا قارشى نه دييهجكلر و طاياندقلرى نهدر؟" دييه نفسم و شيطانم چوق آراشديرديلر. هيچ بر كوشهده بر قصور بولامدقلرندن صوصديلر. ظن ايدرم، چوق حسّاس و ايش ايچنده بولونان نفس و شيطانمى صوصديران بر حقيقت، أڭ متمرّدلرى ده صوصديرر. مادام بز بويله صارصيلماز و أڭ يوكسك و أڭ بيوك و أڭ أهمّيتلى و فيآت تقدير ايديلمز درجهده قيمتدار و بتون دنياسى و جانى و جانانى بهاسنه ويريلسه ينه اوجوز دوشن بر حقيقتڭ اوغرنده و يولنده چاليشييورز؛ ألبته بتون مصيبتلره و صيقنتيلره و دشمنلره كمالِ متانتله مقابله ايتمهمز گركدر. هم بلكه قارشيمزه آلدانمش ويا آلداتيلمش بعض خواجهلر و شيخلر و ظاهرده متّقيلر چيقارتيلير. بونلره قارشى وحدتمزى، تسانديمزى محافظه ايدوب اونلر ايله اوغراشمامق لازمدر، مناقشه ايتمهمك گركدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بزه قارشى بو گنيش و أهمّيتلى هجوم و تجاوزڭ حقيقى سببى بشنجى شعاع اولماديغنى، بلكه حزب النورى و مفتاح الايمان حجّة البالغه اولديغنى بو فجرده بر إخطارِ معنوى ايله حسّ ايتدم. دقّتله حزبِ النورىيى قسمًا اوقودم، مفتاحى ده دوشوندم، بيلدم كه: زنديقلر، كفرِ مطلق مسلگنى بو ايكى كسكين ألماس قلنجلرڭ ضربهلرينه قارشى محافظه ايدهمدكلرندن، بر پارچه آز سياستله مناسبتى بولونان بشنجى شعاعى ظاهرى بر سبب گوسترديلر، حكومتى إغفال ايدوب عليهمزه سَوق ايتديلر. عينًا بو إخطار ايله برابر خاطره گلدى كه: "بر قسم ضعيف قارداشلريمز موقّةً واز گچسهلر، بلكه كنديلرى بو بلادن قورتاريلير." دييه إذن
— 519 —
ويرمك ايستدم. بردن إخطار ايديلدى كه: بو درجه علاقهسى دوام ايدن و ايكى دفعه بو إمتحانه گيرن و مقابلنده بو قدر زحمت چكدكدن صوڭره فائدهسز، ضررلى قلبًا واز گچمك دگل، بلكه يالڭز اونلرى آلداتمق ايچون صِرف ظاهرى بر إجتناب گوسترهبيلير. يوقسه هم كندينه، هم بزلره، هم قدسى مسلگمزه ضررى طوقونور، جزاسى اولارق عكسى مقصديله طوقات ير.
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
سائر يرلره نسبةً أڭ صيقنتيلى و أڭ صوغوق اولان بو حپسڭ زحمت و مشقّتنى چكن، ألبته بو حپسڭ سببنده درجهسنه گوره بر قاچنمق مَيلى اولاجق. فقط اونڭ ظاهرى سببى اولان رسالهِٔ نورڭ او زحمت چكنلره قزانديرديغى ايمانِ تحقيقى و ايمانِ تحقيقى ايله حسنِ خاتمه و شركتِ معنويه ايله يوزر آدم قدر أعمالِ صالحه او آجى زحمتى طاتلى بر رحمته چويرديگندن، بو ايكى نتيجهنڭ فيآتى، صارصيلماز بر صداقت و ثباتكارلقدر. اونڭ ايچون، پشيمان اولمق و واز گچمك، بيوك بر خسارتدر. شاكردلرڭ دنيا ايله علاقهسى اولميان ويا پك آز بولونانلرى ايچون بو حپس داها خيرليدر، بر جهتده حرّيت يريدر. و علاقهسى بولونان و إدارهسى يرنده اولانلره، صرف ايديلن پارهلرى مضاعف صدقهلره و گچيريلن عمر ساعتلرى مضاعف عبادتلره چويرمهسندن، شكوا يرينه شكر ايتمهلرى إقتضا ايدييور. و فقير و ضعيف قسمى ايسه؛ ذاتًا حپسڭ خارجى ده اونلره فائدهسز، ثوابسز، مسؤليتلى مشقّت ويرديگندن، بو خيرلى، چوق ثوابلى، مسئوليتسز و آرقداشلرينڭ متقابل تسلّيلريله خفيفلهشن مشقّت، اونلر ايچون مدارِ شكراندر.
٭ ٭ ٭
— 520 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
قسطمونيده أهلِ تقوا بر ذات، شكوا طرزنده ديدى: "بن سقوط ايتمشم. أسكى حالمى و ذوقلرى و نورلرى غيب ايتميشم." بن ده ديدم: بلكه ترقّى ايتمشسڭ كه، نفسى اوقشايان و اُخروى ميوهسنى دنياده طاتديران و خودبينلك حسّنى ويرن ذوقلرى، كشفلرى گرى بيراقوب، داها يوكسك مقامه، محويت و تركِ أنانيت و فانى ذوقلرى آرامامق ايله اوچمشسڭ. أوت بر أهمّيتلى إحسانِ إلٰهى؛ إحساننى، أنانيتنى بيراقميانه إحساس ايتمهمكدر.. تا عُجب و غروره گيرمهسين.
قارداشلرم! بو حقيقته بناءً، بو آدم گبى دوشونن ويا حسنِ ظنّڭ ويرديگى پارلاق مقاملرى نظره آلان ذاتلر، سزلره باقوب ايچڭزده محويت و تواضع و خدمتكارلق كسوهسيله گورونن شاكردلرى عادى، عامى آدملر گورور و دير: "بونلر مى حقيقت قهرمانلرى و دنيايه قارشى ميدان اوقويان؟ هيهات! بونلر نرهده، أوليالرى بو زمانده عاجز بيراقان بو قدسى خدمت مجاهدلرى نرهده؟" دييهرك دوست ايسه إنكسارِ خياله اوغرار، معارض ايسه كندى مخالفتنى حقلى بولور.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
سزڭ حپس ميوهلريڭز، بنم نظرمده فردوس ميوهلرى گبى خوشدر، قيمتليدر. بنم سزلر حقّنده بيوك اميدلريمى و دعوالريمى تصديق و تحقيق ايتديگى گبى، تساندڭ قوّتنى پك گوزل گوستردى. او مبارك قلملر برلشدكجه، اوچ درت ألفلرڭ برلشمهسى گبى اوچ درت يوز قيمتنى بو قدر آغير تضييقات آلتنده إظهار أيلدى. و
— 521 —
بو مشوّش شرائط ايچنده وحدتڭزى محافظه ايدن حالتِ روحيه، دونكى دعوامى إثبات ايدييور. أوت (تمثيلده خطا يوق) ناصلكه بيوك بر ولى، كوچك بر أصحاب قدر خدمتِ إسلاميهده أهلِ سنّتجه موقع آلمديغى گبى، عينًا اويله ده: "بو زمانده خدمتِ ايمانيهده حظِّ نفسنى بيراقوب و محويت ايله تساند و إتّحادى محافظه ايدن بر خالص قارداشمز، بر وليدن زياده موقع آلييور." دييه قناعتم گلمش و سز دائما بو قناعتمى تقويه ايدييورسڭز. جنابِ حق، سزلردن أبديًا راضى اولسون، آمين!
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
ميوه رسالهسى چوق أهمّيتلى و چوق قيمتليدر. اُميد ايدرم، بر زمان بيوك فتوحات ياپاجق. سزلر تام قيمتنى آڭلامشسڭز كه، بو درسخانهيى درسسز بيراقمديڭز. بن كندى حسابمه ديرم: بو قدر زحمت و مصرفمزڭ ميوهسى؛ يالڭز بو رساله و مدافعه رسالهسى و سزلر ايله برابر بر يرده بولونمق دخى اولسه؛ او مصرف، او زحمتى هيچه اينديرر و بو مصيبتڭ اون مِثلنى ده چكسهم ينه اوجوز دوشر.
چوق تجربهلرله و بِالخاصّه بو صيقى و صيقنتيلى حپسده قطعى قناعتم گلمش كه: رسالهِٔ نور ايله قرائةً و كتابَةً إشتغال، صيقنتىيى چوق خفيفلشديرر، فرح ويرر. مشغول اولماديغم زمان او مصيبت تضاعف ايدوب لزومسز شيلرله بنى متأثّر ايدر. بعض أسبابه بناءً، بن أڭ زياده خسروى و حافظ على، طاهرىيى صيقنتيده تخمين ايتديگم حالده، أڭ زياده تمكين و تسليم و راحتِ قلب، اونلرده و برابرلرنده
— 522 —
بولونانلرده گورويوردم. "عجبا نهدن؟" دير ايدم. شيمدى آڭلادم كه؛ اونلر حقيقى وظيفهلرينى ياپييورلر، مالايعنى شيلرله إشتغال ايتمدكلرندن و قضا و قدرڭ وظيفهلرينه قاريشمدقلرندن و أنانيتدن گلن خودفروشلق و تنقيد و تلاش ايتمدكلرندن، تمكينلريله و متانت و إطمئنانِ قلبلريله رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ يوزلرينى آق ايتديلر، زندقهيه قارشى رسالهِٔ نورڭ معنوى قوّتنى گوسترديلر. جنابِ حق، اونلردهكى نهايت تواضع و محويتده تام عزّت و قهرمانلق سجيهسنى عموم قارداشلريمزه تشميل ايتديرسين، آمين!
قارداشلرم!
غفلت و دنياپرستلكدن چيقان دهشتلى بر أنانيت، بو زمانده حكم ايدييور. اونڭ ايچون أهلِ حقيقت، (حتّى مشروع بر طرزده دخى اولسه) أنانيتدن، خودفروشلقدن واز گچمهلرى لازم اولديغندن، رسالهِٔ نورڭ حقيقى شاكردلرى، بوز پارچهسى اولان أنانيتلرينى شخصِ معنويده و حوضِ مشتركده أريتدكلرندن، إن شاء اللّٰه بو فورطنهده صارصيلميهجقلر. أوت، منافقلرڭ أهمّيتلى و تجربهلى بر پلانى؛ بويله هر برى برر ضابط، برر حاكم حكمندهكى أشخاصى مشترك بر مسئلهده بويله قاچنمق و بربرينى تنقيد ايتمك عصبيتنى ويرن صيقنتيلى يرلرده طوپلاتديرر، بوغوشديرر، معنوى قوّتلرينى طاغيتديرر. صوڭره قوّتنى غيب ايدنلرى قولايجه طوقاتلر، وورور. رسالهِٔ نور شاكردلرى، خلّت و اخوّت و فنا فى الإخوان مسلگنده گيتدكلرندن، إن شاء اللّٰه بو تجربهلى و منافقانه پلانى ده عقيم بيراقهجقلر.
٭ ٭ ٭
— 523 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أسكى زمانده بر شيخڭ مريدلرى پك چوق اولماسندن، او مملكتڭ حكومتى سياستجه تلاش ايدوب اونڭ جماعتنى طاغيتمق ايستهمش. او ذات، حكومته ديمش: "بنم يالڭز بر بچق مريدم وار، باشقه يوق. ايسترسهڭز تجربه ايدهجگز." او ذات بر يرده چادير قوردى، كندى بيڭلر مريدلرينى اورايه طوپلاتدى. او ده أمر ايتدى: "بن بر إمتحان ياپاجغم. هر كيم بنم مريدم ايسه و أمريمى قبول ايتسه، جنّته گيدهجك." چاديره برر برر چاغيردى. گيزلى بر قويون كسدى؛ گويا خاص بر مريدينى كسدى، جنّته گوندردى. او قانى گورن بيڭلر مريدلر داها هيچ برى شيخى ديڭلهمدى، إنكاره باشلاديلر. يالڭز بر آدم ديدى: "باشم فدا اولسون." ياننه گيتدى. صوڭره بر قادين دخى گيتدى، باشقهلر طاغيلديلر. او ذات حكومت آدملرينه ديدى: "ايشته بنم بر بچق مريدم بولونديغنى گورديڭز."
جنابِ حقّه يوز بيڭلر شكرلر اولسون كه؛ رسالهِٔ نور، أسكيشهر إمتحان و محكمهسنده، شاكردلرندن يالڭز بر بچق غيب ايتدى. او أسكى شيخڭ عكسنه اولارق إسپارطه و جوار قهرمانلرينڭ همّتيله او ضايع اولان بر بچق آدم يرينه اون بيڭ علاوه اولدى. إن شاء اللّٰه، بو إمتحانده دخى هم شرق، هم غربڭ قهرمانلرينڭ همّتلريله، چوقلرى غيب ايديلميهجك و بر گيدن يرينه اون گيرهجك.
٭ ٭ ٭
بر زمان، مسلم اولميان بر ذات، طريقتدن خلافت آلمق ايچون بر چاره بولمش و إرشاده باشلامش. تربيهسندهكى مريدلرى ترقّىيه باشلاركن، بريسى كشفًا مرشدلرينى غايت سقوطده گورمش. او ذات ايسه فراستيله بيلدى، او مريدينه ديدى: "ايشته بنى آڭلادڭ." او ده ديدى: "مادام سنڭ إرشادڭ ايله بو مقامى بولدم، سنى بوندن صوڭره داها زياده باشمده طوتهجغم." دييه جنابِ حقّه
— 524 —
يالوارمش، او بيچاره شيخنى قورتارمش؛ بردن بره ترقّى ايدوب بتون مريدلرندن گچمش، ينه اونلره مرشدِ حقيقى قالمش. ديمك بعضًا بر مريد، شيخنڭ شيخى اولويور. و أصل هنر، قارداشنى فنا گورديگى وقت اونى ترك ايتمك دگل، بلكه داها زياده اخوّتنى قوّتلشديروب إصلاحنه چاليشمق، أهلِ صداقتڭ شأنيدر. منافقلر، بويله وضعيتلرده قارداشلرڭ تساندينى و بربرينه قارشى حسنِ ظنلرينى بوزمق ايچون ديرلر: "ايشته او قدر أهمّيت ويرديگڭ ذاتلر؛ عادى، عاجز إنسانلردر." هر نه ايسه، مصيبتده گرچه چوق ضرريمز وار، فقط عموم عالمِ إسلامى علاقهدار ايدهجك بر كيفيت، بر وضعيت اولماسندن پك چوق اوجوز اولارق پك بيوك قيمتى وار. بوڭا بڭزر وقوعه گلن حادثهلر، يا سياستِ دينيه ويا باشقه سببلر ايله عموم عالمِ إسلام نامنه اولامديلر.
٭ ٭ ٭
أسكى سعيدڭ مطبوع"لمعات"باشندهكى عجيب إمضاسى آز تغيير ايله شيمديكى حالمه و يتمشنجى سنهِٔ عمريمه تام موافق گلمهسى جهتيله يازدم. مناسب گورسهڭز هم مدافعاتڭ، هم ميوهنڭ، هم كوچك مكتوبلرڭ آخرنده إمضا يرنده يازارسڭز. ايشته او غريب إمضا، گلن اوچ بچق سطردر:
اَلدَّاعِى
ييقيلمش بر مزارم كه، ييغيلمشدر ايچنده سعيددن آلتمش طوقوز أموات باآثام (٭): گناهلر ديمك. آلامه
يتمشنجى اولمشدر او مزاره بر مزار طاشى، برابر آغلايور خسرانِ إسلامه
اميدم وار كه، إستقبال سماواتى زمينِ آسيا، باهم اولور تسليم يدِ بيضاءِ إسلامه
زيرا يمينِ يُمنِ ايماندر، ويرر أمنُ أمانُ أمنيتى انامه.
٭ ٭ ٭
— 525 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
سزڭ تسانديڭزه بنم زياده أهمّيت ويرديگمڭ سببى يالڭز بزه و رسالهِٔ نوره منفعتى ايچون دگل، بلكه تحقيقى ايمانڭ دائرهسنده اولميان و نقطهِٔ إستناده و صارصيلميان بر جماعتڭ قطعى بولدقلرى بر حقيقته طايانمغه پك چوق محتاج بولونان عوامِ أهلِ ايمان ايچون ضلالت جريانلرينه قارشى ييلماز، چكيلمز، بوزولماز، آلداتماز بر مرجع، بر مرشد، بر حجّت اولمق جهتيله سزڭ قوّتلى تسانديڭزى گورن قناعت ايدر كه؛ بر حقيقت وار، هيچ بر شيئه فدا ايديلمز، أهلِ ضلالته باشنى أگمز، مغلوب اولماز دييه قوّهِٔ معنويهسى و ايمانى قوّت بولور، أهلِ دنيايه و سفاهته إلتحاقدن قورتولور.
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
صاقين صاقين مناقشه ايتمهيڭز، جاسوس قولاقلر إستفاده ايدرلر. حقلى اولسه، حقسز اولسه بو حالمزده مناقشه ايدن حقسزدر. بر درهم حقّى وارسه، مناقشه ايله بيڭ درهم بزلره ضررى طوقونهبيلير. بر زمان أسكيشهر حپسنده تيتيز قارداشلريمه سويلهديگم بر حكايهيى تكرار ايدييورم: أسكى حربِ عموميده روسيهنڭ شمالنده طقسان ضابطمز ايله برابر بر اوزون قوغوشده أسير اولارق بولونويوردق. او ذاتلرڭ بڭا قارشى حدّمدن چوق زياده توجّهلرى بولونماسندن، نصيحتله گورولتيلره ميدان ويرمزدم. فقط بردن عصبيت و صيقنتيدن گلن بر تيتيزلك، شدّتلى مناقشهلره سببيت ويرمگه باشلادى. بن ده اوچ درت آدمه ديدم:
— 526 —
سز نرهده گورولتى ايشيتسهڭز، گيديڭز حقسزه يارديم ايديڭز. اونلر دخى اويله ياپديلر، ضررلى مناقشهلر قالقدى. بندن صورديلر: "نهدن بو حقسز تدبيرى ياپدڭ؟" ديدم: حقلى آدم، إنصافلى اولور؛ بر درهم حقّنى، إستراحتِ عمومينڭ يوز درهم منفعتنه فدا ايدر. حقسز ايسه أكثريتله أنانيتلى اولور، فدا ايتمز، گورولتى چوغالير.
قارداشلرم!سز، كوچك مكتوبلر رسالهسنده مدارِ تسلّى و صبر و تحمّل ايچون يازيلان پارچهلرى دقّتله و تكرارله اوقويڭز. بن، أڭ ضعيفڭز و بو صيقنتيلى مصيبتدن أڭ زياده حصّهدارم. چوق شكر تحمّل ايدييورم و بتون صوچى بڭا يوكلهينلردن هيچ گوجنمهدم و وحدتِ مسئله إعتباريله يالڭز كندينى مدافعه ايدهرك ضمنًا جمعيت و صوچى بزه تحميل ايدنلردن دخى صيقيلمدم. مادام قارداشز، بنى بو صبرده تقليد ايتمهڭزى سزدن رجا ايدرم.
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم و بو مسافرخانهِٔ دنياده صميمى آرقداشلرم!
بن بو گيجه أسكى سعيدڭ عزّتلى طماريله، أللريمز كلبچهلى برابر محكمهيه سونگولى نفراتله سَوقمزى دوشوندم. شدّتلى بر حدّت گلدى. بردن قلبه إخطار ايديلدى كه: حدّت دگل، بلكه كمالِ إفتخارله، شكر و سَوينجله بو وضعيتى قارشيلامق لازمدر. چونكه ذىشعور و حدّ و حسابه گلمهين مَلك و روحانيلرڭ و إنسانلردن أهلِ حقيقتڭ و أصحابِ وجدانڭ و ايمانِ تحقيقى صاحبلرينڭ نظرلرنده، حق و حقيقت و قرآن و ايمان يولنده بو عصره ميدان اوقويان بر قهرمانلر قافلهسى
— 527 —
صورتنده گورونويورلر. بونلرڭ توجّهِ رحمتِ إلٰهيهيى و قبولِ ربّانيهيى گوسترن بو يوكسك تقدير و تحسينلرينه قارشى، محدود بر قسم سرسرى و هايلاز و سفيهلرڭ تحقيركارانه نظرلرينڭ هيچ بر أهمّيتى اولاماز. حتّى بر گون خستهلق ايچون آرابه ايله گيتديگم زمان، چوق آغيرلق حسّ ايتدم. و صوڭره سزڭ گبى أليم باغلى برابر گيتديگم وقت، بيوك بر إنشراح و معنوى بر فرح حسّ ايتدم. ديمك او حال، بو سردن ايلرى گلمش.
چوق دفعه سويلهديگم گبى ينه تكرار ايدييورم كه؛ تاريخده رسالهِٔ نور شاكردلرى گبى حق يولنده پك چوق خدمت ايدن و پك چوق ثواب قزانان و پك آز زحمت چكن گورولمييور. بز نه قدر مشقّت چكسهك، ينه اوجوزدر.
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بو مصيبتمزدن قاچمق و قورتولمق، ايكى جهتله قابل دگلدى:
برنجيسى:قدرِ إلٰهى قسمتمزڭ بر قسمنى بورادن بزه يديرمك ايچون هر حالده گلهجك ايدك. أڭ خيرليسى بو طرزدر.
ايكنجيسى:عليهمزه چوريلن طولابدن قورتولمق إمكانى بولمادق. بن حسّ ايتمشدم، فقط چاره يوقدى. بيچاره مرحوم شيخ عبد الحكيم، شيخ عبد الباقى قورتولامديلر. ديمك بو مصيبتده بز بربريمزدن شكوا ايتمك؛ هم حقسز، هم معناسز، هم ضررلى، هم رسالهِٔ نوردن بر نوع كوسمكدر. صاقين صاقين، خاص ركنلرڭ گوستردكلرى فعاليتى بو مصيبته بر سبب گوروب اونلردن گوجنمك ايسه،
— 528 —
رسالهِٔ نوردن چكيلمك و حقائقِ ايمانيهيى اوگرنمكدن پشيمان اولمقدر. بو ايسه، مادّى مصيبتدن داها بيوك بر معنوى مصيبتدر. بن قَسَم ايله تأمين ايدرم كه: سزڭ هر بريڭزدن يگرمى اوتوز درجه زياده بو مصيبتده حصّهدار اولديغم حالده، نيّتِ خالصه ايله فعاليت گوسترمهلرنده إحتياطسزلغى يوزندن گلن بو مصيبت اون دفعه داها فضله اولسه ده ينه اونلردن گوجنمم. هم گچمش شيلره إعتراض ايتمك معناسزدر. چونكه تعميرى قابل دگل.
قارداشلرم!مراق مصيبتى ايكيلشديرر، مادّى مصيبتى قلبده ده يرلشديرمك ايچون بر كوك اولور؛ هم قدره قارشى بر نوع إعتراض و تنقيدى و رحمته قارشى بر نوع إتهامى إشمام ايدر. مادام هر شيده بر گوزللك جهتى وار و رحمتڭ بر جلوهسى وار و قدر عدالت و حكمتله ايش گورور؛ ألبته بز بو زمانده عموم عالمِ إسلامى علاقهدار ايدهجك بر قدسى وظيفه يوزندن خفيف بر زحمته أهمّيت ويرمهمكله مكلّفز.
٭ ٭ ٭
(جزئى و لزومسز بر عادى حالمى سزه يازمق ايجاب ايتدى.)
قارداشلرم!بنم قطعى قناعتم گلدى كه؛ نظر، بنى شدّتله متأثّر و خسته ايدر. چوق دفعه تجربه ايتدم. بن روح و جانمله سزه هر وضعيتده آرقداش اولمق ايستهرم، فقط
اَلنَّظَرُ يُدْخِلُ الْجَمَلَ الْقِدْرَ وَ الرَّجُلَ الْقَبْرَ
مشهور قاعده ايله نظر بنى وورور. چونكه بڭا باقان، يا شدّتلى عداوتله ويا تقدير ايله نظر ايدر. بو ايكى نظر دخى بعض إنسانلرڭ بر خاصيتِ إصابت سرّيله باقماسنده بولونور. بونڭ ايچون، ممكن اولسه، مجبور ايتمزلرسه سزڭ ايله برابر محكمهيه هر وقت گلمهمك نيّت ايتدم.
٭ ٭ ٭
— 529 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
عزيز قارداشلرم!
بو فجرده بردن بر فقره إخطار ايديلدى. أوت بن ده خسروڭ زلزله حقّنده تفصيلًا يازديغى كرامتِ نوريهيى تصديق ايدرم و قناعتم ده او مركزدهدر. چونكه رسالهِٔ نور و شاكردلرينه درت دفعه شدّتلى تعرّضلرڭ عين زماننده درت دفعه دهشتلى زلزلهنڭ هجومى تام تامنه توافقلرى تصادفى اولماديغى گبى؛ رسالهِٔ نورڭ ايكى مركزِ إنتشارى اولان إسپارطه و قسطمونينڭ سائر يرلره نسبةً آفاتدن محفوظ قالمالرى و سورهِٔ وَالْعَصْرِ إشارتيله، آخر زمانڭ أڭ بيوك بر خسارتِ إنسانيهسى اولان بو ايكنجى حربِ عموميدن چارهِٔ نجات ايسه ايمان و عملِ صالح اولماسندن، رسالهِٔ نورڭ آناطولينڭ هر طرفنده ايمانِ تحقيقىيى نشرى زماننه آناطولينڭ فوق العاده اولارق بو خسارتِ عظيمهِٔ حربيهدن قورتولماسى تام تامنه توافقى دخى تصادفى اولاماز. هم رسالهِٔ نورڭ خدمتنه ضرر ويرن ويا خدمتده قصور ايدنلره عين زماننده گلن شفقت ويا حدّت طوقاتلرينڭ يوزر وقوعاتلرى تام تامنه توافقلرى تصادفى اولماديغى گبى، رسالهِٔ نوره حسنِ خدمت ايدنلرڭ همان همان بِلا إستثنا معيشتنده وسعت و بركت و قلبنده مسرّت و راحت گورمهلرينڭ بيڭلر حادثهلرى دخى تصادفى اولاماز.
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
اَلْخَيْرُ فِيمَا اخْتَارَهُ اللّٰهُ
و
عَسٰى اَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ
سرّيله، رسالهِٔ نورڭ أڭ محرم پارچهلرى، أڭ نامحرملرڭ أللرينه گچمك و أڭ متكبّرلرڭ باشلرينه وورمق و أڭ باشدهكيلرڭ ياڭليشلرينى گوسترمك ايچون سرًّا تَنَوَّرَتْ
— 530 —
پردهسندن چيقدى. شيمدىيه قدر مسئله كوچولتولمك ايستهنيليوردى. فقط ناصلسه بيلديلر كه؛ مسئله پك بيوكدر و أهمّيتله جلبِ دقّت ايسه رسالهِٔ نورڭ پارلاق فتوحاتنه و دشمنلرينه ده حيرتله كندينى اوقوتماسنه يول آچار. حتّى أسكيشهر محكمهسندهكى چوق متمرّدلرى و متحيّرلرى و محتاجلرى تنوير ايدوب قورتاردى، او زحمتمزى رحمته چويردى. إن شاء اللّٰه بو دفعه داها گنيش بر ساحهده، داها چوق محكمهلر و مركزلرده او قدسى خدمتى گورهجك. أوت رسالهِٔ نورڭ طرزِ بياننى گورن، لاقيد قالاماز. باشقه أثرلر گبى يالڭز عقلى و قلبى دگل، بلكه نفسى ده و حسّياتى ده مسخّر ايدر.
سزڭ تخليهڭز بو حقيقته ضرر ويرمز؛ فقط بنم برائتم، ضرردر. عموم عالمِ إسلامى علاقهدار ايدن بر حقيقتڭ خاطرى ايچون دگل يالڭز دنيا حياتنى، بلكه لزوم اولسه اُخروى حياتمى و سعادتمى دخى أهلِ ايمانڭ رسالهِٔ نور ايله سعادتلرى ايچون فدا ايتمگى نفسم ده قبول ايدييور.
٭ ٭ ٭
بوراده باشى يازيلميان زلزله حادثهسنڭ مابعدى خسروڭ مكتوبنده:
داها صوڭره باشقه بر غزتهده، تماملاييجى و حيرت ويريجى شو معلوماتلرى گوردم: زلزلهدن أوّل كديلر، كوپكلر اوچر بشر اولارق طوپلانمشلر، سسسز اولارق، دوشونجهلى گبى آليق آليق بربرينه باقهرق بر مدّت برابر اوطورمشلر، صوڭره طاغيلمشلر. گرك زلزله اولوركن و گركسه اولمادن أوّل ويا اولدقدن صوڭره بو حيوانلردن هيچ برى گورولمهمش؛ قصبهلردن اوزاقلاشهرق قيرلره گيتمشلر. بر غريبى ده شودر كه: بو حيوانلر عصيانمزدن متولّد اولان باشمزه گلهجك فلاكتلرى لسانِ حاللريله خبر ويردكلرينى يازييورلر ده بز آڭلامييورز دييهرك تعجّب ايدييورلر.
— 531 —
ايشته بديع الزمانڭ اوزون سنهلردن بَرى "زنديقلر رسالهِٔ نوره طوقونماسينلر و شاكردلرينه ايليشمهسينلر. أگر طوقونورلرسه و ايليشيرلرسه ياقيننده بكلهين فلاكتلر، اونلرى يوز دفعه پشيمان ايدهجك." دييه رسالهِٔ نور ايله خبر ويرديگى يوزلر حادثات ايچنده ايشته زلزله أليله طوغريلغنى إمضا ايدهرك گلن درت حقيقتلى فلاكت داها... جنابِ حق بزه و رسالهِٔ نوره تعرّض ايدنلرڭ قلبلرينه ايمان، باشلرينه حقيقتى گورهجك عقل إحسان ايتسين. بزى بو زندانلردن، اونلرى ده بو فلاكتلردن قورتارسين، آمين!
خسرو
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم و مصيبت آرقداشلرم!
سزڭ ايچڭزده مبارك عالملر و عالىجناب مدبّرلر و خالص فداكار شاكردلر بولونماسندن بيوك بر إعتماد ايله سزه گووهنييوردم كه؛ قوّتلى و دسّاس و كثرتلى دشمنلريمزه قارشى وحدتڭزى و تسانديڭزى محافظه ايدهجكسڭز دييه إستراحت ايدردم، سزڭ ايله مشغول اولمازدم. بر قاچ نقطهيى بيان ايتمك لزوم اولدى.
برنجيسى:تخليهڭز اوزامامق ايچون بن، آنقرهيه بر شى گوندروب مراجعت ايتميهجكدم. فقط محكمه، محرم و غيرِ محرم رسالهلرى و أسكى و يڭى مكتوبلرى قاريشديرارق آنقرهيه گوندرديگندن، مجبوريتله بورادهكى أهلِ وقوف گبى محرم رسالهلرى أساس ايدهرك اورادهكى أهلِ وقوف عليهمزه حكم ايتمهمك ايچون محرملره، خصوصًا بشنجى شعاعڭ سفيان و إسلام دجّالى حقّنده غايت قوّتلى جواب ويرن مدافعات رسالهسنى و فلسفهِٔ طبيعيهنڭ ويرديگى كفرِ مغرورانهيى و ايمان عليهنده جرئتكارانه تجاوزينى قيران ميوه رسالهسنى او مقاماته گوندرمك ضرورى و لازم ايدى.
— 532 —
ايكنجى نقطه:عزيز قارداشلرم! سزڭ بو أهمّيتلى مكتوبڭزڭ جوابنى يازاركن، بنم أليمه عين مكتوبى ويرديلر. "ايكنجى نقطه"يه باشلادم، قالدى. ايشته تمام ايدييورم. دقّت ايديڭز؛ أگر بو فكرڭ فائدهسز آووقاتڭز طرفندن ترويجى وارسه، هر حالده محكوميتمزه طرفدار اولانلرڭ بر تدبيريدر كه؛ آنقرهدهكى أهلِ وقوف بورادهكى أهلِ وقوف گبى، نشر اولونميان محرم و خصوصًا بشنجى شعاع رسالهلرينى أساس ايدوب، بتون رسالهِٔ نوره تشميل ايدوب مصادره ايتمك و بشنجى شعاعڭ مسئلهلرينى، رسالهِٔ نورى اوقويان بتون بيچاره طلبهلرڭ درسلريدر دييه، اونلرى بنم صوچمله تام باغلامق ايچون دهشتلى بر پلاندر. بنى قونوشمقدن منع ايتمك و يازدقلريمى مصادره ايله آنقرهيه گوندرمهمك فكريله، مدير و مدّعىعمومى معاونى مشكلات ويرمهلرى قوّتلى بر أمارهدر كه؛ مدافعاتڭ جرح ايديلمز جوابلرى يتيشمهدن آنقره عليهمزه حكم ويرمك ايچوندر.
اوچنجى نقطه:ذاتًا مسئلهيى اوزاتاجق أهمّيتلى كتابلرى و أوراقلرى و مدافعهلرى دخى آنقرهيه كوندرهجگنى، محكمه رئيسى او گون سويلهدى. ألبته شيمدى يتيشمش. شيمدى بنم منتظم و ايضاحلى ايكى مدافعهنامهم گيتسه، بلكه مسئلهيى چابوق حلّ ايدر، مسئله اوزانماز، تعجيل ايدر، چابوق عائله صاحبلرى قورتولورلر. فقط بن و بنم گبى علاقهسزلر قورتولمغه دگل، بلكه حقائقِ ايمانيهيى ملحدلره، مرتدلره قارشى مدافعه ايتمك ايچون، أڭ مساعد بر ير اولان حپسده قالمق لازمدر.
دردنجى نقطه:رسالهِٔ نور برائت ايتمزسه و بنم مدافعاتم نظره آلنمازسه؛ فائدهسز، ظاهرى إنكاريڭز سزى قورتارميهجق. وحدتِ مسئله حيثيتيله بز بربريمزله باغلانمشز؛ يالڭز مناسبتلرى پك آز بولونان بر قسم آرقداشلر قورتولابيليرلر. أسكيشهر محكمهسى، بونى بِالفعل گوستردى. بر سنهدن بَرى، غايت دقّتله
— 533 —
ايچمزه جاسوسلرى صوقان و صافدل و جرئتكار طلبهلرڭ إفشاآتنى ضبط ايدن و بِالإلتزام بزى پريشان و مسلگمزدن پشيمان ايتمك ايچون هر وسيلهيى إستعمال ايدن، حتّى عليهمزه شيخ عبد الحكيمى سَوق ايتدكلرى حالده، اونى و شيخ عبد الباقىيى و بڭا آرا صيره إعتراض ايدن شيخ سليمانى بزم گبى پريشان ايدن آدملره قارشى إنكارلريڭز و قاچماڭز، اونلرڭ قناعتِ وجدانيه ديدكلرى دوشونجهلرنده بش پاره ايتمز و أسكيشهرده دخى ايتمدى.
بشنجى نقطه:بز هم بوراده، هم أسكيشهرده تجربه ايله قطعى آڭلادق كه: بز، وحدتِ مسئله جهتيله تام بر تسانده شدّتله محتاجز. صيقنتيدن گلن گوجنمكلر و تيتيزلكلر و إعتراضلر، بزم پريشانيتمزى ايكيلشديرر. مع التأسّف أڭ زياده گوونديگم و إعتماد ايتديگم، سزلرديڭز. بعض خاطريمه بر تلاش گلديگى وقت، إستانبولدن گلن كامل و صدّيق خواجهلر و قسطمونى ولايتنده فوق العاده صداقت گوسترن ذاتلرى تخطّر ايله او أنديشهم زائل اولوردى. دقّت ايديڭز، كفرِ مطلقى مدافعه ايدن گيزلى قوميته ايچڭزه پارمق صوقماسين. بنم قومشودهكى قوغوشه پارمغنى صوقدى، بنى عذاب ايچنده بيراقدى. شيمدى سز، مابيْنڭزده مناقشهسز بر مشورت ايديڭز. قراريڭزى قبول ايدرم. فقط بنم مدافعاتم تا آنقرهيه گيتسه و مدارِ نظر اولسه، بورادهكى محكمه، قورتولماسى ممكن اولانلر حقّنده قرارينى ويرمك إحتمالنى؛ هم شيمدى بزمله اوغراشان و عبد الباقى و عبد الحكيم و حاجى سليمانى نفى ايدن و يشيل شمسىيى تخليهدن صوڭره بوراده طورديران آدملر، ألبته حافظ محمد و سيّد شفيق گبى صلابتِ دينيهلرى ايله و اونلرڭ ئولمش رئيسلرينه و صورتنه باش أگمهمسيله و إلحاد و بدعهلره طرفدارلقلرينى گوسترمهمسيله برابر، سربست بيراقمهمق إحتمالنى ده؛ هم رسالهِٔ نورڭ تستّر پردهسندن چيقوب غايت بيوك و عمومى بر مسئلهده كندى كندينه مركزلرنده
— 534 —
مبارزهسى زماننده شاكردلرينى آرقهسنده بولمق و قاچمامقله صارصيلماز و مغلوب اولماز بر حقيقته باغلاندقلرينى متردّد و متحيّر أهلِ ايمانه گوسترمسى غايت لزوملى اولديغنى دخى نظريڭزه و مشورتڭزه آليڭز. صاقين صاقين بربريڭزڭ قصورينه باقمايڭ؛ حدّت يرنده حرمت ايديڭز، إعتراض يرنده يارديم ايديڭز.
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق و صادق قارداشلرم!
بن بر قاچ گوندر بر دعامى دگيشديردم. شيمدىيه قدر بعضًا يوز دفعه تكرار ايله وَاغْفِرْ ويا وَفِّقْ گبى دعالرده طَلَبَةَ رَسَائِلِ النُّورِ الصَّادِقِينَ جملهسندن الصَّادِقِينَ كلمهسنى قالديردم؛ تا كه رخصتله عمله كندينى مجبور بيلن و صيقنتينڭ ويرديگى أوهام و مأيوسيت جهتيله ظاهرى إنكار و چكينمكله عزيمتلى صداقته مخالف حركت ايدن قارداشلريمز او دعالردن محروم قالماسينلر.
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز قارداشم حافظ على!
خستهلغنه مراق ايتمه. جنابِ حق شفا ويرسين آمين! حپسده هر بر ساعت عبادت اون ايكى ساعت عبادت يرنده بولونماسندن، چوق كارليسڭ. علاج ايسترسهڭ، بر قسم درمانلر بنده وار، سڭا گوندرهيم. ذاتًا اورتهلقده بر خفيف خستهلق وار. بن محكمهيه گيتديگم گون، هر حالده خسته اولويورم. بلكه سن
— 535 —
بڭا يارديم ايتمك ايچون، أسكى زمانده بربرينڭ بدلنه خسته اولماسى و ئولمسى گبى خارقه فداكارلق گوسترن ذاتلر گبى، بنم بر پارچه راحتسزلغمى آلدڭ.
٭ ٭ ٭
(گوزل و تام يرنده بر تعزيهنامه)
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
لِكُلِّ مُصِيبَةٍ اِنَّا ِللّٰهِ وَاِنَّا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ
بن هم كنديمى، هم سزى، هم رسالهِٔ نورى تعزيه و مرحوم حافظ علىيى و دڭزلى مزارستاننى تبريك ايدييورم. ميوه رسالهسنڭ حقيقتنى علم اليقين ايله بيلن بو قهرمان قارداشمز، عين اليقين و حقّ اليقين مقامنه چيقمق ايچون، قبره جسدينى بيراقوب مَلكلر گبى ييلديزلرده، عالمِ أرواحده سياحته گيتدى و تام وظيفهسنى ياپوب ترخيصله إستراحته چكيلدى. جنابِ أرحم الراحمين، رسالهِٔ نورڭ بتون يازيلان و اوقونان حرفلرى عددنجه دفترِ أعمالنه حسنات يازديرسين. آمين! و اونلرڭ صاييسنجه اونڭ روحنه رحمتلر ياغديرسين، آمين! و قبرنده قرآنى، رسالهِٔ نورى اوڭا شيرين و أنيس آرقداش أيلهسين. آمين! و نور فابريقهسنه اونڭ يرينه اون قهرمانى إحسان ايدوب چاليشديرسين. آمين! آمين! آمين! سز دخى بنم گبى دعالريڭزده اونى ياد ايديڭز. بيڭ لسان اونڭ لسانى يرينه إستعمال ايدوب، او غيب ايتديگى بر حيات و بر ديل يرنده معنوى بيڭ حيات قزاندى دييه رحمتِ إلٰهيهدن اميدوارز.
٭ ٭ ٭
— 536 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
جنابِ أرحم الرّاحمينه حدسز شكر اولسون كه؛ بو عجيب زمانده و غريب يرده، طلبهِٔ علومڭ قيمتلى شرفنى و أهمّيتلى خدمتلرينى قزانمايى سزلر واسطهسيله بزلره ده ميسّر أيلدى. أهلِ كشف القبورڭ مشاهدهسيله، متعدّد واقعاتله، تحصيلِ علوم آننده وفات ايدن بعض مشتاق و جدّى بر طلبهِٔ علوم، شهيدلر گبى كندينى حياتده و كندى درسيله مشغول گورويور. حتّى مشهور بر أهلِ كشف القبور، وفات ايدن و علمِ صرف و نحو اوقويان بر طلبهنڭ قبرنده، مُنكَر نكيره ناصل جواب ويرهجك دييه مراقبه ايتمش و مشاهده ايدوب ايشيتمش كه: مَلكِ سؤال اوندن صوردى: مَنْ رَبُّكَ "سنڭ ربّڭ كيمدر؟" ديديگى زمان او نحو درسيله إشتغال ايدركن وفات ايدن طلبه، او مَلگڭ جوابنده ديمش: " مَنْ مبتدادر، رَبُّكَ اونڭ خبريدر." نحو علمنجه جواب ويرمش، كندينى مدرسهده ظن ايتمش. ايشته بو واقعهيه موافق اولارق بن مرحوم حافظ علىيى عينًا حياتدهكى گبى رسالهِٔ نورله مشغول اولارق أڭ يوكسك بر علمده چاليشان بر طلبهِٔ علوم وضعيتنده و تام شهيدلر مرتبهسنده و طرزِ حياتلرنده بيلييورم و او قناعت ايله اوڭا و اونڭ گبى محمد زهدىيه و حافظ محمده بعض دعالرمده ديرم: يا ربّى! بونلرى قيامته قدر رسالهِٔ نور كسوهسنده حقائقِ ايمانيه و أسرارِ قرآنيه ايله كمالِ فرح و سَوينجله مشغول أيله. آمين!
٭ ٭ ٭
— 537 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بن مرحوم حافظ علىيى اونوتامييورم. اونڭ آجيسى بنى چوق صارصييور. أسكى زمانلرده بعضًا بويله فداكار ذاتلر، كندى دوستى يرينه ئولويورلردى. ظن ايدرم، او مرحوم بنم يرمده گيتدى. اونڭ فوق العاده خدمتنى أگر سزلر گبى او سيستمده ذاتلر ياپماسه ايدى؛ قرآنه، إسلاميته بيوك بر ضايعات اولوردى. بن، اونڭ وارثلرى اولان سزلرى تخطّر ايتدكجه او آجى گيدييور، بر إنشراح گلييور. مدارِ حيرتدر كه؛ بن شيمدى اونڭ معنوى، بلكه مادّى حياتيله عالمِ برزخه گيتمسى جهتيله، او عالمه گيتمك ايچون بنده بر إشتياق ظهور ايتدى و روحمه باشقه بر پرده آچيلدى. ناصلكه بورادن إسپارطهدهكى قارداشلريمزه سلام گوندروب معارفه، مخابره ايله صحبت ايدييورز؛ عينًا اويله ده: حافظ علىنڭ توطّن ايتديگى عالمِ برزخ؛ نظرمده إسپارطه، قسطمونى گبى اولمش. حتّى بو گيجه، مسموعاته گوره بورادن بريسى اورايه گوندريلمش. اون دفعهدن زياده تأسّف ايتدم. نه ايچون حافظ علىيه اونڭله سلام گوندرمدم. صوڭره إخطار ايديلدى كه: سلام گوندرمك ايچون واسطهلره إحتياج يوق؛ قوّتلى رابطهسى تلفون گبيدر، هم او گلير آلير. او بيوك شهيد، دڭزلىيى بڭا سَوْديرييور، داها بورادن گيتمك ايستهمييورم. او و محمد زهدى و حافظ محمد، حياتلرنده گوردكلرى وظيفهِٔ ايمانيه و نوريهيه دوام ايدييورلر. اونلر پك ياقيندن تماشا ايدييورلر، بلكه ده يارديم ايدييورلر. أولياءِ عظيمهنڭ دائرهسنده قيمتلى خدمت نقطهسنده موقع آلمالرندن، بن ده او ايكيسنڭ حافظ محمدله برابر إسملرينى سلسلهمده أقطابلرڭ إسملرى ياننده ياد ايدوب هديهلريمى باغيشلايورم.
٭ ٭ ٭
— 538 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
سزدهكى إخلاص و صداقت و متانت، شيمديكى آغير صيقنتيلرده بربريڭزڭ قصورينه باقمامغه و ستر ايتمگه كافى بر سببدر و رسالهِٔ نور زنجيريله قوّتلى اخوّت اويله بر حسنهدر كه، بيڭ سيّئهيى عفو ايتديرر. حشرده عدالتِ إلٰهيه، حسنهلرڭ سيّئهلره راجح گلمهسيله عفو ايتديگنه بناءً، سز ده حسنهلرڭ رجحاننه گوره محبّت و عفو معاملهسنى ياپمق لازمدر. يوقسه بر سيّئه ايله حدّت ايتمك، صيقنتيدن گلن بر تيتيزلك، بر عصبيلك ايله ضررلى بر حدّت، ايكى جهتله ظلم اولور. إن شاء اللّٰه، بربريڭزه سرورده و تسلّيده يارديم ايدوب صيقنتىيى هيچه اينديررسڭز.
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق، مبارك قارداشلرم!
بر قاچ گوندر سزڭ ايله قونوشمديغمڭ سببى، شيمدىيه قدر أمثالنى گورمهديگم شدّتلى و زهرلى بر خستهلقدر. بن، رسالهِٔ نور حسابنه آخر عمريمه قدر نور و گُل دائرهسندهكى ثباتكار و متين و صارصيلماز قارداشلرمله، قسطمونيلى فداكارلر ايله أبدًا متشكّرانه إفتخار ايدييورم و اونلرله بتون ظالملرڭ صيقنتيلرينه قارشى بر قوّتلى نقطهِٔ إستناد و تام بر تسلّى بولويورم. شيمدى ئولسهم، اونلر وار دييه فرحِ قلبله أجلمى قارشيلايهجغم.
أهلِ دنيا، بن اونلرله مبارزه ايدييورم دييه أصلسز توهّم ايدهرك بنى حپسه آتديلر. فقط قدرِ إلٰهى، بن اونلرله قونوشمديغم و إصلاحِ حاللرينه چاليشمديغمدن بنى حپسه آتدى. و حپسده يالڭز بر قاچ آرقداشمله قالسهم آنقره مقاماتنه قارشى عالمِ إسلامى علاقهدار ايدهجك بر علنى محاكمه ايستهيهجگم و دعوا ايدهجگم و
— 539 —
ميوه رسالهسنى و مدافعات پارچهلرينى يڭى حرفله متعدّد نسخهلر چيقاروب مهمّ مقاماته گوندرهجگز إن شاء اللّٰه.
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بو نوع حديثلر، متشابه قسمندندرلر. هم جزئى و خصوصى دگللر، عموم يرلره باقمييورلر. بو رقم ايسه، امّتنڭ باشنه گلن دينى فتنهلردن يالڭز بر تك زمانى و حجاز و عراقى مثال اولارق گوسترر. ذاتًا عبّاسيلرڭ زماننده، او تاريخده معتزله، رافضى، جبرى و پرده آلتنده زنديقلر، ملحدلر، إسلاميتى زدهلهين چوق فِرَقِ ضالّه ميدانه گلمشديلر. شريعت و إعتقاد نقطهسنده أهمّيتلى صارصينتيلر اولماسى هنگامنده، بخارى، مسلم، إمامِ أعظم، إمامِ شافعى، إمامِ مالك، إمامِ أحمد ابن حنبل و إمامِ غزالى و غوثِ أعظم و جنيدِ بغدادى گبى پك چوق أعاظمِ إسلاميه إمداده يتيشوب او فتنهِٔ دينيهيى مغلوب ايتديلر. او تاريخدن اوچ يوز سنه صوڭرهيه قدر او غلبه دوام ايله برابر، پرده آلتنده ينه او أهلِ ضلالت فرقهلرى، سياست يوليله هلاكو جنگيز فتنهسنى إسلاملرڭ باشنه گتيرديلر. بو فتنهدن هم حديث، هم حضرتِ على رضى اللّٰه عنه صريح بر صورتده عين تاريخيله إشارت ايدييورلر. صوڭره بو زمانمزڭ فتنهسى أڭ بيوك بر فتنه اولديغندن، هم متعدّد حديثلر، هم چوق إشاراتِ قرآنيه عين تاريخيله خبر ويرييورلر. بوڭا قياسًا، اُمّتڭ گچيرهجگى صفحاتى كلّى بر صورتده بر حديث بيان ايتديگى وقت، بعضًا او كلّينڭ بر تك حادثهسنى، مثال اولارق تاريخى گوسترر. بويله متشابه و معناسى تمام آڭلاشيلميان حديثلرڭ رسالهِٔ نور أجزالرى قطعى بر صورتده تأويللرينى بيان ايتمش. يگرمى دردنجى سوزده و بشنجى شعاعده، بو حقيقتى دستورلرله بيان ايتمش.
٭ ٭ ٭
— 540 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بربريڭزى أنانيتله ويا صداقتسزلكله إتهام ايتمهمك ايچون، بر حقيقتى بيان ايتمك إخطار ايديلدى.
بن بر زمان أنانيتنى بيراقمش و نفسِ أمّارهسى قالمامش بيوك أوليادن شدّتلى بر صورتده نفسِ أمّارهدن شكايت ايتدكلرينى گوردم، حيرتده قالدم. صوڭره قطعى بيلدم كه، آخر عمره قدر مجاهدهِٔ نفسيهنڭ ثوابدار دوامى ايچون نفسِ أمّارهنڭ ئولمسى اوزرينه اونڭ جهازاتى طمارلره و حسّياته دور ايديلير، مجاهده دوام ايدر. ايشته او بيوك أوليالر، بو ايكنجى دشمندن و نفسڭ وارثندن شكايت ايدرلر. هم معنوى قيمت و مقام و مزيت، بو دنيايه باقمييور كه، كندينى إحساس ايتسين. حتّى أڭ بيوك مقامده بولونانلردن بعض ذاتلره ويريلن بيوك بر إحسانِ إلٰهىيى حسّ ايتمدكلرندن، كنديلرينى هركسدن زياده بيچاره و مفلس تلقّى ايتمهلرى گوسترييور كه؛ عوامڭ نظرنده مدارِ كمالات ظن ايديلن كشف و كرامات و أذواق و أنوار، او معنوى قيمت و مقاملره مدار و مِحك اولاماز. صحابهلرڭ بر ساعتى، باشقه وليلرڭ بر گون، بلكه بر چلّهسى قدر قيمتى اولديغى حالده؛ كشف و معنوى خارق العاده حالاته أوليا گبى مظهريتلرى هر صحابهده اولمامسى، بو حقيقتى إثبات ايدييور.
ايشته قارداشلرم!دقّت ايديڭز؛ سزڭ نفسِ أمّارهڭز، قياسِ بِالنفس جهتنده، سوءِ ظن و غرور نقطهسنده سزى آلداتماسين؛ رسالهِٔ النور تربيه ايتمييور دييه شبههلنديرمهسين.
٭ ٭ ٭
— 541 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
رسالهِٔ نورڭ گنجلك رهبرنده و ميوه رسالهسندهكى بش مسئلهسنڭ هايلاز گنجلرده طوقوز طوقادى رسالهِٔ نورڭ بر لطيف كرامتى اولديغنى او گنجلر دخى تصديق ايدييورلر.
برنجيسى:بڭا خدمت ايدن فيضى. اوڭا بدايتده ديدم: "سن "ميوه"نڭ بر درسنده بولوندڭ، هايلازلق ياپمه." او ياپدى، بردن طوقات يدى، بر هفته ألى باغلى قالدى.
أوت، طوغريدر.
فيضى
ايكنجيسى:بڭا خدمت ايدن و "ميوه"يى يازان على رضا. بر گون يازديغنى اوڭا درس ويرهجكدم. او هايلازلغندن يمك پيشيرمك بهانهسى ايله گلمدى، بردن طوقات يدى. او وقت اونڭ تنجرهسى صاغلام ايكن، ديبى، يمگى ايله برابر تمامًا دوشدى.
أوت، طوغريدر.
على رضا
اوچنجيسى:ضيا. "ميوه"نڭ گنجلگه و نمازه دائر مسئلهلرينى كندينه يازدى، نمازه باشلادى. فقط هايلازلق ياپدى، نمازى و يازىيى بيراقدى. بردن، او وقتده طوقات يدى. خلافِ عادت و سببسز، باشى اوستندهكى سپتى و ألبسهلرى ياندى. او قدر غلبهلك ايچنده ياننجهيه قدر كيمسه فرقنده اولمامسى، قصدى بر شفقت طوقادى اولديغنى گوستردى.
أوت، طوغريدر.
ضيا
— 542 —
دردنجيسى:محمود. اوڭا "ميوه"دن گنجلك و نماز مسئلهلرينى اوقودم و ديدم: "قمار اوينامه، نماز قيل." قبول ايتدى. فقط هايلازلق غلبه ايتدى، نماز قيلمادى و قمار اوينادى. بردن، حدّت طوقادينى يدى. اوچ درت دفعهده دائما مغلوب اولوب فقير حاليله برابر قرق ليرا و ساقوسنى و پانطولوننى قماره ويردى، داها عقلى باشنه گلمدى.
أوت، طوغريدر.
محمود
بشنجيسى:اون درت ياشنده سليمان نامنده بر چوجق، زياده هايلازلق ياپوب باشقهلرينڭ ده إشتهالرينى آچييوردى. اوڭا ديدم: "اوصلى طور، نمازيڭى قيل. سندن بيوك هايلازلرڭ ايچنده بو حالڭ، سڭا تهلكه گتيرر." او، نمازه باشلادى، فقط ينه نمازى ترك و هايلازلغه گيردى. بردن طوقات يدى. اويوز علّتنه مبتلا اولدى، يگرمى گوندر ياتاغنده ياتمغه مجبور اولدى.
أوت، طوغريدر.
سليمان
آلتنجيسى:بڭا بدايتده خدمت ايدن عُمَر، نمازه باشلادى، شرقيلرى بيراقدى. فقط بر آقشام، قپويه ياقين بر شرقى قولاغمه گلدى، أوراد ايله مشغوليتمه ضرر ويردى. بن حدّت ايتدم، چيقدم گوردم كه؛ خلافِ عادت عُمَردر. بن ده خلافِ عادت بر طوقات ووردم. بردن، صباحلين خلافِ عادت اولارق عُمَر، باشقه حپسه گوندرلدى.
يدنجيسى:حمزه نامنده اون آلتى ياشنده سسى گوزل اولماسندن شرقى سويلهيور، باشقهلرينڭ ده إشتهالرينى آچييور، هايلازلق ايدييوردى. اوڭا ديدم:
— 543 —
"بويله ياپمه، طوقات ييهجكسڭ." بردن، ايكنجى گون بر ألى يرندن چيقدى، ايكى هفته عذابنى چكدى.
أوت، طوغريدر.
حمزه
بو گبى طوقاتلر وار؛ فقط كاغد بيتدى، معنا ده بيتدى.
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بر معارف وكيلى، پردهيى يوزندن قالديردى و كفرِ مطلقى باشقه بر كسوهده گوستردى. بزم صوڭ گوندرديگمز مدافعاتى داها آلمادن باشقه سائقله او بياننامهيى يازمش. گرچه بن، او دائرهيه گوندرمگى دوشونمييوردم؛ فقط قارداشلريمزڭ تنسيبيله اونلره ده گوندرمك هم مناسب، هم لازم اولديغنى بو حال گوستردى. چونكه هر حالده بو درجه الحادده تعصّب طاشييان بر وكيل، آنقرهيه گوندريلن أوراق و محرم رسالهلره قارشى لاقيد قالمازدى. بردن، طوغريدن طوغرىيه جرح ايديلمز مدافعاتلر باشنه وورولدى، چوق ايى اولدى. إن شاء اللّٰه او دائرهده دخى رسالهِٔ النور لهنده قوّتلى بر جريان اويانديرهجق.
قارداشلرم!مادام بر قسمڭ ماهيتلرى بو طرزدر؛ اونلره، او قسمه تسليم اولمق، معنوى بر إنتحاردر، إسلاميتدن پشيمان اولمقدر، بلكه ديندن إنسلاخ ايتمكدر. چونكه او درجه الحادده تعصّب إظهار ايتمش كه؛ بزم گبيلردن يالڭز تسليميتله و تصنّع ايله راضى اولمايورلر. "قلبڭى و وجدانڭى بيراق، يالڭز دنيايه چاليش" ديرلر. ايشته بو وضعيته قارشى عنايتِ ربّانيهيه طايانوب متانت و صبر و توكّل
— 544 —
ايدهرك درت صندوق رسالهِٔ النور أجزالرى او مركزه يتيشوب، قوّتلى حقيقتلريله غلبه چالماسنه دعا ايتمكدن باشقه چاره يوقدر. بز بربريمزدن چكينمكله و گوجنمكله و رسالهِٔ النوردن چكيلمكله و اونلره تسليم و حتّى إلتحاق ايتمكله فائده ويرمديگى شيمدىيه قدر تجربه ايديلدى. هم هيچ مراق ايتمهيڭز. او وكيلڭ او فرفرهسى و تلاشى، ضعفنه و تام قورقوسنه دلالت ايدر. تجاوزه دگل، بلكه تدافعه مجبوريتنى بيلديرييور.
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
حومهلى قارداشلريمزدن على نامنده بر شاكرد، حافظ علىنڭ وفاتى گونلرنده وفات ايتديگنى سامى بك بڭا سويلهديگى گبى، حومهلى قهرمانلردن محمد على دخى بڭا يازدى، بن ده او علىيى او بيوك شهيد علىيه چوق دعالرده آرقداش ياپدم.
بو ياقينده، بزمله علاقهدار بر خانم، اوچ قارداشمزڭ ئولديگنى گورمشدى. تعبيرى: بو ايكى على و رسالهِٔ نوره حپسده تابع اولمق ايستهين آصيلان مصطفى، عموممزڭ بدلنه آخرته گيتديلر و سلامتمزڭ حسابنه فدا اولديلر ديمكدر.
٭ ٭ ٭
— 545 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق، صارصيلماز و توكّلڭ ماهيتنى و قيمتنى آڭلايان قارداشلرم!
يگرمى سنهدن بَرى هيچ بر غزتهيى نه اوقومق و نه صورمق مراقم اولماديغى حالده، پك چوق تأسّف ايله، يالڭز بر قسم ضعيف قارداشلريمزڭ خاطرلرى ايچون بوگون بر غزتهنڭ بر بحثنى گوردم. بوندن بيلدم كه؛ پرده آلتنده و اوستنده أهمّيتلى جريانلر رول اوينايورلر. ميدانده بز گورونديگمزدن، بزلر او جريانلرله علاقهدار توهّم ايديلييورز. إن شاء اللّٰه، رسالهِٔ نورڭ درت صندوق قوّتلى جرح ايديلمز رسالهلرى و پك قطعى مدافعه دفترلرى، بزم حقّمزده هم ايمان و قرآن، إسلام حقّنده بر خيرلى نتيجه ويرهجكلر. بز اونلرڭ دنيالرينه قاريشمدق و قاريشهجغمزى هيچ بر جهتله داها تثبيت ايدهمديلر. مجبوريتله بتون رسالهِٔ نورى آنقره تحقيق ايچون ايستدى.
مادام حقيقت بودر و مادام شيمدىيه قدر رسالهِٔ نورڭ خدمتنده عنايتِ ربّانيهنڭ تجلّيسنى إنكار ايديلميهجك درجهده گوردك؛ هر بريمز جزئى و كلّى بونى حسّ ايتمشز و مادام شيمدى سياستڭ و دنيانڭ چوق جريانلرينڭ بربرينه قارشى تحشيداتى اولويور و مادام ألمزدن قضايه رضا و قدره تسليم و خدمتِ ايمانيه و قرآنيه و نوريهنڭ ويردكلرى بيوك و قدسى تسلّيدن باشقه بر شى گلمييور؛ ألبته بزه أڭ ألزم ايش، تلاش ايتمهمك و مأيوس اولمامق و بربرينڭ قوّهِٔ معنويهسنى تقويه ايتمك و قورقمامق و توكّلله بو مصيبتى قارشيلامق و حبّهيى قبّه ياپان فرفرهلى غزتهجيلرڭ قبّهلرينى حبّه گوروب أهمّيت ويرمهمكدر. بو دنيا حياتى، خصوصًا بو زمانده، بو شرائط آلتنده قيمتى يوقدر. باشه نه گلسه گلسين، خوش گورملى.
٭ ٭ ٭
— 546 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
ايكى اوچ قارداشلريمز شويله گوزل بر تسلّى كنديلرينه بولمشلر. دييورلر كه:
"بو حپسده بر قسم يڭى قارداشلريمز، بر ايكى ساعت غيرِ مشروع بر حركت يوزندن، بر ايكى بلكه اون سنه بو مصيبت ايچنده صبر و تحمّل ايدييورلر. حتّى بر قسمى شكر ايدهرك باشقه گناهلردن قورتولدق ديدكلرى حالده؛ بز رسالهِٔ نور واسطهسيله أڭ مشروع بر حركت و خدمتِ ايمانيه يوزندن آلتى يدى آى خيرلى بر صيقنتيدن نهدن شكوا ايدييورز؟" دييورلر. بن ده بيڭ بارك اللّٰه اونلره ديرم. أوت بش اون سنه هم ايماننى، هم باشقهلرڭ ايمانلرينى قورتارمق نيّتيله ذوقلى، طاتلى، خيرلى، قدسى بر خدمت و يوكسك بر عبوديتِ فكريه يوزندن بش اون آى زحمت چكمك، مدارِ شكر و إفتخاردر. بر حديثده فرمان ايتمش كه: "بر تك آدم سنڭله هدايته گلسه، صحرا طولوسى قيرمزى قويون، كچيلردن داها خيرليدر." ايشته بوراده، محكمهده و آنقرهده، سزلرڭ يازيلريڭز و خدمتلريڭز واسطهسيله نه قدر إنسانلر ايمانلرينى دهشتلى شبههلردن قورتارديغنى و قورتارهجغنى دوشونڭز، صبر ايچنده كمالِ رضا ايله شكر ايديڭز.
أگر آنقرهده حاكم اولان خلق پارتيسى، اورايه گيدن رسالهِٔ نورڭ قوّتلى كتابلرينه قارشى عناد ايتسه و مصالحه نيّتيله حمايهسنه چاليشمازسه، بزم أڭ راحت يريمز حپسدر و ملحدلر، بولشويزمى زندقه ايله برلشديرديگنه علامتدر و حكومت اونلرى ديڭلهمگه مجبور اولور. او زمان رسالهِٔ نور چكيلير، توقّف ايدر، مادّى و معنوى مصيبتلر هجومه باشلارلر.
٭ ٭ ٭
— 547 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ اَلَمْ يَاْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ
آيتِ جليلهلرى موجبنجه جنلردن ده پيغمبر گلديگى بيلديريلييورسه ده، بو خصوصدهكى مشكلڭ حلّى ايچون واقع سؤاله، استاديمزڭ ويرديگى جوابدر:
عزيز قارداشم!
حقيقةً سنڭ بو سؤالنڭ چوق أهمّيتى وار. فقط رسالهِٔ نورڭ أڭ أهمّيتلى وظيفهسى، بشرى ضلالتدن و كفرِ مطلقدن قورتارمق اولماسندن، بو چشيد مسئلهلره صيره گلمييور، اونلردن بحث آچمييور. سلفِ صالحين دخى چوق بحث ايتمهمشلر. چونكه اويله غيبى و گورونمهين ايشلرده سوءِ إستعمال دوشر. هم شارلاتانلر، خودفروشلقلرينه بر وسيله ياپابيليرلر. ناصلكه شيمدى إسپرتيزمهجيلر "جنلر ايله مخابره" ناميله شارلاتانلق ياپييورلر؛ دينڭ ضررينه آلَت ايدرلر دييه چوقجه مدارِ بحث ايديلمز. هم خاتم الأنبيادن صوڭره، جنلرده پيغمبر گلمهمش. هم رسالهِٔ نور بو زمانده بر طاعونِ بشرى اولان مادّيونلق فكرينى إبطال ايتمك ايچون جنّّى و روحانيلرڭ وجودلرينى قطعى حجّتلر ايله إثبات ايتمگه چاليشمش، بو مسئلهيه اوچنجى درجهده باقمش، تفصيلنى باشقهلره بيراقمش. بلكه إن شاء اللّٰه رسالهِٔ نورڭ بر شاكردى، سورهِٔ رحمانى تفسير ايدوب بو مسئلهيى ده حلّ ايدر.
٭ ٭ ٭
— 548 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
لِكُلِّ مُصِيبَةٍ اِنَّا ِللّٰهِ وَاِنَّا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ
حقيقةً حافظ على، حافظ محمد و محمد زهدينڭ وفاتلرى؛ دگل يالڭز بزه و إسپارطهيه، بلكه بو مملكته و عالمِ إسلامه بيوك بر ضايعاتدر. فقط شيمدىيه قدر بر جلوهِٔ عنايت اولارق، رسالهِٔ نورڭ بر شاكردى ضايع اولديغى زمان، درعقب ايكى اوچ دانه او سيستمده ميدانه چيقديغندن، قوّتله اميدوارز كه، باشقه شكلده او قهرمانلرڭ وظيفهلرينى گورهجك، اُميد ايتديگمزدن جدّى شاكردلر چيقارلر، گورورلر. ذاتًا او اوچ مبارك مرحوم ذاتلر، آز بر زمانده، يوز سنهلك وظيفهِٔ ايمانيهيى گورديلر. جنابِ أرحم الراحمين، اونلرڭ يازدقلرى و نشر ايتدكلرى و اوقودقلرى حروفِ نوريه عددنجه اونلره رحمتلر أيلهسين، آمين!
بنم طرفمدن او حافظ محمدڭ أقرباسنى و مبارك كوينى تعزيه ايديڭز. بن ده اونى حافظ على و محمد زهدىيه آرقداش ايدوب، استادلريمڭ أقطاب قسمنڭ إسملرى ايچنده او اوچينڭ إسملرينى داخل ايدوب، حافظ عاكفى دخى عاصم و لطفىيه آرقداش ايتدم.
٭ ٭ ٭
— 549 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
اَلْخَيْرُ فِيمَا اخْتَارَهُ اللّٰهُ
سرّيله، بو مسئلهمزڭ تأخيرى خيردر. چونكه بتون مكتبلرده و دائرهلرده و خلقده، او ئولمش دهشتلى آدمڭ محبّتى تلقين ايديلييور. بو حال ايسه، عالمِ إسلامه و إستقباله پك أليم و آجى بر تأثيرى اولاجقدى. شيمدى إختياريمزڭ خارجنده اونڭ ماهيتى نه اولديغنى، أڭ باشده و أڭ زياده علاقهدار و أڭ صوڭ اوندن واز گچهجك آدملرڭ أللرينه قطعى حجّتلر ايله گوسترن و إثبات ايدن رسالهِٔ نور گچمهسى، كمالِ مراق و دقّتله اوقونماسى اويله بر حادثهدر كه؛ بزلر گبى بيڭلر آدم حپسه گيرسه، حتّى إعدام اولسهلر، دينِ إسلام جهتيله ينه اوجوزدر. هيچ اولمازسه كفرِ مطلقدن و إرتداددن أڭ متمرّدلرى بر درجه قورتارير، مشكوك بر كفره چيقارير، مغرورانه و جرئتكارانه تجاوزلرينى تعديل ايدر.
محكمهده صوڭ سوز اولارق يوزلرينه سويلهديگم بو جمله: "ميليونلر قهرمان باشلار فدا اولدقلرى بر قدسى حقيقته، باشمز دخى فدا اولسون" ايله، بزم نهايته قدر ثبات ايدهجگمزى دعوا ايتمشز. بو دعوادن واز گچيلمز. ايچڭزده واز گچهجك يوق اُميد ايدييورم. مادام شيمدىيه قدر صبر ايتديڭز، "داها قسمتمز و وظيفهمز بيتمدى" دييه تحمّل و صبر ايديڭز. هر حالده "ميوه"دهكى قطعى حجّتلر ايله قابلِ إنكار اولميان إعدامِ أبدى و نهايتسز حپسِ منفرد مسلگنى مدافعه ايتمك ايچون رسالهِٔ نوره قارشى عنودانه حركت ايديلميهجك، بلكه مصالحه ويا متاركه چارهسى آرانيلاجق.
اَلصَّبْرُ مِفْتَاحُ الْفَرَجِ وَالسُّرُورِ
٭ ٭ ٭
— 550 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
اَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَاَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِى بِهِ فِى النَّاسِ
آيتى هم رسالهِٔ نوره، هم مَيْتًا كلمهسيله اوچ قوّتلى أماره و مناسبتلر ايله رسالهِٔ نورڭ بو بيچاره شاكردينه إشارتى برنجى شعاعده ايضاح ايديلمش. شيمدى بو حادثهده، او أمارهلردن بريسى تام حكم ايدييور. چونكه بزه ظلم ايدنلر، أللرنده حيات و مدنيتى و لذّتى طوتوب، بزى او طرزِ حياته أهمّيت ويرمهمكله إتهام ايدوب، مسئول ايدرلر، حتّى إعدام و آغير جزا ايله حپسه صوقمق ايسترلر. فقط قانونجه سبب بولامييورلر. بز دخى ألمزده حياتِ باقيهنڭ مقدّمهسى و پردهسى اولان موتى و ئولومى طوتوب اونلرڭ باشلرينه ووروب إنتباهه گتيرمك و اونلرڭ حقيقى مسئوليت و محكوميتدن و إعدامِ أبدى و دائمى حپسِ منفرددن قورتولمالرينه بتون قوّتمزله چاليشييورز. حتّى آنقرهيه گيدن شدّتلى رسالهلر سببيله أڭ آغير جزا نفسمه ويريلسه، فقط جزا ويرنلر او رسالهلر ايله ئولومڭ إعدامندن قورتولسهلر؛ هم قلبم، هم نفسم راضى اولورلر. ديمك بز اونلرڭ ايكى جهانده ياشامهلرينى ايستهيورز، آرايورز. اونلر بزم ئولمهمزى ايستهيورلر، بهانهلر آرايورلر. فقط گونش گبى ظاهر و گوز ايله گورونور گوندوز گبى بر حقيقتِ موتيه و هر گون إنسانلرده اوتوز بيڭ جنازه، أهلِ ضلالت حقّنده اوتوز بيڭ إعدامِ أبدى، اوتوز بيڭ حپسِ منفرد فرمانلرينى، إعلامنامهلرينى گوستردكلرندن، بز اونلره قارشى مغلوب دگلز. نه ياپارلرسه ياپسينلر.
اِنَّ حِزْبَ اللّٰهِ هُمُ الْغَالِبُونَ
آيتى اون ايكى سنهدن بَرى أڭ آجينهجق مغلوبيتمز زماننده دخى، جفر و أبجد حسابيله غالبيتمزه عين تاريخيله
— 551 —
مژده ايدييور. مادام حقيقت بودر؛ بز شيمديدن صوڭره هم محكمهيه، هم خلقه دييهجگز كه:
"بو گوزيمز اوڭنده و بزى بكلهين ئولومڭ إعدامِ أبديسندن و قارشيمزده قپوسنى آچان و بزى جبرِ قطعى ايله چاغيران قبرڭ دائمى قراڭلق حپسِ منفردندن قورتولمغه چاليشييورز. هم سزڭ ده او دهشتلى و چارهسز مصيبتدن قورتولماڭزه يارديم ايدييورز. سزڭ نظريڭزده أڭ بيوك بر مسئلهِٔ دنيويه و سياسيه، بزم نظريمزده و حقيقت جهتنده قيمتى پك آزدر و بِالفعل وظيفهدار اولميانلره مالايعنى و أهمّيتسزدر و قيمتى يوقدر. فقط بزم إشتغال ايتديگمز وظيفهِٔ ضروريهِٔ إنسانيه ايسه، هركسه هر زمان جدّى علاقهسى وار. بو وظيفهمزى بگنمهينلر و قالديرانلر، ئولومى قالديرملى و قبرى قپاملى!"
ايكنجى و اوچنجى نقطهلر شيمديلك گرى قالدى.
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
رسالهِٔ نورڭ كرامتلرندندر كه؛ استاديمز حضرتلرى: "أى ملحدلر و أى زنديقلر! رسالهِٔ نوره ايليشمهيڭز! رسالهِٔ نور، آفاتڭ دفعنه صدقه گبى وسيله اولماسندن، اوڭا قارشى اولان هجوم و اونڭ تعطيلى، آفاته قارشى اولان مدافعهسنى ضعيفلشديرر. أگر ايليشيرسهڭز، ياقيندن بكلهين بلالر، سيل گبى اوستڭزه ياغاجقدر." دييه، اون سنهدر كرّاتله سويلهيوردى. بو خصوصده شاهد اولديغمز فلاكتلر پك چوقدر. درت سنهدن بَرى رسالهِٔ نوره و شاكردلرينه هر نه وقت ايليشيلمش ايسه؛ بر فلاكت، بر مصيبت تعقيب ايتمش و رسالهِٔ نورڭ
— 552 —
أهمّيتنى و آفاتڭ دفعنه وسيله اولديغنى گوسترمشدر. ايشته استاديمز بديع الزمانڭ رسالهِٔ نور ايله خبر ويرديگى يوزلر حادثات ايچنده فلاكتلر زلزله أليله طوغريلغنى إمضا ايدهرك گلن درت فلاكت، رسالهِٔ نورڭ بر وسيلهِٔ دفعِ بلا اولديغنى گوستردى. جنابِ حق، بزه و رسالهِٔ نوره تعرّض ايدنلرڭ قلبلرينه ايمان و باشلرينه حقيقتى گورهجك عقل و گوز إحسان ايتسين؛ بزى بو زندانلردن، اونلرى ده بو فلاكتلردن قورتارسين، آمين!
خسرو
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بر جلوهِٔ عنايتِ ربّانيهدر كه؛ داها مدافعاتمزى و أوراقلريمزى و كتابلرى گورمهدن، يالڭز پرده آلتنده حسّ ايدوب معارف وكيلنڭ دهشتلى پوسكورمهسى و هجومى، بشنجى شعاع و هجماتِ ستّهنڭ ذيلى گبى غايت شدّتلى محرم رسالهلرى أڭ أهمّيتلى مقامات بِالفعل تنقيد ايچون تدقيق ايتمهسى و مدافعاتمڭ جدّى، طوقوناقلى كفرِ مطلقه جرئتكارانه ضربهلرى آنقرهنڭ بزه قارشى چوق شدّتلى طاورانماسنى بكلركن، مسئلهنڭ عظمتنه نسبةً غايت ملايمانه بلكه مصالحهكارانه وضعيت آلمش. و بو جلوهِٔ عنايتڭ بر حكمتى ده شودر: رسالهِٔ نورڭ عموم مملكته علاقهسى جهتيله، عمومى بر درسخانهده و بيوك مقاماتده دقّت و مراقله اوقونماسيدر. أوت بو زمانده بويله يوكسك بر درس، ألبته بويله جمعيتلى و كلّى و عمومى دائرهلرده اوقونماسى، بيوك بر عنايتدر و كفرِ مطلقى قيرديغنه بر قوّتلى أمارهدر.
— 553 —
قارداشلرم! هر حالده بو قدر صيقنتى و ضررى چكن ضعيف بر قسم عائله صاحبلرى، بر درجه رسالهِٔ نوردن و بزدن چكينمك، بلكه واز گچمك ايچون بر معذرت اولابيلير ظنّيله، تخليهدن صوڭره دگيشمك إحتمالنه بناءً ديرم: بو درجه قيمتدار بر ماله بو مادّى و معنوى فيآت ويرن و بو عذابى چكن، او مالدن واز گچمك بيوك بر خسارتدر. هم هر بريسى، رسالهِٔ نورڭ أجزالرينى و علاقهدارلرينى و بزى محافظه و يارديم و خدمتى بردن بيراقسه؛ هم اوڭا، هم بزلره لزومسز بر ضرردر. اونڭ ايچون؛ إحتياطله برابر، صداقتى و إرتباطى و خدمتى دگيشديرمهمك لازمدر.
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بر جلوهِٔ عنايتِ ربّانيه و بر حمايتِ حفظِ إلٰهيهدر كه؛ آنقرهده أهلِ وقوف هيئتى، رسالهِٔ نورڭ حقيقتلرينه قارشى مغلوب اولوب، شدّتلى تنقيد و إعتراضڭ چوق أسبابى وار ايكن عادتا برائتنه قرار ويردكلرينى ايشيتدم. حالبوكه محرملرڭ شديد إفادهلرى و مدافعاتڭ طوقوناقلى ميدان اوقومالرى و معارف وكيلنڭ دهشتلى هجومى و أهلِ وقوفڭ هيئتنده معارف دائرهسنه منسوب أهمّيتلى ايكى مادّى فيلسوفلرڭ و يڭى ايجادلره طرفدار بيوك بر عالمڭ بولونماسى و بر سنهدن بَرى گيزلى زندقه قوميتهسى عليهمزه خلق فرقهسنى و معارفى سَوق ايتمهسى جهتيله، أهلِ وقوفڭ پك شدّتلى إعتراضلرى و بزى آغير جزالرله إتهام ايتمهلرينى بكلركن، حمايت و عنايتِ رحمانيه إمداده يتيشوب اونلره رسالهِٔ نورڭ يوكسك مقامنى گوسترهرك، شدّتلى تنقيدلردن واز گچيرمش. حتّى بزى جزالردن قورتارمق فكريله و أسكيشهر مسئلهسى و ٣١ مارت حادثهِٔ مشهورهسيله بنى سابقهلى بر مجرمِ سياسى نظريله باقديرمامق و صِرف دين و ايمان ايچون حركت ايتديگمزى و
— 554 —
سياست فكرى بولونماديغنى گوسترمك فكريله ديمشلر كه: "سعيد النورسى، أسكيدن بَرى آرا صيره پيغمبره وراثتلك دعواسنده بولونور. قرآن و ايمان خدمتنده مجدّدلك طورينى آلير، يعنى بعضًا بر نوع جذبهيه مغلوب اولوب مجذوبانه حركت ايدر." ايشته بو فقره ايله فيلسوفلرڭ دينسزجه تعبيرلر ايله، كيم اولورسه اولسون دين لهنده قوّتلى حركت ايدنلره: وظيفهسى، مجدّدلك إرثيتيله ياپييور دييه، هم بر قسم قارداشلريمزڭ حدّمدن چوق زياده حسنِ ظنلرينى تنقيد ايتمك، هم بڭا بر جذبه إسناد ايله شدّتلرمده بنى سياستدن و جزادن تبرئه ايتمك و بزه معارض و دشمن اولانلرينى بر درجه اوقشامق و إشاراتِ قرآنيه و كراماتِ عَلَويه و غوثيه حقيقت و قوّتلى اولدقلرينى گوسترمك و هركسه قياسًا بنده دخى بولونماسى تخمينلرنجه محقّق اولان حبِّ جاه و أنانيت و خودفروشلغى قيرمق ايچون، او دينسزجه فيلسوفانه تعبيرينى إستعمال ايتمشلر. او تعبيره قارشى، رسالهِٔ نور باشدن نهايتنه قدر گونش گبى بر جوابدر. و مسلگمز، تركِ أنانيت و اخوّت اولماسندن، بزده خودفروشانه شطحات بولونماديغندن، يڭى سعيدڭ رسالهِٔ نور زمانندهكى محويتكارانه حياتى و مبارك قارداشلرينڭ إفراطكارانه حسنِ ظنلرينى خاطره باقميهرق مكرّر درسلرله تعديل ايتمهسى، او تعبير ايله إشمام ايديلن معنايى تام چوروتويور، إزاله ايدر.
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بزه إخبار ايدنه و يازانه ضرر گلمهمك ايچون، شيمديلك أهلِ وقوفڭ إتّفاقيله قرارلرينى سزه گوندرميهجگم. بو صوڭ أهلِ وقوف، بتون قوّتيله بزى قورتارمق و أهلِ ضلالت و بدعياتڭ شرّندن محافظه ايتمك ايچون چاليشمشلر، بزه إسناد
— 555 —
ايديلن بتون صوچلردن تبرئه ايدييورلر. و رسالهِٔ نوردن تام درس آلدقلرينى إحساس ايدوب، رسالهِٔ نورڭ علمى و ايمانى قسمنڭ أكثريتِ مطلقه ايله واقفانه يازيلديغنى و سعيد ايسه هم صميمى، هم جدّى قناعتلرينى بيان ايدهرك اوندهكى قوّت و إقتدار؛ إسناد ايديلديگى گبى طريقت ايجادى ويا جمعيت قورمق ويا حكومت ايله مبارزه ايتمك دگلدر، بلكه يالڭز قرآنڭ حقيقتلرينى محتاجلره بيلديرمك قوّت و إقتداريدر دييه متّفقًا قرار ويرمشلر.
و غيرِ علمى تعبير ايتدكلرى محرملره قارشى ديمشلر كه: "بعضًا جذبهيه و شعورڭ هيجاننه و إختلالِ روحيهيه قاپيلماسندن، بو أثرلر ايله مسئول اولمامق لازم گلييور." معناسنى إفهام ايدييورلر. و "أسكى سعيد"، "يڭى سعيد" تعبيرنده، ايكى شخصيت و ايكنجيسنده فوق العاده بر قوّتِ ايمانيه و علمِ حقائقِ قرآنيه معناسنى، فيلسوفلرڭ خاطرى ايچون "بر نوع جذبه و إختلالِ دماغيه إحتمالى وار." دييه هم بزى شدّتلى تعبيراتڭ مسئوليتندن قورتارمق، هم معارضلريمزى اوقشامق ايچون "سمع و بصر جهتنده هاللوسيناسيون خستهلغى إحتمالى نظرِ دقّته آلينهبيلير." ديمشلر. اونلرڭ بو إحتمالنى أساسيله چوروتن، أللرينه گچن و بتون عقللرى گرى بيراقان نور رسالهلرى و بتون آووقاتلره حيرت ويرن مدافعه و ميوه رسالهلرى كافى و وافى بر جوابدر. بن چوق شكر ايدييورم كه، بر حديثِ شريفڭ مظهريتى بو إحتمال ايله بڭا ويريلمش.
هم او أهلِ وقوف، بتون قارداشلريمزى و بنى تام تبرئه ايدوب ديرلر: "سعيدڭ عالمانه و واقفانه أثرلرينه ايمان و آخرتلرى ايچون باغلانمشلر؛ هيچ بر جهتده حكومته قارشى بر سوءِ قصدلرينه دائر بر صراحت و بر أماره، نه مخابرهلرنده و نه ده كتاب و رسالهلرنده بولمادق." دييه او هيئتڭ إتّفاقيله قرار ويروب برى فيلسوف نجاتى، برى يوسف ضيا (عالم)، برى ده فيلسوف يوسف ناملرنده إمضا ايتمشلر.
— 556 —
لطيف بر توافقدر كه؛ بز بو حپسه كنديمز حقّنده بر مدرسهِٔ يوسفيه و ميوه رسالهسى اونڭ ميوهسيدر ديديگمز گبى، بو ايكى يوسف دخى پرده آلتنده "بز دخى او مدرسهِٔ يوسفيهدهكى درسه حصّهدارز" لسانِ حاللريله إفاده ايتمهلريدر. هم جذبهيه لطيف بر دليللريدر كه: "اوتوز اوچنجى سوز و اوتوز اوچ پنجرهلى اوتوز اوچنجى مكتوب" گبى تعبيرلرى، هم كندى كديسنڭ "يا رحيم! يا رحيم!" تسبيحنى ايشيتمهسى، هم كندينى بر مزار طاشى گورمسى، جذبه و هاللوسيناسيون إحتمالنه دليل گوسترملريدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
مادام بز، چوق أمارهلرله عنايت آلتندهيز و مادام غايت چوق و إنصافسز دشمنلره قارشى رسالهِٔ نور مغلوب اولمادى، معارف وكيلنى و خلق فرقهسنى بر درجه صوصديردى و مادام بو قدر گنيش بر ساحهده و مسئلهمزى پك زياده إعظام ايله حكومتى تلاشه دوشورنلر، هر حالده إفترالرينى و يالانلرينى بر درجه ستر ايتمگه بهانهلر ايله چاليشهجقلر؛ ألبته بزه لازم: كمالِ تسليميتله صبر و تمكينده بولونمق و بِالخاصّه إنكسارِ خياله دوشمهمك و بعضًا اميدڭ خلافِ ظهوريله مأيوس اولمامق و موقّت فورطنهلر ايله صارصيلمامق! أوت، گرچه إنكسارِ خيال، أهلِ دنياده قوّهِٔ معنويهلرينى و شوقلرينى قيرار؛ فقط مشقّت و مجاهده و صيقنتيلرڭ آلتنده عنايت و رحمتڭ إلتفاتلرينى گورن رسالهِٔ نور شاكردلرينه إنكسارِ خيال، غيرتلرينى و ايلرى آتيلماسنى و جدّيتلرينى تقويه ايتمك لازم گلييور.
— 557 —
قرق سنه أوّل أهلِ سياست، بڭا بر جِنَّتِ موقّته إسناديله تيمارخانهيه سَوق ايتديلر. بن اونلره ديدم: سزڭ عقلليلق ديديگڭزڭ چوغنى بن عقلسزلق بيلييورم؛ او چشيد عقلدن إستعفا ايدييورم؛
وَ كُلُّ النَّاسِ مَجْنُونٌ وَ لٰكِنْ عَلٰى قَدَرِ الْهَوٰى اِخْتَلَفَ الْجُنُونُ
قاعدهسنى سزلرده گورويورم ديمشدم. شيمدى دخى بنى و قارداشلريمى شدّتلى بر مسئوليتدن قورتارمق فكريله بڭا محرم رساله جهتيله آرا صيره بر جذبه، بر جِنَّتِ موقّته إسناد ايدنلره عين سوزلرى تكرارله برابر، ايكى جهتله ممنونم:
بريسى:حديثِ صحيحده واردر كه: "بر آدم كمالِ ايمانى قزانديغنه، عوامِ ناسڭ عقللرينڭ طورى خارجندهكى يوكسك حاللرينى مجنونلق، ديوانهلك صايمالرى، اونڭ كمالِ ايماننه و تام إعتقادينه دلالت ايدر." دييه فرمان ايدييور.
ايكنجى جهت:بن، بو حپسدهكى قارداشلريمڭ سلامتلرى و نجاتلرى و ظلمدن قورتولمالرى ايچون؛ دگل يالڭز بر ديوانهلك إسنادينى، بلكه كمالِ فخر و فرحله تمام عقلمى و حياتمى فدا ايتمهسنى قبول ايدييورم. حتّى سز مناسب گورورسهڭز، او اوچ ذاتلره بنم طرفمدن بر تشكّرنامه يازيلسين و اونلرى معنوى قزانجلريمزه تشريك ايتديگمز بيلديريلسين.
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم و خدمتِ قرآنيهده و ايمانيهده خالص آرقداشلرم و حق و حقيقت و برزخ و آخرت يولنده آيريلماز يولداشلرم!
بز بربريمزدن آيريلمق زمانى ياقين اولماسى جهتيله، صيقنتيدن نشئت ايدن گرگينلكلر و قصورلر يوزندن "إخلاص رسالهسى"نڭ دستورلرى محافظه
— 558 —
ايديلمديگندن، سز بربريڭزله تمام حلاللشمق لازمدر و ضروريدر. سز، بربريڭزه أڭ فداكار نسبى قارداشدن داها زياده قارداشسڭز. قارداش ايسه، قارداشنڭ قصورينى اورتر، اونوتور و عفو ايدر. بن بوراده خلافِ مأمول إختلافڭزى و أنانيتڭزى نفسِ أمّارهيه ويرمييورم و رسالهِٔ نور شاكردلرينه ياقيشديرامييورم؛ بلكه نفسِ أمّارهسنى ترك ايدن أوليالرده دخى بولونان بر نوع موقّت أنانيت تلقّى ايدييورم. سز بنم بو حسنِ ظنّمى عناد ايله قيرماييڭز، باريشڭز.
٭ ٭ ٭
قارداشلرم!
أهلِ وقوف راپورندن آڭلاشيلييور كه: رسالهِٔ نور، بزه قارشى بتون معارض طائفهلرى مغلوب ايدييور كه؛ "حجّة اللّٰه البالغه" و "إختيار" و "إخلاص" رسالهلرينه تكرار ايله نظرِ دقّتى جلب ايدييورلر. هم غايت سطحى و جوابلرى پك ظاهر و گويا متعصّبانه خواجهوارى تنقيدلرى و هيچ مناسبتى اولميان و حقيقى متطابق اولان مسئلهلرى آڭلامادن "مابيْنلرنده تضاد وار" ديمهلرى و رسالهلرڭ يوزده طقساننى تماميله چكينميهرك تصديق و تقديرلرى و تسليملرى و هجماتِ ستّه ذيلنڭ پك شدّتلى بر صورتده يڭى ايجادلره فتوا ويرنلرى جرح و تزييف ايتمهسنه مقابل، يالڭز نزاهتِ لسانيه دگل ديمشلر. و دينسزلر طرفندن ئولديريلن مظلوم و ديندار خرستيانلر آخر زمانده بر نوع شهيد اولابيلير ديديگمى؛ باش آچيق نماز قيلمق و توركجه أذان اوقومغه ذيلڭ شدّتِ هجومنى ضد گوسترمهلرى ايله إكتفا ايتمهلرى، قطعيًا اونلرڭ رسالهِٔ نوره قارشى مغلوبيتلرينى گوسترييور قناعتنى ويرييور.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 559 —
اون دردنجى شعاع
إفادهمڭ قيصهجق بر تتمّهسى
آفيون محكمهسنه بيان ايدييورم كه:
نظريڭزه و قانون عدالتنه تقديم ايديلن إفادهمده بولونان؛ اوچ وجهله قانونسز منزلمى باصمق، بنى صورغويه چكمك و توقيف ايتمك؛ اوچ بيوك محكمهلرڭ حرمتلرينى قيرمق و حيثيت و عدالتلرينه ايليشمكدر، بلكه إستخفاف ايتمكدر.
چونكه اوچ محكمه و اوچ أهلِ وقوفڭ، ايكى سنه، يگرمى سنهلك كتابلريمى و مكتوبلريمى اينجهدن اينجهيه تدقيقندن صوڭره؛ إتّفاقله هم بزه برائت ويريلدى، هم كتابلريمز و مكتوبلريمز إعاده ايديلدى. و برائتدن صوڭره اوچ سنه فوق العاده بر إنزوا و شدّتلى بر ترصّد آلتنده هفتهده يالڭز ضررسز بر مكتوب بعض دوستلريمه يازاردم. دنيا ايله علاقهم كسيلمش گبى ايدى كه، سربستيت ويريلديگى حالده مملكتمه گيتمهدم. شيمدى عين مسئلهده او اوچ محكمهنڭ عادلانه حكملرينى هيچه صايمق گبى مسئلهيى تازهلنديرمك، اونلرڭ شرفنى قيرييور. بنم حقّمده عدالت ايدن او محكمهلرڭ حيثيتنى محافظه ايچون محكمهڭزدن رجا ايدرم؛ او عين مسئله اولان "رسالهِٔ نور" و "جمعيتجيلك" و "طريقتجيلق" و "إخلالِ أمنيت و آسايشى بوزمق" إحتمالندن باشقه بر سبب، بر مسئله بولڭز، بنى اونڭله مؤاخذه ايديڭز. بنم قصورلرم چوقدر. بن ده سزه
— 560 —
مسئوليتمه دائر يارديم ايدهجگمه دائر قرار ويردم. چونكه حپسڭ خارجنده حپسدن چوق زياده عذاب چكدم. شيمدى بنم ايچون مدارِ راحت؛ يا قبر، يا حپسدر. حقيقةً حياتدن اوصاندم. بو يگرمى سنه حپسِ منفرددهكى تعذيب و إشكنجهلى ترصّدلر، إهانتلر آرتيق يتر. صوڭره غيرت اللّٰهه طوقونور، بو وطنه يازيق اولور. سزلره خاطرلاتييورم. بزم أڭ متين ملجأ و سپريمز:
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ ٭
حَسْبِىَ اللّٰهُ لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ
٭ ٭ ٭
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
وَ بِهِ نَسْتَعِينُ
(اون سكز سنه سكوتدن صوڭره مجبوريت تحتنده بو إستدعا محكمهيه و صورتى آنقرهيه مقاماته ويريلمشكن؛ تكرار ويرمگه مجبور اولديغم إدّعانامهيه قارشى إعتراضنامهمدر.)
معلوم اولسون كه؛ قسطمونيده اوچ دفعه منزلمى تحرّى ايتمك ايچون گلن ايكى مدّعىعمومى و ايكى تحرّى قوميسرينه و اوچنجيده پوليس مديرينه و آلتى يدى قوميسر و پوليسلره و إسپارطهده مدّعىعمومىنڭ سؤاللرينه و دڭزلى و آفيون محكمهلرينه قارشى ديديگم عينِ حقيقت كوچك بر مدافعهنڭ خلاصهسيدر. شويله كه:
— 561 —
اونلره ديدم:بن، اونسكز يگرمى سنهدر منزوى ياشايورم. هم قسطمونيده سكز سنهدر قرهقول قارشيسنده و سائر يرلرده دخى يگرمى سنهدر دائما ترصّد و نظارت آلتنده قاچ دفعه منزلمى تحرّى ايتدكلرى حالده، دنيا ايله، سياست ايله هيچ بر ترشّح، هيچ بر أماره گورولمدى. أگر بر قاريشق حالم اولسيدى، اورانڭ عدليه و ضابطهسى بيلمدى ويا بيلدى آلديرمدى ايسه، ألبته بندن زياده اونلر مسؤلدرلر. أگر يوقسه، بتون دنياده كندى آخرتى ايله مشغول اولان منزويلره ايليشيلمديگى حالده، نهدن بڭا لزومسز، وطن و ملّت ضررينه بو درجه ايلشييورسڭز!
بز رسالهِٔ نور شاكردلرى، رسالهِٔ نورى دگل دنيا جريانلرينه، بلكه كائناته ده آلَت ايدهمهيز. هم قرآن بزى سياستدن شدّتله منع ايتمش. أوت رسالهِٔ نورڭ وظيفهسى ايسه، حياتِ أبديهيى محو ايدن و حياتِ دنيويهيى ده دهشتلى بر زهره چويرن كفرِ مطلقه قارشى، ايمانى اولان حقيقتلرله غايت قطعى و أڭ متمرّد زنديق فيلسوفلرى دخى ايمانه گتيرن قوّتلى برهانلر ايله قرآنه خدمت ايتمكدر. اونڭ ايچون رسالهِٔ نورى هيچ بر شيئه آلَت ايدهمهيز.
أوّلا:قرآنڭ ألماس گبى حقيقتلرينى، أهلِ غفلت نظرنده بر پروپاغندهِٔ سياست توهّميله جام پارچهلرينه اينديرمهمك و او قيمتدار حقيقتلره إهانت ايتمهمكدر.
ثانيًا:رسالهِٔ نورڭ أساس مسلگى اولان شفقت، حق و حقيقت و وجدان، بزلرى شدّتله سياستدن و إدارهيه ايليشمكدن منع ايتمش. چونكه طوقاته و بلايه مستحق و كفرِ مطلقه دوشمش بر ايكى دينسزه متعلّق يدى سكز چولوق چوجق، خسته، إختيار معصوملر بولونور. مصيبت و بلا گلسه، او بيچارهلر دخى يانارلر. بونڭ ايچون، نتيجهنڭ ده حصولى مشكوك اولديغى حالده، سياست يوليله إداره و آسايشڭ ضررينه حياتِ إجتماعيهيه قاريشمقدن شدّتله منع ايديلميشز.
— 562 —
ثالثًا:بو وطنڭ و بو ملّتڭ حياتِ إجتماعيهسى بو عجيب زمانده آنارشيلكدن قورتولمق ايچون بش أساس لازم و ضروريدر: حرمت، مرحمت، حرامدن چكينمك، أمنيت، سرسريلگى بيراقوب إطاعت ايتمكدر. رسالهِٔ نور حياتِ إجتماعيهيه باقديغى زمان، بو بش أساسى قوّتلى و قدسى بر صورتده تثبيت و تحكيم ايدهرك، آسايشڭ تمل طاشنى محافظه ايتديگنه دليل ايسه؛ بو يگرمى سنه ظرفنده رسالهِٔ نورڭ، يوز بيڭ آدمى وطن و ملّته ضررسز برر عضوِ نافع حالنه گتيرمهسيدر. إسپارطه و قسطمونى ولايتلرى بوڭا شاهددر. ديمك رسالهِٔ نورڭ أكثريتِ مطلقه أجزالرينه ايليشنلر، هر حالده بيلهرك ويا بيلميهرك آنارشيلك حسابنه وطنه و ملّته و حاكميتِ إسلاميهيه خيانت ايدرلر. رسالهِٔ نورڭ، يوز اوتوز رسالهلرينڭ بو وطنه يوز اوتوز بيوك فائدهسنى و حسنهسنى، وهّام أهلِ غفلتڭ سطحى نظرلرنده قصورلى توهّم ايديلن ايكى اوچ رسالهنڭ موهوم ضررلرى چوروتهمز. اونلرى بونلر ايله چوروتن، غايت درجهده إنصافسز بر ظالمدر.
امّا بنم أهمّيتسز شخصمڭ قصورلرى ايسه، بِالمجبوريه ايستهميهرك ديرم كه: يگرمى ايكى سنه مدّتنده غربتده حپسِ منفرد حكمنده، يالڭز و منزوى اولارق حيات گچيرن و بو مدّت ظرفنده إختياريله بر دفعه چارشويه و مجمعِ ناس بيوك جامعلره گيتمهين و چوق تضييق و صيقنتى ويريلديگى حالده، بتون أمثالى منفيلره مخالف اولارق إستراحتى ايچون بر تك دفعه حكومته مراجعت ايتمهين و يگرمى سنه ظرفنده هيچ بر غزتهيى اوقوميان و ديڭلهمهين و مراق ايتمهين و تام ايكى سنه قسطمونيده و يدى سنه باشقه منفالرنده بتون ياقين و گوروشن دوستلرينڭ شهادتيله، كُرهِٔ أرض يوزندهكى بوغوشمهلرى و حربلرى و صلح اولمش و اولمامش و داها كيملر حرب ايتدكلرينى بيلمهين و مراق ايتمهين و صورميان و اوچ سنه ياقيننده قونوشان راديويى اوچ دفعهدن باشقه ديڭلهمهين و حياتِ أبديهيى إمحا
— 563 —
ايدن و حياتِ دنيويهيى دخى ألم ايچنده ألمه، عذاب ايچنده عذابه چويرن كفرِ مطلقه قارشى غالبانه رسالهِٔ نور ايله مقابله ايتديگنه اونڭ ايله ايمانلرينى قورتاران يوز بيڭ شاهدڭ شهادتيله إثبات ايدن و قرآندن ترشّح ايدن رسالهِٔ نور ايله ئولومى يوز بيڭ آدم حقّنده إعدامِ أبديدن ترخيص تذكرهسنه چويرن بر آدمه بو درجه ايليشمك و مأيوس ايتمك و اونى آغلاتمقله، او معصوم يوز بيڭلر قارداشلرينى آغلاتمايه هانگى قانون وار؟ هانگى مصلحت وار؟ عدالت نامنه أمثالسز بر غدر اولماز مى؟ و قانون حسابنه، أمثالسز بر قانونسزلق دگل مى؟
أگر بو تحرّيلرده بعض وظيفهدار مأمورلرڭ إعتراض ايتدكلرى گبى ديرسهڭز كه: سن و بر ايكى رسالهڭ رژيمه و اصولمزه مخالف گيدييورسڭز؟
الجواب:
أوّلًا:بو يڭى اصولڭزڭ منزويلرڭ چلّهخانهلرينه گيرمگه هيچ بر حقّى يوقدر.
ثانيًا:بر شيئى ردّ ايتمك آيريدر، قلبًا قبول ايتمهمك آيريدر و عمل ايتمهمك بتون بتون آيريدر. أهلِ حكومت أله باقار، قلبه باقماز. إداره و آسايشه ايليشمهين شدّتلى مخالفلر، هر حكومتده بولونور. حتّى حضرتِ عُمَرڭ (رض) تحتِ حاكميتندهكى خرستيانلره، قانونِ شريعتى و قرآنى إنكار ايتدكلرى حالده ايليشيلمييوردى. حرّيتِ فكر و سربستيتِ وجدان دستورى ايله رسالهِٔ نورڭ بر قسم شاكردلرى؛ إدارهيه طوقونمامق شرطيله رژيم و اصولڭزى علمًا قبول ايتمزسه و مخالف عمل ايتسه حتّى رژيمڭ صاحبنه عداوت ايتسه، اونلره قانونًا ايليشيلمز. رسالهلر ايسه، او گبى رسالهلره محرم ديمشز، نشرينى منع ايتميشز. حتّى بو دفعه بو حادثهيه سببيت ويرن رساله قسطمونيده سكز سنه ظرفنده بر ويا ايكى دفعه بر تك نسخه بريسى بڭا گتيردى. عين گونده غيب ايتديردك. شيمدى سز اونى زور ايله تشهير ايدييورسڭز و إشتهار ده ايتدى.
— 564 —
معلومدر كه؛ بر مكتوبده قصور اولسه، يالڭز او قصورلى كلمهلر سانسور ايديلير، متباقيسنه إذن ويريلير. أسكيشهر محكمهسنده درت آى تدقيقات نتيجهسنده، يوز نور رسالهلرنده مدارِ تنقيد يالڭز اون بش كلمه بولمالرى و شيمدى درت يوز صحيفهلى ذو الفقارڭ يالڭز ايكى صحيفهسنده إرثيت و تستّر آيتلرينڭ اوتوز سنه أوّل يازيلمش تفسيرى بولونماسى و شيمديكى قانونِ مدنىيه اويغون گلمهمسى قطعى إثبات ايدر كه؛ اونڭ هدفى دنيا دگل، هركس اوڭا محتاجدر. او درت يوز صحيفهلك هركسه منفعتلى ذو الفقار، ايكى صحيفه ايچون مصادره ايديلمز. او ايكى صحيفه چيقاريلسين، او مجموعهمز بزه إعاده ايديلسين و اونڭ إعادهسى حقّمزدر.
أگر دينسزلگى بر نوع سياست ظن ايدوب، بو حادثهده بعضلرڭ ديدكلرى گبى ديرسهڭز: "بو رسالهلرڭ ايله مدنيتمزى، كيفمزى بوزويورسڭ."
بن ده ديرم:"دينسز بر ملّت ياشايامز" دنياجه بر عمومى دستوردر و بِالخاصّه كفرِ مطلق اولسه جهنّمدن داها زياده أليم بر عذابى دنياده دخى ويرديگنى، رسالهِٔ نوردن گنجلك رهبرى غايت قطعى بر صورتده إثبات ايتمش. او رساله ايسه، شيمدى رسمًا طبع ايديلدى. بر مسلمان اَلْعِيَاذُ بِاللّٰه، أگر إرتداد ايتسه، كفرِ مطلقه دوشر؛ بر درجه ياشاتان كفرِ مشكوكده قالماز. أجنبى دينسزلرى گبى ده اولماز. و لذّتِ حيات نقطهسنده، ماضى و مستقبلى اولميان حيواندن يوز درجه آشاغى دوشر. چونكه گچمش و گلهجك موجوداتڭ ئولوملرى و أبدى مفارقتلرى، اونڭ ضلالتى جهتيله، اونڭ قلبنه متماديًا حدسز فراقلرى و ألملرى ياغديرييور. أگر ايمان گلسه قلبه گيرسه، بردن او حدسز دوستلر ديريلييورلر. "بز ئولمهمشز، محو اولمامشز" لسانِ حاللريله دييهرك، او جهنّمى حالت، جنّت لذّتنه چوريلير. مادام حقيقت بودر، سزه إخطار ايدييورم: قرآنه طايانان رسالهِٔ نور ايله مبارزه ايتمهيڭز. او مغلوب
— 565 —
اولماز، بو مملكته يازيق اولور.
(حاشيه): درت دفعه مبارزه زماننده گلن دهشتلى زلزلهلر، "يازيق اولور" حكمنى إثبات ايتديلر.
او باشقه يره گيدر، ينه تنوير ايدر. هم أگر باشمدهكى صاچلرم عددنجه باشلرم بولونسه هر گون برى كسيلسه، حقيقتِ قرآنيهيه فدا اولان بو باشى زندقهيه و كفرِ مطلقه أگمهم و بو خدمتِ ايمانيه و نوريهدن واز گچمم و گچهمم.
يگرمى سنهدن بَرى بر منزوينڭ ألبته إفادهدهكى قصورينه باقيلماز. رسالهِٔ نورى مدافعه ايتديگى ايچون، صدد خارجنه چيقدى دينيلمز. مادام أسكيشهر محكمهسى، محرم و غيرِ محرم يوز رسالهلرى درت آى تدقيقدن صوڭره يالڭز بر ايكى رسالهده خفيف بر جزايه تماس ايدهجك بر ايكى مادّهدن باشقه بولمامش و يوز يگرمى آدمدن اون بشنه آلتيشر آى جزا ويردى. بز دخى بو جزايى چكدك. و مادام بر قاچ سنه أوّل رسالهِٔ نورڭ بتون أجزالرى إسپارطه حكومتنڭ ألنه گچدى. بر قاچ آى تدقيقدن صوڭره، صاحبلرينه إعاده ايديلمش. و مادام او جزادن صوڭره قسطمونيده سكز سنه ظرفنده شدّتلى تحرّياتده ضابطهيى و عدليهيى علاقهدار ايدهجك بر ترشّح بولونمامش. و مادام قسطمونيدهكى صوڭ تحرّيده بر قسم رسالهلريمڭ، هيچ بولونميهجق و نشر ايديلميهجك بر طرزده قاچ سنه أوّل اودون ييغينلرى آلتنه صاقلانمش اولديغى گوروندى و هيئتِ ضابطهجه تحقّق ايتدى. و مادام قسطمونيده پوليس مديرى و عدليهسى او صاقلانمش ضررسز كتابلريمى بڭا إعاده ايتمك اوزره قطعى سوز ويردكلرى حالده، ايكنجى گون بردن إسپارطهدن توقيف أمرى گلديگندن، داها او أمانتلريمى آلمادن سَوق ايديلدم. و مادام دڭزلى و آنقره محكمهلرى بزى برائت و عموم رسالهلريمزى بزه إعاده ايتديلر. ألبته و ألبته بو مذكور آلتى حقيقته بناءً، دڭزلى محكمهسى و مدّعىعموميسى گبى، آفيون
— 566 —
عدليهسى و مدّعىعموميسى بنم چوق أهمّيتلى بو حقوقمى نظرِ دقّته آلمالرى، وظيفهلرى مقتضاسيدر. و حقوقِ عموميهيى مدافعه ايدن مدّعىعموميدن، رسالهِٔ نور مناسبتيله أهمّيتلى بر حقوقِ عامّه حكمنه گچن بو شخصى حقوقمى ده مدافعه ايدهجگنه اميدوارم و بكلهيورم.
يگرمى ايكى سنهدن بَرى حياتِ إجتماعيهدن چكيلن و شيمديكى قانونلرى و طرزِ مدافعهيى بيلمهين و أسكيشهر و دڭزلى محكمهلرنده جرح ايديلمز يوز صحيفهلك مدافعاتنى، بو يڭى محكمهيه قارشى ده عينًا تقديم ايدن و او زمانه قدر، قصورلرينڭ جزاسنى چكن و اوندن صوڭره قسطمونيده و أميرطاغنده متماديًا ترصّد آلتنده و حپسِ منفرد طرزنده ياشايان يڭى سعيد، سكوت ايله سوزى أسكى سعيده بيراقييور.
أسكى سعيد ده دييور كه:يڭى سعيد دنيادن يوزينى چويرديگى ايچون، أهلِ دنيا ايله قونوشمهيى، مدافعاتِ قطعيه مجبوريتى اولمادن ياپمييور، لزوم گورمييور. فقط بو مسئلهده چوق معصوم رنجبر و أصناف آدملر بزه آز بر مناسبتيله توقيف ايديلهرك، ايش زماننده، چولوق چوجقلرينه نفقه تدارك ايدهمدكلرندن، شدّتلى رقّتمه طوقوندى. دريندن درينه بنى آغلاتدى. قَسَم ايدرم، أگر ممكن اولسيدى، اونلرڭ بتون زحمتلرينى كنديمه آليردم. ذاتًا بر قصور وارسه بنمدر. اونلر معصومدرلر. ايشته بو أليم حالت ايچون، يڭى سعيدڭ سكوتنه رغمًا، بن دييورم: مادام إسپارطه و دڭزلى و آفيون مدّعىعموميلرينڭ يوزر لزومسز سؤاللرينه بيچاره يڭى سعيد جواب ويرييور. بنم ده، اون اوچ سنه أوّل، باشده قايا شكرى اولارق، داخليه وكالتندن و شيمديكى عدليه وكالتندن حقوقمزى مدافعه نيّتيله اوچ سؤال صورمق بر حقّمدر:
برنجيسى:رسالهِٔ نورڭ طلبهسى اولميان و ياننده يالڭز عادى بر مكتوبمز بولونان أگيرديرلى بر آدمڭ بر ژاندارمه چاوشيله وقوعاتسز بر مناقشهِٔ لسانيهسى يوزندن،
— 567 —
بنى و يوز يگرمى آدمى توقيف ايله، درت آى محكمه تحقيقندن صوڭره، اون بش بيچارهدن باشقه بتون برائت قزانمقله، معصوميتلرى تحقّق ايدن، يوزدن زياده آدملره بيڭلر ليرا ضرر ويرمك، هانگى قانون ايلهدر. بويله إمكاناتى وقوعات يرنده إستعمال ايتمك هانگى اصول ايلهدر؟ و دڭزليده طوقوز آى تدقيقدن صوڭره، برائت قزانان يتمش بيچارهلره بيڭلر ليرا ضرر ويرمك، عدالتڭ هانگى دستورى ايلهدر؟
ايكنجى سؤال:
وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرٰى
فرمانِ أساسيسى ايله بر قارداشڭ خطاسيله، ديگر ئوز قارداشى مسئول اولماديغى حالده، ياڭليش معنا ويريلمهمك ايچون نشرينى منع ايتديگمز و سكز سنه ظرفنده، بر ويا ايكى دفعه أليمه گچن و يگرمى بش سنهدن داها أوّل أصلى يازيلان و أهمّيتلى نقطهلرده ايمانى شبههلردن و معناسى آڭلاشيلميان بر قسم متشابه حديثلرى إنكاردن قورتاران بر كوچك رسالهنڭ بزدن اوزاق بر يرده، بيلمديگمز بر آدمده بولونماسى ايله و ياڭليش معنا ويريلمهسيله و كوتاهيه و باليكسير طرفنده بر طوقوناقلى مكتوب بولونماسيله بزلرى او وقت رمضانِ شريفده و شيمدى بو دهشتلى صوغوقده پك چوق معصوم رنجبر و أصنافلرى، حتّى عادى و أسكى بر مكتوبمز ياننده بولونماسيله و آرابهسى بنى گزديرمهسيله و بزه بر دوستلق مناسبتيله ويا بر كتابمى اوقوماسيله توقيف ايدوب، پريشان ايتمك و مادّةً و معنًا اونلره و وطنه و ملّته لزومسز بر أوهام يوزندن، بيڭلر ليرا ضرر ويرمك، هانگى عدالت قانونيلهدر؟ عدليهنڭ، هانگى مادّهِٔ قانونيهسيلهدر؟ آياغمزى ياڭليش آتمامق ايچون، او قانونلرى بيلمك طلب ايدرز.
أوت هم دڭزليده، هم آفيونده توقيفمزڭ بر سببنڭ بر حقيقتى شودر كه: بر قسم حديثلرڭ معناسى و تأويلى بيلينمهمسندن، "عقل قبول ايتمييور" دييه إنكار ايدنلره قارشى عوامڭ ايماننى قورتارمق فكريله، چوق زمان أوّل دار الحكمتِ إسلاميهده
— 568 —
ايكن و داها أوّل أصلى يازيلان بشنجى شعاع فرضِ محال اولارق، دنيايه و سياسته باقسه و بو زمانده ده يازيلسه، مادام گيزليدر و تحرّياتده بزده بولونمادى و غيبى خبرلرى طوغريدر و ايمانى شبههلرى إزاله ايدر و آسايشه طوقونمييور و مبارزه ايتمييور و يالڭز إخبار ايدر و شخصلرى تعيين ايتمييور و علمى بر حقيقتى، كلّى بر صورتده بيان ايدييور. ألبته او حقيقتِ حديثيه بو زمانده دخى بر قسم شخصلره مطابق چيقسه و مناقشهيه سبب اولمامق ايچون محكمهلرڭ تشهير و نشرلرندن أوّل بزجه تام محرم طوتولسه، عدالت جهتنده هيچ بر وجهله بر صوچ تشكيل ايتمز. هم بر شيئى ردّ ايتمك آيريدر و علمًا قبول ايتمهمك ويا عمل ايتمهمك بتون بتون آيريدر. او رساله ياقين بر إستقبالده گلهجك بر رژيمى علمًا قبول ايتمييور دييه بر صوچ اولديغنه، دنياده عدليهلرڭ بر قانونى بولونماسنه إحتمال ويرمييورز.
الحاصل:حياتِ أبديهيى محو ايدن و حياتِ دنيويهيى دهشتلى بر زهره چويرن و لذّتنى إمحا ايدن كفرِ مطلقى اوتوز سنهدن بَرى كوكيله كسن و طبيعيّونڭ دهشتلى بر فكرِ كفريلرينى ئولديرمگه موفّق اولان و بو ملّتڭ ايكى حياتنڭ سعادت دستورلرينى خارقه حجّتلريله پارلاق بر صورتده إثبات ايدن و قرآنڭ حقيقتِ عرشيهسنه طايانان رسالهِٔ نور، بويله كوچك بر رسالهنڭ بر ايكى مادّهسيله دگل، بلكه بيڭ قصورى دخى اولسه اونڭ بيڭلر بيوك حسنهلرى اونلرى عفو ايتديرر دييه دعوا ايدييورز و إثباتنه ده حاضرز.
اوچنجى سؤال:بر مكتوبڭ يگرمى كلمهسنده بش كلمه قصورلى گورولسه، او بش كلمه سانسور ايديلير. متباقيسنه إذن ويرمك بر دستور ايكن، أسكيشهر محكمهسنڭ درت آى تدقيقدن صوڭره، يوز بيڭ كلمه ايچنده ظاهرى نظرده ضررلى توهّم ايديلن يالڭز اون بش كلمهدن باشقه بولماماسيله و هيئتِ وكيله ده
— 569 —
درت يوز صحيفهلى ذو الفقارڭ يالڭز ايكى صحيفهسنده (شيمديكى قانونه اويغون اولمامسندن) اوتوز سنه أوّل يازيلان ايكى آيتڭ تفسيرندن باشقه ايليشمهمسى و دڭزلى و آنقره أهلِ وقوفى اون بش سهودن باشقه ايليشمهمسيله و شيمدىيه قدر يوز بيڭلر آدمڭ إصلاحنه وسيله اولماسيله، وطنه و ملّته بيڭ بيوك منفعتى تحقّق ايدن رسالهِٔ نوره، كوچك بر خدمت ايدن ويا كندى ايماننى قورتارديغى ايچون بر رسالهسنى يازان و أميرطاغنده غريب و إختيارلغمه شفقةً بڭا قارداشلق ايدن چاليشقانلر گبى رضاىِ إلٰهى ايچون بڭا خدمت ايدن بيچارهلرى ايش موسمنده و دهشتلى قيشده تحتِ توقيفه آلمق، حكومتِ جمهوريهنڭ هانگى پرنسبيله قابلِ توفيق اولابيلير؟ و هانگى قانونى، مساعده ايتمگه إمكانى وار؟
مادام جمهوريت پرنسيبلرى حرّيتِ وجدان قانونى ايله دينسزلره ايليشمييور، ألبته ممكن اولديغى قدر دنيايه قاريشميان و أهلِ دنيا ايله مبارزه ايتمهين و آخرتنه و ايماننه و وطننه دخى نافع بر طرزده چاليشان ديندارلره ده ايليشمهمك گركدر و ألزمدر. بيڭ سنهدن بَرى بو ملّتڭ غدا و علاج گبى بر حاجتِ ضروريهسى اولان تقوايى و صلاحتى بو مظهرِ أنبيا اولان آسياده حكم ايدن أهلِ سياست ياساق ايتمز و ايدهمز بيلييورز. يگرمى سنهدن بَرى منزوى ياشايان و يگرمى سنه أوّلكى سعيدڭ قفاسيله صورديغى بو سؤاللرده بو زمانڭ طرزِ تلقّيسنه اويغون گلمهين قصورلرينه باقمهمق إنسانيتڭ مقتضاسيدر.
وطن و ملّت و آسايشڭ منفعتى حسابنه بونى ده خاطرلتمق بر وظيفهِٔ وطنيهم اولماسى جهتيله ديرم: بويله بزه و رسالهِٔ نوره آز بر مناسبتله تحتِ توقيفه آلينمق، گوجنديرمك يوزندن وطنه و آسايشه ديندارانه منفعتى بولونان پك چوق ذاتلرى إداره عليهنه چويرهبيلير، آنارشيلگه ميدان ويرر. أوت رسالهِٔ نور ايله ايمانلرينى قورتاران و ملّته ضررسز و تام منفعتدار وضعيته گيرنلر يوز بيڭدن چوق زيادهدر.
— 570 —
حكومتِ جمهوريهنڭ بلكه هر بيوك دائرهسنده و ملّتڭ هر طبقهسنده فائدهلى و مستقيمانه بر صورتده بولونويورلر. بونلرى گوجنديرمك دگل، بلكه حمايه ايتمك ألزمدر.
شكوامزى ديڭلهمهين و بزى سويلتمهين و بهانهلرله صيقشديران بر قسم رسمى آدملر، وطن عليهنده آنارشيلگه ميدان آچييورلر دييه قوّتلى بر وهم خاطريمزه گلييور.
هم مصلحتِ حكومت نامنه ديرم: مادام بشنجى شعاعى هم دڭزلى، هم آنقره محكمهلرى تدقيق ايدوب ايليشمهمشلر، بزه ويرديلر. ألبته اونى، يڭيدن رسميته قويوب ديدى قوديلره ميدان آچمامق، إدارهجه ضروريدر. بز او رسالهيى، محكمهلرڭ أللرينه گچمهدن و اونى تشهيرلرندن أوّل گيزلديگمز گبى، آفيون حكومت و محكمهسى دخى اونى مدارِ سؤال و جواب ايتمهملى. چونكه قوّتليدر، ردّ ايديلمز! قبل الوقوع خبر ويرمش، طوغرى چيقمش. هم هدفى دنيا دگل، اولسه اولسه ئولمش گيتمش بر شخصه، متعدّد معنالرندن بر معناسى موافق گلييور. اونڭ دوستلغى تعصّبيله او غيبى إخبارى و معنايى، رسميته قويمامايى و بزى اونڭله مؤاخذه ايتمكله داها زياده تشهيرينه يول آچمامغى، وطن و ملّت و آسايش و إداره حسابنه إخطار ايتمگه وجدانم بنى مجبور أيلدى.
٭ ٭ ٭
— 571 —
آفيون مدّعىعموميسى و محكمه رئيسى و أعضالرينه
(دڭزلينڭ عدليهسنه حقوقمى مدافعه ايچون عرض ايتديگم "طوقوز أساسى" عينًا سزه ده تقديم ايدييورم.)
يگرمى سنهدر حياتِ إجتماعيهيى و بِالخاصّه بويله رسمى و اينجه و سياسى حياتى ترك ايتمشم. او حاللره قارشى آلينمهسى لازم گلن وضعيتى بيلمييورم و دوشونمييورم و دوشونمسى بنى جدًّا اينجيتييور. فقط مجبوريتله باشقه محكمهده إنصافسز بر ذاتڭ إنتظامسز و مكرّر و لزومسز پك چوق سؤاللرينه ويرديگم جوابلرڭ خاتمهسى و خلاصهسى اولان بو إنتظامسز مدافعاتم و إستدعامده بلكه صدد خارجى و لزومسز تكرارات و إنتظامسزلق و عليهمه دونهجك شدّتلى تعبيرلر و بيلمديگم يڭى قانونلره مخالف إفادهلر بولونهبيلير. فقط مادام حقيقت اوزره گيدييور، حقيقتڭ خاطرى ايچون او قصورلره باقمهمق گركدر. او إستدعا و مدافعاتم، "طوقوز أساس" اوزرينه گيدييور.
برنجيسى:
مادام حكومتِ جمهوريه، جمهوريتدهكى حرّيتِ وجدان دستوريله، دينسزلره و سفاهتجيلره ايليشمييور. ألبته ديندارلره و تقواجيلره ده ايليشمهمك گركدر. و مادام دينسز بر ملّت ياشاماز و آسيا دين نقطهسنده آوروپايه بڭزهمز و إسلاميت حياتِ شخصيه و اُخرويه جهتنده خرستيانلغه اويماز و دينسز بر مسلمان باشقه دينسزلر گبى اولماز. و بو بيڭ سنهدن بَرى دنيايى ديانتيله ايشيقلانديران و بتون دنيانڭ تهاجماتنه قارشى، صلابتِ دينيهسنى قهرمانانه مدافعه ايدن بو وطندهكى ملّتڭ بر إحتياجِ فطريسى حكمنه گچن ديانت، صلاحت و بِالخاصّه ايمان حقيقتلرينڭ اوگرنمهسى يرلرينه هيچ بر ترقّيات، هيچ بر
— 572 —
مدنيت طوتاماز و او إحتياجى اونلره اونوتديراماز. ألبته بو وطندهكى ملّته حكم ايدن بر حكومت، رسالهِٔ نوره عدالت و قانون و آسايش جهتنده ايليشهمز و ايليشديرمهملى.
ايكنجى أساس:
مادام بر شيئى ردّ ايتمك باشقهدر و اونڭ ايله عمل ايتمهمك بتون بتون باشقهدر. و هر حكومتده شدّتلى مخالفلر بولونور و مجوسى حاكميتى آلتنده مسلمانلر و حكومتِ إسلاميهِٔ عُمَريهده يهوديلر و خرستيانلر بولونماسى و آسايشه و إدارهيه ايلشمهيهنڭ حرّيتِ شخصيهسى هر حكومتده واردر و ايليشيلمز و حكومت أله باقار، قلبه باقماز. و مادام آسايشه و إدارهيه و سياسته ايليشمك ايستهين هر حالده هيچ شبههسز غزتهلرله و دنيا حادثاتى ايله علاقهدار اولاجق، تا كندينه يارديم ايدن جريانلرى و وضعيتلرى و حادثاتى بيلسين، تا ياڭليش آياغنى آتماسين. و رسالهِٔ نور ايسه؛ شاكردلرينى او درجه منع ايتمش كه، بنم ياقين دوستلرم بيلييورلر كه؛ يگرمى بش سنهدر دگل غزتهلرى اوقومق، بلكه صورماسنى و مراق ايتمهسنى و دوشونمسنى بڭا ترك ايتديرمش. شيمدى اون سنهدر، قطعيًا دنيا جريانلرندن و وضعيتلرندن، آلمانڭ مغلوبيتى و بولشويكڭ إستيلاسندن باشقه هيچ بر خبر آلميهجق درجهده بنى حياتِ إجتماعيهدن چكمش. ألبته و ألبته، حكمتِ حكومت و قانونِ سياست و دستورِ عدالت بڭا و بنم گبى قارداشلريمه ايليشهمز و ايليشن هر حالده يا أوهامندن، يا غرضندن ويا عنادندن ايليشير.
اوچنجى أساس:
سابق محكمهمزده بر مدّعىعمومىنڭ ياڭليش بر معنا ايله بشنجى شعاعه دائر سؤاللرنده قانون حسابنه دگل، بلكه بر ئولمش شخصڭ دوستلغى تعصّبى حسابنه معناسز و لزومسز إعتراضلرى سببيله بو گلهجك اوزونجه تفصيلاتى ويرمگه مجبور اولدم.
— 573 —
أوّلا:بو بشنجى شعاعى حكومتڭ ألنه گچمهدن أوّل بز محرم طوتويوردق. هم بتون تحرّيلرده بنده بولونمادى. هم مقصدى يالڭز عوامڭ ايمانلرينى شبههلردن و متشابه حديثلرى إنكاردن قورتارمقدر. دنيا جهتنه اوچنجى، دردنجى درجهده، طولاييسيله باقار. هم ويرديگى خبرلر طوغريدر. هم أهلِ سياست و دنيا ايله مبارزه ايتمييور، يالڭز إخبار ايدر. هم شخصلرى تعيين ايتمييور. كلّى بر صورتده، بر حقيقتِ حديثيهيى بيان ايدر. فقط او كلّى حقيقتى بو عصردهكى دهشتلى بر شخصه تام تطبيق ايتمشلر. اونڭ ايچون بو سنهلرده يڭى تأليف ايديلمش ظنّيله إعتراض ايتديلر. هم او رسالهنڭ أصلى، دار الحكمتدن داها أسكيدر. يالڭز بر زمان صوڭره تنظيم ايديلدى، رسالهِٔ نوره گيردى. شويله كه:
بوندن قرق سنه أوّل و حرّيتدن بر سنه أوّل إستانبوله گلدم. او زمان ژاپونيانڭ باش قوماندانى، إسلام علماسندن دينى بعض سؤاللر صورمشدى. اونلرى إستانبول خواجهلرى بندن صورديلر. هم چوق شيلرى او مناسبتله سؤال ايتديلر. أزجمله، بر حديثده: "آخر زمانده دهشتلى بر شخص صباح قالقار، آلننده "هٰذا كَافِر" يازيلمش بولونور." دييه حديث وار دييوب بندن صورديلر. ديدم: "بر عجيب شخص، بو ملّتڭ باشنه گچر و صباح قالقار باشنه شاپقه گيهر و گيديرر." بو جوابدن صوڭره بونى صورديلر: "عجبا او زمان اونى گيهن كافر اولماز مى؟" ديدم: "شاپقه باشه گلهجك، سجدهيه گيتمه دييهجك. فقط باشدهكى ايمان او شاپقهيى ده سجدهيه گتيرهجك، إن شاء اللّٰه مسلمان ايدهجك."
صوڭره ديديلر: "عين شخص بر صو ايچهجك، اونڭ ألى دلينهجك و بو حادثه ايله سفيان اولديغى بيلينهجك؟" بن ده جوابًا ديدم: "بر ضربِ مَثل وار: چوق إسرافلى آدمه "ألى دليكدر" دينيلير. يعنى ألنده مال طورمييور، آقييور، ضايع اولويور، دينيلييور. ايشته او دهشتلى آدم بر صو اولان راقىيه مبتلا اولوب،
— 574 —
اونڭ ايله خسته اولاجق و كنديسى حدسز إسرافاته گيرهجك، باشقهلرينى ده آليشديرهجق."
صوڭره بريسى صوردى كه: "او ئولديگى زمان إستانبولده ديكيلى طاشده شيطان دنيايه باغيرهجق كه؛ فلان ئولدى." او وقت بن ديدم: "تلغرافله خبر ويريلهجك." فقط بر زمان صوڭره راديو چيقمش ايشيتدم. أسكى جوابم تام دگلمش بيلدم. سكز سنه صوڭره دار الحكمتده ايكن ديدم: "شيطان گبى راديو ايله دنيايه ايشيتديرهجك." صوڭره سدِّ ذو القرنيْن و يأجوج و مأجوج و دابّة الأرض و دجّال و نزولِ عيسى (عس) حقّنده سؤاللر صورمشلردى. بن ده جواب ويرمشدم. حتّى أسكى رسالهلرمده اونلر قسمًا يازيلمشلر.
بر زمان صوڭره مصطفى كمال ايكى دفعه شفره ايله، وان ولايتنڭ أسكى واليسى و بنم دوستم تحسين بگڭ واسطهسيله بنى (نشر ايديلن خطواتِ ستّهيه مكافاةً تلطيف ايچون) آنقرهيه جلب ايتدى، گيتدم. شيخ سنوسى كردجه لسانى بيلمديگندن بنى اونڭ يرنده اوچ يوز ليرا معاشله ولاياتِ شرقيه واعظِ عموميسى، هم مبعوث، هم ديانت رياستى دائرهسنده دار الحكمت أعضالريله برابر أسكى وظيفهم ايله ممنون ايتمك و بنم وانده تملنى آتديغم مدرسة الزهرا و شرق دار الفنونمه سلطان رشادڭ ويرديگى اون طوقوز بيڭ آلتون ليرا (ايكى يوز مبعوث ايچنده يوز آلتمش اوچ مبعوثڭ إمضاسيله) يوز أللى بيڭ بانقنوطه إبلاغ ايديلهرك قبول ايديلديگى حالده؛ بن بشنجى شعاع أصلنڭ ويرديگى خبرڭ بر قسمنى، اوراده بر آدمده گوردم. مجبوريتله او چوق أهمّيتلى وظيفهلرى بيراقدم. و بو آدمله باشه چيقيلماز، مقابله ايديلمز دييه، دنيايى و سياستى و حياتِ إجتماعيهيى ترك ايدوب يالڭز ايمانى قورتارمق يولنده وقتمى صرف ايتدم. فقط بعض ظالم و إنصافسز مأمورلر، بڭا دنيايه باقهجق ايكى اوچ رسالهيى يازديرديلر.
— 575 —
صوڭره بعض ذاتلر، آخر زمان حادثاتنى خبر ويرن متشابه حديثلرى سؤال ايتمك مناسبتيله، او أسكى رسالهنڭ أصلنى تنظيم ايتدم. رسالهِٔ نورڭ بشنجى شعاعى نامنى آلدى. رسالهِٔ نورڭ نومرولرى، تأليف ترتيبيله دگل. مثلا، اوتوز اوچنجى مكتوب، برنجى مكتوبدن داها أوّل تأليف ايديلمش و بو بشنجى شعاعڭ أصلى و رسالهِٔ نورڭ بر قسم أجزالرى، رسالهِٔ نوردن أوّل تأليف ايديلمش.
هر نه ايسه... بو مقامده بر مدّعىعمومىنڭ، مصطفى كماله دوستلغى تعصّبيله، قانونسز و لزومسز و ياڭليش إعتراض و سؤاللرى بنى بو صدد خارجى گبى ايضاحاتى ويرمگه مجبور أيلدى. بن اونڭ، عدليه قانونى نامنه تمامًا شخصى و قانونسز بر سوزينى مثال اولارق بيان ايدييورم.
ديدى: "بشنجى شعاعده سن هيچ قلبًا ندامت ايتمدڭ مى كه، اونى راقيدن و شرابدن صو طولومبهسى گبى تعبيرلرله تزييف ايتمشسڭ؟" بن اونڭ بتون بتون معناسز و ياڭليش و دوستلق تعصّبنه مقابل ديرم: قهرمان اوردونڭ ظفرى و شرفى اوڭا ويريلمز، يالڭز اونڭ بر حصّهسى اولابيلير. ناصلكه اوردونڭ غنيمتى، ماللرى، أرزاقلرى بر قوماندانه ويريلسه ظلمدر، دهشتلى بر حقسزلقدر. أوت ناصل او إنصافسز، او چوق قصورلى آدمى سومهمكله بنى إتهام ايتدى، عادتا وطن خائنى ياپدى. بن ده اونى، اوردويى سومهمكله إتهام ايدييورم. چونكه بتون شرفى و معنوى غنيمتى او دوستنه ويروب، اوردويى شرفسز بيراقييور. حقيقت ايسه، مثبت شيلر، حسنهلر، اييلكلر جماعته، اوردويه توزيع ايديلير و منفيلر و تخريبات و قصورلر باشه ويريلير. چونكه بر شيئڭ وجودى، بتون شرائطڭ و أركاننڭ وجودى ايله اولور كه؛ قوماندان يالڭز بر شرطدر. و او شيئڭ عدمى و بوزولماسى ايسه، بر شرطڭ عدمى ايله و بر ركنڭ بوزولماسى ايله اولور، محو اولور، بوزولور. او فنالق باشه و رئيسه ويريلهبيلير. اييلكلر و حسنهلر، أكثريتله مثبت و وجوديدر. باشلر
— 576 —
صاحب چيقامازلر. فنالقلر و قصورلر، عدميدر و تخريبيدر. رئيسلر مسئول اولورلر. حق و حقيقت بويله ايكن ناصلكه بر عشيرت فتوحات ياپسه " آفرين حسن آغا"، مغلوب اولسه "عشيرته توه" دييه عشيرت تزييف ايديلسه، بتون بتون حقيقتڭ عكسنه حكم ايديلير. عينًا اويله ده؛ بنى إتهام ايدن او مدّعى بتون بتون حق و حقيقتڭ عكسنه بر خطاسيله، گويا عدليه نامنه حكم ايتدى.
عينًا بونڭ خطاسى گبى: أسكى حربِ عموميدن برآز أوّل، بن وانده ايكن بعض ديندار و متّقى ذاتلر يانمه گلديلر. ديديلر كه: "بعض قوماندانلرده دينسزلك اولويور، گل بزه إشتراك ايت. بز بو رئيسلره عصيان ايدهجگز."
بن ده ديدم: "او فنالقلر و او دينسزلكلر، او گبى قوماندانلره مخصوصدر. اوردو اونڭ ايله مسئول اولماز. بو عثمانلى اوردوسنده بلكه يوز بيڭ أوليا وار. بن بو اوردويه قارشى قلنج چكمم و سزه إشتراك ايتمهم."
او ذاتلر بندن آيرلديلر، قلنج چكديلر، نتيجهسز بيتليس حادثهسى وجوده گلدى. آز زمان صوڭره، حربِ عمومى پاطلادى. او اوردو، دين نامنه إشتراك ايتدى، جهاده گيردى. او اوردودن يوز بيڭ شهيدلر أوليا مرتبهسنه چيقوب بنى او دعوامده تصديق ايدوب قانلريله ولايت فرمانلرينى إمضالاديلر. هر نه ايسه.. برآز اوزون سويلهمگه مجبور اولدم. چونكه هيچ بر حسّياتله و خارجى تأثيراتله متأثّر اولمامق ماهيتنڭ قطعى بر خاصّهسى بولونان عدالت حقيقتى نامنه، جزئى و خطا حسّيات و طرفگيرلك ايله بزه و رسالهِٔ نوره قارشى مزيِّفانه حركت ايدن بر مدّعىعمومىنڭ عجيب وضعيتى، بنى بو اوزون إفادهيه سَوق ايتدى.
دردنجى أساس:
أسكيشهر محكمهسى، يوزر رسالهلرى و مكتوبلرى درت آى تدقيقدن صوڭره يالڭز يوز يگرمى آدمدن، اون بش آدمه آلتيشر آى جزا و بڭا
— 577 —
ده، يوز رسالهدن يالڭز بر ايكى رسالهده اون بش كلمه ايله بر سنه جزا ويرهبيلدى. طريقتجيلق و جمعيتجيلك و شاپقه مسئلهلرنده برائت ايتديرديلر. بز دخى او جزايى چكدك. اوندن صوڭره قسطمونيده چوق دفعه تحرّيلرده هيچ بر ايليشيگمى بولماديلر. و قاچ سنه أوّل إسپارطهده محرم و غيرِ محرم رسالهِٔ نورڭ بتون أجزالرى بِلا إستثنا حكومتڭ ألنه گچدى. اوچ آى تدقيقدن صوڭره عمومى صاحبلرينه إعاده ايديلدى. بر قاچ سنه صوڭره، دڭزلى و آنقره محكمهلرنده بتون رسالهلر ايكى سنه قالدى. تمامًا بزه إعاده ايديلدى. مادام حقيقت بودر: بنى و رسالهِٔ نورڭ شاكردلرينى إتهام ايدن و او گبى قانون نامنه قانونسز و غرضله و حسّياتله بزى مؤاخذه ايدنلر، ألبته بزدن أوّل هم أسكيشهر محكمهسنى، هم قسطمونى حكومتنى و ضابطهسنى، هم إسپارطه عدليهسنى، هم دڭزلى محكمهسنى، هم آنقرهنڭ آغير جزا محكمهسنى إتهام ايدوب، اونلرى (وارسه) صوچمزه تام تشريك ايدييورلر. چونكه بر صوچمز اولسه ايدى، بو اوچ درت حكومت ياقيننده چوق زمان تجسّسيله گورمدى ويا آلديرمدى و ايكى محكمه ايكى سنه اينجهدن اينجهيه باقوب بيلمدى ويا آلديرمدى؛ بزدن زياده اونلر صوچلى اولورلر. حالبوكه بزده دنيايه قاريشمق آرزوسى بولونسه ايدى، بويله سينك ويزيلتيسى گبى دگل، طوپ گلّهسى گبى سس و پاطلاق ويرهجكدى.
أوت ٣١ مارتده ديوانِ حربِ عُرفيده و مصطفى كمالڭ حدّتنه قارشى ديوانِ رياستده، شدّتلى و طوقوناقلى و سربست مدافعه ايدن بر آدم، اون سكز سنه ظرفنده كيمسهيه سزديرمهدن دنيا أنتريقهلرينى چويرييور دييه اونى إتهام ايدن، ألبته بر غرضله ايدر. بز دڭزلى مدّعىعموميسندن اُميد ايتديگمز گبى، آفيون مدّعىعموميسندن ده اُميد ايدرز كه؛ بزى بويلهلرڭ إعتراضندن و غرضلرندن قورتارسين و حقيقتِ عدالتى گوسترسينلر.
— 578 —
بشنجى أساس:
رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ، ممكن اولديغى قدر، سياسته و إداره ايشنه و حكومتڭ إجراآتنه قاريشمهمق بر دستورِ أساسيلريدر. چونكه خالصانه خدمتِ قرآنيه، اونلره هر شيئه بدل كافى گلييور.
هم شيمدى حكم ايدن اويله قوّتلى جريانلر ايچنده سياسته گيرنلردن هيچ بر كيمسه، إستقلاليتنى و إخلاصنى محافظه ايدهمز. هر حالده بر جريان اونڭ حركتنى كندى حسابنه آلاجق، دنيوى مقصدينه آلَت ايدهجك، او خدمتڭ قدسيتنى بوزاجق. هم مادّى مبارزهده شو عصرڭ بر دستورى اولان أشدِّ ظلم و أشدِّ إستبداد ايله، برينڭ خطاسيله اونڭ معصوم چوق طرفدارلرينى أزمك لازم گلهجك. يوقسه، مغلوب دوشهجك. هم دنيا ايچون ديننى بيراقان ويا آلَت ايدنلرڭ نظرلرنده، قرآنڭ هيچ بر شيئه آلَت اولميان قدسى حقيقتلرى بر پروپاغندهِٔ سياستده آلَت اولمش توهّم ايديلهجك. هم ملّتڭ هر طبقهسى؛ موافقى و مخالفى، مأمورى و عاميسنڭ او حقيقتلرده حصّهلرى وار و اونلره محتاجدرلر. رسالهِٔ نور شاكردلرى، تام بىطرفانه قالمق ايچون سياستى و مادّى مبارزهيى تام بيراقمق و هيچ قاريشمهمق لازم گلمش.
آلتنجى أساس:
بو مسئلهده بنم شخصمڭ ويا بعض قارداشلريمڭ قصوريله رسالهِٔ نوره هجوم ايديلمز. او طوغريدن طوغرىيه قرآنه باغلانمش و قرآن دخى عرشِ أعظمله باغليدر. كيمڭ حدّى وار، ألنى اورايه اوزاتسين و او قوّتلى ايپلرى چوزسون. هم بو مملكته مادّى و معنوى بركتى و فوق العاده خدمتى، اوتوز اوچ آياتِ قرآنيهنڭ إشاراتيله و إمامِ على رضى اللّٰه عنهڭ اوچ كرامتِ غيبيهسى ايله و غوثِ أعظمڭ (قس) قطعى إخباريله تحقّق ايتمش اولان رسالهِٔ نور؛ بزم عادى و شخصى قصورلريمزله مسئول اولماز و اولاماز و اولماملى. يوقسه بو مملكته هم مادّى، هم معنوى تلافى ايديلميهجك درجهده ضرر اولاجق.
— 579 —
رسالهِٔ نوره قارشى گيزلى دشمنلريمزدن بعض زنديقلرڭ شيطنتيله چوريلن پلانلر و هجوملر إن شاء اللّٰه بوزولاجقلر، اونڭ شاكردلرى باشقهلره قياس ايديلمز، طاغيتديريلماز، واز گچيريلمز، جنابِ حقّڭ عنايتيله مغلوب ايديلمزلر. أگر مادّى مدافعهدن قرآن منع ايتمسه ايدى، بو ملّتڭ جان طمارى حكمنده عمومڭ توجّهنى قزانان و هر طرفده بولونان او شاكردلر، شيخ سعيد و منمن حادثهلرى گبى جزئى و نتيجهسز حادثهلرله بولاشمازلر. اللّٰه ايتمهسين، أگر مجبوريتِ قطعيه درجهسنده اونلره ظلم ايديلسه و رسالهِٔ نوره هجوم ايديلسه، ألبته حكومتى إغفال ايدن زنديقلر و منافقلر بيڭ درجه پشيمان اولاجقلر.
الحاصل؛مادام بز أهلِ دنيانڭ دنيالرينه ايليشمييورز، اونلر ده بزم آخرتمزه و ايمانى خدمتمزه ايليشمهسينلر.
(أسكيشهر محكمهسنده گيزلى قالمش و رسمًا ضبطه گچمهمش و مدافعاتمده دخى يازيلمامش بر أسكى خاطرهيى و لطيف بر قصّهِٔ مدافعهيى بيان ايدييورم.)
اوراده بندن صورديلر كه: جمهوريت حقّنده فكرڭ نهدر؟
بن ده ديدم: ياشلى محكمه رئيسندن باشقه داها سز دنيايه گلمهدن، بن ديندار بر جمهوريتجى اولديغمى ألڭزدهكى تاريخچهِٔ حياتم إثبات ايدر. خلاصهسى شودر كه: او زمان شيمديكى گبى، خالى بر تربه قبّهسنده إنزواده ايدم، بڭا چوربا گلييوردى. بن ده دانهلرينى قارينجهلره ويرييوردم، أكمگمى اونڭ صويى ايله يردم. بندن صورديلر، بن ديدم: بو قارينجه و آرى ملّتلرى جمهوريتجيدرلر. جمهوريتپرورلكلرينه حرمةً دانهلرى قارينجهلره ويرييورم.
— 580 —
صوڭره ديديلر: سن سلفِ صالحينه مخالفت ايدييورسڭ؟
جوابًا دييوردم: خلفاءِ راشدين هم خليفه هم رئيسِ جمهور ايديلر. صدّيقِ أكبر (رض) عشرهِٔ مبشّرهيه و صحابهِٔ كرامه ألبته رئيسِ جمهور حكمنده ايدى. فقط معناسز إسم و رسم دگل، بلكه حقيقتِ عدالتى و حرّيتِ شرعيهيى طاشييان معناىِ ديندار جمهوريتڭ رئيسلرى ايديلر.
ايشته أى مدّعىعمومى و محكمه أعضالرى! أللى سنهدن بَرى بنده اولان بر فكرڭ عكسيله، بنى إتهام ايدييورسڭز. أگر لائك جمهوريت صورييورسهڭز، بن بيلييورم كه؛ لائك معناسى، بىطرف قالمق، يعنى حرّيتِ وجدان دستوريله، دينسزلره و سفاهتجيلره ايليشمديگى گبى ديندارلره و تقواجيلره ده ايليشمز بر حكومت تلقّى ايدرم. يگرمى بش سنهدر حياتِ سياسيه و إجتماعيهدن چكيلمشم. حكومتِ جمهوريه نه حال كسب ايتديگنى بيلمييورم. اَلْعِيَاذُ بِاللّٰه، أگر دينسزلك حسابنه، ايماننه و آخرتنه چاليشانلرى مسئول ايدهجك قانونلرى ياپان و قبول ايدن بر دهشتلى شكله گيرمش ايسه، بونى سزه بِلا پروا إعلان و إخطار ايدرم كه: بيڭ جانم اولسه، ايمانه و آخرتمه فدا ايتمگه حاضرم. نه ياپارسهڭز ياپيڭز! بنم صوڭ سوزم
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ
اولارق سزڭ بنى إعدام و آغير جزا ايله ظلمًا محكوم ايتمهڭزه مقابل ديرم: بن رسالهِٔ نورڭ كشفِ قطعيسيله إعدام اولمايورم، بلكه ترخيص ايديلوب، نور و سعادت عالمنه گيدييورم. و سزى، أى گيزلى دشمنلريمز و ضلالت حسابنه بزى أزن بدبختلر! إعدامِ أبدى ايله و دائمى حپسِ منفرد ايله محكوم بيلديگمدن و گورديگمدن تماميله إنتقاممى سزدن آلارق كمالِ راحتِ قلب ايله تسليمِ روح ايتمگه حاضرم! اونلره ديمشدم.
يدنجى أساس:
آفيون محكمهسى باشقه يرلردهكى سطحى تحقيقاته بناءً بزه بر جمعيتِ سياسيه نقطهسنده باقمش. بوڭا جوابمز:
— 581 —
أوّلا:بتون بنم ايله آرقداشلق ايدن ذاتلرڭ شهادتيله اون طوقوز سنهدن بَرى هيچ بر غزتهيى اوقوميان و ديڭلهمهين و صورميان و بو اون سنه بش آيدر حربِ عموميدن، آلمانڭ مغلوبيتندن و قومونيستڭ دهشتندن باشقه هيچ بر خبر آلميان و مراق ايتمهين و بيلمهين بر آدمڭ ألبته سياستله هيچ بر علاقهسى يوقدر و سياسى جمعيتلرله هيچ بر مناسبتى اولماز.
ثانيًا:رسالهِٔ نورڭ يوز اوتوز پارچهلرى ميداندهدر. ايچنده ايمانى حقيقتلردن باشقه بر هدف، بر مقصدِ دنيوى اولماديغنى آڭلايان أسكيشهر محكمهسى، (يالڭز بر ايكى رسالهدن باشقه) ايليشمهمسى و دڭزلى محكمهسى هيچ برينه ايليشمهمسى و قوجه قسطمونى ضابطهسنڭ سكز سنه ظرفنده دائمى ترصّدله برابر ايكى خدمتجمدن و يالڭز اوچ آدمدن باشقه بهانه ايله متّهم هيچ بر كيمسهيى بولمامسى قطعى بر حجّتدر كه: رسالهِٔ نور شاكردلرى هيچ بر وجهله سياسى جمعيت دگللر. أگر إدّعانامهدهكى جمعيتدن مقصدى، ايمانى و اُخروى بر جماعت ايسه؛ اوڭا جوابًا ديرز كه: أگر دار الفنون طلبهلرينه و هر نوع أصنافه برر جمعيت نامى ويريلسه، بزه ده او نوعدن بر جمعيت نامى ويريلهبيلير. أگر دينى حسّياتله أمنيتِ داخليهيى إخلال ايدهجك بر جماعت نامى ويرييورسهڭز، بوڭا مقابل ديرز: يگرمى سنه ظرفنده بو فورطنهلى حالده نور شاكردلرى هيچ بر يرده هيچ بر وقوعاتله أمنيتِ داخليهيه ايليشمهملرى و ايليشدكلرى نه حكومتجه و نه ده محكمهلرجه قيد ايديلمهمسى بو إتهامى چوروتويور. أگر حسّياتِ دينيهيى قوّتلنديرمسندن إستقبالده أمنيتِ داخليهيه ضرر ويرهبيلير دييه بر جمعيت نامى ويريلمش ايسه بوڭا مقابل ديرز:
أوّلًا:باشده ديانت رياستى، بتون واعظلر عين خدمتى گورويورلر.
— 582 —
ثانيًا:رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ دگل أمنيته و آسايشه ضرر ويرمك، بلكه بتون قوّت و قناعتلريله ملّتى آنارشيلكدن محافظه و أمنيت و آسايشى تأمين ايتمك ايچون چاليشدقلرينه دليل ايسه، برنجى أساسده بيان ايديلمش.
أوت، بز بر جماعتز. هدفمز و پروغراممز أوّلا كنديمزى، صوڭره ملّتمزى إعدامِ أبديدن و دائمى، برزخى حپسِ منفرددن قورتارمق و وطنداشلريمزى آنارشيلكدن و سرسريلكدن محافظه ايتمك و ايكى حياتمزى إمحايه وسيله اولان زندقهيه قارشى رسالهِٔ نورڭ چليك گبى حقيقتلريله كنديمزى محافظهدر.
سكزنجى أساس:
رسالهلرده بعض طوقوناقلى جملهلر وار دييه باشقه يرلرڭ ناقص و سطحى تحقيقاتلرينه بناءً بزى إتهام ايدييورلر. بوڭا مقابل ديرز: مادام مقصديمز ايمان و آخرتدر، أهلِ دنيا ايله مبارزه دگل. و مادام او پك جزئى و يالڭز بر ايكى رسالهيه مخصوص ايليشمك قصدى دگل، بلكه مقصديمزه يوروركن اونلره چارپمشز. ألبته بر غرضِ سياسى معناسنده اولاماز. و مادام إمكانات باشقهدر، وقوعات باشقهدر. حقّمزده آسايشه ضرر ياپمش دگل "ياپابيلير" دييه إتهام ايسه؛ هركس بر آدمى ئولديرهبيلير دييه إتهام گبى معناسز بر إتهامدر. و مادام يگرمى سنه مدّتنده يگرمى بيڭلر آدمده و بيڭلر نسخهلر و مكتوبلرده هم أسكيشهر، هم قسطمونى، هم إسپارطه، هم دڭزلى شدّتلى تدقيق و تحرّيلرده حقيقى بر صوچ تشكيل ايدهجك مادّهلرى بولامديلر. أسكيشهر محكمهسى بر شى بولامديغندن مجبوريتله بر لاستيكلى قانون مادّهسندن تك بر كوچك رساله ايله بزى مسئول ايتديگى گبى؛ بتون دينى درسنى ويرنى دخى مسئول ايدر بر طرزده، يوز آدمدن اون بش آدمه آلتيشر آى جزا ويرهبيلدى. عجبا بزم گبى بر آدمڭ سزدن اولسه، بر سنهده يگرمى محرم مكتوبلرى بو طرزده تدقيق ايديلسه، اونى مسئول و محجوب ايدهجك يگرمى جمله بولونماز مى؟ حالبوكه بزده يگرمى بيڭ آدمدن يگرمى بيڭ
— 583 —
نسخه رساله و مكتوبلرده حقيقى مسئول ايدهجك يگرمى جمله بولاماملرندن گوسترييور كه: رسالهِٔ نورڭ هدفى طوغريدن طوغرىيه آخرتدر. دنيا ايله آليش ويريشى يوقدر.
طوقوزنجى أساس:
دڭزلى محكمهسنڭ إنصافلى مدّعىعموميسنڭ باشقه يرلرڭ إنصافسز و سطحى ضبطنامهلرينه بناءً إدّعانامهده قيد ايتديگى مادّهلر گبى آفيون محكمهسى دخى صورغوده گورديگمز وضعيت دلالتيله، عليهمزده عين مادّهلر و تاريخسز مكتوبلر؛ هم يگرمى و اون بش و اون سنه ظرفندهكى مخابرهلردن و قطعى جوابى اوچنجى أساسده و إدّعامڭ ايكنجى سؤالنده بولونان بشنجى شعاعده و يوز اوتوز رسالهلرڭ يالڭز درت بش رسالهلرنده و أسكيشهر محكمهسنڭ تدقيقندن گچن و جزاسنى چكديرن و عفو قانونلرى گورن و دڭزلى برائتنى گورن مكتوبلر و رسالهلرده إتهاممزه مدار بعض بهانهلر وار. عجبا ٣١ مارت حادثهسنده بابِ سرعسكريده شيخ الإسلام و علمايى ديڭلهمهين سكز طابورى بر نطق ايله إطاعته گتيرن بر آدم، سكز سنه ظرفنده (ضبطنامهلره گوره) چاليشمش. بويله يگرمى اوتوز آدمى قانديرهبيلمش. مثلا، قوجه قسطمونيده بش آدمى إغفال ايدهبيلمش دينيلهبيلير مى؟ ايشته قسطمونيده، دڭزلى حادثهسنده محرم و غيرِ محرم بتون أوراق و كتابلريمى اودونلر ييغينى آلتندن چيقاروب، اوچ آى تدقيقدن صوڭره يالڭز فيضى، أمين، حلمى، توفيق و صادقدن باشقه كيمسهيى او قوجه قسطمونيده بولماديلر. بو بش ذات ايسه، ِللّٰه ايچون بڭا شخصى خدمت مناسبتيله و اوچ بچق سنهده أميرطاغنده اوچ قارداش و اوچ درت آدمى بولوب گوندرمشلر. أگر او سطحى ضبطنامهلر گبى ياپسه ايدم، بش اون دگل بلكه بش يوز، بلكه بش بيڭ و بلكه بش يوز بيڭ آدملرى قانديرهبيليردم. او ضبطنامهلرده نه قدر ياڭليشلر بولونديغنه، دڭزلى محكمهسنده سويلهديگم گبى بر ايكى نمونهيى بيان ايدييورم:
— 584 —
زمانِ سعادتدن شيمدىيه قدر جارى بر عادتِ إسلاميهيه إتّباعًا رسالهِٔ نورڭ خصوصى منبعلرى اولان يوزر آياتِ مشهورهيى بيوك بر أنعام گبى حزبِ قرآنى ياپديغمزى، "دينده تحريفات ياپييور" دييه مؤاخذه ايتمشلر.
هم بر سنه جزاسنى چكديگم و محرم طوتولان و ضبطنامهده قيد ايديلديگى گبى اودون ييغينلرى آلتندن چيقاريلان تستّر رسالهسى بو سنه يازيلمش و نشر ايديلمش گبى، بزى إتهام ايتمك ايستهيور. هم آنقرهده حكومتڭ رياستنده بولونان معلوم بريسنه ايتديگم إعتراضلره و آغير سوزلره قارشى او رئيس مقابله ايتمهيوب سكوت ايتمهسى و او ئولدكدن صوڭره، اونڭ ياڭليشنى گوسترن بر حقيقتِ حديثيهيى قرق سنه أوّل بياندهكى فطرى و لزوملى و كلّى و محرم تنقيدلرم، مقامِ إدّعا جربزهسيله اوڭا تام تطبيق ايله بزه مدارِ مسئوليت ياپيلمش. ئولمش و حكومتدن علاقهسى كسيلمش بر شخصڭ خاطرى نرهده؟ حكومتڭ و ملّتڭ بر خاطرهسى و جنابِ حقّڭ بر تجلّئِ حاكميتى اولان عدالت قانونلرى نرهده؟
هم بز حكومتِ جمهوريه أساسلرندن أڭ زياده كنديمزه مدارِ إستناد و اونڭ ايله كنديمزى مدافعه ايتديگمز حرّيتِ وجدان أساسى، بزم عليهمزده مدارِ مسئوليت طوتولمش؛ گويا بز حرّيتِ وجدان أساسنه معارض گيدييورز.
هم بر رسالهده، مدنيتڭ سيّئاتنى و قصورلرينى تنقيد ايتديگمدن خاطر و خيالمه گلمهين بر شيئى ضبطنامهلرده إسناد ايدييور: گويا بن راديو
(حاشيه): راديو گبى عظيم بر نعمتِ إلٰهيهيه قارشى عظيم بر شكر اولمق ايچون: "راديو قرآنى اوقويوب بتون زمين يوزندهكى إنسانلره ديڭلتديروب، كُرهِٔ هوانڭ بر حافظِ قرآن اولماسيدر." ديمشدم.
و طيّاره و شمندوفرڭ قوللانيلماسنى قبول ايتمييورم دييه، ترقّياتِ حاضره عليهنده بولونديغمله مسئول ايدييور.
— 585 —
ايشته بو نمونهلره قياسًا نه قدر خلافِ عدالت بر معامله اولديغنى، إن شاء اللّٰه إنصافلى و عدالتلى اولان دڭزلى مدّعىعموميسى و محكمهسى گبى، آفيون محكمهسى گوسترهرك، او ضبطنامهلرڭ أوهاملرينه أهمّيت ويرميهجكلر.
هم أڭ غريبى شودر كه؛ بر يرده ديمشم: جنابِ حقّڭ بيوك نعمتلرى اولان طيّاره و شمندوفر و راديويى، بيوك شكر ايله مقابله لازم ايكن؛ بشر شكر ايتمدى، طيّارهلرله باشلرينه بومبالر ياغدى. و راديو اويله بيوك بر نعمتِ إلٰهيهدر كه اوڭا مقابل شكر ايسه، او راديو ميليونلر ديللى بر كلّى حافظِ قرآن اولوب زمين يوزندهكى بتون إنسانلره قرآنى ديڭلتديرسين. يگرمنجى سوزده قرآنڭ مدنيت خارقهلرندن غيبى خبر ويرديگنى بيان ايدركن، بر آيتڭ إشارتى اولارق، كافرلر شمندوفرله عالمِ إسلامى مغلوب ايدرلر ديمشم. إسلامى بو خارقهلره تشويق ايتديگم حالده بر سببِ إتهام اولارق شمندوفر، طيّاره و راديو گبى ترقّياتِ حاضره عليهندهدر دييه سابق محكمهلرڭ بعض مدّعىعموميلرى بزى إتهام ايتمش.
هم هيچ بر مناسبتى اولماديغى حالده، بر آدم رسالهِٔ نورڭ ايكنجى بر إسمى اولان رسالة النور تعبيرندن، "قرآنڭ نورندن بر رسالتدر، يعنى بر إلهامدر و رسالتڭ شريعت وظيفهسنى ياپان بر وارثدر." ديمش. بر إدّعانامهده باشقه يرڭ ويرديگى ياڭليش معنا ايله، گويا "رسالهِٔ نور بر رسولدر" دييه بنم ايچون بر سببِ إتهام طوتولمش.
هم مدافعاتمده يگرمى يرده قطعى بر صورتده حجّتلرله إثبات ايتمشز كه، بتون دنيايه قارشى ده اولسه دينى و قرآنى و رسالهِٔ نورى آلَت ايدهمهيز و ايديلمز و بز اونلرڭ بر حقيقتنى دنيا سلطنتنه دگيشديرمهيز و بِالفعل اويلهيز. و بو دعوانڭ أمارهلرى يگرمى سنهده بيڭلردر. حالبوكه شيمدى آفيون صورغوسنڭ گيديشاتنده و إدّعانامهده، باشقه ضبطنامهلره بناءً، گويا بزم مقصديمز و سعيمز دنيا أنتريقهلرينى
— 586 —
چويرمك و دنيا غرضلرينه قوشمق و دينى خسيس شيلره آلَت ايتمك و قدسيتنى دوشورتمكدر دييه بزى إتهام ايدييور. مادام اويلهدر، بن و بز بتون قوّتمزله ديرز:
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
آفيون محكمهسنڭ بزى إتهام ايتمهسنه قارشى إعتراضنامهنڭ تتمّهسيدر
(بو إعتراضمده مخاطبم آفيون مدّعيسى و محكمهسى دگل، بلكه باشقه يرلردهكى مدّعىعموميلرڭ و مخبر و تحرّيجيلرڭ ياڭليش و ناقص ضبطنامهلريله بوراده و صورغو دائرهسندهكى عجيب وضعيتى عليهمزه چويرن غرضكار و وهّام مأمورلردر.)
أوّلًا:أصل و فصلى اولميان و خاطريمه گلمهين بر سياسى جمعيت نامنى معصوم و سياستله هيچ علاقهلرى اولميان رسالهِٔ نور طلبهلرينه طاقوب و او دائره ايچنه گيرن و ايمان و آخرتندن باشقه بر مقصدلرى بولونميان بيچارهلرى او جمعيتڭ ناشرى ويا فعّال بر ركنى ويا منسوبى ويا رسالهِٔ نورى اوقومش و اوقوتمش ويا يازمش دييه صوچلى صايوب محكمهيه ويرمك نه قدر عدالتڭ ماهيتندن اوزاق اولديغنڭ قطعى بر حجّتى شودر كه: قرآن عليهنده يازيلان، دوقتور دوزينڭ و سائر زنديقلرڭ او مضر أثرلرينى اوقويانلر، حرّيتِ فكر و حرّيتِ علميه دستوريله صوچلى
— 587 —
صاييلمديغى حالده؛ حقيقتِ قرآنيهيى و ايمانيهيى اوگرنمگه غايت محتاج و مشتاق اولانلره گونش گبى بيلديرن رسالهِٔ نورى اوقومق و يازمق بر صوچ صاييلمش. و هم يوز رساله ايچنده ياڭليش معنا ويريلمهمك ايچون، محكمهلرڭ تشهيرلرندن أوّل محرم طوتديغمز ايكى اوچ رسالهده يالڭز بر قاچ جملهلرينى بهانه گوستروب إتهام ايتمش. حالبوكه او رسالهلردن برى مستثنا أسكيشهر محكمهسى تدقيق ايتمش، ايجابنه باقمش، يالڭز بر تك تستّر رسالهسنڭ بر ايكى مسئلهسنه ايليشمش و مستثناسنڭ هم إستدعامده و هم إعتراضنامهمده غايت قطعى جوابى ويريلديگى و "ألمزده نور وار، سياست طوپوزى يوق." دييه أسكيشهر محكمهسنده يگرمى وجهله قطعى إثبات ايديلديگى و دڭزلى محكمهسى بِلا إستثنا بتون رسالهلرى تدقيق ايتمش هيچ بريسنه ايليشمديگى حالده، او إنصافسز مدّعيلر، او ايكى اوچ رسالهنڭ اوچ درت جملهلرينى بتون رسالهِٔ نوره تشميل ايدوب، حتّى درت يوز صحيفهلى ذو الفقارى ايكى صحيفه ايچون مصادره ايدر گبى، رسالهِٔ نورى اوقويان و يازانى صوچلى و بنى ده حكومت ايله مبارزه ايدر دييه إتهام ايتمشلر.
بن و بڭا ياقين و بنم ايله گوروشن دوستلريمى إشهاد و قَسَمله تأمين ايدرم كه: بو اون سنهدن زيادهدر كه؛ ايكى رئيس و بر مبعوثدن و قسطمونى واليسندن باشقه، حكومتڭ أركاننى، وكلاسنى، قوماندانلرينى مأمورلرينى، مبعوثلرينى كيملر اولديغنى قطعى بيلمييورم و بيلمهيى ده مراق ايتمهمشم. يالڭز بر سنه أوّل بر ايكى ذات بنم ايله علاقهدارلق گوسترمهلرندن، بش آلتى أركاننى بيلدم. عجبا هيچ إمكانى وار مى كه؛ بر آدم مبارزه ايتديگى آدملرى طانيماسين و بيلمهيى مراق ايتمهسين و دوست مى، دشمن مى دييه قارشيسندهكينى طانيماسنه أهمّيت ويرمهسين؟ بو حاللردن آڭلاشيلييور كه، بِالإلتزام هر حالده بنى پريشان ايتمك ايچون غايت أصلسز بهانهلرى ايجاد ايدرلر.
— 588 —
مادام كيفيت بويلهدر.. بن ده بورادهكى محكمهيه دگل، بلكه او إنصافسزلره ديرم: بن، سزڭ بڭا ويرهجگڭز أڭ آغير جزاڭزه ده بش پاره ويرمم و هيچ أهمّيتى يوق. چونكه بن قبر قپوسنده، يتمش بش ياشندهيم. بويله مظلوم و معصوم بر ايكى سنه حياتى، شهادت مرتبهسيله دگيشديرمك، بنم ايچون بيوك سعادتدر. رسالهِٔ نورڭ بيڭلر حجّتلريله قطعى ايمانم وار كه؛ ئولوم بزم ايچون بر ترخيص تذكرهسيدر. أگر ظاهرى إعدام ده اولسه، بزم ايچون بر ساعت زحمت، أبدى بر سعادتڭ و رحمتڭ آناختارى اولور. فقط سز أى گيزلى دشمنلر و زندقه حسابنه عدليهيى شاشيرتان و حكومتى بزمله سببسز مشغول ايدن إنصافسزلر! قطعى بيليڭز و تيترهيڭز كه؛ سز إعدامِ أبدى ايله و أبدى حپسِ منفرد ايله محكوم اولويورسڭز. إنتقاممز سزدن پك چوق مضاعف بر صورتده آلينييور گورويورز. حتّى سزه آجييورز. أوت بو شهرى يوز دفعه مزارستانه بوشالتان ئولوم حقيقتنڭ ألبته حياتدن زياده بر ايستديگى وار. و اونڭ إعدامندن قورتولمق چارهسى، إنسانلرڭ هر مسئلهسنڭ فوقنده أڭ بيوك و أڭ أهمّيتلى و أڭ لزوملى بر إحتياجِ ضروريسى و قطعيسيدر. عجبا بو چارهيى كندينه بولان رسالهِٔ نور شاكردلرينى و او چارهيى بيڭلر حجّتلر ايله بولديران رسالهِٔ نورى، عادى بهانهلر ايله إتهام ايدنلر نه قدر كنديلرى حقيقت و عدالت نظرنده متّهم اولويور، ديوانهلر ده آڭلار.
بو إنصافسزلرى آلداتان و هيچ مناسبتى اولميان بر سياسى جمعيت وهمنى ويرن اوچ مادّهدر:
برنجيسى:أسكيدن بَرى بنم طلبهلرم بنم ايله قارداش گبى شدّتلى علاقهدار اولمالرى، بر جمعيت وهمنى ويرمش.
ايكنجيسى:رسالهِٔ نورڭ بعض شاكردلرى (هر يرده بولونان و جمهوريت قانونلرى مساعده ايدن و ايليشمهين) جماعتِ إسلاميه هيئتلرى گبى حركت
— 589 —
ايتمهلرندن بر جمعيت ظن ايديلمش. حالبوكه او محدود اوچ درت شاكردڭ نيّتلرى جمعيت ممعيت دگل، بلكه صِرف خدمتِ ايمانيهده خالص بر قارداشلق و اُخروى بر تسانددر.
اوچنجيسى:او إنصافسزلر كنديلرينى ضلالت و دنياپرستلكده بيلدكلرندن و حكومتڭ بعض قانونلرينى كنديلرينه مساعد بولدقلرندن فكرًا دييورلر كه: "هر حالده سعيد و آرقداشلرى بزلره و حكومتڭ، بزم مدنيجه نامشروع هوساتمزه مساعد قانونلرينه مخالفدرلر. اويله ايسه، مخالف بر جمعيتِ سياسيهدرلر."
بن ده ديرم: هَىْ بدبختلر! أگر دنيا أبدى اولسيدى و إنسان ايچنده دائمى قالسه ايدى و إنسانى وظيفهلر يالڭز سياست بولونسه ايدى، بلكه بو إفتراڭزده بر معنا بولونابيليردى. هم أگر بن سياست ايله ايشه گيرسه ايدم، يوز رسالهلرده اون جمله دگل، بلكه بيڭ جملهيى سياستوارى، مبارزهكارانه بولاجقديڭز. هم فرضِ محال اولارق؛ أگر بز دخى سزڭ گبى بتون قوّتمزله دنيا مقصدلرينه و كيفلرينه و سياستلرينه چاليشييورز، دييه (كه؛ شيطان ده بونى اينانديرمغه چاليشهمييور و كيمسهيه قبول ايتديرهمز) هايدى بويله ده اولسه، مادام بو يگرمى سنهده هيچ بر وقوعاتمز گوستريلمييور. حكومت أله باقار، قلبه باقماز و هر بر حكومتده شدّتلى مخالفلر بولونور. ألبته عدليه قانونى ايله بزلرى مسئول ايتمزسڭز. صوڭ سوزم:
حَسْبِىَ اللّٰهُ لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ
در.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 590 —
(دڭزلى برائتمزدن صوڭره اوچ سنه منزوى و سياستدن علاقهسز اولديغم حالده آفيون حپسنى نتيجه ويرن بو يڭى حادثهنڭ اون وجهله قانونسز اولديغنى بيان ايدييورم.)
برنجيسى:اوچ محكمه و اوچ أهلِ وقوفڭ و آنقرهنڭ يدى مقاماتنده و عدليهلرڭ ألنده ايكى سنه رسالهِٔ نور تدقيقدن گچديگى حالده، إتّفاق ايله هيچ برى مخالف قالمادن هم عموم رسالهلرڭ برائتنه، هم سعيد ايله برابر يتمش بش آرقداشى برلكده برائت ايتديريلديگى و بر گون بيله جزا ويريلمديگى حالده، يڭيدن أوراقِ مضرّه گبى او رسالهلره أل اوزاتمق، نه درجه قانونسزدر، ذرّه قدر إنصافى اولان بيلير.
ايكنجيسى:برائتدن صوڭره اوچ بچق سنه أميرطاغنده منزوى، غريب، قپوسنى هم طيشاريدن كليد، هم ايچريدن سورگو ايله قپايان و يوزده بر آدمى ضرورى بر ايش اولمادن ياننه قبول ايتمهين و يگرمى سنهدن بَرى دوام ايدن تأليفنى ده بيراقوب، داها تأليف ايتمهين بر آدمه دنيا سياستى ايچون قپوسنڭ كليدينى قيرارق گلوب، عربى أورادندن و باشندهكى لوحهِٔ ايمانيهدن باشقه تحرّيجيلر بر شى بولامدقلرى حالده، بو أذيتڭ ويريلمسى نه درجه خلافِ قانون اولديغنى ذرّه قدر إنصافى بولونان آڭلار.
اوچنجيسى:محكمهده ديديگى گبى: يتمش شاهدڭ تصديقى ايله، يدى سنه حربِ عمومىيى بيلمهين و مراق ايتمهين و صورميان كه، شيمدى اون سنهدر عين حالده بولونان و يگرمى بش سنهدن بَرى هيچ بر غزتهيى اوقوميان و ديڭلهمهين و اوتوز سنهدن بَرى "اَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطَانِ وَ السِّيَاسَةِ" دييوب سياستدن بتون قوّتيله قاچان و يگرمى ايكى سنه إشكنجهلى صيقنتيلر چكديگى حالده أهلِ سياستڭ نظرِ دقّتنى كندينه جلب ايتمهمك و سياسته قاريشمهمق
— 591 —
ايچون بر دفعه إستراحتى ايچون حكومته مراجعت ايتمهين بر آدمه، دهشتلى بر سياسى گبى و سياسى أنتريقهجيسى گبى اونڭ منزلنى و إنزواگاهنى باصوب خسته حالنده أمثالسز بر صيقنتى ويرمك، هيچ بر قانونه موافق گلير مى؟ ذرّه قدر وجدانى بولونان، بو حاله آجييهجق!..
دردنجيسى:أسكيشهر محكمهسنده آلتى آى تدقيقدن صوڭره، سببى ده جمعيتجيلك، طريقتجيلق اولديغى و او أوهام بهانهسيله بيوك رئيسڭ اوڭا شخصى غرضى ايله اونڭ عليهنده بعض عدليهجيلرى تشويق ايتديگى حالده، جمعيتجيلك و طريقتجيلق و رسالهِٔ نور جهتنده برائت ايتديروب، يالڭز رسالهِٔ نورڭ بر كوچك پارچهسى اولان تستّر رسالهسنى بهانه ايدهرك قانون ايله دگل ده، يالڭز قناعتِ وجدانيه ايله يوز شاكرد ايچنده بش اون شاكرده آلتيشر آى جزا ويرديلر كه؛ تدقيق زماننه قدر درت بچق آى موقوف، يعنى بر بچق آى حپس قالدقلرى و اون سنه صوڭره دڭزلى محكمهسى ينه طوقوز آى جمعيتجيلك و طريقتجيلق گبى بر قاچ بهانه ايله يگرمى سنهلك بتون مكتوبات و تأليفاتلرينى اينجهدن اينجهيه تدقيق ايله برابر، آنقرهنڭ آغير جزا محكمهسنه بش صندوق كتابلرى گوندردكلرى و ايكى سنه او كتابلر و مكتوبلر، آنقره و دڭزلى محكمهلرنده تدقيقدن گچدكلرى حالده، او محكمهلر إتّفاقله جمعيتجيلك، طريقتجيلق
(حاشيه): نورلرڭ أساسى و هدفى، ايمانِ تحقيقى و حقيقتِ قرآنيهدر. اونڭ ايچون اوچ محكمه طريقت نقطهسنده برائت ويرمشلر. هم بو يگرمى سنهده هيچ بر آدم ديمهمش: "سعيد بڭا طريقت ويرمش." هم بيڭ سنهدن بَرى بو ملّتڭ أكثر أجدادى باغلانديغى بر مسلك، سببِ مسئوليت اولاماز. هم گيزلى منافقلر حقيقتِ إسلاميته طريقت نامنى طاقوب، بو ملّتڭ ديننه تعرّض ايتدكلرينه قارشى غالبانه مقابله ايدنلر، طريقتله إتهام ايديلمزلر. جمعيت ايسه، اخوّتِ إسلاميه جهتنده بر اُخروى قارداشلقدر. يوقسه سياسى جمعيت اولماديغنه، اوچ محكمه حكم ويرمشلر، او جهتده برائت ايتديرمشلر.
وسائر بهانهلر جهتنده
— 592 —
برائت قرارى ويروب او كتاب و مكتوبلرى عينًا صاحبلرينه إعاده و سعيدى آرقداشلريله برابر برائت ايتديردكلرى حالده، بر سياسى جمعيتجى نظريله و أنتريقهجى بر آدم طرزنده اونى إتهام ايتمك و عدليه مأمورلرينى اونڭ عليهنده طريقت نقطهسنده سَوق ايتمك، نه قدر قانونسز اولديغنى، إنسانيتى سقوط ايتمهين بيلير.
بشنجيسى:بنم و رسالهِٔ نورڭ مسلگنڭ أساسى و اوتوز سنهدن بَرى بر دستورِ حياتم اولان شفقت إعتباريله؛ بر معصومه ضرر گلمهمك ايچون، بڭا ظلم ايدن جانيلره دگل ايليشمك، بلكه بددعا ايله ده مقابله ايدهمييورم. حتّى أڭ شدّتلى بر غرض ايله بڭا ظلم ايدن بعض فاسق بلكه دينسز ظالملره حدّت ايتديگم حالده، دگل مادّى بلكه بددعا ايله ده مقابلهدن بنى او شفقت منع ايدييور. چونكه او ظالم غدّارڭ، يا پدر و والدهسى گبى إختيار بيچارهلره ويا أولادى گبى معصوملره مادّى ضرر گلمهمك ايچون، او درت بش معصوملرڭ خاطرينه بناءً او ظالم غدّاره ايليشمييورم. بعضًا ده حقّمى حلال ايدييورم. ايشته بو سرِّ شفقت ايچوندر كه؛ إداره و آسايشه قطعيًا ايليشمديگم گبى، بتون آرقداشلريمه او درجه توصيه ايتمشم كه، اوچ ولايتڭ إنصافلى ضابطهلرينڭ بر قسمى إعتراف ايتمشلر كه: "بو نور شاكردلرى معنوى بر ضابطهدر؛ إداره و آسايشى محافظه ايدييورلر." ديدكلرى و بو حقيقته بيڭلر شاهد و يگرمى سنه حياتيله تصديقلرى و بيڭلر شاكردلرڭ ده ضابطهجه هيچ بر وقوعات قيد ايتمهملرى ايله تأييد ايتدكلرى حالده، او بيچاره آدمڭ إختلالجى و إنصافسز بر قوميتهجى گبى منزلنى باصمق و إنصافسز آدملر اوڭا إهانت ايتمك و منزلنده بر شى بولامامقله برابر، يوز جنايتى بولونان بر آدم گبى حتّى غايت قيمتدار و آنتيقه و معجزهلى قرآننى و باشندهكى لوحهلرينى أوراقِ مضرّه گبى طوپلامق، عجبا هانگى قانون مساعده ايدر؟ بويله
— 593 —
آسايشه حسنِ أخلاق ايله خدمت ايدن ديندار بيڭلر ذاتلرى، أوهام يوزندن إداره و آسايش عليهنه زورله سَوق ايتمك، هانگى مصلحت ايجابيدر؟
آلتنجيسى:بوندن اوتوز سنه أوّل، جنابِ حقّڭ عنايتيله دنيانڭ موقّت شان و شرفنڭ و أنانيتلى خودفروشلغنڭ، شهرتپرستلگنڭ نه قدر فائدهسز و معناسز اولديغنى حدسز شكر اولسون كه قرآنڭ فيضيله آڭلامش بر آدمڭ، او زماندن بَرى بتون قوّتيله نفسِ أمّارهسيله مجادله ايدوب، محويت ايتمك، بنلگنى بيراقمق، تصنّع و رياكارلق ياپمامق ايچون، ألدن گلديگى قدر چاليشديغنه اوڭا خدمت ايدن ويا آرقداشلق ايدنلر قطعى بيلدكلرى و شهادت ايتدكلرى حالده و يگرمى سنهدن بَرى هركس كندى حقّنده خوشلانديغى زياده حسنِ ظن و توجّهِ ناس و شخصنى مدح و ثنادن و كندينى معنوى مقام صاحبى اولديغنى بيلمكدن هركسه مخالف اولارق بتون قوّتيله قاچديغى و هم خاص قارداشلرينڭ اونڭ حقّندهكى حسنِ ظنلرينى ردّ ايدوب او خالص قارداشلرينڭ خاطرينى قيرماسى و يازديغى جوابى مكتوبلرنده اونڭ حقّندهكى مدحلرينى و زياده حسنِ ظنلرينى قبول ايتمهمسى و كندينى فضيلتدن محروم گوستروب بتون فضيلتى قرآنڭ تفسيرى اولان رسالهِٔ نوره و طولاييسيله نور شاكردلرينڭ شخصِ معنويسنه ويروب كندينى عادى بر خدمتكار بيلمسى قطعى إثبات ايدييور كه، شخصنى بگنديرمگه چاليشمديغى و ايستهمديگى و ردّ ايتديگى حالده، اونڭ رضاسى اولمادن بعض دوستلرى اوزاق بر يردن اونڭ حقّنده زياده حسنِ ظن ايدوب مدح ايتمهلرى، بر مقام ويرمهلرى و كوتاهيه حواليسنده طانيمديغى بر واعظڭ بعض سوزلريله و كوتاهيهيه هيچ مكتوب گوندرمديگم و بنم إمضامى تقليد ايله يازيلان و مدارِ مسئوليت توهّم ايديلن بر مكتوب ايله و كيمڭ يازيسى بيلينمهين طوقوناقلى بر كتاب باليكسيرده بولونماسيله عجبا هانگى قانون ايله مدارِ مسئوليت اولور كه، او
— 594 —
بيچاره خسته و چوق إختيار و غريب منزوىنڭ اوطهسنه بيوك بر جنايت ايشلهمش گبى كليدينى قيروب تحرّى مأمورلرينى صوقمق، هم أورادندن و لوحهلرندن باشقه بر بهانه بولامامق؛ عجبا دنياده هيچ بر قانون، هيچ بر سياست بو تعرّضه مساعده ايدر مى؟
يدنجيسى:بو صيرهده داخلده او قدر داخلى، خارجى هيجانلى پارتى جريانلرى واركن و بوندن تام إستفاده ايتمك، يعنى محدود بر قاچ آرقداشنه بدل چوق ديپلوماتلرى كنديسنه طرفدار قزانمق ايچون زمين حاضر ايكن، صِرف سياسته قاريشمهمق و إخلاصنه ضرر ويرمهمك و حكومتڭ نظرينى كندينه جلب ايتمهمك و دنيا ايله مشغول اولمامق ايچون، بتون آرقداشلرينه يازوب كه: "صاقين جريانلره قاپيلمايڭز، سياسته گيرمهيڭز، آسايشه طوقونمايڭز!" ديديگى و ايكى جريان بو چكينمهسندن اوڭا ضرر ويردكلرى؛ أسكيسى أوهامندن، يڭيسى ده "بزه يارديم ايتمييور" دييه اوڭا چوق صيقنتى ويردكلرى حالده، أهلِ دنيانڭ دنيالرينه هيچ قاريشمايوب كندى آخرتى ايله مشغول اولان و مملكتنده نورس قريهسنده ئوز قارداشنه يگرمى ايكى سنه ظرفنده بر تك مكتوب يازميان و او ولايتلردهكى دوستلرينه يگرمى سنهده اون مكتوب يازميان بر بيچارهيه، اونڭ آخرت مشغوليتنه بو قدر ايليشمگه هانگى قانون مساعده ايدييور؟
وطنه و ملّته و أخلاقه چوق ضررلى اولان دينسزلرڭ كتابلرينڭ إنتشارينه و قومونيستلرڭ نشرياتنه سربستيت قانونى ايله ايليشيلمديگى حالده، اوچ محكمه مدارِ مسئوليت اولاجق ايچنده هيچ بر مادّهيى بولميان و ملّت و وطنڭ حياتِ اجتماعيهسنى و أخلاقنى و آسايشنى تأمينه يگرمى سنهدن بَرى چاليشان و بو ملّتڭ حقيقى بر نقطهِٔ إستنادى اولان عالمِ إسلامڭ اخوّتنى و بو ملّته دوستلغنى إعادهيه و او دوستلغى تقويهسنه تأثيرلى بر صورتده چابالايان و ديانت رياستنڭ
— 595 —
علماسى تنقيد نيّتيله داخليه وكيلنڭ أمريله اوچ آى تدقيقدن صوڭره، تنقيد ايتميهرك تام قيمتنى تقدير ايدوب "قيمتدار أثر" دييه ديانت كتبخانهسنه قونيلان ذو الفقار و عصاىِ موسى گبى (كه قبرِ پيغمبرى (عليه الصلاة والسلام) اوزرنده علامتِ مقبوليت اولارق عصاىِ موسى مجموعهسنى حاجيلر گوردكلرى حالده) نور أجزالرينى أوراقِ مضرّه گبى طوپلايوب محكمه ألنه ويرمك؛ عجبا هيچ بر قانون، هيچ بر وجدان، هيچ بر إنصاف بوڭا مساعده ايدر مى؟
سكزنجيسى:يگرمى ايكى سنه صيقنتيلى سببسز بر نفيدن صوڭره تام سربستيت ويريلديگى حالده، بيڭلر أقربا و أحبابى بولونان طوغديغى مملكتنه گيتميهرك، غربتى، كيمسهسزلگى ترجيح ايدهرك (تا كه، دنيايه و حياتِ إجتماعيهيه و سياسته تماس ايتمهسين) و چوق ثوابلى اولان جامعدهكى جماعتڭ خيرينى بيراقوب اوطهسنده يالڭز نمازينى قيلوب اوطورماسنى ترجيح ايدن، يعنى خلقڭ حرمتندن چكينمك اولان بر حالتِ روحيهيى طاشييان و يگرمى سنه حياتنڭ شهادتيله و بيڭلر تورك قيمتدار ذاتلرڭ تصديقيله، ديندار متّقى بر توركى، لاقيد چوق كردلره ترجيح ايدن، حتّى محكمهده حافظ على گبى قوّتلى ايمانى بولونان بر تورك قارداشنى، يوز كرده دگيشديرمديگنى إثبات ايدن و حرمت و إحترام گورمهمك ايچون ضرورت اولمادن خلقلرله گوروشمهين و جامعه گيتمهين و قرق سنهدن بَرى بتون قوّتيله، بتون آثاريله إسلاميتڭ اخوّتنه و مسلمانلرڭ بربرينه محبّتنه چاليشان و تورك ملّتى قرآنڭ بايراقدارى و ثناءِ قرآنيهيه مظهر اولديغى ايچون، او ملّتى چوق سَون و حياتنى اونلر ايچنده گچيرن بر آدم حقّنده، سابق والى رسمى لسان ايله إهانت ايچون پروپاغنده ياپمق و دوستلرينى اوركوتمك ايچون: "او كرددر، سز توركسڭز، او شافعيدر، سز حنفيسڭز" دييوب هركسى اوركودوب اوندن چكينديرمگه چاليشماسى و يگرمى سنهده و ايكى محكمهده،
— 596 —
طرزِ قيافتى دگيشديريلمگه مجبور ايديلمهين و شاپقه يارى عسكرڭ باشندن قالقماسيله برابر، منزوى بر آدمڭ زورله باشنه شاپقه گيديرمگه جبر ايتمگى هانگى مصلحت، هانگى قانون بوڭا مساعده ايدر؟
طوقوزنجيسى:چوق مهمدر،
(حاشيه): إسلام حكومتلرنده خرستيان و يهودى بولونماسى و خرستيان و مجوسى حكومتلرنده مسلمانلر بولونديغى گوسترييور كه، إداره و آسايشه بِالفعل ايليشمهين مخالفلره قانونجه ايليشيلمز. هم إمكانات، مدارِ مسئوليت اولاماز. يوقسه هركس بر آدمى ئولديرهبيلير دييه، هركسى بو إمكانات ايله محكمهيه ويرمك لازم گلير.
قوّتليدر.. فقط سياسته تماس ايتديگى ايچون سكوت ايدييورم.
اوننجيسى:بو ده، هيچ بر قانون مساعده ايتمديگى و هيچ بر مصلحت بولونمديغى و يالڭز معناسز أوهامدن بر حبّهيى قبّهلر ياپمقدن و هيچ بر قانونه گيرمهين بر تعرّضدر. بو ده، مسلگمزجه باقهمديغمز سياسته تماس ايتمهمك ايچون سكوت ايدييورز. بويلهجه اون وجهله قانونسز معاملهلره قارشى يالڭز
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ
ديرز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 597 —
آفيون حكومت و محكمهسنه و ضابطهسنه داها بر قاچ نقطه معروضاتم وار
برنجيسى:أكثر أنبيانڭ شرقده و آسياده ظهورلرى و أغلبِ حكمانڭ غربده و آوروپاده گلمهلرى، قدرِ أزلينڭ بر إشارتيدر كه؛ آسياده دين حاكمدر. فلسفه ايكنجى درجهدهدر. بو رمزِ قدره بناءً، آسياده حكم سورن ديندار اولمازسه ده دين لهنه چاليشانلره ايليشمهملى، بلكه تشويق ايتمليدر.
ايكنجيسى:قرآنِ حكيم بو زمين قفاسنڭ عقلى و قوّهِٔ مفكّرهسيدر. أگر اَلْعِيَاذُ بِاللّٰه، قرآن كُرهِٔ أرضڭ باشندن چيقسه، أرض ديوانه اولاجق، عقلدن بوش قالان قفاسنى بر سيّارهيه چارپمسى، بر قيامت قوپماسنه سبب اولماسى عقلدن اوزاق دگلدر. أوت قرآن عرشى فرش ايله باغلامش بر زنجير، بر حبل اللّٰهدر. جاذبهِٔ عموميهدن زياده، زمينى محافظه ايدييور. ايشته بو قرآنِ عظيم الشانڭ حقيقى و قوّتلى بر تفسيرى اولان رسالهِٔ نور؛ بو عصرده بو وطنده بو ملّته، يگرمى سنهدن بَرى تأثيرينى گوسترمش بيوك بر نعمتِ إلٰهيه و سونمز بر معجزهِٔ قرآنيهدر. حكومت اوڭا ايليشمك و طلبهلرينى اوندن اوركودوب واز گچيرمك دگل، بلكه حمايه ايتمك و اوقونماسنه تشويق ايتمك گركدر.
اوچنجيسى:أهلِ ايماندن بتون گلنلر، ماضىيه گيدنلره مغفرت دعالريله و حسناتلرينى اونلرڭ روحلرينه باغيشلاملريله يارديملرينه بناءً دڭزلى محكمهسنده ديمشدم:
محكمهِٔ كبراده ميليارلر أهلِ ايمان اولان دعواجيلر طرفندن قرآن حقيقتلرينه خدمت ايدن نور طلبهلرينى محكوم و پريشان ايتمك ايستهينلردن و سزلردن
— 598 —
صورولسه كه: "سربستيت قانونيله دينسزلرڭ، قومونيستلرڭ نشرياتلرينه و آنارشيلگى يتيشديرن جمعيتلرينه مسامحهكارانه باقوب ايليشمديگڭز حالده، وطنى و ملّتى آنارشيستلكدن و دينسزلك و أخلاقسزلقدن و وطنداشلرينى ئولومڭ إعدامِ أبديسندن قورتارمغه چاليشان رسالهِٔ نور و طلبهلرينى، حپسلر و تضييقلرله پريشان ايتمك ايستديڭز!" دييه سزلردن صورولسه نه جواب ويرهجكسڭز؟ بز ده سزلردن صورييورز! اونلره ديمشدم. او زمان او إنصافلى، عدالتلى ذاتلر بزى برائت ايتديرديلر، عدليهنڭ عدالتنى گوسترديلر.
دردنجيسى:بن بكلهيوردم كه: يا آنقره ويا آفيون بنى صورغوده (پك بيوك مسئلهلر ايچون، نورلرڭ او مسئلهلره خدمتى جهتنده) بر مشورت دائرهسنه آلوب بر سؤال و جواب بكلردم. أوت، اوچ يوز أللى ميليون مسلمانلرڭ أسكى قارداشلغنى و محبّتنى و حسنِ ظنّنى و معنوى يارديملرينى بو مملكتدهكى ملّته قزانديرهجق چارهلرى بولمق كه، أڭ قوّتلى چاره و وسيله رسالهِٔ نور اولديغنه بر أمارهسى شودر:
بو سنه مكّهِٔ مكرّمهده غايت بيوك بر عالم هم هند لساننه، هم عرب لساننه نورڭ بيوك مجموعهلرينى ترجمه ايدوب هندستانه و عربستانه گوندرهرك أڭ قوّتلى نقطهِٔ إستناديمز اولان وحدت و اخوّتِ إسلاميهيى تأمينه چاليشديغى گبى، تورك ملّتنڭ دائما دينده و ايمانده ايلرى اولديغنى نور رسالهلرى ايله گوسترييور، ديمشلر.
هم بكلردم كه؛ "وطنمزده آنارشيلگه إنقلاب ايدن قومونيست تهلكهسنه قارشى نورلرڭ خدمتى نه درجهدهدر و بو مبارك وطن بو دهشتلى سيلاندن ناصل محافظه ايديلهجك؟" گبى طاغ مِثللو مسئلهلرڭ صورولماسنڭ لزومى واركن، سينك قنادى قدر أهمّيتى اولميان و هيچ بر مدارِ مسئوليت اولميان جزئى و شخصى و غرضكارلرڭ إفترالريله حبّه، قبّهلر ياپيلمش مسئلهلر ايچون بو آغير شرائط آلتنده
— 599 —
هيچ عمرمده چكمهديگم بر پريشانيتمه سببيت ويريلدى. بزه اوچ محكمهنڭ صورديغى و برائت ويرديگى عين مسئلهلردن و عادى و شخصى بر ايكى مسئله ايچون معناسز سؤاللر ايديلدى.
بشنجيسى:رسالهِٔ نورله مبارزه ايديلمز، او مغلوب اولماز. يگرمى سنهدر أڭ معنّد فيلسوفلرى صوصديرييور. ايمان حقيقتلرينى گونش گبى گوسترييور. بو مملكتده حكم ايدن، اونڭ قوّتندن إستفاده ايتمك گركدر.
آلتنجيسى:بنم أهمّيتسز شخصمڭ قصورلريله بنى چوروتمك و إهانتلرله نظرِ عامّهدن دوشورمك؛ رسالهِٔ نوره ضرر ويرمز، بلكه بر جهتده قوّت ويرر. چونكه بنم بر فانى ديلمه بدل رسالهِٔ نورڭ يوز بيڭ نسخهلرينڭ باقى ديللرى صوصماز، قونوشور. و خالص طلبهلرى، بيڭلر قوّتلى لسانلر ايله او قدسى و كلّى وظيفهِٔ نوريهيى شيمدىيه قدر اولديغى گبى، إن شاء اللّٰه قيامته قدر دوام ايتديرهجكلر.
يدنجيسى:سابق محكمهلرده دعوا ايتديگم و حجّتلرينى گوسترديگمز گبى؛ بزم گيزلى دشمنلريمز و حكومتى إغفال و بر قسم أركاننى أوهاملانديران و عدليهلرى عليهمزه سَوق ايدن رسمى و غيرِ رسمى معارضلريمز، يا غايت فنا بر صورتده آلدانمش ويا آلداتيلمش ويا آنارشيلك حسابنه غايت غدّار بر إختلالجيدر ويا إسلاميته و حقيقتِ قرآنه قارشى مرتدانه مجادله ايدن بر دسّاس زنديقدر كه؛ بزه هجوم ايتمك ايچون إستبدادِ مطلقه جمهوريت نامنى ويرمكله، إرتدادِ مطلقى رژيم آلتنه آلمقله، سفاهتِ مطلقه مدنيت نامنى طاقمقله، جبرِ كيفئِ كفرىيه قانون نامنى ويرمكله؛ هم بزى پريشان، هم حكومتى إغفال، هم عدليهيى بزمله معناسز مشغول أيلديلر. اونلرى قهّارِ ذو الجلالڭ قهرينه حواله ايدوب، كنديمزى اونلرڭ شرّندن محافظه ايچون
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ
قلعهسنه إلتجا ايدرز.
— 600 —
سكزنجيسى:گچن سنه روسلر، چوقلقله حاجيلرى حجّه گوندروب، اونلر ايله پروپاغنده ياپوب كه، روسلر باشقه ملّتلردن زياده قرآنه حرمتكار دييه، عالمِ إسلامى دين نقطهسنده بو وطندهكى ديندار ملّت عليهنه چويرمگه چاليشديغى عين زمانده؛ رسالهِٔ نورڭ بيوك مجموعهلرى هم مكّهِٔ مكرّمهده، هم مدينهِٔ منوّرهده، هم شامِ شريفده، هم مصرده، هم حلبده عالملرڭ تقديرلرى آلتنده قسمًا إنتشارلريله، او قومونيست پروپاغندهسنى قيرديغى گبى، عالمِ إسلامه گوستردى كه: تورك ملّتى و قارداشلرى أسكيسى گبى ديننه و قرآننه صاحبدر و سائر أهلِ إسلامڭ ديندار بيوك بر قارداشى و قرآن خدمتنده قهرمان قوماندانيدر دييه او أهمّيتلى، قدسى مركزلرده او نور مجموعهلرى بو حقيقتى گوسترديلر. عجبا نورڭ بو قيمتدار خدمتِ ملّيهسى بو طرز إشكنجهلرله مقابله گورسه، زمينى حدّته گتيرمز مى؟
طوقوزنجيسى:دڭزلى مدافعاتنده ايضاحى و إثباتى بولونان بر مسئلهنڭ قيصهجق بر خلاصهسيدر.
بر دهشتلى قوماندان دها و ذكاوتيله اوردونڭ مثبت حسنهلرينى كندينه آلوب و كندينڭ منفى سيّئهلرينى او اوردويه ويرهرك، او أفراد عددنجه حسنهلرى، غازيلكلرى بره اينديرديگى و سيّئهسنى او اوردو أفرادينه إسناد ايدهرك اونلرڭ عددنجه سيّئهلر حكمنه گتيرديگندن دهشتلى بر ظلم و خلافِ حقيقت اولماسندن؛ بن قرق سنه أوّل بيان ايتديگم بر حديثڭ او شخصه وورديغى طوقاته بناءً، سابق محكمهلريمزده بڭا هجوم ايدن بر مدّعىعمومىيه ديدم: گرچه اونى حديثلرڭ إخباريله قيرييورم، فقط اوردونڭ شرفنى محافظه و بيوك خطالردن وقايه ايدرم. سن ايسه بر تك دوستڭ ايچون قرآنڭ بايراقدارى و عالمِ إسلامڭ قهرمان بر قوماندانى اولان اوردونڭ شرفنى قيرييورسڭ و حسنهلرينى هيچه اينديرييورسڭ." ديدم. إن شاء اللّٰه او مدّعى إنصافه گلدى، خطادن قورتولدى.
— 601 —
اوننجيسى:عدليهده عدالت حقيقتى و مراجعت ايدن هركسڭ حقوقنى بِلا تفريق محافظهيه، صِرف حق نامنه چاليشمق وظيفهسى حكم ايتديگنه بناءًدر كه؛ إمامِ على (رض) خلافتى زماننده بر يهودى ايله برابر محكمهده اوطوروب، محاكمه اولمشلر. هم بر عدليه رئيسى بر مأمورى، قانونجه بر خيرسزڭ ألنى كسديگى وقت او مأمورڭ او ظالم خيرسزه حدّت ايتديگنى گوردى. او دقيقهده او مأمورى عزل أيلدى. هم چوق تأسّف ايدهرك ديدى: شيمدىيه قدر عدالت نامنه بويله حسّياتنى قاريشديرانلر پك چوق ظلم ايتمشلر. أوت حُكمِ قانونى إجرا ايتمكده او محكومه آجيماسه ده حدّت ايدهمز، ايتسه ظالم اولور. حتّى قصاص جزاسى ده اولسه حدّتله قتل ايتسه، بر نوع قاتل اولور دييه او حاكمِ عادل ديمش.
ايشته مادام محكمهده بويله خالص و غرضسز بر حقيقت حكم ايدييور. اوچ محكمه بزلره برائت ويرديگى و بو ملّتڭ يوزده (بيلسهلر) بلكه طقسانى، نور طلبهلرينڭ ضررسز اولارق ملّته و وطنه منفعتلى اولدقلرينه پك چوق أمارهلرله شهادت ايتدكلرى حالده، بوراده او معصوم و تسلّىيه و عدالتڭ إلتفاتنه چوق محتاج نور طلبهلرينه قارشى إهانتلر و غايت صوغوق حدّتلى معاملهلر ياپيلييور. بز هر مصيبته و إهانتلره قارشى صبره و تحمّله قرار ويرديگمزدن سكوت ايدوب اللّٰهه حواله ايدهرك؛ "بلكه بونده ده بر خير وار" ديدك. فقط أوهام يوزندن و غرضكارلرڭ ژورناللريله بو بيچاره معصوملره بويله معاملهلر بلالرڭ گلمهسنه بر وسيله اولاجغندن قورقدم، بونى يازمغه مجبور اولدم. ذاتًا بو مسئلهده بر قصور وارسه بنمدر. بو بيچارهلر، صِرف ايمانلرى و آخرتلرى ايچون بڭا رضاءِ إلٰهى دائرهسنده يارديم ايتمشلر. پك چوق تقديره مستحق ايكن بويله معاملهلر، حتّى قيشى دخى حدّته گتيردى.
هم مدارِ حيرتدر كه، بو دفعه ده ينه بر جمعيت وهمنى تكرار ايلرى سورويورلر. حالبوكه اوچ محكمه بو جهتى تدقيق ايدوب برائت ويرمكله برابر
— 602 —
مابيْنمزده بويله مدارِ إتهام اولاجق هيچ بر جمعيت، هيچ بر أماره محكمهلر، ضابطهلر، أهلِ وقوفلر بولمامشلر. يالڭز بر معلّمڭ طلبهلرى و دار الفنون شاكردلرى و قرآن درسنى ويرن حافظڭ حفظه چاليشانلرى گبى، رسالهِٔ نور طلبهلرنده بر اُخروى قارداشلق وار. بونلره جمعيت نامنى ويرن و اونڭله إتهام ايدن، بتون أصناف و مكتبليلره و واعظلره، سياسى جمعيت نظريله باقمق گركدر. بونڭ ايچون بن بويله أصلسز و معناسز إتهاملرله بورايه حپسه گلنلرى مدافعه ايتمگه لزوم گورمييورم.
يالڭز هم بو مملكتى، هم عالمِ إسلامى چوق علاقهدار ايدن و مادّى و معنوى بو وطنه و بو ملّته پك چوق بركت و منفعتى تحقّق ايدن رسالهِٔ نورى اوچ دفعه مدافعه ايتديگمز گبى تكرار عين حقيقت ايله مدافعهمى منع ايدهجك هيچ بر سبب يوق و هيچ بر قانون و هيچ بر سياست ياساق ايتمز و ايدهمز.
أوت بز بر جمعيتز و اويله بر جمعيتمز وار كه؛ هر عصرده اوچ يوز أللى ميليون داخل منسوبلرى وار. و هر گون بش دفعه نمازله او مقدّس جمعيتڭ پرنسبلرينه كمالِ حرمتله علاقهلرينى و خدمتلرينى گوسترييورلر. اِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ اِخْوَةٌ قدسى پروغراميله بربرينڭ يارديمنه (دعالريله و معنوى قزانجلريله) قوشويورلر. ايشته بز بو مقدّس و معظّم جمعيتڭ أفرادندنز. و خصوصى وظيفهمز ده، قرآنڭ ايمانى حقيقتلرينى تحقيقى بر صورتده أهلِ ايمانه بيلديروب، اونلرى و كنديمزى إعدامِ أبديدن و دائمى و برزخى حپسِ منفرددن قورتارمقدر. سائر دنيوى و سياسى و أنتريقهلى جمعيت و قوميتهلرله و بزم مدارِ إتهاممز اولان جمعيتجيلك گبى أصلسز و معناسز گيزلى جمعيتله هيچ بر مناسبتمز يوقدر و تنزّل ايتمييورز. و درت محكمه اينجهدن اينجهيه تدقيقدن صوڭره او جهتده بزه برائت ويرمشلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 603 —
آنقرهنڭ آلتى مقاماتنه و آفيون آغير جزا محكمهسنه ويريلن مدافعهنڭ إعتراضنامه تتمّهسى و لاحقهسيدر
آفيون محكمهسنه بيان ايدييورم كه:
آرتيق يتر، صبر و تحمّلم قالمادى. يگرمى ايكى سنه سببسز بر نفى ايچنده دائمى ترصّدلرله، هم تجريدِ مطلق و حپسِ منفرد طرزنده بنى صيقمقله برابر آلتى محكمه ايكى اوچ مسئلهدن باشقه رسالهِٔ نورڭ يوز كتابنده مدارِ مسئوليت بولماديغى حالده أوهام يوزندن و إمكاناتى وقوعات يرنده إستعمال ايتمك جهتيله قانونسز بزى اوچ دفعه حپسه صوقوب يوز بيڭلر ليرا نور شاكردلرينه ضرر ويرمك، دنياده أمثالى هيچ وقوع بولمامش بر غدردر كه؛ إستقبال و نسلِ آتى (پك شدّتلى اولارق) بونڭ او ظالم مسبّبلرينى لعنتله ياد ايدهجكلرى گبى، محكمهِٔ كبراده دخى جهنّمڭ أسفلِ سافليننه آتمقله او ظالملرى محكوم ايدهجكلرينه قطعى قناعتمزله شيمدىيه قدر بر درجه تسلّى بولوب سكوت ايدهرك تحمّل ايدييوردق. يوقسه حقّمزى تام مدافعه ايدهبيليردك.
ايشته اون بش سنه ظرفنده آلتى محكمه، يگرمى سنه نور رسالهلرينى و مكتوبلريمزى تدقيق ايدوب، بشى بزه هر جهتله برائت ويرمك معناسيله ايليشمهديلر. يالڭز أسكيشهر محكمهسى تك بر مسئله اولان تستّرِ نساء حقّندهكى بر كوچك رسالهنڭ بش اون كلمهسنى بهانه ايدهرك لاستيكلى بر قانون ايله خفيف بر جزا ويرديگى زمان محكمهِٔ تمييزدن صوڭره لايحهِٔ تصحيحمده قانونسزلغڭ يالڭز تك بر نمونهسى اولارق رسمًا آنقرهيه يازدم كه: بيڭ اوچ يوز أللى سنهده، اوچ يوز أللى ميليونڭ قدسى بر دستوريله دائمى و قوّتلى بر عادتِ إسلاميهيى درس ويرن و أمر ايدن تستّر آيتنى، أسكيده بر زنديغڭ قرآنڭ بو آيتنه
— 604 —
إعتراضنه و مدنيتڭ تنقيدينه قارشى مدافعه ايچون اوچ يوز أللى بيڭ تفسيرڭ إجماعنه و حكملرينه إتّباع ايدهرك او آيتى تفسير ايدوب بيڭ اوچ يوز أللى سنهده گچن أجداديمزڭ مسلگنه إقتدا ايدن بر آدمه، او تفسيرى ايچون ويريلن جزا و محكوميتى، دنياده عدالت وارسه ألبته او حكمى نقض ايدهجك و بو عجيب لكهيى بو حكومتِ إسلاميهدهكى عدليهدن سيلهجك دييه لايحهِٔ تصحيحمده يازدم، اورانڭ مدّعىعموميسنه گوستردم. اوندن دهشت آلدى، ديدى: "امان بوڭا لزوم قالمادى. جزاڭز آز، هم پك آز قالدى. بونى ويرمگه لزوم قالمادى."
ايشته بو نمونه گبى سزه و آنقره مقاماتنه تقديم ايديلن إعتراضنامه و مدافعهنامهمده بويله عجيب چوق نمونهلرى ألبته آڭلامشسڭز. بن آفيون محكمهسندن طلب و اُميد ايدرم كه؛ بو ملّتڭ و بو وطنڭ منفعتنه بر اوردو قدر خدمتى و بركتى بولونان رسالهِٔ نورڭ تام سربستيتنه قرار ويرمهڭزى، حقيقتِ عدالت نامنه سزدن بكلهيورز. يوقسه مناسبتمله حپسه گيرن بش اون آدم آرقداشمڭ گيتمهسيله برابر سزه خبر ويرييورم كه؛ بنى أڭ بيوك جزايه چارپهجق بر صوچ ايشلهيوب بو چشيد حياتدن وداع ايدهجگمه مجبور ايدن بر فكر قلبمه گلمش. شويله كه:
حكومت بنى تام حمايه و بڭا يارديم ايتمك، ملّتڭ مصلحتنه و وطنڭ منفعتنه چوق لزومى واركن، بنى صيقماسى ايما ايدر كه؛ قرق سنهدن بَرى بنم ايله مجادله ايدن گيزلى زندقه قوميتهسيله شيمدى اونلره إلتحاق ايدن قومونيست قوميتهسندن بر قسمى، أهمّيتلى برر رسمى مقام ألده ايدهرك قارشيمه چيقييورلر. حكومت ايسه، يا بيلمييور ويا مساعده ايدييور دييه چوق أمارهلر بڭا أنديشه ويرييور.
— 605 —
رئيس بك! مساعدهڭزله چوق حيرت ايتديگم بر شيئى صوراجغم. نهدن هيچ سياسته قاريشمديغم حالده، أهلِ سياست بنى بتون حقوقِ مدنيهدن و حقوقِ حرّيتدن بلكه حقوقِ حياتدن إسقاط ايدييورلر؟ حتّى يوز جنايتى بولونان گبى، بنى اوچ بچق آى تجريدِ مطلق ايچنده حياتمه سوءِ قصد ايدنلر؛ اون بر دفعه زهرلهين گيزلى دشمنلريمڭ شرّندن بنى محافظهيه چاليشان چوق دقّتلى قارداشلريمڭ و صادق خدمتجيلريمڭ ده بنم ايله تماسلرينى ياساق ايتمشلر و إختيارلق و غربت و خستهلق ايچنده، يالڭزلغمدن دائمى اُنسيت ايتديگم مبارك و ضررسز كتابلريمڭ مطالعهسندن دخى بنى محروم ايتمشلر؟
مدّعىعمومه چوق رجا ايتدم كه، بڭا بر كتابمى وير. وعد ايتديگى حالده ويرمدى. يالڭز اولارق بيوك، كليدلى، صوغوق بر قوغوشده مشغلهسز طورمغه مجبور ايدوب علاقهدار مأمورلرى و خدمهلرى بڭا قارشى دوستلق و تسلّى ويرمك يرنده عادتا عداوتكارانه باقمغه تشويق ايدييورلر. بر كوچك نمونهسى شودر: مديره، مدّعىعمومه، محكمه رئيسنه بر إستدعا يازدم. بر قارداشمه گوندردم، تا بيلمديگم يڭى حروفله يازسين و يازيلدى، اونلره ويريلدى. گويا بيوك بر صوچ ايشلهميشم دييه بنم پنجرهلريمى ميخلاديلر. و دومان بنى صيقييوردى، بر پنجرهيى بيراقمدم كه ميخلانسين. شيمدى اونى ده ميخلاديلر. هم حپس اصولى تجريد اون بش گون قدر اولديغى حالده، بنى اوچ بچق آى تجريدِ مطلقده هيچ بر آرقداشمله تماس ايتديرمديلر. هم اوچ آيدن بَرى بنم عليهمده قرق صحيفهلك بر إدّعانامه يازيلوب بڭا گوستريلدى. يڭى حروفى بيلمديگمدن، هم راحتسز و خطّم چوق نقصان اولماسندن چوق رجا ايتدم كه، "بڭا برى إدّعانامهيى اوقويهجق و ديلمى بيلن طلبهلرمدن بنم إعتراضنامهمى يازاجق ايكى آدمه إذن ويريڭز." ديدم؛ إذن ويرمديلر. ديديلر، " آووقات گلسين، اوقوسون." صوڭره اونى ده بيراقمديلر. يالڭز بر قارداشه ديديلر كه: "أسكى حروفه چوير، اوڭا وير." حالبوكه او قرق
— 606 —
صحيفهيى يازمق آلتى يدى گونده آنجق اولور. بر ساعتده بڭا اوقومق ايشنى، آلتى يدى گونه قدر اوزاتمق، تا بنمله كيمسه تماس ايتمهسين فكرى ايسه، پك دهشتلى بر إستبداد ايله بنم بتون حقوقِ مدافعهمى إسقاط ايتمكدر. دنياده، يوز جنايتى بولونان و آصيلاجق بر آدم دخى بويله معامله گورهمز. بن حقيقةً بو أمثالسز إشكنجهنڭ هيچ بر سببنى بيلمديگمدن چوق عذاب چكييورم. بن خبر آلدم كه، محكمه رئيسى وجدانلى و مرحمتليدر. بو قناعته بناءً، ايلك و صوڭ بر تجربه اولارق مقامڭزه بو إسترحامنامه و شكوايى يازدم.
تجريدِ مطلقده خسته و پريشان
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
إدّعانامهده بنم حقّمده درت أساس وار:
برنجى أساس:گويا بنده تفاخر و خودفروشلق وار و كنديمى مجدّد بيلييورم.
بن بتون قوّتمله بونى ردّ ايدرم. هم مهديلك إسنادينى هيچ قبول ايتمديگمه بتون قارداشلرم شهادت ايدرلر. حتّى دڭزليدهكى أهلِ وقوف، "أگر سعيد مهديلگنى اورتهيه آتسه بتون شاكردلرى قبول ايدهجك" ديدكلرينه مقابل، سعيد إعتراضنامهسنده ديمش كه: "بن سيّد دگلم. مهدى سيّد اولاجق." دييه اونلرى ردّ ايتمش.
ايكنجى أساس:نشرياتى گيزلمهسى.
گيزلى دشمنلر ياڭليش معنا ويرديرمهسين. يوقسه سياسته و دنيا آسايشنه تماس جهتيله دگلدر. هم أسكى حرف ايله تكثير ماكينهسنى بر بهانه بولماسينلر.
— 607 —
مصطفى كماله قارشى نورڭ طوقادى ايسه
(حاشيه): إدّعانامهده ياڭليش بر معنا ويروب، نورڭ كرامتلرندن طوقات طرزندهكى بر قسمنى، مدارِ إتهام صايمش. گويا نورلره هجوم زماننده گلن زلزله گبى بلالر نورڭ طوقاتلريدر. حاشا ثمّ حاشا!.. بز اويله ديمهمشز و يازمامشز. بلكه مكرّر يرلرده حجّتلريله ديمشز كه: نورلر مقبول صدقه گبى بلالرڭ دفعنه وسيلهدر. نه وقت نورلره هجوم ايديلسه، نورلر گيزلهنير؛ مصيبتلر فرصت بولوب، باشمزه گلييورلر. أوت نورڭ بيڭلر شاكردلرينڭ تصديق و مشاهدهلريله، يوزلر وقوعات و حادثات ايله تصادف إحتمالى اولميان او حادثاتڭ توافقلرى و قرآنڭ متعدّد إشارات و توافقاتيله، حتّى محكمهلرده قسمًا گوستريلديگى جهتله قطعى قناعتمز وار كه؛ او توافقات رسالهِٔ نورڭ مقبوليتنه بر إكرامِ إلٰهيدر و قرآن حسابنه نورلره بر نوع كرامتلردر.
آلتى محكمه و آنقره مقاماتى بيلمش، ايليشمهمشلر و بزه برائت ويرديلر و بشنجى شعاع ايله برابر بتون كتابلريمزى إعاده ايتديلر. هم اونڭ فنالغنى گوسترمك، اوردونڭ قيمتنى محافظه ايتمك ايچوندر. بر شخصى سومهمسى، اوردويى محبّتكارانه ثنا ايچوندر.
اوچنجيسى:"أمنيتى إخلاله تشويق ايدييور" ديمهسنه مقابل؛ يگرمى سنه ظرفنده، يوز بيڭ آدم نورجيلرڭ، يوز بيڭ نسخه نور رسالهلرينڭ آلتى محكمهده و اون ولايتده أمنيتى إخلاله و آسايشى بوزمغه دائر، اون ولايتڭ ضابطهلرى و آلتى محكمه هيچ بر مادّهيى قيد ايتمهمسى و بولمامسى، بو عجيب إتهامى چوروتويور. بو يڭى إدّعانامهده اوچ محكمهنڭ بزه برائت ويردكلرى عين نقطهلره عائد و جوابلرى مكرّرًا ويريلمش أهمّيتسز بر قاچ مسئلهيه جواب ويرمك معناسزدر. او مسئلهلرله بزى إتهام ايتمك، اوندن بزه برائت ويرن آنقره آغير جزا و دڭزلى و أسكيشهر محكمهلرينى إتهام ايتمك حكمنده اولماسندن جوابنى اونلره بيراقييورم و اوندن باشقه ده ايكى اوچ مسئله وار:
بريسى:ايكى سنه دڭزلى و آنقره آغير جزا محكمهلرنده اينجهدن اينجهيه
— 608 —
تدقيقدن صوڭره، بزه برائت ويروب او كتابى بزه إعاده ايتدكلرى حالده، او بشنجى شعاعڭ بر ايكى مسئلهسنى، ئولمش گيتمش بر قوماندانه تطبيق ايدوب، بزه صوچ گوسترييور. بز دخى ديرز: ئولمش گيتمش، حكومتدن علاقهسى كسيلمش بر شخص عليهنده تطبيق ايديلهبيلن كلّى بر حقلى تنقيدى هيچ بر قانون صوچ صايماز.
هم كلّى بر تأويل معناسندن مقامِ إدّعا جربزهسيله او قوماندانه بر حصّه چيقاروب اوڭا تطبيق ايتمش. بويله يوزده بر آدم آنجق فهم ايدن بر معنا، محرم و گيزلى بر رسالهده بولونماسنى هيچ بر قانون صوچ صاياماز. هم او رساله خارقه بر طرزده متشابه حديثلرڭ تأويللرينى بيان ايتمش. او بيان اوتوز قرق سنه أوّل اولديغى و اوچ محكمهيه و محكمهڭزه و آنقرهنڭ آلتى مقاماتنه اوچ سنه ظرفنده ايكى دفعه تقديم ايديلوب تنقيد گورمهين مدافعه و إعتراضنامهمده قطعى جواب ويريلديگى حالده، او حديثڭ حقيقتنى بيان صددنده بر قصورلى شخصه مطابق چيقماسنى هيچ بر قانون صوچ صاياماز.
هم او شخصى تنقيد، او ايچنده بولونديغى و قصورلره سبب اولديغى بر إنقلابڭ حسناتى يالڭز اونڭ دگل، بلكه اوردونڭ و حكومتڭدر. اونڭ ده يالڭز بر حصّهسى وار. اونڭ قصورلرى ايچون اونى تنقيد ايتمك، ألبته بر صوچ اولماديغى گبى، إنقلابه هجوم ايدييور دينيلهمز. هم بو قهرمان ملّتڭ أبدى بر مدارِ شرفى و قرآن و جهاد خدمتنده دنياده پيرلانطه گبى پك بيوك بر نشانى و قلنجلرينڭ پك بيوك و آنتيقه بر يادگارى اولان آياصوفيه جامعنى پوتخانهيه و مشيخت دائرهسنى قيزلرڭ ليسهسنه چويرن بر آدمى سومهمك بر صوچ اولماسى إمكانى وار مى؟
— 609 —
إدّعانامهده سببِ إتهام ايكنجى مسئله:
اوچ محكمهده اوندن برائت قزانديغمز و قرق سنه أوّل بر حديثڭ خارقه تأويلنى بيان ايدركن، جنّ و إنسڭ شيخ الإسلامى زنبيللى على أفندينڭ "شاپقهيى شاقا ايله دخى باشه قويمغه هيچ بر جواز يوق." ديمهسيله برابر بتون شيخ الإسلاملر و بتون علماءِ إسلام جوازينه مساعده ايتمدكلرى حالده، عوامِ أهلِ ايمان اونى گيمگه مجبور اولديغى زمان، او بيوك علّامهلرڭ عدمِ مساعدهلرى ايله، اونلر تهلكهده.. يعنى يا ديننى بيراقمق، يا عصيان ايتمك وضعيتنده ايكن، قرق سنه أوّل بشنجى شعاعڭ بر فقرهسى: "شاپقه باشه گلهجك، سجدهيه گيتمه دييهجك. فقط باشدهكى ايمان او شاپقهيى ده سجدهيه گتيرهجك، إن شاء اللّٰه مسلمان ايدهجك." ديمهسيله عوامِ أهلِ ايمانى هم عصيان و إختلالدن، هم إختياريله ايماننى و ديننى بيراقمقدن قورتارديغى و هيچ بر قانون منزويلره بويله شيلرى تكليف ايتمديگى و يگرمى سنهده آلتى حكومت بنى اونى گيمگه مجبور ايتمديگى و بتون مأمورلر دائرهلرنده و قادينلر و چوجقلر و جامعدهكيلر و أكثر كويليلر اونى گيمگه مجبور اولمادقلرى و شيمدى رسمًا عسكرڭ باشندن قالقديغى و ئورمه و بره چوق ولايتلرده ياساق اولماديغى حالده؛ هم بنم، هم قارداشلريمڭ بر سببِ إتهاممز گوستريلمش. عجبا دنياده هيچ بر قانون، هيچ بر مصلحت، هيچ بر اصول بو پك معناسز إتهامى بر صوچ صايهبيلير مى؟
اوچنجى مدارِ إتهام:أميرطاغنده أمنيتى إخلاله تشويقدر. بوڭا قارشى إعتراض ايسه:
أوّلا:بورادهكى محكمهيه، هم آنقرهنڭ آلتى مقاماتنه بو محكمهنڭ معلومات و مساعدهسيله ويريلن و جرح ايديلمهين إعتراضنامهدر. اونى عينًا شيمدى إدّعانامهيه قارشى إعتراض اولارق إظهار ايدييورم.
— 610 —
ثانيًا:أميرطاغنده اوراده بتون بنم ايله قونوشان ذاتلرڭ شهادتلريله و أهالينڭ و ضابطهنڭ تصديقيله برائتمدن صوڭره بتون قوّتمله إنزوامده دنيا سياستنه قاريشمقدن چكينمشم. حتّى تأليفى و مخابرهيى ده بيراقمشدم. يالڭز تكراراتِ قرآنيه و مَلكلره دائر ايكى نكتهدن باشقه تأليف ايتمدم. و هفتهده بر مكتوب بر يره نورلره تشويق ايچون يازاردم. حتّى مفتى اولان ئوز قارداشمه و يگرمى سنه يانمده طلبهلك ايدن و بنى چوق مراق ايدن و بايرام تبريكلرى يازان او برادريمه اوچ سنهده اوچ درت مكتوب يازدم. مملكتمدهكى برادريمه يگرمى سنهده هيچ يازماديغم حالده إدّعانامهده بنى أمنيتى إخلال صوچى ايله إتهام ايدوب و جربزه ايله أسكى نقراتى تازهلهيهرك "إنقلابه قارشى گلييور" ديمش. بوڭا قارشى ديرز: يگرمى سنه ظرفنده يگرمى بيڭ نور نسخهلرينى مراق و قبول ايله اوقويان يگرمى بيڭ، بلكه يوز بيڭ آدمدن آلتى محكمه و علاقهدار اون ولايتڭ ضابطهلرى أمنيتى إخلاله دائر هيچ بر مادّهيى قيد ايتمهمسى گوسترييور كه؛ حقّمزده بيڭلر إحتمالدن آنجق بر تك إحتمال ايله بر إمكانه قطعى وقوعات نظريله باقييور. حالبوكه ايكى اوچ إحتمالدن بر إحتمال اولسه، أثرى گورولمزسه هيچ بر صوچ اولماز. هم بيڭلر إحتمالدن بر إحتمال دگل، بلكه هر آدم، هم عليهمه هجوم ايدن مدّعى چوق آدملرى ئولديرهبيلير. آنارشيست و قومونيست حسابنه أمنيتى، آسايشى بوزابيلير، أمنيتى إخلال ايدهبيلير. ديمك بويله پك عجيب و إفراطكارانه إمكاناتى وقوعات يرنده إستعمال ايتمك، عدليهيه و قانونه قارشى إهانتدر.
هم هر حكومتده مخالفلر بولونور. يالڭز فكرًا مخالفت بر صوچ اولماز. حكومت أله باقار، قلبه باقماز. و بِالخاصّه وطن و ملّته ضررسز، چوق خدمتى و فائدهسى بولونان و صوڭره حياتِ إجتماعيهيه قاريشميان و تجريدِ مطلقده ياشاتديريلان و أثرلرى عالمِ إسلامڭ أڭ مهمّ مركزلرنده كمالِ تقدير و تحسين ايله قارشيلانان
— 611 —
(حاشيه): بو أثرلرى حقّنده مقامِ إدّعا إدّعانامهسنده يوز ياڭليشندن سكساننجى ياڭليشنده ديمش كه: "بشنجى شعاعدهكى تأويللر ياڭليشدر."
الجواب: بشنجى شعاعده "اللّٰه أعْلَم بر تأويلى بودر" جملهسى دينيلديگندن معناسى بودر كه: "بو حديثڭ بر إحتمال ايله معناسى بو اولمق ممكندر" ديمكدر. بو ايسه منطقجه تكذيبى قابل دگل. يالڭز محاليتنى إثبات ايله تكذيب ايديلهبيلير.
ثانيًا: يگرمى سنهدن بَرى بلكه قرق سنهدن بَرى بنم معارضلرم و رسالهِٔ نوره إعتراضه چاليشانلر، هيچ بر تأويلمزى علمًا، منطقًا ردّ ايتمدكلرى و او معارض علمالرله برابر نور شاكردلرينڭ بيڭلر عالملرى تصديق ايدوب، "فيه نظر" ديمدكلرى حالده؛ قرآنڭ قاچ سوره اولديغنى بيلمهين، بونى إنكار ايله قارشيلاسه نه قدر إنصاف خارجنده اولديغنى، إنصافڭزه حواله ايدييورم. الحاصل تأويلڭ معناسى، حديثڭ وياخود آيتڭ بر چوق معنالرندن بر ممكن و محتمل معناسى ديمكدر.
بر آدم حقّنده بو پك عجيب و أصلسز إتهاملرى ياپانلر، آنارشيلك بلكه قومونيستلك حسابنه بيلميهرك إستعمال ايديلييور دييه أنديشه ايدييورز.
٭ ٭ ٭
بعض أمارهلرله بيلدم كه، گيزلى دشمنلريمز نورلرڭ قيمتنى دوشورمك فكريله سياست معناسنى خاطرلاتان مهديلك دعواسنى توهّم ايله گويا نورلر بوڭا بر آلَتدر دييه چوق أصلسز بهانهلرى آراشديرييورلر. بلكه بنم شخصمه قارشى بو إشكنجهلر، بو أوهاملرندن ايلرى گلييور. او گيزلى ظالم دشمنلره و اونلرى عليهمزده ديڭلهينلره ديرز: حاشا! ثمّ حاشا!.. هيچ بر وقت بويله حدّمدن تجاوز ايدوب ايمان حقيقتلرينى شخصيتمه بر مقام شان و شرف قزانديرمغه آلَت ايتمديگمه بو يتمش بش، خصوصًا اوتوز سنهلك حياتم و يوز اوتوز نور رسالهلرى و بنم ايله تام آرقداشلق ايدن بيڭلر ذاتلر شهادت ايدرلر.
— 612 —
أوت نور شاكردلرى بيلييورلر و محكمهلرده حجّتلرينى گوسترمشم كه؛ شخصمه دگل بر مقام شان و شرف و شهرت ويرمك و اُخروى و معنوى بر مرتبه قزانديرمق، بلكه بتون قناعت و قوّتمله أهلِ ايمانه بر خدمتِ ايمانيه ياپمق ايچون، دگل يالڭز دنيا حياتمى و فانى مقاماتمى، بلكه (لزوم اولسه) آخرت حياتمى و هركسڭ آراديغى اُخروى باقى مرتبهلرى فدا ايتمهيى؛ حتّى جهنّمدن بعض بيچارهلرى قورتارمغه وسيله اولمق ايچون (لزوم اولسه) جنّتى بيراقوب جهنّمه گيرمگى قبول ايتديگمى حقيقى قارداشلرم بيلدكلرى گبى، محكمهلرده دخى بر جهتده إثبات ايتديگم حالده، بنى بو إتهامله نور و ايمان خدمتمه بر إخلاصسزلق إسناد ايتمكله و نورلرڭ قيمتلرينى تنزيل ايتمكله ملّتى اونڭ بيوك حقيقتلرندن محروم ايتمكدر.
عجبا، بو بدبختلر دنيايى أبدى و هركسى كنديلرى گبى دينى و ايمانى دنيايه آلَت ايدييور توهّميله دنيادهكى أهلِ ضلالته ميدان اوقويان و خدمتِ ايمانيه يولنده هم دنيوى هم (لزوم اولسه) اُخروى حياتلرينى فدا ايدن و محكمهلرده دعوا ايتديگى گبى، بر تك حقيقتِ ايمانيهيى دنيا سلطنتيله دگيشديرمهين و سياستدن و سياسى معناسنى إشمام ايدن مادّى و معنوى مرتبهلردن إخلاص سرّى ايله بتون قوّتيله قاچان و يگرمى سنه أمثالسز إشكنجهلره تحمّل ايدوب سياسته (مسلك إعتباريله) تنزّل ايتمهين و كندينى نفسى إعتباريله طلبهلرندن چوق آشاغى بيلن و اونلردن دائما همّت و دعا بكلهين و كندى نفسنى چوق بيچاره و أهمّيتسز إعتقاد ايدن بر آدم حقّنده بعض خالص قارداشلرى، رسالهِٔ نوردن آلدقلرى فوق العاده قوّهِٔ ايمانيهيه مقابل اونڭ ترجمانى اولان او بيچارهيه (ترجمانلق مناسبتيله) نورلرڭ بعض فضيلتلرينى خصوصى مكتوبلرنده اوڭا إسناد ايتمهلرى و هيچ بر سياست خاطرلرينه گلميهرك عادته بناءً، إنسانلر سَوْديگى عادى بر آدمه ده: "سلطانمسڭ،
— 613 —
ولى نعمتمسڭ" ديمهلرى نوعندن يوكسك مقام ويرمهلرى و حدّندن بيڭ درجه زياده حسنِ ظن ايتمهلرى و أسكيدن بَرى استاد و طلبهلر مابيْننده جارى و إعتراض ايديلمهين مقبول بر عادت ايله تشكّر معناسنده پك فضله مدح و ثنا ايتمهلرى و أسكيدن بَرى مقبول كتابلرڭ آخرلرنده مبالغه ايله مدحيهلر و تقريضلر يازيلماسنه بناءً، هيچ بر جهتله صوچ صاييلابيلير مى؟ گرچه مبالغه إعتباريله حقيقته بر جهتده مخالفدر؛ فقط كيمسهسز، غريب و دشمنلرى پك چوق و اونڭ يارديمجيلرينى قاچيرهجق چوق أسباب واركن، إنصافسز چوق معترضلره قارشى صِرف يارديمجيلرينڭ قوّهِٔ معنويهلرينى تقويه ايتمك و قاچمقدن قورتارمق و مبالغهلى مدح ايدنلرڭ شوقلرينى قيرمامق ايچون اونلرڭ بر قسم مدحلرينى نورلره چويروب بتون بتون ردّ ايتمديگى حالده اونڭ بو ياشده و قبر قپوسندهكى خدمتِ ايمانيهسنى دنيا جهتنه چويرمگه چاليشان بعض رسمى مأمورلرڭ نه درجه حقدن، قانوندن، إنصافدن اوزاق دوشدكلرى آڭلاشيلير. صوڭ سوزم:
لِكُلِّ مُصِيبَةٍ اِنَّا ِللّٰهِ وَاِنَّا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ
در.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
لاحقه
صورغو حاكملگنڭ صوڭ تحقيقات قرارنامهسنڭ آرقهسنده دينيلمش كه: "هيئتِ وكيله معجزاتِ قرآنيهيى يعنى، يالڭز يگرمى بشنجى سوز رسالهسنى؛ اوچ آيتڭ مدنيته قارشى بياناتى، شيمديكى قانونِ مدنيته اويغون گلمديگى بهانهسيله رسمًا طاغيلماسنڭ ياساق ايديلمسنه و طوپلانماسنه درت آى أوّل بر قرار ويرمش." دييه يازيلى گوردم.
— 614 —
بوڭا جوابًا:معجزاتِ قرآنيه شيمدى ذو الفقاردهدر و ذو الفقارڭ درت يوزه ياقين صحيفهسندن يالڭز ايكى صحيفهسنده اوتوز سنه أوّل مدنيتڭ قرآنه قارشى تنقيدلرينه إعتراض ايديلمز بر طرزده جواب ويريلن و اوچ أسكى رسالهلرمده بولونان اوچ آيتڭ تفسيريدر. برى؛ تستّرِ نسوان حقّندهكى آيت، ايكنجيسى؛ إرثيت حقّنده فِلُامِّهِ السُّدُسُ اوچنجيسى؛ ينه إرثيت حقّنده فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْاُنْثَيَيْنِ آيتلرندهكى حقيقتلرڭ حكمتنى، فيلسوفلرى إلزام ايدهجك بر صورتده ايكى صحيفهيى يگرمى سنه أوّل و باشقه رسالهلرمده اوتوز سنه أوّل يازديغم حالده، بوگون يازيلمش گبى توهّميله درت يوز صحيفه ذو الفقار ياساق ايديلمهسنڭ يرينه او ايكى صحيفهيى ذو الفقاردن چيقاروب كتابمزى بزه إعاده ايتمك قانونًا حقّمزدر. ناصل بر مكتوبده ضررلى بر ايكى كلمه بولونسه؛ او كلمهلر قالديريلير، متباقيسنڭ نشرينه إذن ويريلير. بو قبيلدن محكمهِٔ عادلهڭزدن بو حقّمزى ايسترز.
٭ ٭ ٭
بر آى أوّل بزه ويريلن قرق صحيفهلك إدّعانامهيى بريسى يانمه گلوب بڭا اوقومغه إمكان بولامديغندن، بوگون ١١ حزيرانده يڭى اولارق إدّعانامهيى بڭا اوقوديلر. بن ديڭلهدم. گوردم كه، سزه يازديغم ايكى آى أوّل إعتراضنامهم، بر آيه ياقين أوّلده إعتراضنامهمڭ تتمّهسى و لاحقهسى، هم آنقرهنڭ آلتى مقاماتنه هم مقامڭزه ده ويريلمش. ايشته بو إعتراضنامه، او إدّعانامهيى أساسيله كسييور و ردّ ايدييور. يڭيدن إدّعانامهيه قارشى إعتراضنامه يازمغه هيچ لزوم گورمييورم. يالڭز ايكى اوچ نقطهيى مقامِ إدّعايه خاطرلتمق نوعندن ديرم كه:
بن إدّعانامهيى نظرِ إعتباره آلوب جواب ويرمديگمڭ سببى، بزى برائت ايتديرن اوچ عادل محكمهنڭ حيثيتنى قيرمامق و إهانت ايتمهمك ايچوندر.
— 615 —
چونكه او محكمهلر، شيمدى إدّعانامهدهكى أساسلرى تماميله اينجهدن اينجهيه تدقيقدن صوڭره بزه برائت ويرمشلر. اونلرڭ برائتنى هيچه صايمق، عدليهنڭ شرفنه ايليشمكدر.
ايكنجى نقطه:مقامِ إدّعا جربزهسيله بيڭلر مسائل ايچنده، بر ايكى مسئلهيه، خاطريمزه گلمهين بعض معنالر ويرهرك بزى إتهام ايدييور. حالبوكه او مسائللر نورڭ بيوك مجموعهلرنده وار. مصر جامع الأزهر علماسى و شامِ شريف بيوك عالملرى و مكّهِٔ مكرّمه و مدينهِٔ منوّرهنڭ مدقّق خواجهلرى و حلب و سائره خصوصًا ديانت رياستنڭ محقّق عالملرى اونلرى گوروب كمالِ تقديرله تحسين و تصديق ايتدكلرى حالده، خواجهوارى و عالمانه بعض علمى إعتراضلرى بو إدّعانامهده حيرتله و تعجّبله گوردم. هايدى بعض ياڭليشلرم بولونسه بيله، بيڭلر عالملرڭ گورمدكلرى ويا ايليشمدكلرى، إعتراضنامهدهكى او ياڭليشلر حقيقى اولسه ده بر صوچ اولاماز، يالڭز علمى بر خطا اولابيلير. هم اوچ محكمه بتون رسالهِٔ نورى و بزلرى برائت ايتديردى. يالڭز أسكيشهر محكمهسى بر تستّرِ نسوان مسئلهسنه دائر يگرمى دردنجى لمعهنڭ اون بش كلمهسنى سبب گوستروب بڭا و يوزده اون بش آرقداشمه خفيفجه بر جزا ويردى. سزه تقديم ايتديگم تتمّهِٔ إعتراضمده اوچ يوز أللى بيڭ تفسيرڭ حكمنه إتّباع ايله او تفسيرم ايچون محكوميتمى، روىِ زمينده عدالت وارسه او حكمى قبول ايتمز دييه يازمشم. مقامِ إدّعا بيڭ درهدن صو گتيرر گبى، يگرمى سنهدن بَرى يازيلان كتاب و مكتوبلرڭ بعض جملهلرينى ذكاوتيله عليهمزه چويرمگه چاليشمش. حالبوكه بو نقطهده بزى برائت ايتديرن اوچ دگل بلكه بش آلتى محكمه بو موهوم صوچده بزه شريك اولويورلر. بن او عادل محكمهلرڭ حيثيتنه ايليشمهمك لازم گلييور دييه مقامِ إدّعايه خاطرلاتييورم.
— 616 —
اوچنجيسى:ئولمش گيتمش، حكومتدن علاقهسى كسيلمش و إنقلابدهكى بعض قصوراته سبب اولمش بر رئيسه، صريحًا تنقيد و إعتراض ده اولسه قانونًا بر صوچ اولاماز. حالبوكه صراحت دگل، او كندى جربزهسيله كلّى بياناتمزى اوڭا تطبيق ايتمش. او محرم و هركسه بيلديرمديگمز معنالرى إظهار و تشهير ايدوب عمومڭ نظرِ دقّتنى جلب ايدييور. أگر اونده بر صوچ وارسه، او مقامِ إدّعا صوچلى اولور. چونكه خلقى تشويق ايدوب، او معنالره نظرِ دقّتى جلب ايدييور.
دردنجيسى:اوچ محكمه جمعيت نقطهسنده بزه قطعى برائت ويرديگى حالده، ينه أسكى نقرات گبى گيزلى جمعيت وهمنه بيڭ درهدن صو طوپلامق گبى أمارهلر آراشديرمش. حالبوكه سياسى و وطن و ملّته ضررلى اولان متعدّد جمعيتلر واركن، اونلره مساعده و مسامحهكارانه باقمق ايله برابر، بزم گبى بيڭلرله شاهدلرڭ و أمارهلرڭ شهادتلريله و آلتى ولايتڭ ايليشمهملرى ايله ثابت اولان نور طلبهلرينڭ درس آرقداشلقلرينه و صِرف وطن و ملّت و دين منفعتنه و سعادتِ دنيويه و اُخرويه حسابنه و خارجدن و داخلدن گلن إفساد جريانلرينه قارشى مجاهدانه تساندلرينه گيزلى جمعيت نامنى ويرمك و يگرمى سنهده يوز بيڭلر رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ أمنيتى إخلاله دائر هيچ بر وقوعاتلرى قيد ايديلمديگى حالده، "دينى آلَت ايدهرك أمنيتى إخلاله خلقى تشويق ايدييور" دييه مقامِ إدّعا اونلرى إتهام ايتمهسى، دگل نوعِ بشرى بلكه زمينى ده حدّته گتيروب او إتهامى ردّ ايدر. هر نه ايسه.. داها فضله سويلهمگه لزوم گورمييورم. إدّعانامهدن چوق أوّل يازيلان إعتراضنامه و تتمّهسى اوڭا بر جوابمزدر.
آفيون جزا أونده موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 617 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
آفيون محكمهسنه و آغير جزا رئيسنه بيان ايدييورم كه:
أسكيدن بَرى فطرتمده تحكّمى قالديرهمديغم ايچون دنيايه قارشى علاقهمى كسمشدم. شيمدى او قدر معناسز، لزومسز تحكّملر ايچنده حيات بڭا غايت آغير گلمش، ياشاياميهجغم. حپسڭ خارجنده، يوزلر رسمى آدملرڭ تحكّملرينى چكمگه إقتدارم يوق. بو طرز حياتدن بيقدم. بن سزدن بتون قوّتمله تجزيهمى طلب ايدييورم. شيمدى قبر أليمه گچمييور. حپسده قالمق بڭا لازمدر. مقامِ إدّعانڭ أصلسز إسناد ايتديگى صوچلر سز ده بيليرسڭز كه، يوق. بنى جزالانديرماز. فقط بنى معنًا جزالانديرهجق وظيفهِٔ حقيقيهيه قارشى بيوك قصورلرم وار. أگر صورمق مناسب ايسه، صوريڭز جواب ويرهيم. أوت بيوك قصورلرمدن بر تك صوچم: وطن و ملّت و دين نامنه مكلّف اولديغم بيوك بر وظيفهيى (دنيايه باقماديغم ايچون) ياپمديغمدن، حقيقت نقطهسنده عفو اولونماز بر صوچ اولديغنه و بيلمهمك بڭا بر عذر تشكيل ايدهمديگنه شيمدى بو آفيون حپسنده قناعتم گلدى.
نور شاكردلرينڭ خالص و صِرف اُخروى، نورلره و ترجماننه قارشى علاقهلرينه، دنيوى و سياسى جمعيت نامنى ويروب اونلرى مسئول ايتمگه چاليشانلرڭ نه قدر حقيقتدن و عدالتدن اوزاق دوشدكلرينه قارشى اوچ محكمهنڭ او جهتده برائت ويرمسيله برابر ديرز كه:
حياتِ إجتماعيهِٔ إنسانيهنڭ خصوصًا ملّتِ إسلاميهنڭ اُسّ الأساسى: أقربالر ايچنده صميمانه محبّت و قبيله و طائفهلر ايچنده علاقهدارانه إرتباط و إسلاميت ملّيتيله مؤمن قارداشلرينه قارشى، معنوى، معاونتكارانه بر اخوّت و كندى جنسى و
— 618 —
ملّتنه قارشى فداكارانه بر علاقه و حياتِ أبديهسنى قورتاران قرآن حقيقتلرينه و ناشرلرينه صارصيلماز بر رابطه و إلتزام و باغليلق گبى حياتِ إجتماعيهيى أساسيله تأمين ايدن بو رابطهلرى إنكار ايتمكله و شمالدهكى دهشتلى آنارشيستلك تخمنى صاچان و نسل و ملّيتى محو ايدن و هركسڭ چوجقلرينى كندينه آلوب قرابت و ملّيتى إزاله ايدن و مدنيتِ بشريهيى و حياتِ إجتماعيهيى بتون بتون بوزمغه يول آچان قيزيل تهلكهيى قبول ايتمكله آنجق نور شاكردلرينه مدارِ مسئوليت جمعيت نامنى ويرهبيلير. اونڭ ايچون حقيقى نور شاكردلرى چكينميهرك قرآن حقيقتلرينه قارشى قدسى علاقهلرينى و اُخروى قارداشلرينه قارشى صارصيلماز إرتباطلرينى إظهار ايدييورلر. او اخوّت سببيله گلن هر بر جزايى ممنونيتله قبول ايتدكلرندن، محكمهِٔ عادلهڭزده حقيقتِ حالى اولديغى گبى إعتراف ايدييورلر. حيله ايله، دالقاووقلق ايله و يالانلرله كنديلرينى مدافعهيه تنزّل ايتمييورلر.
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
آفيون محكمهسنه إدّعانامهيه قارشى ويريلن إعتراضنامه تتمّهسنڭ بر ذيليدر
أوّلا:محكمهيه بيان ايدييورم كه؛ بو يڭى إدّعانامه ده دڭزلى و أسكيشهر محكمهلريمزدهكى او أسكى إدّعانامهلره و عليهمزده سطحى أهلِ وقوفلرڭ سطحى تحقيقاتلرينه بنا ايديلديگندن محكمهڭزده دعوا ايتدم كه: بو إدّعانامهنڭ يوز ياڭليشنى إثبات ايتمزسهم، يوز سنه جزايه راضىيم. ايشته او دعوامى إثبات ايتدم، يوزدن زياده ياڭليشلرڭ جدولنى ايسترسهڭز تقديم ايدهجگم.
— 619 —
ثانيًا:بن دڭزلى محكمهسنده، كتاب و أوراقلريمز آنقرهيه گيتديگى صيرهده، عليهمزه حكم ويريلهجك دييه تلاش و مأيوسيتله برابر، آرقداشلريمه يازدم. و بعض مدافعاتمڭ آخرنده بولونان او يازديغم پارچه شودر: أگر رسالهِٔ نورى تنقيد فكريله تدقيق ايدن عدليه مأمورلرى، ايمانلرينى اونڭله قوّتلنديروب ويا قورتارسهلر، صوڭره بنى إعدام ايله محكوم ايتسهلر؛ شاهد اولڭز، بن حقّمى اونلره حلال ايدييورم. چونكه بز خدمتكارز. رسالهِٔ نورڭ وظيفهسى، ايمانى قوّتلنديروب قورتارمقدر. دوست و دشمنى تفريق ايتميهرك، خدمتِ ايمانيهيى هيچ بر طرفگيرلك گيرميهرك ياپمغه مكلّفز.
ايشته أى هيئتِ حاكمه؛ بو حقيقته بناءً رسالهِٔ نورڭ جرح ايديلمز قوّتلى حجّتلرى ألبته محكمهده قلبلرى كندينه چويرمش، عليهمده نه ياپسهڭز بن حقّمى حلال ايدرم، گوجنمم. بونڭ ايچوندر كه؛ أشدِّ ظلم ايله بر أشدِّ إستبداد طرزنده شخصمى هيچ عمرمده گورمهديگم إهانتلرله چوروتمكله طماريمه طوقونديريلديغى حالده تحمّل ايتدم. حتّى بددعا ده ايتمدم. بزه قارشى بتون إتهاملره و بتون إسناد ايديلن صوچلره قارشى ألڭزدهكى رسالهِٔ نورڭ مجموعهلرى، بنم مقابله ايديلمز مدافعهنامهم و جرح ايديلمز إعتراضنامهمدرلر.
مدارِ حيرتدر كه: مصر، شام، حلب، مدينهِٔ منوّره، مكّهِٔ مكرّمه علّامهلرى و ديانت رياستنڭ مدقّق خواجهلرى او نور مجموعهلرينى تدقيق ايدوب هيچ تنقيد ايتميهرك تقدير و تحسين ايتدكلرى حالده، إدّعانامهيى عليهمزه طوپلايان ذكاوتلى ذات؛ قرآنى يوز قرق سورهدر دييه عجيب و پك ظاهر بر ياڭليشى ايله نه درجه سطحى باقديغى و رسالهِٔ نور بو آغير شرائط ايچنده و بنم غربت و كيمسهسزلگم و پريشانيتمده و عليهمده دهشتلى هجوملرله برابر يوز بيڭلر أهلِ حقيقته كندينى تصديق ايتديرديگى حالده، داها قرآنڭ قاچ سورهسى وار اولديغنى بيلمهين او إدّعاجى ذات "رسالهِٔ نور قرآنڭ تفسيرينه و حديثلرڭ تأويلنه چاليشماسيله برابر بر
— 620 —
قسمنده اوقويانلره بر شى اوگرتمه باقيمندن علمى بر ماهيت و قيمت طاشيمديغى گورولمكدهدر." دييه تنقيدى نه درجه قانوندن، حقيقتدن، عدالتدن و حقدن اوزاق اولديغى آڭلاشيلييور.
هم سزه شكوا ايدييورم كه؛ قرق صحيفهلى و يوزر ياڭليشى بولونان و قلبلريمزى يارهلايان إدّعانامهيى تماميله بزه ايكى ساعت ديڭلتديرديگڭز حالده، عينِ حقيقت بر بچق صحيفهيى اوڭا قارشى (إصرارمله برابر) ايكى دقيقه اوقومغه مساعده ايتمديگڭز ايچون، اوڭا مقابل إعتراضنامهمى تماميله اوقومغه، عدالت نامنه سزدن ايستهيورم.
ثالثًا:هر بر حكومتده مخالفلر وار. آسايشه ايليشمهمك شرطيله، قانونًا اونلره ايليشيلمز. بن و بنم گبى دنيادن كوسمش و يالڭز قبرينه چاليشانلر؛ ألبته بيڭ اوچ يوز أللى سنهده، أجداديمزڭ مسلگنده و قرآنمزڭ دائرهِٔ تربيهسنده و هر زمانده اوچ يوز أللى ميليون مؤمنلرڭ تقديس ايتديگى دستورلرينڭ مساعده ايتديگى طرزده حياتِ باقيهسنه چاليشمايى ترك ايدوب؛ گيزلى دشمنلريمزڭ إجباريله و دسيسهلريله فانى و قيصهجق حياتِ دنيويهسى ايچون، سفيهانه بر مدنيتڭ أخلاقسزجهسنه بلكه بر نوع بولشويزمده اولديغى گبى وحشيانه قانونلره، دستورلره طرفدار اولوب اونلرى مسلك قبول ايتمكلگمز هيچ ممكن ميدر؟ و دنياده هيچ بر قانون و ذرّه مقدار إنصافى بولونان هيچ بر إنسان بونلرى اونلره قبول ايتديرمگه جبر ايتمز. يالڭز او مخالفلره ديرز: بزه ايليشمهيڭز، بز ده ايليشمهمشز.
ايشته بو حقيقته بناءًدر كه؛ آياصوفيايى پوتخانه و مشيختى قيزلرڭ ليسهسى ياپان بر قوماندانڭ كيفى قانون نامندهكى أمرلرينه فكرًا و علمًا طرفدار دگلز و شخصمز إعتباريله عمل ايتمييورز. و بو يگرمى سنه إشكنجهلى أسارتمده أشدِّ ظلم شخصمه ايديلديگى حالده سياسته قاريشمدق، إدارهيه ايليشمهدك، آسايشى
— 621 —
بوزمادق. يوز بيڭلر نور آرقداشم واركن، آسايشه طوقونهجق هيچ بر وقوعاتمز قيد ايديلمدى. بن شخصم إعتباريله هيچ حياتمده گورمهديگم بو آخر عمرمده و غربتمده شدّتلى إهانتلر و طماريمه طوقونديرهجق حقسز معاملهلر سببيله، ياشامقدن اوصاندم. تحكّم آلتندهكى سربستيتدن دخى نفرت ايتدم. سزه بر إستدعا يازدم كه؛ هركسه مخالف اولارق بن برائتمى دگل، بلكه تجزيهمى طلب ايدييورم. و خفيف جزايى دگل، سزدن أڭ آغير جزايى ايستهيورم. چونكه بو أمثالسز، عجيب ظلمى معاملهدن قورتولمق ايچون، يا قبره ويا حپسه گيرمكدن باشقه چارهم يوق. قبر ايسه، إنتحار جائز اولماديغندن و أجل گيزلى اولماسندن شيمديلك أليمه گچمهديگندن، بش آلتى آى (حاشيه): شيمدى اون يدى آى اولدى عين حال دوام ايدر. تجريدِ مطلقده بولونديغم حپسه راضى اولدم. فقط، بو إستدعايى معصوم آرقداشلريمڭ خاطرلرى ايچون شيمديلك ويرمدم.
رابعًا:بنم بو اوتوز سنه حياتمده و يڭى سعيد تعبير ايتديگم زمانمده بتون رسالهِٔ نورده يازدقلرم و شخصمه تماس ايدن حقيقتلرينڭ تصديقيله و بنمله جدّى گوروشن أهلِ إنصاف ذاتلرڭ و آرقداشلرڭ شهادتلريله إدّعا ايدييورم كه: بن نفسِ أمّارهمى أليمدن گلديگى قدر خودفروشلقدن، شهرتپرستلكدن، تفاخردن منعه چاليشمشم و شخصمه زياده حسنِ ظن ايدن نور طلبهلرينڭ بلكه يوز دفعه خاطرلرينى قيروب جرح ايتمشم. بن مال صاحبى دگلم، قرآنڭ مجوهرات دكّاننڭ بر بيچاره دلّالىيم ديديگمى هم ياقين دوستلرم، هم قارداشلريمڭ تصديقلريله و أمارهلرينى گورمهلريله، بن دگل دنيوى مقاماتى و شان و شرفى شخصمه قزانديرمق، بلكه معنوى بيوك مقامات فرضا بڭا ويريلسه ده، فقط خدمتدهكى إخلاصمه نفسمڭ حصّهسى قاريشمق إحتمالنه بناءً قورقهرق او مقاماتى ده
— 622 —
خدمتمه فدا ايتمگه قرار ويرديگم و فعلًا ده اويلهجه حركت ايتديگم حالده؛ محكمهِٔ عاليڭزده گويا أڭ بيوك بر سياسى مسئله گبى، بڭا قارشى بعض قارداشلريمڭ نوردن إستفادهلرينه معنوى بر شكران اولارق بن قبول ايتمديگم حالده پدرندن چوق فضله حرمت ايتمهسنى مدارِ سؤال و جواب ياپديڭز. بر قسمنى إنكاره سَوق ايتديڭز و بزه حيرت ايله ديڭلتديرديڭز. عجبا كندى راضى اولماديغى و كندينى لايق بولماديغى حالده، باشقهلرڭ اونى مدح ايتمهلريله او بيچارهيه بر صوچ توهّم ايديلهبيلير مى؟
خامسًا:قطعيًا سزه بيان ايدييورم كه؛ هيچ بر جمعيتجيلك و جمعيتلرله و سياسى جريانلرله هيچ بر علاقهسى اولميان نور طلبهلرينى، جمعيتجيلك و سياستجيلك ايله إتهام ايتمك؛ طوغريدن طوغرىيه قرق سنهدن بَرى إسلاميت و ايمان عليهنده چاليشان گيزلى بر زندقه قوميتهسى و بو وطنده آنارشيلگى يتيشديرن بر نوع بولشويزم نامنه بيلهرك ويا بيلميهرك بزمله بر مجادلهدر كه، اوچ محكمه جمعيتجيلك جهتنده بتون نورجيلرڭ و نور رسالهلرينڭ برائتلرينه قرار ويرمشلر. يالڭز أسكيشهر محكمهسى تستّرِ نساء حقّنده بر كوچك رسالهنڭ بر تك مسئلهسنى بلكه بو گلن جملهيى "مسموعاتمه گوره: مركزِ حكومتده، بر قوندوره بوياجيسى چارشو ايچنده بر بيوك آدمڭ ياريم چيپلاق قاريسنه صارقينتيلق ايدوب او عجيب أدبسزلگى ياپماسى، تستّر عليهنده اولانڭ حياسز يوزينه شامار وورويور." دييه أسكيدن يازيلمش جمله سببيله، بر سنه بڭا و يوز يگرمى آدمدن اون بش آرقداشمه آلتيشر آى جزا ويرديلر. ديمك شيمدى رسالهِٔ نورى و شاكردلرينى إتهام ايتمك، او اوچ محكمهيى محكوم ايتمك و إتهام و إهانت ايتمك ديمكدر.
سادسًا:رسالهِٔ نور ايله مبارزه ايديلمز. اونى گورن بتون علماءِ إسلام، قرآنڭ غايت حقيقتلى بر تفسيرى، يعنى حقيقتلرينڭ قوّتلى حجّتلرى و بو عصرده بر
— 623 —
معجزهِٔ معنويهسى و شمالدن گلن تهلكهلره قارشى بو ملّت و بو وطنڭ بر قوّتلى سدّى اولديغنى تصديق ايتدكلرندن، محكمهڭز بونڭ طلبهلرينى بوندن اوركوتمك دگل، بلكه حقوقِ عامّه نقطهسنده ترغيب ايتمك بر وظيفهڭز بيلييورز و اونى سزدن بكلهيورز. ملّته، وطنه، آسايشه مضر دينسزلرڭ و بعض سياسى زنديقلرڭ كتابلرينه و مجموعهلرينه حرّيتِ علميه سربستيتيله ايليشيلمديگى حالده؛ معصوم و محتاج بر گنجڭ ايماننى قورتارمق و سوءِ أخلاقدن قورتولمق ايچون نوره طلبه اولماسى ألبته دگل بر صوچ، بلكه حكومت و معارف دائرهسى تشويق و تقدير ايدهجك بر حالتدر.
صوڭ سوزم:جنابِ حق، حاكملرى عدالتِ حقيقيهيه موفّق ايتسين. آمين دييوب،
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ نِعْمَ الْمَوْلٰى وَ نِعْمَ النَّصِيرُ اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ رَبِّ اْلعَالَمِينَ
در.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
صوڭ سوزم
هيئتِ حاكمهيه بيان ايدييورم كه:
هم إدّعانامهدن، هم اوزون تجريدلرمدن آڭلادم كه، بو مسئلهده أڭ زياده شخصم نظره آلينييور و شخصمى چوروتمك مصلحت گورولمش. گويا شخصيتمڭ إدارهيه، آسايشه، وطنه ضررى وار. و بن ده دين پردهسى آلتنده دنيوى مقصدلر گودويورميشم، بر نوع سياست پشنده قوشويورميشم. بوڭا قارشى، سزه بونى قطعيتله بيان ايدييورم:
— 624 —
بو أوهام يوزندن، بنم شخصيتمى چوروتمك صورتنده رسالهِٔ نورى و بو وطنه و بو ملّته فداكار و قيمتدار اولان شاكردلرينى اينجيتمهييڭز. يوقسه بو وطنه و بو ملّته معنوى بيوك بر ضرر، بلكه بر تهلكهيه وسيله اولور. بونى ده سزه قطعيًا بيان ايدييورم: شخصمه تحقير و إهانت و چوروتمك و إشكنجه، جزا گبى نه گلسه؛ (رسالهِٔ نوره و شاكردلرينه بنم يوزمدن ضرر گلمهمك شرطيله، شيمديكى مسلگم إعتباريله) قبوله قرار ويرمشم. بونده ده آخرتم ايچون بر ثواب وار. و نفسِ أمّارهنڭ شرّندن قورتولمامه بر وسيلهدر دييه بر جهتده آغلاركن ممنون اولويورم. أگر بو بيچاره معصوملر بنمله برابر بو مسئلهده حپسه گيرمسه ايديلر، محكمهڭزده پك شدّتلى قونوشهجقدم. سز ده گورديڭز كه، إدّعانامهيى يازان، بيڭ درهدن صو طوپلامق گبى يگرمى اوتوز سنهلك حياتمده (محرم و غيرِ محرم بتون كتاب و مكتوبلرمدن) جربزهسيله و قسمًا ياڭليش معنا ويرمسيله گويا عموم اونلر بو سنه يازيلمش، هيچ محكمهلرى گورمهمش، عفو قانونلرينه و مرورِ زمانه اوغرامامش گبى اونڭ ايله بنم شخصيتمى چوروتمك ايستهيور. بن كندم، شخصمڭ چوروك اولديغنى يوز دفعه سويلهديگم و عليهمده اولانلر هر وسيله ايله ينه شخصمى چوروتدكلرى حالده، أهلِ سياستى أوهاملانديرهجق درجهده توجّهِ عامّهيه قارشى فائده ويرمديگنڭ سببى: ايمانڭ قوّتلنمهسى ايچون بو زمانده و بو زمينده غايت شدّتلى بر إحتياجِ قطعى ايله درسِ دينده بعض شخصلر لازمدر كه، حقيقتى هيچ بر شيئه فدا ايتمهسين، هيچ بر شيئه آلَت ايتمهسين. نفسنه هيچ بر حصّه ويرمهسين. تا كه، ايمانه دائر درسندن إستفاده ايديلسين، قناعتِ قطعيه گلسين.
أوت هيچ بر زمان، بو زمينده بو زمان قدر بويله بر إحتياجِ شديد اولمامش گبيدر. چونكه تهلكه خارجدن شدّتله گلمش. شخصمڭ بو إحتياجه قارشى گلمديگنى إعتراف ايدوب إعلان ايتديگم حالده، ينه شخصمڭ مزيتندن دگل، بلكه شدّتِ إحتياجدن و ظاهرًا باشقهلر چوق گورونمهمسندن شخصمى او إحتياجه
— 625 —
بر چاره ظن ايدييورلر. حالبوكه بن ده چوقدن بَرى بوڭا تعجّب و حيرت ايله باقييوردم و هيچ بر جهتله لايق اولماديغم حالده، دهشتلى قصورلرمله برابر بو توجّهِ عامّهنڭ حكمتنى شيمدى بيلدم. حكمتى ده شودر:
رسالهِٔ نورڭ حقيقتى و شاكردلرينڭ شخصِ معنويسى، بو زمان و بو زمينده او شدّتلى إحتياجڭ يوزينى كندينه چويرمش. بنم شخصمى (خدمت إعتباريله بيڭدن بر حصّهسى آنجق بولونديغى حالده) او خارقه حقيقتڭ و او خالص مخلص شخصيتڭ بر ممثّلى ظن ايدوب او توجّهى گوسترييورلر. گرچه بو توجّه هم بڭا ضرر، هم آغير گلييور. هم ده حقّم اولماديغى حالده حقيقتِ نوريهنڭ و شخصيتِ معنويهسنڭ حسابنه سكوت ايدوب او معنوى ضررلره راضى اولويورم. حتّى إمامِ على (رض) و غوثِ أعظم (قس) گبى بعض أوليانڭ إلهامِ إلٰهى ايله بو زمانمزده قرآنِ حكيمڭ معجزهِٔ معنويهسنڭ بر آيينهسى اولان رسالهِٔ نورڭ حقيقتنه و خالص طلبهلرينڭ شخصِ معنويسنه إشارتِ غيبيه ايله خبر ويردكلرى ايچنده بنم أهمّيتسز شخصمى او حقيقته خدمتم جهتيله نظره آلمشلر. بن خطا ايتمشم كه؛ اونلرڭ شخصمه عائد بر پارچهجق إلتفاتلرينى بعض يرده تأويل ايدوب رسالهِٔ نوره چويرمهمشم. بو خطامڭ سببى ده، ضعفيتم و يارديمجيلريمى اوركوتهجك أسبابڭ چوغالتيلمامسى و سوزلريمه إعتمادى قزانمق ايچون ظاهرًا شخصمه بر قسمنى قبول ايتمشدم. سزه إخطار ايدييورم: فانى و قبر قپوسندهكى چوروك شخصمى چوروتمگه إحتياج يوق و بو قدر أهمّيت ويرمگه ده لزوم يوق. فقط رسالهِٔ نورله مبارزه ايدهمزسڭز و ايتمهيڭز. اونى مغلوب ايدهمزسڭز. مبارزهده ملّت و وطنه بيوك ضرر ايدرسڭز. فقط شاكردلرينى طاغيدامازسڭز. چونكه حقيقتِ قرآنيهنڭ محافظهسى يولنده قرق أللى ميليون شهيد ويرن بو وطندهكى گچمش أجدادلريمزڭ أحفادلرينه بو زمانده حقيقتِ قرآنيهنڭ محافظهسى و عالمِ إسلامڭ نظرنده أسكيسى گبى ديندارانه قهرمانلقلرى ترك ايتديريلميهجك. ظاهرًا چكيلسهلر ده، او
— 626 —
خالص شاكردلر روح و جانيله او حقيقته باغليدرلر. و او حقيقتڭ بر آيينهسى اولان رسالهِٔ نورى ترك ايدوب، او ترك ايله وطن و ملّت و آسايشه ضرر ويرميهجكلردر. صوڭ سوزم:
فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِىَ اللّٰهُ لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ
٭ ٭ ٭
هيئتِ وكيلهيه گوندريلمش بر إستدعادر.
هيئتِ وكيلهيه غايت أهمّيتلى بر رجام وار:
رسالهِٔ نوردن "سراج النور" نامندهكى اوچ يوز صحيفهدن زياده مجموعهنڭ آخرنده و أصلى چوق زمان أوّل يازيلان و اون بش صحيفه قدر اولان و هيئتِ وكيلهجه او مجموعهنڭ طوپلانماسنه وسيله بولونان بشنجى شعاع، هركسه، خصوصًا مصيبتزدهلره و إختيارلره و ايمانده شبههلره دوشنلره پك چوق فائدهلرى تحقّق ايدن سراج النوردن، او ضررلى توهّم ايديلن پارچهيى چيقاروب ياساق ايدهرك، متباقى اوچ يوز صحيفهنڭ نشرينه إذن ويريلمهسنى و تسلّيسندن تام إستفاده ايدن بتون مصيبتزدهلر و إختيارلر و ايمان حقيقتلرينه محتاجلرله برابر هيئتِ وكيلهدن رجا ايدرز.
هم درت يوز صحيفهلك ذو الفقارده اوتوز سنه أوّل آوروپا فيلسوفلرينه قارشى يازيلان إرثيت و تستّر حقّندهكى ايكى آيتڭ تفسيرى ايكى صحيفه، هم اوتوز سنه أوّل طبع ايديلن إشارات الإعجازده
اَحَلَّ اللّٰهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبٰوا
آيتنه دائر يازيلان، بانقهيه دائر بر سطر و هم اوتوز سنه أوّل بن دار الحكمتده ايكن إنگلترهنڭ آنغليقان كليساسنڭ باش پاپاسنڭ مشيختِ إسلاميهدن صورديغى آلتى
— 627 —
سؤال ايچنده بر سطر قدر يازيلان يازيلرڭ قالديريلهرق شيمديكى قانونِ مدنىيه اويغون گلمديگى (ايكى صحيفه بر سطر) بهانهسيله مصادره ايديلن و عالمِ إسلامجه چوق تحسين ايله چوق منفعتى بِالفعل گورولن و اوچ ركنِ ايمانىيى خارقه بر طرزده إثبات ايدن او ذو الفقار مجموعهمزى إعاده ايتمهسنى رجا ايدوب ايستهيورز و حقّمزدر. بر مكتوبده بش كلمه سانسور ايديلسه باقى قسمنه إذن ويريلمسى گبى، بز ده قانونًا أهمّيتلى بو حقّمزى ايسترز. و حقّمزده حبّهلرى قبّهلر ياپانلرڭ ظلمندن قورتاريلمامزى، ملّت و وطن و آسايشه نورلرله خدمت ايدن قرآن و ايمانپرورلرله برابر طلب ايدرز. هم اون سكز سنه أوّل شدّتلى بر ظلمه معروض اولديغم حدّتلى بر زمانمده يازديغم هجماتِ ستّهيى اون سكز سنهدن بَرى گورمهديگم گبى، محرم دييوب نشرينه إذن ويرمهمشم و هم اوچ درت محكمهنڭ ألنه گچمش، او رسالهيى صاحبلرينه إعاده ايتمشلردر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
(ديانت رياستندهكى أهلِ وقوفه بر تشكّرنامه و تدقيقلرندهكى جزئى و جوابى ظاهر و ويريلمش تنقيدلرينه تصحيحله يارديم ايتمك ايچون اوچ نقطهيى بيان ايدهجگم.)
برنجيسى:اوچ جهتله او عالملره تشكّر ايدرم. شخصم إعتباريله منّتدارم.
برنجيسى:سراج النور مجموعهسنڭ بشنجى شعاعدن باشقه اون اوچ پارچهسنى تقديركارانه خلاصه ايتمهلريدر.
— 628 —
ايكنجيسى:مدارِ إتهاممز اولان، طريقتجيلق و جمعيتجيلك و أمنيتى إخلال بهانهلرينى ردّ ايتمهلريدر.
اوچنجيسى:بنم محكمهدهكى دعوامى تصديقلريدر. يعنى، محكمهيه ديدم: قصور وارسه بتون او قصور بنمدر. نور طلبهلرى خالص و معصوم اولوب، ايمانلرى ايچون نورلره چاليشمشلر. ايشته او أهلِ وقوف دخى نورجيلرى قورتارييورلر. بتون قصورى بڭا ويرييورلر. بن ده اونلره، اللّٰه سزدن راضى اولسون ديرم. يالڭز مرحوم حسن فيضى و مرحوم حافظ علىيى و او ايكى مبارك شهيدڭ سيستمنده و وارثلرندن ايكى اوچ ذاتى بنم صوچمه شريك ايتمشلر. فقط بر جهتده سهو ايتمشلر. چونكه او ذاتلر، قصورده دگل بلكه خدمتِ ايمانيهده بندن ايلرى و بنم خطالرمدن مبرّا اولارق، ضعفيتمه مرحمةً عنايتِ إلٰهيه طرفندن بڭا يارديمجى ويريلمشلر.
ايكنجى نقطه:او أهلِ وقوف، بشنجى شعاعدهكى روايتلرڭ بر قسمنه ضعيف و بر قسمنه موضوع ديمشلر و تأويللرينڭ بر قسمنه ياڭليش ديمشلر كه؛ بو آفيونده عليهمزده إدّعانامه او طرزده يازيلمش و اون بش صحيفهده سكسان بر ياڭليش ياپديغنى بر جدولده إثبات ايتمشز. محترم أهلِ وقوف او جدولى گورسونلر. بر تك نمونهسى شودر:
إدّعاجى ديمش:بتون تأويللرى ياڭليشدر و او روايتلر، يا موضوع ويا ضعيفدر.
بز دخى ديرز:تأويل ديمك، يعنى بو معنا بو حديثدن مراد اولمق ممكندر، محتملدر ديمكدر. منطقجه او معنانڭ إمكاننى ردّ ايتمك ايسه، محاليتنى إثبات ايتمك ايله اولور. حالبوكه او معنا گوز ايله گورونديگى و تحقّق ايتديگى گبى،
— 629 —
حديثڭ معناىِ إشارى طبقهسنڭ كلّيتنده بر فرد اولماسى بِالمشاهده معجزانه بر لمعهِٔ إخبارِ غيبىيى، بو عصرڭ گوزينه گوسترديگندن، هيچ بر جهتله قابلِ إنكار و إعتراض اولاماز.
هم او "بتون روايتلر موضوعدر ويا ضعيفدر" إدّعاجينڭ ديمسى اوچ وجهله ياڭليش اولديغى، جدولده إثبات ايديلمش:
بريسى:بر ميليون حديثى حفظنه آلان إمامِ أحمد ابن حنبل و بش يوز بيڭ حديثى حفظ ايدن إمامِ بخارينڭ جسارت ايدهمدكلرى و او نفيڭ إثباتى قابل اولماديغى و بتون حديث كتابلرينى گورمديگى و اُمّتڭ أكثريتى هر عصرده او روايتلرڭ معنالرينڭ ظهورلرينى ويا او كلّينڭ بر فردينى گورمهسنى بكلهدكلرى و اُمّتجه تلقّئِ بِالقبول درجهسنه ياقينلاشمش و عينِ حقيقت بعض نمونه و فردلرى ميدانه چيقوب گورولديگى حالده، او روايتلرى كلّيتله إنكار ايتمك اون جهتله خطادر.
ايكنجى وجه:موضوعدر معناسى؛ بو روايت عنعنهلى، سندلى حديث دگل ديمكدر. يوقسه معناسى ياڭليشدر ديمك دگلدر. مادام امّتده، خصوصًا أهلِ حقيقت و كشف و بر قسم أهلِ حديث و أهلِ إجتهاد قبول ايدوب معنالرينڭ وقوعلرينى بكلهمشلر. ألبته او روايتلرڭ ضروبِ أمثال گبى عمومه باقان حقيقتلرى واردر.
اوچنجى وجه:هانگى مسئله ويا روايت وار كه؛ مشربلرى، مذهبلرى مختلف عالملرڭ بر كتابنده اوڭا إعتراض ايديلمسين. مثلا: إسلام ايچنده بر قاچ دجّال گلهجگنه دائر روايتلردن بريسى بو حديثِ شريف، صريح بر صورتده جنگيز و هلاكو فتنهسندن خبر ويرر.
لَنْ تَزَالَ الْخِلَافَةُ فِى وِلْدِ عَمِّى صِنْوِ اَبِى الْعَبَّاسِ حَتّٰى يُسَلِّمُهَا اِلَى الدَّجَّالِ
يعنى "اوزون زمان خلافتِ عبّاسيه دوام
— 630 —
ايدهجك، صوڭره او سلطنت دجّال ألنه گچهجك" دييه بش يوز سنهدن صوڭره إسلام ايچنه بر دجّال گلهجك، او خلافتى بوزاجق گبى كه؛ أشخاصِ آخر زماندن چوق روايتلر خبر ويردكلرى حالده، مذهبى آيرى ويا فكرى مفرط بر قسم أهلِ إجتهاد قبول ايتمهمشلر، موضوع ويا ضعيفدر ديمشلر. هر نه ايسه.. شيمدى بو اوزون قصّهيى قيصه كسمهمه سبب، رسالهِٔ نور ايله علاقهدار و نورلره هجومڭ عين زماننده زمينڭ حدّتنى گوسترن درت بيوك زلزلهنڭ توافقى گبى بو جوابى يازديغم عين ساعتده بوراده ايكى شدّتلى زلزله وقوع بولدى. شويله كه:
آقشامده أليمه ويريلن أهلِ وقوفڭ راپورندهكى عملياتِ جرّاحيهنڭ يارهلرندن أليم بر تأثّر و تماسسزلقدن حزين بر زحمتله كندم پريشان قلممله يازمقدن تألّم حسّ ايدركن، ايكى زلزلهنڭ توافقيدر. أوت سكز آى تجريد و صيقنتيلر ايچنده أڭ زياده گوونديگم و راپورلريله إمداديمه يتيشمهلرينى بكلهديگم ديانت رياستى دائرهسندن گلن راپورى آقشامدن آلدم. بو صباح بيلدم كه؛ پك أهمّيتسز شيلرله إمداديمه دگل، بلكه إدّعاجىيه يارديم ايدهرك: "گچن درت زلزلهلر نورڭ كرامتلرندندر، سعيد ديمش." ديدكلرينى گوردم. جدولده يازديغم گبى: نورلر، صدقهِٔ مقبوله مِثللو بلالرڭ دفعنه بر وسيلهدر، نه وقت نورلره هجوم ايديلسه، مصيبتلر فرصت بولوب گليرلر و بعضًا ده زمين حدّت ايدر، دييه يازمغه نيّت ايدركن بوراده ايكى شدّتلى زلزله
(حاشيه): بو ايكى زلزله ١٨.٩.١٩٤٨ تاريخنه مصادف، جمعه گونى قوشلق وقتى اولمشدر.
آفيون حپسنده رسالهِٔ نور طلبهلرى نامنه
خليل، مصطفى، محمد فيضى، خسرو
بنى او بحثى يازمقدن واز گچيردى. اونى بيراقوب اوچنجى نقطهيه گچييورم.
— 631 —
اوچنجى نقطه:أى مدقّق و حقيقتلى و إنصافلى أهلِ وقوف عالملريمز! أسكيدن بَرى أهلِ علم مابيْننده بر مقبول عادتِ مستمرّهيه بناءً يڭى تأليف ايديلن گوزل كتابلرڭ آخرلرنده باشقهلرڭ او كتابه مدحيهلرى و تقريضلرى و مبالغانه و بعضًا مفرطانه ثنالرى يازيلوب نشر ايديلديگى و مؤلّف كمالِ ممنونيتله او تقريضجيلره منّتدار اولديغى و رقيبلرى دخى اونى خودفروشلقله إتهام ايتمدكلرى حالده، نورڭ بر قسم خاص و خالص شاكردلرينڭ و مرحوم حسن فيضى و شهيد حافظ على طرزنده يازدقلرى تقريضلريله عليهمه شدّتلى هجوم ايدن پك چوق إنصافسز معارضلره قارشى عجزيمه، ضعفمه، غريبلگمه، كيمسهسزلگمه يارديم و نورلره محتاجلرى تشويق فكريله اولان مدحيهلرينى بتون بتون ردّ ايتمديگمى و شخصمه عائد قسمنى نورلره چويرديگمى بر خودفروشلق تلقّى ايتمهڭزى كمالِ دقّتڭزه و تحقيقى علمڭزه و شفقتكارانه معاونتڭزه و إنصافڭزه ياقيشديرامديغمدن متأثّر اولدم. و او مدحيهلرى يازان صافى آرقداشلريمڭ هيچ سياستى دوشونميهرك رياضى بر حسابله: "معناىِ إشارى كلّيتنڭ بر ماصدقى و جزئى بر فردى بو زمانده رسالهِٔ نوردر." ديمهلرينه خطا دينيلمز. چونكه، زمان تصديق ايدييور. هايدى چوق مبالغه ويا خطا دخى اولسه، علمى بر خطادر. هركس كندى قناعتنى يازهبيلير. عجبا شريعتده اون ايكى مذهب؛ خصوصًا حنفى، مالكى، شافعى، حنبلى مذهبلرنده و يتمشه ياقين علمِ كلام و اصول الدين دائرهسندهكى علّامهلرڭ فرقهلرنده نه قدر آيرى آيرى قناعتلر و فكرلر كتابلره يازيلمش بيليرسڭز. حالبوكه بو زمان قدر، هيچ بر زمان، دين عالملرينڭ إتّفاقنه و مناقشه ايتمهمسنه محتاج اولمامش. شيمديلك تفرّعاتدهكى إختلافى بيراقمغه و مدارِ مناقشه ايتمهمگه مجبورز.
٭ ٭ ٭
— 632 —
أهلِ وقوفڭ إنصافلى خواجهلرندن اوچ سؤالم وار:
بريسى:بر آدم، ديگر بر آدمى صافى بر نيّتله اونى مدح ايتمكله مسئول اولور مى؟ خصوصًا او ايستهمديگى، ألندن گلديگى قدر او مدحلرى يا ردّ ويا باشقهسنه چويرديگى و او خالص دوستنى قاچيرمامق ايچون اونى تكدير ايتمهيوب، مدحنى يوز درجه حدّمدن فضلهدر دييه سكوت ايله مقابله ايتمهسى هيچ خودفروشلق صاييلير مى؟
ايكنجى سؤال:عجبا اورتهلقده دين عليهنده بو دهشتلى هجوملر و طاغ گبى دينى مسئلهلر ايچنده نور شاكردلرندن بر حقيقت عاشقى ضررسز و جزئى بر خطاءِ علمى و ياڭليش بر قناعتى جهتنده بويله تكدير و تزييفه مستحق اولور مى؟ سز گبى استادلردن (مدحيه يازان طلبه) شفقتله خطاسنى إخطار بكلركن بويله عدليه أليله طوقاتلامق جائز اولور مى؟
اوچنجى سؤال:بو يگرمى سنهدر حدسز معارضلره قارشى صارصيلميان و يوز بيڭلر محتاجلرڭ ايمانلرينى قوّتلنديرن رسالهِٔ نوره بر ايكى مسئله ايچون بو طرز تنقيديڭز ياقيشير مى؟
هم او مدقّق عالملره بونى خاطرلاتييورم كه؛ راپورلرنده، أحمد فيضىنڭ مدحيهسنڭ باشنده بر مكتوبمى گورمهلرندن، گويا او مدحلرى بن كنديمه ياپمشم گبى تنقيد ايدييورلر. حالبوكه او مكتوبم بنم شخصمڭ حقّندهكى مدحلرينى قبول ايتمهمك و قالديرمق ايچون ايدى كه، بر قسمنى قالديردم. بر قسمنى ده تعديل ايدهجكدم. فقط عجله ايدوب تام ياپمهدن او مكتوبى بر قارداشمه گوندرمشدم. اونلر دخى او محرم مدحيهنڭ باشنه قويوب خصوصى بر ذاته گوندردكلرى زمان
— 633 —
حكومتڭ ألنه گچمش. عجبا بويله خصوصى تقريض و صِرف علمى و بر قناعتِ وجدانيه و محرم آرقداشلرڭ مابيْننده و صوڭره تام تعديل ايتمك فكريله بر مشورت طرزنده گزمهسى، بو شدّتلى إعتراضه مستحق اولور مى؟ هم قيرمزى و سياه جلدلى ايكى مجموعهجق، آرقداشلره خصوصى و تبريك و تشويق و تلطيف ايچون يازيلمش بعض خصوصى مكتوبلردر. هر ناصلسه بر ايكى ذات مراق ايدوب ضايع اولماسين دييه بر دفتره طوپلامش. تحرّيده ضابطه ألنه گچمش. عجبا بويله مكتوبلردن أحكام چيقارمق و سؤال و جوابه مدار ايتمك و سياسته تماس ايتديرمگه چاليشمغه هيچ إحتياج وار مى؟ قرآنه هجوم ايدن دهشتلى أژدرهالرى گورمييور، باقمييور، سينكلرڭ ايصيرماسيله اوغراشييور گبى اولماز مى؟
دينى و تربيهِٔ محمّديهيى زهر ديين سَراج اوغلنى بيراقوب، حقيقتِ قرآنيهيى گونش گبى گوسترن و نوعِ بشرڭ يارهلرينه تام ترياق اولديغنى إثبات ايدن سراج النور ايله مناقشه ايدهرك، نورڭ او مجموعهسنڭ آخرينه إلحاق ايديلن بر رسالهده ضعيف حديثلرڭ تأويللرى وار دييه، او مجموعهنڭ مصادرهسنه يارديم ايتمك چيقماز مى؟ بزلر سز گبى ذاتلردن يارهلريمزه مرهم سورمك و فراستڭزله يارديم بكلر و جزئى تنقيدلرڭزدن گوجنمهيز.
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 634 —
خطا صواب جدولى
يگرمى صحيفهدن زياده آرقداشلره عائد اولديغندن، ياڭليشلرينى بيان ايتمدم. بو ياڭليشلرڭ هپسى يوزدن گچر. محكمهده قرق صحيفه إدّعانامه ايكى ساعته ياقين ديڭلتديريلدى. هم حقوقمزه، هم حياتِ شخصيهمزه، هم حياتِ إجتماعيهمزه و شرفمزه و رسالهِٔ نورڭ قيمتنه چوق طوقونديغى حالده گوجنمهديگمزه مقابل إدّعانامهيى يازان ذاتڭ مسئلهمزدهكى سطحيلگنه و دقّتسزلگنه و جربزهلگنه طوقونهجق بر جهت وارسه، اونڭ ده گوجنمهمسنى و محكمهنڭ ده تمامًا إعتراضنامهمى اوقومقلغمه مساعدهسنى طلب ايدرز.
محكمهده عليهمزدهكى إدّعانامهده يوز ياڭليشنى إثبات ايتمزسهم يوز سنه جزايه راضىيم دييه إدّعا ايتديگمه بر حجّت اولارق إدّعانامهنڭ قرق صحيفهسندن، شخصمه عائد اون بش صحيفهده سكسان بر ياڭليشنى گوسترن بو جدولى تقديم ايدييورم.
سعيد النورسى
— 635 —
١. دينى آلَت ايدهرك..
ج - ردّ ايديلمهمش مدافعاتمدهكى حجّتلر، بو ياڭليشى هركسه گوسترر.
٢. أمنيتى بوزابيلهجك.
ج - يگرمى سنهده بر وقوعاتى آلتى محكمه گوسترمهمسيله بو ياڭليشنى إثبات ايدر.
٣. گيزلى بر جمعيت قورمق.
ج - اوچ محكمهنڭ بو نقطهده برائت ويرمهسى بو ياڭليشنى إثبات ايدر.
٤. گيزلى جمعيته گيرمك.
ج - بو دفعه يگرمى اوچ آدمى مقامِ إدّعا تخليهسيله كندى ياڭليشنى كندى گوسترييور.
٥. هيچ بر ايش ايله مشغول اولميان.
ج - رسالهِٔ نورڭ تأليفى و تصحيحى ايله اولان بيوك مشغلهيى گورمهمسى، بو ياڭليشنى هركسه گوسترييور.
٦، ٧. دولتڭ أمنيتنى إخلاله تشويق ايدهجك حركتلرده بولونديغندن و گيزلى جمعيت قورديغندن..
ج - أسكيشهر محكمهسنڭ يالڭز تستّر و شاپقه مسئلهسنى أساس طوتمسى و جمعيت و أمنيتى إخلاله أهمّيت ويرمهمسى بو ياڭليشنى گوسترييور.
— 636 —
٨. قانونڭ ١٦٣ نجى مادّهسى..
ج - ظاهرًا او مادّهِٔ قانونى ايله، فقط حقيقةً أسكيشهر محكمهسى قناعتِ وجدانيه ايله حكم ويرمهسى، تستّر رسالهسنڭ أسكيدن يازيلديغنى آڭلاماسيله، مجبوريتله قناعتِ وجدانيهيه مراجعت ايتمهسى، بو ياڭليشنى گوسترييور.
٩. دينًا مقدّس طانيلان شيلرى آلَت ايتمهسى..
ج - بو اوتوز سنهكى حياتم و بتون بنم ايله گوروشنلر و ماهيتمى بيلنلر، بو حكمى تكذيب ايدييورلر.
١٠. دولتڭ أمنيتنى بوزاجق حركتلره خلقى تشويق و ترغيب ايدهرك..
ج - يگرمى سنهده هيچ بر نور شاكردى بويله بر وقوعاته سبب اولماديغى و اون ولايتڭ ضابطهلرى قيد ايتمهملرى، بونڭ خطا اولديغنى گوسترييور.
١١. گيزلى جمعيت قورمق.
ج - اوچ محكمهنڭ او نقطهده برائت ويرمهسى و يگرمى سنهدر سياستى ترك ايتمكلگم، بو خطانڭ نه قدر آچيق بر إفترا اولديغنى گوسترييور.
١٢. گيزلى نشرياتده بولونمق.
ج - عالمِ إسلامڭ مهمّ مركزلرنده و بوراده مركزِ حكومتده و دار الفنونده يازدقلرى نور مجموعهلرى أللرده گزمهسيله بو ياڭليشنى گوسترييور.
١٣. گنجلك رهبرى، نورجيلر جمعيتى آراسنده گيزلى صاتيلماسنه..
ج - جرح ايديلمهين مدافعاتده، يدى مقاماته گوندريلن إعتراضنامهده
— 637 —
قطعى حجّتلر ايله كه، نور طلبهلرى هيچ بر وجهله سياسى جمعيت اولمازلر. هم أسكيشهر أمنيت مديرلگى مساعدهسيله رسمًا طبع ايديلن گنجلك رهبرى، دگل يالڭز نورجيلر آراسنده، هركسه علنًا صاتيلديغى بو خطاسنى إثبات ايدر.
١٤. ذو الفقار و عصاىِ موسىنڭ گيزلى صاتيلماسنه..
ج - طوغريدن طوغرىيه ديانت رياستنه براىِ معلومات بو مجموعهلرڭ گوندريلمهسى، هم علنًا إستانبولده جلدلنمهسى و إستانبولدهكى مهمّ ذاتلره، حتّى بعض كتابجيلره كه هندستانه قدر گوندريلمك ايچون گوندريلمهسى، گيزلى صاتيلمديغنى بلكه إعلاناتله تشهير ايديلمكله صاتيلديغى بو خطاسنى گوسترييور.
١٥. "يوز قرق سوره قرآن" ديمهسنه..
ج - قرآن يوز اون درت سوره اولديغنى، قرآنى اوقويان هركس بيلديگى حالده، سطحيلگى و عجلهلگى بو عجيب ياڭليشه سَوق ايتمش.
١٦. قرآنِ كريمه عادتا بر نظيره..
ج - بيڭ دفعه حاشا! رسالهِٔ نور قرآنڭ بو عصرده بر معجزهِٔ معنويهسنڭ بر آيينهسى و اوندن ترشّح ايتمش بر تفسيرى اولديغنه بتون نورجيلرڭ و رسالهِٔ نوردهكى يازيلرى گورنلرڭ قناعتلرى، بو ياڭليشى تكذيب ايدييور.
١٧. رسالهِٔ نور يوز قرق پارچهدن عبارت اولان..
ج - مدافعاتمده بلكه پك چوق دفعهلر لزومى ايچون يوز اوتوز پارچه دييه تكراريمز بو ياڭليشنى گوسترييور.
— 638 —
١٨. رسالهِٔ نورڭ تأليفى يگرمى اوچ سنهده تماملانديغى بيلديريلن..
ج - إمامِ علىنڭ (رض) و غوثِ أعظمڭ (قس) إشاراتِ غيبيهلريله و معناىِ إشاريسيله، بر وقت يگرمى درت سنهده رسالهِٔ نور تمام اولاجق دينيلمهسى، او ياڭليشى تصحيح ايدر.
١٩. اوچ كتابده طوپلانان نور رسالهلرينڭ..
ج - بلكه يالڭز يگرمى يدنجى مكتوب، لاحقهسيله برابر او اوچ مجموعه قدر بيوك اولديغى گبى، اونلردهكى نورڭ رسالهلرى او اوچ مجموعهده آنجق بشدن بريسى اولماسى؛ دقّتسزلكدن گلن بو ياڭليشنى گوسترييور.
٢٠. پراكنده حالنده بولونان نور رسالهلرى..
ج - شيمدى، نورلرى يازان قلملرڭ يوز بيڭلر و گوزل إعتنا ايله توافقله يازان يوزلر كاتبڭ عشقِ ايمانى و علمى ايله يازدقلرى نور رسالهلرينه پراكنده، أهمّيتسز پارچهلر نامى ويريلمسى ظاهر بر ياڭليشدر.
٢١. بعض قسمنده موضوع و غايه ايله هيچ ايلگيسى اولماديغى..
ج - أسكى زمانده منطقده أڭ درين عالملرى إلزام ايدن و شيمدىيه قدر مدقّق عالملرڭ رسالهِٔ نورى او جهتده تنقيد ايدهمهملرى بو خطايى سويلهينه إعاده ايدر.
٢٢، ٢٣. رسالهِٔ نورڭ بر قسمنده اوقويانلره بر شى اوگرتمه باقيمندن، علمى ماهيت طاشيمديغى..
ج - يگرمى سنهدن بَرى حكومتڭ إغفال اولونمش بعض ركنلرى و آلدانمش
— 639 —
بعض متعصّب خواجهلر رسالهِٔ نورڭ عليهنده هجوم ايتدكلرى و هركسى اوركوتدكلرى حالده، هيچ بر أثره ميسّر اولميان يوز بيڭلر هر صنفدن محتاجِ علمِ حقيقت اوڭا طالب اولوب إستفادهلرى، بو إفترايى پك چركين گوسترييور.
٢٤. شمالدن گلهجك بيوك قيزيل تهلكهيه قارشى بر سد اولديغنى إدّعا و ظن ايتمكدهدر.
ج - نورلرى اوقويان بتون ذاتلر؛ دگل ظن و تخمين، بلكه قطعى و يقينى بر صورتده، رسالهِٔ نورڭ شمالدن گلن تهلكهيه بر سد اولديغنى سويلهملرى بو خطايى گوسترييور.
٢٥. دولتڭ أمنيتنى إخلال ايتمش..
ج - اوچ محكمهده اوچ مدافعاتمده بو إفترانڭ أصلسز اولديغنى إثبات ايتديگم گبى يگرمى سنهده، بولونديغم بش آلتى ولايت ضابطهلرى، أمنيتى إخلاله دائر هيچ بر أمارهيى نه سعيدڭ و نه ده آرقداشلرينڭ حقّنده قيد ايتمهمسى بو إفترايى تماميله ردّ ايدر.
٢٦. نورجيلرڭ ظنلرى خلافنه اولارق، نور رسالهلرى يگانه اوقونهجق تفسير دگلدر.
ج - نور رسالهلرنده و طلبهلرينڭ لساننده هر وقت سويلهنن "بو زمانده أڭ قوّتلى بر تفسيرِ قرآنيدر" جملهسيدر. يوقسه هيچ بر وقت باشقه تفسيرلره ايليشمك خاطرلرينه گلمديگى، بو عجيب خطانڭ نه قدر چركين اولديغنى گوسترر.
٢٧. نورجيلر آدى ويريلن طلبهلرڭ ده يكديگرلريله گوروشملرى گيزلى اولديغى..
— 640 —
ج - إسپارطه ولايتنده و بتون كويلرنده، ضابطهنڭ و حكومتڭ تحتِ نظارتنده آشكاره صورتده گوروشملرى و بعض كويلرده يوز قلمله يازيلرى نشر ايتملرى، گيزليلك إسنادينى قيرييور.
٢٨. تكثير ماكينهسيله چوغالتيلماسى و آلانلرڭ بولونديغى يرلره گوتورولمهسى، گيزلى ياپيلمقدهدر.
ج - بو إفادهده بر درهم طوغريلق وارسه، اوچ درهم ياڭليش وار. أوت إنصافسز گيزلى دشمنلريمز بهانه بولمامق ايچون درتده بر گيزلى ياپيلمشدى. يوقسه شيمدى بولدقلرى بهانه ايله بزى داها أوّلدن عدليهيه سوروكلمهلرى إحتمالنه بناءً بر پارچه گيزلى ايدى. يوقسه هر بريسى اوچ يوز درت يوز صحيفهلى مجموعهلردن بيڭ بشيوزه ياقين مقدارى مملكتڭ هر طرفنه ممانعتسز گيتمسى، بو خطايى تام گوسترر.
٢٩. و نتهكيم مكتوبلرڭ، مرسللرڭ بولونديغى يردن دگل باشقه ير پوستهخانهسندن ويريلهرك گوندريلمكده اولديغى..
ج - يگرمى سكزنجى ياڭليشده ذكرى گچديگى گبى، اونده برى طوغرى ايسه طوقوزى ياڭليشدر. مكتوبلر، پك نادر اولارق پوستهخانهيه مرسللرڭ بولوندقلرى يرلردن ويريلمهمشدر.
٣٠. جمعيت منسوبينندن على صاوران طرفندن گوندرلديگى..
ج - مقامِ إدّعانڭ او على صاورانى تخليه ايتمهسى و صوڭره ده بو محكمهده ينه توقيف ايتمهيوب مملكتنه گيتمهسنه إذن ويرمهسى، جمعيتجيلك اولماديغنى مقامِ إدّعا كندى قلميله إثبات ايتمشدر.
— 641 —
٣١. ينه گيزليجه بعض وطنداشلرڭ منسوب اولدقلرى گيزلى جمعيته..
ج - بويله أصلسز بر خطايى تكرار ايتمك ده بيوك بر خطا اولديغى معلومدر.
٣٢. هركسه اوقونماسنڭ دخى ثواب اولديغنى سويلهيهرك إغفاله چاليشدقلرى..
ج - اوتوز اوچ آياتِ قرآنيهنڭ إشاراتنه مظهر و شيمدىيه قدر يوز بيڭلر آدمه ايمان جهتنده تأثيرلى خدمت ايدن و پك چوق گنجلرى إصلاح ايدن رسالهِٔ نورله إغفال ايديلمش ديين، ألبته نفسِ أمّارهنڭ إغفالنه قاپيلمش كه، بويله خطا ايدييور.
٣٣. بوندن باشقه گيزلى مقصد گورونمييورسه بو گيزليلگه محل گورونمزدى.
ج - قرق سنهدن بَرى بڭا سوءِ قصده چاليشان گيزلى دشمنلريمڭ دسيسهلريله شخصمه قارشى أشدِّ ظلمى ياپانلردن چكينمك ايچون گيزلنمشدر.
٣٤، ٣٥. دينى حسّياتى آلَت ايدهرك، دولتڭ أمنيتنى بوزمغه خلقى تشويق ايدن حركتلرينڭ..
ج - هيچ أصلى اولميان اوزاق بر إمكانى وقوعات يرنده صرف ايدهرك بو قدر تكرار ايتمك يالڭز غرضكارانه بر إفترادر.
٣٦. قانونى و ضرورى اولارق تعقيب ايديلمسنه، منافقلق، زنديقلق، دينسزلك و ظلم اولارق توصيف ايدن..
ج - بزى قانونسز حپسلره صوقمق و گيزلى دشمنلريمزڭ دسيسهلريله بزى پريشان ايتمك صيرهسنده او گيزلى دشمنلريمزه منافقلق، زنديقلق، دينسزلك سويلهديگمزى، إغفاللرينه قاپيلمش مأمورلره عطف ايتمهسى خطادر.
— 642 —
٣٧، ٣٨. كيمسه ايله گوروشمديگنى ايلرى سورديگى حالده، گيزلى اولارق ولايت و قضا و كويلردن گلنلرى قبول ايدوب گوروشمش.
ج - بو يازيده بر طوغرى وارسه، يگرميسى ياڭليش. چونكه يگرمى و اوتوز زيارتجيدن آنجق بر دانهسنى قبول ايتديگمى، محلّى ضابطهسى و أهالى بيلديگى حالده بويله كلّى و دائمى بر صورتده إسناد ايتمك إفترادر.
٣٩. صورةً بو إنزوا حالى، ياقينلرى اولان طلبهلرى طرفندن بر چوق كرامتلرڭ موجوديتنڭ قبولنه و بتون نورجيلره اينانديريلماسنه يول آچمش.
ج - بو إنزوا، بويله قانونسز بلالره دوشمهمك و تصنّع و خودفروشلقدن قورتولمق ايچون اولديغى و نور شاكردلرينڭ بو إنزوايى بگنمدكلرى حالده، بوندن كنديمى كرامت صاحبى گوسترمك و دوستلرى ده اونڭله اونى كرامتلى بيلمك معناسز بر إفترادر.
٤٠. كرامتلرى و وليلگى حقّندهكى سويلهننلرى و يازيلرى ردّ و جرح ايتمييور.
ج - بو پك ظاهر بر خطادر. يوز يرده قارداشلريمه يازمشم كه؛ شخصمده هيچ بر أهمّيت يوق. بڭا قارشى حسنِ ظنّڭز ياڭليشدر. سزڭ إخلاصڭز وار. بن بلكه إخلاصه موفّق اولامييورم. خدمتده ده سزه يتيشهمييورم ديديگم و هيچ بر دفعه نفسمى مدح ايتمديگم حالده بو إسناد بيوك بر إفترادر.
٤١. و بو يولده ئوگونمهسنه بر سبب اولمشدر.
ج - إدّعانامهيى يازان، سطحيلك و غرضله باقديغى ايچون، رسالهِٔ نورڭ ثناسنى بنم شخصمڭ ثناسى ظن ايتمش، بو خطايه دوشمش. و چوق يرلرده بويله خطايه دوشويور.
— 643 —
٤٢. سعيد تفاخره دوشكوندر.
ج - بو اوتوز سنهلك يڭى حياتم و بتون بنى طانييانلر اونڭ بو إفتراسنى تكذيب ايدر.
٤٣. بونى أثرلرينڭ مختلف يرلرنده گورمك ممكندر.
ج - إدّعاجينڭ بو ديديگى تفاخر بنم شخصمه دگل، بتون او تفاخرى خاطرينه گتيرن ثنالر، رسالهِٔ نوره عائددر. رسالهِٔ نور ده قرآنڭ تفسيريدر.
٤٤. سراج النور كتابنده، أثرڭ درت بچق ساعت ظرفنده يازيلديغى قيد ايديلمشدر.
ج - بو يازيسنده ايكى خطاسى وار. بريسى: سراج النور درت بچق ساعتده تأليف ايديلمش دگل، اونڭ ايچنده اون بش يگرمى صحيفهدن عبارت خستهلق رسالهسنه عائددر. اوراده إمضالرى بولونان ايكى كاتبڭ آرزولريله بر تحديثِ نعمت اولارق يازيلمشدر. بونده هيچ بر كيمسهنڭ خاطرينه تفاخر گلمز، آنجق بر شكردر.
٤٥. علمنڭ وسعتنى و قريحهسنڭ گنيشلگنى و ذكاسنڭ فيضنى و يوكسكلگنى آڭلاتمق ايستهمشدر.
ج - أللى آلتمش سنهلك حياتِ علميهسى بويله تمدّحلره إحتياج بيراقمديغى گبى، آخر عمرنده شخصنى تمدّحدن بتون بتون چكينديگى، يالڭز حقائقِ ايمانيهنڭ بياننده ياڭليش ايتمديگى و صِرف قرآنڭ فيضندن إقتباس ايتديگنه دائر بياناتى، بويله خودفروشانه بر صورته چويرمك بيوك بر إفترادر. حتّى او ياڭليش، طوغرى ده اولسه مشهور عبد الوهّابِ شيرانى و محيى الدينِ عربى گبى پك چوق أهلِ حقيقت علما تحديثِ نعمت نوعنده بو طرز إحساناتِ إلٰهيهيى چوق دفعه كتابلرنده ذكر ايتمشلر.
— 644 —
٤٦، ٤٧. كندى كرامتنه او قدر اينانمشدر كه، إلٰهى و طبيعى اولان بر چوق حادثهلرى، كنديسنڭ و رسالهِٔ نورڭ كرامتيدر دير.
ج - بو خطاسنده بر قاچ وجهله ياڭليشى وار. إلٰهى و طبيعى اولارق ايكى قسمه آييرمق و طبيعته ده بر حصّهِٔ ايجاد ويرمك، دينده بر ياڭليش اولديغى گبى؛ رسالهِٔ نوره و شاكردلرينه گلن ظلمڭ عين زماننده زلزله گبى متعدّد حادثهلرڭ توافقلرى، رسالهِٔ نورڭ مقبوليتنه و بر صدقهِٔ مقبوله حكمنه گچديگنه بر إشارتِ غيبيهدر ديمهسنى تفاخر ظن ايتمك، إفترا اولديغنى هركس بيلير.
٤٨. رسالهِٔ نورڭ طوقادى اولارق وصفلانديرمقدهدر.
ج - بونى مدافعاتمده پك ظاهر بر خطا اولديغنى إثبات ايتديگمز گبى رسالهِٔ نورڭ طوقاديدر دينيلمهمش، بلكه رسالهِٔ نور صدقهِٔ مقبوله گبى بلالرڭ دفعنه وسيله اولماسندن او گيزلنديگى و مصادره ايديلديگى زمانده بعض بلالر فرصت بولوب باشمزه گلير دينيلمش. بو ايسه، عدالتِ إلٰهيهنڭ بر طوقاديدر.
٤٩. مختلف يرلرده اولان زلزلهلر و سيلابلر، رسالهِٔ نورڭ شدّتلى برر طوقادى اولارق وقوع بولمشدر.
ج - جوابى مكرّر ويريلمش بر خطايى تكرار ايتمك، غرضكارانه بر ياڭليشدر.
٥٠، ٥١. بو سيلاب و زلزلهلردن رسالهِٔ نورڭ و بِالنَّتيجه كنديسنڭ كرامتيله قورتولمشلردر. و معصوملر و چوجقلر او بلالردن ضرر گورمشلر. سعيد بونى ايضاح ايتمهمش و ايدهمهمشدر.
ج - رسالهِٔ نورڭ مكرّر يرلرنده يازيلمش كه، ظالملره گلن مصيبتلرده
— 645 —
معصوملرڭ تلف اولان ماللرى صدقه و وفات ايدنلر ده شهيد حكمنده اولديغنى بيان، بو ياڭليشنى و سطحيلگنى گوسترر.
٥٢. خير و شرّڭ اللّٰهدن اولديغنى إنكار يولنه صاپمق گبى بر تضاده دوشمشدر.
ج - رسالهِٔ نوردن قدر رسالهسى اولان يگرمى آلتنجى سوزڭ سرِّ قدرى أمثالسز بر صورتده بيانى و ايمانڭ أركانلرينى رسالهِٔ نورڭ خارقه بر طرزده إثباتى ميدانده ايكن بويله بر إفترا، غرضكارلقدن باشقه بر شى دگلدر.
٥٣. نور شاكردلرينڭ بعضلرى اوڭا بر مهديلك ده توجيه ايتمشلردر.
ج - إعتراضنامهمده قطعى حجّتلرله اونڭ بو خطاسى ردّ ايديلمش. هم هيچ بر وقت، دگل بويله بيوك مقاملرى بلكه كوچك مدح و حسنِ ظن ايله نفسِ أمّارهسنه بر بنلك ويرمهمك ايچون ردّ ايتديگى محكمهلرده ده گورولمشدر.
٥٤. مجدّدلك و بيوك مقاملر ويرن شاكردلرينڭ خطابهلرينه، أنانيت و تفاخره اولان مَيلى ايجابى إعتراض ايتميهرك، بو توجّهلرى قبول ايتديگى گوز اوڭندهدر.
ج - بو خطاسنده قاچ وجهله إفترا وار اولديغى إعتراضنامهمده و بو جدولده قاچ يرده إثبات ايديلمشدر.
٥٥. حضرتِ علىنڭ (رض) علمِ حقيقت إعتباريله شاكردى اولديغمدن، معنوى أولادى اولابيليرم، ديمهسيله كندينه عطف ايديلن مقاملره لياقتنى قبول ايتمش گورولمكدهدر.
ج - بديع معناسنده اولان جلجلوتيه قصيدهسنده إمامِ علىنڭ (رض)
— 646 —
چوق جهتلرله رسالهِٔ نوره صراحت درجهسنه ياقين إشاراتى ايچنده؛ بديع الزمان إسمنى رسالهِٔ نوره ويرمسندن بڭا أمانةً ويريلن او إسمى، رسالهِٔ نوره إعاده ايتديگمى يازمشم. بونڭله برابر بن ده معنوى آلِ بيتدن صاييلهبيليرم ديمكدن مقصدم؛ بر قسم مجتهدلرڭ وَ عَلٰى اٰلِهِ وَ صَحْبِهِ دعاسنده، "سيّد اولميان فقط أهلِ تقوا بولونانلر، او دعاده داخلدرلر" ديدكلرندن، او عمومى دعاده بنم ده بر حصّهم بولونماسى ايچون رجاكارانه بر تأويلدر. يوقسه او خطاكارانه معنا هيچ خاطريمه گلمهمش.
٥٦. أحمد فيضىنڭ رسالهجگنڭ باشنده سعيدڭ ايكى بچق صحيفهلك يازيسى ايله يَا اَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ آيتِ كريمهسندن أبجد حسابيله "كردى" كلمهسى چيقاريلمش.
ج - بوراده بنم ايكى صحيفهجك يازيمه، أحمد فيضىنڭ حقّمده مبالغهكارانه مدحلرينى قبول ايتديگم معناسى ويريلمش، خطا ايتمش. چونكه بنم او مكتوبم، أحمد فيضىنڭ دقّتنى و علمنى تقدير ايله برابر حقّمدهكى حدّمدن زياده حسنِ ظنلرينى جرح و تعديل ايچون يازيلمشدر. هم آيتڭ معناىِ إشارى طبقهسندن رياضى و أبجدى بر توافقله استادينه قارشى بر معنا چيقاروب، خدمتنه بر مقبوليت علامتى اولارق يازمش. بويله شيلره ياڭليش دينيلمز كه، مدارِ مسئوليت اولسون. اولسه اولسه علمى بر خطادر. سياسته تماسى يوقدر. ينه أحمد فيضىنڭ رسالهِٔ نورڭ مسلّم فضيلتنڭ بر پارچهسنى كندى استادينه إسناد ايتمهسى و بو زمانڭ بر هدايت واسطهسى اولديغنى ديمهسنى، مدارِ مسئوليت گورويور. حالبوكه هركس سَوْديگى بر آدم حقّنده مبالغهكارانه و إفراطكارانه مدح و ثنا ايتمكده، عرفًا، عادةً، علمًا دخى خطا اولماديغى حالده، هيچ مناسبتى اولميان بر سوزدر.
— 647 —
٥٧. بويله عجيب دعوالرله بلكه بر زمان پيغمبرلگنى دعوا ايله هذيان حالى باشلامش اولويور.
ج - بونڭ بو إفترا و إسناد و خطاسندن اَلْعِيَاذُ بِاللّٰه ديرم. بويله هيچ كيمسهنڭ خاطرينه گلمهين و بزى بيلن هيچ كيمسهيى قانديرمايان إسنادلرى، ألبته قانون، سياست و إدارهنڭ خارجنده بونده دهشتلى بر معنا حكم ايدييور كه؛ شيطانڭ ده كيمسهيى اينانديرهمديغى إفترايى ايدييور.
٥٨. إختيار رسالهسنده "يدنجى رجا" گبى بعض رسالهلرى خلقى دولتڭ عليهنه تشويق ايدهجك حركتده و ماهيتده گورولوب، أسكيشهر محكمهسنده محكوميتنه قرار ويريلمش.
ج - بو ده ظاهر بر خطادر. يدنجى رجا و إختيارلر رسالهسى، دگل سببِ محكوميت و أمنيتى إخلال ايتمك، بلكه چوق جهتلرله بنى ظلمدن قورتارديغى گبى؛ أسكيشهردهكى قناعتِ وجدانيه ايله ويريلن خفيف جزا ده، تستّر رسالهسنڭ بر مسئلهسى ايچوندر. مقامِ إدّعانڭ دقّتسزلگى و سطحيلگى ايله بويله ياڭليشلر اولويور.
٥٩. خسرو آلتون باش، تورك حرفلرى قانوننه آيقيرى اولارق عصاىِ موسى و ذو الفقار گبى مجموعهلرى عرب حرفلريله يازمش.
ج - شيمدىيه قدر قرآن حرفلرى و خطّى، تورك ملّتنڭ خطِّ قديمى اولديغى حالده؛ لاتين حرفلرينى، تورك حرفلرى دييوب قرآن حرفلريله عصاىِ موسىيى يازان خسروى مسئول ايتمك بر قاچ وجهده ياڭليش اولديغنى أهلِ إنصاف آڭلار.
— 648 —
٦٠، ٦١، ٦٢، ٦٣. إستناد ايتديگى حديثلر ضعيف و حتّى موضوع اولمقله برابر، تأويللرى ياڭليش و أصلى يوقدر.
ج - بتون اُمّت بيڭ سنهدن بَرى تلقّئِ بِالقبول ايتديگى و عالمِ إسلام ايچنده آز بر قسم علمانڭ باشقه تأويللرله بر درجه ضعفيتنه حكم ايتدكلرينه مقابل، جمهورِ محدّثين و اُمّتِ محمّديه قبول ايتديگى؛ آخر زمانده گلن بعض حادثهلر حقّندهكى مختلف روايتلرى تأويل، يعنى ممكن بر إحتمال معناسيله بو زمانده وقوعه گلن و گوزله گورولن حادثهلره تام مطابق چيقماسنى بيانه، دنياده هيچ بر أهلِ علم ياڭليش دييهمز. فرضا او حديثلردن بريسى موضوع ده اولسه؛ موضوعڭ معناسى، حديث دگل ديمكدر. يوقسه معناسى ياڭليشدر ديمك دگلدر كه، ضربِ مَثل نوعنده اُمّت او روايتى قبول ايتمش. بو نوع تأويلاته ياڭليش ديينلر، قاچ جهتده ياڭليش اولديغى گبى، اُمّتڭ تلقّيسنه إهانت و حديثلرى إنكاردر. و "سفيانه دائر هيچ بر حديث يوقدر، وارسه موضوعدر." ديين مدّعى هيچ حديث كتابلرينى اوقومديغى، بلكه قرآنڭ سورهلرينڭ نه قدر اولديغنى بيلمديگى حالده؛ برى بر ميليون، ديگرى بش يوز بيڭ حديثى حفظنه آلان إمامِ أحمد ابن حنبل و إمامِ بخارى گبى مجتهدلرڭ، بويله كلّى و عمومى بر طرزده جسارت ايدهمدكلرى حالده، او مدّعى كلّى بر صورتده و عمومى بر طرزده "سفيان حقّنده هيچ بر حديث يوقدر، وارسه موضوعدر." ديمهسيله حدّندن بيڭلر دفعه تجاوز ايدوب بيوك بر خطايى إرتكاب ايتمش. فرضِ محال اولارق حديث ده اولماسه، اُمّتِ إسلاميهده بر حقيقتِ إجتماعيه و متعدّد دفعهلر أثرى گورولمش واقع و حق بر حادثهِٔ إستقباليهدر.
٦٤. إرثيتده قادين و أركگڭ مساواتى عليهنده اولديغى گبى مدنى قانونلرى قبول ايتمديگندن إنقلاب عليهندهدر.
— 649 —
ج - اوتوز سنه أوّل مدنى قانونلره إستناد ايدوب قرآنڭ بر ايكى آيتنى تنقيد ايدن و دوقتور دوزينڭ كتابنى إفساد ايچون نشر ايدن بر ايكى منافقه قارشى بعض آيتلرڭ جرح ايديلمز بر طرزده تفسيرينى شيمدى يازيلمش گبى تلقّى ايدوب مدارِ مسئوليت ايتمك، قرآنڭ او آيتلرينى إنكار ايتمك حكمنده بر خطادر.
٦٥. سفيان و بر إسلام دجّالى، مصطفى كمال اولديغى بشنجى شعاعده آڭلاشيلييور.
ج - بشنجى شعاع، كلّى بر صورتده چوق زمان أوّل متشابه بر حديثڭ بر تأويلنى بيان ايتمهسى و إعتراضنامهمده قطعى جوابى ويريلمسى؛ بو ظاهر ياڭليشى و مدارِ مسئوليت اولماسى بيوك خطا اولديغنى گوسترييور. أگر مسئوليت وارسه بو اينجه، كلّى معنايى بويله جزئى بر شخصه تطبيق ايدوب محكمهده تشهير ايدن كيمسه مسئول و صوچلى اولور.
٦٦. شاپقه فس گبيدر. ايمان ايله هيچ علاقهسى يوقدر. ايمان ايسه تمامًا وجدانى و قلبى اولديغنى سعيد بيلمكدن عاجزدر.
ج - إسلام علماسى و مجتهدلرى و شيخ الإسلاملر، خصوصًا إمامِ أعظم، ايمانى زدهلهين چوق علامتلرى و حركاتلرى قيد ايتدكلرى حالده؛ خصوصًا شاپقه و زنّارڭ (كتبِ كلاميهده دخى) علمانڭ، ايمانڭ مقتضاسنه منافى اولديغنڭ إتّفاقلرينه قارشى بويله سوزلرى يازان نه قدر خطا و ياڭليش اولديغنى ديوانهلر ده آڭلار. شاپقه حقّنده إعتراضنامهمدهكى بيانات و رسالهِٔ نوردهكى ايمانِ تحقيقينڭ خارقه حجّتلرى، سعيدڭ إدراكنده عاجزدر ديمهسنى يوزينه چارپار.
٦٧، ٦٨. شاپقهنڭ كفر علامتى و دوامِ إصرارى ده دينسزلك اولماسى
— 650 —
اوزرنده چوق طورمقدهدر. شاپقهنڭ گييلمهمسى ايچون پروپاغندهيه و كندى تعبيرلرنجه مجادله و مجاهدهيه گيريشدكلرى گورولمكدهدر.
ج - إعتراضنامهمده درت بش يرنده غايت قطعى بر صورتده بو ياڭليشڭ نه قدر معناسز اولديغنى گوسترر.
٦٩. نور طلبهلرينڭ شاپقه گيميهرك بره گيدكلرى مشاهده ايديلمشدر.
ج - نور طلبهلرينڭ عمومى دگل، أهلِ تقوا اولانلر، خصوصًا حياتِ إجتماعيه ايله علاقهسى آز اولانلر لزومسز، معناسز، سجدهيه مانع اولان شاپقهيى گيمهدكلرينى مدارِ مسئوليت ظن ايدن، كنديسى حقيقت و عدالت و مصلحتِ ملّت نظرنده مسئولدر.
٧٠. شاپقهنڭ كفر علامتى اولماسى و صاييلماسى بر ايمان حالنه گلديگى گبى..
ج - قرق سنه أوّل إستانبول علماسنه ويرديگم جوابى، محكمهده بيان ايتديگم گبى؛ بتون علماءِ إسلامڭ إستعمال ايتديگى بر تعبيرى، يالڭز بڭا إسناد ايتمك و بونى ده بر ايمان حالنه گلديگى ايله تعبير ايتمك، هم إسلاميته، هم أهلِ علمه، هم بڭا قارشى بر إتهام دگل، ديوانهجهسنه بر إهانتدر. اوڭا إعاده ايدييورم.
٧١. مدرسهلرڭ و تكيهلرڭ قپانماسندن، أذان و قامتده "اللّٰه أكبر" دينيلمهمسندن، بونلر آخر زمان علامتلرندن صاييلديغندن، إنقلاب حركتلرينه قارشى بر قيشقيرتمق ايستديگى آڭلاشيلمشدر.
ج - قرق سنه أوّل بر ايكى حديثڭ تأويلنى بيان ايتديگمى و ديانت رياستنڭ علماسنڭ يڭى ايجادلرينڭ فتواسنه قارشى اون بش سنه أوّل يازديغم بر رسالهيى ردّ ايتمهيوب بڭا ايليشمدكلرى حالده، بو مسئلهيى شيمدى مدارِ بحث
— 651 —
ايتمك عدليه قانونيله هيچ بر مناسبتى يوق. مقامِ إدّعا أسكى نقراتى تكرار ايدوب، بيڭ درهدن صو طوپلامق نوعنده إسناد ايتمهسى؛ هم ياڭليش، هم خطا، هم ده إدارهيه بر ضررى محتملدر.
٧٢. بشنجى شعاعڭ مسئلهلرينى هركسه گوسترمك جائز دگلدر، محرمدر إخطارينى ياپمغى اونوتمامشدر.
ج - هر بهانه ايله بزى پريشان ايتمك ايستهين گيزلى دشمنلريمزڭ شرلرندن تحفّظ و مدّعى گبى سطحيجه معنالر ويريلمهمك ايچون (بو محرمدر، هركسه گوستريلمهسين) دينيلمهسنى بر صوچ صايوب و صوچنى إقرار ايدييور معناسنه چويرمك ظاهر بر ياڭليشدر.
٧٣. أحمد فيضى بديع الزمان الكردى كلمهسنى بولمق ايچون ايكى كرّه محمّد كلمهسنڭ توافقنى گوسترمش. عجبا سعيد الكردى پيغمبريمز محمّد مصطفىيه (عصم) بڭزهتلمك مى ايستهنيلمشدر.
ج - أحمد فيضىنڭ، رسالهِٔ نور قرآنڭ بر تفسيرى اولماسندن و هر وقت نبوّتڭ شريعتنى تطبيق ايدن و وراثتِ نبوّت و
اَلْعُلَمَاءُ وَرَثَةُ الْاَنْبِيَاءِ
حديثنه إستنادًا بيچاره سعيدى او إرثيتده، او قرآن خدمتنده، دگل بر بڭزهمك بلكه سنّته إتّباع ايتمك معناسندهكى علمى و أبجدى إستخراجنى مدارِ مسئوليت گورن، هم
تَخَلَّقُوا بِاَخْلَاقِ رَسُولِ اللّٰهِ
معناسنى آڭلاميان ألبته اوچ جهتده ياڭليش ايتمش. ذاتِ أحمديهنڭ (عصم) گونشندن ترشّح ايدن بر ذرّهجك نورينه مظهريتنى بيوك بر سعادت تلقّى ايدن سعيدڭ ألبته يوز بيڭ درجه كندى حدّندن تجاوز ايدوب اوڭا كندينى بڭزتمگه چاليشديغنى سويلهين ديوانهدر. پيغمبريمز عليه الصلاة والسلامه إتّباعى و سنّتنه إقتدا معناسنى آڭلامامش.
— 652 —
٧٤. إسلام تاريخنده هيچ بر دين عالمنڭ قرآنِ كريمى و حديثلرى بويله شخصى فكرلره و مقصدلره آلَت ايتديگى گورولمهمش و ايشيديلمهمشدر.
ج - بونڭ بو ياڭليشنده بش وجهله خطا وار. هم كتابلرى، علمايى، تفسيرلرى گورمديگنه و معناىِ صريحى ايله، معناىِ إشارى و معناىِ كلّى ايله خصوصى فردلرڭ فرقنى آڭلاميان بر جهالتدر. نجم الدّينِ كبرا ايله محيى الدينِ عربى گبى بيڭلر علمالرڭ كلّى حادثهلرينه، حتّى نفسڭ جزئى أحوالنه دائر آياتڭ معناىِ صريحى دگل، إشارى معنالرينى بيان صددنده چوق يازيلرى وار اولديغى معلومدر. هم آياتڭ معناىِ إشارئِ كلّيسنده هر عصرده أفرادى بولونديغى گبى بر فردى بو زمانده و بو عصرده رسالهِٔ نور و بعض شاكردلرى ده بولونديغنه أسكيدن بَرى علما مابيْننده مقبول بر رياضى دستورى اولان أبجد و جفر حسابيله بر توافق گوسترمك، ألبته هيچ بر جهتله آياتى شخصى فكرلره آلَت ايدييور دينيلمز. و بويله ديين بيوك بر خطا ايدر و دقائقِ علميهيه إهانت ايدر.
٧٥. أهلِ سنّته گوره، إمامِ مخفى و إمامِ منتظر عقيدهسى باطلدر.
ج - مهدى حقّنده شيعهلرڭ اون ايكى إمامدن بريسى، حياتده ايكن گيزلنمش، آخر زمانده چيقهجق ديمهلرينه مقابل أهلِ سنّتڭ بر قسمى، إمامِ منتظر عقيدهسى باطلدر ديمشلر. آز بر قسم حنفى علماسى ده، لَا مَهْدِى اِلَّا عِيسٰى ديمشلر. بونده هم دڭزليدهكى أهلِ وقوفڭ بر قسمى، هم مقامِ إدّعا ياڭليش معنا ويرمشلر. هر عصرده مهدى معناسنه اُمّتڭ فطرى بر إحتياجنه بناءً بكلهمشلر. و بر قاچ وجهده روايتلرڭ دلالتيله بر قاچ مهدى، بلكه هر عصرده بر نوع مهدى ساداتِ أهلِ بيتدن گلهجگى اُمّتجه قبول ايديلمش. بوڭا خطا ديين، بر قاچ جهتده ياڭليش ايدر.
— 653 —
٧٦. بر كتابده مهدىيه دائر حديثلرڭ كافّهسى ضعيفدر دينيلمش.
ج - هانگى مسئله وار كه، بعض كتابلرده اوڭا ايليشيلمهسين. حتّى ابن جوزى گبى بيوك بر محدّث بعض صحيح أحاديثى موضوع ديديگنى، علمالر تعجّبله نقل ايتمشلر. هم هر ضعيف ويا موضوع حديثڭ معناسى ياڭليشدر ديمك دگلدر. بلكه عنعنهلى سند ايله حديثيتى قطعى دگلدر ديمكدر. يوقسه معناسى حق و حقيقت اولابيلير.
٧٧. بونلرڭ ضعيف و مضطرب اولديغنده إتّفاق واردر. إمامِ شافعى دگل موضوعى، مرسلى ده قبول ايتمديگى حالده، سعيد شافعى ايكن بونلرى قبول ايتمهسنڭ حكمتى آڭلاشيلامامشدر.
ج - إتّفاق اولماديغنه بيڭ سنهدن بَرى أهلِ حديث و اُمّتجه بو حقيقتڭ دوامى قطعى بر دليلدر. بو ده خطا ايچنده بر خطادر. هم إمامِ شافعى مرسل و ضعيف حديثلرى أحكامِ شرعيهده حكم چيقارمق ايچون حجّت طوتمييور. يوقسه (حاشا) اُمّتجه قبول ايديلن حقيقتلى حديثلرى أحكامده دگل، فضائلِ أعمالده و حادثاتِ إسلاميهده حجّتلرينى و دلالتلرينى قبول ايتمشدر.
٧٨. علمِ غيب اللّٰهه مخصوصدر. هيچ بر ولى تصرّفات ياپاماز و غيبى بيلهمز. حتّى پيغمبر ده بيلمز. حالبوكه بر رسالهده إشاراتِ حديثيه ايله خلافتڭ مبدأ و منتهاسنى گوسترمش.
ج - أوت هركس بِالذّات غيبى بيلمز. فقط إعلام و إلهامِ إلٰهى ايله بيلينهبيلير كه، بتون معجزات و كرامات اوڭا طايانير. حضرتِ إمامِ علىنڭ إشاراتِ غيبيهسيله رسالهِٔ نوره إشاراتنه دائر بر رسالهنڭ آخرنده
اِنَّ الْخِلَافَةَ بَعْدِى ثَلَاثُونَ سَنَةً
حديثِ شريفنڭ إشاراتندن بر قاچ لمعهِٔ إعجازيهيى تام واقعه مطابق
— 654 —
گوزل بر طرزده و گورنلرڭ تقديرينه مظهر اولمش بر بيانى چوروك گورمك و إعتراض ايتمك بر جهالت، بر خطا اثريدر.
٧٩، ٨٠. گيزلى جمعيت قورديغى و دين پردهسى آلتنده أمنيتى بوزمق مقصديله كتاب و مكتوبلرڭ واسطهلرله گوندريلمش اولماسى.
ج - اوچ محكمه گيزلى جمعيت نقطهسنده برائت ويرمهسى و بش اون ولايتڭ ضابطهلرى هيچ ايليشمهمسى و إعتراضنامهمده ردّينه دائر يوز حجّت گوستريلمهسيله برابر بويله اون بش صحيفهده اون بش دفعه تكرارى اون وجهده خطادر.
٨١. بشنجى شعاعڭ تأويللرى ياڭليشدر.
ج - بونڭ و سائر بتون تنقيد و إعتراضلرينڭ جوابلرى إعتراضنامهمڭ آخرنده قطعى بر صورتده ذكر ايديلمهسندن قيصه كسييورز.
٭ ٭ ٭
— 655 —
خطا صواب جدولنڭ ذيليدر
٨٢. گيزلى جمعيتى وار و أميرطاغنده اونڭله مشغول اولمش.
ج - بو إتهامى هيچ بر جهتله إثبات ايديلهميهجگنه و إفترا اولديغنه قطعى دليلى؛ شدّتلى ترصّد و تام بر إنزوا و دنيا حادثاتنه هيچ قولاق ويرميهجك درجهده بر تجرّد و إختيارلق و ضعفيت و خستهلق ايچنده بولونماسيدر. هفتهده يالڭز بر تك مكتوب، بر تك يره گوندرمكدن باشقه هيچ مخابره ايتمهين و تأليفى دخى بيراقان و سربستيت ويريلديگى حالده، حدسز دوستلرى و اونى ديڭلهيهجك همشهريلرى بولونان مملكتنه گيتمهين و خدمتى ايچون بر ايكى ترزى چيراغندن باشقه كيمسهيى ايستهمهين و زيارت ايچون گلنلردن قرقدن بريسنى بر قاچ دقيقهدن زياده ياننده طورديرميان بر غريب و قبر قپوسنده و برائت ايتمش و اوتوز سنهدن بَرى سياستى ترك ايتمش بر بيچاره حقّنده، بو گيزلى جمعيت إسنادينڭ إتهامى اويله بيوك و إنصافسزجه و ظالمانه بر خطادر كه، اوڭا تماس ايدنلردن ذرّه قدر عقلى بولونان، بو يالاندر و أصلسزدر دير.
٨٣، ٨٤، ٨٥. إدّعاجى ديمش: سعيدڭ گيزلى دشمنى يوق. و اونى زهرلهين يوق. و زنديق نامنى ويرديگى و قرق سنهدن بَرى سعيد اونلرڭ أهلِ ايمان حقّندهكى إفساداتنه قارشى قرآنڭ حقيقتلرى ايله مقابله ايتديگى بر قوميته يوقدر. بلكه اونى تضييق ايدن بر قسم مأمورلره زنديق و منافق دييور.
ج - إدّعاجينڭ بو إتهامى، هم قاچ وجهله خطا و يالان هم بيچاره و آلدانمش و وظيفه إعتباريله سعيدى حپس ويا تعذيب ايتمش بر قسم مسلمان و
— 656 —
أهلِ ايمان مأمورلره، او منافق و زنديق تعبيرينى ويرمك بيوك بر جنايتدر. و بو ديندار ملّتى بر تحقير و إتهامدر كه، سعيد مكرّر ديمش: او وظيفهپرور مسلمانلر نورلره ضرر ويرمهين و إستفاده ايدن عدليه مأمورلرى بنى إعدامله محكوم ايتسهلر، حقّمى اونلره حلال ايدرم دييوب، ممكن اولديغى قدر مصالحهكارانه اونلرڭ وظيفهلرينه طوقونهجق حركاتدن چكينن بر منزوى و غريب آدم حقّنده بو إتهام بيوك بر گناه و بر إفترادر. حالبوكه سعيدى بيلنلر بيليرلر كه، ممكن اولديغى قدر تكفيردن چكينير. حتّى صريح كفرى بر آدمدن گورسه ده، ينه تأويله چاليشير. اونى تكفير ايتمز. هر وقت حسنِ ظن ايله حركت ايتديگى حالده اوڭا بو إتهامى ياپان ألبته كنديسى او إتهام ايله تام متّهمدر.
هم گيزلى دشمنى و إفساد قوميتهسى يوق ديمسى اويله بر يالاندر كه، قومونيست و ماصون و طاشناق گبى چوق قوميتهلر لسانِ حال ايله؛ بو إفترادر، بز ميداندهيز ديرلر. و اوتوز سنهدن بَرى أمثالسز بر طرزده سعيدڭ باشنه گلن أليم حادثهلر، خصوصًا بو اون آى تجريدِ مطلق و سعيدڭ هر شيئى بيراقوب بتون قوّتيله قرآن ايچون او متجاوز دين دشمنلرينه قارشى يوز نور رسالهلريله غالبانه چاليشماسى، او يالان دعوايى يوز حجّتله تكذيب ايدر.
هم إدّعاجينڭ "اونى زهرلهين اولمامش." ديمسى، اويله بر خطادر كه، او دائما سعيد ايله بولونمق و سرگذشتهِٔ حياتنه تمامًا مطّلع اولمقله آنجق او منفى حكمنى إثبات و يگرمى سنه قولتوغم آلتنده ايشلهين و گورنلر حيرت ايدن و آشيلامقله اولان زهر چيبانى و يانمده بولونان دوستلرڭ گورهرك شهادتلريله هم قسطمونيده، هم دڭزلى حپسنده، هم أميرطاغندهكى تسمّملريمى إنكار ايتمكله او خطاسنى تعمير ايدهبيلير.
— 657 —
٨٦. إدّعاجى دير: زلزله گبى بعض حادثهلر، نورلره هجوم زماننده گلمهلرى نورڭ كرامتيدر كه، زمين حدّت ايدر. ايشته سعيدڭ بو فعلى زمينه ويرمهسى دينه مخالفدر.
ج - قرآنده تَكَادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ آيتنده: "جهنّم أهلِ كفره اويله حدّت ايدر كه، پارچهلانمق درجهسنه گلير." معناسنده اولديغى طرزنده، تشبيه صورتنده نورلره هجوم خطاسيله زمين حدّت ايدر و هوا آغلار و قيش قيزار. يعنى أمرِ إلٰهى ايله او مخلوقلر وظيفهلرى ايچنده قوّت و قدرتِ ربّانيهنڭ تجلّيسنه مظهر اولوب غضبِ إلٰهىيى گوستررلر. بشرى ايقاظ ايچون تيترهر، آغلار ديمكدر.
٨٧. هم تفاخره مَيلنى گوسترر، كندينى مجدّد بيلير.
ج - إدّعاجينڭ: تفاخره مَيلى وار، كندينى مقام صاحبى بيلير ديمهسنه جواب:
أوّلًا: بن آلِ بيتدن صاييلهبيليرم ديمكدن مقصدم، وَ عَلٰى اٰلِهِ دعاسنده داخل اولمق ايچون بر رجادر.
ثانيًا: نفسِ أمّارهمى تبرئه ايتمهم. هر فنالغه مَيلى اولابيلير. فقط او نفسڭ قرق سنه بلاسنى چكن و اوتوز بش سنهدن بَرى اونڭ شرلرندن و هوسلرندن چكيلمگه چاليشان و أعمالده بتون قوّتنى إخلاصده گورن و او حالنى ياقين دوستلرى مشاهده ايدن و نورڭ أجزالرى و اونڭ مستنكفانه و مستغنيانه خلقڭ حرمتندن و مدحلرندن چكيلمهسى، اونڭ محويتكارانه مشربنه شهادت ايدن بر آدمى بو إتهام ايله مسئول ايتمك، پك إنصافسزجه بر خطادر.
هم سعيد: نورلر بر صدقهِٔ مقبوله گبى بلالرڭ دفعنه بر وسيلهدر دييوب محتاجلرى نورلره تشويق ايچون بعض فوق العاده إحساناتِ إلٰهيهيى بر نوع كرامتِ نوريه
— 658 —
و بر لمعهِٔ معجزهِٔ قرآنيهيى، حقيقتلرينڭ بر تفسيرى اولان نورلره إنعكاس ايتمش ديمهسنڭ و إظهار ايتمهسنڭ سببى ايسه: بو ملّت و وطنه تام بر خدمتِ ايمانيه ياپمق ايچون، او إكراماتِ إلٰهيهيى بعضًا يازار، تا نورلره إعتماد و حجّتلرينه قناعت گلسين. يوقسه بو قدر إنصافسز معارضلره و أوهاملى مأمورلره قارشى؛ ضعيف، فقير و غريب بيچاره بو قدسى خدمتِ ملّيه و وطنيهيى ياپامازدى. بيڭ درهدن صو طوپلايان و حبّهيى قبّهلر ياپان إدّعاجى گبيلر مانع اولوردى. نورلرڭ مقبوليتنه إمضا باصان و شهادت ايدن بيڭه ياقين إشاراتِ غيبيه و أمارات و واقعاتى، سكّهِٔ غيبيه مجموعهسى دليللر ايله إثبات ايتمش. بيڭ اينجه ايپلر طوپلانسه قوپماز بر خلاط اولور.
٨٨. إدّعاجى دير: نور تفسير دگل، هم بعضًا عقيدهيه مخالف گيدر.
ج - تفسير ايكى قسمدر. برى عبارهسنى ايضاح ايدر، برى ده حقيقتلرينى إثبات ايدر. نورلر بو ايكنجى قسم تفسيرلرڭ أڭ قوّتليسى و أڭ قيمتدارى اولديغنه أهلِ درايت و دقّت يوز بيڭلر شاهدلر وار. و مصر، شام و حرمينِ شريفَيْنڭ محقّق عالملرينڭ و إستانبول و سائر يرلرڭ مدقّق خواجهلرينڭ نورلرى تصديق ايدوب ايليشمهملرى و سعيدڭ مدّتِ حياتنده منطقى و غالبانه مجادلهِٔ علميهسى، إدّعاجينڭ بو إسناد و إتهامنى تكذيب و ردّ ايدر.
٨٩. إدّعاجى: أسكى زمانده أهلِ سنّته قارشى حسن صَبَّاح، باطنيون مذهبيله و شيخ الجبل بر غلاتِ شيعه طريقيله ميدانه چيقوب سياسى صارصينتى ويرمهلرى گبى؛ سعيدى اونلره بڭزتمهسى و إتهام ايتمهسى پك عجيب بر ياڭليشدر. أوت سنّته مخالف حركت ايتمهمك و سياسته قاريشمهمق ايچون يگرمى اوچ سنه إشكنجهلى أسارتى، حپسى، إهانتلرى قبول ايدن و سياسته
— 659 —
گيرمهمك ايچون بتون دنيوى رتبهلرندن يوزينى چويرن بيچاره سعيدى اونلره بڭزتمك اويله صوغوق بر خطادر كه؛ بوگونلرده حرارتلى اميدلريمزى قيران او إدّعانڭ عين زماننده گلن قار و صوغوقدن داها بارددر. هم إدّعاجى، گويا دنياده أبدى قالينهجق و هركس هر جهتله دنيا مقصدلرينه چاليشييور إعتقادنده بولونور گبى دييور: سعيد إنقلاب عليهنده و أمنيتى إخلال فكريله مقدّساتى آلَت ياپوب خلقى فساده تشويق ايدييور دييه إتهامى، اويله بر ياڭليشدر كه؛ نورڭ بتون قدسى حقيقتلرينڭ و طلبهلرينڭ اُخروى علاقهلرى، اونى ردّ ايدرلر. او إدّعاجى بيلسين كه؛ بر تك حقيقتِ ايمانيهيى دنيا سلطنتيله دگيشديرمهيز. و بر تك نكتهِٔ قرآنيهنڭ بر پاشالق رتبهسندن داها زياده يانمزده أهمّيتى وار.
٩٠. إدّعاجى، بيڭ درهدن صو طوپلامق گبى، نور شاكردلرينڭ بربرلرينه قارشى محبّتكارانه و خصوصى حسّياتلرينى و نورلردن إستفادهلرينى، صميمانه و بعضًا مفرطانه گوسترن مكتوبلرينى بر أساس ياپارق جربزهسيله اونلردن مدارِ إتهام چيقاروب بزى إرتجاع ايله إتهام ايتمگه چاليشماسى، اويله بر خطادر كه؛ قبرنده اونڭ چوق عذابنى چكهجك. مثلا: اوزاق بر كويده معلّم مصطفى صونغورڭ بر مكتوبنى هم اوڭا، هم بزه مدارِ إرتجاع ياپييور. عجبا او گنج معلّم، نورلرله حقيقى و ايمانلى بر معلّم و معصوم چوجقلره حسنِ أخلاق صاحبى بر تربيه ايديجى وضعيتنه گيرمهسنه شكر و حمد معناسنده، "بن أسكى سفاهت و ضلالتمدن قورتولدم" ديمهسيله بر إرتجاع اولور مى؟ إرتداددن چكينمك و ضلالتدن صاقينمق ايله بر فساد، بر إرتجاع دگل؛ بلكه درسنى ديڭلهيهجك معصوملر عددنجه بر إصلاح، بر معنوى ترقّيدر.
٭ ٭ ٭
— 660 —
(صوڭ پوسته غزتهسنه يازديرانلرڭ و إخبار ايدنلرڭ و محكمهيى مجبور ايدوب بزه جزا ويرديرنلرڭ إلتباسلرى، سهو و ياڭليشلرى)
١- يدنجى رجاده، آنقره قلعهسنده درت بش إختيارلغڭ و خلافت سلطنتنڭ وفاتى بنى محزون أيلدى ديمشدم. اون درت سنه أوّل أسكيشهر محكمهسى بو كلمهيه ايليشدى. بن ديدم؛ سلطنتڭ وفاتى دگل، بلكه خلافت سلطنتنڭ وفاتى ديمشم. سز بر "نون"ى اوقومديڭز. صوڭره صوصديلر.
٢- لاتين حرفنڭ قبولى دگل، بلكه قرآن حروفنڭ درسنڭ منعنه يگرمى سنه أوّل بر محرم رسالهده إعتراض ايتمشم.
٣- اوتوز قرق سنه أوّل حقائقِ قرآنيهيى مدافعه ايچون، بتون إسلام مجتهدلرينه و مفسّرلرينه إتّباعًا، قرآنڭ إرثيت و تستّر حقّندهكى صريح آيتلرينى تفسيرم و درت بش دفعه حكومتڭ تدقيقندن گچدكدن صوڭره بزه إعاده ايديلن يالڭز تستّر رسالهسى بهانهسيله، قانونًا دگل بلكه قناعتِ وجدانيه ايله بڭا خفيف جزا چكديرن و مرورِ زمانه اوغرايان و عفو قانونلرى گورن و دڭزلى و تمييز محكمهلرنجه برائت قزانان بر قاچ جملهيه ياڭليش معنا ويروب، بزه جزا ويرمسنى حقلى گورن صوڭ پوسته غزتهسى دوشونسون كه؛ نه قدر او نشرياتده خطا وار. أفكارِ عامّهيى آلداتمهمق لازمدر.
٤- نورڭ بر شاكردينڭ خصوصى قناعتنى عموم نورجيلره ويرمهسى و بريسنڭ خصوصى بر دوستنه يازديغى عادى بر مكتوبى موهوم بر گيزلى جمعيتڭ ناشرِ أفكارى تلقّى ايتمهسى و اوتوز قرق سنهده تأليف ايديلن يوز اوتوز رسالهيى بو
— 661 —
سنه يازيلمش و هيچ محكمهلرى گورمهمش گبى اوچ درت محرم رسالهده اولان اوتوز قرق كلمهيى يوز اوتوز رسالهِٔ نوردهكى بتون يوز بيڭ كلمهلره تشميل ايدوب عمومنى مسئول ايتمهسى و يگرمى اوچ سنهدن بَرى بنى ترصّد و نظارت آلتنده طوتان و درت بش محكمهلره سَوق ايدن و بش آلتى دفعه رسالهِٔ نورڭ أكثريتِ مطلقه أجزالرينى مصادرهدن صوڭره إعاده ايدن بش آلتى ولايتڭ حكومتلرينى و عدليهلرينى و ضابطهلرينى بزم او موهوم، أصلسز صوچلريمزه تام تشريك ايتمهسيدر.
٥- نورڭ محرم پارچهلرنده تصادف إحتمالى (قناعتمزجه) بولونميان بعض توافقاتِ غيبيه و تطابقاتِ رياضيه و أبجديه و چوق إشاراتِ قرآنيه بِالإتّفاق هم معنا، هم رياضى و جفرى حسابيله رسالهِٔ نورڭ مقبوليتنه إمضا باصمالرى و إمامِ على (رض) جلجلوتيهسنده صراحته ياقين رسالهِٔ نوردن خبر ويرمسنى و غوثِ أعظمڭ (قس) ينه إمضا باصماسنى بزلر قطعى بر قناعت ايله حقّمزده بر عنايتِ ربّانيه و بر إكرامِ سبحانى و نورلرڭ مقبوليتنه بر إشارتِ غيبيه و قرآنڭ بر معجزهِٔ معنويهسى اولان رسالهِٔ نوردهكى حقائقِ ايمانيهنڭ بر نوع كراماتى بيلييورز. بز، خصوصًا بن، غايت درجه قوّهِٔ معنويهيه و قدسى تسلّىيه چوق محتاج اولديغمز بر زمانده إختياريمزڭ خارجنده بو إشاراتِ غيبيهيى گوردك و تصديق ايتدك. فقط بر زمان گيزلهدك. صوڭره شخصمڭ عليهنده پك شدّتلى پروپاغنده و أشدِّ ظلم و أشدِّ إستبداد باشلاماسيله، نورلره محتاج و مشتاقلر چكينمگه باشلامامق ايچون خاص قارداشلريمه گوستردم، اونلره چوق فائده ويرديگى ايچون بر درجه إظهار ايتدك.
يگرمى ايكى سنه أشدِّ ظلمه هدف اولديغمڭ و حقوقِ مدنيهدن إسقاط ايديلديگمڭ تك بر نمونهسى شودر كه: اون بر آى تجريدِ مطلقده خدمتجيلرم و خاص قارداشلرم بڭا تماس ايتمهمك ايچون شدّتله ياساق ايديلوب عليهمزده
— 662 —
مدّعىعمومى آلتمش صحيفه و محكمه أللى بر صحيفه إدّعانامه و قرارنامه يازدقلرى حالده، چوق رجا ايتديگمزله برابر يالڭز ايكى گونده اوچ درت ساعتدن باشقه إذن ويرمديلر. بن يڭى حروفى بيلمديگمدن چوق يالواردم كه؛ بنم ديلمى بيلهجك و بڭا قرارنامهيى و إدّعانامهيى اوقويهجق و بنم إعتراضنامهمى يازاجق بر طلبهمڭ يانمه گلمهسنه إذن ويريڭز. إذن ويرمديلر. حتّى درت ساعت يوز ياڭليشنى إثبات ايتديگمز إدّعانامهيى و بر قاچ آى صوڭره داها غرضكارانه بيڭ درهدن صو طوپلامق و ياڭليش معنا ويرمك ايله عليهمزده پك شدّتلى ايكنجى بر إدّعانامهيى بزه ديڭلتديردكلرى حالده؛ چوق يالواردم كه، اوچ صحيفهجك مقابلهمى اوقومغه مساعده ايديڭز. إذن ويرمديلر.
مدارِ حيرتدر كه؛ بنى قونوشدورسه ايديلر، نورڭ دنيايه باقديغى نادر بعض جملهلرينى لهمده سويلهيهجكدم. قرارنامهده عين جملهلرى، ياڭليش معنا ويرهرك عليهمده يازمشلر؛ بن ده محكمهيه، ويردكلرى جزايه مقابل تشكّرنامه يازدم. بنم بدلمه سز، رسالهِٔ نورڭ بر قسم مهمّ فقرهلرينى نشر ايدوب بر جهتده نورجى اولديغڭزى إثبات ايتديڭز. بن ده شيمدىيه قدر بڭا خلافِ قانون ويردكلرى عذاب و صيقنتيدن اونلره حقّمى حلال ايتدم.
عجبا غريب، خستهلقلى، چوق إختيار، زياده ضعيف، تام فقير و ياريم اُمّى و كندينى چوق بيچاره بيلير و خودفروشلقدن و تصنّعدن قاچمق ايستهين بر آدم؛ وطن و ملّته، بلكه عالمِ إسلامه أهمّيتلى علاقهسى بولونان بر وظيفهِٔ ايمانيه و قرآنيهيى حقّيله ياپمق ايچون، سياستله علاقهلرى بولونميان بعض ذاتلرڭ يارديملرينى و اوندن قاچماملرينى تأمين ايتمك فكريله قطعى قناعت گتيرديگى و بيوك أديبلر و مشهور عالملرڭ قبول ايتدكلرى بر قاعده ايله بيڭدن زياده إشاراتِ غيبيهدن و يوز حادثاتڭ تام تامنه توافقلرندن بر قسمنى إظهار ايتمهسى؛ هيچ بر جهتله مدارِ إعتراض
— 663 —
و مسئوليت اولابيلير مى و دينه مخالف و قانونه آيقيرى اولور مى دييه صوڭ پوسته غزتهسندن و بزى صوچلى ياپاندن صورويورم؟
٦- بر آدم اوتوز سنه أوّل "اَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطَانِ وَ السِّيَاسَةِ" دييوب أفكارنده و حياتنده بر دستور ياپان و يگرمى بش سنه غزتهلرى اوقوميان و ديڭلهمهين و اون سنه حربِ عمومىيى بيلمهين، مراق ايتمهين، صورميان و اون ايكى سنه ظرفنده حكومتڭ أركان و وكلاء و مبعوثلرينڭ كيملر اولديغنى بيلمهين و دنيانڭ أڭ خوش مرتبهلرينه هيچ أهمّيت ويرمهين و بو حالنى محكمهلردهكى بتون دوستلرينى شاهد گوسترهرك دعوا ايدوب بر جهتده إثبات ايدن و ايمانڭ جزئى بر حقيقتنه و قرآنڭ بر قدسى نكتهسنه دنيا سلطنتندن زياده أهمّيت ويروب بتون حياتنى اويله حقيقتلره صرف ايدن و دنيا أحوالنى آخرت ايشلرينه ترجيح ايدنلرى ديوانهلر تلقّى ايدن او منزوى آدمى؛ سياستِ دنيويه ايله و گيزلى أنتريقهلر ايله إتهام ايتمك نه قدر چركين و ظالمانه بر ياڭليش اولديغنى، جزا ويرديرنلرڭ و پوسته غزتهسنه إخبار ايدنلرڭ وجدانلرينه حواله ايدييورم.
تمييز محكمهسنه تمييز لايحهسى اولارق إدّعانامهيه قارشى بيوك إعتراضنامهمى تقديم ايدييورم.
آفيون جزا أونده اون بر آى تجريدِ مطلقده عذاب چكن
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 664 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
(آشاغيده يازيلان فقرهلرڭ مقدّمهسيدر.)
محكمهِٔ تمييزڭ لهمزده اولارق عليهمزدهكى آفيون قرارنامهسنى حقلى و حقيقتلى دليللر ايله بوزماسنه بر جزئى يارديم ايتمك فكريله، قرارنامهده اولان سهولردن بر قسمنه قيصه إشارتلر ايچون، آشاغيده اونلرڭ محرم رسالهلردن صوچ موضوعى دييه ذكر ايتدكلرى فقرهلرى عينًا قيد ايدوب ياڭليشلرينى گوسترهرك بزى محكوم ايدنلرى مسئول ايدرز.
أزجمله: بنى شدّتلى جزا ايله محكوم ايتمك ايچون بتون صوچلريمڭ فهرستهسى اولارق قرارڭ آخرنده يازمشلر كه: "سعيد النورسىنڭ ردّ ايتديگى مادّهلر برى: "سلطنت و خلافتڭ إلغاسى." هم خطا، هم سهودر. چونكه إختيار لمعهسنده "خلافت سلطنتنڭ وفاتى بنى محزون أيلدى." دييه يازديغمى اون بش سنه أوّل أسكيشهر محكمهسنه جواب ويردم، صوصديلر. مرورِ زمانه اوغرامش، عفو قانونى و برائت گورمش أهمّيتسز بر خاطرهيى صوچ صايان، كنديسى صوچلى اولور.
هم بو موهوم صوچه بر سند دييه، بنم بر لمعهده و معجزاتِ أحمديهده (عصم) بر حديثِ شريفده:
اِنَّ الْخِلَافَةَ بَعْدِى ثَلَاثُونَ سَنَةً ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا عَضُوضًا وَفَسَادًا وَجَبَرُوتًا
يعنى، خلفاءِ راشديندن صوڭره بر فساد اولاجق. ايشته بو حديث اوچ معجزهِٔ غيبيهيى گوسترديگنى بر أسكى رسالهمده يازمشدم. قرارنامه بنم بر صوچم اولارق، سعيد بر رسالهده ديمش: "خلافتدن صوڭره جبروت و فساد اولاجق." أى سطحى هيئت! بر إشارتِ غيبيهده بو
— 665 —
زمانمزده مادّى و معنوى أڭ بيوك بر فسادِ بشرىيى و زمينى زير و زبر ايدن بر حادثهيى خبر ويرن بر حديثڭ إعجازينى بيان ايتمهگى صوچ صايان، مادّةً و معنًا صوچليدر.
هم صوچلرندن دييه: "تكيه و زاويهلرڭ و مدرسهلرڭ قپاتيلماسى و لائكلگڭ قبولى، إسلاميت يرينه ملّيت أساسلرينڭ قونولماسى، شاپقه گييلمهسى، تستّرڭ قالديريلماسى، لاتين حرفلرينڭ حروفِ قرآنيه يرنده جبرًا قبولى، توركجه أذان و قامت اوقونماسى، مكتبلرده دين درسلرينڭ قالديريلماسى، قادينلره أرككلر درجهسنده إرثيت و حق طانينماسى و تعدّدِ زوجاتڭ قالديريلماسى گبى إنقلاب حركتلرينى بدعت، ضلالت، إلحاددر ديين، إرتجاع ايله صوچليدر." دييه يازمشلر.
أى إنصافسز هيئت! أگر هر عصرده اوچ يوز أللى ميليونڭ قدسى و سماوى رهبرى و بتون سعادتلرينڭ پروغرامى و دنيوى و اُخروى حياتڭ مقدّس خزينهسى اولان قرآنِ معجز البيانڭ تستّر و إرثيت و تعدّدِ زوجات و ذكر اللّٰه و علمِ دينڭ درسى و نشرى و شعائرِ دينيهنڭ محافظهسى حقلرنده گلن و تأويل قالديرماز صريح چوق آياتِ قرآنيهيى إنكار ايتمك و بتون إسلام مجتهدلرينى و عموم شيخ الإسلاملرى صوچلى ياپمق ممكن ايسه و مرورِ زمانى و متعدّد محكمهلرڭ برائتلرينى و عفو قانونلرى و محرميت و محرم وجهنى و حرّيتِ وجدان و حرّيتِ فكرى و فكرًا و علمًا مخالفتى مملكتدن و حكومتلردن قالديرهبيليرسهڭز، بنى بو شيلرله صوچلى ياپيڭز. يوقسه سز حقيقت و حق و عدالت محكمهسنده دهشتلى صوچلى اولورسڭز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 666 —
(محكمهنڭ حيرتله (عليهلرنده ايكن) عليهمزده يازديغى بر فقرهدر.)
بن ده عدليهنڭ محكمهسنه ديرم كه: بيڭ اوچ يوز أللى سنهده و هر عصرده اوچ يوز أللى ميليون مسلمانلرڭ حياتِ إجتماعيهسنده أڭ قدسى و حقيقتلى بر دستورِ إلٰهىيى اوچ يوز أللى بيڭ تفسيرڭ تصديقلرينه و إتّفاقلرينه إستنادًا و بيڭ اوچيوز أللى سنهده گچمش أجداديمزڭ إعتقادلرينه إقتداءً تفسير ايدن بر آدمى محكوم ايدن حقسز بر قرارى، ألبته روىِ زمينده عدالت وارسه، او قرارى ردّ و بو حكمى نقض ايدهجكدر.
٭ ٭ ٭
(محكمهنڭ تعجّب و تقدير ايله قرارنامهده يازديغى بر فقره اولوب، گويا عليهمزدهدر. حالبوكه اونلرى محكوم ايدر.)
يگرمى آلتنجى مكتوبده سعيد النورسى كنديسندن بحثله: "بو بيچاره قارداشڭزده اوچ شخصيت وار كه، بربرندن چوق اوزاقدرلر:
برنجيسى:قرآنِ حكيمڭ خزينهِٔ عاليهسنڭ دلّاللغى جهتندهكى موقّت و صِرف قرآنه عائد بر شخصيتم وار. اونده دلّاللغڭ إقتضا ايتديگى پك يوكسك أخلاق وار كه، او بنم دگل، بن صاحبى دگلم. او مقامڭ و وظيفهنڭ إقتضا ايتديگى بر سجيهدر. بنده بو نوعدن نه گورسهڭز بنم دگل، اونڭله بڭا باقمهيڭز؛ او مقامڭدر.
— 667 —
ايكنجيسى:عبوديت وقتنده درگاهِ إلٰهىيه متوجّه اولديغم وقت، جنابِ حقّڭ إحسانيله موقّت بر شخصيت گورونويور كه، او شخصيتڭ بعض آثارى وار. او آثار؛ معناىِ عبوديتڭ أساسى اولان قصورينى بيلمك، فقر و عجزينى آڭلامق، تذلّل ايله درگاهِ إلٰهىيه إلتجا ايتمك نقطهلرندن ايلرى گلييور كه؛ او شخصيت ايله كنديمى هركسدن زياده بدبخت، بيچاره، عاجز، فقير و قصورلى گورويورم. او وقت بتون دنيا بنى مدح و ثنا ايتسه، بنى اينانديراماز كه، بن ايىيم و صاحبِ كمالم.
اوچنجيسى:حقيقى شخصيتم يعنى أسكى سعيدڭ بوزماسى بر شخصيتم وار. اونده أسكى سعيددن إرثيت قالمه بعض طمارلر وار كه، بعضًا ريا و حبِّ جاهه بر آرزو بولونويور. هم أصيل بر خانَداندن اولماديغمدن، خسّت درجهسنده إقتصاده دوشكون و پست أخلاقلر گورونويور. سزى بتون بتون قاچيرمامق ايچون بو شخصيتمڭ گيزلى چوق فنالقلرينى و سوءِ حاللرينى سويلهميهجگم. جنابِ حق مرحمتكارانه عنايتنى بنم حقّمده بويله گوسترمش كه، أڭ أدنا بر نفر گبى بو شخصمى أڭ عالى و خاص بر مرشد حكمنده اولان أسرارِ قرآنيهده إستخدام ايدييور. يوز بيڭ شكر اولسون.
نفس جملهدن أدنا
وظيفه جملهدن أعلا
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّى
٭ ٭ ٭
— 668 —
(محكمه دهشتلى قورقهرق قرارنامهده عليهمزده قيد ايتديگى بر جملهدر. حالبوكه، اون بش سنه أوّل يازيلان او شدّتلى جمله، صوڭرهدن بو گلن جمله ايله تعديل ايديلمش: "قارداشلرم!. معصوملرڭ و إختيارلرڭ خاطرلرى ايچون بنى ظلمًا ئولديرنلردن إنتقاممى آلمايڭز. عذابِ قبر و سقر اونلره يتر." فقرهسى، اونلرى إنصافه گتيرمك لازمدى.)
"مادام سزلرله (إعتقاديڭزجه و بڭا ايديلن معاملهيه نظرًا) كلّى بر مخالفتمز وار. سز، دينڭزى و آخرتڭزى دنياڭز اوغرنده فدا ايدييورسڭز. ألبته مابيْنمزده (تخمينڭزجه) بولونان مخالفت سرّيله، بز دخى خلافڭزه اولارق دنيامزى دينمز اوغرنده و آخرتمزه هر وقت فدا ايتمگه حاضرز. سزڭ ظالمانه و وحشيانه حكمڭز آلتنده بر ايكى سنه ذليلانه گچهجك حياتمزى قدسى بر شهادتى قزانمق ايچون فدا ايتمك بزه آبِ كوثر حكمنه گچر. فقط قرآنِ حكيمڭ فيضنه و إشارتنه إستنادًا، سزى تيترهتمك ايچون سزه قطعى خبر ويرييورم كه: بنى ئولديردكدن صوڭره ياشاياميهجقسڭز. قهّار بر أل ايله بو فانى جنّتڭزدن و محبوبڭز اولان دنيادن طرد ايديلوب أبدى ظلماته چابوق آتيلاجقسڭز. آرقهمدن پك چابوق سزڭ نمرودلشمش رئيسلريڭز گبرتيلهجك و يانمه گوندريلهجك. بن ده حضورِ إلٰهيده ياقالرينى طوتوب عدالتِ إلٰهيه اونلرى أسفلِ سافلينه آتمقله إنتقاممى آلاجغم.
أى دين و آخرتنى دنيايه صاتان بدبختلر! ياشاماڭزى ايسترسهڭز بڭا ايليشمهيڭز. ايليشسهڭز، إنتقامم مضاعف بر صورتده سزدن آلينهجغنى بيليڭز، تيترهيڭز! بن رحمتِ إلٰهيهدن اُميد ايدرم كه، موتم حياتمدن زياده دينه خدمت ايدهجك و ئولومم باشڭزده بومبا گبى پاطلايوب، باشڭزى طاغيدهجق. جسارتڭز وارسه ايليشڭز. ياپاجغڭز وارسه گورهجگڭز ده وار." دينيلييور و بر آيتله بيتيريلييور.
٭ ٭ ٭
— 669 —
(محكمه عليهمده يازمش. حالبوكه اونلرى إفراطله إتهام ايدن بر فقرهدر.)
آنقرهده مصطفى كمالڭ شدّت و حدّتله ديوانِ رياسته گيروب: "سنى بورايه چاغيردق كه، بزه يوكسك فكر بيان ايدهسڭ. سن گلدڭ نمازه دائر شيلرى يازدڭ، ايچمزه إختلاف ويردڭ!" ديديگنى، سعيدڭ ده اوڭا: "نماز قيلميان خائندر، خائنڭ حكمى مردوددر." ديديگنى، صوڭره مصطفى كمال بر نوع ترضيه ويروب حدّتنى گرى آلديغنى و مصطفى كمالڭ حسّياتنى و پرنسبلرينى رنجيده ايتديگى حالده كنديسنه ايليشمهمسنى و بو جبّار قوماندانلرڭ عادتا أسكى سعيددن قورقمالرينڭ رسالهِٔ نورڭ ايلريدهكى قهرمان شاكردلرينڭ شخصِ معنويسنڭ خارقه بر قوّتى و رسالهِٔ نورڭ پارلاق بر كرامتى اولديغى يازيلييور.
٭ ٭ ٭
(عليهمزده يازيلان، فقط محكمهيى مسئول ايدن بر فقرهدر.)
"آياصوفيايى پوتخانه و مشيختى قيزلرڭ ليسهسى ياپان بر قوماندانڭ كيفى، قانون نامندهكى أمرلرينه فكرًا و علمًا طرفدار دگلز و شخصمز إعتباريله عمل ايتمييورز." دينيلمكدهدر.
٢٩.٨.١٩٤٨ تاريخلى ديلكچهسنده: "بر فكر قلبمه گلمش، شويله كه: حكومت بنى تام حمايه و بڭا يارديم ايتمهسى، ملّتڭ مصلحتنه و وطنڭ منفعتنه چوق لزوملى ايكن بنى صيقماسى ايما ايدر كه؛ بنم ايله مجادله ايدن گيزلى زندقه قوميتهسيله، شيمدى اونلره إلتحاق ايدن قومونيست قوميتهسندن بر قسمى،
— 670 —
أهمّيتلى رسمى مقاملرى ألده ايدهرك قارشيمه چيقييورلر. حكومت ايسه، يا بيلمييور يا مساعده ايدييور. قهرمان بر ملّتڭ أبدى بر مدارِ شرفى و قرآن و جهاد خدمتنده دنياده بر پيرلانطه گبى پك بيوك بر نشانى و قلنجلرينڭ پك بيوك و آنتيقه بر يادگارى اولان آياصوفيه جامعنى پوتخانهيه و مشيخت دائرهسنى قيزلرڭ ليسهسنه چويرن بر آدمى سومهمك بر صوچ اولماسنه إمكان وار ميدر؟
٭ ٭ ٭
(محكمهنڭ سعيدى جزالانديرمق ايچون أڭ قوّتلى تخمين ايتدكلرى فقرهدر. سعيدڭ گيزلى دشمنلرينه قارشى دڭزلى محكمهسنده إستعمال ايتديگى بو سوزينى، محكمه بتون بتون ياڭليش معنا ويرهرك دولته و حكومته چويروب تجزيهيه سبب گوسترمش.)
بو إنقلابلرى موقعِ مرعيته قويان دولتڭ بر قسم يڭى قانونلرينه، جبرِ كيفئِ كفرى؛ جمهوريته، إستبدادِ مطلق؛ رژيمه، إرتدادِ مطلق و بولشويكلك و مدنيته سفاهتِ مطلقه ديمش.
٭ ٭ ٭
(محكمهنڭ قرارنامهسنده حيرت و تقدير ايله يازيلان بر فقرهدر.)
رسالهِٔ نورى يازمانڭ اُخروى و دنيوى پك چوق فائدهلرى اولديغى، بونلرڭ ده:
١- أهلِ ضلالته قارشى معنًا مجاهده ايتمك.
٢- استادينه نشرِ حقيقتده يارديم ايتمك،
٣- مسلمانلره ايمان جهتنده خدمت ايتمك،
— 671 —
٤- قلم ايله علمى تحصيل ايتمك،
٥- بعضًا بر ساعتى بر سنه عبادت حكمنه گچن تفكّرى عبادتى ياپمق،
٦- ايمان ايله قبره گيرمكدر.
بش درلو ده دنيوى فائدهلرى وار:
١- رزقده بركت،
٢- قلبده راحت و سُرور،
٣- معيشتده سهولت،
٤- ايشلرنده موفّقيت،
٥- طلبهلك فضيلتنى آلمقله، بتون رسالهِٔ نور طلبهلرينڭ دعالرينه حصّهدار اولمق اولديغى و بونلرڭ ياقينده گنجلك طرفندن إدراك اولونوب اونورسيتهنڭ بر نور مكتبى حالنه دونهجگى يازيلييور.
٭ ٭ ٭
(مدارِ حيرتدر كه؛ بو صميمى فداكارلغى صوچ صايمشلر.)
گيزلى منافقلرڭ تعقيب ايتدكلرى ايكى پلاندن بريسى: بنم حيثيتمى قيرمق ايله گويا نورلرڭ قيمتى دوشهجك.
ايكنجيسى: نور شاكردلرينه تلاش و فتور ويرمكله نورلرڭ إنتشارينه مانع اولونهجق. هيچ قورقمايڭز. ميليونلر قهرمان باشلر فدا اولدقلرى بر قدسى حقيقته بزم گبى بعض بيچارهلرڭ باشلرى ده فدا اولسون.
٭ ٭ ٭
— 672 —
(پك عجيبدر كه؛ مرحوم حسن فيضىنڭ غايت خالصانه و عينِ حقيقت و واقعه مطابق و هيچ ضررى اولميان و چوقلره منفعتلى اولان تقريضنى و مدحيهسنى بر صوچ موضوعى دييه نورڭ بر مجموعهسنڭ آخرنده بولونماسيله او مجموعهنڭ مصادرهسنه وسيله ياپمق ايستهنيلمش.)
حسن فيضىنڭ بر مكتوبى واردر. خلاصهسى: "أى رسالهِٔ نور! سنڭ، حقّڭ ديلى و حقّڭ إلهامى اولوب اونڭ إذنى ايله يازيلديغڭه شبهه يوق." "بن كيمسهنڭ مالى دگلم. بن هيچ بر كتابدن آلينمادم، هيچ بر أثردن چالينمادم. بن ربّانى و قرآنىيم. بر لا يموتڭ أثرندن فيشقيران كرامتلى بر نورم." "سن چوق فيضلى و رحمتلى بر حق كتابسڭ. بعض خاص و خالص طلبهلريڭى أوليا و أصفيا نشانلريله تلطيف و تزيين ايدييورسڭ. هم محكمهلره سنڭ أجزالرڭ بر مجرم، بر مظنون صفتيله دگل، بلكه بر معلّم، بر مربّى و بر مرشد اولارق گيرمشدر. هر ديوانِ عدالتده أڭ بيوك دهشت و صولتڭى، عظمت و عزّتنى پارلاق و شعشعهلى بر صورتده گوستردڭ. اونلرى ده ايمان و قرآن صويى ايله ييقادڭ."
"أى رسالهِٔ نورڭ بر خادمى و ترجمانى اولان استادم! اللّٰهڭ عبدى و إمامِ علىنڭ (رض) معنوى ولدى و غوثِ أعظمڭ (قس) مريدى اولان استادم! بنى حضورِ عالئِ عرفانڭه چيقار. ايشته آنجق بر كيلو قدر اولان بر آيلق أرزاقى و ذخيرهسى پاكت حالنده كاغدده صاريلى و چيويده آصيلى طورييور. او يوقلق ايچنده توكنمز بر وارلغه قاووشييور. هديه و بهيهلرى آلمقدن چكينيور. زكات و صدقهلرى، تبرّك و تبرّعلرى آلسه ايدى، بوگون بر ميليون ثروت صاحبى اولوردى."
٭ ٭ ٭
— 673 —
(رسالهِٔ نور تسميهسنڭ طوقوز سببلرى ايچنده يالڭز بريسنه ايليشمشلر. نور إسملى خاص شاكردلرندن گورهمييورز ديمشلر. حاشيهده جواب ويريلديگى گبى، شيمدى ده نورى بڭلى و كورهلى ساعتجى نورى، نور خدمتنده ممتازدرلر. ديمك تنقيد ايدهمييورلر، جزئى بهانهلره مجبور اولويورلر.)
يگرمى آلتنجى سوز رسالهسنده: اوتوز اوچ عدد سوزلرڭ، اوتوز اوچ عدد مكتوبلرڭ، اوتوز بر عدد لمعهلرڭ و اون اوچ عدد شعاعلرڭ مجموعنه رسالهِٔ نور دينيلمهسنڭ سرّى شودر كه: بتون حياتمده نور كلمهسى هر يرده بڭا راست گلمش. أزجمله، قريهم نورسدر، مرحوم والدهمڭ إسمى نوريهدر، نقشى استادم سيّد نور محمددر. قادرى استادلرمدن نور الدين، قرآن استادلرمدن نورى، طلبهلرمدن بنمله أڭ زياده علاقهدار نور إسملى بولونانلريدر. (نه غريبدر كه، مهمّ نور شاكردلرى آراسنده نورى إسملى كيمسهيه راستلانمهمقدهدر.)
(حاشيه): او زمان اويله ايدى. شيمدى يگرمى سنه اولدى.
هم كتابلريمى أڭ زياده ايضاح و تنوير ايدن نور تمثيللريدر. هم حقائقِ إلٰهيهده مشكلاتمڭ أكثريسنى حلّ ايدن أسماءِ حسنىدن نور إسمِ نورانيسيدر. هم قرآنه شدّتِ شوق و إنحصارِ خدمتم ايچون خصوصى إمامم عثمانِ ذى النّوريْندر. (رض)
٭ ٭ ٭
— 674 —
(هجماتِ ستّه و ذيلى، هم يگرمى سنه أوّل، هم شدّتلى و ظالمانه بر تجاوزه قارشى، هم غايت محرم، هم محكمهلرى گورمش، هم حدّت زماننده يازيلمش، هم ايكنجى حربِ عمومى زمانى او حدّتى حقلى گوسترمشكن؛ شيمدى يازيلمش گبى صوچ صايوب مصادره ايتمك، عدالتدن چوق اوزاقدر.)
هجماتِ ستّهنڭ ذيلى باشلقلى يازى: "إستقبالده گلهجك نفرت و تحقيردن صاقينمق ايچون شو محرم ذيل يازيلمشدر. يعنى؛ "توه او عصرڭ غيرتسز آدملرينه" دينيلديگى زمان، يوزيمزه توكروكلرى گلمهمك وياخود سيلمك ايچون يازيلمشدر. آوروپانڭ إنسانيتپرور ماسكهسى آلتندهكى وحشى رئيسلرينڭ صاغير قولاقلرى چينلاسين و بو وجدانسز غدّارلرى بزه مسلّط ايدن او ظالملرڭ گورمهين گوزلرينه صوقولسون. بو عصرده يوز بيڭ جهتده ياشاسين جهنّم ديديرتن ميمسز مدنيتپرستلرڭ باشلرينه وورولمق ايچون يازيلمش بر عرضحالدر." يازيسيله باشلايور.
"بو ياقينلرده أهلِ إلحادڭ پرده آلتنده تجاوزلرى غايت چركين بر صورت آلديغندن، چوق بيچاره أهلِ ايمانه ايتدكلرى ظالمانه و دينسزجهسنه تجاوز نوعندن، خصوصى و غيرِ رسمى كندم تعمير ايتديگم بر معبدمده بڭا و خصوصى بر ايكى قارداشمله خصوصى عبادتمه و گيزلى أذان و قامتمزه مداخله ايديلدى. نه ايچون عربى قامت ايدييورسڭز و گيزلى أذان اوقويورسڭز دينيلدى. سكوتده صبرم توكندى. قابلِ خطاب اولميان اويله وجدانسز آلچاقلره دگل، بلكه ملّتڭ مقدّراتيله كيفى إستبداد ايله اوينايان بر قسم فرعونمشرب گيزلى قوميتهنڭ باشلرينه ديرم كه: أى أهلِ بدعه و إلحاد! آلتى سؤالمه جواب ايسترم.
— 675 —
برنجيسى:دنياده حكومت سورن، حكم ايدن هر قَومڭ، حتّى إنسان أتى يين يامياملرڭ و وحشى جاناوار چته رئيسلرينڭ دخى بر اصولى وار، بر دستور ايله حكم ايدر. سز هانگى اصول ايله بو عجيب تجاوزى ياپييورسڭز؟ قانونڭزى إبراز ايديڭز. يوقسه بعض آلچاق مأمورلرڭ كيفلرينى قانون مى قبول ايدييورسڭز؟ بويله خصوصى عبادتده قانون اولماز."
٭ ٭ ٭
(مدارِ تأسّفدر كه؛ هم أسكى، هم محرم، هم حقيقتلى اولان إشاراتِ سبعهده بر ايكى جملهيه ايليشوب مصادرهسنه و بزه صوچ ياپمغه چاليشمشلر. حالبوكه او حقيقت او قدر قوّتليدر كه، بتون بشريته و دنيايه إعلان ايديلهجك بر مصلحتِ حياتِ إجتماعيهدر.)
دنياده أڭ بيوك أحمق اودر كه؛ دينسز سرسريلردن ترقّىيى و سعادتِ حياتيهيى بكلهسين. بويله أحمقلردن مهمّ بر موقعى إشغال ايدن بريسى ديمش كه: "بز اللّٰه اللّٰه دييه دييه گرى قالدق. آوروپا طوپ تفنك دييه دييه ايلرى گيتدى."
"جَوَابُ الأحمق السكوت" قاعدهسنجه بويلهلره قارشى جواب، سكوتدر. فقط بعض أحمقلرڭ آرقهسنده بدبخت غافللر ده بولونديغندن ديرز كه: أى بيچارهلر! بو دنيا بر مسافرخانهدر. مادام ئولوم وار، قبره گيريلهجك. بو حيات گيدييور، باقى بر حيات گلييور. بر دفعه طوپ تفنك دينيلسه، بيڭ دفعه اللّٰه اللّٰه ديمك لازم گلير.
٭ ٭ ٭
— 676 —
(موجبِ حيرتدر كه؛ اون آلتنجى لمعهده بزم لهمزده اولان بر جملهيى عليهمزه چويروب او قيمتدار منفعتلى رسالهنڭ مصادرهسنه مَيل گوسترمشلر.)
اون آلتنجى لمعهدن: حرب بلاسى بزم خدمتِ قرآنيهمزه مهمّ بر ضرردر. قادرِ كلِّ شى بر دقيقهده بلوطلرله طولمش جوِّ هوايى سوپوروب تميزليهرك سمانڭ برّاق يوزنده ضيادار گونشى گوسترديگى گبى، بو ظلماتلى و رحمتسز بلوطلرى إزاله ايدوب حقائقِ شريعتى گونش گبى گوسترر. اونڭ رحمتندن بكلرز كه، بزه بهالى صاتماسين. باشدهكيلرڭ باشلرينه عقل و قلبلرينه ايمان ويرسين، او وقت كندى كندينه ايش دوزهلير.
مادام كه سزڭ ألڭزدهكى نوردر. نوردن ضرر گلمز. نهدن آرقداشلريڭزه إحتياط توصيه ايدييورسڭز؟" بو سؤاله قارشى مختصر جوابم شودر:
باشدهكى باشلرڭ بر قسمى سرخوشدر اوقوماز، اوقوسه ده آڭلاماز، ياڭليش معنا ويروب ايليشير. ايليشمهمك ايچون عقلى باشنه گلنجهيه قدر گوسترمهمك لازمدر. اونڭ ايچون قارداشلريمه توصيه ايدييورم كه: إحتياط ايتسينلر، ناأهللرڭ أللرينه حقيقتلرى ويرمهسينلر." دينيلمكدهدر.
٭ ٭ ٭
— 677 —
(تستّر، قرآنڭ أمرى و چوق قوّتلى جوابى ويريلمش و أسكى يازيلمش و جزايى چكديرمشكن ينه صوچ ياپمهلرى و إختيار لمعهسندن غايت قيمتلى و هركسه منفعتلى و رهبرده يازيلمش بر حقيقتڭ يالڭز باشنى يازوب بر صوچ موضوعى دييه مصادرهسنه يورومك گوسترييور كه؛ مدارِ تنقيد بر شى بولامييورلر.)
يگرمى دردنجى لمعهده تستّر حقّنده، تستّر قرآنڭ أمرى اولديغنى ايضاحدن صوڭره: "مسموعاتمه گوره: مركزِ حكومتده، چارشو ايچنده، گوندوزده، أهالينڭ گوزلرى اوڭنده، غايت عادى بر قوندوره بوياجيسى، دنياجه رتبةً بيوك بر آدمڭ آچيق باجاقلى قاريسنه صارقينتيلق ايتمهسى، تستّر عليهنده اولانلرڭ حياسز يوزلرينه بر شامار وورويور!" دينيلمكدهدر.
يگرمى آلتنجى لمعه، إختيارلر حقّنده: " آنقرهنڭ أسكيمش قلعهسنڭ باشنه چيقدم. او قلعه تحجّر ايتمش حادثاتِ تاريخيه صورتنده بڭا گوروندى. بنم إختيارلغم، قلعهنڭ إختيارلغى، شانلى عثمانلى دولتنڭ إختيارلغى، خلافت سلطنتنڭ وفاتى بڭا غايت حزين گلدى. فرقتلى بر حالت ايچنده گچمش زمانڭ درهلرينه و گلهجك زمانڭ تپهلرينه باقدم. ماضى، تسلّى يرينه دهشت ويردى؛ إستقبال، بنم و أمثالمڭ و نسلِ آتينڭ بيوك و قراڭلق بر قبرى صورتنده گوروندى. حاضر گونمه باقدم. ئولومله بر حركتِ مذبوحانهنڭ إضطرابنى چكن جسممڭ جنازهسنى طاشييان بر تابوت صورتنده گوروندى." دينيلمكدهدر.
٭ ٭ ٭
— 678 —
(اونلر بونى چوق تقدير ايتمهلرى لازم ايكن تنقيد ايتمشلر، صوچ موضوعى ياپمشلر.)
"دار الحكمة الإسلاميهده آلديغم معاشدن چوغنى صرف ايتمشدم. آز بر قسمنى حجّه گيتمك ايچون صاقلادم. او جزئى پاره إقتصاد و قناعت بركتيله بڭا كافى گلدى. يوز صويومى دوكديرمدى. او مبارك پارهدن برآز داها وار." دينيلييور.
يگرمى ايكنجى لمعه محرم إشارتلى و أڭ خاص و خالص و صادق قارداشلريمه مخصوصدر، قيدليدر. "برنجى إشارت: سن أهلِ دنيانڭ دنياسنه قاريشمديغڭ حالده، نهدندر كه اونلر هر فرصتده سنڭ آخرتڭه قاريشييورلر؟ بو سؤاله جواب ويرهجك إسپارطه ولايتنڭ حكومتى و بو ولايتڭ ملّتيدر."
٭ ٭ ٭
(شفقتِ ايمانيهدن گلن بو معصومانه و خالصانه و حيرتكارانه اُميد و آرزو و تمنّىيى بر صوچ توهّم ايدنلر، ألبته كنديلرى صوچليدرلر.)
سعيد إمضالى بر مكتوبده: "يدى ياشندن اون ياشنه قدر معصوم چوجقلر، فايطونله گزديگم وقت، بنى گورونجه قوشوشوب أللريمه صاريلمالرينڭ حكمتى نهدر؟ دييه حيرت ايدييوردم. بردن إخطار ايديلدى كه: "كوچك معصوملر طائفهسى بر حسِّ قبل الوقوع ايله رسالهِٔ نورله سعادت بولاجقلرينى و تهلكهِٔ معنويهلردن قورتولاجقلرينى حسّ ايتدكلرينى آڭلادم." دينمكدهدر.
٭ ٭ ٭
— 679 —
(بو فقره باشده لهمده و آخرده بر آرزو و بر تمنّى ايكن صوچ صايمق إنصافدن خارجدر.)
بر قسم آيتلر و حديثلرڭ متّفقًا بو عصرده بر حقيقتِ نورانيهيه إشارت ايتدكلرى و آخر زمانده گلهجك بر مجدّدِ أكبرى گوستردكلرى و او گلهجك ذاتڭ و جمعيتنڭ اوچ وظيفهسندن أڭ أهمّيتليسى ايمانى قورتارمق اولديغى و شريعتى إحيا و خلافتى تطبيق گبى چوق گنيش دائرهده حكم ايدن بو ايكى وظيفهسنى نظره آلماملرينڭ ضررسز اولديغى فقط نورڭ معارضلرينڭ، خصوصًا سياسى طائفهنڭ تنقيدينه و هجومنه وسيله اولابيلهجگى، اونڭ ايچون كنديسنڭ مدقّق قارداشمزڭ رسالهجگنڭ بر قسمنى و بعض جملهلرينى قالديروب تعديل ايدهرك گوندرهجگى يازيلييور.
سعيد النورسى إمضالى بر مكتوبده: دار الفنونه إنقلاب ايدن حربيه نظارتنڭ قپوسندهكى
اِنَّا فَتَحْنَالَكَ فَتْحًا مُبِينًا ٭ وَ يَنْصُرَكَ اللّٰهُ نَصْرًا عَزِيزًا
خطِّ قرآنينڭ اوزرى مرمر طاشلرله قپاتيلمشكن ميدانه چيقاريلماسى، شيمدى يڭيدن خطِّ قرآنىيه بر نمونهِٔ مساعده و رسالهِٔ نورڭ تعقيب ايتديگى مقصدينه بر وسيله و اونورسيتهنڭ بر نور مدرسهسى اولماسنه إشارت اولارق گوستريلمكدهدر.
٭ ٭ ٭
— 680 —
(تكبيرات الحجّاج مكتوبمده حقيقت و ايضاحمه قارشى تنقيدلرينه، خسروڭ آخردهكى حاشيهسى تام جوابدر.)
سعيد النورسى إمضالى "تكبيرات الحجّاج فى عرفات" باشلقلى مكتوبده؛ "نورڭ أهمّيتلى بر قسم شاكردلرى پك مصرّانه اولارق آخر زمانده گلن آلِ بيتڭ بيوك بر مرشدى سنى ظن ايدييورلر. سن ده اونلرڭ فكرلرينى مصرّانه قبول ايتمييورسڭ، چكينيورسڭ. بو بر تضاددر. حلّنى ايسترز." دييه صورمالرى سببيله اونلره جواب اولمق اوزره، بوندن صوڭره گلهجك مهدئِ رسولڭ تمثيل ايتديگى قدسى جماعتڭ شخصِ معنويسنڭ اوچ وظيفهسى اولديغى، بونلرڭ؛ ايمانى قورتارمق، خلافتِ محمّديه (عصم) عنوانيله شعائرِ إسلاميهيى إحيا ايتمك و إنقلاباتِ زمانيه ايله چوق أحكامِ قرآنيهنڭ و شريعتِ محمّديهنڭ (عصم) قانونلرينڭ بر درجه تعطيله اوغراماسيله او ذات بو وظيفهِٔ عظمايى ياپمغه چاليشير. نور شاكردلرى برنجى وظيفهيى تماميله رسالهِٔ نورده گوردكلرندن ايكنجى، اوچنجى وظيفهلرى ده بوڭا نسبةً ايكنجى، اوچنجى درجهدهدر دييه رسالهِٔ نورڭ شخصِ معنويسنى حقلى اولارق بر نوع مهدى تلقّى ايدييورلر. بر قسمى، او شخصِ معنوينڭ بر ممثّلى اولان بيچاره ترجماننى ظن ايتدكلرندن بعضًا او إسمى اوڭا ده ويرييورلر. حتّى أوليانڭ بر قسمى، كرامتِ غيبيهلرنده رسالهِٔ نورى عين او آخر زمانڭ هدايت ايديجيسى اولديغى؛ بو تحقيقاتله، تأويل ايله آڭلاشيلير دييورلر. ايكى نقطهده بر إلتباس وار، تأويل لازمدر.
برنجيسى:آخرده ايكى وظيفه، گرچه حقيقت نقطهسنده برنجى وظيفه درجهسنده دگللر. فقط خلافتِ محمّديه (عصم) و إتّحادِ إسلام عوامده و أهلِ سياستده خصوصًا بو عصرڭ أفكارنده او برنجى وظيفهدن بيڭ درجه گنيش گورونويور. گرچه هر عصرده هدايت ايديجى بر نوع مهدى و مجدّد گلييور و
— 681 —
گلمش. فقط هر برى اوچ وظيفهدن بريسنى بر جهتده ياپماسى إعتباريله، آخر زمانڭ بيوك مهديسى عنواننى آلمامشلر.
ايكنجيسى:آخر زمانڭ او بيوك شخصى، آلِ بيتدن اولاجق. گرچه معنًا بن حضرتِ علىنڭ (رض) بر ولدِ معنويسى حكمندهيم. اوندن حقيقت درسنى آلدم. و آلِ محمّد (عصم) بر معناده حقيقى نور شاكردلرينه شامل اولماسندن بن ده آلِ بيتدن صاييلهبيليرم. فقط نورڭ مسلگنده هيچ بر جهتده بنلك، شخصيت، شخصى مقاملرى آرزو ايتمك، شان و شرف قزانمق اولماز. نورده إخلاصى بوزمامق ايچون اُخروى مقامات دخى بڭا ويريلسه، بيراقمغه كنديمى مجبور بيليرم دييه يارى موافقت شكلنده بر جواب ويريلمكده (حاشيه): أى إنصافسز هيئت! بوندن داها كسكين ردّ جوابى ناصلدر؟ نور طلبهلرى نامنه خسرو و بو مهديلك تكليفى آچيق و كسين اولارق ردّ ايديلمهمكدهدر.
٭ ٭ ٭
(بو فقرهدهكى حادثهلر واقعه مطابق و عجيب بر طرزده "بنى محزون ايتمهيڭز، زمين حدّت ايدر." ديديگمدن اوچ دقيقه صوڭره زلزله اولماسنى، حيرت و تعجّبله تحسين ايتمك شفقتڭ إقتضاسى اولديغى حالده، مدارِ تنقيد اولاماز.)
"درت ساعت إفادهسى آلينوب صيقنتى چكمهسندن اون ساعت صوڭره، عادتا عين زمانده ايكى ميليون ليرا ضرر ويرن معارف يانغينى گوستردى كه؛ رسالهِٔ نور بلالرڭ دفعنه بر وسيلهدر كه، نورلره هجوم ايديلدى، بلا يول بولدى، گلدى." دينيلمكدهدر.
— 682 —
يوز قرق بر نومرولى مكتوبده: درت بچق ساعت إفادهسى آليندقدن صوڭره آنقرهده معارف دائرهسنڭ و اوتوموبيل غاراژينڭ، إزميرده بر فابريقهنڭ، آدانهده بيوك بر بنانڭ يانماسندن بحثله بونڭ بر تصادف اولماديغى إثباته قالقيشيلدقدن صوڭره، "بنى رسالهلرمدن محروم ايتمهيڭز. يوقسه هم بڭا، هم بو وطنه يازيق اولور، زمين زلزله ايله حدّت ايدر، ديديگندن اوچ دقيقه صوڭره اوچ ثانيه دوام ايدن زلزله، زمينڭ حدّتى و آتش ايله معارف دائرهسنى صارماسى، محكمهجه درت دفعه إثبات ايديلن، چوق دفعه زلزلهنڭ رسالهِٔ نوره و شاكردلرينه تعرّضلرى زماننده گلمهسى تصادف اولاماز. رسالهِٔ نورڭ بو مملكتده بلانڭ دفعنه وسيله اولديغى چوق حادثهلرله تحقّق ايتمشدر." دينيلمكدهدر.
يوز قرق يدى نومرولى مكتوبده: بو دفعه بزه هجوملرڭ عين زماننده قيش چوق حدّت ايتدى. شدّتلى صوغوق و فورطنه ايله هوانڭ قيزديغى گوستردى كه؛ هجوملرڭ طورماسيله و نورجيلرڭ فرحلانماسيله زمهرير گونلرينڭ نَوْروز گونلرى گبى گولمگه باشلاماسى... و معارف دائرهسنڭ يانماسى كلّى بر طوقاتدر.
٭ ٭ ٭
(تبريك و آفرين ايله مقابله ايديلهجك بر حاله، إعتراض نظريله باقيلماز.)
بو دفعه بڭا محكمهده صوردقلرى چوق معناسز سؤاللر ايچنده "نه ايله ياشايورسڭ؟" ديديلر. ديدم كه: إقتصاد بركتيله. بر وقت إسپارطهده بر رمضانده بر أكمك، بر كيلو طوربه يوغردى، بر كيلو پرنج ايله ياشايان بر آدم، معيشت ايچون دنيايه تنزّل ايتمز و هديهيى ده قبول ايتمگه مجبور اولماز ديدم.
٭ ٭ ٭
— 683 —
(زبيرڭ محكمهده اوقوديغى مدافعهسى گبى، پارلاق مدحيهسى إن شاء اللّٰه اونلرى تقدير و تحسينه سَوق ايتمش كه، تعجّبله قرارنامهده يازمشلر.)
زبير گوندوز آلپڭ داقتيلو ايله يازديغى "گنجلگمز، حق و حقيقتى اوگرتن معلومات و أڭ يوكسك أخلاق ايستهيور." آدلى بر فورماسنده، اوننجى صحيفهده: رسالهِٔ نور يگرمنجى عصرڭ مسلمانلرينى و بتون إنسانلرى قويو فكر قراڭلغندن قورتارمق ايچون مؤلّفنڭ كندى إختياريله دگل، بيوك ياراتيجمزڭ إخطاريله يازيلمش بر شاه أثردر.
اون ايكنجى صحيفهده: رسالهِٔ نوره خدمت ايدن بريسنه دينيلسه: رسالهِٔ نور يرينه شو كتابلرى قوپيه ايت ده، فوردڭ ثروتنى سڭا ويرهيم. او، رسالهِٔ نور سطرلرندن قلمنڭ اوجنى بيله قالديرمدن شويله جواب ويرر: "دنيا ثروت و سلطنتنڭ هپسنى ويرسهڭز قبول ايتمهم."
اون بشنجى صحيفهده: "درست فكرلى يازارلره باغليلغمزڭ درجهسى يوز ايسه، بديع الزمان گبى دنيا و آخرتمزه رهبرلك ايدن بيوك بر شخصيته بر كنتريليوندر، صوڭسزدر."
اون ايكنجى صحيفهده: "رسالهِٔ نورڭ شخصِ معنويسى، عصرڭ إجتماعى و روحى و دينى خستهلقلرينى تشخيص ايتمش و مزمنلشمش إجتماعى علّتلرى تداوى ايدهجك شكلده قرآنِ حكيمڭ حقيقتلرينى إلٰهى بر أمرله، بو زمانده ياشايان بتون إنسانلره أرض ايتمشدر."
قرق دردنجى صحيفهده: "بديع الزمان، بو رسالهلرى بر سنه اوقويان بو زمانڭ مهمّ بر عالمى اولابيلير ديمشدر. أوت، اويلهدر."
أللى دردنجى صحيفهده: "رسالهِٔ نور اوقويان حاكملرڭ إصابتسز قرار ويردكلرى گورولمييور." دينيلمكدهدر.
٭ ٭ ٭
— 684 —
(بو گلن پارچه تام لهمده و عينِ حقيقت ايكن، قرارنامهده صوچ موضوعلرى ايچنه قونولماملى ايدى.)
أحمد فيضىنڭ أثرينڭ بر قسمنى تعديل ايتديگنى فقط بر قسمنڭ ده عجلهيه گلديگندن تعديل ايدهمهدن گوندرديگنى، "دينه و تربيهِٔ محمّديهيه (عصم) زهر ديين سَراج اوغلنى بيراقوب، حقيقتِ قرآنيهيى گونش گبى گوسترن سراج النور ايله مناقشه ايتمك، اونڭ مصادرهسنه يارديم ايتمك ديمك اولديغنى بيان ايدييورز." دينمكدهدر.
محكمهيه تاريخسز إبراز ايتديگى بر مدافعهسنده نتيجةً: كنديسنڭ و شاكردلرينڭ سياستله إشتغال ايتمدكلرينى، تجاوز اولارق گوستريلن يازيلرڭ محرم اولدقلرينى، وجدان و تفكّر حرّيتى موجود اولديغنى، بونلرڭ بعض قانونلرى تنقيد ماهيتنده ده گورونسه صوچ تشكيل ايتميهجگنى، أله آلينان بر چوق رسالهلرڭ أسكيدن يازيلمش اولديغنى، بيليركيشى تدقيقاتندن گچهرك ضررسز بولوندقلرينڭ تثبيت اولونديغنى، أوّلجه ده أسكيشهر محكمهسنده بونلردن طولايى محكوميت قرارى ويريلديگى گبى، دڭزلى محكمهسنده ده برائت ايتدكلرينى، آرتيق بر داها عين صوچدن طولايى محكمه ايديلمهلرينڭ طوغرى اولماديغنى، كنديسنڭ و گركسه نور شاكردلرينڭ شيمدىيه قدر آسايشى بوزاجق حركتلرده بولونمادقلرينى، بشنجى شعاعده إسم تصريح ايتمهمسنه و مقصدينڭ سادهجه إخباردن عبارت اولماسنه گوره بونلرڭ ده بر صوچ تشكيل ايتميهجگنى ايلرى سورهرك صاوونمشدر.
بو نمونهلره داها قياس ايديلسين...
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 685 —
تمييز محكمهسى رياستنه
آفيون محكمهسندن حقّمزده صادر اولان حقسز حكمڭ تمييزًا بوزولماسى اوزرينه ياپيلان دوروشمامزده بنى ينه قونوشديرمديلر. حقّمزده اوچنجى بر شدّتلى إدّعانامهيى بزه ديڭلتديرديلر. هم يانمه كيمسهيى بيراقمديلر كه، گلسين يازيله بڭا يارديم ايتسين. يازيم نقصان اولمقله برابر خسته حالمله برابر يازديغم بو شكوامى بو زمانده حقّمده ايكى دفعه تام عدالت ايدن مقامڭزه بر لايحهِٔ تمييزم اولارق تقديم ايدييورم.
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
(حشردهكى محكمهِٔ كبرايه بر عرضحالدر و درگاهِ إلٰهىيه بر شكوادر. و بو زمانده محكمهِٔ تمييز و إستقبالدهكى نسلِ آتى و دار الفنونلرڭ منوّر معلّم و طلبهلرى دخى ديڭلهسينلر. ايشته بو يگرمى اوچ سنهده يوزر إشكنجهلى مصيبتلردن (اون دانهسنى) عادل حاكمِ ذو الجلالڭ درگاهِ عدالتنه مشتكيانه تقديم ايدييورم.)
برنجيسى:بن قصورلرمله برابر بو ملّتڭ سعادتنه و ايماننڭ قورتولمسنه حياتمى وقف ايتدم. و ميليونلرله قهرمان باشلرڭ فدا اولدقلرى بر حقيقته، يعنى قرآن حقيقتنه بنم باشم دخى فدا اولسون دييه بتون قوّتمله رسالهِٔ نورله چاليشدم. بتون ظالمانه تعذيبلره قارشى توفيقِ إلٰهى ايله طاياندم، گرى چكيلمهدم.
أزجمله: بو آفيون حپسمده و محكمهمده باشمه گلن چوق غدّارانه معاملهلردن بريسى: اوچ دفعه و هر دفعهسنده ايكى ساعته ياقين عليهمزده غرضكارانه و مفتريانه إتهامنامهلرينى، بڭا و عدالتدن تسلّى بكلهين معصوم نور
— 686 —
طلبهلرينه جبرًا ديڭلتديردكلرى حالده، چوق رجا ايتدم بش اون دقيقه بڭا مساعده ايديڭز كه، حقوقمزى مدافعه ايدهيم. بر ايكى دقيقهدن فضله إذن ويرمديلر.
بن يگرمى آى تجريدِ مطلقده طورديريلديغم حالده يالڭز اوچ درت ساعت بر ايكى آرقداشمه إذن ويريلدى. مدافعاتمڭ يازيسنده آز بر پارچه يارديملرى اولدى. صوڭره اونلر ده منع ايديلدى. پك غدّارانه معاملهلر ايچنده جزالانديرديلر. مدّعينڭ بيڭ درهدن صو طوپلامق نوعندن و ياڭليش معنا ويرمكله و إفترالر و يالان إسنادلرله غرضكارانه و اون بش صحيفهسنده سكسان بر خطاسنى إثبات ايتديگم عليهمزدهكى إتهامنامهلرينى ديڭلهمگه بزى مجبور ايتديلر. بنى قونوشديرمديلر. أگر قونوشديرسهلردى دييهجكدم:
هم دينڭزى إنكار، هم أجداديڭزى ضلالتله تحقير ايدن و پيغمبريڭزى (عصم) و قرآنڭزڭ قانونلرينى ردّ ايدوب قبول ايتمهين يهودى و نصرانى و مجوسيلره، خصوصًا شيمدى بولشويزم پردهسى آلتندهكى آنارشيست و مرتد و منافقلره حرّيتِ وجدان، حرّيتِ فكر بهانهسيله ايليشمديگڭز حالده و إنگليز گبى خرستيانلقده متعصّب، جبّار بر حكومتڭ دائرهِٔ ملكنده و حاكميتنده، ميليونلرله مسلمانلر هر وقت قرآن درسيله إنگليزڭ بتون باطل عقيدهلرينى و كفرى دستورلرينى ردّ ايتدكلرى حالده اونلره محكمهلريله ايليشمديگى و هر حكومتده بولونان مخالفلر علنًا فكرلرينڭ نشرنده، او حكومتلرڭ محكمهلرى ايليشمديگى حالده، بنم قرق سنهلك حياتمى و يوز اوتوز كتابمى و أڭ محرم رساله و مكتوبلريمى، هم إسپارطه حكومتى، هم دڭزلى محكمهسى، هم آنقره جزا محكمهسى، هم ديانت رياستى، هم ايكى دفعه بلكه اوچ دفعه محكمهِٔ تمييز تام تدقيق ايتدكلرى و اونلرڭ أللرنده ايكى اوچ سنه رسالهِٔ نورڭ محرم و غيرِ محرم بتون نسخهلرى قالديغى و بر
— 687 —
كوچك جزايى ايجاب ايدهجك بر تك مادّهيى گوسترمدكلرى، هم بو درجه ضعفيتم و مظلوميتم و مغلوبيتم و آغير شرائط ايله برابر ايكى يوز بيڭ حقيقى و فداكار شاكردلره وطن و ملّت و آسايش منفعتنده أڭ قوّتلى و صاغلام و حقيقتلى بر رهبر اولارق كندينى گوسترن رسالهِٔ نورڭ ألڭزدهكى مجموعهلرى و درت يوز صحيفه مدافعاتمز معصوميتمزى إثبات ايتدكلرى حالده، هانگى قانون ايله، هانگى وجدان ايله، هانگى مصلحت ايله، هانگى صوچ ايله بزى آغير جزا و پك آغير إهانتلر و تجريدلرله محكوم ايدييورسڭز؟ ألبته محكمهِٔ كبراءِ حشرده سزدن صوريلاجق.
ايكنجيسى:بنى جزالانديرمغه گوستردكلرى بر سبب: بنم تستّر، إرثيت، ذكر اللّٰه، تعدّدِ زوجات حقّنده قرآنڭ غايت صريح آيتلرينه، مدنيتڭ إعتراضلرينه قارشى اونلرى صوصديرهجق تفسيرمدر.
اون بش سنه أوّل أسكيشهر محكمهسنه و آنقرهيه محكمهِٔ تمييزه و تصحيحه يازديغم (و عليهمدهكى قرارنامهده يازدقلرى) بو گلن فقرهيى: هم حشرده محكمهِٔ كبرايه بر شكوا، هم إستقبالده منوّر أهلِ معارف هيئتنه بر ايقاظ، هم ايكى دفعه برائتمزده إنصاف و عدالتله فرياديمزى ديڭلهين محكمهِٔ تمييزه الحجة الزهرا ايله برابر بر نوع لايحهِٔ تمييز، هم بنى قونوشديرمايان و سكسان خطاسنى إثبات ايتديگمز غرضكارانه إتهامنامه ايله بنى ايكى سنه آغير جزا و تجريدِ مطلق و ايكى سنه باشقه يره نفى و گوز نظارتى حپسيله محكوم ايدن هيئته عينًا او فقرهيى تكرار ايدييورم:
ايشته بن ده عدليهنڭ محكمهسنه ديرم كه: بيڭ اوچيوز أللى سنهده و هر عصرده اوچ يوز أللى ميليون مسلمانلرڭ حياتِ إجتماعيهسنده قدسى و حقيقى بر دستورِ إلٰهىيى اوچ يوز أللى بيڭ تفسيرڭ تصديقلرينه و إتّفاقلرينه إستنادًا و بيڭ
— 688 —
اوچيوز سنهده گچمش أجداديمزڭ إعتقادلرينه إقتداءً تفسير ايدن بر آدمى محكوم ايدن حقسز بر قرارى، ألبته روىِ زمينده عدالت وارسه، او قرارى ردّ و بو حكمى نقض ايدهجكدر دييه باغيرييورم. بو عصرڭ صاغير قولاقلرى دخى ايشيتسين! عجبا بو زمانڭ بعض إلجاآتنڭ إقتضاسيله موقّةً قبول ايديلن بر قسم أجنبى قانونلرينى فكرًا و علمًا قبول ايتمهين و سياستى بيراقان و حياتِ إجتماعيهدن چكيلن بر آدمى، او آياتڭ تفسيرلريله صوچلى ياپمقله، إسلاميتى إنكار و ديندار و قهرمان بر ميليار أجداديمزه إهانت و ميليونلرله تفسيرلرى إتهام چيقماز مى؟
اوچنجيسى:محكوميتمه گوستردكلرى بر سبب؛ أمنيتى إخلال و آسايشى بوزمقدر. پك اوزاق بر إحتمال و يوزده بلكه بيڭده بر إمكان ايله حتّى اوزاق إمكاناتى وقوعات يرنده قويوب، بعض محرم رساله و خصوصى مكتوبلردن رسالهِٔ نورڭ يوز بيڭ كلمه و جملهلرندن قرق أللى كلمهسنه ياڭليش معنا ويرهرك بر سند گوستروب بزى إتهام و جزالانديرمق ايستهيورلر.
بن ده بو اوتوز قرق سنهلك حياتمى بيلنلرى و نورڭ بيڭلر خاص شاكردلرينى إشهاد ايدهرك ديرم: إستانبولى إشغال ايدن إنگليزلرڭ باش قوماندانى، إسلام ايچنده إختلاف آتوب حتّى شيخ الإسلام و بر قسم خواجهلرى قانديروب بربرى عليهنه سَوق ايدهرك ايتلافجى، إتّحادجى فرقهلرينى بربريله اوغراشديرماسيله يونانڭ غلبهسنه و حركاتِ ملّيهنڭ مغلوبيتنه زمين حاضرلاديغى بر صيرهده، إنگليز و يونان عليهنده "خطواتِ ستّه" أثريمى أشرف أديبڭ غيرتيله طبع و نشر ايتمك ايله او قوماندانڭ دهشتلى پلاننى قيران و اونڭ إعدام تهديدينه قارشى گرى چكيلمهين و آنقره رئيسلرى او خدمتى ايچون اونى چاغيردقلرى حالده آنقرهيه قاچميان و أسارتده روسڭ باش قومانداننڭ إعدام قرارينه أهمّيت ويرمهين و ٣١ مارت حادثهسنده سكز طابورى بر نطقله إطاعته گتيرن و ديوانِ حربِ عُرفيده،
— 689 —
محكمهدهكى پاشالرڭ "سن ده مرتجعسڭ، شريعت ايستهمشسڭ" دييه سؤاللرينه قارشى، إعدامه بش پاره قيمت ويرمهيوب، جوابًا: أگر مشروطيت بر فرقهنڭ إستبدادندن عبارت ايسه، بتون جنّ و إنس شاهد اولسون كه؛ بن مرتجعم و شريعتڭ بر تك مسئلهسنه روحمى فدا ايتمگه حاضرم ديين و او بيوك ضابطلرى حيرتله تقديره سَوق ايدوب، إعدامنى بكلركن برائتنه قرار ويردكلرى و تخليه اولوب دونركن، اونلره تشكّر ايتميهرك: "ظالملر ايچون ياشاسين جهنّم" دييه يولده باغيران و آنقرهده ديوانِ رياستده (آفيون قرارنامهسنڭ يازديغى گبى) مصطفى كمال حدّتله اوڭا ديدى: "بز سنى بورايه چاغيردق كه، بزه يوكسك فكرلر بيان ايدهسڭ. سن گلدڭ نمازه دائر شيلر يازدڭ، ايچمزه إختلاف ويردڭ." اوڭا قارشى: "ايماندن صوڭره أڭ يوكسك نمازدر. نماز قيلميان خائندر، خائنڭ حكمى مردوددر." دييه قرق أللى مبعوثڭ حضورنده سويلهين و او دهشتلى قوماندان اوڭا بر نوع ترضيه ويروب حدّتنى گرى آلديران و آلتى ولايت ضابطهسنجه و حكومتجه آسايشڭ إخلالنه دائر بر تك مادّهسى قيد ايديلمهين و يوز بيڭلرله نور شاكردلرينڭ هيچ بر وقوعاتى گورولمهين (يالڭز بر كوچك طلبهنڭ، حقلى بر مدافعهده كوچك بر وقوعاتندن باشقه) هيچ بر شاكردندن بر جنايت ايشيديلمهين و هانگى حپسه گيرمش ايسه او محبوسلرى إصلاح ايدن و رسالهِٔ نوردن يوز بيڭلر نسخه مملكتده إنتشار ايتمكله برابر، منفعتدن باشقه هيچ بر ضررى اولمادقلرينى يگرمى اوچ سنهلك حياتنڭ و اوچ حكومت و محكمهلرڭ برائتلر ويرمهلرينڭ و نورڭ قيمتنى بيلن يوز بيڭ شاكردلرينڭ قَولًا و فعلًا تصديقلرينڭ شهادتيله إثبات ايدن و منزوى، مجرّد، غريب، إختيار، فقير و كندينى قبر قپوسنده گورن و بتون قوّت و قناعتيله فانى شيلرى بيراقوب أسكى قصوراتنه بر كفّارت و حياتِ باقيهسنه بر مدار آرايان و دنيانڭ رتبهلرينه هيچ أهمّيت ويرمهين و شدّتِ شفقتندن معصوملره، إختيارلره ضرر گلمهمك ايچون كنديسنه ظلم و تعذيب ايدنلره بددعا ايتمهين بر آدم
— 690 —
حقّنده: "بو إختيار منزوى آسايشى بوزار، أمنيتى إخلال ايدر و مقصدى دنيا أنتريقهلريدر و مخابرهلرى دنيا ايچوندر، اويله ايسه صوچليدر." ديينلر و اونى پك آغير شرائط آلتنده محكوم ايدنلر؛ ألبته يردن گوگه قدر صوچليدرلر. محكمهِٔ كبراده حسابنى ويرهجكلر!
عجبا بر نطق ايله، عصيان ايدن سكز طابورى إطاعته گتيرن و قرق سنه أوّل بر مقالهسيله بيڭلر آدمى كندينه طرفدار ياپان و مذكور اوچ دهشتلى قوماندانلره قارشى قورقميان و دالقاووقلق ياپميان و محكمهلرده، باشمدهكى صاچلرم عددنجه باشلرم بولونسه و هر گون برى كسيلسه، زندقهيه و ضلالته تسليمِ سلاح ايدوب وطن و ملّت و إسلاميته خيانت ايتمهم، حقيقتِ قرآنه فدا اولان بو باشمى ظالملره أگمهم ديين و أميرطاغنده بش اون آخرت قارداشى و اوچ درت خدمتجيلردن باشقه كيمسه ايله علاقهدار اولميان بر آدم حقّنده، إتهامنامهده: "بو سعيد أميرطاغنده گيزلى چاليشمش، آسايشه ضرر ويرمك فكريله اوراده بر قسم خلقلرى زهرلهمش، يگرمى آدم ده أطرافده اونى مدح ايدوب خصوصى مكتوبلر يازدقلرى گوسترييور كه، او آدم إنقلاب و حكومت عليهنده گيزلى بر سياست چويرييور." دييهرك أمثالسز بر عداوت و إهانتلرله ايكى سنه حپسه صوقمق و حپسده تجريدِ مطلق ايله و محكمهده قونوشديرمامقله تعذيب ايدنلر نه درجه حقدن و عدالتدن و إنصافدن اوزاق دوشدكلرينى وجدانلرينه حواله ايدييورم.
هيچ ممكن ميدر كه، بويله حدّندن يوز درجه زياده توجّهِ عامّهيه مظهر و بر نطق ايله بيڭلر آدمى إطاعته گتيرن و بر مقاله ايله بيڭلرله إنسانلرى إتّحادِ محمّدى جمعيتنه إلتحاق ايتديرن و آياصوفيه جامعنده أللى بيڭ آدمه تقدير ايله نطقنى ديڭلتديرن بر آدم، اوچ سنه أميرطاغنده چاليشسين، يالڭز بش اون آدمى قانديرسين و آخرت ايشنى بيراقوب سياست أنتريقهلرى ايله اوغراشسين. ياقين
— 691 —
اولديغى قبرينه نورلر يرينه لزومسز ظلمتلر طولديرسون. هيچ قابل ميدر؟ ألبته شيطان دخى بونى كيمسهيه قبول ايتديرهمز.
دردنجيسى:شاپقه گيمهديگمى محكوميتمه أهمّيتلى بر سبب گوسترملريدر. بنى قونوشديرمديلر. يوقسه بنى جزالانديرمغه چاليشانلره دييهجكدم كه: اوچ آى قسطمونيده پوليسلر و قوميسر قرهغولنده مسافر قالدم. هيچ بر وقت بڭا ديمهديلر: "شاپقهيى باشڭه قوى." و اوچ محكمهده شاپقهيى باشمه قويماديغم و باشمى محكمهده آچماديغم حالده بڭا ايليشمدكلرى و يگرمى اوچ سنه بعض دينسز ظالملرڭ او بهانه ايله بڭا غيرِ رسمى چوق صيقنتيلى و آغير بر نوع جزا چكديردكلرى و چوجقلر و قادينلر و أكثرى كويليلر و دائرهلرده مأمورلر و بره گينلر شاپقه گيمگه مجبور اولمادقلرى و هيچ بر مادّى مصلحت گيمسنده بولونمديغى حالده، بنم گبى بر منزوى، بتون مجتهدلرڭ و عموم شيخ الإسلاملرڭ ياساق ايتدكلرى بر سرپوشى گيمديگم بهانهسيله و اويدورمالر علاوهسيله يگرمى سنه جزاسنى چكديگم و لباسه عائد، معناسز بر عادتله تكرار بنى جزالانديرمغه چاليشان و چارشوده، رمضانده، گوندوزده راقى ايچوب نماز قيلميانلرى حرّيتِ شخصيه وار دييه، كندينه قياس ايدوب ايليشمديگى حالده، بو درجه شدّت و تكرارله و إصرارله بنى قيافتم ايچون صوچلانديرمغه چاليشان؛ ألبته ئولومڭ إعدامِ أبديسنى و قبرڭ دائمى حپسِ منفردينى گوردكدن صوڭره محكمهِٔ كبراده اوندن بو خطاسى صوريلاجق.
بشنجيسى:اوتوز اوچ آياتِ قرآنيهنڭ تحسينكارانه إشارتنه مظهريتى و إمامِ على (كرّم اللّٰهُ وجهه) و غوثِ أعظم (قُدِّسَ سِرُّهُ) گبى أوليانڭ تقديرلرينى و يوز بيڭ أهلِ ايمانڭ تصديقلرينى و يگرمى سنهده ملّته، وطنه ضررسز پك چوق منفعتلى بر مرتبهيى قزانديران رسالهِٔ نورى، سينك قنادى گبى بهانهلرله، بعض
— 692 —
رسالهلرينڭ مصادرهسنه حتّى درت يوز صحيفه و يوز بيڭ آدمڭ ايمانلرينى قورتاران و قوّتلنديرن "ذو الفقار معجزاتِ أحمديه" مجموعهسنى، أسكيدن يازيلمش و مرورِ زمان و عفو قانونلرى گورمش ايكى آيتڭ تام حقلى تفسيرينه دائر ايكى صحيفهيى بهانه ايدهرك، او پك چوق منفعتلى و قيمتدار مجموعهنڭ مصادرهسنه سبب اولدقلرى گبى، شيمدى ده نورڭ قيمتدار رسالهلرينى، هر بريسنده بيڭ كلمه ايچنده بر ايكى كلمهيه ياڭليش معنا ويرمكله، او بيڭ منفعتلى رسالهنڭ مصادرهسنه چاليشيلديغنى، بو اوچنجى إدّعانامهيى ايشيدن و نشر ايتديگمز قرارنامهيى گورن تصديق ايدر. بز دخى:
لِكُلِّ مُصِيبَةٍ اِنَّا ِللّٰهِ وَ اِنَّا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ ٭ حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ
ديرز.
آلتنجيسى:نورڭ شاكردلرندن بعضيلرينڭ نورلردن فوق العاده ايمان حجّتلرينى و صارصيلماز، عين اليقين علومِ ايمانيهيى گوروب إستفاده ايتدكلرندن، بو بيچاره ترجماننه بر نوع تشويق و تبريك و تقدير و تشكّر نوعنده، زياده حسنِ ظن ايله مفرطانه مدح ايتمهلرى ايله بنى صوچلى گوسترنه ديرم: بن عاجز، ضعيف، غربتده، منفى، ياريم اُمّى، عليهمده پروپاغنده ايله خلقى بندن اوركوتمك حالتى ايچنده قرآنڭ علاجلرندن و ايمانى و قدسى حقيقتلرندن دردلريمه تام درمان اولارق كنديمه بولديغم زمان، بو ملّته و بو وطن أولادلرينه دخى تام بر علاج اولاجغنه قناعت گتيرديگم ايچون او قيمتدار حقيقتلرى قلمه آلدم. خطّم پك نقصان اولماسندن يارديمجيلره پك چوق محتاج ايكن، عنايتِ إلٰهيه بڭا صادق، خاص، متين يارديمجيلرى ويردى.
ألبته بن اونلرڭ حسنِ ظنلرينى و صميمانه مدحلرينى بتون بتون ردّ ايتمك و خاطرلرينى تكدير ايله قيرمق، او خزينهِٔ قرآنيهدن آلينان نورلره بر إهانت و عداوت حكمنه گچر. و او ألماس قلملى و قهرمان قلبلى معاونلرى قاچيرهجق دييه اونلرڭ
— 693 —
عادى، مفلس شخصمه قارشى مدح و ثنالرينى، أصل مال صاحبى و بر معنوى معجزهِٔ قرآنيه اولان رسالهِٔ نوره و خاص شاكردلرينڭ شخصيتِ معنويهسنه چويرييوردم. بنم حدّمدن يوز درجه زياده حصّه ويرييورسڭز دييه، بر جهتده خاطرلرينى قيرييوردم. عجبا هيچ بر قانون، مستنكف و راضى اولميان بر آدمى باشقهلرڭ اونى مدح ايتمهسيله صوچلى ياپار مى كه، قانون نامنه حركت ايدن رسمى مأمور بنى صوچلى ياپييور؟
هم نشر ايتديگمز عليهمزده يازيلان قرارنامهنڭ أللى دردنجى صحيفهسنده "آخر زمانڭ او بيوك شخصى نسلًا آلِ بيتدن اولاجق. بز نور شاكردلرى، آنجق معنوى آلِ بيتدن صاييلابيليرز. هم نورڭ مسلگنده هيچ بر جهتده بنلك، شخصيت و شخصى مقاملرى آرزو ايتمك، شان و شرف قزانمق اولماز. نوردهكى إخلاصى بوزمامق ايچون، اُخروى مقامات دخى بڭا ويريلسه، بيراقمغه كنديمى مجبور بيليرم." دينمكدهدر دييه قرارنامهده يازدقلرى...
و ينه قرارنامهده يگرمى ايكنجى و اوچنجى صحيفهسنده "قصورينى بيلمك، فقر و عجزينى آڭلامق، تذلّل ايله درگاهِ إلٰهىيه إلتجا ايتمك كه؛ او شخصيتله كنديمى هركسدن زياده بيچاره، عاجز، قصورلى گورويورم. او حالده، بتون خلق بنى مدح و ثنا ايتسه، بنى اينانديرامازلر كه ايىيم، صاحبِ كمالم. سزى بتون بتون قاچيرمامق ايچون اوچنجى حقيقى شخصيتمڭ گيزلى چوق فنالقلرينى و سوءِ حاللرينى سويلهميهجگم. جنابِ حق عنايتيله أڭ أدنا بر نفر گبى، بو شخصمى أسرارِ قرآنيهده إستخدام ايدييور. يوز بيڭ شكر اولسون. نفس جملهدن أدنا، وظيفه جملهدن أعلا." فقرهسنى، قرارنامه يازديغى حالده، بنى باشقه ذاتلرڭ مدحيله و رسالهِٔ نور معناسيله بيوك بر هدايت ايديجى وصفنى ويرمكله بنى صوچلى ياپانلر، ألبته بو خطانڭ جزاسنى دهشتلى چكمگه مستحق اولورلر.
— 694 —
يدنجيسى:بز و عموم نور رسالهلرى، دڭزلى و آنقره آغير جزالرينڭ و تمييز محكمهلرينڭ إتّفاقيله برائت ايتديگمز و عموم رساله و مكتوبلريمزى بزه إعاده ايتدكلرى و تمييزڭ بوزما قرارنده "دڭزلى برائتنده، فرضا بر خطا دخى اولسه، او برائت و حكم قطعيت كسب ايتمش، داها تكرار محاكمه ايديلمز." ديدكلرى حالده؛ بن أميرطاغنده اوچ سنه منزوى و ايكى اوچ ترزى چيراغى نوبتله بڭا خدمت و پك نادر اولارق بش اون دقيقه بعض ديندار ذاتلردن باشقه ضرورت اولمادن قونوشميان و تك بر يره نورلره تشويق ايچون هفتهده بر تك مكتوبدن باشقه گوندرمهين و كندى مفتى قارداشنه اوچ سنهده اوچ مكتوبدن باشقه يازميان و يگرمى اوتوز سنهدن بَرى دوام ايدن تأليفنى بيراقان، يالڭز بتون أهلِ قرآن و ايمانه منفعتلى يگرمى صحيفهلك ايكى نكته، برى قرآندهكى تكرارلرڭ حكمتنى، ديگرى مَلكلر حقّنده بعض مسئلهلردن باشقه هيچ بر رساله داها تأليف ايتمهين، يالڭز محكمهلرڭ إعاده ايتدكلرى رسالهلرڭ بيوك مجموعهلر ياپيلمسنه و أسكى حرف ايله طبع ايديلن آيت الكبرانڭ بش يوز نسخهسى محكمه طرفندن بزه تسليم ايديلديگندن و تكثير ماكينهسى رسمًا ياساق اولماديغندن، عالمِ إسلامڭ إستفادهسى فكريله قارداشلريمه نشر ايچون تكثيرينه إذن ويرهرك اونلرڭ تصحيحلرى ايله مشغول اولان و قطعيًا هيچ بر سياستله علاقهدار اولميان و مملكتنه گيتمك ايچون رسمًا إذن ويريلديگى حالده، بتون منفيلره مخالف اولارق دنيايه و سياسته قاريشمهمق ايچون صيقنتيلى بر غربتى قبول ايدوب مملكتنه گيتمهين بر آدم حقّنده؛ بو اوچنجى إتهامنامهدهكى أصلسز إسنادلر و يالان بحثلر و ياڭليش معنالر ايله او آدمى صوچلى ياپمغه چاليشانده (شيمديلك سويلهميهجگم) دهشتلى ايكى معنا حكم ايتديگنى، بو يگرمى آيده بڭا قارشى معاملهسى إثبات ايدييور. بن ده ديرم: قبر و سقر يتر، محكمهِٔ كبرايه حواله ايدييورم.
— 695 —
سكزنجيسى:بشنجى شعاع، ايكى سنه دڭزلى و آنقره محكمهلرينڭ أللرنده قالوب صوڭره بزه إعاده ايتدكلرندن، دڭزلى محكمهسنده برائتمزى نتيجه ويرن مدافعاتمله برابر سراج النور إسمندهكى بيوك مجموعهنڭ آخرنده يازيلمش. گرچه أوّلجه محرم طوتويوردق، فقط مادام محكمهلر اونى تشهير ايدوب برائتله بزه إعاده ايتديلر. ديمك بر ضررى يوقدر دييه تكثيرينه إذن ويردم. و او بشنجى شعاعڭ أصلى، اوتوز قرق سنه أوّل يازيلمش متشابه حديثلردر. فقط امّتده أسكيدن بَرى إنتشار ايدن بر قسمنه گرچه بعض أهلِ حديث بر ضعفيت إسناد ايتمشلر، فقط ظاهرى معنالرى مدارِ إعتراض اولماسندن، صِرف أهلِ ايمانى شبههلردن قورتارمق ايچون يازيلديغى حالده، بر زمان صوڭره اونڭ خارقه تأويللرينڭ بر قسمى گوزلره گورونديگى ايچون بز اونى محرم طوتدق؛ تا ياڭليش معنا ويريلمهسين. صوڭره متعدّد محكمهلر اونى تدقيق ايدوب تشهيرينه سبب اولمقله برابر، بزه إعاده ايتدكلرى حالده، شيمدى بنى تكرار اونڭله صوچلى ياپمق نه قدر عدالتدن، حقدن، إنصافدن اوزاق اولديغنى، بزى قناعتِ وجدانيه ايله محكوم ايدنلرڭ وجدانلرينه و اونلرى دخى محكمهِٔ كبرايه حواله ايدهرك
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ
ديرز.
طوقوزنجيسى:چوق مهمدر. فقط بزى محكوم ايدنلرڭ، رسالهِٔ نورى مطالعهلرينڭ خاطرى ايچون، اونلرى قيزديرمامق فكريله يازمادم.
اوننجيسى:قوّتلى و أهمّيتليدر. فقط ينه اونلرى كوسديرممك نيّتيله شيمديلك يازمادم.
تجريدِ مطلقده موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 696 —
اون بش سنه أوّل أسكيشهر محكمهسنده، هيئتِ وكيلهيه يازيلان عرضحالڭ بر پارچهسيدر.
(حاشيه): مادام اون بش سنه أوّل عين مسئله ايچون بو إستدعا هيئتِ وكيلهيه يازيلمش. شيمدى تكرار عين مسئله ايچون عيننى تكرارًا علاقهدار مقاماته ويرمگه مجبور اولدم.
أى أهلِ حلّ و عقد!
دنياده أمثالى نادر بولونان بر حقسزلغه گرفتار ايديلدم. بو حقسزلغه قارشى سكوت ايتمك، حقّه قارشى بر حرمتسزلك اولديغندن بِالمجبوريه غايت أهمّيتلى بر حقيقتى فاش ايتمگه مجبورم. دييورم كه: يا بنم إعداممى و يوز بر سنه جزايى إستلزام ايدهجك قصوريمى قانون دائرهسنده گوستريڭز وياخود بتون بتون ديوانه اولديغمى إثبات ايديڭز؛ وياخود بنم و رسالهلريمڭ و دوستلريمڭ تام سربستيتمزى ويروب ضرر و زيانمزى مسبّبلرندن آليڭز.
أوت هر بر حكومتڭ بر قانونى، بر اصولى وار. او قانونه گوره جزا ويريلير. حكومتِ جمهوريهنڭ قانونلرنده، بنى و دوستلريمى أڭ آغير بر جزايه مستحق ايدهجك أسباب بولونمازسه، ألبته تقدير و مكافات و ترضيه ايله برابر تام حرّيتمزى ويرمك لازم گلير. چونكه ميداندهكى غايت أهمّيتلى خدمتِ قرآنيهم أگر حكومتڭ عليهنده اولسه، بويله بر سنهلك بڭا جزا و بر قاچ دوستمه آلتيشر آى محكوميتله اولاماز. بلكه يوز بر سنه و إعدام گبى بڭا جزا و أڭ آغير جزالرى ده، بنم ايله جدّى خدمتمه إرتباط ايدنلره ويرمك لازم گلير. أگر خدمتمز حكومتڭ عليهنده اولمازسه، او وقت دگل جزا، حپس، إتهام بلكه تقدير و مكافاتله قارشيلانمق لازم گلير. چونكه بر خدمت كه، يوز يگرمى رساله او خدمتڭ
— 697 —
ترجمانلرى اولمش و او خدمتله قوجه آوروپا فيلسوفلرينه ميدان اوقويوب أساسلرى زير و زبر ايديلمش.
ألبته او تأثيرلى خدمت، يا داخلده غايت مدهش بر نتيجه ويرر وياخود غايت نافع و يوكسك و علمى بر ثمره ويرهجك. اونڭ ايچون گوز بويامق نوعنده و أفكارِ عامّهيى آلداتمق طرزنده و حقّمزده ظالملرڭ أنتريقهلرينى، يالانلرينى ستر ايتمك صورتنده چوجق اويونجغى گبى، بڭا بر سنه جزا ويريلمز. بنم أمثالم يا إعدام اولور، دار آغاجنه مفتخرانه چيقارلر وياخود لايق اولديغى مقامده سربست قاليرلر.
أوت بيڭلر ليرا قيمتنده ألماسلرى چالابيلن ماهر بر خيرسز، اون غروشلق بر جام پارچهسنه خيرسزلق ايتمكله، ألماس چالمش گبى عين جزايه كندينى محكوم ايتمك؛ دنياده هيچ بر خيرسزڭ بلكه هيچ بر ذىشعورڭ كارى دگلدر. بويله بر خيرسز قورناز اولور، بويله نهايت درجهده أبلهانه حركت ايتمز.
أى أفنديلر! هايدى وهمڭز گبى بن او خيرسز گبى اولدم. بن إسپارطه ناحيهلرندن پريشان بر كويده طوقوز سنه إنزواده بولونان و شيمدى بنمله برابر غايت خفيف بر جزايه محكوم اولان صافدل بش اون بيچارهلرڭ فكرلرينى حكومت عليهنه چويرمكله كندينى و غايهِٔ حياتى اولان رسالهلرينى تهلكهيه آتمقدن ايسه، أسكى زمانده اولديغى گبى آنقرهده ويا إستانبولده بيوك بر مأموريتده اوطوروب بيڭلر آدمى تعقيب ايتديگم مقصده چويرهبيليردم. او وقت بويله ذليلانه محكوميت دگل بلكه مسلگمه و خدمتمه مناسب بر عزّت ايله دنيايه قاريشهبيليردم.
أوت فخر و تمدّح نيّتيله دگل بلكه مجبوريت و محجوبيتله خودفروشانه أسكى بر قسم رياكارلغمى خاطرلاتمقله بنى أهمّيتسز، وجودندن إستفاده ايديلمز، عادى مرتبهيه سقوط ايتديرمك ايستهينلرڭ ياڭليشلرينى گوسترمك ايچون ديرم:
— 698 —
ايكى مكتبِ مصيبت شهادتنامهسى نامندهكى مطبوع أسكى مدافعاتمى گورنلرڭ تصديقيله؛ ٣١ مارت حادثهسنده، بر نطق ايله، عصيان ايتمش سكز طابورى إطاعته گتيرن و بر زمان غزتهلرڭ يازدقلرى گبى، إستقلال حربنده خطواتِ ستّه نامنده بر مقاله ايله إستانبولدهكى أفكارِ علمايى إنگليز عليهنه چويروب حركاتِ ملّيه لهنده أهمّيتلى خدمت ايدن و آياصوفياده بيڭلر آدمه نطقنى ديڭلتديرن و آنقرهدهكى مجلسِ مبعوثانڭ شدّتلى آلقيشلاماسيله قارشيلانان و يوز أللى بيڭ بانقنوط (يوز آلتمش اوچ مبعوثڭ إمضاسيله) مدرسه و دار الفنوننه تخصيصاتى قبول ايتديرن و رئيسِ جمهورڭ حدّتنه قارشى ديوانِ رياستده كمالِ متانتله فتور گتيرميهرك مقابله ايدوب نمازه دعوت ايدن و دار الحكمة الإسلاميهده حكومتِ إتّحاديهنڭ إتّفاقيله حكمتِ إسلاميهيى آوروپا حكماسنه تأثيرلى بر صورتده قبول ايتديرمك وظيفهسنه لايق گورونن و جبههِٔ حربده يازديغى و شيمدى مصادره ايديلن إشارات الإعجاز، او زمانڭ باش قوماندانى اولان أنور پاشايه او درجه قيمتدار گورونمش كه، كيمسهيه ياپمديغى بر حرمتله إستقبالنه قوشديغى او يادگارِ حربڭ خيرينه، شرفنه حصّهدار اولمق فكريله، إشارات الإعجازڭ طبعى ايچون كاغدينى ويرهرك مؤلّفنڭ حربدهكى مجاهداتى تقديركارانه ياد ايديلن بر آدم؛ بويله عادى بر بَيْگير خيرسزى وياخود قيز قاچيريجى و بر يانكسيجى گبى أڭ آشاغى بر جنايتله كندينى بولاشديروب عزّتِ علميهسنى و قدسيتِ خدمتنى و قيمتدار بيڭلر دوستلرينى رذيل ايدوب سقوط ايدهمز كه، سز اونى بر سنهلك جزا ايله محكوم ايدوب عادى بر كچى، قويون خيرسزى گبى معامله ايدهسڭز... و سببسز اون سنه صيقنتيلى بر ترصّد ايله تعذيب ايتدكدن صوڭره شيمدى ده بر سنه حپس ايله برابر بر سنه ده نظارت آلتنده طوتمق صورتيله، (پادشاهڭ تحكّمنى قالديرهمديغى حالده) غرضكار بر خفيهنڭ ويا عادى بر پوليسڭ تحكّمى آلتنده عذاب ويرمكدن ايسه، إعدام ايديلمهسنى داها أولٰى گورور. أگر بويله بر آدم
— 699 —
دنيايه قاريشسه ايدى و قاريشمغه آرزوسى اولسه ايدى و خدمتِ قدسيهسى مساعده ايتسه ايدى، منمن حادثهسنڭ و شيخ سعيد واقعهسنڭ اونر مِثلى اولاجق بر طرزده قاريشيردى. دنيايه ايشيتديرهجك بر طوپ صداسى، بر سينك صداسنه اينميهجكدى.
أوت حكومتِ جمهوريهنڭ نظرِ دقّتنه عرض ايدييورم كه؛ بنى بو بلايه سَوق ايدن گيزلى قوميتهنڭ ياپديغى تدابير و ايتديگى پروپاغنده و أنتريقهلر بو حالى گوسترييور. چونكه هيچ بر حادثهده گورولمهمش بر طرزده عمومى بر پروپاغنده، بر أنتريقه و بر دهشت عليهمزه دونديگنه دليل شودر كه: آلتى آيدر يوز بيڭ دوستم واركن هيچ برى بڭا بر مكتوب يازامدى، بر سلام گوندرهمدى. حكومتى إغفاله چاليشان أنتريقهجيلرڭ إخباراتيله، ولاياتِ شرقيهدن تا ولاياتِ غربيهيه قدر هر يرده إستنطاقلر، تحرّياتلر دوام ايتديگيدر.
ايشته بو أنتريقهجيلرڭ چويردكلرى پلان، بنم گبى بيڭلر آدمى أڭ آغير جزايه چارپهجق بر حادثهيه گوره ترتيب ايديلمش. حالبوكه، أڭ عادى بر آدمڭ أڭ عادى بر خيرسزلغى گبى بر حادثهيى آڭديرهجق بر جزا وضعيتنى نتيجه ويردى. يوز اون بش آدمدن اون بش معصوملره بش آلتى آى جزا ويريلدى. عجبا دنياده هيچ بر ذىعقل، ألنده غايت كسكين ألماس بر قلنج بولونسه، مدهش بر آرسلانڭ ويا بر أژدرهانڭ قويروغنه خفيفجه ايليشديروب كندينه مسلّط ايدر مى؟ أگر مقصدى تحفّظ وياخود دوگوشمك ايسه، قلنجى باشقه يره حواله ايدر.
ايشته سزڭ نظريڭزده و وهمڭزده بنى او آدم گبى تلقّى ايتمشسڭز كه، بنى بو طرزده جزايه و محكوميته چارپديڭز. أگر بو درجه خلافِ شعور و مخالفِ عقل حركت ايدييورسهم، قوجه مملكته دهشت ويروب پروپاغنده ايله أفكارِ عامّهيى عليهمه چويرمك دگل، بلكه عادى بر ديوانه گبى تيمارخانهيه گوندريلمم لازم
— 700 —
گلير. أگر ويرديگڭز أهمّيته مقابل بر آدم ايسهم، ألبته آرسلانى كندينه صالديرتمق و أژدرهايى كندينه هجوم ايتديرمك ايچون، او كسكين قلنجى اونلرڭ قويروقلرينه اوزاتماز، بلكه ممكن اولديغى قدر كندينى محافظه ايدهجك. ناصلكه اون سنه إختيارى بر إنزوايى إختيار ايدوب طاقتِ بشرڭ فوقنده صيقنتيلره تحمّل ايدهرك حكومتڭ ايشنه هيچ بر جهتله قاريشمادم و قاريشمق آرزو ايتمدم. چونكه خدمتِ قدسيهم بنى منع ايدييور.
أى أهلِ حلّ و عقد!عجبا هيچ ممكن ميدر كه؛ يگرمى بش سنه أوّل غزتهلرڭ يازديغى گبى، بر مقاله ايله اوتوز بيڭ آدمى كندى فكرينه چويرن و قوجه حركت اوردوسنڭ نظرِ دقّتنى كندينه دونديرن و إنگليز باش پاپازينڭ آلتى يوز كلمه ايله ايستديگى سؤاللرينه آلتى كلمه ايله جواب ويرن و بدايتِ حرّيتده أڭ مشهور بر ديپلومات گبى نطق سويلهين بر آدمڭ يوز يگرمى رسالهسنده دنيايه، سياسته باقهجق يالڭز اون بش كلمه مى بولونور؟ هيچ بر عقل قبول ايدر مى كه؛ بو آدم سياستى تعقيب ايدييور و مقصدى دنيادر و حكومته ايليشمكدر. أگر فكرى، سياست و حكومته ايليشمك اولسه ايدى، بويله بر آدم بر تك رسالهسنده صريحًا، إشارةً، يوز يرده مقصدينى إحساس ايدهجكدى. عجبا او آدمڭ مقصدى سياستجه تنقيد اولسه ايدى، يالڭز تستّر و إرثيته دائر أسكى زماندن بَرى جارى بر ايكى دستوردن باشقه مدارِ تنقيد بولاماز مى ايدى؟
أوت قوجه بر إنقلابى ياپان بر حكومتڭ رژيمنه مخالف بر فكرِ سياستى تعقيب ايدن بر آدم، بر ايكى معلوم مادّهلر دگل، يوز بيڭلر مادّهِٔ تنقيد بولابيليردى. گويا حكومتِ جمهوريهنڭ يالڭز إنقلابى بر ايكى كوچك مسئلهدر. بن ده اونى هيچ بر تنقيد مقصدم اولماديغى حالده، أسكيدن يازديغم بر ايكى كتابمده ذكر ايتديگم بر ايكى كلمه وارمش دييه "حكومتڭ رژيمنه و إنقلابنه هجوم ايدييور"
— 701 —
دينيلمش. ايشته بن ده صورويورم: بويله أڭ أدنا بر جزايه مدار اولاميان علمى بر مادّهيه قوجه بر مملكتى مشغول ايدوب أنديشه ويرهجك بر شكل ويريلير مى؟
ايشته بنى و بش اون دوستلريمى بو عادى و أهمّيتسز جزايه چارپمق، عموم مملكتده عليهمزه بر شدّتلى پروپاغنده و ملّتى قورقوتوب بزدن نفرت ايتديرمك و داخليه ناظرى شكرى قايا، مهمّ بر قوّتله إسپارطهده بر تك نفرڭ گورهجگى ايشى گورمك ايچون (يعنى بنى توقيف ايتمك ايچون) إسپارطهيه جلب ايديلمهسى و هيئتِ وكيله رئيسى عصمت، ولاياتِ شرقيهيه او مناسبتله گيتمسى و ايكى آى بنم حپسده بتون بتون قونوشمقدن منع ايديلمم و بو غربتده و كيمسهسزلكده هيچ بر كيمسهنڭ حالمى صورمق و سلام گوندرمهسنه ميدان ويريلمهمسى گوسترييور كه؛ طاغ گبى بر آغاجده نخود گبى بر تك ميوه بولونديروب معناسز، حكمتسز، قانونسز بر وضعيتدر كه، دگل حكومتِ جمهوريه گبى أڭ زياده قانونپرست و قانونى بر حكومت، بلكه حكمتله ايش گورمك معناسيله حكومت نامى ويريلن دنياده هيچ بر حكومتڭ ايشى اولاماز.
بن حقوقمى قانون دائرهسنده ايستهيورم. قانون نامنه قانونسزلق ايدنلرى جنايتله إتهام ايدييورم. بويله جانيلرڭ كيفلرينى ألبته حكومتِ جمهوريهنڭ قانونلرى ردّ ايدر و حقوقمى إعاده ايدر اميدندهيم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 702 —
رسالهِٔ نورڭ حقّانيتنه بر نمونه
تنبيه
اون طوقوز سنه أوّل تأليف ايديلن بو رسالهيى (حاشيه): أسكيشهر و دڭزلى محكمهلرندن قاچ سنه أوّل تأليف ايديلن بو اون آلتنجى مكتوب، گويا اوچ محكمهيى گورمش گبى بتون مدارِ إعتراض شيلرى ردّ ايتمهسى، عنايتِ إلٰهيهنڭ بر نوع إكرام كرامتنه مظهر اولديغنى ظاهر گوسترييور. اوقويان أهلِ إنصاف و منوّرلرڭ ده واقف اولوب قطعى قناعت گتيرهجگى وجهله يوز اوتوز كتابدن متشكّل اولان رسالهِٔ نور كلّياتنڭ عموم أجزالرى، سياسى و دنيوى مقصدلردن عارى و مبرّا اولارق تمامًا ايمانى و اُخروى بر روح و ماهيتده تأليف ايديلمشدر. بو ظاهر و قطعى حقيقتى ده أسكيشهر، إسپارطه، دڭزلى و آفيون محكمهلرينڭ ياپديغى اوزون تحقيقات و غايت اينجه تدقيقات تأييد ايتمشدر. بو إعتبارله يگرمى آيدن فضلهدر آفيون محكمهسنده موقوف طوتولان و محكمهِٔ تمييزجه هيچ بر أثرده صوچ موضوعى تشكيل ايدهجك أڭ كوچك بر نقطه بيله گوستريلمهين و يوز بيڭلرله كيمسهلرڭ ايماننى قورتاران و اوقويانلرڭ و أهلِ علمڭ و عالمِ إسلامڭ تقدير و تحسيننه مظهر اولان كتابلريمزڭ عمومنى إعاده ايتمهلرى خصوصنده علاقه و يارديمڭزى ايستهيورز.
آفيون محكمهسندهكى كتابلرڭ قسمِ أعظمى أوّلجه تخليه اولونان آرقداشلريمزدن آلينمش اولوب، اونلر ده "كتابلريمزى، صاحبى اولان استاديمزه
— 703 —
ويردك. اوڭا تسليم اولونسون." دييهرك بڭا حواله ايتمشلردر. بِالخاصّه يالديزلى و توافق معجزهسيله يازيلان قرآنمزى معناسز ايكى سنهدر مصادره اولونان كتابلر ايچنده، محكمهده بيراقمشلر. هر شيدن أوّل دڭزلى و آنقره محكمهلرينڭ بزه إعاده ايتدكلرى او كتابلريمزى و قرآنمزى چابوق بزه إعاده ايتمهلرينى بكلهيورز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 704 —
اون آلتنجى مكتوب
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
اَلَّذِينَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ اِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ اِيمَانًا وَ قَالُوا حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ
(شو مكتوب فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَيِّنًا سرّينه مظهر اولمش، شدّتلى يازيلمامش.)
چوقلر طرفندن صريحًا و معنًا گلن بر سؤاله جوابدر. شو جوابى ويرمك بنم ايچون خوش دگل، آرزو ايتمييورم. هر شيئمى، جنابِ حقّڭ توكّلنه باغلامشدم. فقط بن كندى حالمده و عالممده راحت بيراقيلمديغم و يوزيمى دنيايه چويردكلرى ايچون، يڭى سعيد دگل، بِالمجبوريه أسكى سعيد لسانيله، شخصم ايچون دگل، بلكه دوستلريمى و سوزلريمى أهلِ دنيانڭ أوهام و أذيتندن قورتارمق ايچون؛ حقيقتِ حالى هم دوستلريمه، هم أهلِ دنيايه و أهلِ حكمه بيان ايتمك ايچون "بش نقطه"يى بيان ايدييورم.
برنجى نقطه:دينيلمش: "نه ايچون سياستدن چكيلدڭ؟ هيچ ياناشمييورسڭ؟
— 705 —
الجواب:طوقوز اون (٭): شيمدى اوتوز سنهدن گچدى. سنه أوّلدهكى أسكى سعيد، بر مقدار سياسته گيردى. بلكه سياست واسطهسيله دينه و علمه خدمت ايدهجگم دييه بيهوده يورولدى.. و گوردى كه؛ او يول مشكوك و مشكلاتلى و بڭا نسبةً فضوليانه، هم أڭ لزوملى خدمته مانع و خطرلى بر يولدر. چوغى يالانجيلق و بيلميهرك أجنبى پارمغنه آلَت اولمق إحتمالى وار. هم سياسته گيرن، يا موافق اولور ويا مخالف اولور. أگر موافق اولسه؛ مادام مأمور و مبعوث دگلم، او حالده سياستجيلك بڭا فضولى و مالايعنى بر شيدر. بڭا إحتياج يوق كه، بيهوده قاريشهيم. أگر مخالف سياسته گيرسهم، يا فكرله ويا قوّتله قاريشهجغم. أگر فكرله اولسه، بڭا إحتياج يوق. چونكه مسائل توضّح ايتمش، هركس بنم گبى بيلير. بيهوده چڭه چالمق معناسزدر. أگر قوّت ايله و حادثه چيقارمق ايله مخالفت ايتسهم، حصولى مشكوك بر مقصد ايچون بيڭلر گناهه گيرمك إحتمالى وار. برينڭ يوزندن چوقلر بلايه دوشر. هم اون إحتمالدن بر ايكى إحتماله بناءً گناهلره گيرمك، معصوملرى گناهه آتمق؛ وجدانم قبول ايتمييور دييه أسكى سعيد، سيغاره ايله برابر غزتهلرى و سياستى و صحبتِ دنيويهِٔ سياسيهيى ترك ايتدى. بوڭا قطعى شاهد، او وقتدن بَرى سكز سنهدر بر تك غزته نه اوقودم و نه ديڭلهدم. اوقوديغمى و ديڭلهديگمى، برى چيقسين سويلهسين. حالبوكه سكز سنه أوّل، گونده بلكه سكز غزته أسكى سعيد اوقويوردى. هم بش سنهدر بتون دقّت ايله بنم حالمه نظارت ايديلييور. سياستوارى بر ترشّح گورن سويلهسين. حالبوكه بنم گبى عصبى و
اِنَّمَا الْحِيلَةُ فِى تَرْكِ الْحِيَلِ
دستوريله، أڭ بيوك حيلهيى حيلهسزلكده بولان پرواسز، علاقهسز بر إنسانڭ، دگل سكز سنه، سكز گون بر فكرى گيزلى قالماز. سياسته إشتهاسى و آرزوسى اولسيدى؛ تدقيقاته، تحرّياته لزوم بيراقميهرق طوپ گلّهسى گبى صدا ويرهجكدى.
— 706 —
ايكنجى نقطه:يڭى سعيد نه ايچون بو قدر شدّتله سياستدن تجنّب ايدييور؟
الجواب:ميليارلر سنهدن زياده اولان حياتِ أبديهيه چاليشماسنى و قزانماسنى؛ مشكوك بر ايكى سنه حياتِ دنيويهيه لزومسز، فضولى بر صورتده قاريشمه ايله فدا ايتمهمك ايچون.. هم أڭ مهمّ، أڭ لزوملى، أڭ صاف و أڭ حقيقتلى اولان خدمتِ ايمان و قرآن ايچون شدّتله سياستدن قاچييور. چونكه دييور: "بن إختيار اولويورم.. بوندن صوڭره قاچ سنه ياشايهجغمى بيلمييورم. اويله ايسه بڭا أڭ مهمّ ايش، حياتِ أبديهيه چاليشمق لازم گلييور. حياتِ أبديهيى قزانمقده أڭ برنجى واسطه و سعادتِ أبديهنڭ آناختارى ايماندر؛ اوڭا چاليشمق لازم گلييور. فقط علم إعتباريله إنسانلره دخى بر منفعت طوقونديرمق ايچون شرعًا خدمته مكلّف اولديغمدن، خدمت ايتمك ايسترم. لٰكن او خدمت، يا حياتِ إجتماعيه و دنيويهيه عائد اولاجق؛ او ايسه أليمدن گلمز. هم فورطنهلى بر زمانده صاغلام خدمت ايديلمز. اونڭ ايچون او جهتى بيراقوب، أڭ مهمّ، أڭ لزوملى، أڭ سلامتلى اولان ايمانه خدمت جهتنى ترجيح ايتدم. كندى نفسمه قزانديغم حقائقِ ايمانيهيى و نفسمده تجربه ايتديگم معنوى علاجلرى، سائر إنسانلرڭ ألنه گچمك ايچون او قپويى آچيق بيراقييورم. بلكه جنابِ حق بو خدمتى قبول ايدر و أسكى گناهمه كفّارت ياپار. بو خدمته قارشى شيطانِ رجيمدن باشقه هيچ كيمسهنڭ، (مؤمن اولسون كافر اولسون، صدّيق اولسون زنديق اولسون) قارشى گلمگه حقّى يوقدر. چونكه، ايمانسزلق باشقه شيلره بڭزهمييور. ظلمده، فسقده، كبائرده برر منحوس لذّتِ شيطانيه بولونهبيلير. فقط ايمانسزلقده هيچ بر جهتِ لذّت يوق. ألم ايچنده ألمدر، ظلمت ايچنده ظلمتدر، عذاب ايچنده عذابدر.
— 707 —
ايشته بويله حدسز بر حياتِ أبديهيه چاليشمايى و ايمان گبى قدسى بر نوره خدمتى بيراقمق، إختيارلق زماننده لزومسز تهلكهلى سياست اويونجقلرينه آتيلمق؛ بنم گبى علاقهسز و يالڭز و أسكى گناهلرينه كفّارت آرامغه مجبور بر آدمده نه قدر خلافِ عقلدر، نه قدر خلافِ حكمتدر، نه درجه بر ديوانهلكدر، ديوانهلر ده آڭلايهبيليرلر.
امّا قرآن و ايمانڭ خدمتى نه ايچون بنى منع ايدييور؟ ديرسهڭ؛ بن ده ديرم كه: حقائقِ ايمانيه و قرآنيه برر ألماس حكمنده اولديغى حالده، سياست ايله آلوده اولسه ايدم؛ أليمدهكى او ألماسلر إغفال اولونهبيلن عوام طرفندن، "عجبا طرفدار قزانمق ايچون بر پروپاغندهِٔ سياست دگل مى؟" دييه دوشونورلر. او ألماسلره، عادى شيشهلر نظريله باقهبيليرلر. او حالده بن او سياسته تماس ايتمكله، او ألماسلره ظلم ايدهرم و قيمتلرينى تنزيل ايتمك حكمنه گچر. ايشته أى أهلِ دنيا! نهدن بنم ايله اوغراشييورسڭز؟ بنى كندى حالمده بيراقمييورسڭز؟
أگر ديرسهڭز:شيخلر بعضًا ايشمزه قاريشييورلر. سڭا ده بعضًا شيخ ديرلر.
بن ده ديرم:هَىْ أفنديلر! بن شيخ دگلم، بن خواجهيم. بوڭا دليل: درت سنهدر بورادهيم؛ بر تك آدمه طريقت ويرسه ايدم، شبههيه حقّڭز اولوردى. بلكه يانمه گلن هركسه ديمشم: ايمان لازم، إسلاميت لازم؛ طريقت زمانى دگل.
أگر ديرسهڭز:سڭا سعيدِ كردى ديرلر. بلكه سنده عنصريتپرورلك فكرى وار؛ او ايشمزه گلمييور.
بن ده ديرم:هَىْ أفنديلر! أسكى سعيد و يڭى سعيدڭ يازدقلرى ميدانده. شاهد گوسترييورم كه: بن
اَلْاِسْلَامِيَّةُ جَبَّتِ الْعَصَبِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةَ
فرمانِ قطعيسيله، أسكى زماندن بَرى منفى ملّيت و عنصريتپرورلگه، آوروپانڭ بر نوع
— 708 —
فرنك علّتى اولديغندن، بر زهرِ قاتل نظريله باقمشم. و آوروپا، او فرنك علّتنى إسلام ايچنه آتمش؛ تا تفرقه ويرسين، پارچهلاسين، يوتماسنه حاضر اولسون دييه دوشونور. او فرنك علّتنه قارشى أسكيدن بَرى تداوىيه چاليشديغمى، طلبهلرم و بڭا تماس ايدنلر بيلييورلر. مادام بويلهدر؛ هَىْ أفنديلر هر بر حادثهيى بهانه طوتوب، بڭا صيقنتى ويرمگه سبب نهدر عجبا؟ شرقده بر نفر خطا ايتسه، غربده بر نفره عسكرلك مناسبتيله زحمت و جزا ويرمك.. ويا إستانبولده بر أصنافڭ جنايتيله، بغدادده بر دكاّنجىيى أصنافلق مناسبتيله محكوم ايتمك نوعندن، هر حادثهِٔ دنيويهده بڭا صيقنتى ويرمك، هانگى اصول ايلهدر؟ هانگى وجدان حكم ايدر؟ هانگى مصلحت إقتضا ايدر؟
اوچنجى نقطه:حالمى، إستراحتمى دوشونن و هر مصيبته قارشى صبر ايله سكوتمى إستغراب ايدن دوستلريمڭ شويله بر سؤاللرى وار كه: "سڭا گلن زحمتلره، صيقنتيلره ناصل تحمّل ايدييورسڭ؟ حالبوكه أسكيدن چوق حدّتلى و عزّتلى ايدڭ، أدنا بر تحقيره تحمّل ايدهمزدڭ."
الجواب:ايكى كوچك حادثهيى و حكايهيى ديڭلهيڭز، جوابنى آليڭز.
برنجى حكايه:ايكى سنه أوّل بنم حقّمده بر مدير سببسز، غيابمده تزييفكارانه، حقارتلى سوزلر سويلهمشدى. صوڭره بڭا سويلهديلر. بر ساعت قدر أسكى سعيد طماريله متأثّر اولدم. صوڭره جنابِ حقّڭ رحمتيله شويله بر حقيقت قلبه گلدى، صيقنتىيى إزاله ايدوب او آدمى ده بڭا حلال ايتديردى. او حقيقت شودر:
نفسمه ديدم:أگر اونڭ تحقيرى و بيان ايتديگى قصورلر، شخصمه و نفسمه عائد ايسه؛ اللّٰه اوندن راضى اولسون كه، بنم نفسمڭ عيبلرينى سويلر. أگر
— 709 —
طوغرى سويلهمش ايسه، بنى نفسمڭ تربيهسنه سَوق ايدر و غروردن بنى قورتارمغه يارديمدر. أگر يالان سويلهمش ايسه، بنى ريادن و ريانڭ أساسى اولان شهرتِ كاذبهدن قورتارمغه يارديمدر. أوت، بن نفسم ايله مصالحه ايتمهمشم. چونكه تربيه ايتمهمشم. بنم بوينمده ويا قوينمده بر عقرب بولونديغنى برى سويلهسه ويا گوسترسه؛ اوندن طاريلمق دگل، بلكه ممنون اولمق لازم گلير. أگر او آدمڭ تحقيراتى، بنم ايمانه و قرآنه خدمتكارلغم صفتمه عائد ايسه، او بڭا عائد دگل. او آدمى، بنى إستخدام ايدن صاحبِ قرآنه حواله ايدييورم. او عزيزدر، حكيمدر. أگر صِرف بنى سوگمك، تحقير ايتمك، چوروتمك نوعندن ايسه؛ او ده بڭا عائد دگل. بن منفى و أسير و غريب و أليم باغلى اولديغندن، حيثيتمى كندى ألمله دوزلتمگه چاليشمق بڭا دوشمز. بلكه مسافر اولديغم و بڭا نظارت ايدن شو كويه، صوڭره قضايه، صوڭره ولايته حكم ايدنلره عائددر. بر إنسانڭ ألندهكى أسيرينى تحقير ايتمك، صاحبنه عائددر؛ او مدافعه ايدر. مادام حقيقت بودر، قلبم إستراحت ايتدى.
وَاُفَوِّضُ اَمْرِى اِلَى اللّٰهِ اِنَّ اللّٰهَ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ
ديدم. او واقعهيى اولمامش گبى صايدم، اونوتدم. فقط مع التأسّف صوڭره آڭلاشيلدى كه، قرآن اونى حلال ايتمهمش.. بلاسنى بولدى!
ايكنجى حكايه:شو سنهده ايشيتدم كه، بر حادثه اولمش. او حادثهنڭ وقوعندن صوڭره يالڭز إجمالًا وقوعنى ايشيتديگم حالده، او واقعه ايله جدّى علاقهدار ايميشم گبى بر معامله گوردم. ذاتًا مخابره ايتمييوردم؛ ايتسهم ده پك نادر اولارق بر مسئلهِٔ ايمانيهيى بر دوستمه يازاردم. حتّى درت سنهده قارداشمه بر تك مكتوب يازدم. و إختلاطدن هم بن كنديمى منع ايدييوردم، هم ده أهلِ دنيا بنى منع ايدييوردى. يالڭز بر ايكى أحباب ايله، هفتهده بر دفعه گوروشهبيلييوردم. كويه گلن مسافرلر ايسه؛ آيده بر ايكيسى، بعض بر ايكى دقيقه بر مسئلهِٔ آخرته دائر
— 710 —
بنمله گوروشييوردى. بو غربت حالمده؛ غريب، يالڭز، كيمسهسز، نفقه ايچون چاليشمغه بنم گبيلره موافق اولميان بر كويده، هر شيدن هركسدن منع ايديلدم. حتّى درت سنه أوّل، خراب اولمش بر جامعى تعمير ايتديردم. مملكتمده إماملق و واعظلك وثيقهم أليمده اولديغندن، او جامعده درت سنهدر (اللّٰه قبول ايتسين) إماملق ايتديگم حالده، شو مبارك گچن رمضانده مسجده گيدهمدم. بعضًا يالڭز نمازيمى قيلدم. جماعتله قيلينان نمازڭ يگرمى بش ثوابندن و خيرندن محروم قالدم.
ايشته باشمه گلن بو ايكى حادثهيه قارشى، عينًا ايكى سنه أوّل، او مأمورڭ بڭا قارشى معاملهسنه گوسترديگم صبر و تحمّلى گوستردم. إن شاء اللّٰه دوام ده ايتديرهجگم. شويله ده دوشونويورم و دييورم كه: أگر أهلِ دنيا طرفندن باشمه گلن شو أذيت، شو صيقنتى، شو تضييق؛ عيبلى و قصورلى نفسم ايچون ايسه، حلال ايدييورم. بنم نفسم بلكه بونڭله إصلاحِ حال ايدر؛ هم اوڭا كفّارت الذنوب اولور. دنيا مسافرخانهسنڭ صفاسنى چوق گوردم؛ آزيجق جفاسنى گورسهم، ينه شكر ايدرم. أگر ايمانه و قرآنه خدمتكارلغم جهتيله أهلِ دنيا بنى تضييق ايدييورسه، اونڭ مدافعهسى بڭا عائد دگل. اونى، عزيزِ جبّاره حواله ايدييورم. أگر أصلسز و ريايه سبب و إخلاصى قيرهجق بر شهرتِ كاذبهيى قيرمق ايچون توجّهِ عامّهيى حقّمده بوزمق مراد ايسه، اونلره رحمت. چونكه توجّهِ عامّهيه مظهر اولمق و خلقلرڭ نظرنده شهرت قزانمق، بنم گبى آدملره ضرردر ظن ايدرم. بنم ايله تماس ايدنلر بنى بيليرلر كه؛ شخصمه قارشى حرمت ايستهمييورم، بلكه نفرت ايدييورم. حتّى قيمتدار مهمّ بر دوستمى، فضله حرمتى ايچون بلكه أللى دفعه تكدير ايتمشم. أگر بنى چوروتمك و أفكارِ عامّهدن دوشورتمك إسقاط ايتديرمكدن مرادلرى، ترجمانلق ايتديگم حقائقِ ايمانيه و قرآنيهيه عائد ايسه؛ بيهودهدر. زيرا قرآن ييلديزلرينه پرده چكيلمز. گوزينى قپايان يالڭز كندى گورمز، باشقهسنه گيجه ياپاماز.
— 711 —
دردنجى نقطه:أوهاملى بر قاچ سؤالڭ جوابيدر.
برنجيسى:أهلِ دنيا بڭا دير: "نه ايله ياشايورسڭ؟ چاليشمهدن ناصل گچينييورسڭ؟ مملكتمزده تنبلجه اوطورانلرى و باشقهسنڭ سعيى ايله گچيننلرى ايستهمييورز."
الجواب:بن إقتصاد و بركتله ياشايورم. رزّاقمدن باشقه كيمسهنڭ منّتنى آلمايورم و آلمامغه ده قرار ويرمشم. أوت گونده يوز پاره، بلكه قرق پاره ايله ياشايان بر آدم، باشقهسنڭ منّتنى آلماز. شو مسئلهنڭ ايضاحنى هيچ آرزو ايتمييوردم. بلكه بر غرورى و بر أنانيتى إحساس ايدر فكريله، بيان ايتمك بڭا پك ناخوشدر. فقط مادام أهلِ دنيا أوهاملى بر صورتده صورييورلر؛ بن ده ديرم كه: كوچكلگمدن بَرى خلقلرڭ مالنى قبول ايتمهمك (وَلَوْ زكات دخى اولسه) هم معاشى قبول ايتمهمك (يالڭز بر ايكى سنه دار الحكمة الإسلاميهده دوستلريمڭ إجباريله قبول ايتمگه مجبور اولدم و او پارهيى ده معنًا ملّته إعاده ايتدك) هم معيشتِ دنيويه ايچون منّت آلتنه گيرمهمك، بتون عمرمده بر دستورِ حياتمدر. أهلِ مملكتم و باشقه يرلرده بنى طانييانلر بونى بيلييورلر. بو بش سنهكى نفيمده، چوق دوستلر بڭا هديهلرينى قبول ايتديرمك ايچون چوق چاليشديلر، قبول ايتمدم. "اويله ايسه ناصل إداره ايدرسڭ؟" دينيلسه، ديرم: بركت و إكرامِ إلٰهى ايله ياشايورم. نفسم چندان هر حقارته، هر إهانته مستحق ايسه ده؛ فقط قرآن خدمتنڭ كرامتى اولارق، أرزاق خصوصنده إكرامِ إلٰهى اولان بركته مظهر اولويورم.
وَ اَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ
سرّيله، جنابِ حقّڭ بڭا ايتديگى إحساناتى ياد ايدوب، بر شكرِ معنوى نوعنده بر قاچ نمونهسنى سويلهيهجگم. بر شكرِ معنوى اولمقله برابر، قورقويورم كه، بر ريا و غرورى إحساس ايدهرك او مبارك بركت كسيلسين. چونكه مفتخرانه گيزلى بركتى إظهار ايتمك، كسيلمهسنه سبب اولور. فقط نه چاره، سويلهمگه مجبور اولدم.
— 712 —
ايشته بريسى: شو آلتى آيدر اوتوز آلتى أكمكدن عبارت بر كيله بغداى بڭا كافى گلدى. داها وار، بيتمهمش. نه مقدار كفايت (حاشيه): بر سنه دوام ايتدى. ايدهجك، بيلمييورم.
ايكنجيسى: شو مبارك رمضانده، يالڭز ايكى خانهدن بڭا يمك گلدى، ايكيسى ده بنى خسته ايتدى. آڭلادم كه، باشقهسنڭ يمگنى يمكدن ممنوعم. متباقيسى، بتون رمضانده بنم إدارهمه باقان مبارك بر خانهنڭ و صادق بر آرقداشم اولان، او خانه صاحبى عبد اللّٰه چاوشڭ إخبارى و شهادتيله؛ اوچ أكمك، بر قِيّه (كيلو ديمك) پرنج بڭا كافى گلمشدر. حتّى او پرنج، اون بش گون رمضاندن صوڭره بيتمشدر.
اوچنجيسى: طاغده، اوچ آى بڭا و مسافرلريمه بر قِيّه ترهياغى، (هر گون أكمكله برابر يمك شرطيله) كافى گلدى. حتّى سليمان إسمنده مبارك بر مسافرم واردى. بنم أكمگم ده و اونڭ أكمگى ده بيتييوردى. جهارشنبه گونى ايدى؛ ديدم اوڭا: "گيت أكمك گتير." ايكى ساعت، هر طرفمزده كيمسه يوق كه، اورادن أكمك آلينسين. "جمعه گيجهسى سنڭ ياننده بو طاغده برابر دعا ايتمك آرزو ايدييورم." ديدى. بن ده ديدم: "تَوَكَّلْنَا عَلَى اللّٰه، قال." صوڭره هيچ مناسبتى اولماديغى حالده و بر بهانه يوقكن، ايكيمز يورىيه يورىيه بر طاغڭ تپهسنه چيقدق. إبريقده بر پارچه صو واردى. بر پارچه شكر ايله چايمز واردى. ديدم: "قارداشم، بر پارچه چاى ياپ." او اوڭا باشلادى، بن ده درين بر درهيه باقار بر قطران آغاجى آلتنده اوطوردم. متأسّفانه شويله دوشوندم كه: كوفلنمش بر پارچه أكمگمز وار؛ بو آقشام آنجق ايكيمزه يتر. ايكى گون ناصل ياپاجغز و بو صافىقلب آدمه نه دييهجگم؟ دييه دوشونمهده ايكن، بردن بره باشم چوريلير گبى
— 713 —
باشمى چويردم؛ گوردم كه: قوجه بر أكمك، قطران آغاجنڭ اوستنده، داللرى ايچنده بزه باقييور. ديدم: "سليمان مژده! جنابِ حق بزه رزق ويردى." او أكمگى آلدق؛ باقييورز كه، قوشلر و حيواناتِ وحشيه هيچ برى ايليشمهمش. يگرمى اوتوز گوندر هيچ بر إنسان او تپهيه چيقمامشدى. او أكمك، ايكيمزه ايكى گون كافى گلدى. بز ييركن، بيتمك اوزره ايكن، درت سنه صادق بر صدّيقم اولان مستقيم سليمان، أكمكله آشاغيدن چيقهگلدى.
دردنجيسى: شو اوستمدهكى ساقويى، يدى سنه أوّل أسكى اولارق آلمشدم. بش سنهدر ألبسه، چماشير، پاپوچ، چوراب ايچون درت بچق ليرا ايله إداره ايتدم. بركت إقتصاد و رحمتِ إلٰهيه بڭا كافى گلدى.
ايشته شو نمونهلر گبى چوق شيلر وار و بركتِ إلٰهيهنڭ چوق جهتلرى وار. بو كوى خلقى چوغنى بيليرلر. فقط صاقين بونلرى فخر ايچون ذكر ايدييورم ظن ايتمهيڭز، بلكه مجبور اولدم. هم بنم ايچون اييلگه بر مدار اولديغنى دوشونمهيڭز. بو بركتلر، يا يانمه گلن خالص دوستلريمه إحساندر ويا خدمتِ قرآنيهيه بر إكرامدر ويا إقتصادڭ بركتلى بر منفعتيدر وياخود "يا رحيم، يا رحيم" ايله ذكر ايدن و يانمده بولونان درت كدينڭ رزقلريدر كه، بركت صورتنده گلير، بن ده اوندن إستفاده ايدرم. أوت حزين ميرميرلرينى دقّتله ديڭلهسهڭ، "يا رحيم، يا رحيم" چكدكلرينى آڭلارسڭ. كدى بحثى گلدى، طاووغى خاطره گتيردى. بر طاووغم وار. شو قيشده، يمورطه ماكينهسى گبى پك آز فاصله ايله هر گون رحمت خزينهسندن بڭا بر يمورطه گتيرييوردى. هم بر گون ايكى يمورطه گتيردى، بن ده حيرتده قالدم. دوستلرمدن صوردم: "بويله اولور مى؟" ديدم. ديديلر: "بلكه بر إحسانِ إلٰهيدر." هم شو طاووغڭ يازڭ چيقارديغى كوچك بر ياوروسى واردى. رمضانِ شريفڭ باشنده يمورطهيه باشلادى، تا قرق گون دوام ايتدى. هم كوچك،
— 714 —
هم قيشده، هم رمضانده، بو مبارك حالى بر إكرامِ ربّانى اولديغنه، نه بنم و نه ده بڭا خدمت ايدنلرڭ شبههمز قالمادى. هم نه وقت آننهسى كسدى، همان او باشلادى.. بنى يمورطهسز بيراقمدى.
ايكنجى وهملى سؤال:أهلِ دنيا دييورلر كه: سڭا ناصل أمنيت ايدهجگز كه، سن دنيامزه قاريشميهجقسڭ؟ سنى سربست بيراقسهق، بلكه دنيامزه قاريشيرسڭ. هم ناصل بيلهجگز كه، سن قورنازلق ياپمييورسڭ؟ كنديڭى تاركِ دنيا گوستروب خلقڭ مالنى ظاهرًا آلماز، گيزلى آلير بر قورنازلق اولماديغنى ناصل بيلهجگز؟
الجواب:يگرمى سنه أوّلكى ديوانِ حربِ عُرفيده و حرّيتدن داها أوّل زمانده چوقلره معلوم حال و وضعيتم و "ايكى مكتبِ مصيبتڭ شهادتنامهسى" نامنده او زمان ديوانِ حربدهكى مدافعاتم قطعى گوسترر كه، دگل قورنازلق بلكه أدنا بر حيلهيه تنزّل ايتمز بر طرزده حيات گچيرمشم. أگر حيله اولسيدى، بو بش سنه ظرفنده سزلره تملّقكارانه بر مراجعت ايديلهجكدى. حيلهلى آدم كندينى سَوْديرر، كندينى چكمز؛ إغفال و آلداتمغه دائما چاليشير. حالبوكه بڭا قارشى أڭ مهمّ هجوملره و تنقيدلره مقابل تذلّیله تنزّل ايتمدم. "تَوَكَّلْتُ عَلَى اللّٰه" دييوب، أهلِ دنيايه آرقهمى چويردم. هم ده آخرتى بيلن و دنيانڭ حقيقتنى كشف ايدن؛ عقلى وارسه پشيمان اولماز، يڭيدن دنيايه دونوب اوغراشماز. أللى سنهدن صوڭره، علاقهسز، تك باشيله بر آدم؛ حياتِ أبديهسنى دنيانڭ بر ايكى سنه گوهزهلگنه، شارلاتانلغنه فدا ايتمز.. فدا ايتسه، قورناز اولماز، بلكه أبله بر ديوانه اولور. أبله بر ديوانهنڭ ألندن نه گلير كه، اونڭ ايله اوغراشيلسين. امّا ظاهرًا تاركِ دنيا، باطنًا طالبِ دنيا شبههسى ايسه؛
وَمَا اُبَرِّئُ نَفْسِى اِنَّ النَّفْسَ لَاَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ
سرّنجه بن نفسمى تبرئه ايتمييورم، نفسم هر فنالغى ايستر. فقط شو فانى دنياده، شو
— 715 —
موقّت مسافرخانهده، إختيارلق زماننده، قيصه بر عمرده، آز بر لذّت ايچون؛ أبدى، دائمى حياتنى و سعادتِ أبديهسنى برباد ايتمك، أهلِ عقلڭ كارى دگل. أهلِ عقلڭ و ذىشعورڭ كارى اولماديغندن، نفسِ أمّارهم ايستر ايستهمز عقله تابع اولمشدر.
اوچنجى وهملى سؤال:أهلِ دنيا دييورلر كه: سن بزى سَور ميسڭ؟ بگهنييور ميسڭ؟ أگر سَورسهڭ، نهدن بزه كوسوب قاريشمييورسڭ؟ أگر بگنمييورسهڭ بزه معارضسڭ، بز معارضلريمزى أزرز.
الجواب:بن دگل سزى، بلكه دنياڭزى سوسه ايدم، دنيادن چكيلمزدم. نه سزى و نه ده دنياڭزى بگنمييورم. فقط قاريشمييورم. چونكه بن باشقه مقصددهيم؛ باشقه نقطهلر بنم قلبمى طولديرمش، باشقه شيلرى دوشونمگه قلبمده ير بيراقمامش. سزڭ وظيفهڭز أله باقمقدر، قلبه باقمق دگل! چونكه إدارهڭزى، آسايشڭزى ايستهيورسڭز. أل قاريشمديغى وقت، نه حقّڭز وار كه، هيچ لايق اولماديغڭز حالده "قلب ده بزى سوسين" ديمگه؟ قلبه قاريشسهڭز... أوت بن ناصل بو قيش ايچنده بهارى تمنّى ايدييورم و آرزو ايدييورم؛ فقط إراده ايدهمييورم، گتيرمگه تشبّث ايدهمييورم. اويله ده حالِ عالمڭ صلاحنى تمنّى ايدييورم، دعا ايدييورم و أهلِ دنيانڭ إصلاحنى آرزو ايدييورم، فقط إراده ايدهمييورم؛ چونكه أليمدن گلمييور. بِالفعل تشبّث ايدهمييورم؛ چونكه نه وظيفهمدر، نه ده إقتدارم وار.
دردنجى شبههلى سؤال:أهلِ دنيا دييورلر كه: او قدر بلالر گوردك كه، كيمسهيه أمنيتمز قالمادى؟ سڭا ناصل أمين اولابيليرز كه؛ فرصت سنڭ ألڭه گچسه، آرزو ايتديگڭ گبى قاريشمازسڭ؟
— 716 —
الجواب:أوّلكى نقطهلر سزه أمنيت ويرمكله برابر مملكتمده، طلبه و أقربام ايچنده، بنى ديڭلهينلرڭ اورتهسنده، هيجانلى حادثهلر ايچنده دنياڭزه قاريشمديغم حالده؛ ديارِ غربتده و يالڭز، تك باشيله، غريب، ضعيف، عاجز، بتون قوّتيله آخرته متوجّه، إختلاطدن، مخابرهدن كسيلمش، ايمان و آخرت مناسبتيله اوزاقدن اوزاغه يالڭز بعض أهلِ آخرتى دوست بولان و باشقه هركسه يبانى و هركس ده اوڭا يبانى نظريله باقان بر إنسان؛ ثمرهسز تهلكهلى دنياڭزه قاريشسه، مضاعف بر ديوانه اولمق گركدر.
بشنجى نقطه:بش كوچك مسئلهيه دائردر:
برنجيسى:أهلِ دنيا بڭا دييورلر كه: بزم اصولِ مدنيتمزى، طرزِ حياتمزى و صورتِ تلبّسمزى نه ايچون سن كنديڭه تطبيق ايتمييورسڭ؟ ديمك بزه معارضسڭ.
بن ده ديرم:هَىْ أفنديلر! نه حق ايله بڭا اصولِ مدنيتڭزى تكليف ايدييورسڭز؟ حالبوكه سز بنى حقوقِ مدنيتدن إسقاط ايتمش گبى، حقسز اولارق بش سنه بر كويده مخابرهدن و إختلاطدن ممنوع بر طرزده إقامت ايتديرديڭز. هر منفىيى شهرلرده دوست و أقرباسيله برابر بيراقديڭز و صوڭره وثيقه ويرديگڭز حالده، سببسز بنى تجريد ايدوب (بر ايكى دانه مستثنا) هيچ بر همشهرى ايله گوروشديرمديڭز. ديمك بنى أفرادِ ملّتدن و رعيتدن صايمييورسڭز. ناصل قانونِ مدنيتڭزڭ بڭا تطبيقنى تكليف ايدييورسڭز؟ دنيايى بڭا زندان ايتديڭز. زندانده اولان بر آدمه بويله شيلر تكليف ايديلمز. سز بڭا دنيا قپوسنى قپاديڭز، بن ده آخرت قپوسنى چالدم؛ رحمتِ إلٰهيه آچدى. آخرت قپوسنده بولونان بر آدمه،
— 717 —
دنيانڭ قارمهقاريشيق اصول و عاداتى اوڭا ناصل تكليف ايديلير؟ نه وقت بنى سربست بيراقوب مملكتمه إعاده ايدوب حقوقمى ويرديڭز، او وقت اصولڭزڭ تطبيقنى ايستهيهبيليرسڭز.
ايكنجى مسئله:أهلِ دنيا دييورلر كه: بزه أحكامِ دينيهيى و حقائقِ إسلاميهيى تعليم ايدهجك رسمى بر دائرهمز وار. سن نه صلاحيتله نشرياتِ دينيه ياپييورسڭ؟ سن مادام نفيه محكومسڭ، بو ايشلره قاريشمغه حقّڭ يوق.
الجواب:حق و حقيقت إنحصار آلتنه آلينماز! ايمان و قرآن ناصل إنحصار آلتنه آلينهبيلير؟ سز دنياڭزڭ اصولنى، قانوننى إنحصار آلتنه آلابيليرسڭز. فقط حقائقِ ايمانيه و أساساتِ قرآنيه، رسمى بر شكلده و اجرت مقابلنده دنيا معاملاتى صورتنه صوقولماز. بلكه بر موهبهِٔ إلٰهيه اولان او أسرار، خالص بر نيّت ايله و دنيادن و حظوظاتِ نفسانيهدن تجرّد ايتمك وسيلهسيله او فيضلر گلهبيلير. هم ده سزڭ او رسمى دائرهڭز دخى، مملكتده ايكن بنى واعظ قبول ايتدى، تعيين ايتدى. بن او واعظلگى قبول ايتدم، فقط معاشنى ترك ايتدم. أليمده وثيقهم وار. واعظلك و إماملق وثيقهسيله هر يرده عمل ايدهبيليرم؛ چونكه بنم نفيم حقسز اولمشدر. هم منفيلر مادام إعاده ايديلدى، أسكى وثيقهلريمڭ حكمى باقيدر.
ثانيًا: يازديغم حقائقِ ايمانيهيى طوغريدن طوغرىيه نفسمه خطاب ايتمشم. هركسى دعوت ايتمييورم. بلكه روحلرى محتاج و قلبلرى يارهلى اولانلر، او أدويهِٔ قرآنيهيى آرايوب بولويورلر. يالڭز مدارِ معيشتم ايچون، يڭى حروف چيقمهدن أوّل، حشره دائر بر رسالهمى طبع ايتديردم. بونى ده، بڭا قارشى إنصافسز أسكى والى، او رسالهيى تدقيق ايدوب، تنقيد ايدهجك بر جهت بولامديغى ايچون ايليشهمدى.
— 718 —
اوچنجى مسئله:بنم بعض دوستلرم، أهلِ دنيا بڭا شبههلى باقدقلرى ايچون، أهلِ دنيايه خوش گورونمك ايچون، بندن ظاهرًا تبرّى ايدييورلر؛ بلكه تنقيد ايدييورلر. حالبوكه قورناز أهلِ دنيا، بونلرڭ تبرّيسنى و بڭا قارشى إجتنابلرينى، او أهلِ دنيايه صداقته دگل، بلكه بر نوع ريايه، وجدانسزلغه حمل ايدوب، او دوستلريمه قارشى فنا نظرله باقييورلر.
بن ده ديرم:أى آخرت دوستلرم! بنم قرآنه خدمتكارلغمدن تبرّى ايدوب قاچماييڭز. چونكه إن شاء اللّٰه بندن سزه ضرر گلمز. أگر فرضا مصيبت گلسه ويا بڭا ظلم ايديلسه، سز بندن تبرّى ايله قورتولامازسڭز. او حال ايله، مصيبته و طوقاده داها زياده إستحقاق كسب ايدرسڭز. هم نه وار كه، أوهامه دوشويورسڭز؟
دردنجى مسئله:شو نفى زمانمده گورويورم كه: خودفروش و سياست باتاقلغنه دوشمش بعض إنسانلر، بڭا طرفگيرانه، رقيبانه بر نظرله باقييورلر. گويا بن ده اونلر گبى دنيا جريانلريله علاقهدارم.
هَىْ أفنديلر!بن ايمانڭ جريانندهيم. قارشيمده ايمانسزلق جريانى وار. باشقه جريانلرله علاقهم يوق. او آدملردن اجرت مقابلنده ايش گورنلر، بلكه كندينى بر درجه معذور گورويور. فقط اجرتسز، حميت نامنه بڭا قارشى طرفگيرانه، رقيبانه وضعيت آلمق و ايليشمك و أذيت ايتمك؛ غايت فنا بر خطادر. چونكه سابقًا إثبات ايديلديگى گبى، سياستِ دنيا ايله هيچ علاقهدار دگلم؛ يالڭز بتون وقتمى و حياتمى، حقائقِ ايمانيه و قرآنيهيه حصر و وقف ايتمشم. مادام بويلهدر، بڭا أذيت ويروب رقيبانه ايليشن آدم دوشونسون كه، او معاملهسى زندقه و ايمانسزلق نامنه ايمانه ايليشمك حكمنه گچر.
— 719 —
بشنجى مسئله:دنيا مادام فانيدر. هم مادام عمر قيصهدر. هم مادام غايت لزوملى وظيفهلر چوقدر. هم مادام حياتِ أبديه بوراده قزانيلاجقدر. هم مادام دنيا صاحبسز دگل. هم مادام شو مسافرخانهِٔ دنيانڭ غايت حكيم و كريم بر مدبّرى وار. هم مادام نه اييلك و نه فنالق، جزاسز قالميهجقدر. هم مادام
لَا يُكَلِّفُ اللّٰهُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَا
سرّنجه تكليفِ مالايُطاق يوقدر. هم مادام ضررسز يول، ضررلى يوله مرجّحدر. هم مادام دنيوى دوستلر و رتبهلر، قبر قپوسنه قدردر.
ألبته أڭ بختيار اودر كه: دنيا ايچون آخرتى اونوتماسين، آخرتنى دنيايه فدا ايتمهسين، حياتِ أبديهسنى حياتِ دنيويه ايچون بوزماسين، مالايعنى شيلرله عمرينى تلف ايتمهسين، كندينى مسافر تلقّى ايدوب مسافرخانه صاحبنڭ أمرلرينه گوره حركت ايتسين، سلامتله قبر قپوسنى آچوب سعادتِ أبديهيه گيرسين.
(حاشيه): بو ماداملر ايچوندر كه؛ شخصمه قارشى اولان ظلملره، صيقنتيلره آلديرمييورم و أهمّيت ويرمييورم. "مراقه دگمييور" دييورم و دنيايه قاريشمييورم.
٭ ٭ ٭
— 720 —
اون آلتنجى مكتوبڭ ذيلى
بِاسْمِهِ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
أهلِ دنيا سببسز، بنم گبى عاجز، غريب بر آدمدن توهّم ايدوب بيڭلر آدم قوّتنده تخيّل ايدهرك، بنى چوق قيدلر آلتنه آلمشلر. بارلانڭ بر محلّهسى اولان بدرهده و بارلانڭ بر طاغنده، بر ايكى گيجه قالمقلغمه مساعده ايتمهمشلر. ايشيتدم كه، دييورلر: "سعيد أللى بيڭ نفر قوّتندهدر، اونڭ ايچون سربست بيراقمييورز."
بن ده ديرم كه:أى بدبخت أهلِ دنيا! بتون قوّتڭزله دنيايه چاليشديغڭز حالده، نهدن دنيانڭ ايشنى دخى بيلمييورسڭز؟ ديوانه گبى حكم ايدييورسڭز. أگر قورقوڭز شخصمدن ايسه؛ أللى بيڭ نفر دگل، بلكه بر نفر أللى دفعه بندن زياده ايشلر گورهبيلير. يعنى، اوطهمڭ قپوسنده طوروب، بڭا "چيقميهجقسڭ" دييهبيلير.
أگر قورقوڭز مسلگمدن و قرآنه عائد دلّاللغمدن و قوّهِٔ معنويهِٔ ايمانيهدن ايسه؛ أللى بيڭ نفر دگل، ياڭليشسكز! مسلك إعتباريله أللى ميليون قوّتندهيم، خبريڭز اولسون! چونكه، قرآنِ حكيمڭ قوّتيله سزڭ دينسزلريڭز داخل اولديغى حالده، بتون آوروپايه ميدان اوقويورم. بتون نشر ايتديگم أنوارِ ايمانيه ايله اونلرڭ فنونِ مثبته و طبيعت ديدكلرى محكم قلعهلرينى زير و زبر ايتمشم. اونلرڭ أڭ بيوك دينسز فيلسوفلرينى، حيواندن آشاغى دوشورمشم. دينسزلريڭز دخى ايچنده بولونان بتون
— 721 —
آوروپا طوپلانسه، اللّٰهڭ توفيقيله بنى او مسلگمڭ بر مسئلهسندن گرى چويرهمزلر، إن شاء اللّٰه مغلوب ايدهمزلر!..
مادام بويلهدر، بن سزڭ دنياڭزه قاريشمييورم، سز ده بنم آخرتمه قاريشماييڭز! قاريشسهڭز ده بيهودهدر:
تقديرِ خدا، قوّتِ بازو ايله دونمز
بر شمعه كه، مولا ياقه، اوفلهمكله سونمز.
بنم حقّمده، مستثنا بر صورتده، پك زياده أهلِ دنيا توهّم ايدوب، عادتا قورقويورلر. بنده بولونميان و بولونسه دخى سياسى بر قصور تشكيل ايتمهين و إتهامه مدار اولميان شيخلك، بيوكلك، خانَدان، عشيرت صاحبى، نفوذلى، أتباعى چوق، همشهريلريله گوروشمك، دنيا أحواليله علاقهدار اولمق، حتّى سياسته گيرمك، حتّى مخالف اولمق گبى بنده بولونميان أمرلرى تخيّل ايدهرك أوهامه دوشمشلر. حتّى حپسده و خارجدهكى، يعنى كنديلرنجه قابلِ عفو اولميانلرڭ دخى عفولرينى مذاكره ايتدكلرى صيرهده، بنى عادتا هر شيدن منع ايتديلر. فنا و فانى بر آدمڭ، گوزل و باقى شويله بر سوزى وار:
ظلمڭ طوپى وار، گلّهسى وار، قلعهسى وارسه؛
حقّڭ ده بوكولمز قولى، دونمز يوزى واردر.
بن ده ديرم:
أهلِ دنيانڭ حكمى وار، شوكتى وار، قوّتى وارسه؛
قرآنڭ فيضيله، خادمنده ده:
شاشيرماز علمى، صوصماز سوزى واردر؛
ياڭيلماز قلبى، سونمز نورى واردر.
— 722 —
چوق دوستلرله برابر بڭا نظارت ايدن بر قوماندان، مكرّرًا سؤال ايتديلر: نهدن وثيقه ايچون مراجعت ايتمييورسڭ؟ إستدعا ويرمييورسڭ؟
الجواب:بش آلتى سبب ايچون مراجعت ايتمييورم و ايدهمييورم:
برنجيسى:بن أهلِ دنيانڭ دنياسنه قاريشمادم كه، اونلرڭ محكومى اولايم؛ اونلره مراجعت ايدهيم. بن قدرِ إلٰهينڭ محكومىيم و اوڭا قارشى قصورم وار، اوڭا مراجعت ايدييورم.
ايكنجيسى:بو دنيا چابوق تبدّل ايدر بر مسافرخانه اولديغنى يقينًا ايمان ايدوب بيلدم. اونڭ ايچون، حقيقى وطن دگل، هر ير بردر. مادام وطنمده باقى قالميهجغم؛ بيهوده اوڭا قارشى چابالامق، اورايه گيتمك بر شيئه يارامييور. مادام هر ير مسافرخانهدر؛ أگر مسافرخانه صاحبنڭ رحمتى يار ايسه، هركس ياردر، هر ير يارار. أگر يار دگلسه، هر ير قلبه باردر و هركس دشمندر.
اوچنجيسى:مراجعت، قانون دائرهسنده اولور. حالبوكه بو آلتى سنهدر بڭا قارشى معامله، كيفى و فوق القانوندر. منفيلر قانونيله بڭا معامله ايديلمدى. حقوقِ مدنيتدن و بلكه حقوقِ دنيويهدن إسقاط ايديلمش بر طرزده بڭا باقديلر. بو فوق القانون معامله ايدنلره، قانون نامنه مراجعت معناسز اولور.
دردنجيسى:بو سنه بورانڭ مديرى، بنم ناممه، بارلانڭ بر محلّهسى حكمنده اولان بدره قريهسنده، تبديلِ هوا ايچون بر قاچ گون قالمغه دائر مراجعت ايتدى؛ مساعده ايتمديلر. بويله أهمّيتسز بر إحتياجمه جوابِ ردّ ويرنلره ناصل مراجعت ايديلير؟ مراجعت ايديلسه، ذلّت ايچنده فائدهسز بر تذلّل اولور.
بشنجيسى:حقسزلغى حق إدّعا ايدنلره قارشى حق دعوا ايتمك و اونلره مراجعت ايتمك؛ بر حقسزلقدر، حقّه قارشى بر حرمتسزلكدر. بن بو حقسزلغى و حقّه قارشى حرمتسزلگى إرتكاب ايتمك ايستهمم والسلام.
— 723 —
آلتنجى سبب:بڭا قارشى أهلِ دنيانڭ ويردكلرى صيقنتى، سياست ايچون دگل؛ چونكه اونلر ده بيليرلر كه، سياسته قاريشمييورم، سياستدن قاچييورم. بلكه بيلهرك ويا بيلميهرك زندقه حسابنه، بنم دينه مربوطيتمدن بنى تعذيب ايدييورلر. اويله ايسه اونلره مراجعت ايتمك، ديندن پيشمانلق گوسترمك و مسلكِ زندقهيى اوقشامق ديمكدر. هم بن اونلره مراجعت و دخالت ايتدكجه؛ عادل اولان قدرِ إلٰهى، بنى اونلرڭ ظالم أليله تعذيب ايدهجكدر. چونكه اونلر ديانته مربوطيتمدن بنى صيقييورلر. قدر ايسه، بنم ديانتده و إخلاصده نقصانيّتم وار؛ آرا صيره أهلِ دنيايه رياكارلقلرمدن ايچون بنى صيقييور. اويله ايسه، شيمديلك شو صيقنتيدن قورتولوشم يوق. أگر أهلِ دنيايه مراجعت ايتسهم، قدر دير: "أى رياكار! بو مراجعتڭ جزاسنى چك!" أگر مراجعت ايتمزسهم، أهلِ دنيا دير: "بزى طانيمييورسڭ، صيقنتيده قال!"
يدنجى سبب:معلومدر كه، بر مأمورڭ وظيفهسى، هيئتِ إجتماعيهيه مضر أشخاصه ميدان ويرمهمك و نافعلره يارديم ايتمكدر. حالبوكه بنى نظارت آلتنه آلان مأمور، قبر قپوسنه گلن، مسافر بر إختيار آدمه لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ دهكى ايمانڭ لطيف بر ذوقنى ايضاح ايتديگم وقت، (بر جُرمِ مشهود حالنده بنى ياقالامق گبى) چوق زمان يانمه گلمديگى حالده، او وقت گويا بر قباحت ايشلهيورم گبى يانمه گلدى. إخلاص ايله ديڭلهين او بيچارهيى ده محروم بيراقدى؛ بنى ده حدّته گتيردى. حالبوكه بوراده بعض آدملر واردى؛ او اونلره أهمّيت ويرمييوردى. صوڭره أدبسزلكلرده و كويدهكى حياتِ إجتماعيهيه زهر ويرهجك صورتده بولوندقلرى وقت، اونلره إلتفات ايتمگه و تقدير ايتمگه باشلادى. هم معلومدر كه: زندانده يوز جنايتى بولونان بر آدم، نظارته مأمور ضابط اولسون، نفر اولسون، هر زمان اونلرله گوروشهبيلير. حالبوكه بر سنهدر، هم آمر، هم نظارته مأمور حكومتِ ملّيهجه
— 724 —
ايكى مهمّ ذات قاچ دفعه اوطهمڭ يانندن گچدكلرى حالده، قطعا و أصلا نه بنم ايله گوروشديلر و نه ده حالمى صورديلر. بن أوّل ظن ايتدم كه، عداوتلرندن ياناشمييورلر. صوڭره تحقّق ايتدى كه، أوهاملرندن.. گويا بن اونلرى يوتهجغم گبى قاچييورلر. ايشته شو آدملر گبى أجزاسى و مأمورلرى بولونان بر حكومتى، حكومت دييهرك مرجع طانييوب مراجعت ايتمك، كارِ عقل دگل، بيهوده بر ذلّتدر. أسكى سعيد اولسيدى عنتره گبى دييهجكدى:
مَاءُ الْحَيَاةِ بِذِلَّةٍ كَجَهَنَّمَ ٭ وَ جَهَنَّمُ بِالْعِزِّ فَخْرُ مَنْزِلِى
أسكى سعيد يوق. يڭى سعيد ايسه، أهلِ دنيا ايله قونوشمهيى معناسز گورويور. دنيالرى باشلرينى يسين! نه ياپارلرسه ياپسينلر! محكمهِٔ كبراده اونلرله محاكمه اولاجغز دير، سكوت ايدر.
عدمِ مراجعتمڭ سببلرندن سكزنجيسى:
"غيرِ مشروع بر محبّتڭ نتيجهسى، مرحمتسز بر عداوت اولديغى" قاعدهسنجه، عادل اولان قدرِ إلٰهى، لايق اولمادقلرى حالده مَيل ايتديگم شو أهلِ دنيانڭ ظالم أليله بنى تعذيب ايدييور. بن ده بو عذابه مستحقم دييوب سكوت ايدييوردم. چونكه حربِ عموميده گوڭللى آلاى قوماندانى اولارق ايكى سنه چاليشدم، چارپيشدم. اوردو قوماندانى و أنور پاشا تقديراتى آلتنده قيمتدار طلبهلريمى، دوستلريمى فدا ايتدم. يارهلانوب أسير دوشدم. أسارتدن گلدكدن صوڭره خطواتِ ستّه گبى أثرلرمله كنديمى تهلكهيه آتوب، إنگليزلرڭ إستانبوله تسلّطى آلتنده، إنگليزلرڭ باشلرينه ووردم. شو بنى إشكنجهلى و سببسز أسارت آلتنه آلانلره يارديم ايتدم. ايشته اونلر ده بڭا، او يارديم جزاسنى بويله ويرييورلر. اوچ سنه روسيهده أسارتمده چكديگم زحمت و صيقنتىيى، بوراده بو دوستلرم بڭا اوچ آيده چكديرديلر. حالبوكه روسلر، بنى كرد
— 725 —
گوڭللى قوماندانى صورتنده، قازاقلرى و أسيرلرى كسن غدّار آدم نظريله بڭا باقدقلرى حالده، بنى درسدن منع ايتمديلر. آرقداشم اولان طقسان أسير ضابطلرڭ قسمِ أكثريسنه درس ويرييوردم. بر دفعه روس قوماندانى گلدى، ديڭلهدى. توركجه بيلمديگى ايچون سياسى درس ظن ايتدى، بر دفعه بنى منع ايتدى؛ صوڭره ينه إذن ويردى. هم عين قيشلهده بر اوطهيى جامع ياپدق. بن إماملق ياپييوردم. هيچ مداخله ايتمديلر، إختلاطدن منع ايتمديلر، بنى مخابرهدن كسمديلر. حالبوكه بو دوستلرم گويا وطنداشلرم و دينداشلرم و اونلرڭ منفعتِ ايمانيهلرينه اوغراشديغم آدملر، هيچ بر سبب يوق ايكن، سياستدن و دنيادن علاقهمى كسديگمى بيليرلركن.. اوچ سنه دگل، بلكه بنى آلتى سنه صيقنتيلى بر أسارت آلتنه آلديلر؛ إختلاطدن منع ايتديلر. وثيقهم اولديغى حالده درسدن، حتّى اوطهمده خصوصى درسمى ده منع ايتديلر؛ مخابرهيه سد چكديلر. حتّى وثيقهم اولديغى حالده، كندم تعمير ايتديگم و درت سنه إماملق ايتديگم مسجدمدن بنى منع ايتديلر. شيمدى دخى جماعت ثوابندن بنى محروم ايتمك ايچون، دائمى جماعتم و آخرت قارداشلرم مخصوص اوچ آدمه دخى إمامت ايتمهمى قبول ايتمييورلر.
هم ايستهمديگم حالده، بريسى بڭا ايى ديسه، بڭا نظارت ايدن مأمور قيصقانارق قيزييور؛ نفوذينى قيرهيم دييه وجدانسزجهسنه تدبيرلر ياپييور؛ آمرلرندن إلتفات گورمك ايچون بنى تعجيز ايدييور.
ايشته بويله وضعيتده بر آدم، جنابِ حقدن باشقه كيمه مراجعت ايدر؟ حاكم كندى مدّعى اولسه، ألبته اوڭا شكوا ايديلمز. گل سن سويله بو حاله نه دييهجگز؟ سن نه ديرسهڭ دى.. بن ديرم كه: بو دوستلرم ايچنده چوق منافقلر وار. منافق كافردن أشددر. اونڭ ايچون، كافر روسڭ بڭا چكديرمديگنى چكديرييورلر.
— 726 —
هَىْ بدبختلر! بن سزه نه ياپدم و نه ياپييورم؟ ايمانڭزڭ قورتولمسنه و سعادتِ أبديهڭزه خدمت ايدييورم! ديمك خدمتم خالص، ِللّٰه ايچون اولمامش كه عكس العمل اولويور. سز اوڭا مقابل، هر فرصتده بنى اينجيتييورسڭز. ألبته محكمهِٔ كبراده سزڭله گوروشهجگز!..
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ نِعْمَ الْمَوْلٰى وَنِعْمَ النَّصِيرُ
ديرم.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
سعيد النورسى
— 727 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
حپس مصيبتنه دوشنلره مرحمتكارانه، صداقتله، خارجدن گلن أرزاقلرينه نظارت و يارديم ايدنلره قوّتلى بر تسلّىيى اوچ نقطهده بيان ايدهجگم:
برنجى نقطه:
حپسده گچن عمر گونلرى، هر بر گون اون گون قدر بر عبادت قزانديرابيلير و فانى ساعتلرى، ميوهلرى جهتيله معنًا باقى ساعتلره چويرهبيلير و بش اون سنه جزا، ميليونلر سنه حپسِ أبديدن قورتولمغه وسيله اولابيلير. ايشته أهلِ ايمان ايچون بو پك بيوك و چوق قيمتدار قزانجڭ شرطى، فرض نمازينى قيلمق و حپسه سببيت ويرن گناهلردن توبه ايتمك و صبر ايچنده شكر ايتمكدر. ذاتًا حپس چوق گناهلره مانعدر، ميدان ويرمييور.
ايكنجى نقطه:
زوالِ لذّت ألم اولديغى گبى، زوالِ ألم دخى لذّتدر. أوت هركس گچمش لذّتلى، صفالى گونلرينى دوشونسه؛ تأسّف و تحسّر ألمِ معنويسنى حسّ ايدوب "أيواه!" دير. و گچمش مصيبتلى، ألملى گونلرينى تخطّر ايتسه؛ زوالندن بر معنوى لذّت حسّ ايدر كه، "الحمد ِللّٰه شكر، او بلا ثوابنى بيراقدى گيتدى" دير. فرح ايله تنفّس ايدر. ديمك بر ساعت موقّت ألم، زواليله روحده بر معنوى لذّت بيراقير و لذّتلى ساعت، بِالعكس ألم بيراقير. مادام حقيقت بودر و مادام گچمش مصيبت ساعتلرى، ألملرى ايله برابر معدوم و يوق اولمش و گلهجك بلا گونلرى شيمدى معدوم و يوقدر و يوقدن ألم يوق و معدومدن ألم گلمز. مثلا، بر قاچ گون أوّل آج و صوسز اولماسندن، بر ايكى گون صوڭره آج و صوسز اولمق إحتمالندن، بوگون اونلر نيّتيله متماديًا أكمك يهسه و صو ايچسه، نه درجه ديوانهلكدر. عينًا اويله ده، گچمش و گلهجك ألملى ساعتلرى (كه هيچ و معدوم و يوق اولمشلر) شيمدى اونلرى دوشونوب صبرسزلق گوسترمك و قصورلى نفسنى
— 728 —
بيراقوب، اللّٰهدن شكوا ايتمك گبى "اوف! اوف!" ديمك ديوانهلكدر. أگر صاغه صوله يعنى گچمش و گلهجگه قارشى صبر قوّتنى طاغيتمازسه و حاضر ساعته و او گونه قارشى طوتسه، تام كافى گلير. صيقنتى اوندن بره اينر. حتّى شكوا اولماسين، بن بو اوچنجى مدرسهِٔ يوسفيهده، بر قاچ گون ظرفنده، هيچ عمرمده گورمهديگم مادّى و معنوى صيقنتيلى، خستهلقلى مصيبتمده، خصوصًا نورڭ خدمتندن محروميتمدن گلن مأيوسيت و قلبى و روحى صيقنتيلر بنى أزديگى صيرهده، عنايتِ إلٰهيه بو مذكور حقيقتى گوستردى. بن ده صيقنتيلى خستهلغمدن، حپسمدن راضى اولدم. چونكه بنم گبى قبر قپوسنده بر بيچارهيه، غفلتله گچهبيلير بر ساعتى، اون ساعت عبادت ساعتلرى ياپمق بيوك بر كاردر دييه شكر أيلهدم.
اوچنجى نقطه:
شفقتكارانه خدمتيله يارديم ايتمك و محتاج اولدقلرى رزقلرينى أللرينه ويرمك و معنوى يارهلرينه تسلّيلرله مرهم سورمك، آز بر عمل ايله بيوك بر قزانج وار. و طيشاريدن گلن يمكلرينى اونلره ويرمك، عين يمك قدر او غارديان و غارديان ايله برابر داخلده و خارجده بيچاره محبوسلره چاليشانلره بر صدقه حكمنده دفترِ حسناتنه يازيلير. خصوصًا مصيبتزده، إختيار ويا خسته ويا فقير ويا غريب اولسه، او صدقهِٔ معنويهنڭ ثوابنى چوق زيادهلشديرر. ايشته بو قيمتلى قزانجڭ شرطى، فرض نمازينى قيلماقدر. تا كه او خدمتى، ِللّٰه ايچون اولسون. هم بر شرطى ده صداقت و شفقت و سَوينجله و منّت ايتمهمك طرزده يارديملرينه قوشمقدر.
٭ ٭ ٭
— 729 —
گنجلك رهبرينڭ كوچك بر حاشيهسى
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
رسالهِٔ نوردهكى حقيقى تسلّىيه محبوسلر چوق محتاجدرلر. خصوصًا گنجلك ضربهسنى يهيوب، تازه و شيرين عمرينى حپسده گچيرنلرڭ، نورلره أكمك قدر إحتياجلرى وار. أوت گنجلك طمارى، عقلدن زياده حسّياتى ديڭلر. حسّ و هوس ايسه كوردر، عاقبتى گورمز. بر درهم حاضر لذّتى، ايلريده بر بطمان لذّته ترجيح ايدر. بر دقيقه إنتقام لذّتى ايله قتل ايدر، سكسان بيڭ ساعت حپس ألملرينى چكر و بر ساعت سفاهت كيفيله (بر ناموس مسئلهسنده) بيڭلر گون هم حپسڭ، هم دشمننڭ أنديشهسندن صيقنتيلرله عمرينڭ سعادتى محو اولور. بونلره قياسًا بيچاره گنجلرڭ چوق ورطهلرى وار كه؛ أڭ طاتلى حياتنى أڭ آجى و آجينهجق بر حياته چويرييورلر و بِالخاصّه شمالده قوجه بر دولت، گنجلك هوساتنى ألده ايدهرك، بو عصرى فورطنهلريله صارصييور. چونكه عاقبتى گورمهين كور حسّياتله حركت ايدن گنجلره، أهلِ ناموسڭ گوزل قيزلرينى و قاريلرينى إباحه ايدر. بلكه حماملرنده أركك قادين برابر چيپلاق اولارق گيرمهلرينه إذن ويرمهلرى جهتنده بو فحشياتى تشويق ايدر. هم سرسرى و فقير اولانلره زنگينلرڭ ماللرينى حلال ايدر كه، بتون بشر بو مصيبته قارشى تيترهيور.
ايشته بو عصرده إسلام و تورك گنجلرى قهرمانانه طاورانوب ايكى جهتدن هجوم ايدن بو تهلكهيه قارشى، رسالهِٔ نورڭ ميوه و گنجلك رهبرى گبى كسكين قلنجلريله مقابله ايتمهلرى ألزمدر. يوقسه او بيچاره گنج، هم دنيا إستقبالنى و مسعود حياتنى، هم آخرتدهكى سعادتنى و حياتِ باقيهسنى عذابلره، ألملره
— 730 —
چويروب محو ايدر و سوءِ إستعمال و سفاهتله خستهخانهلره و حسّيات طاشقينلقلريله حپسخانهلره دوشر. أيواهلر، أسفلر ايله إختيارلغنده چوق آغلايهجق. أگر تربيهِٔ قرآنيه و نورڭ حقيقتلريله كندينى محافظه أيلهسه، تام بر قهرمان گنج و مكمّل بر إنسان و مسعود بر مسلمان و سائر ذىحياتلره، حيوانلره بر نوع سلطان اولور.
أوت بر گنج، حپسده يگرمى درت ساعت هر گونكى عمرندن تك بر ساعتنى بش فرض نمازينه صرف ايتسه و أكثر گناهلردن حپس مانع اولديغى گبى او مصيبته سببيت ويرن خطادن دخى توبه ايدوب سائر ضررلى، ألملى گناهلردن چكيلسه هم حياتنه، هم إستقبالنه، هم وطننه، هم ملّتنه، هم أقرباسنه بيوك فائدهسى اولماسى گبى؛ او اون - اونبش سنهلك فانى گنجلكله أبدى، پارلاق، باقى بر گنجلگى قزانهجغنى، باشده قرآنِ معجز البيان، بتون كتب و صحفِ سماويه قطعى خبر ويروب مژده ايدييور. أوت او شيرين، گوزل گنجلك نعمتنه إستقامتله، طاعتله شكر ايتسه هم زيادهلشير، هم باقيلهشير، هم لذّتلهنير. يوقسه هم بلالى اولور، هم ألملى، غملى، كابوسلى اولور، گيدر. هم أقرباسنه، هم وطننه، هم ملّتنه مضر بر سرسرى حكمنه گچيرمگه سببيت ويرر.
أگر محبوس، ظلمًا محكوم اولمش ايسه، فرض نمازينى قيلمق شرطيله، هر بر ساعتى، بر گون عبادت حكمنده اولديغى گبى، او حپس اونڭ حقّنده بر چلّهخانهِٔ عزلت اولوب أسكى زمانده مغارهلره گيرهرك عبادت ايدن منزوى صالحلردن صاييلابيليرلر.
أگر فقير ويا إختيار ويا خسته و ايمان حقيقتلرينه مشتاق ايسه؛ فرضنى ياپمق و توبه ايتمك شرطيله هر بر ساعتلرى دخى يگرميشر ساعت عبادت اولوب حپس اوڭا بر إستراحتخانه و مرحمتكارانه اوڭا باقان دوستلر ايچون بر محبّتخانه، بر
— 731 —
تربيهخانه، بر درسخانه حكمنه گچر. او حپسده طورمقله خارجندهكى مشوّش، هر طرفده گناهلرڭ هجوملرينه معروض سربستيتدن داها زياده خوشلانهبيلير. حپسدن تام تربيه آلير. چيقديغى زمان بر قاتل، بر منتقم اولارق دگل، بلكه توبهكار، تجربهلى، تربيهلى، ملّته منفعتلى بر آدم چيقار. حتّى دڭزلى حپسندهكى ذاتلرڭ آز بر زمانده نورلردن فوق العاده حسنِ أخلاق درسنى آلانلرينى گورن بعض علاقهدار ذاتلر ديمشلر كه: "تربيه ايچون اون بش سنه حپسه آتمقدنسه، اون بش هفته رسالهِٔ نور درسنى آلسهلر، داها زياده اونلرى إصلاح ايدر."
مادام ئولوم ئولمييور و أجل گيزليدر، هر وقت گلهبيلير و مادام قبر قپانمييور، قافله قافله آرقهسندن گلنلر اورايه گيروب غائب اولويورلر و مادام بو حياتِ دنيويه غايت سرعتله گيدييور و مادام ئولوم، أهلِ ايمان حقّنده إعدامِ أبديدن ترخيص تذكرهسنه چوريلديگنى، حقيقتِ قرآنيه ايله رسالهِٔ نور گونش گبى گوسترمش و أهلِ ضلالت و سفاهت حقّنده گوز ايله گورونديگى گبى بر إعدامِ أبديدر، بتون محبوباتندن و موجوداتدن بر فراقِ لا يزاليدر. ألبته و ألبته هيچ بر شبهه قالماز كه، أڭ بختيار اودر كه؛ صبر ايچنده شكر ايدوب حپس مدّتندن تام إستفاده ايدهرك، نورلر درسنى آلارق، إستقامت دائرهسنده ايماننه و قرآنه خدمته چاليشير.
أى ذوق و لذّته مبتلا إنسان! بن يتمش ياشمده بيڭلر تجربهلرله و حجّتلرله و حادثهلرله عين اليقين بيلدم كه: حقيقى ذوق و ألمسز لذّت و كدرسز سَوينج و حياتدهكى سعادت يالڭز ايماندهدر و ايمان حقيقتلرى دائرهسنده بولونور. يوقسه دنيوى بر لذّتده چوق ألملر وار. بر اوزوم دانهسى يديرر اون طوقات وورور، حياتڭ لذّتنى قاچيرر.
أى حپس مصيبتنه دوشن بيچارهلر! مادام دنياڭز آغلايور و طاتلى حياتڭز آجيلاشدى؛ چاليشڭز، آخرتڭز دخى آغلامهسين و حياتِ باقيهڭز گولسون،
— 732 —
طاتليلاشسين، حپسدن إستفاده ايديڭز. ناصل بعضًا آغير شرائط آلتنده دشمن قارشيسنده بر ساعت نوبت، بر سنه عبادت حكمنه گچهبيلير. اويله ده، سزڭ آغير شرائط آلتنده هر بر ساعت عبادت زحمتى؛ چوق ساعتلر اولوب، او زحمتلرى رحمتلره چويرر.
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
سزى تعزيه دگل، بلكه تبريك ايدييورم. مادام قدرِ إلٰهى بزى بو اوچنجى مدرسهِٔ يوسفيهيه بر حكمت ايچون سَوق ايتدى و بر قسم رزقمزى بزه بوراده يديرهجك و رزقمز بزى بورايه چاغيردى و مادام شيمدىيه قدر قطعى تجربهلرله
عَسٰى اَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ
سرّينه عنايتِ إلٰهيه بزى مظهر ايتمش و مادام مدرسهِٔ يوسفيهدهكى يڭى قارداشلريمز هركسدن زياده نورلردهكى تسلّىيه محتاجدرلر و عدليهجيلر، مأمورلردن زياده نور قاعدهلرينه و سائر قدسى قانونلرينه إحتياجلرى وار و مادام نور نسخهلرى پك كثرتله خارجدهكى وظيفهڭزى گورويورلر و فتوحاتلرى توقّف ايتمييور و مادام بوراده هر بر فانى ساعت، باقى عبادت ساعتلرى حكمنه گچر، ألبته بز بو حادثهدن (مذكور نقطهلر ايچون) كمالِ صبر و متانت ايچنده مسرورانه شكر ايتمهمز لازمدر. دڭزلى حپسنده تسلّى ايچون يازديغمز بتون او كوچك مكتوبلرى سزه ده عينًا تكرار ايدرم. إن شاء اللّٰه او حقيقتلى فقرهلر سزى ده متسلّى ايدرلر.
٭ ٭ ٭
— 733 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:حدسز شكر ايدرم كه: رسالهِٔ نورڭ حقيقى صاحبلرى اولان مفتيلر، واعظلر، إماملر، خواجهلردن معنوى قهرمانلر ميدانه چيقديلر. شيمدىيه قدر نورڭ فداكارلرى؛ گنجلر، مكتبليلر، معلّملر ايدى. بيڭ بارك اللّٰه أدهم إبراهيملر، على عثمانلر أهلِ مدرسهنڭ يوزلرينى آق ايتديلر، چكينگنلكلرينى جسارته چويرديلر.
ثانيًا:خالصانه فعاليتلرندن و هيجانلرندن نشئت ايدن بو حادثهدن تأسّف ايتمهسينلر. چونكه دڭزلى حپسى نتيجه إعتباريله، إحتياطسز حركت ايدنلرى تبريك ايتديردى. زحمت پك آز، فائدهِٔ معنويه پك چوق اولدى. إن شاء اللّٰه بو اوچنجى مدرسهِٔ يوسفيه، ايكنجيدن گرى قالميهجق.
ثالثًا:مشقّت درجهسنده ثوابڭ زيادهلشمهسى جهتنده، بو شدّتلى حاله شكر ايتملىيز. وظيفهمز اولان خدمتِ ايمانيهيى إخلاصله ياپمغه چاليشمالى؛ وظيفهِٔ إلٰهيه اولان موفّقيت و خيرلى نتيجهلرى ويرمك جهتنه قاريشماملىيز. خَيْرُ الْاُمُورِ اَحْمَزُهَا دييوب بو چلّهخانهدهكى صيقنتيلره صبر ايچنده شكر ايتملىيز. عملمزڭ مقبوليتنه بر علامت و قدسى مجاهدهمزڭ إمتحاننده تام بر شهادتنامه آلمامزه بر أمارهدر بيلمهلىيز.
٭ ٭ ٭
— 734 —
باشده مدير اولارق حپسڭ هيئتِ إدارهسنه صورةً أهمّيتسز، فقط بنجه چوق أهمّيتلى بر معروضاتم وار
يگرمى ايكى سنه تجريدِ مطلق ايچنده گچن حياتم و يتمش بش ياشنده وجوديمڭ آشيلره تحمّلى يوقدر. حتّى چوق زمان أوّل بنى آشيلاديلر، يگرمى سنه اونڭ أثرى اولارق جراحت ياپييوردى. مزمِن بر زهر حكمنه گچدى. أميرطاغنده ايكى دوقتور و آرقداشلرم بونى بيلييورلر. هم درت سنه أوّل، دڭزليده بنى ده عموم محكوملر ايچنده آشيلاديلر. هيچ بريسنه ضرر اولماديغى حالده، بنى يگرمى گون خسته أيلدى. حفظِ إلٰهى ايله، بنم ايچون تهلكهلى اولان خستهخانهيه گيتمگه مجبور ايديلمدم. قطعيًا وجودم آشىيه گلمز. هم معذرتم قوّتليدر. هم يتمش بش ياشنده غايت ضعيف اولديغمدن، اون ياشنده بر چوجغه ايديلن آشىيه آنجق تحمّل ايدرم. هم مادام دائما تجريدِ مطلق ايچندهيم، بنم باشقهلرله تماسم يوق. هم بر آى أوّل ايكى دوقتورى والى أميرطاغنه گوندردى، بنى تام معاينه ايتديلر، هيچ بر سارى خستهلق بولونمديغى، يالڭز غايت ضعفيتدن و تجريد و إختيارلقدن و قولونج خستهلغندن باشقه بر شى بولامديلر. ألبته بو حال، بنى قانونجه آشيلامغه مجبور ايتمز.
هم بيوك بر رجام وار، بنى خستهخانهيه سَوق ايتمهيڭز. بتون حياتمده، خصوصًا بو يگرمى ايكى سنه تجريدِ مطلق عمرمده تحمّل ايدهمديگم بر وضعيته، يعنى طانيمديغم خسته باقيجيلرڭ حكمى آلتنه مجبور ايتمهيڭز. گرچه بو صيرهلرده قبره گيرمگى خوش گورمگه باشلامشدم. فقط إنسانيتلرينى گورديگم بو حپسڭ هيئتِ إدارهسنڭ خاطرلرى و محبوسلرڭ تسلّيلرى ايچون شيمديلك حپسى قبره ترجيح ايتدم.
٭ ٭ ٭
— 735 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:بنم شخصمه ايديلن أذيت و إهانتلردن متأثّر اولمايڭز. چونكه رسالهِٔ نورده بر قصور بولامييورلر، اونڭ بدلنه بنم أهمّيتسز و چوق قصورلى شخصمله اوغراشييورلر. بن بوندن ممنونم. رسالهِٔ نورڭ سلامتنه و شرفنه بيڭلر شخصى ألملر، بلالر، تحقيرلر گورسهم؛ ينه مفتخرانه شكر ايتمك، نوردن آلديغم درسڭ مقتضاسيدر و اونڭ ايچون بڭا بو جهتده آجيمايڭز.
ثانيًا:پك گنيش و شدّتلى و مرحمتسز بو تعرّض و هجوم، شيمديلك يگرميدن بره ايندى. بيڭلر خاصلر يرنده بر قاچ ذات و يوز بيڭلر علاقهدارلر بدلنه محدود بر قاچ يڭى قارداشلرى طوپلاديلر. ديمك عنايتِ إلٰهيه ايله پك خفيف بر صورته چوريلمش.
ثالثًا:عنايتِ ربّانيه ايله ايكى سنه عليهمزده پلان چويرن سابق والى دفع اولدى و عليهمزده پك زياده أوهاملانديريلان داخليه وكيلنڭ همشهريلگى و نسلجه جدلرى زياده ديندارلق جهتيله بو دهشتلى هجومى پك چوق خفيفلشدرديگنه قوّتلى بر إحتمال وار. اونڭ ايچون مأيوس اولمايڭز و تلاش ايتمهيڭز.
رابعًا:پك چوق تجربهلرله و حادثهلرله قطعى قناعت ويرهجك بر طرزده، رسالهِٔ نورڭ آغلاماسيله يا زمين تيترهر ويا هوا آغلار. گوزيمزله چوق گورديگمز و قسمًا محكمهده دخى إثبات ايتديگمز گبى؛ تخمينمجه، بو قيش أمثالسز بر طرزده ياز گبى (بدايتده) گولمهسى، رسالهِٔ نورڭ پرده آلتنده تكثير ماكينهسيله گولمهسنه و إنتشارينه توافقى و هر طرفده تحرّى و مصادره أنديشهسيله توقّفله آغلامهسنه، بردن بره قيش دهشتلى حدّتى و آغلاماسيله تطابقى، قوّتلى بر أمارهدر كه، حقيقتِ قرآنيهنڭ
— 736 —
بو عصرده پارلاق بر معجزهِٔ كبراسيدر، زمين و كائنات اونڭ ايله علاقهدار...
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بوگون بردن خاطره گلدى كه؛ مسئلهِٔ نوريه مناسبتيله بو مدرسهيه قدرِ إلٰهى و قسمتڭ سَوقيله گلنلرى تعزيه يرينه تبريك أيله. چونكه أكثريتڭ هر برى يگرمى، اوتوز، بلكه يوز، بلكه بيڭ معصوم قارداشلريمزه بدل گلوب اونلرى بر درجه زحمتدن قورتارييور. هم نور ايله ايمانه خدمتڭز دوام ايتمكله برابر، هر برى آز زمانده چوق خدمت ايتمش، بعضلرى اون سنهده يوز سنهلك ايش گورمش گبيدر. هم بو يڭى مدرسهِٔ يوسفيهنڭ إمتحاننده بولونوب اونڭ گنيش و كلّى و قيمتدار نتيجهلرينه بِالفعل حصّهدار اولمق ايچون بو زحمتلى مجاهدهيه گيرييورلر. و قولايجه، گورمهلرينه مشتاق اولدقلرى خالص، صادق قارداشلرينى گوروب طاتلى بر درس آلوب ويرييورلر. هم مادام دنيانڭ إستراحت زمانلرى دوام ايتمييور، بوش بوشنه گيدييور؛ ألبته بويله آز زحمتله چوق كار قزانانلر تبريكه لايقدرلر.
قارداشلرم، بو گنيش هجوم، رسالهِٔ نورڭ فتوحاتنه قارشيدر. فقط آڭلاديلر كه؛ نورلره ايليشدكجه داها زياده پارلار، درس دائرهسى گنيشلنوب أهمّيت كسب ايدر و مغلوب اولماز. يالڭز سِرًّا تَنَوَّرَتْ پردهسى آلتنه گيرر. اونڭ ايچون پلانى دگيشديرديلر، ظاهرًا نورلره ايليشمييورلر. بز مادام عنايت آلتندهيز، ألبته كمالِ صبر ايچنده شكر ايتملىيز.
٭ ٭ ٭
— 737 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
غريب و لطيف ايكى حالمى بيان ايتمك لازم گلدى:
برنجيسى:بنم تجريدِ مطلقده سزڭ گبى جانمدن زياده سَوْديگم قارداشلرمله سربست گوروشهمديگمده بر عنايتِ إلٰهيه و بر مصلحت بولونديغى قلبمه إخطار ايديلدى. چونكه أللى ليرايى يولده صرف ايدوب گوروشمك ايچون أميرطاغنه گلهرك أللى دقيقه، بعض اون دقيقه، بعض هيچ گوروشمهدن گيدن چوق آخرت قارداشلريمز، برر بهانه ايله كنديلرينى بو مدرسهِٔ يوسفيهيه آتاجقلردى. بنم طار وقتم و إنزوادن گلن حالتِ روحيهم بيراقسه، او فداكار دوستلر ايله تام صحبت ايتمگه خدمتِ نوريه مساعده ايتمزدى.
ايكنجيسى:بر زمان مشهور بر علّامهيى، حربڭ متعدّد جبههسنده جهاده گيدنلر گورمشلر، اوڭا ديمشلر. او ده ديمش: "بڭا ثواب قزانديرمق و درسلرمدن أهلِ ايمانه إستفاده ايتديرمك ايچون بنم شكلمده بعض أوليالر بنم يرمده ايشلر گورمشلر." عينًا بونڭ گبى، دڭزليده جامعلرده بنى گوردكلرى حتّى رسمًا إخبار ايديلمش و مدير و غارديانه عكس ايتمش. بعضلرى تلاش ايدهرك، "كيم اوڭا حپسخانه قپوسنى آچييور؟" ديمشلر. هم بوراده دخى عينًا اويله اولويور. حالبوكه بنم چوق قصورلى، أهمّيتسز شخصيتمه پك جزئى بر خارقه إسنادينه بدل، رسالهِٔ نورڭ خارقهلرينى إثبات ايدوب گوسترن سكّهِٔ غيبى مجموعهسى يوز درجه، بلكه بيڭ درجه زياده نورلره إعتماد قزانديرر و مقبوليتنه إمضا باصار. خصوصًا نورڭ قهرمان طلبهلرى، حقيقةً خارقه حاللرى و قلملريله إمضا باصييورلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 738 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بنى مراق ايتمهيڭز، بن سزڭله برابر بر بناده بولونديغمدن بختيارم، ممنون و مسرورم.
شيمدى وظيفهمز: بر مدافعه نسخهسى إسپارطهيه گيتسين. ممكن ايسه هم يڭى حروفله، هم ماكينه ايله أسكى حروف يگرمى نسخه چيقسين. حتّى اورانڭ مدّعىعمومينه گوستريلسين. هم بر نسخه آووقاتمزه بِالذّات ويريلسين و آيرى بر نسخه ده مديره ويروب تا اونى ده دعوا وكيلمزه او ويرسين. هم آنقره مقاماتنه يڭى حرفله برابر أسكى حرفله دڭزليده اولديغى گبى، گوندريلهجك. ممكن ايسه، بش نسخه مقاماته حاضرلانسين. چونكه مصادره ايديلن نورلر، أسكى حرفله او مقاماته، خصوصًا ديانت رياستى هيئتنه گوندريلمش، صوڭره بورايه گلمش. هم وكيلمز أحمد بگه خبر ويريڭز كه، مدافعهيى ماكينه ايله يازديغى وقت صحّتنه پك چوق دقّت ايتسين. چونكه إفادهلرم باشقهسنه بڭزهمييور. بر حرفڭ و بعضًا بر نقطهنڭ ياڭليشيله بر مسئله دگيشير، معنا بوزولور. هم بورايه گلن ايكى ماكينه، سزه مساعده ويريلمزسه گرى گيتسينلر. هم تلاش ايدوب صيقيلمايڭز، مأيوس اولمايڭز. اِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا سرّيله، عنايتِ إلٰهيه إن شاء اللّٰه چابوق إمداديمزه يتيشير.
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
رسالهِٔ نور بنم بدلمه سزلرله گوروشور، درسه مشتاق يڭى قارداشلريمزه گوزلجه درس ويرر. نورلرله يا اوقومق ويا اوقوتمق ويا يازمق صورتندهكى مشغوليت؛ تجربهلرله قلبه فرح، روحه راحت، رزقه بركت، وجوده صحّت ويرييور. شيمدى
— 739 —
خسرو گبى نور قهرمانى سزه إحسان ايديلدى. إن شاء اللّٰه بو مدرسهِٔ يوسفيه دخى، مدرسة الزهرانڭ بر مبارك درسخانهسى اولاجق. بن شيمدىيه قدر خسروى أهلِ دنيايه گوسترمييوردم، گيزلردم. فقط نشر ايديلن مجموعهلر، اونى أهلِ سياسته تماميله گوستردى، گيزلى بر شى قالمادى. اونڭ ايچون بن اونڭ ايكى اوچ خدمتنى خاص قارداشلريمه إظهار ايتدم. هم بن، هم او، داها گيزلهمك دگل، لزوم ايسه عين حقيقت بيان ايديلهجك. فقط شيمديلك قارشيمزده حقيقتى ديڭلهيهجكلر ايچنده دهشتلى و تظاهر ايتمش ايكى معنّد؛ هم زندقه، هم قومونيست حسابنه (برى أميرطاغنده معلوم اولمش، برى ده بوراده) غايت دسّاسانه، عليهمزده إفترالرله مأمورلرى اوركوتمگه چاليشييورلر. اونڭ ايچون بز شيمديلك چوق إحتياط ايدوب تلاش ايتمهمك و عنايتِ إلٰهيهنڭ إمداديمزه گلمهسنى توكّل ايله بكلهمك لازمدر.
٭ ٭ ٭
أى حپس آرقداشلرم و دين قارداشلرم!
سزه هم دنيا عذابندن، هم آخرت عذابندن قورتارهجق بر حقيقتى بيان ايتمك، قلبمه إخطار ايديلدى. او ده شودر:
مثلا، بريسى بريسنڭ قارداشنى ويا أقرباسنى ئولديرمش. بر دقيقه او حدّت يوزندن ميليونلر دقيقه هم قلبى صيقنتى، هم حپس عذابنى چكر. و مقتولڭ أقرباسى دخى إنتقام أنديشهسيله و قارشيسنده دشمننى دوشونمهسيله، حياتنڭ لذّتنى و عمرينڭ ذوقنى قاچيرر. هم قورقو، هم حدّت عذابنى چكييور. بونڭ تك بر چارهسى وار: او ده، قرآنڭ أمر ايتديگى و حق و حقيقت و مصلحت و إنسانيت و إسلاميت إقتضا و تشويق ايتدكلرى اولان باريشمق و مصالحه ايتمكدر. أوت،
— 740 —
حقيقت و مصلحت صلحدر. چونكه أجل بردر، دگيشمز. او مقتول، هر حالده أجل گلديگندن داها دنياده قالميهجقدى. او قاتل ايسه، او قضاءِ إلٰهيهيه واسطه اولمش. أگر باريشمق اولمازسه، ايكى طرف ده دائما قورقو و إنتقام عذابنى چكرلر. اونڭ ايچوندر كه، "اوچ گوندن فضله بر مؤمن ديگر بر مؤمنه كوسمهمك" إسلاميت أمر ايدييور.
أگر او قتل، بر عداوتدن و بر كينلى غرضدن گلمهمشسه و بر منافق او فتنهيه وسيله اولمش ايسه؛ چابوق باريشمق ألزمدر. يوقسه او جزئى مصيبت بيوك اولور، دوام ايدر. أگر باريشسهلر و ئولديرن توبه ايتسه و مقتوله هر وقت دعا ايتسه، او حالده هر ايكى طرف چوق قزانيرلر و قارداش گبى اولورلر. بر گيتمش قارداشه بدل، بر قاچ ديندار قارداشلرى قزانير. قضا و قدرِ إلٰهىيه تسليم اولوب دشمننى عفو ايدر و بِالخاصّه مادام رسالهِٔ نور درسنى ديڭلهمشلر، ألبته مابيْنلرنده بولونان بتون كوسمكلرى بيراقمغه هم مصلحت و إستراحتِ شخصيه و عموميه إقتضا ايدييورلر.
ناصلكه دڭزلى حپسنده بربرينه دشمن بتون محبوسلر، نورلر درسيله بربرينه قارداش اولديلر و بزم برائتمزه بر سبب اولوب (حتّى دينسزلره، سرسريلره ده) او محبوسلر حقّنده "ما شاء اللّٰه، بارك اللّٰه" ديديرتديلر، او محبوسلر تام تنفّس ايتديلر. بن بوراده گوردم كه، بر تك آدمڭ يوزندن يوز آدم صيقنتى چكوب برابر تنفّسه چيقمييورلر. اونلره ظلم اولور. مرد و وجدانلى بر مؤمن، كوچك و جزئى بر خطا ويا منفعتله يوزر ضررى أهلِ ايمانه ويرمز. أگر خطا ايتسه ويرسه، چابوق توبه ايتمك لازمدر.
٭ ٭ ٭
— 741 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بن هم رسالهِٔ نورى، هم سزلرى، هم كنديمى، خسرو و حفظى و بارطينلى سيّدڭ قيمتدار مژدهلريله هم تبريك، هم تبشير ايدييورم. أوت بو سنه حجّه گيدنلر، مكّهِٔ مكرّمهده نورڭ قوّتلى مجموعهلرينى بيوك عالملرڭ هم عربجه، هم هندجه ترجمه و نشره چاليشمهلرى گبى؛ مدينهِٔ منوّرهده دخى او درجه مقبول اولمش كه، روضهِٔ مطهّرهده مقبرِ سعادت اوستنده قونولمش. حاجى سيّد، كندى گوزيله عصاىِ موسى مجموعهسنى قبرِ پيغمبرى (عصم) اوزرنده گورمش. ديمك مقبولِ نبوى اولمش و رضاىِ محمّدى عليه الصلاة والسلام دائرهسنه گيرمش. هم نيّت ايتديگمز و بورادن گيدن حاجيلره ديديگمز گبى، نورلر بزم بدلمزه او مبارك مقاملرى زيارت ايتمشلر. حدسز شكر اولسون، نورڭ قهرمانلرى بو مجموعهلرى تصحيحلى اولارق نشر ايتمهلريله پك چوق فائدهلرندن بريسى ده؛ بنى تصحيح وظيفهسندن و مراقندن قورتارديغى گبى، قلمله يازيلان سائر نسخهلره تام بر مأخذ اولمق جهتنده يوزر تصحيحجى حكمنه گچديلر. جنابِ أرحم الراحمين او مجموعهلرڭ هر بر حرفنه مقابل اونلرڭ دفترِ حسناتلرينه بيڭ حسنه يازديرسين. آمين، آمين، آمين.
٭ ٭ ٭
مژدهلى و تعبيرى چيقمش لطيف بر رؤيا
بڭا خدمت ايدن على گلدى، ديدى: "بن رؤياده گوردم كه، سن خسروله برابر پيغمبر عليه الصلاة والسلامڭ ألنى اوپدڭ." بردن بر مكتوب آلدم كه، خسروڭ خطّيله يازيلان عصاىِ موسى مجموعهسنى قبرِ محمّدى عليه الصلاة
— 742 —
والسلام اوزرنده حاجيلر گورمشلر. ديمك بنم بدلمه پيغمبر عليه الصلاة والسلامڭ معنوى ألنى، خسرو قلمنڭ واسطهسيله اوپمش و رضاىِ نبويهيه مظهر اولمش.
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم و حپس آرقداشلرم!
أوّلا:صورةً گوروشمديگمزدن مراق ايتمهيڭز. بزلر معنًا هر زمان گوروشويورز. بنم أهمّيتسز شخصمه بدل، نوردن ألڭزه گچن هانگى رسالهيى اوقوسهڭز ويا ديڭلهسهڭز، بنم عادى شخصم يرينه قرآنڭ بر خادمى حيثيتيله بنى او رساله ايچريسنده گوروب صحبت ايدرسڭز. ذاتًا بن ده سزڭله بتون دعالرمده و يازيلريڭزده و علاقهڭزده خيالمده گوروشويورم و بر دائرهده برابر بولونمامزدن هر وقت گوروشويورز گبيدر.
ثانيًا:بو يڭى مدرسهِٔ يوسفيهدهكى رسالهِٔ نورڭ يڭى طلبهلرينه ديرز: قوّتلى حجّتلرله حتّى أهلِ وقوفى ده تسليمه مجبور ايدن إشاراتِ قرآنيه ايله نورڭ صادق شاكردلرى ايمان ايله قبره گيرهجكلر. هم شركتِ معنويهِٔ نوريهنڭ فيضيله هر بر شاكرد درجهسنه گوره عموم قارداشلرينڭ معنوى قزانجلرينه و دعالرينه حصّهدار اولور. گويا عادتا بيڭلر ديل ايله إستغفار ايدر، عبادت ايدر. بو ايكى فائده و نتيجه، بو عجيب زمانده بتون زحمتلرى، صيقنتيلرى هيچه اينديرر؛ پك چوق اوجوز اولارق او ايكى قيمتدار كارلرى صادق مشتريلرينه ويرر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 743 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
آفيون مدافعهنامهسنڭ هم بزه، هم بو نورلره، هم بو مملكته، هم عالمِ إسلامه علاقهدار أهمّيتلى حقيقتلرى وار.
هر حالده بونى يڭى حروفله بش اون نسخه چيقارمق لازمدر، تا آنقره مقاماتنه گوندريلسين. بزى تخليه و تجزيه ايتسهلر ده هيچ أهمّيتى يوق. شيمدى وظيفهمز؛ او مدافعاتدهكى حقيقتلرى هم حكومته، هم عدليهلره، هم ملّته بيلديرمكدر. بلكه ده قدرِ إلٰهى بزى بو درسخانهيه سَوق ايتمهسنڭ بر حكمتى ده بودر. ممكن اولديغى قدر چابوق ماكينه ايله چيقسين. بزى بوگون تخليه ايتسهلر، بز ينه اونى بو مقاماته ويرمگه مجبورز. سزى آلداتوب تأخير ايديلمسين. آرتيق يتر! عين مسئله ايچون اون بش سنهده اوچ دفعه بو أشدِّ ظلم و بهانهلر و أمثالسز إشكنجهلره قارشى صوڭ مدافعهمز اولسون. مادام قانونًا كنديمزى مدافعه ايتمك ايچون سابق محكمهلرده ماكينهيى بزه ويرمشلر، بوراده او حقّمزى بزدن هيچ بر قانونله منع ايدهمزلر. أگر رسمًا چاره بولماديڭز ايسه، خارجدن بزم آووقات هر شيدن أوّل بونڭ (ماكينه ايله) بش نسخهسنى چيقارسين، هم صحّتنه چوق دقّت ايديلسين.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 744 —
عزيز يڭى قارداشلرم و أسكى محبوسلر!
بنم قطعى قناعتم گلمش كه؛ بورايه گيرمهمزڭ عنايتِ إلٰهيه جهتنده بر أهمّيتلى سببى سزسڭز. يعنى سزى، نورلر تسلّيلريله و ايمانڭ حقيقتلريله سزى بو حپس مصيبتنڭ صيقنتيلرندن و دنيوى چوق ضررلرندن و بوش بوشنه غم و حزن ايله گيدن حياتڭزى فائدهسزلكدن، بادِ هوا ضايع اولماسندن و دنياڭزڭ آغلامهسى گبى آخرتڭزى آغلامقدن قورتاروب تام بر تسلّى سزه ويرمكدر. مادام حقيقت بودر. ألبته سز دخى، دڭزلى محبوسلرى و نور طلبهلرى گبى بربريڭزه قارشى قارداش اولماڭز لازمدر. گورييورسڭز كه؛ بر بيچاق ايچڭزه گيرمهمك و بربريڭزه تجاوز ايتمهمك ايچون طيشاريدن گلن بتون أشياڭز و يمك و أكمگڭزى و چورباڭزى قاريشديرييورلر. سزه صداقتله خدمت ايدن غارديانلر چوق زحمت چكييورلر. هم سز برابر تنفّسه چيقمييورسڭز، گويا جاناوار و وحشى گبى بربريڭزه صالديرهجقسڭز. ايشته شيمدى سزڭ گبى فطرى قهرمانلق طمارينى طاشييان يڭى آرقداشلر، بو زمانده معنوى بيوك بر قهرمانلق ايله هيئتِ إدارهيه دييڭز كه: "دگل ألمزه بيچاق، بلكه ماوزر و روولور ويريلسه، هم أمر ده ويريلسه، بز بو بيچاره و بزم گبى مصيبتزده آرقداشلريمزه طوقونميهجغز. أسكيده يوز دشمنلق و عداوتمز دخى اولسه ده، اونلرى حلال ايدوب خاطرلرينى قيرمامغه چاليشهجغمزه، قرآنڭ و ايمانڭ و اخوّتِ إسلاميهنڭ و مصلحتمزڭ أمريله و إرشاديله قرار ويردك." دييهرك، بو حپسى بر مبارك درسخانهيه چويريڭز.
٭ ٭ ٭
— 745 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أهلِ دنيا بر سياستده و بر صنعتده و بر وظيفهده، يا بر حياتِ إجتماعيهيه عائد بر خدمتده و خصوصى بر نوع تجارتده بولونان هر بر طائفهنڭ بر نوع قونغرهده طوپلانماسى و مذاكرهسى گبى؛ ايمانِ تحقيقى خدمتِ قدسيهسنده بولونان نور طلبهلرى دخى قدرِ إلٰهينڭ أمريله و عنايتِ ربّانيهنڭ تنسيبى و سَوقيله بو مدرسهِٔ يوسفيه قونغرهسنه گلمهسنده إن شاء اللّٰه پك چوق قيمتدار معنوى فائده و أهمّيتلى نتيجهلر إحسان ايديلهجك و نورڭ أركانلرى هر برى بر ألف گبى تك باشنه بر يرده بر قيمتى وارسه، بر ألف اوچ ألفله اوموز اوموزه گلوب حالًا گوروشسه بيڭ يوز اونبر اولماسى گبى، بو إجتماعده قيمتى و إن شاء اللّٰه قدسى خدمتى و ثوابى بيڭ اولور.. او ألف اَلْفٌ اولور.
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بوگون بنم پنجرهلريمى ميخلامالرينڭ سببى، محبوسلرله معارفه و سلاملاشمامقدر. ظاهرده باشقه بهانه گوسترديلر. هيچ مراق ايتمهيڭز. بِالعكس بنم أهمّيتسز شخصم ايله مشغول اولوب نورلره و طلبهلرينه چوق صيقنتى ويرمدكلرندن، بنى جدًّا و قلبًا اونلرڭ شخصى إهانتلر و إشكنجهلرله تعذيب ايتمهلرى، نورلرڭ و سزلرڭ بدلنه اولديغى و بر درجه نورلره ايليشمهملرى جهتنده ممنونم و صبر ايچنده شكر ايدرم، مراق ايتمييورم. سز دخى هيچ متأثّر اولمايڭز. گيزلى دشمنلريمز مأمورلرڭ نظرِ دقّتنى شخصمه چويرمهسندن، نورلرڭ و طلبهلرينڭ
— 746 —
سلامت و مصلحتلرى نقطهسنده بر عنايت و بر خير وار دييه قناعتم وار. بعض قارداشلريمز حدّت ايدوب طوقوناقلى قونوشماسينلر، هم إحتياطله حركت ايتسينلر و تلاش ايتمهسينلر، هم هركسه بو مسئلهدن بحث آچماسينلر. چونكه صافدل قارداشلريمز و إحتياطه داها آليشميان يڭى قارداشلريمزڭ سوزلرندن معنا چيقاران جاسوسلر بولونور. حبّهيى قبّه ياپار، إخبار ايدهبيلير. شيمدى وضعيتمز شاقا قالديرمييور. بونڭله برابر هيچ أنديشه ايتمهيڭز. بز عنايتِ إلٰهيه آلتندهيز و بتون مشقّتلره قارشى كمالِ صبرله بلكه شكر ايله مقابله ايتمگه عزم ايتمشز. بر درهم زحمت، بر بطمان رحمت و ثوابى نتيجه ويرديگندن، شكر ايتمگه مكلّفز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
ايكى أهمّيتلى سبب و بر قوّتلى إخطاره بناءً بن بتون وظيفهِٔ مدافعاتى بورايه گلن و گلهجك نور أركانلرينه بيراقمغه قلبًا مجبور اولدم. خصوصًا (خ،ر،ط،ف،ص)
(٭): خسرو، رأفت، طاهر، فيضى، صبرى.
برنجى سبب:بن هم صورغو دائرهسنده، هم چوق أمارهلردن قطعى بيلدم كه، بڭا قارشى أللرندن گلديگى قدر مشكلات ياپمغه و فكرًا اونلره غلبه ايتمهمدن قاچمغه چاليشييورلر و رسمًا ده اونلره إشعار وار. گويا بن قونوشسهم، محكمهلرى إلزام ايدهجك درجهده و ديپلوماتلرى صوصديرهجق بر إقتدارِ علمى و
— 747 —
سياسى گوسترهجگم دييه بنم قونوشمامه بهانهلرله مانع اولويورلر. حتّى صورغوده بر سؤاله قارشى ديدم: "تخطّر ايدهمييورم." او حاكم تعجّب و حيرتله ديدى: "سنڭ گبى فوق العاده عجيب ذكاوت و علم صاحبى ناصل اونوتور؟" اونلر رسالهِٔ نورڭ خارقه يوكسكلكلرينى و علمى تحقيقاتنى بنم فكرمدن ظن ايدوب دهشت آلمشلر. بنى قونوشديرمق ايستهمييورلر. هم گويا بنم ايله كيم گوروشسه بردن نورڭ فداكار بر طلبهسى اولور. اونڭ ايچون بنى گوروشديرمييورلر. حتّى ديانت رئيسى دخى ديمش: "كيم اونڭله گوروشسه، اوڭا قاپيلير.. جاذبهسى قوّتليدر."
ديمك شيمدى ايشمى ده سزلره بيراقمغه مصلحتمز إقتضا ايدييور. و يانڭزدهكى يڭى و أسكى مدافعاتلرم بنم بدلمه سزڭ مشورتڭزه إشتراك ايدر، او كافيدر.
ايكنجى سبب:باشقه وقته بيراقيلدى. امّا إخطارِ معنوينڭ قيصه بر إشارتى شودر: بڭا يگرمى بش سنه سياستى و غزتهلرى و سائر چوق فانى شيلرى ترك ايتديرن و اونلرله مشغوليتى منع ايدن غايت قوّتلى بر وظيفهِٔ اُخرويه و تأثيرلى بر حالتِ روحيه بنم بو مسئلهنڭ تفرّعاتيله إشتغال ايتمهمه قطعيًا مانع اولويورلر. سزلر، بعضًا آرا صيره ايكى دعوا وكيلڭزله مشورتله بنم وظيفهمى دخى گورورسڭز.
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
شيمدى نمازده بر خاطره قلبه گلدى كه: قارداشلرڭ زياده حسنِ ظنلرينه بناءً، سندن مادّى و معنوى درس و يارديم و همّت بكلهيورلر. سن ناصل دنيا ايشلرنده خاصلرى توكيل ايتدڭ، أركانلرڭ مشورتلرينه بيراقدڭ و إصابت ايتدڭ. عينًا اويله
— 748 —
ده؛ اُخروى و قرآنى و ايمانى و علمى ايشلرنده دخى رسالهِٔ نورى و شاكردلرينڭ شخصِ معنويلرينى توكيل أيله. او خالص، مخلص خاصلرڭ شخصِ معنويلرى سندن چوق مكمّل او وظيفهڭى كندى وظيفهلريله برابر ياپارلر. هم دائما ده شيمدىيه قدر ياپييورلر. مثلا، سنڭله گوروشن موقّت بر درهم درس و نصيحت آلسه، رسالهِٔ نوردن بر جزئندن يوز درهم درس آلابيلير. هم سنڭ يرڭده اوندن نصيحت آلير، صحبت ايدر. هم نور شاكردلرينڭ خاصلرى، بو وظيفهڭى هر وقت ياپييورلر. و إن شاء اللّٰه پك يوكسك بر مقامده بولونان و دعاسى مقبول اولان اونلرڭ شخصِ معنويلرى، دائمى برابرلرنده بر استاد و يارديمجيدر دييه روحمه هم تسلّى، هم مژده، هم إستراحت ويردى.
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بو ايكى گون ظرفنده ايكى كوچك پاطلاق، ظاهرى هيچ بر سبب يوقكن عجيب، معنيدار بر طرزده اولماسى تصادفه بڭزهمييور.
برنجيسى:قوغوشمده محكم دميردن اولان صوبا بردن قوّتلى طابانجه گبى سس ويروب آشاغيسندهكى قالين و متين دميرى بومبا گبى پاطلادى، ايكى پارچه اولدى. ترزى حمدى قورقدى، بزى حيرت ايچنده بيراقدى. حالبوكه چوق دفعه قيشده طاش كومورى ايله قيزغين قيرمزيلاشديغى حالده تحمّل ايدييوردى.
ايكنجيسى:ايكنجى گون فيضيلرڭ قوغوشنده هيچ بر سبب يوقكن بردن صو دستيسى اوستنده طوران بارداق عجيب صورتده پارچه پارچه اولدى. خاطره گلييور كه: إن شاء اللّٰه بزه ضرر طوقونمادن، عليهمزدهكى دهشتلى بومبالرى آنقرهنڭ آلتى مقاماتنه گوندريلن مدافعات نسخهلرى پاطلاتديرديلر؛ بزه ضرر
— 749 —
ويرمهدن، عليهمزه آتشلهنن و قيزيشان حدّت صوباسى ايكى پارچه اولدى. هم إحتمال وار كه؛ مبارك صوبا، بنم تأثّراتمى و تضرّعاتمى ديڭلهين تك و منفعتلى آرقداشم بڭا خبر ويرييور كه: "بو زندان و حپسخانهدن گيدهجكسڭ، بڭا إحتياج قالمادى."
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بوگون معنوى بر إخطار ايله سزڭ حسابڭزه بر تلاش، بر حزن بڭا گلدى. چابوق چيقمق ايستهين و دردِ معيشت ايچون أنديشه ايدن قارداشلريمزڭ حقيقةً بنى متألّم و محزون ايتديگى عين دقيقهده بر مبارك خاطره ايله بر حقيقت و بر مژده قلبه گلدى كه: بش گوندن صوڭره چوق مبارك و چوق ثوابلى عبادت آيلرى اولان شهورِ ثلاثه گلهجكلر. هر حسنهنڭ ثوابى باشقه وقتده اون ايسه، رجبِ شريفده يوزدن گچر، شعبانِ معظّمده اوچ يوزدن زياده و رمضانِ مباركده بيڭه چيقار و جمعه گيجهلرنده بيڭلره و ليلهِٔ قدرده اوتوز بيڭه چيقار. بو پك چوق اُخروى فائدهلرى قزانديران تجارتِ اُخرويهنڭ بر قدسى پازارى و أهلِ حقيقت و عبادت ايچون ممتاز بر مشهرى و اوچ آيده سكسان سنه بر عمرى أهلِ ايمانه تأمين ايدن شهورِ ثلاثهيى بويله بره اون كار ويرن مدرسهِٔ يوسفيهده گچيرمك، ألبته بيوك بر كاردر. نه قدر زحمت چكيلسه عينِ رحمتدر. عبادت جهتنده بويله اولديغى گبى، نور خدمتى دخى نسبةً كميت دگلسه ده كيفيت إعتباريله بره بشدر. چونكه بو مسافرخانهده متماديًا گيرن و چيقانلر، نورڭ درسلرينڭ إنتشارينه بر واسطهدر. بعضًا بر آدمڭ إخلاصى، يگرمى آدم قدر فائده ويرر. هم نورڭ سرِّ إخلاصى؛
— 750 —
سياستكارانه قهرمانلق طمارينى طاشييان، نورڭ تسلّيلرينه پك چوق محتاج بولونان محبوس بيچارهلر ايچنده إنتشارى ايچون بر پارچه زحمت و صيقنتى اولسه ده، أهمّيتى يوق. دردِ معيشت جهتى ايسه: ذاتًا بو اوچ آى آخرت پازارى اولماسندن هر بريڭز چوق شاكردلرڭ بدلنه، حتّى بعضڭز بيڭ آدمڭ يرنده بورايه گيرديگندن، ألبته سزڭ خارجى ايشلريڭزه يارديملرى اولور دييه تماميله فرحلاندم و بايرامه قدر بوراده بولونمق بيوك بر نعمتدر بيلدم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:رجبِ شريفڭزى و يارينكى ليلهِٔ رغائبڭزى روحِ جانمزله تبريك ايدرز.
ثانيًا:مأيوس اولمايڭز، هم مراق و تلاش ايتمهيڭز، عنايتِ ربّانيه إن شاء اللّٰه إمداديمزه يتيشير. بو اوچ آيدن بَرى عليهمزده إحضار ايديلن بومبا پاطلادى. بنم صوبام و فيضيلرڭ صو بارداغى و خسروڭ ايكى صو بارداقلرينڭ ويردكلرى خبر طوغرى چيقدى. فقط دهشتلى دگل، خفيف اولدى. إن شاء اللّٰه او آتش تمامًا سونهجك. بتون هجوملرى، شخصمى چوروتمك و نورڭ فتوحاتنه بولانتى ويرمكدر. أميرطاغندهكى معلوم منافقدن داها مضر و گيزلى زنديقلرڭ ألنده آلَت بر آدم و بدعتكار بر ياريم خواجه ايله برابر بتون قوّتلريله بزه وورمغه چاليشدقلرى ضربه، يگرميدن بره اينمش. إن شاء اللّٰه او بر دخى، بزى مجروح و يارهلى ايتميهجك و دوشوندكلرى و قصد ايتدكلرى بزى بربرندن و نورلردن قاچيرمق پلانلرى دخى
— 751 —
عقيم قالاجق. بو مبارك آيلرڭ حرمتنه و پك چوق ثواب قزانديرمالرينه إعتمادًا صبر و تحمّل ايچنده شكر و توكّل ايتمك و
مَنْ اٰمَنَ بِالْقَدَرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِ
دستورينه تسليم اولمق ألزمدر، وظيفهمزدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
باشباقانلغه، عدليه باقانلغنه، داخليه باقانلغنه
(٭): بو يازى، آفيون حپسنده موقوف ايكن حضرتِ استاديمزڭ إذنيله آووقاتلرى طرفندن قلمه آلينهرق، مذكور مقاماته گوندريلمشدر.
صونغور
حرّيت إعلاننى، برنجى حربِ عمومىيى، متاركه زمانلرينى، ملّى حكومتڭ ايلك تشكّلنى و جمهوريت زماننى بردن درك ايدن بتون حكومت رجالى، بنى پك ايى طانيرلر. بونڭله برابر، مساعدهڭزله حياتمه بر سينهما شريدى گبى سزڭله برابر گوز گزديرهلم.
بيتليس ولايتنه تابع نورس كوينده طوغان بن؛ طلبه حياتمده راست گلن عالملرله مجادله ايدهرك، علمى مناقشهلرله قارشيمه چيقانلرى عنايتِ إلٰهيه ايله مغلوب ايده ايده إستانبوله قدر گلدم. إستانبولده بو آفتلى شهرت ايچنده مجادله ايدهرك نهايت رقيبلريمڭ إفساداتيله مرحوم سلطان عبد الحميدڭ أمريله تيمارخانهيه قدر سوروكلندم. حرّيت إعلانيله و "٣١ مارت وقعهسى"ندهكى خدمتلرمله "إتّحاد و ترقّى" حكومتنڭ نظرِ دقّتنى جلب ايتدم. جامع الأزهر گبى "مدرسة الزهرا" نامنده بر إسلام اونورسيتهسنڭ وانده آچيلمهسى تكليفى ايله قارشيلاشدم. حتّى تملنى آتدم. برنجى حربڭ پاطلامسيله طلبهلريمى باشمه
— 752 —
طوپلايهرق گوڭللى آلاى قوماندانى اولارق حربه إشتراك ايتدم. قافقاس جبههسنده، بيتليسده أسير دوشدم. أسارتدن قورتولارق إستانبوله گلدم. "دار الحكمة الإسلاميه"يه أعضا اولدم. متاركه زماننده، إستيلا قوّتلرينه قارشى بتون موجوديتمله إستانبولده چاليشدم. ملّى حكومتڭ غالبيتى اوزرينه، ياپديغم خدمتلر آنقره حكومتنجه تقدير ايديلهرك وانده اونورسيته آچمق تكليفى تكرارلاندى.
بورايه قدر گچن حياتم بر وطنپرورلك حالى ايدى. سياست يوليله دينه خدمت حسّنى طاشييوردم. فقط بو آندن إعتبارًا دنيادن تمامًا يوز چويردم و كندى إصطلاحمه گوره أسكى سعيدى گومدم. بوسبتون آخرت أهلى يڭى سعيد اولارق دنيادن أليمى چكدم. تام بر إنزوا ايله بر زمان إستانبولڭ يوشع تپهسنه چكيلدم. داها صوڭره طوغديغم ير اولان بيتليس و وان طرفنه گيدهرك مغارهلره قپاندم. روحى و وجدانى حظّمله باش باشه قالدم.
اَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطَانِ وَ السِّيَاسَةِ
يعنى، "شيطاندن و سياستدن اللّٰهه صيغينيرم" دستوريله كندى روحى عالممه طالدم. و قرآنِ عظيم الشانڭ تدقيق و مطالعهسيله وقت گچيرهرك يڭى سعيد اولارق ياشامغه باشلادم. فقط قدرڭ جلوهلرى، بنى منفى اولارق مختلف يرلرده بولونديردى. بو أثناده قرآنِ كريمڭ فيضندن قلبمه طوغان فيوضاتى يانمدهكى كيمسهلره يازديرهرق بر طاقم رسالهلر وجوده گلدى. بو رسالهلرڭ هيئتِ مجموعهسنه "رسالهِٔ نور" إسمنى ويردم. حقيقةً قرآنڭ نورينه إستناد ايديلديگى ايچون، بو إسم وجدانمدن طوغمش. بونڭ إلهامِ إلٰهى اولديغنه بتون ايمانمله قانعم و بونلرى إستنساخ ايدنلره "بارك اللّٰه" ديدم. چونكه، ايمان نورينى باشقهلرندن أسيرگمهيه إمكان يوقدى. بو رسالهلرم، بر طاقم ايمان صاحبلرى طرفندن بربرندن آلينهرق إستنساخ ايديلدى. بڭا بويله بر قناعت ويردى كه، مسلمانلرڭ زدهلهنن
— 753 —
ايمانلرينى تقويه ايچون بر سَوقِ إلٰهيدر. بو سَوقِ إلٰهىيه هيچ بر صاحبِ ايمان مانع اولاميهجغى گبى، تشويقه ده دينًا مجبور بولونديغمى حسّ ايتدم. ذاتًا بوگونه قدر يوز اوتوزى بولان بو رسالهلر تمامًا آخرت و ايمان بحثلرينه عائد اولوب، سياستدن و دنيادن قصدى اولارق بحث ايتمز. بوڭا رغمًا بر طاقم فرصت دوشكونلرينڭ ده إشتغال موضوعى اولدى. اوزرنده تدقيقات ياپيلارق أسكيشهر، قسطمونى، دڭزليده توقيف ايديلدم؛ محاكمهلر اولدى. نتيجهده حقيقت تجلّى ايتدى، عدالت يرينى بولدى. فقط بو دوشكونلر بر درلو اوصانمديلر. بو دفعه ده بنى توقيف ايدهرك آفيونه گتيرمشلردر. موقوفم، إستجواب آلتندهيم. بڭا شونلرى إسناد ايدييورلر:
١- سن سياسى بر جمعيت قورمشسڭ.
٢- سن رژيمه آيقيرى فكرلر نشر ايدييورسڭ.
٣- سياسى بر غايه پشندهسڭ.
بونلرڭ أسبابِ موجبه و دليللرى ده، رسالهلريمڭ ايكى اوچندن اون - اونبش جملهلريدر. صايين باقان!. ناپوليونڭ ديديگى گبى، "بڭا تأويلى قابل اولميان بر جمله گتيريڭز، سزى اونڭله إعدام ايدهيم." بشرڭ آغزندن چيقان هانگى جمله واردر كه، تأويللرله جُرم و صوچ تشكيل ايتمهسين. بِالخاصّه بنم گبى يتمش بش ياشنه وارمش و بتون دنيا حياتندن ألنى چكمش، صِرف آخرت حياتنه حصرِ حيات ايتمش بر آدمڭ يازيلرى ألبته سربست اولاجقدر. حسنِ نيّته مقرون اولديغى ايچون پرواسز اولاجقدر. بونلرى تدقيقله آلتنده جُرم آرامق إنصافسزلقدر. باشقه بر شى دگلدر. بناءً عليه، بو يوز اوتوز رسالهمدن هيچ بريسنده دنيا ايشنى علاقهلانديران بر مقصد يوقدر. هپسى قرآن نورندن إقتباس ايديلن آخرت و ايمانه تعلّق ايدر. نه سياسى و نه ده دنيوى هيچ بر غايه و مقصد يوقدر. نتهكيم هانگى
— 754 —
محكمه ايشه باشلامش ايسه، عين قناعتله برائت قرارينى ويرمشدر. بناءً عليه لزومسز محكمهلرى إشغال ايتمك و معصوم ايمان صاحبلرينى ايشلرندن گوچلرندن آليقويمق، وطن و ملّت نامنه يازيقدر. أسكى سعيد بتون حياتنى وطن و ملّتڭ سعادتى اوغرنده صرف ايتمشكن، بتون بتون دنيادن أل چكمش، يتمش بش ياشنه گلمش يڭى سعيد، ناصل اولور ده سياستله إشتغال ايدر. بوڭا تمامًا سز ده قانعسڭز.
بر تك غايهم واردر:او ده، مزاره ياقلاشديغم بو زمانده، إسلام مملكتى اولان بو وطنده بولشويك بايقوشلرينڭ سسلرينى ايشيدييورز. بو سس، عالمِ إسلامڭ ايمان أساسلرينى زدهلييور. خلقى، بِالخاصّه گنجلرى ايمانسز ياپارق كنديسنه باغلايور. بن بتون موجوديتمله بونلرله مجادله ايدهرك گنجلرى و مسلمانلرى ايمانه دعوت ايدييورم. بو ايمانسز كتلهيه قارشى مجادله ايدييورم. بو مجاهدهم ايله إن شاء اللّٰه اللّٰه حضورينه گيرمك ايستهيورم، بتون فعاليتم بودر. بنى بو غايهمدن آليقويانلر ده، قورقارم كه بولشويكلر اولسون! بو ايمان دشمنلرينه قارشى مجاهده آچان ديندار قوّتلرله أل أله ويرمك، بنم ايچون مقدّس بر غايهدر. بنى سربست بيراقڭز. أل برلگيله، قومونيستلكله زهرلنن گنجلرڭ إصلاحنه و مملكتڭ ايماننه، اللّٰهڭ برلگنه خدمت ايدهيم.
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 755 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بو دنياده خصوصًا بو زمانده، خصوصًا مصيبته دوشنلره و بِالخاصّه نور شاكردلرندهكى دهشتلى صيقنتيلره و مأيوسيتلره قارشى أڭ تأثيرلى چاره، بربرينه تسلّى و فرح ويرمك و قوّهِٔ معنويهسنى تقويه ايتمك و فداكار حقيقى قارداش گبى بربرينڭ غم و حزن و صيقنتيلرينه مرهم سورمك و تام شفقتله كدرلى قلبنى اوقشامقدر. مابيْنمزدهكى حقيقى و اُخروى اخوّت، گوجنمك و طرفگيرلك قالديرماز. مادام بن سزه بتون قوّتمله إعتماد ايدوب بل باغلامشم و سزڭ ايچون، دگل يالڭز إستراحتمى و حيثيتمى و شرفمى، بلكه سَوينجله روحمى ده فدا ايتمگه قرار ويرديگمى بيليرسڭز، بلكه ده گورييورسڭز. حتّى قَسَمله تأمين ايدرم كه: سكز گوندر نورڭ ايكى ركنى ظاهرى بربرينه نازلانمق و تسلّى يرينه حزن ويرمك اولان أهمّيتسز حادثهنڭ بو صيرهده بنم قلبمه ويرديگى عذاب جهتيله، "أيواه، أيواه! الأمان، الأمان! يا أرحم الرّاحمين مدد! بزى محافظه أيله، بزى جنّ و إنسى شيطانلرڭ شرّندن قورتار، قارداشلريمڭ قلبلرينى بربرينه تام صداقت و محبّت و اخوّت و شفقتله طولدير." دييه هم روحم، هم قلبم، هم عقلم فرياد ايدوب آغلاديلر.
أى دمير گبى صارصيلماز قارداشلرم! بڭا يارديم ايديڭز. مسئلهمز چوق نازكدر. بن سزلره چوق گووهنييوردم كه، بتون وظيفهلريمى شخصِ معنويڭزه بيراقمشدم. سز ده، بتون قوّتڭزله بنم إمداديمه قوشماڭز لازم گلييور. گرچه حادثه پك جزئى و گچيجى و كوچك ايدى. فقط ساعتمزڭ زنبرگنه و گوزيمزڭ حدقهسنه
— 756 —
گلن بر صاچ، بر ذرّهجك دخى اينجيتير. و بو نقطهده أهمّيتليدر كه، مادّى اوچ پاطلاق و معنوى اوچ مشاهدهلر تام تامنه خبر ويرديلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
صوبامڭ و فيضيلرڭ و صبرى و خسروڭ ايكى صو بارداقلرى پارچه پارچه اولماسى دهشتلى بر مصيبت گلديگنى خبر ويرمشديلر. أوت بزم أڭ قوّتلى نقطهِٔ إستناديمز اولان حقيقى تساند و بربرينڭ قصورينه باقمهمق و خسرو گبى نور قهرمانندن (بنم يرمده و نورڭ شخصِ معنويسنڭ چوق أهمّيتلى بر ممثّلى اولماسندن) هيچ بر جهتله گوجنمهمك ألزمدر. بن قاچ گوندر دهشتلى بر صيقنتى و مأيوسيت حسّ ايتديگمدن "دشمنلريمز بزى مغلوب ايدهجك بر چاره بولمشلر" دييه چوق تلاش ايدردم. هم صوبام، هم خيالى و عينِ حقيقت مشاهدهم طوغرى خبر ويرمشلر. صاقين، صاقين، صاقين! چابوق بو شيمدىيه قدر دمير گبى قوّتلى تسانديڭزى تعمير ايديڭز. واللّٰهِ بو حادثهنڭ بزم حپسه گيرمهمزدن داها زياده قرآن و ايمان خدمتمزه (خصوصًا بو صيرهده) ضرر ويرمك إحتمالى قويدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 757 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
ليلهِٔ معراج، ايكنجى بر ليلهِٔ قدر حكمندهدر. بو گيجه ممكن اولدقجه چاليشمقله قزانج بردن بيڭه چيقار. شركتِ معنويه سرّيله، إن شاء اللّٰه هر بريڭز قرق بيڭ ديل ايله تسبيح ايدن بعض مَلكلر گبى، قرق بيڭ لسان ايله بو قيمتدار گيجهده و ثوابى چوق بو چلّهخانهده عبادت و دعالر ايدهجكسڭز و حقّمزده گلن فورطنهده بيڭدن بر ضرر اولمامسنه مقابل، بو گيجهدهكى عبادت ايله شكر ايدرسڭز. هم سزڭ تام إحتياطڭزى تبريك ايله برابر، حقّمزده عنايتِ ربّانيه پك ظاهر بر صورتده تجلّى ايتديگنى تبشير ايدرز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:سزڭ ليلهِٔ معراجڭزى بتون روح و جانمله تبريك ايدرم.
ثانيًا:يگرمى سنهدن بَرى بر دعوامز كه، آسايشه ممكن اولديغى قدر نور شاكردلرى طوقونمييورلر. و بزه هجوم ايدنلره، أڭ باشده أمنيتى و آسايشى بوزمق دعوالرينه بر أماره و دعوامزى جرح ايتمگه بهانه اولماسى قوّتله محتمل بولونان بو حپس حادثهسى، عنايتِ إلٰهيه ايله خارقه بر طرزده، سزڭ صداقت و إخلاصڭزڭ بر كرامتى اولارق يوزده بره ايندى. قبّه حبّه ايديلدى. يوقسه حقّمزده حبّهيى قبّه ياپانلر بوندن إستفاده ايدوب، عليهمزدهكى إفترالرينى چوقلره اينانديرهجقلردى.
ثالثًا:بنى مراق ايتمهيڭز. سزڭله بر بناده بولونمام، هر زحمتمى و صيقنتيمى هيچه اينديرر. ذاتًا بوراده طوپلانمامزڭ چوق جهتلرله أهمّيتى وار. و خدمتِ ايمانيهيه
— 758 —
فائدهلرى چوقدر. حتّى بو دفعه، تتمّهِٔ إعتراضدهكى أهمّيتلى بعض حقيقتلر او آلتى مقاماته گيدوب، تام دقّتلرينى جلب ايدوب حكمنى بر درجه اونلرده إجرا ايتمهسى، بتون صيقنتيلريمزى هيچه اينديردى.
رابعًا:ممكن اولديغى قدر نورلرله مشغوليت هم صيقنتيلرى إزاله ايدر، هم بش نوع عبادت صاييلابيلير.
خامسًا:نورڭ درسلرى واسطهسيله، گچن مصيبت يوزدن بره ايندى. يوقسه زمين و زمانڭ نزاكتى جهتيله، باروته آتش آتمق حكمنده او تك حبّه قبّهلر اولاجقدى. حتّى رسمى بر قسم مأمورلر ديمشلر كه: "نور درسنى ديڭلهينلر قاريشمديلر." أگر عموم درسنى ديڭلهسيدى، هيچ بر شى اولمازدى. سز ممكن اولديغى قدر ايكيلگه ميدان ويرمهيڭز. حپس صيقنتيسنه باشقهسى علاوه اولماسين. محبوسلر دخى نورجيلر گبى قارداش اولسونلر، بربرندن كوسمهسينلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق، مخلص قارداشلرم!
بزلر إمكان دائرهسنده بتون قوّتمزله لمعهِٔ إخلاصڭ دستورلرينى و حقيقى إخلاصڭ سرّينى مابيْنمزده و بربريمزه قارشى إستعمال ايتمك، وجوب درجهسنه گلمش. قطعى خبر آلدم كه، اوچ آيدن بَرى بورادهكى خاص قارداشلرى بربرينه قارشى مشرب ويا فكر إختلافيله بر صوغوقلق ويرمك ايچون اوچ آدم تعيين ايديلمش. هم متين نورجيلرى اوصانديرمقله صارصمق و نازك و تحمّلسزلرى أوهاملانديرمق و خدمتِ نوريهدن واز گچيرمك ايچون سببسز محكمهمزى اوزاتييورلر. صاقين صاقين!. شيمدىيه قدر مابيْنڭزدهكى فداكارانه اخوّت و
— 759 —
صميمانه محبّت صارصيلماسين. بر ذرّه قدر اولسه بيله، بزه بيوك ضرر اولور. چونكه پك آز بر صارصينتى، دڭزليده (........) گبى خواجهلرى يبانيلشديردى. بزلر بربريمزه (لزوم اولسه) روحمزى فدا ايتمگه، خدمتِ قرآنيه و ايمانيهمز إقتضا ايتديگى حالده، صيقنتيدن ويا باشقه شيلردن گلن تيتيزلكله حقيقى فداكارلر بربرينه قارشى كوسمگه دگل، بلكه كمالِ محويت و تواضع و تسليميتله قصورى كندينه آلير؛ محبّتنى، صميميتنى زيادهلشديرمگه چاليشير. يوقسه حبّه قبّه اولوب تعمير ايديلميهجك بر ضرر ويرهبيلير. سزڭ فراستڭزه حواله ايدوب قيصه كسييورم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أهمّيتلى بر معنوى إخطاره بناءً سزه شيمديلك بر ايكى وظيفهِٔ نوريه وار كه، بتون قوّتڭزله بو اوچنجى مدرسهِٔ يوسفيهده مصيبتزده بيچاره محبوسلر ايچنده ايكيلك و غرضكارانه طرفگيرلك دوشمهمك ايچون نور درسلريله چاليشمقدر. چونكه إختلافدن و غرض و كين و عناددن إستفادهيه چاليشان، پرده آلتنده دهشتلى مفسدلر وار. مادام بو حپس آرقداشلريمز چوغى لزوم اولسه وطننه و ملّتنه و أحبابنه فداكارانه روحنى فدا ايتديرن قهرمانلق طمارينى طاشييورلر. ألبته او جوانمردلر، عنادينى و غرضنى و عداوتنى، ملّتڭ سلامتى و بو حپس إستراحتى و پرده آلتنده آنارشيلگه چابالايان بولشويزمى آشيلايانلرڭ إفسادلرندن قورتولمق ايچون، هيچ منفعتى بولونميان و بو فورطنهلى زمانده ضررى چوق اولان عداوتنى و عنادينى فدا ايتمهلرى لازمدر. يوقسه بو زمانده باروته آتش آتمق گبى هم يوز بيچاره محبوسلره، هم نورڭ معصوم طلبهلرينه، هم بو آفيون مملكتنه أهمّيتلى زحمتلره، صارصينتيلره، بلكه مملكته گيرن أجنبى قوميتهسى پارمقلرينڭ
— 760 —
ايليشمهسنه بر وسيله اولور. مادام بزلر اونلرڭ خاطرلرى ايچون قدرِ إلٰهيله بورايه گيردك و بر قسممز اونلرڭ سعادتى و معنوى راحتلرى ايچون بورادن چيقمق ايستهمييورز و إستراحتمزى اونلر ايچون فدا ايدوب هر صيقنتىيه صبر و تحمّل ايدييورز؛ ألبته او يڭى قارداشلريمز دخى دڭزلى محبوسلرى گبى، قارداشلغمز خاطرى ايچون، شعبان و رمضان حرمتنه بربرينه كوسمهمك و قارداش اولوب باريشمق لازم و ألزمدر. ذاتًا بز و بن، اونلرى نور طلبهلرى دائرهسنده بيليرز و دعالريمزه گيرمشلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:
اَلْخَيْرُ فِيمَا اخْتَارَهُ اللّٰهُ
سرّيله، إن شاء اللّٰه محكمهمزڭ تأخيرنده و تخليه اولان قارداشلريمزڭ ينه محكمه گوننده بوراده بولونمالرنده بيوك خيرلر وار.
أوت رسالهِٔ نورڭ مسئلهسى؛ عالمِ إسلامده، خصوصًا بو مملكتده كلّى بر أهمّيتى بولونديغندن بويله هيجانلى طوپلامالر ايله عمومڭ نظرِ دقّتنى نور حقيقتلرينه جلب ايتمك لازمدر كه، اميديمزڭ و إحتياطمزڭ و گيزلهمهمزڭ و معارضلرڭ كوچولتمهلرينڭ فوقنده و إختياريمزڭ خارجنده بويله شعشعه ايله رسالهِٔ نور كندى درسلرينى دوست و دشمنه آشكارًا ويرييور. أڭ محرم سرلرينى أڭ نامحرملره چكينميهرك گوسترييور. مادام حقيقت بودر، بز كوچوجك صيقنتيلريمزى كينين گبى بر آجى علاج بيلوب صبر و شكر ايتملىيز، "ياهو بو ده گچر" ديمهلىيز.
— 761 —
ثانيًا:بو مدرسهِٔ يوسفيهنڭ ناظرينه يازدم: بن روسيهده أسير ايكن، أڭ أوّل بولشويزمڭ فورطنهسى حپسخانهلردن باشلاديغى گبى، فرانسز إختلالِ كبيرى دخى أڭ أوّل حپسخانهلردن و تاريخلرده سرسرى ناميله ياد ايديلن محبوسلردن چيقماسنه بناءً؛ بز نور شاكردلرى، هم أسكيشهر، هم دڭزلى، هم بوراده ممكن اولدقجه محبوسلرڭ إصلاحنه چاليشدق. أسكيشهر و دڭزليده تام فائدهسى گورولدى. بوراده داها زياده فائده اولاجق كه، بو نازك زمان و زمينده نورڭ درسلريله گچن فورطنهجق (حاشيه): بو فورطنه ايسه آفيون حپسنده بر عصيان چيقدى، هيچ بر نور طلبهسى قاريشمدى. يوزدن بره ايندى. يوقسه إختلافدن و بويله حادثهلردن إستفاده ايدن و فرصت بكلهين خارجى مضر جريانلر، او باروته آتش آتوب بر يانغين چيقهجقدى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق، صارصيلماز، صيقنتيدن اوصانوب بزلردن چكيلمز قارداشلرم!
شيمدى مادّى، معنوى بر صيقنتيدن نفسم سزڭ حسابڭزه بنى محزون أيلركن، بردن قلبه گلدى كه؛ هم سنڭ، هم بورادهكى قارداشلرڭ تك بريسيله ياقينده گوروشمك ايچون بو زحمت و مشقّتڭ باشقه صورتده اون مِثلنى چكسيديڭز ينه اوجوز اولوردى. هم نورڭ تقوادارانه و رياضتكارانه مشربى، هم عمومه و أڭ محتاجلره حتّى معارضلره درس ويرمك مسلگى، هم دائرهسندهكى شخصِ معنوىيى قونوشديرمق ايچون أسكى زمانده أهلِ حقيقتڭ سنهده هيچ
— 762 —
اولمازسه بر ايكى دفعه إجتماعلرى و صحبتلرى گبى؛ نور شاكردلرينڭ ده، بر قاچ سنهده أڭ مساعد اولان مدرسهِٔ يوسفيهده بر دفعه طوپلانمالرينڭ لزومى جهتنده بيڭ صيقنتى و مشقّت دخى اولسه أهمّيتى يوقدر. أسكى حپسلريمزده بر قاچ ضعيف قارداشلريمزڭ اوصانوب دائرهِٔ نوريهدن چكينمهلرى اونلره پك بيوك بر خسارت اولدى و نورلره هيچ ضرر گلمدى. اونلرڭ يرينه داها متين، داها مخلص شاكردلر ميدانه چيقديلر. مادام دنيانڭ بو إمتحانلرى گچيجيدر، چابوق گيدرلر. ثوابلرينى، ميوهلرينى بزلره ويررلر. بز ده عنايتِ إلٰهيهيه إعتماد ايدوب صبر ايچنده شكر ايتملىيز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:صوڭ ايكى پارچهيى يا أسكى حرف ويا ماكينه حرفيله براىِ معلومات غيرِ رسمى محكمه رئيسنه مناسب گورديگڭز بر جدّى آدمله ويرديگڭز وقت آيرى بر پوصلهده اوڭا يازيڭز كه؛ سعيد سزه تشكّر ايدر، دير: پنجرهلرى آچديلر. فقط هيچ بر قارداشم و خدمتجيلريمه، يانمه گلمگه مدّعىعمومى مساعده ويرمييور. هم ذاتڭزدن چوق رجا ايدر كه، محكمهده بولونان معجزاتلى و آنتيقه قرآننى اوڭا ويريڭز كه بو مبارك آيلرده اوقوسون. او خارقه قرآنندن اوچ جزئى ديانت رياستنه نمونه ايچون گوندرمشدى، تا فوطوغرافله طبعنه چاليشسينلر. هم اونڭ ايله برابر رسالهِٔ نورڭ محكمهدهكى مجموعهلردن بريسنى سزدن ايستهيور كه، بو تجريدِ مطلقده و يالڭزلقده و شدّتلى صيقنتيلرنده مطالعهسيله بر مدارِ تسلّيسى و بر آرقداشى اولسون. ذاتًا او مجموعهلر اوچ درت محكمه گوردكلرى و
— 763 —
ايليشمدكلرى گبى؛ حاجيلرڭ شهادت و مشاهدهلريله، او بيوك مجموعهلرى هم مكّهِٔ مكرّمهده، هم مدينهِٔ منوّرهده، هم شامِ شريفده و حلبده، هم مصر جامع الأزهرندهكى بيوك عالملر چوق تقدير و تحسين ايدوب هيچ تنقيد و إعتراض ايتمهمشلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
حزبِ نوريدن فيضيلرڭ ياننده ايكى نسخه وار. أگر اونلره لزومى يوقسه، بريسى بڭا گوندريلسين ويا محمد فيضى داها بر نسخهيى يازسين. هم رمضانيه رسالهسى و مطبوع آيت الكبرا بوراده بولونمق لازمدر. مابيْنڭزدهكى گرگينلگى چابوق تعمير ايديڭز. صاقين، صاقين آز بر إنحراف نور دائرهسنه پك بيوك ضررى اولاجق. صيقنتيدن گلن حسلره قاپيلمايڭز. صوبامڭ باطلاماسى بو مصيبته إشارت ايدى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم خسرو و محمد فيضى، صبرى!
بن سزلره بتون قناعتمله إعتماد ايدوب إستراحتِ قلبله قبره گيرمك و نورلرڭ سلامتنى سزه بيراقمق بكلهيوردم و هيچ بر شى سزى بربرندن آييرميهجق بيلييوردم. شيمدى دهشتلى بر پلانله، نورڭ أركانلرينى بربرندن صوغوتمق ايچون رسمًا بر إشعار وار. مادام سزلر لزوم اولسه بربريڭزه حياتڭزى، قوّتِ صداقتڭز و نورلره شدّتلى علاقهڭزڭ مقتضاسى اولارق فدا ايدرسڭز. ألبته غايت جزئى و گچيجى و
— 764 —
أهمّيتسز حسّياتڭزى فدا ايتمگه مكلّفسڭز. يوقسه قطعيًا بزلره بو صيرهده بيوك ضررلر اولاجغى گبى، نور دائرهسندن آيريلمق إحتمالى وار دييه تيترهيورم.
اوچ گوندن بَرى هيچ گورمهديگم بر صيقنتى بنى تكرار صارصييوردى. شيمدى قطعيًا بيلدم كه، گوزه بر صاچ دوشمك گبى آز بر نازلانمق سزڭ گبيلرڭ مابيْننده حياتِ نوريهمزه بر بومبا اولور. حتّى سزه بونى ده خبر ويرهيم: گچن فورطنه ايله بزى علاقهدار گوسترمگه چوق چاليشيلمش. شيمدى، مابيْنڭزده آز بر يبانيلك آتمغه چابالايورلر. بن سزڭ خاطريڭز ايچون هر بريڭزدن اون درجه زياده زحمت چكديگم حالده، سزدن هيچ بريڭزڭ قصورينه باقمامغه قرار ويردم. سز دخى، حقلى و حقسز اولسه بنلك ياپمامق، استاديمز اولان شاكردلرڭ شخصِ معنويسى نامنه ايستهيورم. أگر او عجيب يرده برابر بولونمقدن گيزلى پارمقلر قاريشييورلر، بريڭز طاهرينڭ قوغوشنه گيديڭز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
رجا ايدرم، اوچڭزڭ حقّنده بربرندن زياده گوجنمگه أهمّيت ويرديگمدن گوجنمهيڭز. چونكه خسروله فيضىده بنم گبى إنسانلردن توحّش و صيقيلمق وار. هم بربرينه بر درجه مشربجه آيريدرلر. و صبرى ايسه، أقربا و طرزِ معيشت جهتنده حياتِ إجتماعيه ايله بر قاچ وجهده علاقهدار و إحتياطه مجبوردر. ايشته اوچڭز بو إختلافِ مسلك و مشرب حيثيتيله او دغدغهلى قوغوشده و صيقنتيلى غلبهلك ايچنده هر حالده تام تحمّل و صبر ايدهمديگڭزدن بن تلاش ايدوب وسوسه ايدييورم. چونكه پك آز بر مخالفت، بو صيرهده پك ضررى وار.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 765 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم، بو مدرسهِٔ يوسفيهده درس آرقداشلرم!
بو گلن گيجه اولان ليلهِٔ برائت، بتون سنهده بر قدسى چكردك حكمنده و مقدّراتِ بشريهنڭ پروغرامى نوعندن اولماسى جهتيله ليلهِٔ قدرڭ قدسيتندهدر. هر بر حسنهنڭ ليلهِٔ قدرده اوتوز بيڭ اولديغى گبى، بو ليلهِٔ برائتده هر بر عملِ صالحڭ و هر بر حرفِ قرآنڭ ثوابى يگرمى بيڭه چيقار. سائر وقتده اون ايسه، شهورِ ثلاثهده يوزه و بيڭه چيقار. و بو قدسى ليالئِ مشهورهده اون بيڭلر، يگرمى بيڭ ويا اوتوز بيڭلره چيقار. بو گيجهلر، أللى سنهلك بر عبادت حكمنه گچهبيلير. اونڭ ايچون ألدن گلديگى قدر قرآنله و إستغفار و صلواتله مشغول اولمق بيوك بر كاردر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا سَلَّمَكُمُ اللّٰهُ فِى الدَّارَيْنِ
أللى سنهلك بر معنوى عبادت عمرينى أهلِ ايمانه قزانديرهبيلن ليلهِٔ برائتڭزى روح و جانمزله تبريك ايدرز. هر بريڭز، شركتِ معنويه سرّيله و تساندِ معنوى فيضيله قرق بيڭ لسانله تسبيح ايدن بعض مَلكلر گبى؛ هر بر خالص، مخلص نور شاكردلرينى قرق بيڭ ديل ايله إستغفار و عبادت ايتمش گبى رحمتِ إلٰهيهدن قناعتِ تامّه ايله اُميد ايدييورز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 766 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
أوّلا:بدعهكار بعض خواجهلرڭ تلقيناتيله إدّعانامهده، إسلام دجّالى و متعدّد بر قاچ دجّالڭ گلمهسنى قبول ايتمييور گبى بشنجى شعاعڭ بر مسئلهسنه إعتراض ايتمشلر. بوڭا جوابًا غايت پارلاق قطعى بر معجزهِٔ نبويهيى (عصم) گوسترن بو حديثِ صحيحده:
لَنْ تَزَالَ الْخِلَافَةُ فِى وِلْدِ عَمِّى صِنْوِ اَبِى الْعَبَّاسِ حَتّٰى يُسَلِّمُوهَا اِلَى الدَّجَّالِ
يعنى: "بنم عموجهم، پدريمڭ قارداشى عبّاسڭ ولدنده خلافتِ إسلاميه دوام ايدهجك. تا دجّاله، او خلافتى يعنى سلطنتِ خلافت دجّالڭ مخرب ألنه گچهجك." يعنى، اوزون زمان بش يوز سنه قدر خلافتِ عبّاسيه وجوده گلهجك، دوام ايدهجك. صوڭره جنگيز هلاكو دينيلن اوچ دجّالدن بريسى او سلطنتِ خلافتى محو ايدهجك؛ دجّالانه، إسلام ايچنده حكومت سورهجك. ديمك إسلام ايچنده متعدّد حديثلرده اوچ دجّال گلهجگنه ظاهر بر دليلدر. بو حديثدهكى إخبارِ غيبى، قطعى ايكى معجزهدر:
برى؛خلافتِ عبّاسيه وجوده گلهجك، بش يوز سنه دوام ايدهجك.
ايكنجيسىده، صوڭنده أڭ ظالم و تخريبجى جنگيز و هلاكو نامندهكى بر دجّال أليله إنقراض بولاجق. عجبا كتبِ حديثيهده قرآنه، شعائرِ إسلامه عائد حتّى جزئى شيلرى ده خبر ويرن صاحبِ شريعت، هيچ ممكن ميدر كه بو زمانمزدهكى پك عجيب حادثاتدن خبر ويرمهسين؟ هم هيچ ممكن ميدر كه، بو عجيب حادثاتده قرآنه ثباتكارانه (گنيش بر ساحهده، أڭ عجيب بر زمانده، أڭ آغير شرائط آلتنده)
— 767 —
خدمت ايدن و او خدمتڭ ثمرهلرينى دوست و دشمنلرى تصديق ايدن رسالهِٔ نور شاكردلرينه إشارتلرى بولونماسين.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
وَ ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ
آيتِ جليلهسنڭ بر نكتهسى.
عزيز نور قوماندانى و قرآنڭ خادمى قارداشم رأفت بك!
يهودى ملّتى حبِّ حيات و دنياپرستلكده إفراط ايتدكلرى ايچون هر عصرده ذلّت و مسكنت طوقاتنى يمگه مستحق اولمشلر. فقط بو فلسطين مسئلهسنده، حبِّ حيات و دنياپرستلك حسّى دگل، بلكه أنبياءِ بنى إسرائيليهنڭ مزارستانى اولان فلسطين او أسكى پيغمبرلرڭ كندى ملّيتلرندن بولونماسى جهتيله بر جهتده بر أهمّيتلى حسِّ ملّى و دينى اولماسندن چابوق طوقات ييمييورلر. يوقسه قوجه عربستانده آز بر زمره هيچ طايانهميهجقدى، چابوق مسكنته گيرهجكدى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
سؤال:كُرهِٔ أرضڭ كروى اولديغنه دائر بر آيت وار مى و هانگى سورهدهدر؟ مستوى ويا كروى اولديغنده تردّدم واردر. هر حكومتڭ بولونديغى أراضى دڭز اورتهسندهدر. بو دڭزلرڭ أطرافنى محافظهكار نهلر وار؟ لطفًا بياننى رجا ايدر، أللريڭزدن اوپرم.
أميرطاغلى على خواجه
— 768 —
رسالهِٔ نور بو چشيد مسائلى حلّ ايتمش. كرويتِ أرض علماءِ إسلامجه قبول ايديلمش، دينه مخالفتى يوق. آيتدهكى سطح ديمسى، كروى اولماديغنه دلالت ايتمييور. مجتهدلرجه "إستقبالِ قبله" نمازده شرط اولماسى و شرط ايسه بتون أركانده بولونماسى سرّيله، سجده و ركوعده إستقبالِ قبله لازم گلييور. بو ايسه يرڭ، زمينڭ كرويتى ايله و شرعًا قبله كعبهِٔ مكرّمهنڭ اوستى تا عرشه قدر و آلتى فرشه قدر بر عمودِ نورانى اولماسى، كرويتله إستقبال أركانده بولونهبيلير.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
مبارك رمضانِ شريفڭزى بتون روح و جانمزله تبريك ايدييورز. جنابِ حق بو رمضانِ شريفڭ ليلهِٔ قدرينى عمومڭزه بيڭ آيدن خيرلى أيلهسين، آمين. و سكسان سنه بر عمرِ مقبول حكمنده حقّڭزده قبول أيلهسين، آمين.
ثانيًا:بايرامه قدر بوراده قالمامزڭ بزلره چوق فائدهسى و خيرى اولديغنه قناعتم وار. شيمدى تخليه اولسه ايدك، بو مدرسهِٔ يوسفيهدهكى خيرلردن محروم قالديغمز گبى، صِرف اُخروى اولان رمضانِ شريفى؛ دنيا مشغلهلريله حضورِ معنويمزى خللدر ايدهجكدى.
اَلْخَيْرُ فِيمَا اخْتَارَهُ اللّٰهُ
سرّيله إن شاء اللّٰه بونده ده خيرلى بيوك سَوينجلر اولاجق. محكمهده سز ده آڭلاديڭز كه، حتّى قانونلريله ده هيچ بر جهتله بزى محكوم ايدهمدكلرندن، أهمّيتسز، سينك قنادى قدر قانونله تماسى اولميان جزئى مكتوبلرڭ جزئى خصوصياتى گبى جزئى شيلرى مدارِ بحث
— 769 —
ايدوب بيوك و كلّى مسائلِ نوريهيه ايليشمگه چاره بولامديلر. هم غايت كلّى و گنيش نور طلبهلرى و رسالهِٔ نورڭ بدلنه يالڭز شخصمى چوروتمك و أهمّيتدن إسقاط ايتمك بزم ايچون بيوك بر مصلحتدر كه، رسالهِٔ نور و طلبهلرينه قدرِ إلٰهى ايليشديرمييور. يالڭز بنم شخصمله مشغول ايدر. بن ده سزه و بتون دوستلريمه بيان ايدييورم كه:
بتون روح و جانمله حتّى نفسِ امّارهمله برابر رسالهِٔ نورڭ و سزلرڭ سلامتنه، شخصمه گلن بتون زحمتلرى معنوى سَوينج و ممنونيتله قبول ايدييورم. جنّت اوجوز اولماديغى گبى، جهنّم ده لزومسز دگل. دنيا و زحمتلرى فانى و چابوق گچيجى اولديغى گبى، بزه گيزلى دشمنلريمزدن گلن ظلم ده محكمهِٔ كبراده و قسمًا ده دنياده يوز درجه زياده إنتقاممز آلينهجغندن، حدّت يرنده اونلره تأسّف ايدييورز.
مادام حقيقت بودر. تلاشسز و إحتياط ايچنده كمالِ صبر و شكرله، حقّمزده جريان ايدن قضا و قدرِ إلٰهى و بزى حمايه ايدن عنايتِ إلٰهيهيه قارشى تسليم و توكّلله و بورادهكى قارداشلريمزله ده خالصانه و تسلّيكارانه و صميمانه و متساندانه حقيقى بر الفت و محبّت و صحبتله رمضانِ شريفده خيرى بردن بيڭه چيقان أورادلريمزله مشغول اولوب علمى درسلريمزله بو جزئى، گچيجى صيقنتيلره أهمّيت ويرمهمگه چاليشمق بيوك بر بختيارلقدر. و نورڭ پك أهمّيتلى بو إمتحانندهكى تأثيرلى درسلرى و معارضلره كندينى اوقوتديرماسى، أهمّيتلى بر فتوحاتِ نوريهدر.
حاشيه: بعض قارداشلريمزڭ لزومسز طلبهلگنى إنكار، خصوصًا (......) أسكيده أهمّيتلى كندى خدمتِ نوريهلرينى لزومسز ستر ايتمهلرى گرچه چركين، فقط اونلرڭ سابق خدمتلرى ايچون عفو ايدوب گوجنمهملىيز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 770 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:رواياتِ صحيحه ايله "ليلهِٔ قدرى نصفِ آخرده، خصوصًا عشرِ آخرده آرايڭز." فرمان ايتمهسيله، بو گلهجك گيجهلر، سكسان كسور سنه بر عبادت عمرينى قزانديران ليلهِٔ قدرڭ گلهجك گيجهلرده إحتمالى پك قوى اولماسندن إستفادهيه چاليشمق، بويله ثوابلى يرلرده بر سعادتدر.
ثانيًا:
مَنْ اٰمَنَ بِالْقَدَرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِ
"قدره ايمان ايدن غم و حزندن أمين اولور" سرّيله،
خُذُوا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ اَحْسَنَهُ
"هر شيئڭ گوزل جهتنه باقڭز" قاعدهسنڭ سرّيله،
اَلَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ اَحْسَنَهُ اُولٰئِكَ الَّذِينَ هَدٰيهُمُ اللّٰهُ وَ اُولٰئِكَ هُمْ اُولُوا الْاَلْبَابِ
غايت قيصهجق بر مئالى: "سوزلرى ديڭلهيوب أڭ گوزلنه تابع اولوب فناسنه باقميانلر، هدايتِ إلٰهيهيه مظهر عقل صاحبى اونلردر." مئالنده. بزلر ايچون شيمدى هر شيئڭ ايى طرفنه و گوزل جهتنه و فرح ويرهجك وجهنه باقمق لازمدر كه معناسز، لزومسز، ضررلى، صيقنتيلى، چركين، گچيجى حاللر نظرِ دقّتمزى جلب ايدوب قلبمزى مشغول ايتمهسين. سكزنجى سوزده بر باغچهيه ايكى آدم، برى چيقار برى گيرييور. بختيارى باغچهدهكى چيچكلره، گوزل شيلره باقار، صفا ايله إستراحت ايدر. ديگر بدبخت، تميزلهمك ألندن گلمديگى حالده چركين،
— 771 —
پيس شيلره حصرِ نظر ايدر، معدهسنى بولانديرر. إستراحته بدل صيقنتى چكر، چيقار گيدر. شيمدى حياتِ إجتماعيهِٔ بشريهنڭ صفحهلرى، خصوصًا يوسفيه مدرسهسى بر باغچه حكمندهدر. هم چركين، هم گوزل، هم كدرلى، هم فرحلى شيلر برابر بولونور. عاقل اودر كه؛ فرحلى و گوزل شيلرله مشغول اولوب، چركين، صيقنتيلى شيلره أهمّيت ويرمز، شكوا و مراق يرنده شكر ايدر، سَوينير.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:يارين گيجه ليلهِٔ قدر اولمق إحتمالى چوق قوّتلى اولماسندن بر قسم مجتهدلر او گيجهيه ليلهِٔ قدرى تخصيص ايتمشلر. حقيقى اولماسه ده، مادام اُمّت او گيجهيه او نظرله باقييور، إن شاء اللّٰه حقيقى حكمنده قبوله مظهر اولور.
ثانيًا:صارصينتيلى اولان آلتنجيدهكى قارداشلريمزڭ إستراحتلرينى مراق ايدييورم. بر پارمق خارجدن حپسه، خصوصًا آلتنجىيه قاريشييور، اورادهكى قارداشلريمز دقّت و إحتياط ايدوب هيچ بر شيئه قاريشماسينلر.
ثالثًا:آووقاته، رئيسه اوقوتمق ايچون پارچهيى گوندرديڭز مى؟ هم خليل حلمى، وحدتِ مسئله إعتباريله يالڭز صبرينڭ دگل، بلكه عموممزڭ آووقاتيدر. بن بو نظرله اوڭا باقييوردم. شيمدى عموممزڭ حسابنه برنجى آووقاتمزه تام يارديم ايتسين.
رابعًا:طاشكوپرولى صادق بگڭ مقدّمهسنى إستنساخ ايچون صبرىيه ويرمشدم. أگر يازيلمشسه، تصحيحدن گچن پارچه اوڭا گوندريلهجك. يڭى
— 772 —
يازيلانڭ بر صورتى بڭا گوندريلسين. هم صادقڭ منظومهجگنڭ يانمده بر صورتى وار، سزده يوقسه گوندرهجگم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:هم سزڭ، هم حپسدهكى آرقداشلريڭزڭ بايرامڭزى تبريك ايدرز. سزڭ ايله بايراملاشانى، عينًا بنمله بايراملاشمش گبى قبول ايدييورم و عموميله بِالذّات بايرام زيارتنى ياپمشم گبى بيليڭز، بيلديريڭز.
ثانيًا:سببسز قالين دمير صوبامڭ پارچهلانماسيله ويرديگى خبر و بز دخى او إشارته بناءً تام بر إحتياط و تمكينله گچن فورطنهجق، يوزدن بره ايندى، باروت آتش آلمادى. شيمدى ينه، سببسز مطرهمڭ عجيب بر طرزده كوچوجك پارچهلره إنقسام ايتمهسى، بزه تكرار تام بر تمكينه و تحمّله و إحتياطه صاريلمامزڭ لزومنى خبر ويرييور. آلديغم معنوى بر إخطارله، گيزلى منافقلر، ديندارلره قارشى نمازسز سفاهتجيلرى و مرتد قومونيستلرى إستعمال ايتمك ايستهيورلر، حتّى پارمقلرينى بورايه ده صوقمشلر.
بر حاشيهجك:
دون قلبمده بر فرح و سَوينج واردى. بردن باقدم، نورسدهكى قارداشم، نورسڭ بالنى بر مطره ايچنده سكز آى أوّل بڭا، أميرطاغنه گوندرمشدى. دون ده أميرطاغندن بورايه گلدى. امان چابوق بڭا گتيرڭ ديدم. بكلهدم، گلمدى. او سَوينج، بر حدّته دوندى. يوز مطره قدر يانمده قيمتلى بولونان او باللى مطرهيى يبانى أللره ويروب چارشويه گوندريلمهسى سبب اولوب، او مطره ده بردن بره قيريلدى. قرق سكز سنهدن بَرى گورمهديگم نورس كويمڭ، مسقطِ رأسمڭ بر تبرّكى اولان او طاتليدن، بايرام طاتليسى اولارق هر بر قارداشم بر پارچهجغنى طاتسين دييه بر مقدار گوندردم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 773 —
عزيز، صدّيق، صارصيلماز قارداشلرم!
سزى روح و جانمله تبريك ايدرم كه، چابوق يارهمزى تداوى ايتديڭز. بن ده بو گيجه شفادن تام فرحلاندم. ذاتًا "مدرسة الزهرا" توسّع ايدوب، حقيقى إخلاص و تام فداكارانه تركِ أنانيتى و تواضعِ تامّى دائرهِٔ نورده آشيلييور، نشر ايدر. ألبته غايت جزئى و موقّت حسّاسيت و تيتيزلك و نازلانمق، او قوّتلى درسنى و اخوّت علاقهسنى بوزاماز و إخلاص لمعهسى بو نقطهده مكمّل ناصحدر. شيمدى أڭ زياده بزى و نورلرى وورمق و صارصمق ايچون أڭ فنا پلان، نور طلبهلرينى بربرندن صوغوتمق و اوصانديرمق و مشرب و فكر جهتنده بربرندن آييرمقدر. گرچه غايت جزئى بر نازلانمق اولدى. فقط گوزه بر صاچ دوشسه باشه دوشن بر طاش قدر اينجيتير كه، بيوك بر حادثه حكمنده مطرهم خبر ويردى. مرحوم حافظ علىنڭ (رح) كوچوجك بويله بر حالدن، وفاتندن بر پارچه أوّل شكواسى، او وقتدن بَرى بلكه يوز دفعه خاطريمه گلوب بنى متأثّر ايتمش.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
طلبهلرڭ إعتراضنامهلرينى مديره ويردم. ديدم: ديانت رياستنه و بزه رسالهلريمزله برائت ويرن آنقرهنڭ آغير جزا دائرهسنه (إعتراضنامهمڭ آخريله برابر) گوندرمك ايستهيورز. هم خطا - صواب جدولى ده او ايكى مقامه، فقط محرم يالڭز براىِ معلومات اولارق گوندرمك مناسبسه. ديدى: "مناسبدر." شيمدى سز آووقاته دييڭز. بر قاچ نسخه طلبهلرڭ إعتراضنامهلرينڭ و جدولڭ ايكى نسخه چيقارسين.
— 774 —
هم ديانت رياستنه يازيڭز كه: علومِ دينيه أهلنى حمايه ايتمك وظيفهِٔ ضروريهڭزى سعيد و آرقداشلرى حقّنده بو دفعه آفيونه گوندرديگڭز راپورله مكمّل ياپديغڭزدن، هم مظلوم سعيد، هم معصوم آرقداشلرى دائرهڭزه چوق متشكّر و فوق العاده منّتدار اولديلر. ذاتًا مسئلهمز دينى و علمى اولماسندن، هر دائرهدن و عدليه و ضابطهدن أوّل ديانت دائرهسى علاقهداردر. اونڭ ايچون هم دڭزليده، هم آفيونده أڭ أوّل او دائرهلره مراجعت ايدوب شكوامزى اورادهكى عالملره يازدق. بو مئالده بر باشلق يازيڭز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشم رأفت بك!
قرآنِ عظيم الشانڭ حرمتنه و علاقهِٔ قرآنيهڭزڭ حقّنه و نورلر ايله يگرمى سنه ظرفنده ايمانه خدمتڭزڭ شرفنه، چابوق بو دهشتلى، ظاهرًا كوچوجك فقط وضعيتمزڭ نزاكتنه بناءً پك أليم و فجيع و بزى محوه چاليشان گيزلى منافقلره بيوك بر يارديم اولان بربرندن كوسمكدن و باروته آتش آتمق حكمندهكى گوجنمكدن واز گچڭز و گچيريڭز. يوقسه بر درهم شخصى حق يوزندن، بزلره و خدمتِ قرآنيهيه و ايمانيهيه يوز بطمان ضرر گلمهسى (شيمديلك) إحتمالى پك قويدر.
سزى قَسَمله تأمين ايدرم كه؛ بريڭز بڭا أڭ بيوك بر حقارت ياپسه و شخصمڭ حيثيتنى بتون بتون قيرسه، فقط خدمتِ قرآنيه و ايمانيه و نوريهدن واز گچمزسه بن اونى حلال ايدرم، باريشيرم، گوجنمهمگه چاليشيرم.
مادام جزئى بر يبانيلكدن دشمنلريمز إستفادهيه چاليشدقلرينى بيلييورسڭز، چابوق باريشڭز. معناسز، چوق ضررلى نازلانمقدن واز گچڭز. يوقسه بر قسممز
— 775 —
شمسى، شفيق، توفيق گبى؛ معارضلره صورةً إلتحاق ايدوب، خدمتِ ايمانيهمزه بيوك بر ضرر و نقصانيت اولاجق. مادام عنايتِ إلٰهيه شيمدىيه قدر بر ضايعاته بدل چوقلرى او سيستمده ويرمش. إن شاء اللّٰه ينه إمداديمزه يتيشير.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
مدير، آيت الكبرا و رهبرى چوق بگنمش. شيمدى عصاىِ موسى و ذو الفقارى ايستهيور. بن ده سوز ويردم "سڭا گتيرتهجگم." أگر بوراده آفيونده وارسه؛ بر عصاىِ موسى، بر ذو الفقار (جلدلى، بيوك) بر رهبر، بر آيت الكبرا إيصمارلايڭز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:بو راپورڭ نتيجهسى عينًا دڭزليدهكينڭ عينيدر. بزى مدارِ إتهام نقطهلردن تبرئه ايتمك ايچنده اونلره خوش گورونمك و نورجى اولمادقلرينى گوسترمك فكريله، وهّابيلك طماريله، بر پارچه علمى تنقيديله هجوم ايتمشلر. تخمينمجه بو راپور إدّعانامهدن أوّل بورايه گلمش كه، بعض نقطهلرى إدّعانامه اوندن آلمش. اويله ايسه، جدولمز اونلره دخى تام جوابدر. سز ناصل بيليرسڭز؟ هم يڭى جوابمز ناصلدر، ايى ميدر؟ پك عجله و پريشان بر حالده يازدم.
— 776 —
ثانيًا:شيمدىيه قدر ظاهرًا بزم شخصلريمزله و جمعيت و طريقت و جزئى بعض خصوصى مكتوبلر ايله بزمله مشغول اولويورديلر. شيمدى سراج النور، هجماتِ ستّهنڭ مصادرهسيله و أهلِ وقوفڭ نورلره نظرى چويرمهلريله و گيزلى دشمنلريمزڭ دسيسهلريله بو وطنڭ بر مدارِ راحتى اولان رسالهِٔ نوره بر نوع هجوم اولماسندن؛ شيمدىيه قدر چوق دفعه اولديغى گبى، عينًا بو مملكته بو هجومڭ عين زماننده هم ايكى شدّتلى زلزله (كه بن او بحثى يازاركن) گلدى. بنى تصديق ايدوب، "يازىيه لزوم يوق" ديدى. بن ده داها يازمادم. بوگون ده ايشيتدم كه، حرب قورقوسى باشلامش. بن ده بورانڭ آمرينه ديدم: شيمدىيه قدر نه وقت نورلره هجوم ايديلسه، يا زمين حدّت ايدر ويا حرب قورقوسى باشلار. تصادف إحتمالى قالميهجق درجهده چوق حادثهلرى گوردك و محكمهلره دخى گوستريلدى. ديمك بوگونلرده، بيلمديگم حالده نورلر حقّنده شدّتلى تلاشم و أهلِ وقوفڭ حسودانه تنقيدلرى و نورڭ بر مهمّ مجموعهسنڭ مصادرهسى، صدقهِٔ مقبوله ماهيتنده مصيبتلرڭ دفعنه بر وسيله اولان سراج النور تستّر پردهسنڭ آلتنه گيردى، زلزله و حرب قورقوسى باشلادى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
مراق ايتمهيڭز، بز عنايت آلتندهيز. ظاهرًا زحمتلر آلتنده رحمتلر وار. أهلِ وقوفى مجبور ايتمشلر كه، بر پارچهسنى چوروتسونلر. ألبته اونلرڭ قلبلرى نورجى اولمش.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 777 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق، صارصيلماز، تلاش ايتمز، آخرتى بيراقوب فانى دنيايه دونمز قارداشلرم!
بر پارچه داها بوراده قالمقدن، مسئلهمزى بر درجه گنيشلنديرمك ايستهمهلرندن محزون اولمايڭز. بِالعكس بنم گبى ممنون اولڭز. مادام عمر طورمييور، زواله قوشويور. بويله چلّهخانهده، اُخروى ميوهلريله باقيلشييور. هم نورڭ درس دائرهسى گنيشلهيور. مثلا؛ أهلِ وقوفڭ خواجهلرى، تام دقّتله سراج النورى اوقومغه مجبور اولويورلر. هم بو صيرهده چيقمامزله، بر ايكى جهتله خدمتِ ايمانيهمزه بر نقصان گلمك إحتمالى وار. بن سزلردن شخصًا چوق زياده صيقنتى چكديگم حالده چيقمق ايستهمييورم. سز ده ممكن اولديغى قدر صبر و تحمّله و بو طرزِ حياته آليشمغه و نورلرى يازمق و اوقومقدن تسلّى و فرح بولمغه چاليشڭز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:يانمده بولونان يڭى حرفله مدافعاتڭ آخرندهكى جدولدن ايكى دانهسنى، أهلِ وقوفه جوابله برابر ديانت رياستنه و آنقرهنڭ آغير جزا محكمهسنه گوندرمك ايچون لزوم وارسه سزه گوندرهجگم. هم أهلِ وقوفه جوابڭ بر صورتى بورادهكى محكمهيه ويريلسين.
ثانيًا:مسئلهمزى گنيشلتديرملرى خيردر. شيمدىيه قدر قيمتنى دوشورمك
— 778 —
فكريله ظاهرًا كوچك، أهمّيتسز گوستروب گيزلى چوق أهمّيت ويرييورديلر. شيمدى بو وضعيت، إن شاء اللّٰه خدمتِ ايمانيه و قرآنيه حقّنده داها زياده خيرلى و فائدهلى اولاجق.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:بو سنه سربست اولسيدق بلكه بر قسممز حجّه گيدهجكدى. إن شاء اللّٰه بو نيّتمز بِالفعل گيتمش گبى قبول اولوب، بو صيقنتيلى حالمزده خدمتِ ايمانيه و نوريهمز اويله بيوك بر حجّ ثوابنى ويرهجك.
ثانيًا:"رسالهِٔ نور قرآنڭ چوق قوّتلى، حقيقى بر تفسيريدر" تكرار ايله ديديگمزدن، بعض دقّتسزلر تام معناسنى بيلهمديگندن بر حقيقتى بيان ايتمگه بر إخطار آلدم. او حقيقت شودر:
تفسير ايكى قسمدر:
بريسى:معلوم تفسيرلردر كه، قرآنڭ عبارهسنى و كلمه و جملهلرينڭ معنالرينى بيان و ايضاح و إثبات ايدرلر.
ايكنجى قسم تفسير ايسه:قرآنڭ ايمانى اولان حقيقتلرينى قوّتلى حجّتلرله بيان و إثبات و ايضاح ايتمكدر. بو قسمڭ پك چوق أهمّيتى وار. ظاهر معلوم تفسيرلر، بو قسمى بعضًا مجمل بر طرزده درج ايدييورلر. فقط رسالهِٔ نور؛ طوغريدن طوغرىيه بو ايكنجى قسمى أساس طوتمش، أمثالسز بر طرزده معنّد فيلسوفلرى صوصديران بر معنوى تفسيردر.
— 779 —
ثالثًا:صباحلين بر شى يازاجقدم، قالدى. شيمدى عين مسئله چيقدى، كاتب سالم بك إذن ويردى. يارين هيئتِ وكيلهيه بر إستدعا يازمق ايچون خسرو و طاهرى يانمه گلسينلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
عجبا اورتهلقده أڭ زياده ضررلى بز و نورلر ميدر كه، هر محرّر سربست يازييور و هر صنف مداخلهسز طوپلانمه ياپييور. حالبوكه دين تربيهسى اولماسه، مسلمانلرده إستبدادِ مطلق و رشوتِ مطلقهدن باشقه چاره اولاماز. چونكه ناصل بر مسلمان، شيمدىيه قدر حقيقى يهودى و نصرانى اولماز بلكه دينسز اولور، بتون بتون بوزولور. اويله ده بر مسلمان، بولشويك اولاماز. بلكه آنارشيست اولور، داها إستبدادِ مطلقدن باشقه إداره ايديلمز. بز نور طلبهلرى هم إدارهيه، هم آسايشه، هم وطن و ملّتڭ سعادتنه چاليشييورز. قارشيمزدهكى دينسز آنارشيست و ملّت و وطن دشمنلريدر. حكومت بزه ايليشمك دگل، تام حمايه و يارديم ايتمك ألزمدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 780 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:رأفت، أدهم و چاليشقانلر و برهان گبى نور ناشرلرينى تخليه ايتمهلرى گوسترييور كه، نورلرڭ إنتشارى ياساق دگل و محكمه ايليشهمييور. هم جمعيتجيلك بولونمديغنه بر قرار علامتيدر. هم مسئلهمزى اوزاتماده، نورلره نظرِ دقّتى گنيش بر دائرهده جلب ايتمهسندن، اونلرى اوقوماسنه بر عمومى دعوت و رسمى بر إعلانات حكمنده ايشيدن مشتاقلرڭ اوقومق هوسلرينى تحريك ايتديگندن، صيقنتيمزدن، ضرردن يوز درجه زياده بزه و أهلِ ايمانه منفعتلره وسيلهدر. ذاتًا بو زمانده، أڭ گنيش دائرهِٔ زمينده، أڭ دهشتلى و كلّى بر هجومده تجاوز ايدن ضلالت اوردولرينه قارشى بويله قدسى بر درس، بو صورتله آتوم بومباسى گبى إن شاء اللّٰه تأثيرينى گوسترمگه بر إشارتدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم رأفت، محمد فيضى، صبرى!
بن شدّتلى بر إشارت و معنوى بر إخطارله سزڭ اوچڭزدن رسالهِٔ نورڭ خاطرى و بو بايرامڭ حرمتى و أسكى حقوقمزڭ حقّى ايچون چوق رجا ايدرم كه، دهشتلى يڭى بر يارهمزڭ تداويسنه چاليشڭز. چونكه گيزلى دشمنلريمز ايكى پلانى تعقيب ايدوب.. برى بنى إهانتلرله چوروتمك؛ ايكنجيسى، مابيْنمزه بر صوغوقلق ويرمكدر. باشده خسرو عليهنده بر تنقيد و إعتراض و گوجنمك ايله بزى بربريمزدن
— 781 —
آييرمقدر. بن سزه إعلان ايدرم كه؛ خسروڭ بيڭ قصورى اولسه بن اونڭ عليهنده بولونمقدن قورقارم. چونكه شيمدى اونڭ عليهنده بولونمق، طوغريدن طوغرىيه رسالهِٔ نور عليهنده و بنم عليهمده و بزى پريشان ايدنلرڭ لهنده بر عظيم خيانتدر كه، بنم صوبامڭ پارچهلانمسى گبى عجيب، سببسز بر حادثه باشمه گلدى. و بڭا ياپيلان بو صوڭ إشكنجه دخى، بو معناسز و چوق ضررلى تساندسزلگڭزدن گلديگنه قناعتم وار. دهشتلى بر پارمق بورايه، خصوصًا آلتنجىيه قاريشييور. بنى بو بايراممده آغلاتمايڭز، چابوق قلبًا تام باريشڭز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بن بوگون يالڭز ايكى اوچ قارداشمزڭ تخليهلرينى ايستردم. فقط حقّمزدهكى عنايتِ إلٰهيه اونلرڭ منفعتى ايچون گرى بيراقدى. و يگرمى گون قدر، بزم بو وضعيتمز لازم و ألزمدر. چونكه بو بايرامده برابر بولونمامز هم بزه، هم نورلره، هم خدمتمزه، هم معنوى و مادّى إستراحتمزه و حاجيلرڭ دعالرندن تام بر حصّه آلمامزه و آنقرهيه گوندريلن رسالهِٔ نورڭ مصادرهدن قورتولمسنه و بزم مظلوميتمزه آجييوب نورلره صاريلانلرڭ چوغالماسنه و حاضر بيوك خطالره رضا ايله وطن و ملّت و دين خائنلرينه دخالت ايتمديگمزه بر حجّت اولماسى لازمدى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 782 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أهلِ وقوفڭ إنصافسزجه و خطالى و حقسز تنقيدلرى، وهّابيلك طماريله إمامِ علىنڭ (رضى اللّٰه عنه) نورلرله جدّى علاقهسنى و تقديرينى چكهميهرك و گچن سنه زمزم صوينى دوكديرن و بو سنه حجّى منع ايدن أوهامڭ تأثيرى آلتنده او ياڭليش و حسودانه إعتراضلرى بشنجى شعاعه ايتمشلر. بو صيرهده، بويله أوهاملى و تلاشلى بر زمانده، بزم ايچون أڭ سلامتلى ير حپسدر. إن شاء اللّٰه نورلر، هم كنديمزڭ، هم كنديلرينڭ سربستيتنى قزانديرهجقلر. مادام أمثالسز بر طرزده، چوق آغير شرائط آلتنده، پك چوق معارضلر قارشيسنده بو درجه نورلر كنديلرينى اوقوتديرييورلر.. طلبهلرينى حپسده چشيد چشيد صورتلرده چاليشديرييور، پريشانيتلرينه عنايتِ إلٰهيه ايله ميدان ويرمييورلر؛ بز بو درجهيه قناعت ايدوب شكوا يرنده شكر ايتمكله مكلّفز. بنم بتون شدّتلى صيقنتيلره قارشى تحمّلم بو قناعتدن گلييور. وظيفهِٔ إلٰهيهيه قاريشمام.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بو ايكى نسخهنڭ برى بنمدر، برى مديرڭدر. باشده بنم خطّمله يازيسى بولونان نسخهيه گوره مديرڭ نسخهسنى تصحيح ايديڭز. بن بو دفعه آيت الكبرايى مطالعه ايدركن، ايكنجى مقامنى (آخره قدر) و آخردهكى معنوى
— 783 —
محاورهيى پك چوق أهمّيتلى گوردم و چوق إستفاده ايتدم. سزڭ إستفادهڭز ايچون برى اوقوسون، برى ديڭلهسين. تصحيحله برابر معطّل قالماسينلر، ايكيشر قارداشلريمز مطالعه ايتسينلر.
ثانيًا:بڭا عائد اوننجى سوز و بورادهكى مكتوبلر دفترى و سائره ضايع اولماسين و معطّل قالماسين. بن نظارتنى جيلانه بيراقمشدم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
بن شيمدى جلجلوتيهيى اوقوركن،
بِحَقِّ تَبَارَكَ ثُمَّ نُونٍ وَ سَائِلٍ
جملهسنده رسالهِٔ قدره إشارت ايدن و يگرمى آلتنجى مرتبهده ثُمَّ نُونْ سورهسى قدر سوزيله مناسبتى نهدر، قلبمه گلمهسى آننده إخطار ايديلدى: "او سورهنڭ باشنى اوقو." بن ده اوقوركن گوردم كه:
ن وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ
آيتى بتون قلملرڭ و تسطير و كتابتلرڭ أصلى، أساسى، أزلى مأخذى و سرمدى استادى قدرڭ قلمى و نور و علمِ أزلينڭ نورينه إشارت ايدن ن كلمهسيدر. ديمك وَالذَّارِيَاتِ ذرّات رسالهسنه إشارتى گبى قوّتلى بر مناسبتله، ن كلمهسى رسالهِٔ قدره قوّتلى إشارتله باقار.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 784 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق، صارصيلماز قارداشلرم!
أوّلا:
اَلْخَيْرُ فِيمَا اخْتَارَهُ اللّٰهُ
سرّنجه مسئلهمزڭ تأخيرنده خير وار. قلبم و نورلرڭ سربستيتى اويله ايستهيوردى. سز هم بربريڭزى تسلّى، هم قوّهِٔ معنويهيى تقويه، هم طاتلى صحبتله مذاكرهِٔ علميه، هم نورلرڭ يازماسى و مطالعهلريله بو گچيجى زحمتڭ نقطهسنى سيلهر رحمت ياپمغه، بو فانى ساعتلرى باقى ساعتلره چويرمگه موفّق اولورسڭز إن شاء اللّٰه.
ثانيًا:مادام بايراملاشمامز محكمهنڭ موقّت حپس منزلنده اولدى، بن ده بايرام طاتليسى اولارق؛ قونيه قهرمانى زبيرڭ بڭا گتيرديگى زمزم ايله نورس قريهسنڭ بنجه چوق معنيدار بالنى گوندردم. سز بال مطرهسنه صو قويڭ، قاريشديريڭز. صوڭره زمزمى ايچنه بيراقڭز، كمالِ عافيتله ايچيڭز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أهمّيتلى بر طرفدن، أهمّيتلى و معنيدار بر سؤال ايديلمش. بڭا صورديلر كه: "سزڭ جمعيت اولماديغڭز، اوچ محكمه او جهتده برائت ويرمسيله و يگرمى سنهدن بَرى ترصّد و نظارت ايدن آلتى ولايتڭ او نقطهدن ايليشمهملريله تحقّق ايتديگى حالده، نورجيلرده اويله خارقه بر علاقه وار كه هيچ بر جمعيتده، هيچ بر قوميتهده يوقدر. بو مشكلى حلّ ايتمهڭزى ايسترز." ديديلر.
— 785 —
بن ده جوابًا ديدم كه: أوت نورجيلر جمعيت ممعيت، خصوصًا سياسى و دنيوى و منفى و شخصى و جماعتى منفعت ايچون تشكّل ايدن جمعيت و قوميته دگللر و اولامازلر. فقط بو وطنڭ أسكى قهرمانلرى كمالِ سَوينجله شهادت مرتبهسنى قزانمق ايچون روحلرينى فدا ايدن ميليونلر إسلام فدائيلرينڭ أحفادلرى، اوغللرى و قيزلرى، او فدائيلك طمارندن إرثيت آلمشلر كه، بو خارقه علاقهيى گوستروب دڭزلى محكمهسنده بو عاجز بيچاره قارداشلرينه بو گلن جملهيى اونلر حسابنه سويلتديرديلر:
"ميليونلر قهرمان باشلر فدا اولدقلرى بر حقيقته باشمز دخى فدا اولسون" دييه اونلر نامنه سويلهمش، محكمهيى حيرت و تقديرله صوصديرمش. ديمك نورجيلرده حقيقى، خالص، صِرف رضاىِ إلٰهى ايچون و مثبت و اُخروى فدائيلر وار كه؛ ماصون و قومونيست و إفساد و زندقه و إلحاد و طاشناق گبى دهشتلى قوميتهلر او نورجيلره چاره بولامايوب حكومتى، عدليهيى آلداتهرق لاستيكلى قانونلر ايله اونلرى قيرمق و طاغيتمق ايستهيورلر. إن شاء اللّٰه بر خلط ايدهمزلر. بلكه نورڭ و ايمانڭ فدائيلرينى چوغالتمغه سببيت ويرهجكلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
دونكى سؤاله بڭزر، قرق سنه أوّل اولمش بر سؤال و جوابى سزه حكايه ايدهجگم. او أسكى زمانده، أسكى سعيدڭ طلبهلرى استادلريله شدّتِ علاقهلرى، فدائيلك درجهسنه گلديگندن، وان، بيتليس طرفنده أرمنى قوميتهسى، طاشناق فدائيلرى چوق فعاليتده بولونماسيله أسكى سعيد اونلره قارشى
— 786 —
طورويوردى، بر درجه صوصديرييوردى. كندى طلبهلرينه ماوزر تفنكلرى بولوب مدرسهسى بر وقت عسكر قيشلهسى گبى سلاحلر، كتابلرله برابر بولونديغى وقت، بر عسكر فريقى گلدى، گوردى ديدى: "بو مدرسه دگل، قشلهدر." بيتليس حادثهسى مناسبتيله أوهامه دوشدى، أمر ايتدى: "اونڭ سلاحلرينى آليڭز." بزدن أللرينه گچن اون بش ماوزريمزى آلديلر. بر ايكى آى صوڭره حربِ عمومى پاطلادى. بن تفنكلريمى گرى آلدم. هر نه ايسه...
بو حاللر مناسبتيله بندن صورديلر كه: "دهشتلى فدائيلرى بولونان أرمنى قوميتهسى سزدن قورقويورلر كه؛ سز وانده أرَكْ طاغنه چيقديغڭز زمان، فدائيلر سزدن چكينوب طاغيلييورلر، باشقه يره گيدييورلر. عجبا سزده نه قوّت وار كه اويله اولويور؟"
بن ده جوابًا دييوردم: "مادام فانى دنيا حياتى، كوچوجك و منفى ملّيتڭ موقّت منفعتى و سلامتى ايچون بو خارقه فداكارلغى ياپان أرمنى فدائيلرى قارشيمزده گورونورلر. ألبته حياتِ باقيهيه و پك بيوك إسلام ملّيتِ قدسيهسنڭ مثبت منفعتلرينه چاليشان و "أجل بردر" إعتقاد ايدن طلبهلر، او فدائيلردن
(حاشيه): قارداشلرم نامنه عاجزانه دييورم كه: لزوم اولورسه، إن شاء اللّٰه چوق ايلرى گچهجگز. بزلر دينده اولديغى گبى، قهرمانلقده ده أجداديمزڭ وارثلرى اولديغمزى گوسترهجگز.
گرى قالمازلر. لزوم اولسه او قطعى أجلنى و ظاهرى بر قاچ سنه موهوم عمرينى، ميليونلر سنه بر عمره و ميليارلر دينداشلرڭ سلامتنه و منفعتنه تردّدسز، مفتخرانه فدا ايدرلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 787 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق، وفادار و شفقتلى قارداشلرم!
ايكى گوندر هم باشمده، هم أعصابمده تأثيرلى بر نزله آغريسى وار. بويله حاللرده بر درجه دوستلرله گوروشمكدن تسلّى و اُنسيت آلمغه إحتياجم ايچنده عجيب تجريد و يالڭزلق وحشتى بنى صيقدى. بويله بر نوع شكوا قلبه گلدى: "نهدن بو تعذيب اولويور، خدمتمزه فائدهسى نهدر؟"
بردن بو صباح قلبه إخطار ايديلدى كه: سز بو شدّتلى إمتحانه گيرمك و اينجهدن اينجهيه سزى قاچ دفعه "آلتون مى، باقير مى" دييه محنگه وورمق و هر جهتده سزى إنصافسزجه تجربه ايتمك و نفسلريڭزڭ حصّهلرى و دسيسهلرى وار مى يوق مى اوچ درت ألكلرله ألنمك؛ خالصانه، صِرف حق و حقيقت نامنه اولان خدمتڭزه پك چوق لزومى واردى كه؛ قدرِ إلٰهى و عنايتِ ربّانيه مساعده ايدييور. چونكه بويله ميدانِ إمتحانده عنادجى و بهانهجى إنصافسز معارضلرڭ قارشيسنده تشهير ايديلمهسندن هركس آڭلادى كه: هيچ بر حيله، هيچ بر أنانيت، هيچ بر غرض، هيچ بر دنيوى، اُخروى و شخصى منفعت قاريشميهرق، تام خالص، حق و حقيقتدن گلييور. أگر پرده آلتنده قالسه ايدى، چوق معنالر ويريلهبيليردى. داها عوامِ أهلِ ايمان إعتماد ايتمزدى. "بلكه بزى قانديررلر" دير و خواص قسمى دخى وسوسه ايدردى. بلكه بعض أهلِ مقامات گبى كنديلرينى صاتمق، إعتماد قزانمق ايچون بويله ياپييورلر دييه داها تام قناعت ايتمزلردى. شيمدى إمتحاندن صوڭره، أڭ معنّد وسوسهلى دخى تسليمه مجبور اولويور. زحمتڭز بر، كاريڭز بيڭدر إن شاء اللّٰه.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 788 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أسارتمدهكى حادثهنڭ غزته ايله إعلانى شدّتلى ياساقلرله أهالىيى هر طرفده بزدن قاچيرمغه چاليشمقله برابر توجّهِ عامّهيى زيادهلشديرمش. بزه، خصوصًا شخصمه إهانت ايتمگه طرفدار اوچ رسمى آدم دون آولوده ديمشلر: "سعيد پنجرهدن گورونديگى وقت أهالى طوپلانوب اوڭا باقييور، پنجرهده طورماسين. يوقسه قوغوشنى دگيشديريڭز." دييه باش غارديان سويلهدى. هيچ مراق ايتمهيڭز. بن هر صيقنتىيه تحمّله قرار ويرمشم. دعاڭز بركتيله إن شاء اللّٰه صيقنتيلر سَوينجلره دونهجكلر.
او أسارت حادثهسى أصلى طوغريدر. فقط شاهدم اولماديغندن تفصيلًا بيان ايتمهمشدم. يالڭز بر مانغه بنى إعدام ايتمك ايچون گلديگنى بيلمييوردم، صوڭره آڭلادم. و روس قوماندانى ترضيه ايچون روسجه بر شيلر سويلهدى، بن بيلهمدم. ديمك حاضر بولونان و بو حادثهيى غزتهيه إخبار ايدن مسلمان يوز باشى آڭلامش كه، قوماندان تكرار تكرار "عفو ايت" ديمش.
قارداشلرم، بن نورلرله مشغول اولدقجه صيقنتيلر آزالييور. ديمك وظيفهمز نورلرله إشتغالدر و گچيجى شيلره أهمّيت ويرمهمك و صبر و شكر ايتمكدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 789 —
بديع الزمانڭ عقللره حيرت ويرن بر سجيهسى
(أهلِ سنّت مجموعهسنڭ ١٥ تشرينِ أوّل ١٩٤٨ تاريخلى نسخهسنده نشر ايديلمشدر. أهلِ سنّت غزتهسى صاحبى آووقات بر ذاتڭ مقالهسيدر.)
بن برنجى جهان حربنده بيتليس موقعنده يارهلى اولارق أسير اولوركن، بديع الزمان ده او گون أسير دوشمشدى. او سبريايه گوندريلمش، أڭ بيوك أسيرلر قامپنده ايدى. بن باكونڭ نارگين آطهسنده ايدم. گونڭ برنده أسيرلرى تفتيشه گلن و قامپى گزركن بديع الزمانڭ اوڭندن گچن نيقولا نيقولاويچه او هيچ أهمّيت ويرمييور و يرندن قيميلدانميور. باش قوماندانڭ نظرِ دقّتنى چكييور. تكرار بر بهانه ايله اوڭندن گچييور. ينه قيميلدانميور. اوچنجى دفعهسنده اوڭنده طورييور، ترجمان واسطهسيله آرالرنده شويله بر محاوره گچييور:
- بنى طانيمديلر مى؟
- أوت طانيدم. نيقولا نيقولاويچ، چارڭ داييسيدر. قافقاس جبههسى باش قوماندانيدر.
- او حالده نه ايچون حقارت ايتديلر؟
- خاير، عفو ايتسينلر بن كنديلرينه حقارت ايتمش دگلم. بن مقدّساتمڭ أمر ايتديگنى ياپدم.
- مقدّسات نه أمر ايدييورمش؟
— 790 —
- بن مسلمان عالمىيم. قلبمده ايمان واردر. كنديسنده ايمان اولان بر شخص، ايمانى اولميان شخصدن أفضلدر. بن اوڭا قيام ايتسه ايدم، مقدّساتمه حرمتسزلك ياپمش اولوردم. اونڭ ايچون بن قيام ايتمدم.
- شو حالده، بڭا ايمانسز ديمكله بنم شخصمى، هم اوردومى، هم ده ملّتمى و چارى تحقير ايتمش اولويور، درحال ديوانِ حرب قورولنده إستجواب ايديلسين.
بو أمر اوزرينه ديوانِ حرب قورولويور. قرارگاهدهكى تورك، آلمان و آووستريا ضابطلرى، آيرى آيرى بديع الزمانه رجا ايدهرك باش قوماندانه ترضيه ويرمهسى ايچون إصرار ايدييورلر. ويرديگى جواب بو اولويور:
- بن آخرت ديارينه گوچمك و حضورِ رسول اللّٰهه وارمق ايستهيورم. بڭا بر پاساپورت لازمدر. بن ايمانمه مخالف حركت ايدهمم.
بوڭا قارشى كيمسه سسنى چيقارمييور، نتيجهيى بكلهيور. إستجواب بيتييور. روس چارينى و روس اوردوسنى تحقير مادّهسندن إعدام قرارينى ويرييورلر. قرارى إنفاذ ايچون گلن بر مانغه عسكرڭ باشندهكى سوبايه كمالِ شطارتله: "مساعده ايديڭز، اون بش دقيقه وظيفهمى ايفا ايدهيم." دييه آبدست آلوب ايكى ركعت نماز قيلاركن، نيقولا نيقولاويچ گلييور، كنديسنه خطابًا:
- بنى عفو ايديڭز! سزڭ بنى تحقير ايچون بو حركتى ياپديغڭزى ظن ايدييوردم. حقّڭزده قانونى معامله ياپدم. فقط شيمدى آڭلايورم كه، سز بو حركتڭزى ايمانڭزدن آلييورسڭز و مقدّساتڭ أمرلرينى ايفا ايدييورسڭز. حكمڭز إبطال ايديلمش، دينى صلاحتڭزدن (صالحلگڭزدن) طولايى شايانِ تقديرسڭز؛ سزى راحتسز ايتدم، تكرار تكرار رجا ايدييورم بنى عفو ايديڭز."
— 791 —
بتون مسلمانلر ايچون شايانِ مثال اولان بو صلابتِ دينيه و يوكسك سجيهيى، آرقداشلرندن بر يوز باشى، مشاهدهسنه مستندًا آڭلاتييوردى. بونى طويدقجه إختيارسز اولارق گوزلرم ياشله طولدى.
عبد الرحيم
غزتهنڭ بو فقرهسنڭ يازيلماسنى استاديمز أمر ايتمدكلرى حالده، هم چوق مراقآور، هم چوق عبرتآميز، هم چوق هيجان ويريجى اولماسندن بورايه يازيلمشدر.
خسرو
٭ ٭ ٭
قارداشلرم!
هم بنم إشتهام كسيلديگى، هم هديه بڭا طوقونديغى ايچون بنم حصّهمه دوشن اوچ پارچه ياغ و بر سپت اوزوم و بر كيسه ألما و ايكى پاكت چاى و شكرى سزه گوندردم. بن سزلره تبرّك ويرهجكدم. فقط صوردم، سزڭكى ده وار. هم بن اونلرڭ فيآتيله يوغرت، يمورطه، أكمك گبى شيلرى آلاجغم، تا مدرسة الزهرا بندن گوجنمهسين، "تبرّكمى ييمهدى." هم محتاجه، هم بر پارچه اوجوز، هم لايقلره صاتيڭز كه؛ ايكى جهتله مدرسة الزهرا و شُعْبهلرينڭ هديهلرى تام مبارك، هم بڭا، هم آلانلره علاجلى بر تبرّك اولسون. خسرو نظارتجى و جيلان، حفظى صاتيجى اولسون.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 792 —
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:حقّمده غزته مناسبتيله شيمدى إخطار ايديلدى كه: روسڭ جبّار بر قوماندانى، گوسترديگڭ عزّتِ ايمانيه قارشيسنده حدّتنى بيراقوب ترضيه ويرديگى حالده.. رسالهِٔ نورڭ غايت قوّتلى، شخصمڭ يوز درجه فوقنده خالصانه صلابتِ ايمانيه درسلرينى گورن رسمى مأمورلر قلبًا إنصافه گلمزلر و عنادنده دوام ايتسهلر؛ ألبته جهنّمدن باشقه هيچ بر جزا اونلرى تميزلهمز. موقّت بر عمرده بو عظيم خطانڭ جزاسى يرلشمز. چونكه بر ياغ بوزولسه، داها ينيلمز. سوت، يوغرت گبى دگل. إن شاء اللّٰه نورلر اونلرڭ چوغنى بوزولمادن قورتارمش.
ثانيًا:محمد فيضى بدريهيه يازسين كه، بن اونڭ مكتوبنده بولونان بتونلرى دعامه داخل ايدييورم، اونلر ده بڭا دعا ايتسينلر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:مدارِ عبرت و حيرت ايكى أسارتمده شخصمه قارشى بر معاملهيى بيان ايتمك إخطار ايديلدى. شويله كه:
روسيهده قوستورماده طقسان أسير ضابطلريمزله برابر بر قوغوشده ايدك. بن او ضابطلريمزه آرا صيره درس ويرييوردم. بر گون روس قوماندانى گلدى، گوردى، ديدى: "بو كرد گوڭللى آلاى قوماندانى اولوب چوق عسكريمزى كسمش. شيمدى ده بوراده سياسى درس ويرييور. بن ياساق ايدييورم، درس ويرمهسين."
— 793 —
ايكى گون صوڭره گلدى، ديدى: "مادام درسڭز سياسى دگل، بلكه دينيدر، أخلاقيدر؛ درسڭه دوام أيله." إذن ويردى.
ايكنجى أسارتمده:بو حپسده ايكن يگرمى سنه درسلريمى ديڭلهمش و بندن داها گوزل درس ويرن بر خاص قارداشمڭ و ضرورى خدمتمى گورن خدمتجيلريمڭ بنم يانمه گلمهلرى عدليه مأمورى طرفندن ياساق ايديلدى، تا بندن درس آلماسينلر. حالبوكه نور رسالهلرى باشقه درسلره هيچ إحتياج بيراقمييور و هيچ بر درسمز قالمامش و هيچ بر سرّيمز گيزلى قالمامش. هر نه ايسه بو اوزون قصّهيى قيصه كسمگه بر حال سبب اولدى.
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
چوق عزيز، چوق سَوْگيلى، چوق قيمتدار، چوق مبارك استاديمز أفنديمز حضرتلرى!
عرضِ تعظيمات و تقديمِ إحترامات ايله إستفسارِ خاطر ايدوب، صحّت و عافيتڭزه دعالر ايدهرك دامنلريڭزدن، أل و آياقلريڭزدن اوپويورز.
مشفق استاديمز أفنديمز! سز سَوْگيلى استاديمزدن بزه گوندريلن و مدافعاتڭ صوڭنه علاوه ايديلن اوچ قيمتدار مكتوبڭزله هو نكتهسنى ناصل بولديغمزى سز سَوْگيلى استاديمزه عرض ايتمهمزى، بر مبارك قارداشمزله سز سَوْگيلى استاديمز أمر ايتمشلر.
سَوْگيلى استاديمز أفنديمز! برنجى مكتوبڭز، يگرمى سنهدن بَرى ترصّدلر و نظارتلرله برابر آلتى ولايت و اوچ محكمهنڭ بولامايوب برائت ويردكلرى
— 794 —
جمعيتجيلكدن سزده هيچ بر أثر گورولمديگى حالده، هيچ بر جمعيتده و هيچ بر قوميتهده گورولمهين نورجيلردهكى خارقه علاقه، أهمّيتلى بر طرفدن بر سؤال ايله سز سَوْگيلى استاديمزدن صورولمش اولوب.. شهادت مرتبهسنى قزانمق ايچون روحلرينى فدا ايدن ميليونلر إسلام فدائيلرينڭ أحفادلرى و أولادلرى، او فدائيلگى أجدادلرندن إرثيت آلدقلرى ايچوندر كه؛ سز سَوْگيلى استاديمزه محكمهلرى حيرت ايتديروب صوصديران "ميليونلر قهرمان باشلر فدا اولدقلرى بر حقيقته باشمز دخى فدا اولسون" دييه عجيب جملهيى سويلتمگه وسيله اولان طلبهلريڭزده گورديگڭز حقيقى، خالص، صِرف رضاىِ إلٰهى و مثبت و اُخروى فداكارلغڭ قارشيسنده، منفى جماعت و قوميتهلرڭ مغلوب اولدقلرى، هم نورجيلرى طاغيتمق ايستهينلرڭ إن شاء اللّٰه موفّق اولاميهجقلرى و هم نورڭ و ايمانڭ فدائيلرينى چوغالتمغه سببيت ويرهجكلرى ايضاح ايديلمكله جواب ويريلمشدر.
ايكنجى مبارك مكتوبڭزده:سز سَوْگيلى استاديمزڭ وان، بيتليسده تدريسده بولونديغڭز طلبهلريڭزله برلكده، أطرافلرنده بولونان أهلِ ايمانى تيترهتن أرمنى، طاشناق فدائيلرينه قارشى چيقوب او فدائيلرى طورديروب طاغيتمغه مجبور ايدن سز سَوْگيلى استاديمزدهكى و طلبهلريڭزدهكى خارقه قوّت؛ كوچوجك، فانى دنيا حياتى ايله منفى ملّيتڭ موقّت منفعتى و سلامتى ايچون أرمنى فدائيلرنده گورولن خارقه فداكارلغه مقابل، حياتِ باقيهيه و إسلام ملّتِ قدسيهسنڭ مثبت منفعتلرينه چاليشان و أجل بردر إعتقاد ايدن و استادلرينه اولان شدّتِ رابطهلرى فدائيلك درجهسنه واران طلبهلريڭزڭ بر قاچ سنه موهوم عمرلرينى ميليونلر سنه بر عمره و ميليارلر دينداشلرڭ سلامتنه و منفعتنه مفتخرانه فدا ايتمهلرندن متولّد اولديغى، قرق سنه أوّل سز سَوْگيلى استاديمزدن صوريلان بر سؤاله جواب اولارق بيلديريلمكدهدر.
— 795 —
اوچنجى مبارك مكتوبڭز:طوقوز آيدن بَرى تمادى ايدن پك عجيب تجريديڭزله برابر، تسلّى و اُنسيت إحتياجنى توليد ايدن حستهلغڭز ايچنده "نهدن بو تعذيب اولويور، خدمتمزه فائدهسى نهدر؟" دييه سز سَوْگيلى استاديمزڭ قلبِ مباركلرينه گلن شكوايه بر إخطار اولوب.. عنادجى، بهانهجى و إنصافسز معارضلر قارشيسنده گيرديگمز بو شدّتلى إمتحانده آلتون اولانلر باقير اولانلردن آيريلمق ايچون محكه وورولمق و إنصافسز بر تجربه ايله نفسلرڭ حصّهلرى اولوب اولماديغى بيلينمك ايچون ألكلرله ألنمك، صِرف حق و حقيقت نامنه اولان خالصانه خدمتمزه پك چوق لزومى اولديغى ايچون قدرِ إلٰهينڭ و عنايتِ ربّانيهنڭ بو دهشتلى تضييقه ويرديگى مساعده، هيچ بر حيله، هيچ بر أنانيت، هيچ بر غرض، هيچ بر دنيوى و اُخروى منفعت قاريشميهرق ياپيلان و تام خالص و حق و حقيقتدن گلن و شيمدى أڭ معنّد و وسوسهلى اولانلرى دخى تسليمه مجبور ايدن و بر زحمته مقابل إن شاء اللّٰه بيڭ كار بيراقان بو خدمتمز أگر پرده آلتنده قالسه ايدى، چوق معنالر ويريلمكله برابر عوامِ أهلِ ايمان ايله خواص قسمى برر بهانه ايله تام قناعت ايتميهجكلرندن اولديغى بيلديريلمكدهدر.
دردنجى مكتوب اولان هو نكتهسى ايسه،قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ و لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ كلمهِٔ قدسيهلريله مادّى جهتنده "هو" لفظنده سز سَوْگيلى استاديمزڭ بر سياحتِ خياليهِٔ فكريهلرنده، هوا صحيفهسنڭ مطالعهلريله گورولن ظريف بر نكتهِٔ توحيدده؛ ايمان مسلگندهكى غايت درجهده قولايلق ايله مسلكِ ضلالتدهكى نهايتسز مشكلات قيصه بر إشارتله بيان ايديلمش. قدرتِ إلٰهيهنڭ بر عرشى اولان بر آووج طوپراقده قونيلان مختلف تخملرڭ ماهيتلرنده و أمر و إرادهنڭ ديگر بر عرشى اولان هوانڭ بر پارچهسنده نشو و نما بولان "هو" لفظنده گورولن خارقهلر، أسبابه ويريلدكجه دهشتلى مشكلاتڭ ظهورى و واحدِ أحده ويريلدكجه فوق العاده
— 796 —
سهولتڭ وجودى، هم أهلِ ضلالتڭ خصوصًا مادّيون و طبيعيّون مسلك أربابنه، هم أهلِ ايمانه غايت شيرين، غايت گوزل، غايت خوش، هم غايت مقنع و مسكت بر شكلده إثبات ايديلهرك بر رساله قدر قيمتى بولونان خصوصًا تحوّلاتِ ذرّات حقّندهكى اوتوزنجى سوزله، طبيعت رسالهسى اولان يگرمى اوچنجى لمعهنڭ بر نوع خلاصهسى اولابيلير قناعتنى بزه ويرن بو قيمتدار يازيلريڭزله رسالهِٔ نور باشدن باشه هر اوقويانى هم تنوير ايدوب يوكسلتييور، هم سَوْگيلى استاديمزه نهايتسز منّتدارلقلره وسيله اولويور.
خسرو
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
ايكى اوچ دفعهدر أهمّيتلى بر حالتِ روحيه بڭا عارض اولويور. عين اوتوز سنه أوّل إستانبولده بنى يوشع طاغنه چيقاروب إستانبولڭ، دار الحكمتڭ جاذبهدار حياتِ اجتماعيهسنى بيراقديروب حتّى إستانبولده بولونان نورڭ برنجى شاكردى و قهرمانى اولان مرحوم عبد الرحمانى دخى ضرورى خدمتمى گورمك ايچون ده يانمه آلمغه مساعده ايتمهين و يڭى سعيد ماهيتنى گوسترن عجيب إنقلابِ روحينڭ بر مِثلى، شيمدى مقدّماتى بنده باشلامش. و اوچنجى بر سعيد و بتون بتون تاركِ دنيا اولارق ظهورينه بر إشارت تخمين ايدييورم. ديمك نورلر و قهرمان شاكردلرى بنم وظيفهلريمى ياپاجقلر، داها بڭا هيچ إحتياج قالمامش. ذاتًا نورڭ هر بر جامع جزئى و صارصيلميان خالص شاكردلرينڭ هر بريسى، بندن داها مكمّل درس ويرر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 797 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
أوّلا:بن بعض أمارهلرله تخمين ايدرم كه، نشر ايديلن مجموعهلريمزدن أڭ زياده رهبره أهمّيت ويرييورلر. بن ظن ايدرم كه؛ "هو نكتهسى" گيزلى زنديق دشمنلريمزڭ بللرينى قيرمش، اونلرڭ إستنادگاهى اولان طبيعت طاغوتنى طاغيتمش، كثيف طوپراقده بر درجه صاقلايهبيليركن شفّاف هواده (هو نكتهسندن صوڭره) هيچ بر جهتله او طاغوتى صاقلامق إمكانى قالمامش كه، كفرِ عنادى و تمرّدِ إرتدادى سببيله عدليهيى آلداتوب عليهمزه سَوق ايدييورلر. إن شاء اللّٰه نورلر عدليهلرى لهنه چويروب اونلرڭ بو هجومنى دخى عقيم بيراقهجقلر.
ثانيًا:بو صيرهده، هم أهلِ سنّت غزتهسى، هم بورانڭ غزتهسى، هم زبيرڭ حرارتلى مقابلهسى، نورلرله إشتغاللرى گوزل بر إعلانات حكمنه گچديلر. بنم بدلمه، بنم خوشمه گيدن بزه دائر بحثلرينه باقڭز، بڭا بيلديريڭز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم محمد، مصطفى، إبراهيم، جيلان!
أوّلا:دون درديڭزڭ حرارتلى صحبتنى گوردم، چوق سَويندم، ممنون اولدم. بن ده يانڭزده بولونويورم گبى فرحله ديڭلهدم. بردن باقدم كه، ايكى طرفڭزده سزى ديڭلهينلر وار. ياريم ساعت دوام ايتدى. مراق ايتدم، قلبًا ديدم: حبّهيى قبّه ياپان و ياڭليش معنا ويرن بر جاسوس، ديڭلهينلر ايچنده بولونمق إحتمالى وار كه، دقّتله قولاق ويرييور و قونوشان قارداشلر إحتياطسزلقلرندن و صحبتڭ كيفندن هيچ
— 798 —
اونلره باقمييورلر، دقّت ايتمييورلر دييه سزه جواب گوندردم. الحمد ِللّٰه بر ضررلى قونوشمه اولماديغنى بيلدم. بو نازك صيرهده إحتياط لازمدر.
ثانيًا:خواجه حسنڭ حدّمدن يوز درجه زياده بر حسنِ ظن ايله يازديغى بر مكتوبندن بيلدم كه، عينًا دڭزلى قهرمانى مرحوم حسن فيضى سيستمنده بر نور ناشرى اولاجق. إن شاء اللّٰه اونڭ گبى آفيونده دخى حسن فيضيلر چيقهجقلر. آفيون دڭزليدن گرى قالميهجق، زحمتمزى رحمته چويرهجك.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
قارداشلرم!
بن غزتهلرى مراق ايتمزدم. فقط بو صيرهده هم أهلِ سنّت، هم سبيل الرّشادڭ لهمزدهكى يازيلرى هر حالده عليهمزدهكى قيصقانجلرى و گيزلى دشمن زنديقلرى شاشيرتمش. بونلر او دوستلرى صوصديرمق ايچون چاليشمق إحتمالى بنى مراقلانديردى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
صيقنتيلى مصيبتلريمى هيچه اينديرن بر حقيقتلى تسلّيدر
برنجى:حقّمزده زحمت رحمته دونمسى.
ايكنجى:قدر عدالتى ايچنده رضا و تسليم فرحى.
اوچنجى:عنايتِ خاصّهنڭ نورجيلر حقّنده خصوصيتندهكى سَوينج.
دردنجى:گچيجى اولماسندن زوالنده لذّت.
— 799 —
بشنجى:أهمّيتلى ثوابلر.
آلتنجى:وظيفهِٔ إلٰهيهيه قاريشمهمق.
يدنجى:أڭ شدّتلى هجومده أڭ آز مشقّت و كوچك يارهلر.
سكزنجى:سائر مصيبتزدهلره نسبةً چوق درجه خفيف.
طوقوزنجى:نور و ايمان خدمتنده شدّتلى إمتحاندن چيقان يوكسك إعلاناتڭ تأثيراتندهكى سُرور.
طوقوز عدد معنوى سَوينجلر، اويله تسكين ايديجى بر مرهم و طاتلى بر علاجدر كه؛ تعريف ايديلمز، آغير ألملريمزى تسكين ايدييور.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
عزيز، صدّيق، متين قارداشلرم!
اون آيدن بَرى، منافقلرڭ بر رسمى مأمورى ألده ايدوب بتون دسيسهلريله ياپدقلرى هجوم أڭ كوچك بر شاكردى صارصمدى. او إفترالرى هيچ حكمندهدر. إثبات ايتديگمز اونڭ يوز يالاننه قارشى، بر غزتهنڭ سابق والينڭ تقاعده سَوقنى بر مكتوبمزده بولوب خلافِ واقعدر دييه بر تك ياڭليش بولمش. حالبوكه او ياڭليش، او غزتهيه عائددر. هر نه ايسه؛ بويلهلردن بويله إفترالر، بيڭدن بر تأثيرى بزه اولماديغى گبى، إن شاء اللّٰه دائرهِٔ نوره ده ضررى اولميهجق. سزه سويلهديگم گبى، مأمورڭ إفترانامهسنه چوق أهمّيت ويرمهيڭز، ذهنڭزى بولانديرماسين. أگر مدافعاتمده جوابى بولونميان قانونى نقطه وارسه، قيصه جواب ويررسڭز. هم دييڭز: "سعيد دير كه: بزى و نورلرى برائت ايتديرن اوچ محكمهيى قيزديرمامق، تنقيص
— 800 —
ايتمهمك ايچون او غرضكارانه إدّعانامهيه قارشى جواب ويروب أهمّيت ويرميهجگم. بيوك مدافعاتم، خصوصًا اون وجهله قانونسزلغه تام و مكمّل بر جوابدر."
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
أوّلا:بر عنايتدر كه، او آدمڭ مفتريانه إدّعانامهسنى ايشيدهمدم. يوقسه شدّتله قونوشهجقدم. رئيسه، سنى محكمهيه ويرييورم، يعنى حقسزلغڭله محكمهِٔ كبرايه و قانونسزلغڭله دنيا محكمهسنه. و آووقاتم يوق ديديگمدن مقصد، او عموممزڭ كلّى مسئلهده وكيلمزدر، بنم خصوصى شخصمه گلن هجومه آنجق بن مقابله ايدهبيليرم، ديمكدر. أحمد حكمته بيلديريڭز.
ثانيًا:صاوجينڭ إسناداتنه قارشى أسكى مدافعاتمز كافى ميدر؟
ثالثًا:مصطفى اوسمان، جيلان ناصل تلقّى ايتدكلرينى و هيچ بولانتى اونلره ويرمدكلرينى و دائرهِٔ نورده دخى فنا تأثير ايتميهجگنى بڭا يازديلر. قهرمان طاهرى گوردم. او ده اويله تلقّى ايتمش. خسرو و فيضيلرى و صبرىيى مراق ايتدم.
رابعًا:ظن ايدرم كه، شيمدى كفر و ضلالت، قوميتهلر و جمعيتلر شكلنده هجوم ايتدكلرى ايچوندر كه؛ قدرِ إلٰهى، بونلره بو أشدِّ ظلم ايله بر جمعيت إسناديله بزى تعذيب ايتديرييور. ديمك شيمدى أهلِ ايمانڭ إتّحادينه پك چوق لزوم وار. بز او حقيقتى بيلمديگمز ايچون قدرڭ عدالت طوقاتنى يهرز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 801 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:حجّى منع ايدن، زمزمى دوكديرن، حقّمزده أشدِّ ظلمه مساعدهكار طاورانان و ذو الفقار و سراج النورڭ مصادرهسنه أهمّيت ويرمهين و بزى غرضكارانه، قانونسز تعذيب ايدن مأمورلرى ترفيع ايتديروب خانهمزدن چيقان مظلومانه لسانِ حال ايله يوكسك آغلامامزى و سسمزى ايشيتمهين بر مستبد قبينهنڭ زماننده أڭ راحت ير حپسدر. يالڭز ممكن اولسه باشقه حپسه نقل اولسهق، تام سلامت اولور.
ثانيًا:اونلر ناصل زورله أڭ محرم رسالهلرى أڭ نامحرمه اوقوتديلر.. اويله ده، زورله إصرار ايدوب بزى جمعيت ياپمغه مجبور ايدييورلر. حالبوكه جمعيت و قوميتهجيلگه هيچ احتياجمزى حسّ ايتمييوردق. چونكه إتّحادِ أهلِ ايمان جماعتندهكى اخوّتِ إسلاميه؛ نورجيلرده پك خالصانه، فداكارانه إنكشاف ايتديگى گبى و أسكى أجدادلريمزڭ كمالِ عشقله روحلرينى فدا ايتدكلرى بر حقيقته نور شاكردلرى او ميليونلر قهرمان أجدادلرندن إرثيت آلدقلرى قوّتلى بر فدائيلك ايله او حقيقته باغلانمهلرى، شيمدىيه قدر رسمى ويا سياسى، گيزلى و آشكار جمعيتلر و قوميتهجيلگه إحتياج بيراقمييوردى. ديمك شيمدى بر إحتياج وار كه، قدرِ إلٰهى اونلرى بزه مسلّط ايدييور. اونلر موهوم بر جمعيت إسناديله ظلم ايدرلر. قدر ايسه، "نهدن تام إخلاصله، تام بر تساندله، تام بر حزب اللّٰه اولماديڭز؟" دييه بزى اونلرڭ أللريله طوقاتلادى، عدالت ايتدى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 802 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:سزى تسلّىيه محتاج بيلمييورم. بربريڭزڭ قوّهِٔ معنويهڭزى تقويه ايدرسڭز، او كافيدر. قارشيمدهكى لوحه دخى بڭا كافى گلييور. بو صوڭ هجومده، تام حقسز و قانونسز، يالڭز أوهامدن و ضعفيتدن گلن بر قورقوتمق اولديغى آڭلاشيلدى و أهالينڭ و ضابطهنڭ وضعيتى، او معناسز هجومه بر إعتراض حكمنده ايدى.
ثانيًا:بنم مدافعاتم يڭى إسناداته دخى كافى گلير مى؟ هم زبير و آووقاتلر چاليشييورلر مى؟ تلاشلرى يوق مى؟ هيچ مراق ايتمهسينلر. بزه مدارِ مسئوليت ايتديگى مادّهلره گوره، بتون اخوّتِ ايمانيهيى طاشييانلرى، حتّى بتون إماملرڭ جماعتلرينى و بتون استاد و معلّملرڭ طلبهلرينى دخى مسئول ايتمك لازم گلير. ديمك مخالفلرى چوق قوّت بولمشلر كه، بتون بو تلاشلى و إمكاناتى وقوعات يرنده إستعمال ايدهرك عجيب أوهامله بزه هجوم ايتديلر.
ثالثًا:بنم كندى قناعتم، تا بهاره قدر حپسده قالمق گركدر. ذاتًا قيشده هر شى توقّف ايدر. إن شاء اللّٰه عنايتِ إلٰهيه ينه إمداديمزه يتيشير.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 803 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
(خسروڭ بر مكتوبيدر)
سَوْگيلى استاديمز أفنديمز!
غرضكار راپورلريله حقّمزده آفيون عدليهسنى پك بيوك بر دقّته سَوق ايدن و سكز آيدن بَرى شدّتلى بر تضييق آلتنده سز سَوْگيلى استاديمزى ياشاتان، بز طلبهلريڭزله برلكده آفيون حپسنده تمادئِ موقوفيتمزه سبب اولان و نورڭ قابلِ إنكار اولميان معجزنما حقيقتلرينى حسودانه نظرله مطالعه ايدن أهلِ وقوف علماسنه، سز سَوْگيلى استاديمز، هم رسالهِٔ نور يگرمى بش سنهدن بَرى سكوت ايتمش ايكن، او محترم علّامهلرڭ أهلِ ايمانى، خصوصًا حَمَلهِٔ قرآنى مدافعه و محافظه أڭ بيوك وظيفهلرى ايكن، آفيون عدليهسنى عليهمزه تشويق ايدوب تحريك ايدن راپورلرينه قارشى سز سَوْگيلى استاديمزى أسفله مقابلهيه مجبور ايدن يازيلريڭز شفقتڭزڭ أثرى اولديغى شبههسزدر. يگرمى بش سنهدن بَرى، زمان زمان گيزلى دشمنلريڭزه قارشى بر آووج طلبهڭزله مجادلهيه گيرن سز سَوْگيلى استاديمزى و قرآنڭ أڭ بيوك حقيقتلرينى محتوى رسالهِٔ نورى مدافعه ايتمك شويله طورسون، أڭ تهلكهلى وقتلريمزده جبهه آلان بو عالملره قارشى پك چوق سؤاللرى صورمق حقّڭز ايكن، پك جزئى سؤاللريڭز، او عالملرى ايقاظدن باشقه بر شى اولميهجق. بويله أڭ نازك زمانلرده معاونتڭزه پك چوق محتاج اولديغمز منبعلردن طوغان اميدسزلكلريمزى بيوك بر عزّته تبديل ايدن و پك بيوك بر إحسانِ إلٰهى اولان عنايتِ خاصّه، بو آفيون حپسنده تكرار كندينى گوستردى. سكز آيدن بَرى تيترهمهين زمين، سز سَوْگيلى استاديمزه، رسالهِٔ نوره هجوم زمانلرنده، گيزلى دشمنلرڭ هجومى ايله گلن زلزلهلرى يازاركن، بوگون ينه زمين حدّت ايدوب ايكى دفعه شدّتلى بر صورتده تيترهمهسيله
— 804 —
بزى ده شاهد گوسترمش، اميدلريمزى تقويه ايتمش، إمحاڭزه صوصايان إنصافسز دشمنلريڭزڭ أڭ دهشتلى صولتلرى قارشيسنده ظاهرى كيمسهسزلگڭزه شفقت ايتمش، مادّةً عجزيڭزه مرحمت ايتمش، إمداديڭزه يتيشمش، تيترهين زمين ايله دعواڭزڭ طوغريلغنى تصديق ايتمش. إلٰهى و ملكوتى بر قدرتله مبارك قلمڭزدن چيقوب يوكسهلن "ظفر بزمدر" بشارتلريڭزى إخطار ايله، بزلرى سز سَوْگيلى استاديمزه چوق منّتدار أيلهمشدر.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
چوق قصورلى طلبهڭز
خسرو
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
أوّلا:إحتياط و تمكين و مشورت ايتمك لازمدر.
ثانيًا:زبير بڭا مرحوم برادرزادهم عبد الرحمن يرينه و جيلان مرحوم برادرزادهم فؤاد بدلنه ويريلمش دييه معنوى إخطار آلدم. بن ده بوراده ايشمى اونلره بيراقدم.
ثالثًا:خبر آلدم كه، چوق چاليشان فقط إحتياطسز أحمد فيضىنڭ "مائدة القرآن" باشنده معلوم مكتوبمى محكمه هيئتى بهانه ايدهرك (كه: سعيد كندى حقّندهكى مدحلرى وسائرهيى تصديق ايتمش) بنم محكوميتمه بر سبب گوستريلمش. بن مكرّر ديدم كه، هر شيدن أوّل أحمد فيضى اونى بيان ايدوب كه؛ او مكتوب، كندى حقّندهكى مكتوبلرى قبول ايتمهمك و سائر بر قسمنى
— 805 —
تعديل ايتمك ايچون ايدى ديمسى لازمكن لزومسز اونلرى حدّته گتيرن شيلرى يازمش. بن اونڭ بيڭ قصورينى گورسهم، اوندن گوجنمم. فقط نورلره ضرر گلمهمك ايچون جسورانه و إحتياطسز حركتدن بر درجه چكينمك لازمدر.
رابعًا:فيضيلرڭ بر قهرمانى اولان أحمد فيضى قارداشمز ده، طاهرينڭ قوغوشى اولان مدرسهسنده عينًا طاهرى گبى طاورانملى. و گيدنلرڭ يرنده، اونلرڭ شاكردلرينى قرآن و نور درسلريله و يازيلريله تشويق ايتسين. دون بڭا گوندرديگى يڭى طلبهلرڭ دفترلرى بنم حزين حالمى سَوينجه تبديل ايتدى. الحمد ِللّٰه ديدم.
٭ ٭ ٭
بو دفعه تعرّض پك گنيش دائرهده، رئيسِ حكومت و حاضر قبينه پلانيله، دهشتلى بر أوهام ايله بر هجوم ايدى. بنم آلديغم بر خبره گوره و چوق أمارهلرله گيزلى منافقلرڭ يالان ژورناللرى و دسيسهلريله بزى خلافت قوميتهسيله و نقشى طريقتنڭ گيزلى جمعيتيله تام علاقهدار، بلكه پيشدار گوستروب حكومتى بيوك بر تلاشه سَوق ايدهرك، نورڭ بيوك مجموعهلرينڭ إستانبولده جلدلهنوب عالمِ إسلامه إنتشارينى و غايت مقبوليتلرينى بر دليل گوستروب، حكومتى قورقوتوب، قيصقانج رسمى خواجهلرى و وهّام مأمورلرى عليهمزه إنصافسزجه چويرديلر. تخمينلرنجه هر حالده چوق وثيقهلر، أمارهلر گورولهجك، هم أسكى سعيد طماريله تحمّل ايتميهرك اورتهلغى قاريشديرهجق دييه قناعتلرى وارمش. جنابِ حقّه حدسز شكر اولسون، او مصيبتى بيڭدن بره اينديردى. بتون تحرّيلرده هيچ بر جمعيت و قوميتهلرله بر علاقهمزى بولامديلر. يوقدر كه، بولسونلر. اونڭ ايچون صاوجى إفترالره، ياڭليش معنالره، مدارِ مسئوليت اولميان جزئى إسنادلره مجبور اولمش. مادام
— 806 —
حقيقت بودر، نورلر و بز يوزده طقسان طوقوز درجه مصيبتدن خلاص اولدق. اويله ايسه دگل شكوا، بلكه بيڭلر شكر ايتمكله عنايتِ إلٰهيهنڭ بو جلوهسنڭ تمامنى صبر، شكر، إسترحامله بكلهملىيز و نور درسلريله بو مدرسهنڭ متماديًا چيقان و گيرن محتاج و مشتاقلرينه تسلّى ويرهرك يارديم ايتملىيز.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز صدّيق قارداشم!
شدّتلى بر إخطار ايله بيلدم كه، سن و أحمد فيضى نورڭ مسلگى اولان مبارزه ايتمهمك و أهلِ دنيا ايله اوغراشمامق و سياسته گيرمهمك و يالڭز لزومِ قطعى اولديغى زمان قيصهجه مدافعه ايتمك خارجنده، پك زياده و ضررلى مبارزهكارانه و سياستوارى محكمهدهكى اوقوديغڭز پارچهلر نورلره چوق ضرر ويرمش. حتّى بزم جزامزه و بنم صيقنتيلريمه سببيت ويرمش. بن سندن و أحمد فيضيدن گوجنمم. فقط بڭا أوّلجه گوسترمك لازمدى. مادّى قضاىِ إلٰهى اولارق او وضعيت سزه ويريلمش. اونڭ تعميرى ايچون بنم طرزمده طاورانمق لازمدر. فيضى دخى بتون قوّتيله سياسى مدافعاتى بيراقوب، نورلرله و طاهرى گبى، يڭى طلبهلرله مشغول اولمق ألزمدر.
٭ ٭ ٭
— 807 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز قارداشلرم!
بڭا و نورلره عائد قرق كسور صحيفه ايله برابر خطا - صواب جدولى و ذيلى پوسته غزتهسنه جوابى، هر حالده هم يڭى حرفله، هم أسكى حرفله باصماسنه، هم إسپارطهده هم إستانبولده، أگر ممكنسه بوراده دخى چاليشمق لازمدر. مادام محكمه عليهمزده ظن ايتديگى مسئلهلرينى ماكينه ايله تكثير ايدييورلر. بز دخى عين مسئلهلرينى و طقسان سهوى تكثير ايتمك قانونًا حقّمزدر، تكثير ايتمهمز لازمدر. صوڭره ده بيوك مدافعاتمله أحمد فيضى، زبير، مصطفى اوسمان، خسرو، صونغور، جيلان گبى آرقداشلرڭ إعتراضنامهلرى ده إن شاء اللّٰه باصديريلاجق.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
ايكى ساعت ظرفنده ايكى عجيب و لطيف، ظاهرًا كوچك، حقيقةً أهمّيتلى ايكى حادثهيى سزه يازمق إخطارى آلدم.
برنجيسى:نورڭ ايكى نامزد طلبهسنه رهبردن ليلهِٔ قدرده إخطار ايديلن مسئلهيى اوقودم. آخرنده، "بش اون سنهده مدرسه خواجهلرينڭ تحصيل درجهلرينى، نور شاكردلرى اون هفتهده قزانير." ديديگم عين دقيقهده قلبه گلدى كه: أسكى سعيدڭ، اون بش ياشنده ايكن مدرسه اصولنجه اون بش سنهده اوقونان علمى اون بش هفتهده اوقومغه عنايتِ إلٰهيه ايله موفّق اولماسى گبى،
— 808 —
رحمتِ ربّانيه ايله رسالهِٔ نور دخى، علمِ حقيقتده و ايمانيهده اون بش سنهيه مقابل (بو مدرسهسز زمانده) اون بش هفته كافى گلديگنى، بو اون بش سنهده بلكه اون بش بيڭ آدم كندى تجربهلريله تصديق ايدييورلر.
ايكنجيسى:عين ساعتده، آغير پنجرهمز عادتا سببسز قابلرم و شيشهلرم و يمكلرم اوزرينه دوشدى. بز تخمين ايتدك كه، هم جاملر، هم بتون شيشه و بارداقلرم قيريلديلر و ايچلرندهكى طعاملر ضايع اولديلر. حالبوكه خارقه اولارق هيچ بر قيريق و ضايعات اولمادى. يالڭز بڭا هديه گلن پيشيرديگم أت دوكولدى. فقط نورڭ نامزد يڭى طلبهلرينه قسمت اولديغى، بنم ده هديه قبول ايتمهمك اولان قاعدهمى محافظه و برنجى حادثهيه خارقهلغيله تصديق ايدوب إمضا باصدى.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
قارداشلرم!
بتون بتون قانونسز اولارق بزم تمييز أوراق و لايحهلريمز داها تمييزه گوندريلمهمش. بزم اوچ مقتدر آووقاتلريمز، ممكن اولديغى قدر پك چابوق أوراقمزڭ محكمهِٔ تمييزه گوندريلمهسنه هر حالده بر چاره بولسونلر. يوقسه اون بر آى بهانهلرله توقيفمزى اوزاتمق و بنى محكمهده قونوشديرمامق و اون بر آى تجريدِ مطلقده صوغوق صيقنتيلرله تعذيب ايتمكله حقيقتِ عدالتڭ قبول ايتمديگى بر غرضى إحساس ايتديگندن، بزم محكمهمزى باشقه بر ولايتڭ محكمهسنه نقل ايتمك ايچون هم آووقاتلريمز، هم سزلر بتون قوّتڭزله چاليشمق لازم و ألزمدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 809 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
عزيز، صدّيق، خالص، ثباتكار، فداكار قارداشلرم!
أوّلا:سرِّ اِنَّا اَعْطَيْنَا هيچ يانمده بولونماديغنڭ سببى، أسكى زمانده ايكى حسِّ قبل الوقوعمده بر إلتباس اولمش.
برنجيسى:بر حسِّ قبل الوقوع ايله يالڭز وطنمزده دهشتلى بر حادثهيى و ظالملرڭ مصيبتنى حسّ ايتدم. حالبوكه بيوك دائرهده، زمين يوزنده، خبر ويرديگمز گبى اون ايكى سنه صوڭره عينًا او سرِّ عظيم گورولدى. بنم إستخراجمى گرچه ظاهرًا بر پارچه تغيير ايتدى. فقط حقيقت جهتنده پك طوغرى و عينِ حقيقت ميدانه چيقدى. بونڭ ايچون او رسالهيى يانمده بولونديرمييورم و باشقهلرينه ويرمييورم.
ايكنجيسى:قرق سنه أوّل تكرارله ديردم: بر نور گورهجگز. بيوك مژدهلر ويردم. او نورى بيوك دائرهِٔ وطنيهده ظن ايدردم. حالبوكه او نور، رسالهِٔ نور ايدى. نور شاكردلرينڭ دائرهسنى عموم وطن و مملكت سياسى دائرهسى يرنده تخمين ايدوب سهو ايتمشدم.
٭ ٭ ٭
مدير بك! سزه تشكّر ايدرم كه، قورتولوش بايرامنڭ بايراغنى قوغوشمه طاقديرديڭز. حركاتِ ملّيهده إستانبولده، إنگليز و يونان عليهندهكى خطواتِ ستّه أثريمى طبع و نشر ايله بلكه بر فرقه عسكر قدر خدمت ايتديگمى آنقره بيلدى كه، مصطفى كمال شفره ايله ايكى دفعه بنى آنقرهيه تلطيف ايچون ايستدى. حتّى ديمشدى: "بو قهرمان خواجه بزه لازمدر." ديمك، بنم بو بايرامده بو بايراغى طاقمق حقّمدر.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 810 —
(١٩٤٨ سنهسنده آچيلان آفيون محكمهسنده، برنجى دفعه حكم ويريلوب نهايت عموم نور رسالهلرينڭ إعادهسيله نتيجهلهنن و باشلانغيجده إعدام پلانلريله پروپاغندهلر ياپيلان بر محكمهده رسالهِٔ نور طلبهلرينڭ مدافعاتيدر.)
نور شاكردلرينڭ خالص و صِرف اُخروى، نورلره و ترجماننه قارشى علاقهلرينه دنيوى و سياسى جمعيت نامنى ويروب اونلرى مسئول ايتمگه چاليشانلرڭ نه قدر حقيقتدن و عدالتدن اوزاق دوشدكلرينه قارشى، اوچ محكمهنڭ او جهتده برائت ويرمسيله برابر، ديرز كه:
حياتِ إجتماعيهِٔ إنسانيهنڭ، خصوصًا ملّتِ إسلاميهنڭ اُسّ الأساسى؛ أقربالر ايچنده صميمانه محبّت و قبيله و طائفهلر ايچنده علاقهدارانه إرتباط و إسلاميت ملّيتى ايله مؤمن قارداشلرينه قارشى معنوى معاونتكارانه بر اخوّت و كندى جنسى و ملّتنه قارشى فداكارانه بر علاقه و حياتِ أبديهسنى قورتاران قرآن حقيقتلرينه و ناشرلرينه صارصيلماز بر رابطه و إلتزام و باغليلق گبى حياتِ إجتماعيهيى أساسيله تأمين ايدن بو رابطهلرى إنكار ايتمكله.. و شمالدهكى دهشتلى آنارشيستلك تخمى صاچان و نسل و ملّيتى محو ايدن و هركسڭ چوجقلرينى كندينه آلوب قرابت و ملّيتى إزاله ايدن و مدنيتِ بشريهيى و حياتِ إجتماعيهيى بتون بتون بوزمغه يول آچان قيزيل تهلكهيى قبول ايتمكله آنجق نور شاكردلرينه مدارِ مسئوليت جمعيت نامنى ويرهبيلير.
اونڭ ايچون نور شاكردلرى چكينميهرك قرآن حقيقتلرينه قارشى علاقهلرينى و اُخروى قارداشلرينه قارشى صارصيلماز إرتباطلرينى إظهار ايدييورلر. او اخوّت سببى
— 811 —
ايله گلن هر بر جزايى ممنونيتله قبول ايتدكلرينى و حقيقتِ حالى اولديغى گبى محكمهِٔ عادلهڭزه إعتراف ايدييورلر. حيله ايله، دالقاووقلق ايله، يالانلرله كنديلرينى مدافعه ايتمگه تنزّل ايتمييورلر.
موقوف
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
(خسروڭ مدافعهسيدر)
آفيون آغير جزا محكمهسنه
مقامِ إدّعا إدّعانامهسنده برى كلّى، ديگرى خصوصى اولارق ايكى جهتله بنى إتهام ايدييورلر. كلّى إتهامى، رسالهِٔ نوره خدمتم و استاديمڭ موهوم صوچنه إشتراكمدر.
خصوصى إتهام ايسه: غايت جزئى و أهمّيتسز و حقيقتده هيچ بر صوچ تشكيل ايتمهين إنزوا ايله گچن حياتمه و خصوصاتِ شخصيهمه عائد حاللردر. إدّعا مقامنڭ رسالهِٔ نوره خدمتمدن طولايى استاديمڭ موهوم صوچنه بنى إشتراك ايتديرمسنه مقابل ديرم كه:
بن استاديمڭ گيتديگى مسلكده و رسالهِٔ نورله عالمِ إسلامه خصوصًا بو وطنه و بو ملّته ايتديگى قدسى خدمتنده كنديسنه إسناد ايديلن موهوم صوچنه روح و جانمله إشتراك ايدييورم. و بنى بو خدمتِ ايمانيهده موفّق ايدن جنابِ حقّه آخر عمريمه قدر شكر ايدهجگم.
— 812 —
محترم هيئتِ حاكمه!
نورلره خدمتمده گورديگمز موفّقيتڭ قطعى بر دليلى شودر:
بنم قرآن خطّم پك نقصان ايكن، خارقه بر طرزده إختيار و إقتداريمڭ پك فوقنده، غايت أمثالسز و غايت مكمّل بر صورتده اوچ قرآنى يازمقلغمدر. بريسى، ألڭزدهدر.
ايكنجى دليلى: بو وطنه و بو ملّته و دينه و حسنِ أخلاقه يگرمى سنهدن بَرى پك بيوك منفعتلرى تحقّق ايدن بو نور أثرلرندن آلتى يوزه ياقين نسخهلرينى يازمقلغمده موفّقيتمدر.
حتّى بر آى گبى قيصه بر زمانده اون درت رسالهيى يازمغه موفّق اولديغمى آرقداشلرم بيلييورلر. مقامِ إدّعانڭ، استاديمڭ قدسى خدمتنده بنم ايچون صوچ توهّم ايتديگى نقطهلرى آيريجه مدافعه ايتمگى زائد بولويورم. استاديمڭ يازديغى إعتراضنامه و تتمّهسنى بتون قوّتمله تصديق ايدوب اونلرى كندى إعتراضنامهم اولارق يوكسك محكمهڭزه تقديم ايدييورم.
محترم هيئتِ حاكمه!
حالًا محكمهڭزده بولونان و ايمان و قرآن حقيقتلرى اولان مبارك و قدسى و نورلى أثرلريله، هيچ بر مقصدِ دنيوى و هيچ بر مقصدِ سياسى تعقيب ايتمهين استاديمڭ بو وطنه و ملّته ايتديگى قدسى خدمتلرينى بن و آرقداشلريمز تصديق ايتديگمز گبى، إتّحاد ترقّى حكومتندهكى وطنپرورلر دخى تصديق ايتمشلر. او زمان استاديمڭ واندهكى مدرسة الزهرا نامندهكى دار الفنوننه اون طوقوز بيڭ آلتون ليرا ويرمشلر. و ملّيتپرورلر دخى، استاديمزڭ وطنپرورانه و ملّيتپرورانه خدمتِ علميهسنى حيرانلقله تصديق ايتمشلر. استاديمڭ او شرق دار الفنوننه، او زمانده
— 813 —
(بانقنوطڭ قيمتلى وقتنده) يوز أللى بيڭ ليرا تخصيصاتى، ايكى يوز مبعوثدن يوز آلتمش اوچ مبعوثڭ إمضاسيله قبول ايتمشلر.
إدّعا مقامنڭ صوچ دييه وصفلانديرديغى بو قدسى، مبارك استاديمڭ بتون حياتى مدّتنجه أڭ معنّد و قيصقانج معارضلرينى و محكمهلرده أڭ زياده محكوميتى ايچون چاليشانلرى شدّتلى و طوقوناقلى سوزلرينه قارشى ايليشديرمهيوب تسليمه مجبور ايدن و بو ملّت و بو وطنڭ سعادتنڭ تمل طاشلرينى تأمينه معطوف اولان قدسى خدمتنده و بتون مقاصدِ علميهسنده، يگرمى سنهدن بَرى ايتديگم كاتبلكله و رسالهِٔ نوره ايتديگم خدمتمله إفتخار ايتديگمى يوكسك محكمهڭزه عرض ايدييورم.
موقوف
خسرو آلتون باشاق
٭ ٭ ٭
(طاهرينڭ مدافعهسيدر)
آفيون آغير جزا محكمهسنه
آفيون ج. صاوجيلغنجه طرفمه تبليغ ايديلن، دينى حسّياتى آلَت ايدهرك دولتڭ أمنيتنى بوزاجق حركتلره خلقى تشويق مادّهسندن استادم بديع الزمان سعيد النورسى و ديگر آرقداشلريله برلكده صوچلى گوستريلمكله محكمهيه ويريلييورم.
بن، گرك إسپارطه صلح محكمهسنده و گركسه آفيون صورغو دائرهسنده صوريلان سؤاللره طوغرى اولارق جواب ويرمشم. بزى برائت ايتديرن دڭزلى
— 814 —
محكمهسى، بتون كتابلريمزى بزه إعاده ايتمش، استادم بديع الزمانڭ رسالهلرينى اوقويوب يازمقده و كنديسنه طلبه اولان قارداشلرمله مكتوبلاشمقده بزه جزا ويرمهمشدى. حالبوكه آلتى سنه أوّل استاديمڭ مساعدهلرى اولماديغى حالده، معرفتمله أسكى يازى ايله إستانبولده مطبعهده طبع ايديلن بش يوز عدد بديع الزمانڭ "يدنجى شعاع" كتابنى، دڭزلى محكمهسى تمامًا صنديغيله، ٢٠.٧.١٩٤٥ تاريخلى قراريله يدمه تسليم ايتمش. او زمان مشتاق اولان نور طلبهلرينه طبع بدلى مقابلنده توزيع ايديلمشدى.
ايشته بو عالى محكمهنڭ تمييزڭ يوكسك تصديقيله قطعيت كسب ايدن حكمنه إستنادًا، ايكى سنه أوّل إستانبولدن تكثير ماكينهسى و كاغد آلارق إسپارطهيه گتيردم.
ألڭزده اولان اوچ مجموعهدن ايكيسنى قارداشم خسرو آلتون باشاق يازدى. بريسنى ده بن يازدم. أوّلا "ذو الفقار معجزاتِ قرآنيه و أحمديه" مجموعهسنى باصدق. بونى قسمًا صاتدق. حاصل اولان پارهسندن عصاىِ موسى مجموعهسنڭ كاغدينى ده صاتون آلدم، گتيردم. صوڭره عصاىِ موسى مجموعهسنى باصدق، بونى ده صاتدق. صوڭره سراج النور مجموعهسنڭ كاغدينى آلوب باصدق. بو مدّت بر سنه دوام ايتدى. صوڭره، اوتوز قدر مجموعه أگيرديره گوتورولوركن يولده طوتولارق أگيردير عدليهسنه تسليم ايديلمش. چوق گچمهدن إسپارطه عدليهسى معرفتيله خسرو آلتون باشاقڭ أوى تحرّى اولونوب هم تكثير ماكينهسى، هم مجموعهلر مصادره ايديلهرك بر سنه أوّل محكمهيه ويريلمشدك. نتيجهده ياساق اولميان دينى أثرلر اولماسندن خسرو آلتون باشاقله بڭا و ديگر بر آرقداشمزه رخصتسز كتاب طبع ايتديگمزدن بر آى جزا ويريلدى. بز ده تمييز ايتدك. هنوز تمييزدن گلمهدن آفيون حپسخانهسنه گتيريلدم.
— 815 —
ايشته يوكسك محكمهڭزده دينمه و دينداشلريمه اولان شو حسبى خدمتم، خصوصًا محكمهنڭ إعاده ايتديگى و مئالى حديثِ شريف محتوياتى اولان بشنجى شعاع مسئلهلريله آفيون ج. صاوجيسى، "حكومتڭ أمنيتنى إخلال ايدييورلر" دييه هم بنى، هم رسالهنڭ مؤلّفنى، هم خسرو آلتون باشاقله قرق آلتى طلبه قارداشلريمى، بو أثرلرى يازمشلر، اوقومشلر دييهرك جزالانديرمق ايستهيور.
بو وطنده ئوز بر وطنداش اولمقله، حضوريڭزده حقيقتدن آيريلميهرق ديرم كه: بو أثرلرله أخلاقمزى دينًا تربيه ايدوب يوكسلتن و كنديسنه "مجدّد" ديديگمز حالده بزى ردّ ايدوب قيران و بيوك بر حرمتله استاد قبول ايتديگمز سعيد النورسىنڭ سنهلردن بَرى طلبهسىيم. كنديسنده و أثرلرنده و طلبهلرنده، حكومتڭ أمنيتنى إخلاله تشبّث ايدهجك هيچ بر فعل اولماديغنه يقينًا و قطعيًا شاهدم. خصوصًا إتهام سببنڭ بريسى ده: إسپارطه محكمهسى يقينًا حقيقته مطّلع اولماسيله، او جهتدن بزه جزا ويرمدكلرى كتاب بدللريدر كه؛ بزم كتاب بدللريله إدارهِٔ معيشتمزى تأمينه هيچ بر جهتله إحتياجمز اولمامقله برابر، بو صاتيلان مجموعهلرڭ بدللرينڭ تكثير ماكينهسنه و كاغدينڭ و مركّبنڭ قارشيلغنه ويريلمش اولديغنى يوكسك محكمهڭزه عرض ايدر و صِرف اللّٰه رضاسى ايچون، حسنِ نيّتله ياپديغمز بو خدمتڭ بر صوچ اولماسنه إمكان اولمامقله، يوكسك محكمهڭزدن و عالى وجدانلريڭزدن رسالهِٔ نور أثرلرينڭ إعادهسنى طلب ايدرم.
موقوف
طاهرى
٭ ٭ ٭
— 816 —
(زبيرڭ مدافعهسيدر)
آفيون آغير جزا حاكملگنه
گيزلى جمعيت قورمق و دولتڭ أمنيتنى بوزمق صوچيله متّهم بولونمقدهيم. آشاغيده عرض ايدهجگم وجهله بويله بر صوچى ايشلهمديگمه قطعى قناعتڭز گلهجگى ايچون بو إتهامى داها شيمديدن ردّ ايدييورم. أوت رسالهِٔ نور طلبهسى اولديغمى ممنونيتله و إعلان ايدرجهسنه سويلهيهبيليرم. إنكار ايتمك، رسالهِٔ نورڭ بڭا ويرديگى فضيلت درسلريله ضد اولديغى ايچون، بو جُرمى ايشلهمم. رسالهِٔ نورڭ اوقويوجيسى اولان بر كيمسه، اوقوديغنى گيزلهيهمز. بِالعكس إفتخارله بِلا پروا سويلهمكدن چكينمز. زيرا چكينگنلگى ايجاب ايتديرهجك هيچ بر جملهسى ويا كلمهسى يوقدر.
رسالهِٔ نورڭ قيمتنى قرق أللى صحيفهلك بر فورماده بليرتمگه چاليشمشدم. مدح ايتدم دييهمم، چونكه: كائناتڭ گونشى و عقلى اولان و بيڭ اوچ يوز كسور سنهدن بَرى بشريتى تنوير و إرشاد ايدن قرآنِ حكيمڭ حقيقى بر تفسيرى اولان رسالهِٔ نورڭ دگل بتون كلّياتنى بلكه بر جزئنى بيله ثنا ايتمگه مقتدر دگلم. يوقاريده عرض ايتديگم گبى، قيمتنى بليرتمگه چاليشديغم أثرلرده گيزلى جمعيته دائر موضوعلر تثبيت ايديلمش ايسه، ضررلى أثرلرى طانيتمغه چاليشمش صوچيله جزالانديريڭز. فقط خارق العاده و فوق العاده بر شكلده تأليف ايديلمش اولديغى علمى شخصيتلر طرفندن تصديق ايديلن و بوزولان بر جمعيتى إصلاح ايتمك قدرتنى حائز اولان و يگرمنجى عصردهكى إنسانلره رهبر اولوب ضلالتدن و ماترياليزمڭ، مادّيونلغڭ و طبيعتپرستلگڭ سوروكلهديگى سفاهت و قويو فكر قراڭلغندن قورتاران و بشريته أبدى سعادت و سلامت چغيرلرينى قرآنِ حكيمڭ
— 817 —
فيضيله آچان و نوريله آشكار بر شكلده گوسترن رسالهِٔ نور كلّياتنده إسناد ايديلن صوچه دائر بحثلر موجود دگل ايسه، جزالانديريلمقلغمڭ عدالت أساسلرينه ضد اولاجغنى، محكمهڭزڭ ده قبول ايدهجگى قناعتندهيم.
صورغو حاكملگنده: "سن رسالهِٔ نورڭ طلبهسى ايمشسڭ؟" دينيلدى.
بديع الزمان سعيد النورسى گبى بر داهىنڭ شاكردى اولمق لياقتنى كندمده گورهمييورم. أگر قبول بيوررلرسه إفتخارله "أوت رسالهِٔ نور شاكردىيم" ديرم.
رسالهِٔ نورڭ أمثالسز مؤلّفى استادم بديع الزمان سعيد النورسى، متعدّد دفعهلر گيزلى دشمنلرى طرفندن إفترا ايديلهرك محكمهيه ويريلمش و هپسنده ده برائت ايتمشدر. رسالهِٔ نور كلّياتى پروفسور و إسلام عالملرندن متشكّل بر هيئت طرفندن سطرى سطرينه تدقيق ايديلهرك بو أثرلرڭ فوق العاده بر وقوفيتله تأليف ايديلديگى و قرآنِ حكيمڭ حقيقى بر تفسيرى اولديغنى بيلديرن راپورلر ويريلمشدر. حقيقت بويله ايكن، ينه نهدن محكمهيه ويريلييور؟ بو خصوصدهكى قطعى قناعتمى شو شكلده عرض ايدييورم:
رسالهِٔ نورى اوقويان كيمسهلر، بِالخاصّه إدراكلى گنجلر، قوّتلى بر ايمانه صاحب اولويورلر. صارصيلماز و فداكار بر ديندار، بر وطنپرور اولويورلر. ييپرانماز بر ايمانڭ بولونديغى بر يره، منفى بر ايدهاولوژينڭ آشيلاديغى أخلاقسزلق و سفاهت گيرهمز. بو صارصيلماز ايمانه صاحب اولانلر چوغالدقجه، ماصونلغڭ و قومونيزمڭ دائرهسى أصلا گنيشليهمييور. قومونيستلرڭ طايانديغى ماترياليست (مادّيون) فلسفهنڭ حق و حقيقت ايله هيچ بر ايلگيسى اولماديغنى، نظريهلرينڭ تمامًا أصلسز اولديغنى رسالهِٔ نور قرآنِ كريمڭ آيتلرى ايله و غايت قوّتلى برهان و حجّتلرله عقلًا، فكرًا و منطقًا إثبات ايدييور. او چوروك فكر قراڭلقلرينه دوشنلرى تنوير ايدوب
— 818 —
قورتارييور. يالڭز گوزينڭ گورهبيلديگى يره اينانان مادّهجيلره دخى اللّٰهڭ وارلغنى، إنكار و إعتراض قابل اولميان قوّتلى دليللرله إثبات ايدييور.
بِالخاصّه ليسه و اونورسيته تحصيل گنجلگنه بو خارقه أثرلر اوريژينال و چكيجى اسلوبى و يوكسك أدبى صنعتيله كندينى اوقوتديرييور.
ايشته بونڭ ايچوندر كه؛ قومونيست و ماصونلر، كندى زهرلى فكرلرينڭ ياييلماسنه رسالهِٔ نورڭ قوّتلى بر مانع تشكيل ايتديگنى بيلييورلر. قرآنڭ حقيقى بر تفسيرى اولمقله قوّتلى بر ايمان قايناغى اولان رسالهِٔ نورى اورتهدن قالديرمق ويا اوقوتمامق ايچون چشيدلى دسيسهلر و إفترالره باش وورويورلر. شيمدىيه قدر إسناد ايتدكلرى يالانلردن هيچ بر أماره بولونمديغى حالده، تعرّضلرينه دوام ايدييورلر. بونلردن آڭلاشيلييور كه، بزى قورقوتمق و رسالهِٔ نوردن اوزاقلاشديرمق و ديگر طرفدن كندى زهرلى نشرياتلرينى اوڭمزه سورمك؛ بو صورتله ملّت و گنجلگمزده ايمانڭ يوق اولماسنى و أخلاق سقوطنى تأمين ايدهرك، حكومتڭ كندى كندينه چوكمهسنه موفّق اولمق ايستهيورلر. و وطن و ملّتمزى يابانجى بر دولته دور ايتمك أملنى طاشييورلر.
محكمه هيئتنڭ حضورنده بِلا پروا اونلره سويلهيورم: اونلر ايى بيلسينلر و تيترهسينلر كه، گورولتىيه پاپوچ بيراقمييورز. زيرا رسالهِٔ نور أثرلرنده حق و حقيقتى گورمش، اوگرنمش و اينانمشز. تورك گنجلگى اويومييور. بو قهرمان إسلام تورك ملّتى باشقه بر دولتڭ بويندروغى آلتنه گيرهمز. فداكار مسلمان گنجلگى، صاحب اولديغى تحقيقى ايمان قوّتيله وطننى صاتديرماز. ديندار، جنگاور تورك ملّتى و ايمانلى، جسور تورك گنجلگى قورقماز. اونڭ ايچوندر كه؛ بزى إنسانلق سويه و سجيهسنده أڭ يوكسك مرتبهلره چيقاران و هر ساحهدهكى ترقّياتمزى صاغلايان و بز گنجلره دين، وطن و ملّت عشقنى آشيلايهرق اوغرنده بتون موجوديتمزى فدا
— 819 —
ايتديرهجك حقيقى بر دينپرور اولارق بزلرى يتيشديرن رسالهِٔ نور أثرلرينى اوقويورز و اوقويهجغز.
أوّلجه ده عرض ايتديگم وجهله، رسالهِٔ نوردن پك آز اوقوديغم حالده، پك فضله إستفاده ايتدم. وطن و ملّت و بتون إنسانلقجه غايت عظيم فائدهلرى تأمين ايدهجك اولان بو چوق نافع أثر كلّياتنى أگر ثروتم اولسه ايدى نشر ايتديرمك ايچون هپسنى صرف ايدردم. زيرا دينمڭ، وطن و ملّتمڭ أبدى سعادت و سلامتى اوغرنده بتون موجوديتمى فدا ايتمگه حاضرم.
هم رسالهِٔ نوره صافدلانه اينانماميشم. اوتوز اوچ آياتِ قرآنيه و حضرتِ على (رض) و عبد القادرِ گيلانى (رض) حضرتلرى، رسالهِٔ نورڭ تأليف ايديلوب بو عصردهكى إنسانلرى إرشاد ايدهجگنى غيبى بر صورتده بيلديرييورلر. بونڭله برابر، رسالهِٔ نوردن اوقوديغم كتابلر، بو أثر كلّياتنڭ حق و حقيقتى اوگرتن و بشريتى إصلاح ايدن أثرلر اولديغى قناعتنى ويرمشدر.
روحمده بيوك بر بوشلق حسّ ايدهرك، اوقويهجق كتاب آراركن، رسالهِٔ نورى اوقوديغم زمان أليمده اولميهرق اوندن آيريلامدم. قلبمدهكى او بيوك إحتياجى رسالهِٔ نور أثرلرينڭ قارشيلاديغنى حسّ ايتدم. علمى و ايمانى شبههلردن قورتاران عقلى و ايمانى إثباتلرى اونده بولدم. بويلهلكله وسوسهلرڭ ويرديگى صيقنتيلردن قورتولدم. بو حقيقتلردن آڭلادم كه: رسالهِٔ نور بو عصرڭ إنسانلرى اولان بزلر ايچون يازديريلمشدر.
أخلاق، أدب و تربيه گبى أڭ يوكسك مزيتلره صاحب اولابيلمك ايچون، قوّتلى بر ايمانه صاحب اولمق لازمدر. ايمان حقيقتلرى، رسالهِٔ نورده غايت قوّتلى دليللر و آچيق مثاللر ايله آڭلاتيلديغى ايچون، اوقودقجه ايمانم قوّتلنمشدر. بو
— 820 —
سايهده ضلالته دوشمكدن، أڭ يوكسك مدنيت أساسلرينى جامع حق و حقيقت اولان دينمدن دونوب قيزيل أژدرڭ حاپى اولمق فلاكتندن قورتولدم. بونڭ ايچوندر كه: اوقويوجيلرينى بر چوق مادّى و معنوى فلاكتلردن قورتاران و بر اونورسيته مأذونندن زياده بر علمه صاحب ايدن؛ إسلاميت، وطن و ملّت سَوْگيسنى آشيلايان؛ اللّٰهه إطاعتى، چاليشقانلق و مرحمتى اوگرتن رسالهِٔ نوردن (قيمتنى آڭلايان هيچ بر فرد) نه بهاسنه اولورسه اولسون، آيريلماز. بو رياسز، خاص حرمت و تعظيم؛ هيچ بر كيمسهنڭ قلبندن چيقارتيلاماز.
رسالهِٔ نور، إدّعا مقامنجه مضر أثرلر دييه توصيف ايديلييور. بو وجدانسزلغى و يالانى، شدّتله پروتستو ايدييورم. و بنم ده تشويقاتده بولونديغم إدّعا ايديلييور. أوت، بو طوغريدر. فقط، ديگر إفترايى ايشيدن بتون منوّرلرڭ قلبلرى صيزلامش و حتّى آغلامش، ديشلرى غيجيردهمشدر. يگرمنجى عصر پوزيتيف فكرلرڭ حكمران اولديغى بر زماندر. دليلسز، إثباتسز شيلره اينانيلمييور و اينانمييورز. مضر أثرلر اولديغنڭ إثباتنى ايسترز.
إفترالرى ياپان گيزلى دشمنلرڭ مقصدلرندن بريسى ده، رسالهِٔ نور اوقويوجيلرينڭ قرآنه خدمت اوغرنده مسلمانلق باغلرى ايله بربرلرينه گورولمهمش بر شكلده صاريلمش اولارق تظاهر ايدن و بونلردن باشقه بر مقصده معطوف اولميان، سادهجه حرمت، شفقت و سَوْگيسنڭ إفادهسى اولان تساندينى قيرمق ايسه، آلدانييورلر. بيهوده هيچ اوغراشماسينلر. رسالهِٔ نورى اوقويانلرڭ أڭ گريسى، أڭ عاميسى اولان بن، اونلره شويله جواب ويرييورم:
بريمز شرقده، بريمز غربده، بريمز جنوبده، بريمز شمالده، بريمز آخرتده، بريمز دنياده اولسهق؛ بز ينه بربريمزله برابرز. كائناتڭ قوّتى طوپلانسه، بزى يوكسك استاد سعيد النورسىدن و رسالهِٔ نوردن و بزى بزدن آييرامازلر.
— 821 —
زيرا بز قرآنه خدمت ايدييورز و ايدهجگز. آخرت حقيقتنه اينانديغمز ايچون، معنوى اولان بو سَوْگى و تسانديمزى ألبته هيچ بر قوّت سوكهميهجكدر. چونكه بتون مسلمانلر سعادتِ أبديه مقرّنده طوپلاناجقلردر.
وطن و ملّتمزڭ سلامتى نامنه مهمّ بر حقيقتى مساعدهڭزله عرض ايدييورم: قومونيستلرڭ گيزلى پلانلرندن بريسى ده، خلقى حكومت عليهنه تشويقدر.
بديع الزمان سعيد النورسىيى حپسه صوقديرمق و أثرلرينى ضررلى گبى گوسترمك ايچون حكومت أركاننه اويدورما إخبارلر ياپيلمقله برابر، هيچ بر فردڭ اينانمديغى منفى پروپاغندهلر ياپيلييور.
بديع الزمان سعيد النورسىنڭ بو عصرده نادر بر إسلام داهيسى و هر بر جهتده أشسز بر شخصيت اولديغنه، بو ملّت سنهلردن بَرى او قدر اينانمش كه؛ حقيقى اولان بو قناعتى هيچ بر پروپاغنده چوروتهمييور و چوروتهمز.
بيوك بر استادڭ أثرلرندن مستفيد اولمايى لطف بيوران جنابِ حقّه حمد و ثنالر ايدرم... ايمان، إسلاميت درسى آلارق بيوك فائدهلره نائليتمه سبب اولان بر استاده، بتون روح و جانمله مديونم. سنهلردن بَرى صيقنتيلر ايچريسنده أثر يازهرق گنجلگمزى قومونيزم يمى اولمقله أبدى حپسِ منفردلگه محكوم ايديلمكدن قورتاران بر مستقيم استاد ايچون سنهلرجه دنيا حپسنده قالمغه حاضرم.
يگرمى سنهدن بَرى ميليونلرله إنسانه دين، ايمان، إسلاميت، فضيلت درسى ويرن و اونلرى دينسزلكدن محافظه ايدن قرآن تفسيرى رسالهِٔ نور اوغرنده إعدام ايديلهجكسهم، سهپايه "اللّٰه اللّٰه.. يا رسول اللّٰه" صدالرى ايله قوشارق گيدهجگم. قومونيزمه قاپيلوب دينندن چيقان، أبدى فلاكتلره يووارلانان و وطن
— 822 —
خائنى اولارق قورشونه ديزديرهجك جُرملردن گنجلريمزى قورويان رسالهِٔ نور اوغرنده قورشونله ئولديريلهجكسهم، او قورشونلره چكينمهدن گوگسمى گرهجگم. استادم بديع الزمان ايچون حنچرلرله پارچهلانيرسهم أطرافه صيچرايهجق قانلريمڭ "رسالهِٔ نور! رسالهِٔ نور!" يازماسنى ربّمدن نياز ايدييورم.
محترم هيئتِ حاكمه!
رسالهِٔ نور تحصيلى، حقيقةً خارقه و اوريژينالدر، أمثالسزدر. هر هانگى بر تحصيلده مادّى منفعت و بر موقع غايه ايدينيلهرك او تحصيله دوام ايديلير. درسلر أكثريتله مادّيات و شهرته اريشهبيلمك ايچون، بلكه ده زوراكى اوقونور. رسالهِٔ نورڭ اورغانيزه ايديلمهمش سربست بر اونورسيتهيه بڭزهين تحصيلنه أثرلرى اوقومق صورتيله دوام ايدنلر ايسه، قرآن و ايمانه خدمت ايتمكدن باشقه هر هانگى دنيوى بر مقصد طاشيمييورلر.
بويله اولديغى حالده علمى، ايمانى و جدّى أثرلر اولان رسالهِٔ نور، او قدر بيوك بر شوق و عشقله و او قدر صوڭسز بر حظله اوقونويور كه؛ صادق اوقويوجيلرينى دفعهلرجه اوقومق گبى قوّتلى بر آرزويه صاحب ايدييور. رسالهِٔ نورى يازوب اوقويانلر، محكمه قپولرنده حياتلرى تهلكهيه دوشديگى حالده، بو خارقه أثرلرى اوقودقلرينى إعتراف و اوقويهجقلرينى إعلان ايدييورلر. إعدام قرارى ويريلهجگنى بيلسهلر دخى، بو ثباتلرينى إظهار ايتمكدن چكينمييورلر. ايشته رسالهِٔ نورڭ بر چوق خارقهلرندن شو خصوصيتى، سزلره شو قناعتى ويرييور: إعتراف ايدنلر عجبا جانلرينى يولده مى بولديلر؟
ديمك رسالهِٔ نورده و بديع الزمانده اويله يوكسك بر حقيقت وار كه و بونلرده ضررلى بر شى يوقمش كه، إنكار ايتمديلر.
— 823 —
تحصيلدهكى طلبهلر اوتوريته و ديسيپلينله إداره ايديلهرك اوقوتديريلير. بديع الزمان ايسه هيچ بر كيمسهيى رسالهِٔ نوره مجبور ايتمهمش. فقط يوز بيڭلرله اوقويوجينڭ چوغى اونى گورمهدن، اوڭا صارصيلماز و قوپماز بر باغله طلبه اولارق رسالهِٔ نوردن درسلرينى آلييورلر.
ايشته بويله خارق العاده بر تدريس، ياقين و اوزاق تاريخڭ هيچ بر مدرسهسنده گورولمهمشدر، هيچ بر اونورسيتهده راستلانمامشدر.
صايين صاوجى، "بديع الزمانه اولان حرمتڭ شكلى ديگر مفسّرلرده گورولهمييور." ديدى.
طوغريدر. حرمت و تعظيم بيوكلك و كمالاتڭ درجهسنه، منّت و شكران ده ألده ايديلن إستفادهنڭ مقدارينه گوره اولديغنه نظرًا، بديع الزمانڭ أثرلرندن عظيم فائدهلر ألده ايديلييور كه، اوڭا اولان تعظيم و منّتدارلقلر ده گورولمهمش بر شكلده اولويور.
يگرمنجى عصرڭ أڭ بيوك بر إسلام متفكّرى و مؤلّفى اولان بديع الزمانى قومونيست و ماصونلر بزلره، بِالخاصّه گنجلگمزه طانيتمامغه چاليشمشلردر. فقط اويانيق تورك - إسلام ملّتى و گنجلگى، او دين قهرمانى استادى طانيمش، إستفاده ايتمش و ايتديرمشدر.
ايشته بونڭ ايچوندر كه؛ بديع الزمانه قارشى اولان فوق العاده باغليلق و إعتماد صارصيلميهجقدر.
رسالهِٔ نوردهكى آيتلر، قرآنِ حكيمڭ أڭ بيوك معجزهسى اولان خصوصيتلرى غيب ايتديريلمهدن، بيوك بر صنعت و مهارتله توركجهمزه تفسير ايديلديگى ايچون؛ رسالهِٔ نورى قادين، أركك، مأمور و أصناف، عالم و فيلسوف گبى هر
— 824 —
درلو خلق طبقهسى اوقويوب آڭلايهبيلييور. كندى إستعدادلرى نسبتنده گوردكلرى إستفادهلر قارشيسنده اوڭا بر قات داها صاريلييورلر. ليسهليلر، اونورسيتهليلر، پروفسورلر، دوچنتلر، فيلسوفلر اوقويورلر. بو منوّر صنفلر فوق العاده إستفاده ايتدكلرى گبى؛ رسالهِٔ نورڭ خارق العادهلگنى و تأليف صنعتندهكى اوستونلگنى تصديق ايدوب حيرتلر ايچريسنده بتون كلّياتى اوقومق إشتياقنه صاحب اولويورلر.
بديع الزمانى و رسالهِٔ نورى هر يڭى طانييان مُدْرِك و تقديركار كيمسهلر، داها أوّل طانيمدقلرينه بيڭلر تأسّف ايدوب، غيب ايتدكلرى زمانلرى تلافى ايدهبيلمك ايچون مساعد وقتلرينى بوشه صرف ايتميهرك، بش دقيقهلق بر زمانه دخى أهمّيت ويروب، گيجهلى گوندوزلى رسالهِٔ نوره چاليشمغه باشلايورلر. بو رغبت و شدّتلى علاقه هيچ بر پسيقولوغ، سوسيولوغ و فيلسوفڭ أثرنده گورولمهمشدر. اونلردن آنجق تحصيللى كيمسهلر إستفاده ايدهبيلمشلردر. بر اورته اوقول چوجغى ويا اوقوماسنى بيلن بر قادين، بيوك بر فيلسوفڭ أثرينى اوقوديغى زمان إستفاده ايدهمهمشدر. فقط رسالهِٔ نوردن هركس درجهسنه گوره إستفاده ايتمكدهدر. بونڭ ايچون، سزلرڭ بديع الزمان و رسالهِٔ نور شاكردلرينه ويرهجگڭز برائت قرارينى بتون بر ملّت بكلهشييور. أگر سعيد النورسى، طلبهلرينه مصيبت زماننده صبر و تحمّل و إعتدال تلقين ايتمهمش اولسه ايدى؛ گوڭللى آلاى قوماندانى اولارق حربه إشتراك ايتديگى زمان طوپلاديغى طلبهلرى گبى حرمتكار اولان بيڭلر رسالهِٔ نور شاكردلرى، آفيون تپهلرينه قوراجقلرى چاديرلر ايچريسنده، آفيون آغير جزا محكمهسنڭ برائت قرارينى بكلهيهجكلردى.
سعيد النورسى و رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ چاليشمالرينى، قانون چرچيوهسنه آلينوب گيزلى جمعيت اولديغى إثبات ايديلهمييور. نهدن إثبات ايديلهمييور؟ عجبا وقوفلى بر عدليهجى اولمقله باش مدّعىعموميلگه قدر يوكسهلن بر شخص، بو
— 825 —
إثباتى قانونله ياپمقدن عاجز ميدر؟ خاير، قطعيًا عاجز دگلدر. اورتهده گيزلى بر جمعيت دييهجك بر تشكيلات يوقدر. و اونڭ ايچون جمعيتجيلك إثبات ايديلهمييور.
صاوجينڭ أوّلًا "نور طلبهلرى بر جمعيت دگلدر" دييه قانون دائرهسندهكى تام گوروش و إصابتله ويرديگى حكمى، برآز صوڭره هر نهدنسه "جمعيتدر" دييه إدّعا ايتمهسى بر تناقضدر. ألبته حكمسزدر. هيئتِ حاكمهنڭ غايت آچيق اولان بو حقيقتى إدراك ايدهرك "گيزلى جمعيت يوقدر" دييه قرار ويرهجگندن أمين بولونمقدهيز.
صايين حاكملر! تأثّر و إضطراب قارشيسنده قلبدن بر پارچه قوپسه ايدى، بر گنج دينسز اولمش خبرى قارشيسنده او قلبڭ آتوم ذرّاتى عددنجه پارهم پارچه اولماسى لازم گلير.
ايشته سزڭ ويرهجگڭز برائت قرارى؛ إسلام گنجلگنڭ، إسلام دنياسنڭ بو دهشتلى آفتدن تأثيرلى بر شكلده قورتولمسنه سبب اولاجقدر. و بنى بديع الزمان و اونڭ أثرلرينه قوپماز بر باغله باغلايان سائقدن برى ده بودر.
رسالهِٔ نورڭ سربستيتنه ويرهجگڭز برائت قرارى، بتون تورك گنجلگنى و بتون مسلمانلرى دينسزلك فجاعتندن قورتارهجقدر. زيرا يوكسك حقيقتلر خزينهسى اولان رسالهِٔ نور، هيچ شكسز و شبههسز ألبته بر گون اولوب بتون دنيا عالمنده طانيناجقدر.
بو إعتبارله سزلر إنسانلغڭ تقديرينه مظهر اولاجقسڭز. سزڭ ويرهجگڭز برائت قرارى، حال و إستقبالده نسللرى منّتدار و متشكّر ايدهجك و رسالهِٔ نور اوقونوب عظيم فائدهلره نائل اولوندقجه تقديرله ياد ايديلهجكسڭز.
— 826 —
صاقين ظن ايتمهيڭز كه، صميمى اولارق سويلهديگم بو سوزلرمله رياكارلق ياپيلييور. أصلا و قطعيًا! چونكه بديع الزمانڭ محكمهسنده هيچ بر كيمسهدن قورقمييورم، چكينمييورم.
يالڭز پك قيصه اولارق مساعدهڭزله شو قدرجق عرض ايدييورم كه: صاوجى بو مبارك وطنده ماصونلق، قومونيستلگى فوق العاده فائقيتله اوڭلهمك چارهسى اولان و اوڭلهمكده اولان رسالهِٔ نوره و مؤلّفنه و اوقويوجيلرينه اويله شنيع إتهاملرده بولونمقده دوام ايدر و او تمامًا خطالى إتهاملرندن واز گچمزسه، حسّياته قاپيلارق عليهدارلق ايدرسه؛ قومونيستلك و فارماصونلغى دستكلهمش اولور و إتهاملره حقيقى هدف اولان مضر دينسزلرڭ تورهمهسنه يارديم ايتمش اولور.
٭ ٭ ٭
(تمييز محكمهسى لايحهسندن بر پارچهدر.)
دينسز قوميتهلرڭ نشرياتلرينڭ وسوسه و شبههلرى نتيجهسنده ييقيلان ايمانلرى رسالهِٔ نور أثرلرى إثباتجيلقله إعمار ايدييور.
ايشته گنجلگمزڭ رسالهِٔ نوره ألكتريقلنمش گبى صاريلمالرينڭ أڭ اينجه سرّ و حكمتلرندن بر دانهسى ده بودر: سنهلردن بَرى فراغتِ نفسله و أشسز بر فداكارلقله إختيار، خسته و فوق العاده إهتمامه محتاج بر چاغده گيزلى دشمنلرى اولان قومونيست و ماصونلرڭ و بونلره آلدانانلرڭ چشيدلى إشكنجهلرينه قارشى، تحمّلڭ فوقنده صبرى ايله بديع الزمان سعيد النورسى؛ دين عليهندهكى بر چوق سينسى پلانلرى حقيقتبين نظريله، رَهآليست گوروشيله فرق ايتمش، دهشتلى دسّاسانه و پردهلى اولان بو پلانلرى عقيم بيراقهجق ايمانى أثرلرى تأليف ايتمشدر.
— 827 —
فقط نه حزين و آجيقلى و بيڭلر تأسّفلره شايسته بر وضعيتدر كه؛ بو إسلاميت قهرمانى و خارق العاده بيوك ذات، يگرمى بش سنهدر حپسلرده، زندانلرده، تجريدِ مطلقلرده إمحا ايديلمگه چاليشيلمقدهدر.
قومونيستلرڭ إهانتيله ميدانه گلن أوهامڭ ايجاب و نتيجهسى اولان غرضكارلقلرله رسالهِٔ نور مؤلّفى جزالانديريلسه دخى، رسالهِٔ نور أثرلرى ينه بيوك بر إشتياق و گيتدكجه آرتان بر علاقه ايله اوقونمقده دوام ايدهجكدر.
برنجى و أڭ قوّتلى دليلى شودر كه: يڭى حرف ايله تكثير ايديلهبيلن عصاىِ موسى أثرينى اوقويان گنجلر، قرآن حرفلرى ايله يازيلمش متباقى أثرلرى ده اوقويهبيلمك ايچون قيصه بر زمانده او يازىيى ده اوگرنييورلر. بو شكلده بر چوق علملرڭ اوگرنيلمهسنه أنگل اولان و ديندن ايماندن چيقارمق ايچون تأليف ايديلن أثرلرى اوقومغه مجبور ايدن قرآن خطّنى بيلمهمك گبى بيوك بر سدّى ده ييقمش اولويورلر. بر ملّتڭ گنجلگى نه زمان قرآن و اوندن لمعان ايدن علملرله تجهيز و تحكيم ايديلمش ايسه، او وقت او ملّت ترقّى و تعالى ايتمگه باشلامشدر. گنجلك، ايمان و إسلاميت إحتياجيله يانان روحلرينى قرآن تفسيرى رسالهِٔ نورڭ فيوضات و أنواريله طولديرمغه باشلامشدر. بويلهلكله تحقيقى بر ايمانه صاحب اولاجق گنجلگمز؛ دينسزلگه، قومونيستلگه قارشى مجادله ايدوب وطنلرينى إسلام دشمنلرينه أصلا صاتديرميهجقلردر. بونڭ ايچون؛ أگر قومونيستلر مركّب و كاغدى يوق ايتمك إمكاننى ده بولسهلر، بنم گبى بر چوق گنجلر و بيوكلر فدائى اولوب حقيقت خزينهسى اولان رسالهِٔ نورڭ نشرى ايچون، ممكن اولسه دريمزى كاغد، قانمزى مركّب ياپديرهجغز.
أوت، أوت، أوت، بيڭلر دفعه أوت!..
— 828 —
صاوجى إدّعانامهسنده دييور كه: "سعيد النورسى أثرلريله اونورسيته گنجلرينى زهرلهمشدر." بز ده بوڭا مقابل ديرز كه: "أگر رسالهِٔ نور بر زهر ايسه؛ بزم بو زهرلره طونلرله، بيڭلرجه كيلو إحتياجمز واردر. أگر چوقلقله اولديغى يرى بيلييورسه، بزه طيّارهلرله سَوق ايتسين."
بز رسالهِٔ نور طلبهلرى؛ ايمان و إسلاميت خدمتى اوغرنده ظالملرڭ ظلمنه معروض قالديغمز وقت، حپسخانه كوشهلرنده ويا دار آغاجلرنده ئولمگى، إستراحت دوشگندهكى ئولومه ترجيح ايدرز. گورونوشى حرّيت، حقيقتى إستبدادِ مطلق اولان بر أسارت ايچنده ياشامقدنسه، خدمتِ قرآنيهمزدن طولايى ظلمًا آتيلديغمز حپسخانهده شهيد اولمايى بيوك بر لطفِ إلٰهى بيليرز.
آفيون حپسنده موقوف قونيهلى
زبير گوندوز آلپ
نوط:بو مدافعه و تمييز لايحهسى تمييز محكمهسنه گوندريلدكدن صوڭره، تمييز رئيسلگى زبيرڭ حپسدن تخليهسى ايچون تلغرافله أمر ويرمشدر.
٭ ٭ ٭
— 829 —
(مصطفى صونغورڭ مدافعهسيدر)
آفيون آغير جزا محكمهسنه
إدّعا مقامى، بنم ده نورجيلر جمعيتنه داخل اولوب خلقى حكومت عليهنه تشويق ايتديگم إدّعاسيله جزالانديريلمامى ايستهيور.
أوّلا: نورجيلر جمعيتى دييه بر جمعيت يوقدر. و بن بويله بر جمعيته منسوب دگلم. بن بيڭ اوچ يوز أللى سنهدن بَرى هر عصرده اوچ يوز أللى ميليون منسوبلرى بولونان و كائناتڭ مدارِ إفتخارى اولان حضرتِ محمّد عليه الصلاة والسلامڭ قورديغى معظّم و نورانى و بتون إنسانلق ايچون أبدى سعادت و سلامتى مژدهلهين قدسى و إلٰهى إسلاميت جمعيتنه منسوبم. الحمد ِللّٰه اونڭ أوامرِ قدسيهسنه ده بتون قوّتمله إطاعت ايتمگه عزم ايتمشم. طلبهلگى، حقّمده بر صوچ صاييلان رسالهِٔ نور ايسه، بڭا دينى و ايمانى وظيفهلريمى اوگرتن و إسلاميتڭ أڭ يوجه و أڭ مقدّس بر دين و بشرڭ يگانه مدارِ سعادتى اولديغنى و قرآن ايسه بتون وارلقلرڭ صاحبى، هر يرده حاضر، ناظر، ذرّهلردن ييلديزلره، گونشلره قدر بتون موجودات إدارهِٔ أزليهسنده بولونان ذاتِ ذو الجلالڭ بر أمرِ إلٰهيسى، أزل و أبد و بتون حادثات إحاطهِٔ نظرنده بر أثرِ معجزانهسى و قرآن بتون كتابلرڭ فوقنده قرق وجهله معجزه و سعادتِ أبديهيى نوعِ بشره مژدهلهمهسيله مشتاقلرى أبديًا كندينه منّتدار قيلان بر شمسِ سرمدينڭ بر مكالمهِٔ أزليهسى و رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ خالقِ كائنات طرفندن گوندريلمش، بتون حال و أحواليله بتون إنسانلرڭ أڭ أكملى، أڭ صادق و أڭ يوجهسى و كمالاتجه أڭ يوكسگى و گتيرديگى إسلاميت نوريله إنسانلره أڭ بيوك مژدهيى و أڭ قدسى تسلّىيى بخش ايدن و اون درت عصرى و بشرڭ بشدن بريسنى سلطنتِ معنويهسنده إداره ايدن و
— 830 —
بيڭ اوچيوز ييلدن بَرى گلن بتون اُمّتڭ قزانديغى ثوابڭ بر مِثلى اونڭ دفترِ حسناتنه گچن و كائناتڭ سببِ وجودى، حبيب اللّٰه اولديغنى؛ هم آخرت، جنّت و جهنّمڭ قطعيًا حق و محقّق اولديغنى خارقه برهانلرله و پارلاق حجّتلرله إثبات ايدن بر معجزهِٔ قرآندر.
رسالهِٔ نور ايسه، كلمه و جملهلريله نورِ قرآندن و نورِ محمّديدن (عصم) گلن أزلى و أبدى بر نور اولديغنه شهادت ايدييور.
او ده قرآنه منسوبيتى و خاص بر تفسيرى جهتيله و بو إعتبارله سماويدر، عرشيدر. ايشته خلقى حكومت عليهنه تشويق ايديجى ظن ايديلن رسالهِٔ نور، بتون سوزلرى بتون لمعه و شعاعلرى و بتون مكتوباتيله حقائقِ إلٰهيه و دساتيرِ إسلاميهيى و أسرارِ قرآنيهيى درس ويرييور. عجبا بويله محترم و چوق يوكسك و أخلاق و فضيلتى و حقائقِ ايمانيهيى قطعى درس ويرن رسالهِٔ نورى اوقومق و اونڭ أبدى سعادتلر بخش ايدن يازيلرينى إستنساخ ايتمك ويا بر مؤمنڭ إستفادهسى ايچون ايمان جهتنده اوڭا خدمت ايتمك بر صوچ ميدر؟ خلقى حكومت عليهنه تشويق ميدر؟ و بويله مبارك و معظّم بر أثرڭ مؤلّفى و كمالاتِ إنسانيهنڭ ذروهِٔ بالاسنده، أڭ يوكسك بر مرتبهِٔ ايمان و أخلاق و فضيلتله مجهّز بر نور آبدهسنى زيارت و بو عصرده اييلك و طوغريلقله و صارصيلماز ايمان و إعتقادلريله إسلاميت شرفنى و قرآنڭ حقائقنى قورويان و يوكسلتن و اللّٰهڭ رضاسنى قزانمقدن باشقه غايهلرى اولميان رسالهِٔ نور طلبهلريله ايمان و قرآن يولنده قارداشلق پيدا ايتمك بر جمعيت قورمق ميدر؟ عجبا هانگى تميز و عادل وجدانلر بوڭا جزا ويرهبيلير؟
صايين حاكملر!
حقّانيتى، أڭ يوكسك عالملر طرفندن تصديق ايديلن و أڭ يوكسك بر مرتبهِٔ ايمانى
— 831 —
و عشقِ إسلامى قزانديران رسالهِٔ نور، هيچ شبهه يوقدر كه اونڭ بتون سوزلرى و لمعه و شعاعلرى قرآنِ معجز البيانڭ برر نورانى تفسيريدرلر. معنوى خستهلقلرى و معنوى قراڭلقلرى إزاله ايدن غايت پارلاق برر گونشدرلر. رسالهِٔ نورڭ مؤلّفلگيله توظيف ايديلن استاديمزڭ ايمان و قرآن يولنده گچن و هر درلو زورلق و صيقنتيلره گوگس گرهرك قرآن حقيقتلرينى نشر ايله بو عصردهكى، خصوصًا بو مبارك ملّتڭ أولادلرينى قومونيستلك و هر درلو دينسزلگڭ دهشتلى هجومندن قورتارمغه چاليشان، تميز و پُرُزْسز حياتنڭ شهادتيله، او بو زمانده بو قدسى وظيفه ايله توظيف ايديلمش. او بزه (حاشا!) بوزغونجيلق و أخلاقسزلق درسنى ويرمييور. بلكه او بزه، نوعِ بشر دنياسنڭ أڭ بيوك دعواسى و أڭ مهمّ مسئلهسى اولان ايمانى قورتارمق درسنى ويرييور. يگرمىبش اوتوز سنهدن بَرى يوز بيڭلرله أهلِ ايمانڭ رسالهِٔ نورله ايمانلرينڭ قورتولمسنه چاليشماسى؛ بِالخاصّه بنم گبى إسلاميتدن خبرى اولميان بيچارهلره أڭ بيوك سعادت و حياتڭ غايهسى اولان ايمانى درس ويرمسيله ألبته و ألبته او بزه بر لطفِ إلٰهيدر. اونڭ قدسى خدمتِ ايمانيه و وظيفهِٔ دينيهسنى إنكارله، بتون حق و حقيقتڭ عكسنه اونى حياتِ إجتماعيهيه ضررلى گورنلره ديرز:
أگر ايمان ايله اللّٰهه باغلانمق و دينڭ أوامرينه إطاعت ايدهرك أخلاقسزلق و ايمانسزلق گبى قورقونج آفتلردن إنسانلرى قورتارمق و إسلاميتڭ دائمى سعادتيله اونى مسعود ايتمك بر جُرم ايسه؛ او وقت حياتِ إجتماعيه ايچون ضررليدر دينيلهبيلير. يوقسه أڭ بيوك بر إفترادر و قطعيًا عفو ايديلمز بر جُرمدر. رسالهِٔ نورڭ هدفى دنيا دگل، دائمى آخرت سعادتى و بتون حياتِ دنيويهدهكى حسن و جمال اونڭ جلوهِٔ جمالنڭ بر نوع گولگهسى و بتون جنّت بتون لطائفيله بر لمعهِٔ محبّتى اولان بر دائمِ باقينڭ بر رحيمِ ذو الجمالڭ رضاسيدر. بويله إلٰهى و قدسى و چوق
— 832 —
يوجه بر غايه واركن، سفلى و گناهلى و نتيجهسز، خلقى حكومت عليهنه تشويق گبى فانيلكلردن رسالهِٔ نورى بيڭلر دفعه تنزيه أيلرز. و بزم ايمانى چاليشمالريمزى و دينى بيلگيلر اوگرنمهمزى ايستهمهين، بو شكل إفترالرله بزى أزمگه چاليشانلرڭ شرلرندن اللّٰهه صيغينييورز.
صايين حاكملر!
اوتوز اوچ آياتِ كريمهنڭ إشاراتى و إمامِ على (رض) و غوثِ أعظمڭ (رض) و يوزلرله أهلِ تحقيقڭ تقديركارانه بياناتيله بر نورِ قرآن اولديغى و اوڭا ياپيشانلرڭ إن شاء اللّٰه ايمانلرينى قورتارهجقلرى قطعى تحقّق ايدن رسالهِٔ نور، قطعيًا سوندوريلهمز، غيب ايديلهمز. بوڭا مثال: يگرمى بش سنهدن بَرى اونى إمحا ايتمك غايهسيله ياپيلان هجوملر بِالعكس اونڭ فوق العاده ياييلماسنه و پارلاماسنه وسيله اولدى. چونكه اونڭ صاحبى، أزلدن أبده قدر هر شى قدرتِ أزليسنده و أمرنده اولان بر سلطانِ ذو الجلالدر. چونكه اونڭ حقائقلرى قرآنڭ حقيقتلريدر و جنابِ حقّڭ حفظ و عنايتيله دائما پارلايهجقدر إن شاء اللّٰه...
صايين حاكملر!
ايمان و إسلاميتى أڭ يوكسك بر سَوْگى و إشتياقله اوگرتن و رضاءِ إلٰهيدن باشقه بر هدف و مقصد طانيميان و بو عصرده قرآنڭ بر معجزهِٔ كبراسى و تفسيرِ نورانيسى اولديغى قطعى تحقّق ايدن رسالهِٔ نورى اوقومق و يازمق و اونڭ حقائقِ ايمانيهيى درس ويرن رسالهلرينى مؤمن قارداشلرينه ويرمك بر صوچ ايسه؛ و دينڭ أوامرِ قدسيهسندن اولان رابطهِٔ دينيه و اخوّتِ إسلاميه و اللّٰه سَوْگيسى اوغرنده ايمان و قرآن يولنده برلشمك گبى مقدّس و إلٰهى و اُخروى قارداشلق بر جمعيت ايسه؛ بويله مبارك بر جمعيته منسوب اولمق بنم ايچون بيوك بر سعادتدر. و هر درلو
— 833 —
تلطيف و نشانلرڭ اوستنده بر بختيارلقدر. بويله بر سعادت و بختيارلغى قزانديران رسالهِٔ نورڭ طلبهسى اولمق گبى بيوك بر لطفى، بنم گبى بر بيچارهيه نصيب ايدن اللّٰهه حدسز شكرلر اولسون. صوڭ سوزم:
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ ٭ حَسْبِىَ اللّٰهُ لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ
در.
معلّم
مصطفى صونغور
٭ ٭ ٭
مصطفى صونغورڭ تمييز لايحهسيدر
١- آغير جزا محكمهسى: نور رسالهلرينى اوقوديغمى و يازديغمى و محتاج بر مؤمن قارداشمه ويرهرك إستفادهسنه چاليشديغمى، "خلقى حكومت عليهنه تشويق ايدييور" دييه حقّمده بر صوچ صايمش. حالبوكه بن إعتراضنامهمده بو إتهامه قارشى ديدم: خلقى حكومت عليهنه تشويق ايديجى ظن ايديلن رسالهِٔ نور، قرآنڭ حقيقى بر تفسيريدر. او، بتون أجزالريله حقائقِ ايمانيهيى درس ويروب، اوقويان و يازانلره أڭ بيوك سعادتى بخش ايدييور. اونڭ هدفى، خلقى حكومت عليهنه تشويق گبى سرسريلرڭ، بوزغونجى أخلاقسزلرڭ گيتدكلرى فانيلكلر دگل، بلكه بتون سعادت و بختيارلغڭ أڭ يوجه مرتبهسى اولان اللّٰهڭ رضاسيدر. بن، بڭا أڭ بيوك فضيلت، أڭ طاتلى نعمت اولان ايمانى قزانديران رسالهِٔ نورى اوقوديغم و يازديغم و اونڭ أڭ گزيده بر طلبهسى و عاجز بر خدمتكارى اولديغمدن طولايى إفتخار ايدييورم. و رسالهِٔ نورڭ طلبهلگنى، حقّمده پك بيوك بر إحسانِ إلٰهى بيلوب لايق اولماديغم بو نعمتِ عظيمهيى بنم گبى بر بيچارهيه نصيب ايدن ربّمه دائما شكر ايدييورم ديديگم حالده، قانونه و دليله طايانميهرق بنم ايمان
— 834 —
و إسلاميته قارشى باغلانمامى بر جُرم بيلهرك بتون بتون حق و حقيقتڭ عكسنه اولارق جزالانديريلدم.
٢- بن شاهدم كه: بن قسطمونى گول كوى أنستيتوسنده اوقوركن بعض معلّملر طرفندن بزه دينسزلك درسى ويريلمشدى. حاشا!.. حضرتِ قرآنى حضرتِ پيغمبرڭ يازديغنى و إسلاميتڭ آرتيق مُلْغٰى اولونهجغنى، مدنيتڭ ايلرلديگنى، بو عصرده قرآنه إتّباع ايتمك بيوك بر خطا و گريلك اولديغنى، حتّى بر گون بر معلّمڭ ياپديغى گبى؛ إسلاملر نماز قيلدقلرى و آخرتى دوشوندكلرى ايچون دائما مضطرب بر حالده، عمرلرى ألم ايچنده گچديگنى و إسلام جامعلرنده دائما بر ئولگونلك هواسى أسديگنى، خرستيانلرڭ كليسالرنده ايسه دائما نشئه و جانلى حيات بولونديغنى و خرستيانلر چالغى و سائره گبى أگلنجهلرله حياتڭ طادينى آلوب عمرلرينى نشئه ايچنده گچيردكلرينى سويلهيورلر.. قلبلريمزدهكى ايمان و إسلاميت باغلرينى قوپارمغه و اونڭ يرنده إنكار و كفر يرلشديرمگه چاليشييورلردى. ايشته بويله زهرلى فكرلرله آشيلانمش و بويله تهلكهلى مضر دينسزلرڭ درسلريله معنوياتى ئولديريلمك ايستنمش و حتّى او مضر فكرلره قاپيلارق و (حاشا!..) اينانارق أطرافنه نشر ايتمگه باشلامش بر بيچاره إنسانڭ، بردن بره رسالهِٔ نور گبى قرآنڭ فيضندن فيشقيران، ايمان و إسلاميت حقيقتلرينى غايت پارلاق برهانلر و خارقه دليللر ايله إثبات ايدن و دينِ إسلامڭ دائما إنسانلرڭ سعادت و سلامتنه وسيله، سونمز و سوندورولمز بر معنوى گونش اولديغنى ايضاح ايدن أشسز بر نورِ قرآنڭ بر قاچ رسالهسنى اوقومقله بتون او زهرلى فكرلرينى آتوب ايمانى ألده ايدهرك طويديغى صوڭسز سَوينج و بختيارلغى تأليف ايتديگى مبارك نور رسالهلريله اوڭا قزانديران مشفق و وفاكار و حقيقى قهرمان استاد بديع الزمان حضرتلرينه عرض ايتمهسى، أسكى غفلت و ضلالت حياتندن قورتولوب، ايمان و نوره قاووشديغنى
— 835 —
و حقيقى ايمانى قزانديران رسالهِٔ نورڭ بو عصرڭ بتون إنسانلرى ايچون بر شمسِ هدايت و وسيلهِٔ سعادت و اونڭ مؤلّفلگيله توظيف ايديلن استادِ محترمڭ بو پك بيوك و يوجه ايمانى خدمتيله اونڭ بو بشريته، خصوصًا أهلِ ايمانه بر لطفِ إلٰهى اولديغنى حيرانلقله عرض ايتمهسى و يوقاريده ده عرض ايديلديگى وجهله قرآن و إسلاميت عليهندهكى دهشتلى و قهّار تجاوزلريله بو قهرمان إسلام ملّتنڭ أولادلرينى دينسزلگه تشويق ايدوب ميليونلرله إنسانلرڭ باغلانديغى قدسى و إلٰهى إسلاميت أساسلرينى ييقمغه و او ميليونلرله إنسانلرڭ أبدى سعادتلرينى محو ايتمگه چاليشانلرى "گيزلى سفيان قوميتهسنڭ ييقيجيلغى و أزيجيلگى" دييه وصفلانديرهرق اونلره و اونلرڭ بو آلچاق و قهّار و ظالمانه تخريبلرينى و ييقيجيلقلرينى آلقيشلايان ديوانهلره بيڭلر تأسّف و نفرتلرله يازيقلر اولسون ديمسى و ايماننده شبههيه دوشمش أسكى درس آرقداشلرينه، "گلڭ، هپمز بو هوائى و نفسى آرزولردن واز گچهلم؛ حقائقِ قرآنيهنڭ اوڭنده ديز چوكهلم و بو عصرڭ رهبرِ سعادتى اولان نور مدرسهسنه قوشهلم؛ آيلرجه و ييللرجه آلقيشلايوب طورديغمز او يالانجى سفيللردن و اونلرڭ حقيقت دييه گوستردكلرى يالانلردن واز گچوب بديع الزمان سعيد النورسىنڭ درسلرينه گوڭل باغلايوب اونى استاد ايدينهلم، ظلمتدن نوره دونهلم." دييه خطاب ايتمهسى، عجبا ايمانندن آلديغى سَوينج و قرآن و إسلاميت سَوْگيسندن و باغليلغندن و ملّتنى پك چوق سَووب هركسڭ تحقيقى ايمانى قزانهرق صوڭسز بر سعادته نائل اولمالرينى آرزو ايتمهسندن دگل ميدر؟
عجبا اللّٰهه إنتساب ايدوب إسلاميتڭ أڭ عالى بر دين و فضيلت و سعادت مژدهجيسى اولديغنى إعلان ايتمك بر جُرم ميدر؟ قرآن و إسلاميت عليهنده هر طرفدن ييقيجى و قهّار تعرّضلرڭ باشلاديغى و حضرتِ قرآنه و حضرتِ محمّد عليه الصلاة والسلامه إفترالرله او ذاتڭ چوق عالى و چوق قدسى قيمت و وارلقلرى
— 836 —
چوروتولمك ايستهنيلديگى؛ بوڭا مقابل دينسزلگى و إلحادى و أخلاقسزلغى تلقين ايدن كتابلرڭ و اللّٰهه عاصى و إسلاميته هجوم ايدن فانى و قيمتسز بدبختلرڭ صايغيلر ايله آڭيلديغى و بدعهكار و غيرِ مشروع حاللرينڭ آلقيشلانديغى بر زمانده.. حضرتِ قرآن و حضرتِ محمّد عليه الصلاة والسلامڭ يوجهلكلرينى، حقّانيت و قدسيتلرينى، هم اللّٰهڭ وارلغنى و بو كائنات بتون موجوداتيله و بتون أعضا و جهازاتيله خالقنڭ وجوبِ وجودينه و وحدانيتنه شهادت ايتديگنى و إنسان عقل و فكر جهتيله و أسماءِ إلٰهيهيه أڭ زياده آيينهدار بولونماسيله سائر مخلوقاته بر نوع سلطان حكمنده اولديغى؛ إنسان أگر ايمان و عبوديتله اللّٰهه إنتساب ايتسه، ضلالت و سفاهتدن و بيوك گناهلردن قورونسه، موجوداتڭ اوستنده أعلاىِ علّيّينه لايق و أبدى جنّت و سعادته مظهر بر محترم مسافر و أگر شرك و عصيانله ويا غفلت و ضلالتله خالقنه كفر ايتسه، او زمان حيواندن داها آشاغى و أسفلِ سافلينه دوشهرك أبدى جهنّمه مستحق و صوڭسز عذاب و إشكنجهلره لايق بر بدبخت اولديغنى و قرآنڭ دائما دگيشمز و اونڭ حكم و أمرلرى تبدّل ايتمز و ايديلهمز بر حق كلامى و إسلاميتڭ دائما أڭ يوكسك بر مدنيتده بولونديغنى و بشريتڭ حقيقى و دائمى سعادتى آنجق و آنجق أوامرِ قرآنيهيه إتّباع و إنتسابله ممكن اولاجغنى آچيق و قطعى اولارق ايضاح و إثبات ايدن رسالهِٔ نورڭ قدسيتنى و يوجهلگنى و او معجزهِٔ قرآنڭ بر نورِ إلٰهى و بر إحسانِ ربّانى اولديغنى ايمان و إعلان ايتمك بر جُرم ميدر؟
فانى بش اون دقيقهلق غيرِ مشروع ذوقلر ايچون يازيلمش رومان و أفسانهلر و إسلاميتڭ عليهنده و اوقونماسى مملكت و ملّتڭ سلامتى باقيمندن غايت تهلكهلى، مضر كتابلرڭ نشر ايديلمهسى و اونلرڭ مدح و توصيه ايديلمسى بر صوچ صاييلمييور ده، يوز ميليونلرله إنسان اونده گيتمش و حقيقى اولان سعادته
— 837 —
اولاشمش إسلاميت گونشنڭ تعريفجيسى و توصيهجيسى و حقائقِ ايمانيهنڭ مژدهجيسى اولان رسالهِٔ نورى اوقومق و يازمق، مدح و ثناسنه قادر اولامديغمز يوكسك مزاياسنى توصيه ايتمهمز مى بر صوچ صاييلييور؟ عجبا قلبنده ذرّه قدر ايمانى اولان و مملكت و ملّتڭ سلامتنى آرزو ايدن بر إنسان بونى صوچ صايهبيلير مى؟
صايين يارغيتاى حاكملرى!
سزڭ يوكسك حضوريڭزه عرض ايديلن بو دعوا طوغريدن طوغرىيه ايمان و قرآن دعواسيدر. ميليونلرله إنسانلرڭ أبدى سعادت و قورتولوشى دعواسيدر. بو عظيم دعوا ايله باشده رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام، بتون أنبيا عليهم السلام و بتون أوليا و حدسز أهلِ حقيقت و ايمانله دارِ بقايه گيتمش بتون أجدادلريمز معنًا علاقهداردرلر. او ميليونلر أهلِ حقيقتڭ سلام و سَوْگيلرينى، دعا و شفاعتلرينى قزانمق فرصتى شيمدى ألڭزدهدر. رسالهِٔ نور دينيلن عالى حقيقت اوڭڭزدهدر. اونڭ غايهسى دنيوى و فانى و سفلى مقاملر ميدر؟ يوقسه أڭ بيوك سعادت و عالى سَوينج و أڭ يوجه بختيارلق اولان اللّٰهڭ رضاسنى قزانمق ميدر؟ و اونڭ بتون سوزلرى، إنسانلرى أخلاقسزلغه مى تشويق ايدييور؟ يوقسه ايمانله اونلرى مجهّز قيلوب يوكسك أخلاق و فضيلته مى قاووشديرييور؟
قرآنِ معجز البيانڭ إعجازِ معنويسندن فيشقيران و بر نورِ إلٰهى اولان رسالهِٔ نور اوڭڭزدهدر. مادام ايمانى قزانمق و ايمان ايله بو دنيادن دارِ سعادتِ باقىيه گيدهبيلمك إنسانلرڭ هر مسئلهسندن اوستون أڭ بيوك دعواسيدر. و مادام رسالهِٔ نور قرآنڭ فيضيله حقائقِ ايمانيهيى درس ويروب، يوز بيڭلرله اونى اوقويوب يازانلرڭ قطعى شهادتيله و بر چوق آياتِ قرآنيه و أحاديثِ محمّديه (عصم) قدسى بياناتى و إمامِ على (رض) و غوثِ گيلانى (رض) مِثللو بر چوق أهلِ ولايتڭ تقديركارانه
— 838 —
توصيهلريله رسالهِٔ نور او دعوايى قطعى قزانديرييور. ألبته و ألبته سزلر يوكسك عدالت و حقيقتپرورلگڭزله، هر درلو فانى أنديشهلرڭ فوقنده يوكسك حقپرستلگڭزله رسالهِٔ نورڭ او حقّانى و قرآنى چهرهسنى و حقيقى قيمتنى تقدير ايله گوروب آڭلايهجقسڭز. و رسالهِٔ نورڭ طلبهلرينڭ ده جنابِ حقّڭ رضاسندن باشقه بر مقصد پشنده قوشمادقلرينى گورهجكسڭز.
صايين يارغيتاى حاكملرى!
أڭ يوكسك أخلاق و فضيلتيله و أڭ يوجه شفقت و مرحمتيله إنسانلرى قويو فكر قراڭلغندن و دائمى حپسِ أبديدن قورتارمغه چاليشان و أڭ شدّتلى صيقنتى و إشكنجهلره گوگس گرهرك جنابِ حق طرفندن توظيف ايديلديگى حقائقِ قرآنيهيى نشر ايتمك قدسى وظيفهسيله زمانڭ أڭ يوجه مرتبهِٔ كمالنه أريشن عزيز و عالى استاديمز بديع الزمان حضرتلرى بتون بتون حق و عدالته آيقيرى اولارق زندانلره آتيلييور. پك إختيار و خسته و كيمسهسز، أڭ يوكسك ايمان و عبوديتله و خارقه ذكا و علم ايله مجهّز و إنسانلرڭ ايماننى قورتارمقدن باشقه بر غايهسى بولونميان يتمش بش ياشندهكى بو مبارك و حقيقى إنسانيتپرور استادڭ آفيون زندانلرنده شدّتلى صوغوق و دهشتلى صيقنتيلر ايچندهكى وضعيتِ أليمانهسى جگرلرى دلييور و قلبلرى صيزلاتييور. حقيقتلره عاشق و مفتون اولان يوكسك عدالتڭزه و حقيقى إنسانيتپرورلگڭزه گووهنهرك عدالتڭ شفقت و مرحمتنڭ تجلّيسنى بكلهيورز.
مصطفى صونغور
٭ ٭ ٭
— 839 —
(محمد فيضىنڭ مدافعهسيدر)
آفيون آغير جزا محكمهسنه
إدّعانامه بنى استادم سعيد النورسىنڭ هم سر كاتبى، هم كنديسيله هم رسالهِٔ نورله شدّتلى علاقهلى، هم چوق خدمت ايتديگمى بحثله بو حركتمى مدارِ مسئوليت صايمش. بن ده بوڭا قارشى، بتون قوّتمله بو إتهامى قبول ايدوب إفتخار ايدييورم. چونكه فطرتمده علمه قارشى غايت قوّتلى بر إشتياق وار. بر دليلى شودر كه: دڭزلى حادثهسنده منزلم تحرّى ايديلديگى وقت بشيوز سكسان عدد متنوّع كتبِ علميه و عربيه أويمده بولونديغى رسمًا ثابت اولمشدر. بنم فقرِ حالمله و گنجلگمله و لسانِ عربىده نقصانيتمله برابر بو زمانده بيڭده بر شخصده بولونميان بو متنوّع بشيوز سكسان جلد كتابى بڭا طوپلاتديران، فوق العاده بر طلبهلك شوقى و خارقه بر عشقِ علميدر.
ايشته بو فطرى إستعداد ايله دائما حقيقى بر استاد آرايوردم. جنابِ حقّه حدسز شكر اولسون كه، اوزاقده آراديغمى پك ياقينده أليمه ويردى. أوت استادم اولان سعيد النورسىنڭ بتون حياتنڭ غايهسى، شوقِ علمده و علومِ إسلاميهيى بيلمك عشقنده گچديگنى بتون حياتى شهادت ايدييور. هم بن مشاهداتمله، هم استاديمڭ مطبوع تاريخچهِٔ حياتيله، هم أسكى طلبهلرندن آلديغم معلوماتله قطعى بيلدم كه؛ بندهكى فطرى عشقِ علمى، استادمده خارقه بر صورتده بولونويور كه، بو زمانده بتون مدرسه عالملرينڭ خلافنه اولارق پك خارقه، تك باشيله مدرسه طلبهلگنى محافظه ايدوب هر بلايه تحمّل ايتمش. حتّى أهلِ سياست، استاديمڭ بو عجيب حاللرينى آڭلامدقلرى ايچون، هيچ علاقهسى اولميان بر نوع سياسته تماس ايتديرمگه چاليشمشلر. حتّى حپسلره صوقمشلر. فقط صوڭره جنابِ حق، او
— 840 —
عشقِ علمىيى قرآنڭ حقائقنه بر آناختار ياپمش. بتون أهلِ علمى و فيلسوفلرى حيرتده بيراقان رسالهِٔ نور ميدانه چيقمش. بن ده او صيرهده بتون حياتمده آراديغم و كندى فطرتمده و فقط پك يوكسك بولونان بو استادى بر إحسانِ إلٰهى اولارق قسطمونيده يانمده بولدم. آخر عمريمه قدر ده، بوڭا تشكّر ايدييورم.
هم استادم أسكيدن بَرى عزّتِ علميهيى محافظه ايچون، صدقه و هديه گبى شيلرى قبول ايتمديگى گبى طلبهلرينى ده منع ايدر. كيمسهيه باشنى أگمز. حتّى خارقه وضعيتلرندن؛ حرب ايچنده آوجى خطّنده اوطورمغه و سپره گيرمگه تنزّل ايتميهرك عزّتِ علميهيى محافظه ايتديگى گبى، اوچ دهشتلى قوماندانه قارشى قهرمانجهسنه خواجهلق و حيثيتِ علميهيى محافظه ايچون اونلرڭ حدّتنه قارشى أهمّيت ويرمهيوب اونلرى صوصديردى. اونڭ ايچون بو استاديمى، بو ملّت و وطنڭ و تورك علماسنڭ پك بيوك شرفنى محافظه ايتمك ايچون هر شيئنى فدا ايتمش بر شخص بيلديگمدن، بن ده كنديمه حقيقى استاد قبول ايتدم. بويله وطن و ملّته حقيقى فداكار بر استادڭ (فرضِ محال اولارق) يوز قصورى ده اولسه نظرِ مسامحه ايله باقوب إعتراض ايتمهمك گركدر.
بو مملكتڭ وطنپرورلرى مشروطيت دورنده، ملّيتجيلر و حميتپرورلرى جمهوريتده؛ بو استادڭ علمه ايتديگى فوق العاده خدمتى وطن و ملّت نامنه تقدير ايتدكلرينه بر نمونهسى شودر كه: جامع الأزهر سيستمنده، مدرسة الزهرا نامنده وان ولايتنده تملى آتيلوب أسكى حربِ عمومى مناسبتيله گرى قالان شرق دار الفنوننه إتّحاد و ترقّى حكومتى اون طوقوز بيڭ آلتون ليرا ويرديگى گبى، يگرمى درت سنه أوّل جمهوريت حكومتى ده استاديمڭ دار الفنوننه يوز آلتمش اوچ مبعوثڭ تصديقيله يوز أللى بيڭ ليرا تخصيصات ويريلمهسنى قبول ايتمهلريدر. بو يوكسك استادڭ تك باشيله جامع الأزهر گبى بيڭلر خواجهلرڭ تشبّثيله وجوده
— 841 —
گلهجك بر مدرسهِٔ كبرايى وجوده گتيرمگه ياقين موفّق اولماسى گوسترييور كه؛ وطنپرورلر و ملّيتپرورلر دخى، مدرسه علمالريله برابر بو استاديمى تقدير و تحسين ايتمهلرى لازم و ألزمدر. بز ده بويله بر استاد ألمزه گچديگى ايچون هر زحمت و مشقّته تحمّله قرار ويرمشز. فيوضاتِ علميهسيله و يوز اوتوزه واران آثارِ قدسيهسنڭ حقائقيله بنى علم و ايمان يولنده ترقّى ايتديرن بو ممتاز علّامهِٔ زمانه صوڭسز بر وارلقله حرمتم واردر. بو حرمتم أبده قدر إن شاء اللّٰه گيدهجكدر.
إدّعا مقامنڭ بنى صوچلانديرمق ايستديگى و آيلردن بَرى تدقيقات و تحرّيات نتيجهسنده حقيقتنه واصل اولامديغى "دينى و دينى حسّياتى آلَت ايدهرك دولتڭ أمنيتنى إخلال ايدهجك بر گيزلى جمعيت"ڭ نه وجودى وار و نه ده بويله بر جمعيتله علاقهمز واردر. يگانه علاقهمز، حكومتِ جمهوريهنڭ قانونلرى مواجههسنده أڭ چتين إمتحانلرده، أڭ يوكسك أهلِ وقوف هيئتلر طرفندن ايجاب ايدن حرمتى گورمش و صلاحيتدار محكمهلرده برائت قزانمش رسالهِٔ نورلردر. بو ايسه، وطنه و ملّته إهانت دگل؛ طوغريدن طوغرىيه وطنه و ملّته نافع علم اوغرنده بر چاليشمقدر. بونڭ خارجنده نه بر سياسى مقصد و نه ده باشقه بر غرض يوقدر. بناءً عليه بو خصوصده ده معصوميت و صميميتمز ميدانده اولمقله، دڭزلى محكمهسنده اولديغى گبى يوكسك محكمهِٔ عادلهڭزدن عدالتڭ تجلّيسيله برائتمى طلب ايدييورم.
آفيون جزا أونده موقوف قسطمونيلى
محمد فيضى پاموقجى
٭ ٭ ٭
— 842 —
(أحمد فيضىنڭ مدافعهسيدر)
آفيون آغير جزا محكمهسنه
صايين حاكملر! بر دين عالمى ايله گوروشمك، اونڭ دين حقيقتلرينه عائد كتابلرينى اوقومق و يازمق و دينداشلرينڭ إمدادينه قوشمق اوزره ديننه و قرآننه و پيغمبرينه (عصم) خدمت ايتمك بر مؤمنڭ وظيفهسى و حقّى دگل ميدر؟ بزى بو خدمتِ دينيهدن منع ايدن بر قانون مادّهسى وار ميدر؟ بعض جهتلرڭ زمانمزدهكى كفرى و غيرِ أخلاقى جريانلرى تنقيد ايتمهسى بر صوچ مى تشكيل ايدييور؟ بز نه سياستله، نه إداره ايله أصلا علاقهسى اولميان يالڭز ديندار، صاف خلق كتلهسىيز. بر إنسانه حسنِ ظن ايتمك و قيمت ويرمك هركسڭ شخصى بر قناعتيدر. بز بديع الزمانى زمانمزڭ أڭ يوكسك دين عالمى بيلييورز. دين حقيقتلرينى أصلا دالقاووقلق ياپمهدن بيان و إفاده ايدن بر حقيقت آدمى بيلييورز. مجاهد آدينى ويرمكلگمز، مملكتمزى تهديد ايدن أخلاقسزلق و ايمانسزلق جريانلرينه قارشى قرآنڭ صارصيلماز حقيقتلرينه طايانهرق گريشديگى مدافعه و خدمتِ دينيهسندن طولاييدر. دين و وجدان حرّيتنڭ حكمران اولديغى بر مملكتده وجدانى قناعتلريمزدن مسئول اولامايز. بوندن طولايى ده كيمسهيه حساب ويرمگه مجبور دگلز.
آخر زمانده حديثڭ خبر ويرديگى شخصلرڭ مسئلهسنه گلنجه: بو موضوعلرى بز كنديمز اويدورمدق. بونلرڭ أصلى دينده موجوددر. پيغمبر عليه الصلاة والسلام بعض حديثلرله اُمّتِ محمّديهنڭ (عصم) عمرينڭ بيڭ بشيوز سنهيى پك گچميهجگنى سويلهيور. او زمانه قدر ده اُمّتِ محمّديهنڭ (عصم) و دنيانڭ حياتنده مهمّ تأثير ياپاجق بيوك تاريخ حادثهلرينى، "قيامت علامتلرى"
— 843 —
دييه خبر ويرييور. بونلرڭ شرّى اوزرينه اُمّتِ إسلاميهنڭ نظرِ دقّتنى جلب ايدييور. غفلت و جهالتله بو شرلره دوچار اولانلرڭ أبدى شقاوت و هلاكت ايله قارشيلاشهجقلرينى سويلهيورلر. بونلره دائر صاييسز دينى برهانلر موجوددر. بز كه؛ اللّٰهه و رسولنه و قرآنه اينانمشز. شيمدى بو ايمانڭ و پيغمبرڭ صدقنه اولان بو إعتقادڭ نتيجهسى اولارق كنديمزى هلاكِ أبديدن قورتارمق ايچون چاليشميهلم مى؟ أطرافمزده اولوب بيتنلرى گورميهلم مى؟ "عجبا بو تهلكهلى زمان گلمش ميدر؟ صاقين بو تهلكهلره دوشن نسل بز اولميهلم!" دييه بونلرى موجود دينى حقيقتلره تطبيق جهدينى گسترميهلم مى؟ بز ده، اوڭمزدهكى مثبت دليللرى و وجودِ إلٰهىيه بزى سَوق ايدن حقائقِ مبرهنه و علميهيى گورميهرك، صِرف آوروپا دينسزلگنى أڭ بيوك لازمهِٔ مدنيت و شعارِ عرفان عدّ ايله دينمزى ترك ايتسهك، عجبا هلاكِ أبديدن بزى كيم قورتارهجق؟ بونى دوشونميهلم مى؟ بو ذهنيتده اولان، قرآندن و اونڭ حقائقندن اوستون بر شى طانيميان بر إنسان، صِرف فانى جزالر قورقوسيله كندينى أبدى هلاكه آتار مى؟ ياخود فانى بعض قيمتلره دگر ويرر مى؟ اللّٰه و رسولنه و ديننه خدمت وظيفهسندن واز گچر مى؟ ايشته بزى بديع الزمانه باغلايان حقيقى عامللر بونلردر. باشقه بر منبعِ دينى وار مى كه، بز روحمزڭ بو أزلى إحتياجلرينى اونڭله تسكين ايدهلم؟
صايين صاوجى، بزه كتبخانهلرى طولديران بيڭلرجه عربجه و بوگونڭ روحنه ترجمان اولاميان كتابلرى توصيه ايدييور. صايين صاوجى و اونڭ گبى دوشوننلر، رسالهِٔ نور نامى آلتندهكى كلّياتِ علميهيى و خزينهِٔ حرّيتى و حقيقتِ عاليهيى بگنميهبيليرلر، تنقيد ده ايدهبيليرلر. بو كنديلرينڭ بيلهجگى بر ايشدر. بزم شو ويا بو أثره رغبت ايتمهمزه و اوڭا قيمت ويرمهمزه قاريشهمازلر. بز رسالهِٔ نورى سَوييورز. و اونى حقيقى و رياسز بر دين كتابى و قرآن تفسيرى بيلييورز. قيمت ئولچولرى و
— 844 —
حكملرى وجدانى بر تقدير مسئلهسيدر. بوڭا كيمسه مداخله ايدهمز. أوت بز رسالهِٔ نور مؤلّفنڭ ولايتنه و دائما عينِ حقيقت درسى ويرديگنه قائلز. كنديسنڭ قبول ايتمهمسى، بزم بو قناعتمزى صارصمييور. آنجق بزم قبول ايتديگمز، كرامتِ كونيهسندن طولايى دگل، نورلرڭ درسنده خارق العاده و أكمل تظاهرلرينه شاهد اولديغمز و بتون جهانِ عرفانه ميدان اوقويان كرامتِ علميهسندن طولاييدر. تحصيل حياتى اوچ آيدن باشقه موجود اولماديغى حالده، بو قدر فيضِ علم نشر ايدن و علمنڭ خارقهلريله أڭ منتها مسائلِ علميه و عاليهده أڭ يوكسك متفكّرلرى دخى حيرتده بيراقهجق بر منطق علويتى إبراز ايدن و حياتنڭ ياريسندن صوڭره اوگرنديگى بر لسانده بو قدر جاذبهدار بر طرزِ بيان و سوروكلهييجى بر حرارت إظهار ايدن و غايت فيّاض بر عشق و هيجان ترنّم ايدن و بر درياىِ ايمان و بر خزينهِٔ توحيد و بر عمّانِ حكمت حالنده جوشان بر ايكنجى بديع الزمان گوسترهبيلير ميسڭز؟ فانى ظواهرڭ آلايشنه أدنا بر مَيل و إلتفات گوسترمهين و أڭ كوچك بر منفعت و لذّته تنزّل ايتمهين؛ لوْثِ فانينڭ آياغنه طولاشان بتون يالتاقلانمهلرينه أصلا قيمت ويرمهين؛ كيمسهدن بر شى بكلهمهين و ديلنمهين و كنديسنه عرض ايديلنلرى قبول ايتمهين؛ عفّت و عصمتڭ أڭ عالى ئورنكلرينى ياشاتارق صبورانه متحمّلانه هر نوع محروميتلره گوگس گرمك صورتيله كندينى حقيقته و أنوارِ قرآنيهيه و معارفِ محمّديهنڭ (عصم) إظهارينه وقف ايدن و مملكت و ملّتڭ إضطراباتى قارشيسنده پررحم و شفقت آغلايان؛ كندينه ياپيلان بونجه إهانتلره رغمًا أطرافندهكيلرڭ سعادتلرى ايچون خدمتندن أصلا واز گچمهين، إختيارلغنه و بىكسلگنه باقميهرق إنسانلرى غَيَّاىِ جهل و گِردبادِ إنكاردن قورتارمغه، حسبى و إلٰهى بر جهد ايله چاليشان و صاواشان فضيلت و نور آبدهسنى استاد عدّ ايتمكلگمزى چوق مى گورييورسڭز؟ كنديسنڭ بو عرض ايديلن كرامتِ علميهسيله برابر، صِرف أخلاق ئولچولرينڭ غيب اولديغى بويله بر دورده
— 845 —
گوسترديگى بو مِثلسز فراغت و إستغنا و شاه أثرِ عصمت و إستقامت طولاييسيله ينه بر أنموذجِ كمال و محرابِ فضيلت اولارق طانينمغه و إقتدا ايديلمگه شاياندر.
ايشته بز بديع الزمانه و أثرلرينه بو گوزله باقييورز. عجبا مُومٰى إلَيْهه صِرف ايمانمزدن نشئت ايدن بو باغليلغمز و قرآنڭ و بياناتِ محمّديهنڭ (عصم) كفر و سوءِ أخلاق حقّندهكى شدّتلى توبيخ و تزييفلرينه بو ايمانمز طولاييسيله إشتراكمز، بزى لوْثِ فانى عدّ ايديلن سياستجى مى ياپدى؟ يوقسه يگرمى بش سنهدن بَرى دين حقيقتلرينى اوگرنهمهين و هلاكِ مطلقه گيدن صويمزڭ بر قسم أولادلرينه؛ اونلرى هلاكِ أبديدن قورتارمق ايچون، اللّٰه و رسولندن، حقيقت و قرآندن خبر ويرمك اونلرڭ تميز روحلرينى، معصوم وجدانلرينى إصلاح ايتمگه هيچ إفساد دينيلير مى؟
صايين حاكملر!
بز أصلا سياستجى دگلز. بز سياستى، بزم گبى سياست أهلى اولميانه بيڭ بر چشيد وباللر، تهلكهلر و مسؤليتلر طاشييان بر مسلك بيليرز. فانى ظواهره ده ذاتًا قيمت ويرمهيز. دنيايه آنجق رضاىِ إلٰهىيه بزى گوتورن خيرلى وجههسيله باقييورز. بو إعتبارله سياست پشنده قوشمايى و دولت مفهومى ايله مبارزه إتهامنى شدّتله ردّ ايدييورز. أگر بويله بر قصد اولايدى، يگرمى بش سنهدن بَرى أدنا بر تظاهر اولوردى. أوت بزم منفى بر جبههمز، أخلاقسزلغه و ايمانسزلغه متوجّه بر تقبيح طرفمز وار. بو صِرف ايماندن و قرآنڭ بو موضوعلر اوزرندهكى شدّتِ بيان و عظمتِ توبيخنه (بِالضروره) إشتراكمزدن ايلرى گلييور. أگر بو أسبابِ موجبه، صميميتڭ و إخلاصڭ، حقيقت و صفوتڭ بو طرزِ بيانى سزه قناعت ويرمديسه؛ بزه نه شكل ايسترسهڭز جزا ويريڭز. لٰكن اونوتمايڭز كه؛ بوگون آلتى يوز ميليون إنسانڭ منسوبيتنى طاشيديغى حضرتِ عيسى (عس) زماننڭ إدارهجيلرى طرفندن صِرف
— 846 —
إنسانلغڭ سعادتى ايچون قلبى چارپديغى و أمانتِ تبليغى حامل بولونديغى سببلرله "عادى بر خيرسز گبى" إعدامه محكوم ايديلمشدى.
بز حر سويلهديگمزدن طولايى معروض قالاجغمز بو محكوميتى إفتخارله قارشيلايهجغز. و سادهجه
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ
نداسيله درگاهِ قاضئ الحاجاته أل آچاجغز.
آفيون جزا أونده موقوف
اورتاقلر بوجاغندن
أحمد فيضى قول
٭ ٭ ٭
(جيلانڭ مدافعهسيدر)
آفيون آغير جزا محكمهسنه
مقامِ إدّعانڭ حبّهيى قبّه ياپارق، إفتخارله قبول ايتديگم استاديمه و رسالهِٔ نوره خدمتمله بنى بيوك بر ديپلومات و أنتريقهجى بر آدم طرزنده گوستروب نورلره گلن موهوم صوچده بڭا بيوك بر حصّه ويرمسنه مقابل ديرم كه: دينى و ايمانى و أخلاقى أثرلرينى اوقومقله، او اوغورده حياتمى تردّدسز فدا ايدر درجهسنده إستفاده ايتديگم استادم بديع الزمانله ياقيندن علاقهدارم. فقط بو علاقه، مقامِ إدّعانڭ ديديگى گبى، وطنه و ملّته مضرّتلى و خلقى دولت عليهنه تشويق ايتمك دگل، بلكه هيچ بر بشرڭ كنديسنى قورتارهميهجغى قبرڭ إعدامِ أبديسندن كنديمى و بنم گبى بو تهلكهلى زمانده ايماننى قورتارمغه، أخلاقنى دوزلتمگه و وطنه و ملّته برر عضوِ نافع
— 847 —
اولمغه محتاج اولان دين قارداشلريمڭ ايمانلرينى قورتارمق يولندهكى قوپماز و قوپميهجق بر علاقهدر.
كنديسنڭ ياقينلرندنم. درت سنه قدر آرا صيره خدمتنى مفتخرانه ياپمشم. بو مدّت ظرفنده كنديسنڭ سراپا فضيلتندن باشقه هيچ بر شيئنه شاهد دگلم. اونڭ آغزندن بر دفعه اولسون، مهديلگنه و مجدّدلگنه دائر بر كلمه طويمادم. تواضعڭ كمالنده اولديغنه يوز بيڭلرى آشان نور نسخهلرى و اونلرى اوقومقله ايمانلرينى قورتاران يوز بيڭلر خالص نور شاكردلرى شاهددر.
او مبارك استادم، كنديسنى بزم گبى نور طلبهسى اولارق گورور و اويله إدّعا ايدر.
بونى ألڭزده بولونان بر چوق مكتوبلرنده، خصوصًا عصاىِ موسى مجموعهسنڭ ايچندهكى إخلاص رسالهسنده قولايلقله گورمك ممكندر. كنديسى "باقى و گونش گبى و ألماس مِثللو حقيقتلر، فانى شخصلر اوزرينه بنا ايديلمز و فانى شخصلر او قيمتدار حقيقتلره صاحب چيقامازلر." دييه رساله و مكتوبلرنده تكرارله ذكر ايتديگى حالده، او ذاتڭ تفاخرينه حكم ايتمك و مهديلك و مجدّدلك دعوا ايتديگنى إدّعا ايتمك، هيچ بر عقلِ سليمڭ كارى دگلدر. زيرا بتون رساله و مكتوبلرى، إنصاف و دقّتله اوقورسهڭز؛ بو محترم علّامهِٔ زمانڭ عصرلردن بَرى أمثالنه تصادف ايديلمز بر دين عالمى و بڭزرينه راستلانميهجق بر ايمان قورتاريجيسى، بولشويزمڭ قيزيل قيغلجيملرينڭ صاچاقلريمزى صارمق ايستديگى بر زمانده وطنه و ملّته بر اوردودن داها چوق منفعت و بركتى بولونان بر وطنپرور اولديغنه سز ده قناعتِ قطعيه پيدا ايدرسڭز. ايشته بويله بر أثره و او أثرى تأليف ايدن محترم استاده داها أوّلدن شاكرد اولامديغمه متأسّفم.
— 848 —
محترم هيئتِ حاكمه!
ايشته حدسز منفعتلرينى كندمده تجربه ايتديگم رسالهِٔ نوردن، بنم گبى وطن أولادلرينڭ إستفادهلرى ايچون، رسمى بر إذنله؛ أسكيشهرده گنجلك رهبرينى قدسى بر خدمتِ ملّيه فكريله طبع ايتديردم. بنم گبى بر بيچارهنڭ، قرآنڭ حقيقى و جرح ايديلمز بر تفسيرى اولان رسالهِٔ نوره و طولاييسيله ايمانه خدمتى تبريك و تقدير ايله مقابله گورمسى لازم و تشويقه پك محتاج ايكن؛ بويله آغير معامله گورمكلگمز حقيقتِ عدالته نه قدر مخالفدر، سزلردن صورييورز.
و محكمهِٔ عادلهڭزدن، روحمزڭ غداسى و سببِ نجاتمز و أبدى سعادتمزڭ آناختارى اولان نور رسالهلرينڭ سربستيتنه قرار ويرمهڭزى طلب ايدر، أگر يوقاريده بر قسمنى ذكر و تعداد ايتديگم وضعيتلر نظريڭزده بر جُرم تشكيل ايدييورسه، ويرهجگڭز أڭ آغير جزاڭزى كمالِ رضاىِ قلب ايله قبول ايدهجگمى عرض ايدرم.
آفيون جزا أونده موقوف أميرطاغلى
جيلان چاليشقان
٭ ٭ ٭
— 849 —
(مصطفى اوسمانڭ مدافعهسيدر)
آفيون آغير جزا محكمهسنه
گيزلى جمعيت قورمق و دينى حسّياتى آلَت ايدهرك دولتڭ أمنيتنى بوزابيلهجك حركتلرده بولونمقدن ظنلى بديع الزمان سعيد النورسىنڭ، رژيم عليهندهكى موهوم فعاليتنه إشتراك ايتديگم إدّعا ايديلهرك صوچ قونوسى اولارق گوستريلن مسئلهلره قارشى ديرم كه:
١- أوت، بن ده بر چوق نور طلبهلرى گبى حقيقى توركلگه و إسلاميته ياراشان و تاريخى بر شرف و فضيلتمز اولان تربيهِٔ مدنيهِٔ دينيهيى و ملّى بر شعار اولان أخلاقِ قرآنيهيى اوگرنهرك وطن و ملّته فائدهلى بر عضو اولمق و يابانجى ايدهاولوژيلرڭ تأثيراتندن قورونهرق دين و ايمانمى محافظه و اوگرنمك قصديله نور رسالهلرينى تدارك ايدهرك اوقومغه باشلادم. أجداديمزڭ تاريخلره شان صالوب نام ويرن أخلاق و شرفنى پايمال ايدن سفاهت و رذالتڭ و أخلاقِ سيّئهنڭ جمعيت حياتنى زهرلهديگى و كوتو أخلاق صاحبلرينى دخى ايگرهنديرهجك درجهده سوقاقلره قدر صارديغى و أفكارِ عامّهيى تلاشه دوشورديگى و هر صنف عائلهنڭ اوجاغى باشنده ديدى قودى موضوعى اولديغى و أفكارِ عامّهنڭ بر ديلى ماهيتندهكى غزته و مجموعهلرڭ أخلاق ضابطهسى خبرلرى شكلنده و مختلف موضوعلردهكى تنقيدلرينه سبب اولان بو أليم أحوالڭ پك سرعتله گنيشلديگى و عادتا عموميلشمك إستعدادينى گوسترديگى بر دورهده؛ دوشديگم أخلاقسزلق اوچورومندن دينى، أخلاقى، إجتماعى، أدبى درسلريله، هر مسلم اوقويوجيسنى قورتارديغى گبى بنى ده قورتاران رسالهِٔ نور كلّياتنى اوقومق و بنم بو أثرلرى اوقوديغمى بيلن و ايشيدن وطنداشلريمڭ تهذيبِ أخلاق ايتمك ايچون بندن
— 850 —
مصرّانه ايستهملرى اوزرينه اونلره رساله ويرمك و طولاييسيله سرسريلشمش و سرسريلشمك و وطن و ملّته مضر بر حاله گلمك إستعدادينى گوسترن فردلرى بو رسالهلرله، بو نورلرڭ مؤثّر تلقيناتلريله قورتاروب بشريته فائدهلى برر إنسان اولمالرينه خادم و وسيله اولان و مملكتمزده ده سرايتى و صالغنى گورولن و بتون دنيايى تيترهتن قيزيل وبا قومونيزم تهلكهسنه قارشى دينى و مؤثّر تلقيناتى باقيمندن معنوى بر مجاهد اولان بديع الزمان تقدير و تبجيله لايق، قدسى و معنوى مجاهدهسنڭ نورلى و مؤثّر سلاحى اولان و يگرمى سنهده يگرمى بيڭ و بلكه چوق فضله آدمى وطن و ملّته فائدهلى بر حاله صوقمغه وسيله اولان نور رسالهلرينى اوقوتمق نه درجه شخصم ايچون بر صوچ موضوعى و مؤلّفِ محترمى ايچون سببِ إتهام اولابيلير؟ وجدانڭزه صورويورم.
٢- صاوجيلق مقامنڭ، "موضوعدر" دييه غيرِ علمى إدّعا ايتديگى حديثڭ حديث كتابلرنده صحيح اولديغى؛ حديث عالملرينڭ قبوليله و حرّيتدن أوّل مشروطيت دورى علماسنه ژاپونيانڭ و إنگلتره آنغليقان كليساسنڭ صورديغى سؤاللر مناسبتيله، او دورڭ علّامهلرى اولان إستانبول عالملرى، بديع الزمان اولان مؤلّفِ محترمه صورارق، شيمدى إسمى بشنجى شعاع اولان أثرده گورولمكده اولان او زمانكى بو حديثڭ تأويلًا جوابلرينى او أهمّيتلى عالملرڭ قبول ايدوب إعتراض ايدهمهملريله صحيح اولديغى قطعى ثابتدر.
هم يالڭز رسالهِٔ نورڭ بو قسمى دگل؛ بتون حقيقتلرى و درسلرى هيچ بر حقيقى إسلام عالمنڭ إعتراض ايدهميهجگى قدر قوّتلى حقيقتلردر كه؛ ديانت رياستى باشده اولارق بتون مملكتدهكى حقيقى عالملر قبول و تعظيمه، تا دورِ مشروطيتدن بَرى مجبور قالمشلر. او حقيقتلرى و او قوّتلى برهانلرى إسمى عالم اولان و حقيقت علمندن بىبهره بر ايكى فردڭ إعتراض و إدّعاسى چوروتهمز. هم
— 851 —
غايت گولنج اولور. مادّى و معنوى منافعى ظاهر اولان و وطنڭ هر طرفنده و هر صنف خلق طبقهسنده حياتِ باقيهلرينى إعدامدن قورتارمق ايچون تقدير ايله اوقونان و اونڭله ايمانلرينى قورتاردقلرندن مؤلّفِ محترمنه أبدى منّتدار قالان بيڭلرله وطنداشڭ فائدهلنديگى قرآن و ايمان حقيقتلرينه مفتون اولارق مؤلّفنه بر شكران بورجى اولارق بر مكتوب يازمق و سببِ إتهام اولان حديثڭ إنكار ايديلمهين حقيقتلرينه إستناد ايدهرك بعض أفعال و آثاره نظر ايدوب حديثڭ مظهرى اولان بو مملكتده ظهور ايتمش گبى باقمق و بويله بر ظنّه دوشهرك و بر چوق إسلام عالملرينڭ إخباراتنه طايانهرق بعض خطالرڭ تعميرى جهتنه گيديلمهسنى بر فتوحاتِ قرآنيه قبول ايدوب إظهارِ شادمانى أيلهمك و بو گوروش و نقطهِٔ نظرينى أثرلريله تفيّض ايتديگى بر استاده محرمانه عرض ايتمك؛ وطن و ملّتڭ آنارشيلگه و طولاييسيله بتون دنيايى تيترهتن قيزيل تهلكهنڭ قوجاغنه دوشمهمسنى تمنّى ايتمك رژيمه بر خيانت ميدر؟ إنقلابه ديل اوزاتمق ميدر؟ و او تقديره و تبجيله چوق أليق علم آدمنى عين إفترالردن بر قاچ محكمه تبرّى ايتديرديگى حالده، عين موضوعلرله ظن آلتنه آلوب كيمسهسز و چوق إختيار و منزوى اولديغى حالده توقيف و تجريد ايدهرك تحتِ محاكمهيه آلوب بزم ده بو علمى نقطهِٔ نظريمزى و ايمانمزى قورتارمق ايچون چاليشمالريمزى بر صوچ تلقّى ايدوب اونڭ گويا دولتڭ أمنيتنى إخلال صوچنه دليل و برهان گوسترمك هانگى وجدانڭ عادلانه قراريدر؟ محكمهڭزدن صورويورم، وجدانڭزه بيراقييورم.
٣- "بديع الزمانڭ رسملرينى مقدّس بر شى ايمش گبى طاشيمق و مكتوباتنى طوپلامق و مكتوبلاشمق" دييه اولان سببِ إتهامه گلنجه: حياتِ معنويه و باقيهمى إعدامدن قورتارمغه و مادّى حياتڭ لذّت و سعادتنى طاتديرمغه و بنم گبى بيڭلرله فردلرڭ ايمانلرينڭ قورتولمسنه أثرلريله وسيله اولان بر عالمِ كلّ و بر مؤلّفِ محترمڭ،
— 852 —
دگل بسيط بر رسمنى طاشيمق؛ آلتون و مجوهراتله سوسلهيهرك طاشيمق و اوڭا تبريك و مكتوب گوندرمك و اونى سَونلرله طانيشمق بشريتڭ هر فردى گبى بنم ده بر حقّمدر. بو حقوقمڭ بر صوچ قونوسى اولاجغنى ظن ايتمييور و صوڭ سوز اولارق دييورم كه: وطن و ملّته و إنسانلق جامعهسنه خدمت ايدهبيلمك ايچون، (حكيم كيمدر؟ باشنه گلن.) فحواسنجه ايكى ولايتڭ و بر چوق قضالرڭ ضابطهسنڭ دخى شهادت ايدهبيلهجگى شكلده؛ سرسريلكدن، شخصلرينى بو نور رسالهلريله قورتاروب باشقهلرينى ده قورتارمغه وسيله اولان نور شاكردلرينڭ اوزون سنهلردن بَرى بو وطن و ملّته، بو وطندهكى إدارهيه ياپدقلرى وطنى خدمت بيڭلرله كيشيلك ضابطه قوّتنڭ خدمتندن حقيقتده داها مهمّ ايكن و تقديره و إلتفاته داها لايق ايكن سوءِ تفسيره اوغراتيلارق عادتا بر أجنبى رژيمى حسابنه قصدًا حركت ايدر گبى بزلرى توقيف و محاكمهلره ويروب ايشمزى، گوجمزى آياقلر آلتنده بيراقمق و بيچاره أولاد و عيالمزى پريشان ايدوب آغلاتمق هانگى دموقراسى قانونلريله، هانگى يمينلى و يُمنلى عادل حاكملرڭ وجدانى و عادلانه قرارلريله قابلِ تأليفدر؟ محكمهڭزدن و وجدانڭزدن صورويورم. و بيوك و عادل تورك ملّتى و اونڭ عالى مجلسى نامنه إجراىِ عدالت ايدن محترم محكمهڭزدن، پك چوق فوائدى و منافعى ميدانده اولوب إنكار ايدهمديگمز بو أثرلرڭ سربستيتنى و بزم ده برائتمزى طلب ايدييورم.
آفيون جزا أونده موقوف زغفرانبولىلى
مصطفى اوسمان
٭ ٭ ٭
— 853 —
(حفظى بايرامڭ مدافعهسيدر)
آفيون آغير جزا محكمهسنه
دينى حسّياتى آلَت ايدهرك دولتڭ أمنيتنى إخلاله تشبّثدن صانيق إسلام عالمى بديع الزمانڭ، ملّت و مملكته چوق فائدهلى حقائقِ قرآنيه و ايمانيهيى درس ويرن أثرلرندن اوقومقلغمى؛ دين و ايمان جهتنده چوق إستفاده ايدهرك أخلاقِ قرآنيهيى تحصيلمه عامل اولان بو درسلردن بعض طانيدقلره ده (طلبى اوزرينه) ملّى بر شعاريمز اولان درسِ ايمانيه و تربيهِٔ دينيه و أخلاقيهيى تحصيللرينه سبب اولمق خيرينه نائليت آرزوسيله ويرمكلگمى و تأمين ايتمكلگمى و بعض طانيدقلرڭ دوستانه ويا علمى ماهيتندهكى مكتوبلرى آدرسمه گوندرمهلرينى بهانه ايدهرك مُومٰى إلَيْهه صوچ اورتاغى گوسترمكدهدر. سببِ إتهامى اولان بو مسئلهلره إعتراض ايدرم كه:
١- اوزرندن محاكمه گچن، برائت ايتديريلوب مؤلّفنه إعاده ايديلن و بتون إسلام و مملكت علماسنڭ تقدير و تصويبنه مظهر اولان رسالهِٔ نورى؛ إدّعا مقامنڭ اوزرنده طورديغى شكلده بر فكرِ مفسدتله اوقومديغم گبى، هر رسالهسنى ده باشدن باشه قرآنڭ بر مهمّ تفسيرى اولوب إنسانلرى أخلاقًا يوكسلتمگه، فضيلت صاحبى قيلمغه، ملّتلرى اوچورومه يوارلانمقدن قورتارمغه وسيله اولان إسلامى درسى و دينى تربيهيى مؤثّر بر صورتده درس ويروب ملّت و مملكته، حتّى بشريته معنًا أڭ بيوك يارديم و اييلكلرى ياپان بر أثر اولارق گورديگمدن، دين و ايمانمى محافظه و تعلّم مقصديله اوقومايى و بعض كيمسهلره ويرمهيى ويا تأمين ايديويرمهيى بر صوچ ظن ايتمييورم. چونكه هيچ بر يرده نور طلبهلرينڭ وطن و ملّته و إدارهيه ضررلى بر حادثهيه قاتيلدقلرى گورولمهمش و ضابطهجه قيد
— 854 —
ايديلمهمشدر. و عين زمانده، "اوقونوب و اوقوتيلماسنده گيزليلك وار" دييه ايلرى سورولهجك بر گيزلى جمعيت شبههسى اويانماسى ايسه، چوق يرسزدر. چونكه نور طلبهلرينڭ گرك علمى و گركسه سياسى، گيزلى ويا ميدانده هيچ بر جمعيت ايله علاقهلرى يوقدر. حتّى عين إسنادلرله بر قاچ سنه أوّل بديع الزمانله برابر چوق كيمسهلر دڭزلى آغير جزا محكمهسنه ويريلوب محاكمه ايديلدكلرى و چوق اينجهدن اينجهيه تحقيق و تعميق ايديلديگى وقت بتون رسالهلر داخل اولديغى حالده هپ برابر برائت ايتمشلردر. مؤلّفى و أثرلرى برائت ايدن بر تأليفاتى اوقومغى و اوقوتمغى، دولت أمنيتنى إخلال و رژيمه خيانت گبى چوق آغير بر جُرمه دليل و سببِ إتهام اولارق گوسترمك، نه درجه ايجابِ عدالتدر بيلمييورم؛ وجدانلريڭزه حواله ايدييورم.
٢- هم بايزيددن بيلمديگم بر كيمسه طرفندن بن موقوف ايكن گوندريلن بر رساله ده، سببِ إتهامم آراسندهدر. بو رسالهيى گورمدم. ايچندهكيلردن بىخبرم. أگر رسالهِٔ نور ايسه قبول ايدييورم. سزلر صورڭ جواب ويرهيم. يالڭز إدّعانامهده صاوجينڭ مهديلكدن بحث ايتديگنى اوگرندم. حالبوكه استادم بو گبى إسنادلردن مبرّادر. بويله بر شيئى لسانندن طويماديغمز گبى، أثرلرنده ده گورمدك. و طلبهلرينى، هر فرصتده شخصنه حرمت و تعظيمدن و مقام ويرمكدن منع ايتمش و تعظيمكارانه مكتوب يازانلرى دخى تقبيح ايتمشدر. بزلر كنديسنى حبِّ جاهدن مبرّا، زمانڭ أڭ يوكسك بر عالمى و بر علمِ تحقيق خواجهسى اولارق بيلييورز.
موقوف
حفظى بايرام
٭ ٭ ٭
— 855 —
(أميرطاغلى مصطفىنڭ مدافعهسيدر)
آفيون آغير جزا محكمهسنه
مقامِ إدّعانڭ، استادم بديع الزمانڭ موهوم صوچنه بنى إشتراك ايتديرمسنه قارشى قيصهجه ديرم كه:
إنتسابمدن ذرّه قدر پشيمان اولميهرق استاديمه و رسالهِٔ نوره ياپديغم خدمتم، آنجق بر دريا قدر لطف و إحسانه قارشى بر طامله ايله مقابله گبيدر. ناصلكه غايت قيمتدار ألماس خزينهلرينه صاحب اولمق يولنده كوچك جام پارچهلرى تردّدسز فدا ايديليرسه، أبدى حياتمى قورتارمغه وسيله اولان رسالهِٔ نور اوغرنده حياتمى فدا ايتمگه هر آن حاضرم. اُخروى و دنيوى حدسز منفعتلرى تحقّق ايدن رسالهِٔ نوردن فانى و أهمّيتسز حپسلرڭ و صيقنتيلرڭ خاطرى ايچون، قيصه و دغدغهلى حياتِ دنيويهيه ضرر گلمهمك ايچون او منفعتِ عظيمهيى ترك ايتمك، رسالهِٔ نوره و استاديمه قارشى طورغونلق گوسترمك؛ او مبارك استاده، او قدسى علّامهِٔ زمانه و اونڭ بر تك غايهسى اولان ايمان و قرآنه بيوك بر إهانت اولديغنى بيلييورم. و اونڭ إذن و أمرندن ذرّه قدر خلافِ حركت ايتمك ايستهمييورم.
محترم هيئتِ حاكمه!
زهرلى ميقروبلرينى گوزل وطنمزه طاغيتمق ايستهين بولشويزمه قارشى قوّتلى بر جبهه آلان بيوك بر دين عالمنه فقيرلگمله طلبه اولمقلغم نهدن چوق گورولويور؟ شبههسز بو وضعيت إثبات ايدييور كه؛ نورلردهكى زنگينلك، دنيوى زنگينلگڭ پك فوقندهدر. بنم گبى ميليونلرى آشان تورك گنجلگنڭ ايمانلرينى قورتاروب وطنه نافع برر عضو اولمالرى ايچون، استاديمى و رسالهِٔ نورى دائما سربست بيراقڭز. بز
— 856 —
تورك گنجلگنڭ رسالهِٔ نوره إحتياجمز، قپالى زندانده قالمش بر كيمسهنڭ هوايه و زفيرى قراڭلقده بولونان بر آدمڭ ضيايه و چولدهكى آج و صوسز قالمش بر إنسانڭ صويه و غدايه و دڭزده بوغولمق اوزره بولونان هر هانگى بر كيمسهنڭ جان قورتاران گميسنه اولان إحتياجندن بيڭلر درجه داها زيادهدر. ايشته يوقاريده بر قسمنى تعداد ايتديگم مذكور حقيقتلردن طولايى فوق العاده حسنِ ظن و توجّهمزى قزانان و قوپماز بر باغله كنديمزى اوڭا باغلاديغمز بديع الزمانى و اوڭا حسنِ نيّت ايله طلبه اولان چوق بيچارهلرى بويله حپسلرده چوروتمك عدالتڭ شرفيله قابلِ تأليف اولاماز.
آفيون جزا أونده موقوف أميرطاغلى
مصطفى آجت
٭ ٭ ٭
— 857 —
(خليل چاليشقانڭ مدافعهسيدر)
آفيون آغير جزا محكمهسنه
محترم هيئتِ حاكمه!
مقامِ إدّعا طرفندن بڭا تبليغ ايديلن إدّعانامهده، استادم أفنديمه خدمتمى بيوك بر صوچ اولارق گوسترييور. ١٩٤٤ ييلنده تشريف ايدهرك درت سنهدن بَرى قضامزده مسافرةً إقامت بيوران و كنديلرى قرق سنهدن بَرى بتون دنيا لذّتنى و إستراحتنى ترك ايدوب، صِرف ايمان و إسلاميته و خصوصًا وطنمزده ايمان و آخرت يولنده مسلمانلرڭ سعادتِ أبديهلرينى قورتارمغه چاليشان و بِالخاصّه مسلمان و تورك اولان ملّتمز آراسنده دينمزه چوق ضرر ويرن، مادّى و معنوى ضررى پك چوق اولان بولشويكلگڭ مضر فكرلرينڭ ملّت آراسنه گيرمهسى و بوڭا بڭزر وطن و ملّته ضررلى اولان شيلره رسالهِٔ نورڭ ايمانى و أخلاقى اولان درسلريله سد چكن و بتون دنيا عالملرى طرفندن تحسين و تقديره لايق اولان رسالهِٔ نوره و استاديمه مفتخرانه اوچ سنه آرا صيره خدمتم، عدالت حضورنده بر صوچ مى تشكيل ايدييور؟ و بو خصوصده ينه صوچ اولارق گوستريلن، خدمت ايچون ترزيلگمى ده ترك ايتديگمى يازييور كه؛ بويله حق و حقيقت و قرآنِ كريمڭ حقيقى بر تفسيرى اولان رسالهِٔ نوره و استاديمه جانمى دخى فدا ايتسهم، بيوك بر صوچ صاييلوب وطن خائنى اولارق مى طانينيرم، سزدن صورويورم؟
صايين رئيس بك!
رسالهِٔ نورڭ بر قسم پارچهلرينى اوقودم و يازدم. جنابِ حقّه حدسز شكر اولسون كه؛ اوتهدن بَرى قلبمده ياشايان علمه قارشى فوق العاده بر إشتياقله بو
— 858 —
رسالهلردن إستفادهيه باشلادم. بونلرله پك ياقيندن علاقهدار اولديغم حالده؛ ايچنده، نه خلقى حكومت عليهنه تشويق و نه ده أمنيتى بوزاجق و گيزلى بر جمعيت قورمغه دائر هيچ بر شى گورمهديگم گبى، استادمدن ده گرك مهديلگه و مجدّدلگه و گركسه بو حركتلره دائر هيچ بر شى ايشيتمدم. رسالهِٔ نورڭ و استاديمڭ و بز طلبهلرڭ يگانه غايه و خدمتمز؛ إسلاميته، خصوصًا تورك ملّتنه ايمان و أخلاق جهتنده قدسى بر خدمتدر. ألبته رسالهِٔ نوره و خادملرينه بو خدمتلرى ايچون ايليشمهمك لازمدر. بزم غايه و مقصديمز بودر. باشقه هيچ بر شى دگلدر. و بو وظيفهمز ده رضاىِ إلٰهى ايچوندر. ذاتًا بويله بر قدسى وظيفهيى دنيايه و دنيا منفعتنه آلَت ايدهرك ياپمايز و تنزّل ايتمهيز. بويله قلبنده ايمان و آخرت مشغلهسندن باشقه هيچ بر دنيوى مقصد و غايه بولونميان خالص نور شاكردلرينه، إدّعا مقامنڭ هيچ بر زمان خاطريمه گلمهين گيزلى جمعيت قورمق إتهاملرينه تحمّل ايدهمييورز.
ايشته محترم هيئتِ حاكمه! سزڭ، بز رسالهِٔ نور طلبهلرينڭ غايه و مقصدلرينى و ماهيتلرينى آڭلاديغڭزه و إدّعا مقامنڭ بزه إسناد ايتديگى صوچلرله علاقهمزڭ اولماديغنه قناعت گتيرديگڭزه اينانييورز. بو وسيله ايله يوكسك محكمهڭزدن و وجدانلريڭزدن كتابلريمزڭ سربست اولارق إعادهسنى و كنديمزڭ برائتنى طلب ايدرز.
آفيون جزا أونده موقوف أميرطاغلى
خليل چاليشقان
٭ ٭ ٭
— 859 —
(مصطفى گولڭ مدافعهسيدر)
آفيون آغير جزا محكمهسنه
بن گيزلى بر جمعيته داخل دگلم. ذاتًا استادم بديع الزمان سعيد النورسى حضرتلرى ده اويله بر جمعيت قورمامشدر. بزلره هر زمان قرآن حقيقتلرندن درس ويرمش، سياستله علاقهدار اولمامزى شدّتله منع ايتمشدر. يالڭز بيوك استاد سعيد النورسى حضرتلرينڭ طلبهسىيم. اوڭا و رسالهِٔ نوره بتون روح و جانمله باغلىيم. رسالهِٔ نور و استادم ايچون بڭا ويريلهجك هر درلو جزايه راضىيم. استادم أثرلريله، بنم ايمانمى و آخرت حياتمى قورتارمشدر. اونڭ غايهسى، بتون مسلمانلرى و وطنداشلريمزى ايمانسزلقدن قورتاروب سعادتِ أبديهيه نائل ايتمكدر. بزلرڭ سياسى بر مقصدله علاقهمز اولماديغى بتون محكمهلرده تبيّن ايتمشدر. حقيقت بويله اولديغى حالده، ينه حقسز و يرسز اولارق محكمهيه سوروكلندك. بوندن آڭلايورز كه، بزم تسانديمزى قيرمق ايستهيورلر. بزم تسانديمز هر هانگى بر دنيوى و سياسى غايه و ايشه معطوف دگلدر. يالڭز و يالڭز استاديمز حضرتلرينه چوق، هم پك چوق حرمتكارز. رسالهِٔ نورى اوقويانلر فوق العاده بر ايمانه و إسلاميته و أخلاق و كمالاته صاحب اولويورلر.
استاديمزه چوق فضله محبّت ايتمهمك ألمزدن گلمييور. اويله بر استاده و اويله رسالهِٔ نور شاكردلرينه بتون موجوديتمله باغلىيم. بو باغ، إعدام ايديلسهم دخى چوزولمز و قيريلماز. بن و بتون قارداشلرم معصومز. رسالهِٔ نورڭ سربست بيراقيلماسنى بتون قوّتمزله طلب ايدييورز. يوجه استاديمزه و معصوم نورجى قارداشلريمه كنديمله برابر برائت ويريلمهسنى طلب ايدييورم.
إسپارطهلى
مصطفى گُل
٭ ٭ ٭
— 860 —
(كوچك إبراهيمڭ مدافعهسيدر)
آفيون آغير جزا محكمهسنه
صايين حاكملر!
بزه إسناد ايديلن صوچ هم يرسزدر، هم ده دنيايه عائددر، سياسيدر. حالبوكه سياست ياپاجق إنسانلر اولوب اولماديغمزى ذاتًا ايلك باقيشده سز محترم حاكملر چوقدن آڭلامشسڭز. أساسًا بو صوغوق و يابانجى إسناد، أگر فرضا يوزده يوز تحقّق ايدهجگنى يوزلرجه صلاحيتلى كيمسهلر تأمين ايتسهلر؛ بنم ده عقلم شيمديكندن يوز دفعه فضله اولسه، رسالهِٔ نورڭ و اونڭ چوق محترم مؤلّفنڭ بنده بيراقديغى معنوى إنطباع ايله بتون موجوديتمله بو گچيجى و توكهنيجى سياسى لذّت و ماجرادن قاچوب آخرته ايمان و جهنّمدن قورتولمق يولنده صرف ايدهرم. گرك رسالهِٔ نورڭ قيمتلى مؤلّفنه حرمتمز و باغليلغمز و گركسه رسالهِٔ نورڭ اوقونماسى، يازيلماسى و نور طلبهلريله مخابره و مناسبتمز، (دڭزلى آغير جزا محكمهسنڭ و يوكسك يارغيتايڭ ده تصديقى ايله) طوغريدن طوغرىيه اُخرويدر. اويله كه: رسالهِٔ نوردن آلديغمز فكرله، بو نورلى وارلقلرى هيچ بر صورتله دنيوى و مادّى قيمتلره دگيشمهيز. بو بزده بر ايمان حالنده، ئولونجهيه قدر ياشايهجقدر.
محترم هيئتِ حاكمه!
مادام كه بويله دهشتلى بر إسناد ايله بوراده طوپلانمش بولونويورز. اويله ايسه شو أهمّيتلى حقيقتى بيان ايتمك، بنم ايچون مملكت و وجدان بورجى اولمشدر: يالڭز كندى محيطمده رسالهِٔ نورڭ گوسترديگى فوق العاده إصلاحات ايله بتون
— 861 —
خلقڭ گوزى اوڭنده شو اون سنهيى متجاوز بر زمانده باشده كندم اولمق اوزره بر چوق كيمسهلر وار كه، أولرينڭ يوللرينى اوگرنمشلر. سفلى گيديشاتلرى عائله سعادتنه دونمش. شيمدى آنالرى بابالرى، سبب اولانلره دعا ايدييورلر. ولايتمز داخل و جوارلرنده بو قبيلدن داها بر چوقلرينڭ حاللرينى ديڭلهيڭز. باخصوص دڭزلى حپسخانهسنده، رسالهِٔ نور اورايه گيرمهسيله محبوسلر اوزرنده اويله بر حسنِ تأثير ياپمشدى كه؛ حالًا بو تأثير ديللرده گزمكدهدر. كذا بو آفيون حپسخانهسنه داخل اولديغم زمان كيمڭ ايله قونوشسهم، أسكى حاللريله شيمديكى حاللرينى ذكر ايدوب منّت و شكرانله نور طلبهلرينه دعا ايدييورلر. بو حقيقتلر ميداندهدر... بن إنسان اولايم ده، بڭا و همجنسمه بو درجه أخلاقى و إجتماعى و اُخروى إصلاح ايديجى و باخصوص كتابمز قرآنڭ مهمّ بر تفسيرى اولان رسالهِٔ نوره و اونڭ محترم مؤلّفنه و وطنداشلرينه مسلمانجه محبّت و تسلّى مكتوبى يازمق، بر سياست موضوعى اولاجغنه حيرت ايدييورم. ايشته بو حيرتله دييورم كه؛ بويله صوچ اولماز. اولسه اولسه قرآن و طولاييسيله رسالهِٔ نورڭ گيزلى دشمنلرى عدليه و ضابطهيه أوهام ويروب بزلرى بويله حپسلره طولديرمغه سبب اولويورلر. ألبته يوكسك حاكملر بو حقيقتلرى گورهجكلر و أللرينى وجدانلرينه قويوب أبدى و إلٰهى چوق مژدهلرى بولونان عدالتلى قرارلرينى ويرهجكلر و وطنڭ درت كوشهسنده علاقه ايله بكلهين مسلمان تورك ملّتنى كنديلرينه منّتدار بيراقهجقلردر.
آفيون جزا أونده موقوف اينهبولىلى
إبراهيم فقازلى
٭ ٭ ٭
— 862 —
اون بشنجى شعاع
الحجة الزهرا
ايكى مقامدر
بو درس ظاهرًا كوچك، حقيقةً پك بيوك و چوق قوّتلى و چوق گنيش بر رسالهدر. هم بنم تفكّرى حياتمڭ، هم نورڭ تحقيقى حياتِ معنويهسنڭ علم اليقين، عين اليقين إتّحادندن چيقان بر ميوهِٔ ايمانيه و فردوسى بر ثمرهِٔ قرآنيهدر.
سعيد النورسى
— 863 —
برنجى مقام
اوچ قسمدر
(يگرمنجى مكتوبڭ خلاصة الخلاصهسى، اوچنجى مدرسهِٔ يوسفيهده ويريلن درسڭ برنجى قسميدر.)
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
وَ بِهِ نَسْتَعِينُ
آفيون حپسنده اون بر آى تجريدِ مطلقده بولونديغمه دائر محكمهِٔ تمييزه يازديغم إستدعا بهانهسيله اوتوز بش سنه إنزواده، خصوصًا گيجهلرده دنيايى اونوتمقده بولونان و غرضكارانه ترصّدلرله يگرمى اوچ سنه صيقنتى چكمهسندن إنسانلردن توحّش ايدوب يالڭز تك باشنه قالارق، خدمتچيسندن و نور درسنى إشتياقله آرزولاياندن باشقه كيمسه ايله بر ساعت برابر بر يرده بولونماسندن چوق صيقيلان بنم گبى بر بيچارهيى، بشنجى قوغوشه جبرًا نقل و قارداشلريمڭ يانمه گلمهلرينى ياساق ايتديلر. او غلبهلك ايچنده ياشاياميهجغم دييه چوق تلاش ايدركن، بردن بر علامتِ حدّت و غضب اولارق صوغوق او درجه شدّتلندى كه؛ أگر او أسكى يرمده قالسه ايدم، هيچ طايانهميهجقدم. او زحمت، بنم حقّمده رحمته دوندى.
قلبه گلدى كه: "گرچه نور شاكردلرى، هر قوغوشده هم كنديلرى حسابنه، هم سنڭ بدلڭه تام نور درسلرى ايله چاليشييورلر. فقط بو بشنجى قوغوش، بر نوع
— 864 —
تجريدخانه اولماسندن تازهلهنييور، دگيشييور؛ نور درسنه داها زياده محتاجدر. هم روسڭ دهشتلى بر إنكار ايله و اللّٰهى طانيمهمق ايله هجومنى يازان غزتهلرڭ يازيلرينى اوقويان گنجلر و إختيارلر، ألبته ايمانِ بِاللّٰهدهكى موجوديت و وحدانيتِ إلٰهيهيه دائر غايت قطعى و قوّتلى درسلره پك زياده إحتياجلرى وار." دييه تسبيحاتده قلبه گلدى. بن ده صباح نمازندن صوڭره أسكيدن بَرى اون دفعه اوقوديغم و قوجه يگرمنجى مكتوب رسالهسى اون بر كلمهسنده هم اون بر برهانِ وجوبِ وجود و وحدتِ ربّانيه، هم اون بر مژده غايت پارلاق، گونش گبى تفصيلاتله گوسترن و بر روايتده إسمِ أعظم طاشييان بو تهليل و توحيدِ معظّم:
لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ يُحْيِى وَ يُمِيتُ وَ هُوَ حَىٌّ لَا يَمُوتُ بِيَدِهِ الْخَيْرُ وَ هُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ وَ اِلَيْهِ الْمَصِيرُ
قدسى جملهيى متفكّرانه تكرار ايدوب "يگرمنجى مكتوب"ڭ قيصه بر خلاصة الخلاصهسنى برابر دوشونويوردم. بردن قلبه گلدى كه: "بو قيصهجق خلاصهيى نادر خواجهيه و بورادهكى گنجلره درس وير." بن ده بسم اللّٰه دييوب باشلادم، ديدم:
بو كلامِ توحيدده اون بر مژده، اون بر حجّتِ ايمانيه وار. شيمدى، يالڭز حجّتلره غايت قيصه بر إشارت ايدوب، ايضاحنى و مژدهلرى يگرمنجى مكتوب و نور أجزالرينه حواله ايدهجگم. فقط شيمدى، او درسى يازديغم زمان اونلره سويلهمديگم بعض كلمهلرى و نكتهلرى دخى يازمغى مناسب گوردم. ايشته او كلامِ توحيدڭ اون بر كلمهسندن،
— 865 —
برنجى كلمه:
لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ در. بوندهكى حجّت ايسه، مطبوع آيت الكبرا رسالهسيدر. او أمثالسز حجّتڭ خارقهلغى ايچوندر كه؛ إمامِ على (رض)، نورڭ أجزالرندن خبر ويرديگى صيرهده
وَ بِاْلٰايَةِ الْكُبْرٰى اَمِنِّى مِنَ الْفَجَتْ
دييوب او آيت الكبرايى شفاعتجى ياپارق نور شاكردلرينڭ دڭزلى حپسنده، او رسالهنڭ هم آنقره، هم دڭزلى محكمهلرنده غلبهسيله و پرده آلتنده تأثيرلى إنتشاريله طلبهلرينه برائت قزانديرمغه سبب اولديغى گبى؛ اونڭ گيزلى طبعى ده، شاكردلرينڭ طوقوز آى موقوفيتلرينه وسيله اولماسيله إمامِ علىنڭ (رض) هم كرامتِ غيبيهسنى، هم نور شاكردلرينڭ بدلنه دعاسنى پك ظاهر بر صورتده تصديق ايتدى.
أوت آيت الكبرا شعاعى اوتوز اوچ إجماعِ عظيمى و كلّى حجّتلرى موجوداتڭ هيئتِ مجموعهسنده گوستروب، هر بر حجّتِ كلّيهده حدسز برهانلره إشارت ايدهرك باشده سماوات، ييلديزلر كلمهلريله؛ أرض، حيوانات و نباتات كلاملرى و جملهلريله؛ گيت گيده تا كائنات مجموعهسى، مشتملات و موجودات و حدوث و إمكان و تغيّر حقيقتلرينڭ كلمهلريله واجب الوجودڭ موجوديتنى و وحدانيتنى گونش ظهورنده و گوندوز قطعيتنده إثبات ايدييور. صارصيلماز بر ايمان ايستهين و دينسز آنارشيستلگه قارشى قيريلماز بر قلنج آرايانلر، آيت الكبرايه مراجعت ايتسينلر.
ايكنجى كلمه:
وَحْدَهُ در. بوندهكى حجّته غايت قيصه بر إشارت شودر:
بو كائناتده، هر جهتده بر برلك، بر وحدت گورونويور. مثلا: كائنات بر منتظم شهر، بر محتشم سراى، بر مجسّم معنيدار كتاب، بر جسمانى و هر آيتى،
— 866 —
حتّى هر بر حرفى و هر بر نقطهسى معجزهكار بر قرآن حكمنده بولونماسيله بر وحدت و برلك گوسترديگى گبى، او سرايڭ لامباسى بر و تقويمجى قنديلى بر و آتشلى آشجيسى بر و سقاجى سونگرى، صوجيسى بر، بر بر بر، تا بيڭ برلر قدر برلكلرى و وحدتلرى گوسترمكله او سرايڭ و شهرڭ، او كتابڭ، او جسمانى قرآنِ كبيرڭ صاحبى، حاكمى، كاتبى، مصنّفى بِالبداهه موجود و واحد و بردر دييه قطعى إثبات ايدر.
اوچنجى كلمه:
لَا شَرِيكَ لَهُ در. بوندهكى حجّته غايت قيصه بر إشارت شودر كه:
آيت الكبرا شعاعنڭ معدنى، استادى، أساسى و آيت الكبرا نامنده اولان
قُلْ لَوْ كَانَ مَعَهُ اٰلِهَةٌ كَمَا يَقُولُونَ اِذًا لَابْتَغَوْا اِلٰى ذِى الْعَرْشِ سَبِيلًا
إلى آخر.. آيتِ أكبريدر. يعنى: أگر شريكى اولسه و باشقه پارمقلر ايجاده و ربوبيته قاريشسه ايديلر، إنتظامِ كائنات بوزولاجقدى. حالبوكه كوچوجك سينگڭ قنادندن و گوز ببگندهكى حجيرهجكدن طوت، تا طيّارهِٔ جوّيه اولان حدسز قوشلره، تا منظومهِٔ شمسيهيه قدر هر شيده جزئى كلّى، كوچك و بيوك أڭ مكمّل بر إنتظام بولونماسى؛ شكسز و قطعى بر صورتده شريكلرڭ محاليتنه و معدوميتنه دلالت ايتديگى گبى، واجب الوجودڭ موجوديتنه و وحدتنه بِالبداهه شهادت ايدر.
دردنجى كلمه:
لَهُ الْمُلْكُ در. بوندهكى اوزون حجّته غايت قيصه بر إشارت:
أوت گوزيمزله گورويورز كه؛ زمين يوزينى بر تارلا ياپوب ايچنده هر بر بهارده يوز بيڭ نوع نباتاتڭ تخملرينى برابر، قاريشق اولارق او پك گنيش تارلاده أكييور.
— 867 —
و محصولاتلرينى آيرى آيرى، هيچ قاريشديرميهرق، شاشيرميهرق كمالِ إنتظامله قالديروب ايكى يوز بيڭ نوع حيواناتنه اوندن أرزاق و تعييناتى (رحمت و حكمت أليله) إحتياجلرينه گوره توزيع ايدن حدسز قدرت و علم صاحبى بر متصرّف پرده آرقهسنده وار كه؛ بو گنيش و زنگين ملكنده، خصوصًا زمين تارلاسنده بو تصرّفاتى ياپييور. بو متصرّفِ حكيمى و مالكِ رحيمى طانيميان؛ بو زمينى، أحمق سوفسطائيلر گبى محصولاتيله إنكار ايتمگه مجبور اولور.
بشنجى كلمه:
وَ لَهُ الْحَمْدُ در. بوندهكى پك گنيش حجّته غايت قيصه بر إشارتدر:
أوت گوزيمزله گورويورز و عقلمزله بداهتله بيلييورز كه؛ بو كائنات شهرنده و زمين محلّهسنده و إنسان و حيوانات قيشلهسنده اويله بر رزّاقِ رحيم و محسنِ كريم تصرّف و نظارت و تربيه ايدر كه؛ كندى نعمتلرينه مقابل حمد و شكر ايتديرمك ايچون، زمينى بر سفينهِٔ تجّاريه و أرزاق گتيرن بر شمندوفر و يوزندهكى بهار موسمنى بر واغون طرزنده يوز بيڭ نوع طعاملرله و ممهلر دينيلن قونسروه پاكتلريله طولديروب قيش آخرنده أرزاقلرى بيتن محتاج ذىحياتلره يتيشديرن بر رزّاقِ رحيمڭ ايشلرى اولديغنى، ذرّه قدر عقلى بولونان تصديق ايدر. و تصديق ايتمهيوب إنكاره صاپان، ألبته زمين يوزنده وسيلهِٔ حمد و شكران اولان بتون منتظم نعمتلرى و معيّن رزقلرى إنكار ايتمگه مجبور اولارق أحمق بر مضر حيوان اولور.
آلتنجى كلمه:
يُحْيِى در. حجّتنه، غايت قيصه بر إشارت:
أوت اوننجى سوزده و نور أجزالرنده برهانلريله إثبات ايديلمش كه: هر بهارده، ذىحياتدن اوچ يوز بيڭ نوع و چشيد چشيد طرزلرده و حدسز أفرادى
— 868 —
بولونان بر اوردوىِ سبحانى، روىِ زمينده إحيا ايديلييور. اونلره حيات و لوازماتِ حياتيه كمالِ إنتظامله ويريلييور. حشرِ أعظمڭ يوز بيڭ نمونهلرينى، بلكه أمارهلرينى گوستروب او آيرى آيرى حدسز مخلوقاتى برابر، بربرى ايچنده سهوسز، ياڭليشسز، نقصانسز، هيچ شاشيرميهرق، قاريشق ايكن هيچ قاريشديرميهرق، اونوتميهرق كمالِ ميزان و نظامله ديريلتن و حيات ويرن و نطفه دينيلن متماثل صو قطرهلرندن و طوپراق، متشابه تخملرندن و آز فرقلى حبّهجكلرندن و سينكلرڭ بربرينڭ عينى اولان يمورطهجقلرندن و قوشلرڭ عين هوادن، بربرينڭ عينى نطفهلرندن، هم بربرينڭ مِثلى ويا آز فرقلى يمورطهلرندن او حدسز أفرادى بولونان و بربرندن صورتجه، صنعتجه و معيشتجه آيرى آيرى يوز بيڭلر ذىحياتلرى ديريلتن و زمين و بهار صحيفهسنده يوز بيڭ باشقه باشقه كتابلرى برابر، بربرى ايچنده، خطاسز، مكمّل يازان؛ حدسز بر دقّت و نهايتسز بر حكمتله ايش گورن، تصرّف ايدن بر ذاتِ حىّ قيّوم و محيى بر خلّاقِ عليم اولديغنه قناعت گتيرمهين، ألبته هم كندينى، هم بتون زمينده و زمان شريدينه آصيلان بتون گچمش بهارلرده و حياتلى زمين و فضا يوزلرنده بولونمش بتون ذىحياتلرى إنكار ايتمگه و أڭ أحمق و بدبخت بر ذىحيات اولمغه مجبوردر.
يدنجى كلمه:
وَ يُمِيتُ در. بونڭ حجّتنه غايت قيصه بر إشارت:
أوت گورويورز كه: گوز موسمنده اوچ يوز بيڭ نوع ذىحيات وفات ناميله ترخيص ايديليركن، هر بر نوع و فردڭ صحيفهِٔ عمللرينڭ قوطوجقلرى و ايشلدكلرينڭ فهرستهلرى و گلن بهارده ايشليهجكلرينڭ ليستهلرى و بر جهتده بر نوع روحلرى اولان تخملرينى اونلرڭ يرلرنده حفيظِ ذو الجلالڭ يدِ حكمتنه أمانت ايديلديگنى و اينجيرڭ تخم و چكردكلرى گبى ذرّهجك او كوچوجك تخملرى برر روحِ باقى گبى اينجير آغاجنڭ بتون قوانينِ حياتيهسنى طاشييان و بر كتاب قدر
— 869 —
قوّهِٔ حافظهده يازى مِثللو آغاجڭ تاريخچهِٔ حياتنى اونده قدر قلميله يازان، بيوك بر كتاب حكمنه گتيرن بر خلّاقِ حكيم، بر حىِّ لا يموتى طانيميان؛ ألبته دگل أحمق بر إنسان و ديوانه بر حيوان، بلكه جهنّم آتشنى قاريشديران بر سرسرى شيطاندن داها بدبخت و أبدى ئولومه محكوم اولور.
أوت بو كلمهلرڭ حجّتلرينه إشارت ايدن كلّى، إحاطهلى و حدسز خارقه و نهايتسز خارقهلرى، معجزهلرى إحتوا ايدن بو مذكور حكيمانه أفعال، فاعلسز اولمالرى يوز درجه محال و باطل اولديغى گبى؛ كور، عاجز، شعورسز، صاغير، جامد، قارمهقاريشيق، إنتظامسز، قاريشق، إستيلاجى اولان أسبابه إسناد ايتمك بيڭ درجه ممتنع، أساسسزدر. يوقسه طوپراغڭ هر بر ذرّهسنده حدسز بر قدرت، بر حكمت و بتون اوتلر و چيچكلرڭ تشكيلاتنه دائر پك خارقه و كلّى بر صنعتكارلق بولونمق؛ هوانڭ هر بر ذرّهسنده (رهبردهكى هو نكتهسنڭ ديديگى گبى) بتون قونوشمالرى و تلفون و راديولرڭ كلمهلرينى بيلهجك و سائر ذرّهلره درس ويرهجك بر قابليت بولونمق لازم گلير. بو عجيب فكرى ايسه؛ هيچ بر شيطان، هيچ بر كيمسهيه قبول ايتديرهمز. و بو درجه عقلدن، حقيقتدن اوزاق و بتون موجوداته قارشى بر تحقير و تجاوز اولان كفر و إنكارڭ جزاسى، آنجق دهشتلى جهنّم اولابيلير و عينِ عدالتدر. ألبته اويله منكِرلر ايچون "ياشاسين جهنّم!" ديمهمز لازم.
سكزنجى كلمه:
وَ هُوَ حَىٌّ لَا يَمُوتُ
در. بوندهكى حجّته غايت قيصه بر إشارت شودر:
مثلا: ناصل گوندوزده چالقانان بر دڭز يوزنده و آقان بر نهر اوستندهكى قبارجقلرده گورونن گونشجكلر گيتمهلريله آرقهلرندن گلن يڭى قبارجقلر، عينًا گيدنلر گبى گونشجكلرى گوستروب گوكدهكى گونشه إشارت و شهادت ايدرلر و
— 870 —
زوال و وفاتلريله بر دائمى گونشڭ موجوديتنه و بقاسنه دلالت ايدرلر؛ عينًا اويله ده: هر وقت دگيشن كائنات دڭزينڭ يوزنده و تازهلهنن حدسز فضاسنده و ذرّات تارلاسنده و بتون حادثاتى و فانى موجوداتى قوجاغنه آلارق برابر چالقانان زمان نهرينڭ ايچنده مخلوقات، متماديًا سرعتله آقوب گيدييورلر، ظاهرى سببلريله برابر وفات ايدييورلر. هر سنه، هر گون بر كائنات ئولور، بر تازهسى يرينه گلير. و ذرّات تارلاسنده، متماديًا سيّار دنيالر و سيّال عالملر محصولاتى آلينديغندن، ألبته قبارجقلر و گونشجكلر زواللريله دائمى بر گونشى گوستردكلرى گبى، او حدسز مخلوقات و محصولاتڭ وفاتلرى و ظاهرى سببلريله برابر كمالِ إنتظامله ترخيصلرى، گوندوز گبى شبههسز، گونش گبى ظاهر بر قطعيتده بر حىِّ لا يموتڭ، بر شمسِ سرمدينڭ، بر خلّاقِ باقينڭ و بر قوماندانِ أقدسڭ وجوبِ وجودى و وحدتى و موجوديتى، كائناتڭ موجوديتندن بيڭ درجه ظاهر و قطعيدر دييه بتون موجودات، آيرى آيرى و برابر شهادت ايدرلر.
ايشته كائناتى طولديران بو يوكسك سسلرى و قوّتلى شهادتلرى ايشيتمهين و قولاق ويرمهين، نه درجه صاغير و أحمق و جانى اولديغنى ألبته آڭلاديڭز.
طوقوزنجى كلمه:
بِيَدِهِ الْخَيْرُ در. بوندهكى حجّته غايت قيصه بر إشارت شودر:
گورويورز كه: بو كائناتده هر دائره، هر نوع، هر طبقه، حتّى هر فرد، هر أعضا، حتّى هر بدندهكى هر بر حجيرهنڭ إحتياط رزقنى طاشييان بر مخزنى، بر دهپوسى و لوازماتنى يتيشديرن، محافظه ايدن بر تارلاسى و خزينهسى وار كه؛ غايت إنتظام و ميزان ايله و نهايتسز حكمت و عنايت ايله وقتى وقتنه (محتاجڭ إقتدار و إختيارى خارجنده) بر دستِ غيبى طرفندن او محتاجڭ ألنه ويريلييور.
— 871 —
مثلا: طاغلر، ذىحياته و إنسانه لازم اولان بتون معدنلرى، علاجلرى و حياته لازم شيلرى طاشييور و برينڭ أمريله و تدبيريله غايت مكمّل بر خزينه، بر آنبار اولديغى گبى.. زمين دخى بتون او ذىحياتڭ أرزاقلرينى بر رزّاقِ حكيمڭ قوّتيله يتيشديرن كمالِ ميزان و إنتظامله بر تارلا، بر خرمان، بر مَطْبَخْدر. حتّى هر إنسانڭ و جسمندهكى هر بر عضوڭ بر دهپوسى و مخزنى، حتّى بر حجيرهنڭ دخى بر إحتياط مخزنجگى بولونماسى گبى.. گيت گيده تا دارِ آخرتڭ بر مخزنى دنيادر و جنّتڭ بر تارلاسى و دهپوسى، بو عالمدهكى حُسنلرى و حسناتلرى و نورلرى محصول ويرن عالمِ إسلاميت و حقيقتلى إنسانيت؛ و جهنّمڭ بر آنبارى ايسه، شرلرى و چركينلرى و كفرلرى محصول ويرن و شر اولان عدمدن گلن و خير اولان وجود عالملرينى تلويث ايدن پيس مادّهلر، طائفهلر؛ و ييلديزلرڭ حرارت مخزنى جهنّم و نورلر خزينهسى بر جنّتدر كه؛ بِيَدِهِ الْخَيْرُ كلمهسى، بتون او حدسز خزينهلره إشارتله پك پارلاق بر حجّتى گوسترييور.
أوت بو كلمه ايله و بِيَدِهِ مَقَالِيدُ كُلِّ شَيْءٍ جملهسيله، (يعنى "هر شيئڭ آناختارى اونڭ ألندهدر") نهايتسز گنيش و حدسز خارقهلى بر حجّتِ ربوبيت و وحدتى، بتون بتون كور اولميانه گوسترر. مثلا حدسز او خزينه و آنبارلردن يالڭز بوڭا باق كه: هر برى بر قوجه آغاجڭ ويا بر پارلاق چيچگڭ جهازاتنى و مقدّراتنڭ پروغرامنى طاشييان كوچوجك مخزنجكلر اولان چكردكلر و تخملرڭ آناختارلرى ألنده بولونان بر متصرّفِ حكيم بر چكردگڭ قپوجغنى "اويان!" أمريله و إراده آناختاريله تام ميزانِ نظامله آچديغى گبى، زمين خزينهسنى دخى ياغمور آناختاريله آچارق، مخزنجكلرى و نباتاتڭ نطفهلرى اولان بتون حبّهلرى و حيواناتڭ منشألرى و قوشلرڭ و سينكلرڭ صو و هوادن نطفهلرى اولان بتون إنكشاف أمرينى آلان قطرهلر مخزنجكلرينى برابر، خطاسز آچديغى وقتده، كائناتده كلّى و جزئى،
— 872 —
مادّى و معنوى بتون خزينه و دپولرى حكمت و إراده و رحمت و مشيئت أليله هر برينه مخصوص بر آناختارله آچديغنى بيلمك و گورمك ايسترسهڭ، سنڭ بر نوع مخزنجكلرڭ اولان كندى قلبڭه و دماغڭه و جسديڭه و معدهڭه و باغچهڭه و زمينڭ چيچگى اولان بهاره و اوندهكى چيچكلره و ميوهلره باق كه؛ كمالِ نظام و ميزان و رحمت و حكمتله بر دستِ غيبى طرفندن "أمرِ كُنْ فَيَكُونُ" تزگاهندن گلن آيرى آيرى آناختارلرله آچييور. بر درهم قدر بر قوطوجقدن بر بطمان، بلكه بعضًا يوز بطمان طعاملرى كمالِ إنتظام ايله چيقارييور، ذىحياتلره ضيافت ويرييور. عجبا بويله منتظم، عليمانه، بصيرانه نهايتسز بر فعله و تصادفسز تام حكمتلى بر صنعته و ياڭليشسز تام ميزانلى بر تصرّفه و ظلمسز تام عدالتلى بر ربوبيته هيچ ممكن ميدر كه؛ كور قوّت، صاغير طبيعت، سرسرى تصادف، جامد جاهل عاجز أسباب مداخله ايدهبيلسين؟ و بتون أشيايى بردن گوروب و برابر إداره ايدهمهين و ذرّاتله سيّارات ييلديزلرى أمرنده بولونميان بر موجود، بو هر جهتله حكمتلى، معجزهلى، ميزانلى تصرّفه و إدارهيه قاريشهبيلسين؟
ايشته هر خير ألنده، هر شيئڭ آناختارى ياننده بولونان بويله بر متصرّفِ رحيمى، بر ربِّ حكيمى طانيميان و إنكاره صاپانه، ألبته تَكَادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ آيتنڭ ديديگى گبى، جهنّم اوڭا قيزييور و قيزيشييور و حدسز عذابمه مستحقدر، مرحمته هيچ لايق دگلدر، دييه لسانِ حال ايله دير.
اوننجى كلمه:
وَ هُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
در. بوندهكى حجّته غايت قيصه بر إشارت شودر:
بو مسافرخانهِٔ دنيايه گلن هر ذىشعور، گوزينى آچدقجه گورور كه: بر قدرت، بتون كائناتى قبضهسنده طوتمش و نهايتسز، هيچ شاشيرمايان أزلى،
— 873 —
إحاطهلى بر علم و غايت دقّتلى، هيچ ميزانسز، فائدهسز حركت ايتمهين بر سرمدى حكمت و عنايت او قدرتڭ ايچنده بولونوب ذرّات اوردوسندن بر تك ذرّهيى مجذوب مولوى گبى دونديرهرك چوق وظيفهلرده إستخدام ايتديگى گبى؛ كُرهِٔ أرضى عين آنده، عين قانونله بر سنهده يگرمى درت بيڭ سنهلك بر دائرهده ينه بر مجذوب مولوى مِثللو گزديرر. موسملرڭ محصولاتلرينى حيوان و إنسانلره گتيرديگى عين قانونله، عين زمانده گونشى بر مكيك، بر چيقريق ياپارق مركزنده جذبهدارانه و جاذبهكارانه دونديروب منظومهِٔ شمسيه اوردوسى اولان سيّارات ييلديزلرينى كمالِ ميزان و إنتظامله وظيفهلرده چاليشديرر. و عين قدرت؛ عين زمانده، عين قانونِ حكمتله زمين صحيفهسنده يوز بيڭلر كتاب حكمنده يوز بيڭلر نوعلرى برابر، بربرى ايچنده، إلتباسسز، سهوسز يازار، حشرِ أعظمڭ بيڭلر نمونهلرينى إظهار ايدر. و عين قدرت، عين زمانده هوا صحيفهسنى بر يازار بوزار تختهسنه چويرر. بتون ذرّهلرينى برر قلم اوجلرى و او كتابڭ نقطهلرى حكمنده أمر و إرادهنڭ اونلره تعيين ايتديگى وظيفهلرنده إستعمال ايدهرك و بتون او ذرّهلره هر برينه اويله بر قابليت ويرمش كه؛ گويا بتون سوزلرى و قونوشمالرى بيلير گبى آلير، نشر ايدر، شاشيرماز. كوچوجك برر قولاق، اينجهجك برر لسان اولارق إستخدام ايدوب عنصرِ هوا، أمر و إرادهِٔ إلٰهينڭ بر عرشى اولديغنى إثبات ايدر.
ايشته بو قيصه إشارته قياسًا، بو كائناتى بر منتظم شهر، بر مكمّل آپارتمان و مسافرخانه، بر معجزاتلى كتاب و قرآن حكمنه گتيروب هيئتِ مجموعهسندن تا بر ذرّهيه قدر بتون مخلوقات طبقهلرينى و دائرهلرينى و طائفهلرينى ميزانِ علم و نظامِ حكمتله قبضهسنه آلان، تصرّف ايدن؛ قدرتى ايچنده حكمتنى، رحمتنى گوسترن و ربوبيتِ مطلقهسى ايچنده موجوديتنى و وحدانيتنى گونش و گوندوز گبى بيلديروب طانيتديرمسنه مقابل، ايمانله طانيمق و سَوْديرمسنه مقابل، عبوديتله
— 874 —
سومك و إحساناتلرينه مقابل، شكر و حمد ايستهين بويله بر رحمٰنِ رحيمى طانيميان و عبوديتله اونى سومگه چاليشميان، بلكه إنكار ايله اوڭا بر نوع عداوت طاشييان إنسان صورتندهكى شيطانلر، برر كوچك نمرود و فرعون حكمنده نهايتسز بر عذابه ألبته مستحق اولور.
اون برنجى كلمه:
وَ اِلَيْهِ الْمَصِيرُ
در. يعنى: دائرهِٔ حضورينه و عالمِ باقيسنه و آخرتنه و سرمدى دارِ سعادتنه گيديلهجگى گبى، بتون كائناتدهكى مخلوقاتڭ مرجعى اودر؛ بتون أسباب سلسلهلرى اوڭا طايانييور و قدرتنه إستناد ايدر و او قدرتنڭ تصرّفاتنه برر پردهدرلر؛ او قدرتِ قدسيهنڭ عزّتنى و حشمتنى محافظه ايچون، بتون ظاهرى سببلر يالڭز برر پردهدرلر؛ ايجادده ده هيچ تأثيرلرى يوقدر؛ أمر و إرادهسى اولمازسه هيچ بر شى حتّى هيچ بر ذرّه حركت ايدهمز ديمكدر. بو كلمهدهكى حجّته غايت قيصه بر إشارت ايدرز:
أوّلا:بو قدسى كلمهنڭ إفاده ايتديگى حشر و آخرت و حياتِ باقيه حقيقتنڭ بو گلن بهار گبى قطعى و شبههسز تحقّقنى و گلهجگنى تام ايمان ايتديرمك و إثبات ايتمك جهتنى اوننجى سوز و ذيللرينه و يگرمى طوقوزنجى سوزه و "ميوه"نڭ يدنجى مسئلهسنه و "مناجات" شعاعنه و نورڭ ايمانى رسالهلرينه حواله ايدرز. الحقّ، اونلر بو ركنِ ايمانىيى اويله بر طرزده حدسز حجّتلرله إثبات ايتمشلر كه؛ دنيانڭ موجوديتى درجهسنده آخرتڭ تحقّقنى، أڭ معنّد منكِرلرى ده تصديقه مجبور ايدن بر صورتده إثبات ايتمشلر.
ثانيًا:معجز البيان قرآنڭ اوچدن بريسى حشره و آخرته باقار، هر دعوايى اوڭا بنا ايدر. اويله ايسه، قرآنڭ حقّانيتنى إثبات ايدن بتون معجزهلرى و حجّتلرى، آخرتڭ وجودينه دخى دلالت ايتدكلرى گبى؛ محمّد عليه الصلاة والسلامڭ
— 875 —
نبوّتنه شهادت ايدن بتون معجزهلرى و عموم دلائلِ نبوّتى و صدقنڭ بتون حجّتلرى، حشر و آخرته دخى شهادت ايدرلر. چونكه او ذاتڭ (عصم) بتون حياتنده دائمى بر بيوك دعواسى آخرت اولديغى گبى، بتون يوز يگرمى درت بيڭ پيغمبرلر (عليهم السلام) دخى حياتِ باقيه و سعادتِ أبديهيى دعوا ايدوب بشره مژده ايدهرك حدسز معجزهلرله و قطعى دليللر ايله إثبات ايتدكلرندن، ألبته اونلرڭ پيغمبرلكلرينه و صادقيتلرينه دلالت ايدن بتون معجزهلرى و حجّتلرى، اونلرڭ أڭ بيوك و دائمى دعوالرى اولان آخرته و حياتِ باقيهيه شهادت ايدرلر. بوڭا قياسًا سائر أركانِ ايمانيهيى إثبات ايدن بتون دليللر دخى حشرڭ وقوعنه و دارِ سعادتڭ آچيلمهسنه شهادت ايدرلر.
ثالثًا:هيچ ممكن ميدر كه؛ كندى كمالاتنى و قدرت و ربوبيتنى إظهار ايتمك ايچون بو كائناتى بتون ذرّات و سيّارات و أجزا و طبقاتيله خلق ايدوب كمالِ حكمتله هر بريسنى بر وظيفه ايله بلكه چوق وظيفهلرله متماديًا چاليشديران و سرمدى، حدسز جلوهِٔ أسماسنى گوسترمك ايچون قافله قافله آرقهسنده، بلكه سيّار متجدّد دنيا دنيا آرقهسنده و مخلوقات طائفهلرينى بو مسافرخانهِٔ عالمه و حياتِ دنيويه ميدانِ إمتحاننه گوندروب عالمِ مثالده قورولان اُخروى سينهمالر و برزخى فوطوغرافلرله صورتلرينى و عمللرينى و وضعيتلرينى آلارق اونلرى ترخيصدن صوڭره، باشقه طائفه و قافله و سيّال و سيّار بر نوع دنيالرى او ميدانه وظيفهلر و جلوهِٔ أسماسنه آيينهلر اولمق ايچون گوندرن بر صانعِ ذو الجلال، بر خالقِ ذو الجمال، بر اللّٰهِ ذو الكمال؛ بو فانى دنياده شعور و عقل ايله او خالقڭ بتون مقصدلرينه قارشى مقابله ايدن و بتون إستعداديله او خالقى سَووب سَوْديروب طانييوب طانيتديروب حدسز دعالرله بقاءِ آخرت سعادتنى يالواران و عقل سببيله نهايتسز ألملر آلديغندن، بتون فطرتى و روحى و إستعدادى ايله عينِ لذّت اولان حياتِ باقيهيى
— 876 —
ايستهين بو نوعِ إنسان ايچون بر دارِ مكافات و مجازات، بر حشر نشر اولماسين؟ حاشا! يوز بيڭ دفعه حاشا و كلّا!
ايشته بو قيصهجق إشارتڭ ايضاحاتى و تفصيلاتى و حجّتلرى، پارلاق و قوّتلى بر صورتده رسالهِٔ نورده بولونماسندن، اوڭا حواله ايدهرك بو پك اوزون قصّهيى قيصه كسييورز.
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
٭ ٭ ٭
— 877 —
فاتحهِٔ شريفهنڭ بر مختصر خلاصهسى
(اوچنجى مدرسهِٔ يوسفيهده موقّت پك آز بر زمانده تجريددن تماسه نقلمده ويريلن يالڭز بر تك درسڭ ايكنجى قسمى)
حپسده نور شاكردلرينه قيصهجق بر درس نمونهسيدر. او ده شودر:
فاتحهِٔ شريفه دڭزندن بر قطره و گونشندهكى ألوانِ سبعه يعنى ضياسندهكى يدى رنگندن بر تك لمعه بيان ايتمگى، نمازدهكى فاتحه قلبه أمر ايتدى. گرچه يگرمى طوقوزنجى مكتوبڭ بر قسمنده، خصوصًا "نَعبُدُ" "نون"ندهكى سياحتِ خياليه و رموزِ ثمانيهده و إشارات الإعجاز تفسيرنده و سائر نور أجزالرنده بو قدسى خزينهنڭ چوق طاتلى و گوزل نكتهلرينى يازمشز. فقط او پك شيرين خلاصهِٔ قرآنيهدن يالڭز ايمانڭ ركنلرينه و حجّتلرينه إشاراتنى، غايت قيصه بر مختصر خلاصهسنى برنجى قسمدهكى طرزِ إفاده گبى، كندم نمازدهكى تفكّريمى يازماسنه بر جهتده مجبور اولدم.
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
كلمهسنى نورڭ ايكى اوچ رسالهلرينه حواله ايدوب اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ دن باشلايورم.
— 878 —
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ... الخ.
برنجى كلمه:اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ در. بوندهكى حجّتِ ايمانيهيه غايت قيصه بر إشارت:
أوت كائناتده مدارِ حمد و شكر اولان قصدى إنعاملر و نعمتلر، خصوصًا قان و فيشقى ايچندن صافى، تميز، غدالى سوتى عاجز ياورولره گوندرمك و إختيارى إحسانلر و هديهلر و مرحمتلى إكراملر و ضيافتلر زمين يوزينى، بلكه كائناتى طولديرمش. اونلرڭ فيآتى دخى؛ باشده بسم اللّٰه، آخرده الحمد ِللّٰه، اورتهده نعمتده إنعامى حسّ ايتمك و ربّنى اونڭ ايله طانيمقدر. سن كندى نفسڭه، معدهڭه، طويغولريڭه باق! نه قدر شيلره، نعمتلره محتاجدرلر. و نه درجه حمد و شكر فيآتيله رزقلرى، لذّتلرى ايسترلر، گور؛ هر ذىحياتى كنديڭه قياس أيله. ايشته بو عمومى إنعاملر مقابلنده حال و قال ديللريله ايديلن حدسز حمدلر، پك قطعى بر صورتده بر معبودِ محمود، بر منعمِ رحيمڭ موجوديتنى و عمومى ربوبيتنى گونش گبى گوسترر.
ايكنجى كلمه:رَبِّ الْعَالَمِينَ در. بوندهكى حجّته غايت قيصه بر إشارت:
أوت بز گوزيمزله گورويورز كه: بو كائناتده بيڭلر دگل، بلكه ميليونلر عالملر، كوچك كائناتلر، أكثرى بربرى ايچنده، هر برينڭ إدارهسى و تدبيرينڭ شرائطى آيرى آيرى اولديغى حالده، اويله بر مكمّل تربيه، تدبير، إداره ايديلييور كه؛ بتون
— 879 —
كائنات بر صحيفه گبى هر آن نظرنده و بتون عالملر برر سطر گبى قلمِ قدرت و قدريله يازيلير، تازهلنير، دگيشير. بر نهايتسز ربوبيت ايچنده نهايتسز بر علم و حكمت و إحاطهلى حدسز بر رحمت و دقّت ايله بو ميليونلر عالملرى و سيّال كائناتلرى إداره ايدن بر ربّ العالمينڭ وجوبِ وجودينه و وحدتنه كلّى و جزئى شهادتلر، ذرّهلر و ذرّهلردن تركّب ايدن موجودلر عددنجه حدسز، نهايتسز شهادتلر هر آن و زمان گلييورلر. ذرّات تارلاسندن تا منظومهِٔ شمسيهيه، تا صمان يولى دينيلن كهكشان دائرهسنه و بر حجيرهِٔ بدندن تا زمين مخزننه، تا كائنات هيئتِ مجموعهسنه قدر عين قانون، عين ربوبيت، عين حكمت ايله برابر إداره و تربيه ايدن بر ربوبيتى تصديق و حسّ ايتمهين، بيلمهين، گورمهين بر إنسان، ألبته حدسز بر عذابه كندينى مستحق ايدر و مرحمته لياقتنى سلب ايدر.
اوچنجى كلمه:اَلرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ در. بوندهكى حجّته غايت قيصه بر إشارت:
أوت كائناتده حدسز رحمتڭ موجوديتى و حقيقتى، عينًا گونشڭ ضياسى گبى گورونور. و ضيانڭ گونشه قطعى شهادتى مِثللو، بو گنيش رحمت دخى، پرده آرقهسنده بر رحمٰنِ رحيمه شهادت ايدر. أوت رحمتڭ بر أهمّيتلى قسمى رزقدر كه، رحمانه رزّاق معناسى ويريلير. رزق ايسه، او درجه ظاهر بر طرزده بر رزّاقِ رحيمى گوسترر كه؛ ذرّه قدر شعورى بولونان تصديقه مجبور اولور. مثلا: بتون ذىحياتڭ، خصوصًا عاجزلرڭ و بِالخاصّه ياورولرڭ، بتون زمينده و فضاده إختيار و إقتدارلرينڭ خارجنده غايت خارقه بر طرزده هيچدن و متماثل چكردكلردن و صو قطرهلرندن و طوپراق حبّهجكلرندن يتيشديرييور. حتّى آغاجڭ باشندهكى يوواده قنادسز، ضعيف قوشجقلره آننهلرينى أمربر نفر گبى گزديرر، رزقلرينى گتيرتديرر. و آج بر آرسلانى ياوروسنه مسخّر ايدر، ألده ايتديگى بر أتى
— 880 —
ييمهيوب ياوروسنه يديرر. و سائر حيواناتڭ و إنسانڭ ياورولرينه ممهلر موصلغندن آبِ كوثر گبى خوش، مُغَدّى، صافى، خالص، بياض سوتلرى قيرمزى قان و ملوّث فيشقى ايچندن بولاشمادن، بولانديرمادن إمدادلرينه گوندرر، والدهلرينڭ شفقتلرينى يارديمجى ويرر. و بر نوع رزق ايستهين عموم آغاجلره، مناسب رزقلرينى اونلره پك خارقه بر طرزده قوشديرديغى گبى، بر نوع مادّى و معنوى رزق ايستهين إنسانڭ طويغولرينه؛ عقل، قلب، روحلرينه دخى پك گنيش بر سفرهِٔ أرزاق اونلره إحسان ايديلييور. گويا كائنات، گُل چيچگنڭ ياپراقلرى و مصر سنبلنڭ گوملكلرى گبى بربرى ايچنده صاريلى، يوز بيڭلر آيرى آيرى، چشيد چشيد سفرهلردر كه؛ او سفرهلر عددنجه و اونلردهكى طعاملر و نعمتلر مقدارنجه ديللر ايله و آيرى آيرى، كلّى و جزئى لسانلر ايله بر رحمٰنِ رزّاقى، بر رحيمِ كريمى بتون بتون كور اولميانه گوسترر.
أگر دينيلسه:"بو دنيادهكى مصيبتلر، چركينلكلر، شرلر؛ او إحاطهلى رحمته منافيدر، بولانديرييور."
الجواب:رسالهِٔ قدر گبى نورڭ رسالهلرنده بو دهشتلى سؤاله تام جواب ويريلمش. اونلره حواله ايله، قيصهجق بر إشارتى شودر:
هر بر عنصرڭ، هر بر نوعڭ، هر بر موجودڭ، كلّى و جزئى متعدّد وظيفهلرى و او هر بر وظيفهنڭ چوق نتيجهلرى و ميوهلرى وار. و أكثريتِ مطلقهسى، مصلحت و گوزل و خير و رحمتدرلر. و آز بر قسمى، قابليتسزلره و ياڭليش مباشرت ايدنلره ويا جزا و تربيهيه مستحق اولانلره ويا چوق خيرلرى سنبل ويرمگه وسيله اولانلره راست گلير. ظاهرى، جزئى بر شر، بر چركينلك اولور؛ بر مرحمتسزلك گورونور. أگر او جزئى شر گلمهمك ايچون رحمت طرفندن او عنصر و كلّى موجود او وظيفهسندن منع ايديلسه؛ او وقت بتون خيرلى، گوزل سائر نتيجهلرى وجود بولماز.
— 881 —
بر خيرڭ عدمى شر و بر گوزللگڭ بوزولماسى چركينلك اولماسى إعتباريله؛ او نتيجهلر عددنجه شرلر، چركينلكلر، مرحمتسزلكلر حصول بولور. ديمك بر تك شر گلمهمك ايچون يوزر شرلر، مرحمتسزلكلر إرتكاب ايديلير كه؛ بتون بتون حكمته، مصلحته، ربوبيتدهكى رحمته مخالف دوشر. مثلا: قار، صوغوق، آتش، ياغمور گبى نوعلرڭ يوزر حكمتلرى، مصلحتلرى ايچنده بعض دقّتسز و إحتياطسزلر، سوءِ إختيارلريله كنديلرى حقّنده شر ياپسه؛ مثلا ألنى آتشه صوقسه، آتشڭ خلقتنده رحمت يوقدر ديسه؛ آتشڭ حدّ و حسابه گلمهين خيرلى، مصلحتلى، مرحمتلى فائدهلرى اونى تكذيب ايدوب آغزينه وورور.
هم إنسانڭ خودكام هوساتى و سفلى و عاقبتى گورمهين حسّياتى، كائناتده جريان ايدن رحمانيت و حكيميت و ربوبيت قانونلرينه مقياس و محك و ميزان اولاماز. كندى آيينهسنڭ رنگنه گوره گورور. مرحمتسز سياه بر قلب؛ كائناتى آغلار، چركين، ظلم و ظلمات صورتنده گورور. فقط ايمان گوزيله باقسه؛ يتمش گوزل حلّهلرى گيمش بر جنّت حوريسى گبى، رحمتلر و خيرلر و حكمتلردن ديكيلمش يتمش بيڭلر گوزل لباسلرى بربرى اوستنه گيمش، دائما گولر، رحمتله تبسّم ايدر بر إنسانِ أكبر و اوندهكى إنسان نوعنى بر كائناتِ صُغرا و هر بر إنسانى بر عالمِ أصغر مشاهده ايدر. بتون روح و جانيله
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ
دير.
دردنجى كلمه:مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ در. حجّتنه غايت قيصه بر إشارت:
أوّلا:بو درسڭ برنجى قسمنڭ آخرنده وَ اِلَيْهِ الْمَصِيرُ حجّتنه و حشر و آخرته شهادت ايدن بتون دليللر، عينًا مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ڭ إشارت ايتديگى ايمانى و گنيش حقيقته شهادت ايدرلر.
— 882 —
ثانيًا:اوننجى سوزڭ آخرنده دينيلديگى گبى؛ بو كائنات صانعنڭ سرمدى ربوبيتى، رحمتى، حكمتى، أزلى أبدى جمالى، جلالى، كمالى و نهايتسز صفتلرى و يوزر إسملرى آخرتى قطعى بر صورتده ايستديگى گبى؛ قرآن، بيڭلر آيات و برهانلرى ايله و محمّد عليه الصلاة والسلام يوزر معجزات و حجّتلريله و بتون أنبيا عليهم السلام و سماوى كتابلر و صحفلر، حدسز دليللريله شهادت ايتدكلرى دارِ آخرتدهكى حياتِ باقيهيه اينانميان بر إنسان، كندينى دنياده دخى كفردن نشئت ايدن بر معنوى جهنّمه آتار، دائما عذاب چكر. رهبرده ايضاح ايديلديگى گبى، بتون گچمش و گلهجك زمانلر و مخلوقلر و كائناتلر، زوال و فراقلريله متماديًا اونڭ روح و قلبنه حدسز ألملرى ياغديرييورلر، جهنّمه گيتمهدن أوّل جهنّم عذابنى چكديرييورلر.
ثالثًا:يَوْمِ الدِّينِ رمزيله بيوك و قوّتلى بر حجّتِ حشريهيه إشارت ايدر. فقط بو مقامده بردن بر حال، او حجّتى باشقه زمانه تأخيرينه سبب اولدى؛ بلكه ده اوڭا داها إحتياج قالمادى. چونكه نور رسالهلرى، گيجهدن صوڭره گوندوزڭ و قيشدن صوڭره بهارڭ گلمهسى قطعيتنده يوزر قوّتلى حجّتلرله حشرڭ صباحنى و نشرڭ بهارينى إثبات ايتمشلر.
بشنجى كلمه:
اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَاِيَّاكَ نَسْتَعِينُ
در. بوندهكى حجّته إشارتدن أوّل حقيقتلى بر سياحتِ خياليهيى يگرمى طوقوزنجى مكتوبڭ ايضاحنه بناءً قيصهجه بيان ايتمك قلبه گلدى. شويله كه:
بر زمان، قرآنڭ معجزهلرينى آراركن؛ رسالهِٔ نورده، خصوصًا إشارات الإعجاز تفسيرِ نورىده و رموزِ ثمانيهده بيانلرى گبى، سورهِٔ فتحڭ آخرندهكى آيتده درت بش معجزه و إخبارِ غيبىيى، حتّى الْيَوْمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ جملهسنده بر
— 883 —
تاريخى معجزهيى، حتّى چوق كلمهلرنده متعدّد إعجاز لمعهلرينى و بعض حرفلرنده معجزانه نكتهلرى بولديغم بر زمانده، نمازده فاتحهيى اوقوركن نَعْبُدُ نَسْتَعِينُ دهكى "نون"ڭ بر معجزهسنى بڭا بيلديرمك ايچون بر سؤال قلبمه گلدى: نهدن اَعْبُدُ اَسْتَعِينُ يعنى "بن عبادت و إستعانه ايدرم" دينيلمهدى؟ نُونِ متكلّمِ مع الغير ايله، يعنى "بز سڭا عبادت و إستعانه ايدرز" ديمش؟ بردن او "نون" قپوسيله بر سياحتِ خياليه ميدانى آچيلدى. نمازدهكى جماعتڭ عظيم سرّينى و بيوك منفعتنى و بو تك حرف بر معجزه اولديغنى شهود درجهسنده بيلدم و گوردم. شويله كه:
بن او زمان إستانبولده بايزيد جامعنده نماز قيلاركن، اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَاِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ديدم. باقدم، او جامعدهكى جماعت، بنم گبى دييهرك بو دعوامه و اِهْدِنَا دهكى دعامه تمامًا إشتراك ايدوب تصديق ايتدكلرى زمانده، بر پرده داها آچيلدى. گوردم كه؛ إستانبولڭ بتون مسجدلرى، بيوك بر بايزيد حكمنه گچديلر. عينًا بنم گبى اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَاِيَّاكَ نَسْتَعِينُ دييوب بنم دعوالريمه و دعالريمه إمضا باصييورلر، آمين دييورلر. و بڭا بر نوع شفاعتجى صورتنى آلمالرى ايچنده، خيالمه بر پرده داها آچيلدى.
گوردم كه؛ عالمِ إسلام، بيوك بر مسجد صورتنى آلدى. مكّه، كعبه محراب حكمنه گچدى. بتون نماز قيلان مسلمانلرڭ صفلرى، دائرهوى بر طرزده او قدسى محرابه توجّه ايدهرك، بنم گبى اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَاِيَّاكَ نَسْتَعِينُ اِهْدِنَا دييوب، هر برى عموم نامنه هم دعا، هم دعوا، هم تصديق ايدر، هم اونلرى كندينه شفاعتجى ياپار. هم بو قدر عظيم بر جماعتڭ يولى، دعواسى ياڭليش اولاماز و
— 884 —
دعاسى ردّ ايديلمز؛ شيطانى وسوسهلرى طرد ايدر دييه دوشونوركن و نمازده جماعتڭ بيوك منفعتلرينى بِالمشاهده تصديق ايدركن، بر پرده داها آچيلدى.
گوردم كه؛ كائنات، بر جامعِ أكبر و بتون مخلوقات طائفهلرى، بر صلاتِ كبراده جماعت ايله هر برى كندينه مخصوص بر عبادتله و حال ديلى ايله بر نوع نماز قيلييورلر گبى معبودِ ذو الجلالڭ محيط ربوبيتنه قارشى چوق گنيش بر عبوديتله مقابله ايچون هر برى عمومڭ شهادتلرينى و توحيدلرينى تصديق ايدر كه، عين نتيجهيى إثبات طرزنده وضعيت آلييورلر دييه مشاهده ايدركن، بردن بر پرده داها آچيلدى.
گوردم كه؛ ناصل بر إنسانِ أكبر اولان كائنات، لسانِ حال و چوق أجزالرى، إستعداد و إحتياجِ فطرى لسانيله و ذىشعور موجوداتلرى، لسانِ قال ايله اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَاِيَّاكَ نَسْتَعِينُ دييورلر و خالقنڭ مرحمتكارانه ربوبيتنه قارشى عبوديتلرينى گوسترييورلر؛ عينًا اويله ده، برر كوچوجك كائنات حكمنده او جماعتِ عظماده هر بر آرقداشمڭ جسدى گبى بنم جسدمدهكى ذرّهلر و قوّهلر و طويغولرم دخى خالقنڭ ربوبيتنه قارشى إطاعت و إحتياجلرينڭ لسانِ حاليله اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَاِيَّاكَ نَسْتَعِينُ دييهرك أمر و إرادهِٔ إلٰهيهيه گوره حركت ايتدكلرينى و هر آنده خالقلرينڭ عنايتنه و رحمتنه و يارديمنه محتاج اولدقلرينى گوسترييورلر گوردم. هم نمازدهكى جماعتڭ قدسى سرّينى، هم نونڭ گوزل معجزهسنى حيرتله مشاهده ايدوب، نون قپوسيله گيرديگم گبى چيقدم، الحمد ِللّٰه ديدم. اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَاِيَّاكَ نَسْتَعِينُ جملهسنى، او اوچ جماعتڭ و او بيوك و كوچوجك آرقداشلرم حسابنه ده سويلهمگه آليشدم.
شيمدى مقدّمه بيتدى، صدده گلييورز.
— 885 —
اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَاِيَّاكَ نَسْتَعِينُ
ڭ إشارت ايتدكلرى حجّته غايت قيصه بر إشارتدر:
أوّلا:بز، گوزيمزله گورويورز: كائناتده، خصوصًا زمين يوزنده؛ دهشتلى و دائمى بر فعاليت و خلّاقيتڭ إنتظامله جريانى ايچنده مرحمتكارانه، مدبّرانه بر ربوبيتِ مطلقه حدسز ذىحياتلرڭ إستعانهلرينه و فعلًا و حالًا و قالًا إستمدادلرينه و دعالرينه كمالِ حكمت و عنايت ايله إمداد و هر برينه فعلًا جواب ويرمك تظاهرى ايچنده بر الوهيتِ مطلقه، بر معبوديتِ عامّهنڭ تجلّياتى، عموم مخلوقاتڭ، خصوصًا ذىحياتڭ و بِالخاصّه إنسان طائفهلرينڭ فطرى و إختيارى بيڭلر طرزدهكى عبادتلرينه مقابلهسنى عقلِ سليم و ايمان گوزى گورديگى گبى، بتون سماوى فرمانلر و أنبيالر خبر ويرييورلر.
ثانيًا:نَعْبُدُ (نون) نڭ رمزيله مقدّمهده مذكور اوچ جماعتدن هر برى و عمومى برابر، چشيد چشيد، فطرى و إختيارى عبادتلرله مشغول اولمالرى؛ شكسز، بداهتله بر معبوديته قارشى شاكرانه بر مقابله و بر معبودِ مقدّسڭ موجوديتنه حدسز و شبههسز بر شهادتدر. و نَسْتَعِينُ (نون) نڭ رمزيله مذكور اوچ جماعتڭ، يعنى مجموعِ كائناتدن تا بر جسددهكى ذرّهلرڭ جماعتندن هر بر طائفهنڭ، هر بر فردڭ فعلى و حالى إستعانهلرى و دعالرى وار. و اونلرڭ معاونتلرينه قوشان و دعالرينه قبول ايله جواب ويرن بر شفقتلى مدبّره، شبههسز شهادت ايدر. مثلا: يگرمى اوچنجى سوزڭ ديديگى گبى، زميندهكى عموم مخلوقاتڭ اوچ نوع دعالرى پك خارقه و اميدڭ خارجنده قبول اولماسى، بر ربِّ رحيم و مجيبه قطعى شهادت ايدر. أوت تخملر و چكردكلر إستعداد لسانيله هر برى برر آغاج و برر سنبله اولمايى خالقندن ايستهيوب، دعالرى گوزيمز اوڭنده قبول اولماسى گبى؛ بتون حيواناتڭ إحتياجِ فطرى لسانيله أللرى يتيشمديگى يرلردن
— 886 —
رزقلرينى و حياتلرينه لزومى بولونان و إقتدارلرينڭ خارجندهكى مطلوبلرينى بريسندن ايستهيوب او فطرى إحتياج ديليله ايتدكلرى بتون دعالرينى گوزيمز اوڭنده قبول ايدن و إمدادلرينه عجيب و شعورسز مخلوقاتى وقتى وقتنه حكمتله قوشديران بر خالقِ كريمه ظاهر شهادت ايدر. ايشته بو ايكى قسمه قياسًا، لسانِ قال ايله ايديلن دعالرڭ بتون نوعلرى خصوصًا أنبيالرڭ (عليهم السلام) و خواصلرڭ خارقه بر صورتده مقبوليتى، اِيَّاكَ نَسْتَعِينُ دهكى حجّتِ وحدانيته شهادت ايدر.
آلتنجى كلمه:
اِهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ
در. بوندهكى حجّته غايت قيصه بر إشارت شودر:
أوت ناصل بر يردن بر يره گيدن يوللرڭ و بر نقطهدن اوزاق بر نقطهيه چكيلن خطلرڭ أڭ قيصهسى ايسه، أڭ طوغريسيدر و مستقيميدر. عينًا اويله ده؛ معنوياتده و معنوى يوللرده و قلبى مسلكلرده أڭ طوغريسى، أڭ مستقيمى ايسه أڭ قيصه و أڭ قولاييدر. مثلا: رسالهِٔ نورده بتون موازنهلرى و كفر و ايمان يوللرينڭ مقايسهلرى قطعى گوسترييورلر كه؛ ايمان و توحيد يولى، غايت قيصه و طوغرى و مستقيم و قولايدر. و كفر و إنكار يوللرى غايت اوزون و مشكلاتلى و تهلكهليدر. ديمك بو إستقامتلى و حكمتلى و هر شيده أڭ قيصه و قولاى يولده سَوق ايديلن بو كائناتده، ألبته شرك و كفرڭ حقيقتلرى اولاماز و ايمان و توحيدڭ حقيقتلرى، بو كائناته گونش گبى لازم و واجبدر.
هم أخلاقِ إنسانيهده أڭ راحت، أڭ فائدهلى، أڭ قيصه، أڭ سلامتلى يول ايسه صراطِ مستقيمده، إستقامتدهدر. مثلا: قوّهِٔ عقليه، حدِّ وَسَط اولان حكمتى و قولاى، فائدهلى إستقامتى غائب ايتسه، إفراط ويا تفريطله مضر بر جربزهيه و بلالى بر بلاهته دوشر، اوزون يوللرنده تهلكهلرى چكر. و قوّهِٔ غضبيه، حدِّ إستقامت
— 887 —
اولان شجاعتى تعقيب ايتمزسه؛ إفراطله چوق ضررلى و ظلملى تهوّره و تجبّره و تفريطله چوق ذلّتلى و ألملى جبانت و قورقاقلغه دوشر.. إستقامتى غائب ايتمهسنڭ، خطاسنڭ جزاسى اولارق دائمى، وجدانى بر عذابى چكر. و إنساندهكى قوّهِٔ شهويه، سلامتلى إستقامتى و عفّتى ضايع ايتسه؛ إفراطله مصيبتلى، رذالتلى فجوره، فحشه و تفريطله خُموده، يعنى نعمتلردهكى ذوق و لذّتدن محروم دوشر و او معنوى خستهلغڭ عذابنى چكر.
ايشته بونلره قياسًا، حياتِ شخصيه و حياتِ إجتماعيهنڭ بتون يوللرنده، إستقامت أڭ فائدهلى و قولاى و قيصهدر. و صراطِ مستقيم غائب ايديلسه، او يوللر پك بلالى و اوزون و ضررلى اولور. ديمك اِهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ پك چوق جامع و گنيش بر دعا، بر عبوديت اولديغى گبى بر حجّتِ توحيده و بر درسِ حكمته و بر تعليمِ أخلاقه إشارت ايدر.
يدنجى كلمه:
صِرَاطَ الَّذِينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ
در. بوندهكى حجّته غايت قيصه بر إشارت:
أوّلا:عَلَيْهِمْ كيملردر دييه
مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ
آيتى بيان ايدهرك، نوعِ بشرده إستقامت نعمتنه مظهر درت طائفهيى بيان ايچنده، او طائفهلرڭ رئيسلرينه اَلنَّبِيِّينَ ايله محمّد عليه الصلاة والسلامه، وَالصِّدِّيقِينَ ايله أبو بكرِ صدّيق رضى اللّٰه عنهه، وَالشُّهَدَاءِ ايله عُمَر و عثمان و على رضى اللّٰه عنهمه إشارت ايدوب؛ پيغمبردن (عصم) صوڭره صدّيق (رض)، صوڭره عُمَر (رض)، عثمان (رض)، على (رض) اوچى هم شهيد، هم خليفه اولاجقلر دييه غيبى إحبارله بر لمعهِٔ إعجاز گوسترر.
— 888 —
ثانيًا:نوعِ بشرڭ أڭ يوكسك، أڭ مستقيم، أڭ صادق بو درت طائفهسى؛ آدم (عس) زمانندن بَرى حدسز حجّتلر، معجزهلر، كرامتلر، دليللر، كشفياتلر ايله بتون قوّتلريله دعوا ايدوب و بشرڭ أكثرى اونلرى تصديق ايتدكلرى حقيقتِ توحيد، ألبته گونش گبى قطعيدر. بو حدسز مشاهيرِ إنسانيه، يوز بيڭلر معجزهلرله و حدسز حجّتلرله طوغريلقلرينى و حقّانيتلرينى گوستروب توحيد و وجوبِ وجود و وحدتِ خالق گبى مثبت مسئلهلرده إتّفاقلرى و إجماعلرى اويله بر حجّتدر كه؛ هيچ بر شبههيى بيراقماز. عجبا كائناتڭ أهمّيتلى نتيجهِٔ خلقتى و زمينڭ خليفهسى و ذىحياتلرڭ إستعدادجه أڭ جمعيتلى و يوكسگى اولان نوعِ بشرڭ أڭ مستقيملرى، أڭ صادق و مصدّق مرشدلرى و كمالاتده رئيسلرى اولان مذكور او درت طائفهنڭ إجماع و إتّفاقله ايمان ايدوب خبر ويردكلرى و كائناتى بتون موجوداتيله دليل گوستروب حقّ اليقين، عين اليقين، علم اليقين إعتقاد ايتدكلرى و صارصيلماز قناعت گتيردكلرى بر حقيقتى طانيميان و إنكار ايدن، حدسز بر جنايت و نهايتسز بر عذابه مستحق اولماز مى؟
سكزنجى كلمه:
غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ
در. بوندهكى حجّته قيصه بر إشارتدر:
أوت تاريخِ بشر و كتبِ مقدّسه، تواترلره و كلّى و قطعى حادثات و معلومات و مشاهداتِ بشريهيه إستنادًا بِالإتّفاق، صريح و قطعى بر صورتده خبر ويرييورلر كه: صراطِ مستقيم أهلى اولان پيغمبرلره (عليهم السلام) بيڭلر واقعاتده إستمدادلرينه خارقه بر طرزده غيبى إمداد گلمهسى و اونلرڭ ايستدكلرى عينًا ويريلمسى و دشمنلرى اولان منكِرلره يوزر حادثاتده عين زمانده غضب گلمهسى و سماوى مصيبت باشلرينه اينمسى قطعى شكسز گوسترر كه؛ بو كائناتڭ و ايچندهكى نوعِ بشرڭ حكيم و عادل و محسن و كريم و عزيز و قهّار بر متصرّفى، بر
— 889 —
ربّى وار كه؛ نوح و إبراهيم، موسى و هود و صالح گبى (عليهم السلام) چوق نبىلره پك خارقه بر صورتده تاريخى و گنيش حادثهلرله مظفّريت و نجاتلرى ويرمش و ثمود و عاد و فرعون قَوملرى گبى چوق ظالملره و منكِرلره دخى، پيغمبرلره عصيانلرينه مقابل دنياده دخى بر جزا اولارق، باشلرينه دهشتلى سماوى مصيبتلر اينديرمش.
أوت آدم (عس) زمانندن بَرى، بشريتده ايكى جريانِ عظيم بربريله چارپيشهرق گلمش. برى، إستقامت يولنى تعقيب ايله نعمت و سعادتِ داريْنه مظهر اولان أهلِ نبوّت و صلاحت و ايمان؛ كائناتڭ حقيقى گوزللگنه و إنتظام و كمالنه مطابق اولارق إستقامتده حركت ايتدكلرندن، هم كائنات صاحبنڭ لطفلرينه، هم ايكى جهانڭ سعادتنه مظهر اولوب بشرى، مَلكلر درجهلرينه، بلكه فوقنه ترقّى ايتديرمگه وسيله اولارق دنياده ايمان حقيقتلريله معنوى بر جنّت، آخرتده بر سعادت قزانوب و قزانديرمشلر.
ايكنجى جريان، إستقامتى بيراقوب إفراط و تفريطله عقلى بر وسيلهِٔ عذاب و ألملر طوپلايجى بر آلَته چويرمهسندن، إنسانيتى أڭ بدبخت بر حيوانيتدن آشاغى دوشوروب دنياده ظلملرينه مقابل غضبِ إلٰهى و مصيبت طوقاتلرينى يمكله برابر، ضلالتى جهتندن، عقل علاقهدارلغيله كائناتى بر حزنگاه و ماتمخانهِٔ عموميه و زوالده يووارلانان ذىحياتلر ايچون بر مذبحه، سلخخانه و غايت چركين و قاريشق گوروب روحى، وجدانى دنياده بر معنوى جهنّمده اولوب، آخرتده دائمى بر عذاب چكمگه كندينى مستحق ايدر.
ايشته فاتحهِٔ شريفهنڭ آخرنده
اَلَّذِينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ
آيتى، بو ايكى جريانِ عظيمى درس ويرييور. و رسالهِٔ نوردهكى
— 890 —
بتون موازنهلرڭ منبعى و أساسى و استادى، بو آيتدر. مادام يوزر موازنهلرله نورلر، بو آيتى تفسير ايتمشلر؛ بز دخى ايضاحنى اوڭا حواله ايدهرك، بو قيصه إشارتله إكتفا ايدرز.
طوقوزنجى كلمه:اٰمِين در. بوڭا قيصهجق بر إشارت:
مادام نَعْبُدُ نَسْتَعِينُ دهكى "نون" اوچ جماعتِ عظيمهيى، بِالخاصّه عالمِ إسلام جامعندهكى موحّدين جماعتنى، خصوصًا او وقت نمازده بولونان ميليونلر جماعتنى بزه گوستروب بزى ايچلرنده بولونديرييور و دعالرينه و سويلهديگمزى عينًا سويلهملريله تصديقلرينه و بر نوع شفاعتلرينه حصّهدار اولمامزه يول آچييور؛ بز دخى بو " آمين" كلمهسيله، او جماعتِ موحّدين و مصلّينڭ دعالرينه يارديم و دعوالرينه تصديق و شفاعتلرينڭ و إستعانهلرينڭ مقبوليتنه او "آمين" ايله بر رجا ايتمهمزله، بزم جزئى عبوديت و دعا و دعوامزى كلّى، گنيش بر عبوديته چويروب، كلّى، عمومى ربوبيته مقابله ايتديرر. ديمك اخوّتِ ايمانيه و وحدتِ إسلاميه سرّيله، هر نماز وقتنده عالمِ إسلام مسجدنده ميليونلرله أفرادى بولونان بر جماعتڭ رابطهِٔ وحدت إعتباريله و معنوى راديولر واسطهسيله فاتحهدهكى " آمين" كلّيت كسب ايدر، ميليونلرله " آمين"لر حكمنه گچهبيلير.
(حاشيه):ايشته درجاته گوره بر عامى، بر چكردك قدر بو قدسى حقيقتدن حصّه آلسه، روحًا ترقّى ايتمش بر كامل إنسان، بر خرما آغاجى قدر حصّه آلير. فقط داها ترقّى ايتمهين بر آدم فاتحه اوقوركن بو معنالرى قصدًا خاطره گتيرمهملى، تا حضوره ضرر اولماسين. أگر او مقامه ترقّى ايتسه، ذاتًا او معنالر كنديلرينى گوستررلر.
(حاشيهجك):بو حايشهدهكى "قصدًا" كلمهسنڭ ايضاحنى استاديمزدن صوردق. آلديغمز جوابى عينًا يازييورز:
اوچنجى مدرسهِٔ يوسفيهدهكى رسالهِٔ نور طلبهلرى نامنه جيلان
— 891 —
تشهّد و فاتحه كلمهلرينڭ گنيش و يوكسك معنالرى قصدى دگل، بلكه طولاييسيله مشغوليت و حضوره بر نوع غفلت ويرن تفصيلاتى دگل، بلكه مجمل و قيصه معنالرى غفلتى طاغيتير، عبوديتى و مناجاتى پارلاتير گورويورم. نمازڭ و فاتحه و تشهّدڭ پك يوكسك قيمتلرينى تام گوسترر. ايكنجى قسمڭ آخرنده "قصدًا مشغول اولمامق"دن مراد ايسه: او معنالرڭ تفصيلاتيله بِالذّات إشتغال، بعضًا نمازى اونوتديرر، حضوره بلكه طوقونور. يوقسه طولاييسيله و مختصر بر طرزده بيوك فائدهلرينى حسّ ايدييورم.
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
٭ ٭ ٭
— 892 —
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
وَ بِهِ نَسْتَعِينُ
(اوچنجى مدرسهِٔ يوسفيهنڭ تك بر درسنڭ اوچنجى قسمى)
مقدّمه
نمازدهكى فاتحهنڭ معنوى أمريله
اَشْهَدُ اَنْ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰه
فيضيله ايكنجى قسم يازيلديغى گبى؛ نمازدهكى تشهّد دخى
وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللّٰهِ
جملهسنڭ ديليله، معنوى إخطاريله و سورهِٔ فتحڭ آخرنده
هُوَ الَّذِى اَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدٰى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ كَفٰى بِاللّٰهِ شَهِيدًا ٭ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ اَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ
... الخ. بش معجزهِٔ غيبيهيى گوسترن بيوك آيتڭ نوريله اوچنجى قسمنى يازمغه (شيمدى بياننه إذنم اولميان) اوچ سبب ايچون مجبور اولدم. تفصيلاتنى، ايضاحاتنى، سندلى حجّتلرينى رسالتِ محمّديهيه دائر ذو الفقار معجزاتِ أحمديه و عربى حزبِ نورىيه حواله ايدوب يالڭز غايت مختصر، قيصهجق اوچ إشارت ايله عربى حزبِ نورىنڭ خلاصهسنڭ بر خلاصهسى و تسبيحاتده تكرار ايتديگم كلمهِٔ توحيد ايله دائمى وردم بر تفكّرِ عربى اولارق بوراده يازيلان رسالهجگنڭ "مُحمّد رسول اللّٰه" شهادتنه دائر پارچهنڭ بر نوع ترجمهسى، ايكنجى و اوچنجى إشارتده يازيلهجق.
— 893 —
برنجى إشارت:
بو كائنات صاحبنڭ تظاهرِ ربوبيتنه و سرمدى الوهيتنه و نهايتسز إحساناتنه كلّى بر عبوديت و طانيتديرمقله مقابله ايدن محمّد عليه الصلاة والسلام، بو كائناتده گونشڭ لزومى گبى ألزمدر كه؛ نوعِ بشرڭ استادِ أكبرى و بيوك پيغمبرى و فخرِ عالم و
لَوْلَاكَ لَوْلَاكَ لَمَا خَلَقْتُ الْاَفْلَاكَ
خطابنه مظهر و حقيقتِ محمّديهسى هم سببِ خلقتِ عالم، هم نتيجهسى و أڭ مكمّل ميوهسى اولديغى گبى، بو كائناتڭ حقيقى كمالاتى و سرمدى بر جميلِ ذو الجلالڭ باقى آيينهلرى و صفتلرينڭ جلوهلرى و حكمتلى أفعالنڭ وظيفهدار أثرلرى و چوق معنيدار مكتوبلرى اولماسى و باقى بر عالمى طاشيماسى و بتون ذىشعورلرڭ مشتاق اولدقلرى بر دارِ سعادت و آخرتى نتيجه ويرمهسى گبى حقيقتلرى، حقيقتِ محمّديه (عصم) و رسالتِ أحمديه (عصم) ايله تحقّق ايتديگندن، ناصل بو كائنات اونڭ رسالتنه غايت قوّتلى و قطعى شهادت ايدر؛ اويله ده: باشده عالمِ إسلام، بتون بشر و بتون ذىشعور؛ جهنّمدن داها آجى و قورقونج اولان عدمدن، هيچلكدن، إعدامِ أبديدن، فناءِ مطلقدن قورتولمق ايچون دائمى عشق و شوقله هر زمانده و جامع ماهيتنڭ بتون قوّتلريله، بتون إستعدادات لسانلرى ايله، بتون دعالر و عبادتلر و رجالرينڭ ديللريله ايستدكلرى حياتِ باقيهيى قوّتلى و قطعى بشارت ويرن رسالتِ أحمديه (عصم) و حقيقتِ محمّديهيه (عصم) شهادت ايدوب نوعِ بشرڭ مدارِ إفتخارى و أشرفِ مخلوقات اولديغنه إمضا باصديغى گبى.. هر زمانده اوچ يوز أللى ميليون أهلِ ايمانڭ اَلسَّبَبُ كَالْفَاعِلِ سرّنجه، هر گون ايشلدكلرى بتون حسناتلر و خيرلرڭ بر مِثلى محمّد عليه الصلاة والسلامڭ دفترِ حسناتنه گيرمهسى و او تك شخصيتِ محمّديه (عصم)، يوزر ميليون، بلكه ميليارلر عابدِ محسن قدر كلّى بر عبوديته و فيوضاتنه مظهر بر مقام قزانمسى، او ذاتڭ رسالتنه پك قوّتلى شهادت ايدوب إمضا باصار.
— 894 —
ايكنجى إشارت:
بنم وردمده هر وقت تفكّرله باقديغم يگرميدن زياده شهادتلره إشارت ايدن
مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ صَادِقُ الْوَعْدِ الْاَمِينِ بِشَهَادَةِ ظُهُورِهِ دَفْعَةً مَعَ اُمِّيَّتِهِ بِاَكْمَلِ دِينٍ وَ اِسْلَامِيَّةٍ وَ شَرِيعَةٍ وَ بِاَقْوٰى اِيمَانٍ وَ اِعْتِقَادٍ وَ عِبَادَةٍ وَ بِاَعْلٰى دَعْوَةٍ وَ مُنَاجَاةٍ وَ دَعَوَاتٍ وَ بِاَعَمِّ تَبْلِيغٍ وَ اَتَمِّ مَتَانَةٍ خَارِقَاتٍ مُثْمِرَاتٍ لَا مِثْلَ لَهَا
قيصه بر نوع ترجمهسى و مئالى:يعنى محمّدڭ (عصم) رسالتنه شهادت ايدن:
برنجيسى:اون بر حالاتندن چيقان بر حجّتِ رسالتدر. أوت، اوقومق و يازمق اوگرنمديگى و اُمّى اولديغى حالده؛ اون درت عصرڭ عقلاسنى، فيلسوفلرينى حيرتده بيراقان و أديانِ سماويهده برنجيلگى قزانان بر دين ايله بردن، تجربهسز و دفعةً ميدانه چيقماسى أمثال قبول ايتمز بر حالت اولديغى گبى؛ سوزلرندن، فعللرندن، حاللرندن چيقان إسلاميت هر زمانده اوچ يوز أللى ميليون إنسانڭ روحلرينه، نفسلرينه، عقللرينه تربيهكارانه درس ويرمهسى و معنوى ترقّياته سَوق ايتمهسى، أمثالسز بر حالتدر. هم اويله بر شريعتله ميدانه گلمش كه؛ عادلانه قانونلريله نوعِ بشرڭ بشدن بريسنى اون درت عصرده مادّى و معنوى ترقّى ايچنده إداره ايتمهسى مِثلسز بر حالت اولديغى گبى، او ذات (عصم) اويله بر ايمان و إعتقادله ميدانه چيقدى كه؛ بتون أهلِ حقيقت هر زمان اونڭ مرتبهِٔ ايمانندن فيض آلمالريله برابر أڭ يوكسك و أڭ قوّتلى بر درجهدهدر دييه متّفقًا تصديقلرى و او زمانده حدسز معارضلرينڭ اوڭا مخالفتى ذرّه قدر بر تلاش، بر وسوسه، بر شبهه ويرمهمسى گوسترييور كه، قوّتِ ايمانيهده دخى اونڭ أمثالى يوق و او كلّى يوكسك ايمانى مِثلسزدر. هم اويله بر عبوديت و عبادت گوستردى كه؛ إبتدا و إنتهايى برلشديروب
— 895 —
هيچ كيمسهيى تقليد ايتميهرك، عبادتڭ أڭ اينجه أسرارينى گوروب مراعات ايدهرك أڭ دغدغهلى زمانلرده دخى تام تامنه عبوديتى ياپماسى أمثالسز بر حالت اولماسى گبى، خالقنه قارشى اويله دعوات و مناجات و رجالر ياپمش كه، بو زمانه قدر تلاحقِ أفكارله برابر او مرتبهيه يتيشيلمهمش. مثلا: جوشن الكبير مناجاتنده بيڭ بر أسماءِ إلٰهيهيى شفاعتجى ايدهرك خالقنى اويله بر طرزده توصيف و تعريف ايدر كه، أمثالى يوق. و معرفت اللّٰهده كيمسه اوڭا يتيشهمهمسى، مِثلسز بر حالتدر. هم اويله بر متانتله إنسانلرى دينه دعوت و اويله بر جرئتله رسالتنى تبليغ ايتمش كه؛ قَومى و عموجهسى و دنيانڭ بيوك دولتلرى و أسكى دينلرڭ أتباعلرى اوڭا معارض و دشمن اولدقلرى حالده، ذرّه قدر قورقميهرق، چكينميهرك عمومنه ميدان اوقوماسى و باشه ده چيقارمسى، أمثالسز بر حالتدر.
ايشته اونڭ صدقنه و نبوّتنه بو خارقه، أمثالسز سكز حالتڭ مجموعى غايت قوّتلى بر شهادتدر. و بو حالتلر، او ذاتڭ (عصم) نهايت درجهده جدّيتنه و إطمئناننه و كمالِ صدقنه و حقّانيتنه قطعى قناعتى وار اولديغنى گوسترييور. عالمِ إسلام هر گونده، هر تشهّدده ميليونلر لسانله
اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ اَيُّهَا النَّبِىُّ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
دير. و اونڭ مأموريتنه تسليميتنى و گتيرديگى سعادتِ أبديه بشارتنى تصديق ايتديگنى و بشريتڭ درين بر عشقله و فطرى و إستعدادى پك قوّتلى بر إشتياقله آراديغى حياتِ باقيهيه صاغلام بر يول آچديغنه قارشى عالمِ إسلام منّتدارانه، متشكّرانه
اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ اَيُّهَا النَّبِىُّ
ايله بر معنوى زيارت و گوروشمك و اوچ يوز أللى ميليون، بلكه ميليارلر نامنه اونى تبريك ايدر.
يگرمى كلّى شهادتلردن و چوق شهادتلرى إحتوا ايدن ايكنجى شهادت:
وَ بِشَهَادَةِ جَمِيعِ حَقَائِقِ الْاِيمَانِ عَلٰى تَصْدِيقِهِ
— 896 —
يعنى: ايمانڭ آلتى ركنلرينڭ حقيقتلرى و تحقّقلرى و حقّانيتلرى، محمّدڭ (عصم) رسالتنه و حقّانيتنه قطعى شهادت ايدر. چونكه اونڭ رسالت حياتنڭ شخصيتِ معنويهسى و بتون دعوالرينڭ أساسى و ماهيتِ نبوّتى، او آلتى ركندر. اويله ايسه؛ او ركنلرڭ تحقّقلرينه دلالت ايدن بتون دليللر، محمّدڭ (عصم) رسالتنڭ حق اولديغنه و اونڭ صادقيتنه دخى دلالت ايدرلر. هم آخرتڭ تحقّقنه سائر ركنلرينڭ دلالتنى ميوه رسالهسى و اوننجى سوزڭ ذيللرى بيان ايتدكلرى گبى؛ اويله ده هر بر ركن حجّتلريله برابر اونڭ رسالتنه بر حجّتدر.
بيڭلر شهادتلرى إحتوا ايدن اوچنجى كلّى شهادت:
وَ بِشَهَادَةِ ذَاتِهِ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ بِاٰلَافِ مُعْجِزَاتِهِ وَ كَمَالَاتِهِ وَ عُلُوِّ اَخْلَاقِهِ
يعنى: او ذات (عصم) گونش گبى كندى كندينه دليلدر. بيڭلر معجزات و كمالات و يوكسك، گوزل أخلاقيله رسالتنه و صادقيتنه پك قوّتلى شهادت ايدر. أوت معجزاتِ أحمديه (عصم) رسالهِٔ خارقهده اوچ يوزدن زياده نقلِ صحيح ايله إثبات ايتديگى گبى؛ او ذات (عصم) وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ و
وَمَا رَمَيْتَ اِذْ رَمَيْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ رَمٰى
آيتلرينڭ صراحتيله، آووجنڭ بر پارمغيله قمر ايكى پارچه اولماسى و نقلِ صحيح و تواترله، عين ألڭ بش پارمغندن بش چشمه صو آقماسى و صوسز قالان بتون اوردوسى او صودن ايچمهسى و شاهد اولماسى و بو عجيب خارقه ايكى دفعه باشقه يرده ده وقوع بولماسى و عين آووج ايله بر پارچه طوپراغى، هجوم ايدن دشمن اوردوسنه آتارق، هر بريسنڭ گوزينه بر آووج طوپراق گيرمهسيله هجومده ايكن قاچمهلرى و عين آووجده كوچك طاشلر إنسانلر گبى تسبيح ايدوب سبحان اللّٰه ديمهلرى گبى نقلِ صحيح ايله و بر قسمى تواترله تاريخلرده قطعيًا وقوعه گلن يوزر و أهلِ تحقيقڭ ياننده بيڭه قدر معجزات، ألنده
— 897 —
ظهورى و دوست و دشمنلرڭ إتّفاقيله اونده گوزل خصلتلرڭ و أخلاقِ حسنهنڭ أڭ يوكسك درجهسنده
(حاشيه): حتّى شجاعت قهرمانى حضرتِ على (رضى اللّٰه عنه) دييور: "حربده بز قورقديغمز زمان، پيغمبرڭ (عصم) آرقهسنه صاقلانير، تحصّن ايدردك." شجاعت گبى هر خصلتده فائق اولديغنى، او زمان دشمنلرى دخى تصديق ايتدكلرينى تاريخلر نقل ايدييورلر.
بولونماسى و آرقهسنده تبعيتله سلوك ايدوب كمالاته أريشن و حقيقته عين اليقين يتيشن بتون أهلِ تحقيق، إتّفاقله كمالاتِ محمّديه (عصم) أڭ يوكسك درجهده بولونديغنه حقّ اليقين تصديقلرى و اونڭ دينندن گلن عالمِ إسلامڭ فيوضاتى و قوجه إسلاميتڭ حقيقتلرى اونڭ خارقه كمالاتنه دلالت ايدر. ألبته او ذات (عصم)، بِالذّات كندى رسالتنه غايت پارلاق و كلّى، گنيش شهادت ايدر ديمكدر.
پك چوق قوّتلى شهادتلرى إحتوا ايدن دردنجى شهادت:
وَ بِشَهَادَةِ الْقُرْاٰنِ بِمَا لَا يُحَدُّ مِنْ حَقَائِقِهِ وَ بَرَاهِينِهِ
يعنى: قرآنِ معجز البيان، حدسز حقيقتلر و حجّتلريله رسالتنه، صادقيتنه شهادت ايدر. أوت قرق وجهله معجزه اولديغى ذو الفقار مجموعهسنده إثبات ايديلن و اون درت عصرى نورلانديران و نوعِ بشرڭ بشدن بريسنى تبدّل ايتمهين قانونلريله إداره ايدن و او زماندن شيمدىيه قدر بتون معارضلره ميدان اوقويوب هيچ كيمسه حتّى بر سورهسنڭ مِثلنى گتيرمگه جسارت ايتمهين و آيت الكبراده إثبات ايديلديگى گبى آلتى جهتى نورانى، شبههلر گيرهمهين و آلتى مقامِ كبرا حقّانيتنه إمضا باصان و صارصيلماز آلتى حقيقتلره طايانان و هر زمانده يوزر ميليون لسانلرله شوق و حرمتله اوقونان و هر دقيقهده ميليونلر حافظلرڭ قلبلرنده قدسيتله يازيلان و عالمِ إسلامڭ بتون شهادتلرى و ايمانلرى اونڭ شهادتندن ترشّح ايدن و
— 898 —
بتون علومِ ايمانيه و إسلاميه اونڭ منبعندن آقان و او أسكى سماوى كتابلرى تصديق ايتديگى گبى، بتون كتب و صحفِ سماويهنڭ معنوى تصديقلرينه مظهر بولونان قرآنِ عظيم الشان، بتون حقيقتلريله و حقّانيتنى إثبات ايدن بتون حجّتلريله، محمّد عليه الصلاة والسلامڭ صدقنه و رسالتنه شهادت ايدر ديمكدر.
بشنجى، آلتنجى، يدنجى، سكزنجى كلّى شهادتلر:
وَ بِشَهَادَةِ الْجَوْشَنِ بِقُدْسِيَّةِ اِشَارَاتِهِ وَ رَسَائِلِ النُّورِ بِقُوَّةِ دَلَائِلِهِ وَ الْمَاضِى بِتَوَاتُرِ اِرْهَاصَاتِهِ وَ الْاِسْتِقْبَالِ بِتَصْدِيقِ اٰلَافِ حَادِثَاتِهِ
يعنى: بيڭ بر أسماءِ إلٰهيهيه صريحًا و إشارةً باقان و بر جهتده قرآندن چيقان بر خارقه مناجات اولان و معرفت اللّٰهده ترقّى ايدن بتون عارفلرڭ مناجاتلرينڭ فوقنده بولونان و بر غزوهده "زرهى چيقار، اونڭ يرينه بو جوشنى اوقو" دييه جبرائيل وحى گتيرن "جوشن الكبير" مناجاتى ايچندهكى حقيقتلر و تام تامنه ربّنه قارشى توصيفلر، محمّدڭ (عصم) رسالتنه و حقّانيتنه شهادت ايتديگى گبى؛ قرآندن ترشّح ايدن و بر جهتده جوشندن فيض آلان و تولّد ايدن رسائل النوريه، يوز اوتوز پارچهسيله رسالتِ محمّديهيه (عصم) بر تك حجّت اولارق رسالتنڭ بتون حقيقتلرينى عقلًا و منطقًا إثباتيله، حتّى فلسفهنڭ نظرنده عقلدن پك اوزاق مسئلهلرينى گوز اوڭنده گبى غايت قولاى و معقول بر طرزده درس ويرمسيله محمّدڭ (عصم) صادقيتنه و رسالتنه كلّى بر صورتده شهادت ايدر.
هم زمانِ ماضى دخى رسالتنه بر كلّى شاهددر كه؛ إرهاصات دينيلن نبوّتدن أوّل ظهور ايدن و گلهجك پيغمبرڭ معجزاتى صاييلان خارقهلر، تاريخلرده و سِيَر كتابلرنده قطعى تواتر طرزنده نقل ايديلن پك چوق واقعهلر، غايت صاغلام بر
— 899 —
صورتده رسالتنه شهادت ايدر و چوق نوعلرى وار. بر قسمى، گلهجك شهادتلرده بيان ايديلهجك؛ بر قسمى ده ذو الفقارده و تاريخ كتابلرنده صحيح بر صورتده نقل ايديلمش. مثلا: ولادتِ پيغمبريهيه (عصم) ياقين بر وقتده كعبهيى تخريب ايتمگه گلن أبرهه عسكرينڭ باشلرينه أبابيل قوشلرينڭ أللريله طاشلرڭ ياغماسى و ولادت گيجهسنده كعبهدهكى صنملرڭ باش آشاغى دوشمهسى و كِسراىِ فارس سراينڭ خراب اولماسى و آتشپرست مجوسيلرڭ بيڭ سنهدن بَرى يانماسى دوام ايدن آتشى او گيجه سونمهسى و بحيراءِ راهب و حليمهِٔ سعديهنڭ قطعى إخبارلريله، بلوطلر مبارك باشنه گولگه ايتمهسى گبى چوق حادثهلر، نبوّتندن أوّل نبوّتنى خبر ويرمشلر.
هم إستقبال، يعنى وفاتندن صوڭره اونڭ خبر ويرديگى حادثهلر پك چوقدر و چوق نوعلرى وار. بريسى، آلِ بيتنه و أصحابنه و فتوحاتِ إسلاميهيه عائد إخباراتِ غيبيهسيدر كه، ذو الفقارده معجزاتِ أحمديه قسمنده نقلِ صحيح ايله سكسان واقعهنڭ عينًا خبر ويرديگى گبى چيقماسى، مثلا حضرتِ عثمان (رض) مصحف اوقوركن، حضرتِ حسين (رض) طفده يعنى كربلاده شهيد ايديلمهلرى و شام و ايران و إستانبولڭ فتحلرى و عبّاسى دولتنڭ ظهورى و جنگيز و هلاكو اونى مغلوب و محو ايتمهسى گبى سكسان إخبارِ غيبى معجزاتى نقلِ صحيح ايله و تاريخ و سِيَر كتابلرينه إستنادًا تفصيلًا يازماسى گبى، إخبارِ غيبينڭ سائر نوعلريله و محمّدڭ (عصم) حقّانيتنه دلالت ايدن پك چوق واقعاتِ إستقباليه ايله زمانِ إستقبال دخى قوّتلى و كلّى بر صورتده رسالتِ محمّديهيه (عصم) و صادقيتنه شهادت ايدر ديمكدر.
— 900 —
طوقوزنجى، اوننجى، اون برنجى، اون ايكنجى شهادتلره إشارت ايدن:
وَ بِشَهَادَةِ اْلٰالِ بِقُوَّةِ يَقِينِيَّاتِهِمْ فِى تَصْدِيقِهِ بِدَرَجَةِ حَقِّ الْيَقِينِ وَ الْاَصْحَابِ بِكَمَالِ اِيمَانِهِمْ فِى تَصْدِيقِهِ بِدَرَجَةِ عَيْنِ الْيَقِينِ وَ الْاَصْفِيَاءِ بِقُوَّةِ تَحْقِيقَاتِهِمْ فِى تَصْدِيقِهِ بِدَرَجَةِ عِلْمِ الْيَقِينِ وَ الْاَقْطَابِ بِتَطَابُقِهِمْ عَلٰى رِسَالَتِهِ بِالْكَشْفِ وَ الْمُشَاهَدَاتِ بِالْيَقِينِ
يعنى: محمّدڭ (عصم) صادقيتنه و حقّانيتنه كلّى شهادتلردن،
طوقوزنجيسى:
عُلَمَاءُ اُمَّتِى كَاَنْبِيَاءِ بَنِى اِسْرَائِيلَ
سرّينه مظهر و صلواتلرده آلِ إبراهيم عليه السلامه مقابل اولان آلِ محمّد عليه الصلاة والسلامڭ ايچندهكى بيوك أوليا و على (رض)، حسن (رض)، حسين (رض) و أهلِ بيتڭ اون ايكى إمامى و غوثِ أعظم، أحمدِ رفاعى، أحمدِ بدوى، إبراهيمِ دسوقى، أبو الحسنِ شاذلى گبى أقطابلر إماملر إتّفاقله، حقّ اليقين بر إعتقادله و كشفيات و مشاهداتله و امّتده گوستردكلرى خارقه إرشاداتله و كرامتلرله، رسالت و حقّانيت و صادقيتِ محمّديهيه (عصم) ايمانلرى و شهادتلريله إمضا باصييورلر.
اوننجيسى:أنبيادن صوڭره أڭ محترم و يوكسك طائفه و اُمّى و بدوى اولدقلرى حالده آز بر زمانده نورِ محمّدى (عصم) ايله شرقدن غربه قدر عادلانه إداره ايدوب، جهانگير دولتلرى مغلوب ايدهرك مترقّى، فنلى، مدنى، سياسى ملّتلره استاد، معلّم، ديپلومات، حاكمِ عادل اولارق او عصرى بر عصرِ سعادت حكمنه گتيرن صحابهلر؛ محمّدڭ (عصم) هر حالنى تدقيق و تحرّيدن صوڭره گوزلريله گوردكلرى چوق معجزاتڭ قوّتيله أسكى دشمنلقلرينى و أجدادلرينڭ
— 901 —
مسلكلرينى و چوقلرى (خالد ابن وليد و عِكْرِمَه ابن أبو جهل گبى) پدرلرينڭ طرفدارلقلرينى، قوم و قبيلهلرينى تماميله بيراقوب بتون روح و جانلريله، غايت فداكارانه بر صورتده إسلاميته گيرهرك عين اليقين درجهسنده محمّدڭ (عصم) صادقيتنه و رسالتنه ايمانلرى؛ صارصيلماز، كلّى بر شهادتدر.
اون برنجيسى:أصفيا و صدّيقين دينيلن مجتهدلر، إماملر، علّامهلر؛ ابن سينا، ابن رشد گبى داهى فيلسوفلر مِثللو بيڭلر أهلِ تحقيق، عقلى و منطقى بر طرزده، هر برى آيرى بر مسلكده، شبههسز بيڭلر حجّتلره و قطعى برهانلره إستنادًا، علم اليقين درجهسنده محمّدڭ (عصم) رسالتنه و حقّانيتنه ايمانلرى، اويله كلّى بر شهادتدر كه؛ اونلرڭ عمومى قدر بر ذكاسى بولونميان قارشيلرينه چيقاماز.
ايشته او حدسز شاهدلردن بريسى، بو زمانده رسالهِٔ نوردر كه؛ منكِرلر اوڭا قارشى هيچ بر چاره بولامدقلرندن، ضابطه و عدليهيى آلداتوب محكمه أليله صوصديرماسنه چاليشييورلر.
اون ايكنجيسى:عالمِ إسلامده هر برى اُمّتڭ أهمّيتلى بر قسمنى دائرهِٔ درسنه آلوب خارقه إرشاد و كرامتلرله معنوى ترقّى ايتديرن و حجّتلر يرنده مشاهداته، كشفياته طايانان و أقطاب دينيلن أڭ درين أهلِ تحقيق و حقيقت، روحانى ترقّيلرنده محمّدڭ (عصم) رسالتنى و صادقيتنى و أڭ يوكسك مرتبهِٔ حقّانيتده بولونديغنى كشفًا و شهودًا گوروب متّفقًا و متطابقًا نبوّتنه شهادتلرى اويله بر إمضادر كه؛ اونلرڭ عمومى قدر بر يوكسك مرتبهِٔ كمالاتى قزانميان او إمضايى بوزاماز.
اون اوچنجى شهادت:درت كلّى و چوق گنيش و قطعى حجّتلردن عبارتدر:
وَ بِشَهَادَةِ الْاَزْمِنَةِ الْمَاضِيَّةِ بِتَوَاتُرِ بَشَارَاتِ الْكَوَاهِنِ وَ الْهَوَاتِفِ وَ الْعُرَفَاءِ فِى
— 902 —
الْاَدْوَارِ السَّالِفِينَ وَ بِمُشَاهَدَةِ بَشَارَاتِ الرُّسُلِ وَ الْاَنْبِيَاءِ وَ بِشَهَادَتِهِمْ وَ بَشَارَتِهِمْ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ بِرِسَالَةِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ فِى الْكُتُبِ الْمُقَدَّسَةِ
بو فقرهنڭ قيصهجه بر مئالى بوراده بيان ايديلهجك و ايضاحاتى و سندلرى ذو الفقارڭ معجزاتِ أحمديه قسمنڭ آخرنده مكمّل وار.
يعنى: گچمش زمانلرده نوعِ بشرڭ مشاهير و نامدارلرندن باشده أنبيا اولارق عارفلر، كاهنلر، هاتفلر متّفقًا محمّدڭ (عصم) رسالتنه و گلهجگنه إرهاصات نوعندن غايت صريح و مكرّر خبر ويردكلرينى نقلِ صحيح و بر قسمنى تواترله تاريخ و سِيَر و حديث كتابلرنده قيد و قبول ايديلمسنه و معجزاتِ أحمديه رسالهسنده او بيڭلر إخباراتڭ أڭ قوّتلى و قطعى قسمنى تفصيلًا بياننه بناءً اوڭا حواله ايدوب غايت قيصه بر إشارتله ديرز كه: أنبيالر، مقدّس سماوى كتابلرده محمّدڭ (عصم) نبوّتنه دائر تورات، إنجيل، زبورڭ يوزر آيتلرنده صراحته ياقين قسمندن يگرمى آيتلرى اون طوقوزنجى مكتوبده يازيلمش. خرستيان و يهوديلر طرفندن چوق تحريفاتيله برابر، ينه نبوّتِ أحمديهيى خبر ويرن يوز آيتى حسينِ جسرى كتابنده يازمش. كاهنلر ايسه، باشده مشهور شِقّ و سطيح اولارق، روحانى و جنّ واسطهسيله غيبدن خبر ويرن و شيمدى مديوم دينيلن تواتر بر نقلِ صحيح ايله پيغمبرڭ گلهجگنه و فارس دولتنى قالديرهجغنه صريح بر صورتده خبر ويردكلرى و شبهه قالديرماز بر طرزده ياقينده بر پيغمبر حجازده ظهورينى مكرّر سويلهدكلرى گبى؛ عارفِ بِاللّٰه قسمندن پيغمبرڭ جدلرندن كعب ابن لُؤى و يمن و حبش پادشاهلرندن سيف ابن ذىيزن و تُبَّعْ گبى چوق عارفلر، او زمان أوليالرى پك صريح بر صورتده محمّدڭ (عصم) رسالتندن خبر ويروب شعرلرله إعلان ايتمشلر. اون طوقوزنجى مكتوبده، أهمّيتلى و قطعى بر قسمى يازيلمش. حتّى او
— 903 —
پادشاهلردن بريسى ديمش: "بن، محمّده (عصم) خدمتكار اولماسنى بو سلطنته ترجيح ايدرم." بريسى ده ديمش: " آه بن اوڭا يتيشسه ايدم، اونڭ عمِّ زادهسى اولوردم." يعنى: حضرتِ على گبى فدائى بر خدمتكارى و وزيرى اولوردم. هر نه ايسه، (تاريخ و سِيَر كتابلرى بو خبرلرى تمامًا نشر ايله) بو عارفلر، رسالتِ أحمديهيه (عصم) قوّتلى و كلّى بر شهادتله صادقيتنه إمضا باصييورلر.
هم او عارفلر و كاهنلر گبى رسالتِ محمّديهيى (عصم) غيبى خبر ويرن و سوزلرى ايشيديلن و شخصلرى گورونمهين هاتف دينيلن روحانيلر، پك صريح بر صورتده محمّدڭ (عصم) نبوّتندن خبر ويردكلرى گبى؛ چوق مخبرلر، حتّى صنمه كسيلن قربانلر و صنملر و مزار طاشلرى نبوّتندن خبر ويرمهلريله اونڭ رسالتنه و حقّانيتنه إمضا باصوب تاريخ لسانيله شهادت ايتمشلر.
اون دردنجى شهادت:
كائناتڭ قوّتلى شهادتنه إشارت ايدن بو عربى فقره:
وَ بِشَهَادَةِ الْكَائِنَاتِ بِغَايَاتِهَا وَ بِالْمَقَاصِدِ الْاِلٰهِيَّةِ فِيهَا عَلَى الرِّسَالَةِ الْمُحَمَّدِيَّةِ الْجَامِعَةِ بِسَبَبِ تَوَقُّفِ حُصُولِ غَايَاتِ الْكَائِنَاتِ وَ الْمَقَاصِدِ الْاِلٰهِيَّةِ مِنْهَا وَ تَقَرُّرِ قِيْمَتِهَا وَ وَظَائِفِهَا وَ تَبَارُزِ حُسْنِهَا وَ كَمَالِهَا وَ تَحَقُّقِ حِكَمِ حَقَائِقِهَا عَلَى الرِّسَالَةِ الْاِنْسَانِيَّةِ لَاسِيَّمَا عَلَى الرِّسَالَةِ الْمُحَمَّدِيَّةِ اِذْ هِىَ الْمُظْهِرَةُ وَ الْمَدَارُ الْاَتَمُّ لَهَا وَ لَوْلَاهَا لَصَارَتْ هٰذِهِ الْكَائِنَاتُ الْمُكَمَّلَةُ وَ الْكِتَابُ الْكَبِيرُ ذُو الْمَعَانِى السَّرْمَدِيَّةِ هَبَاءً مَنْثُورًا مُتَطَايِرَةَ الْمَعَانِى مُتَسَاقِطَةَ الْكَمَالَاتِ وَ هُوَ مُحَالٌ مِنْ وُجُوهٍ وَ جِهَاتٍ
آيت الكبرا، بو عربى فقرهنڭ مئالنه دائر ديمش: بو كائنات، ناصلكه كندينى ايجاد و إداره و ترتيب ايدن و تصوير و تقدير و تدبير ايله بر سراى، بر كتاب گبى،
— 904 —
بر سرگى، بر تماشاگاه گبى تصرّف ايدن صانعنه و كاتبنه و نقّاشنه دلالت ايدر؛ اويله ده: كائناتڭ خلقتندهكى مقاصدِ إلٰهيهيى بيلهجك، بيلديرهجك و تحوّلاتندهكى ربّانى حكمتلرينى تعليم ايدهجك و وظيفهدارانه حركاتندهكى نتيجهلرى درس ويرهجك و ماهيتندهكى قيمتنى و ايچندهكى موجوداتڭ كمالاتنى إعلان ايدهجك و "نرهدن گلييورلر؟ و نرهيه گيدهجكلر؟ و نه ايچون بورايه گلييورلر؟ و چوق طورمييورلر، گيدييورلر؟" دييه دهشتلى سؤاللره جواب ويرهجك و او كتابِ كبيرڭ معنالرينى و آياتِ تكوينيهسنڭ حكمتلرينى تفسير ايدهجك بر يوكسك دلّال، بر طوغرى كشّاف، بر محقّق استاد، بر صادق معلّم ايستديگى و إقتضا ايتديگى و هر حالده بولونماسنه دلالت ايتديگى جهتله؛ ألبته بو وظيفهلرى هركسدن زياده ياپان محمّد عليه الصلاة والسلامڭ حقّانيتنه و بو كائنات خالقنڭ أڭ يوكسك و صادق بر مأمورى اولديغنه قوّتلى و كلّى شهادت ايدوب اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللّٰهِ دير.
أوت محمّدڭ (عصم) گتيرديگى نور ايله كائناتڭ ماهيتى، قيمتى، كمالاتى و ايچندهكى موجوداتڭ وظيفهلرى و نتيجهلرى و مأموريتلرى و قيمتلرى بيلينير، تحقّق ايدر. و كائنات باشدن باشه غايت معنيدار مكتوباتِ إلٰهيه و مجسّم بر قرآنِ ربّانى و محتشم بر مشهرِ آثارِ سبحانيه اولور. يوقسه عدم و هيچلك و زوال و فنا قراڭلقلرنده يووارلانان قارمهقاريشيق وحشتلى بر ويرانه و دهشتلى بر ماتمخانه ماهيتنه دوشر. بو حقيقته بناءً، كائناتڭ كمالاتى و حكمتلى تحوّلاتى و سرمدى معنالرى، قوّتلى بر طرزده نَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللّٰه دير.
اون بشنجى شهادت:
پك چوق قدسى شهادتلرى إحتوا ايدن، بو كائناتده تصرّف ايدهرك ذرّاتدن سيّاراته قدر بتون تحوّلات و حركات و سكنات و حيات و ممات گبى بتون تصرّفات أمريله، إرادهسيله، قوّتيله بولونان ذاتِ واجب الوجودڭ
— 905 —
إجراآتِ ربوبيتى و أفعالِ رحمانيتى جهتنده رسالتِ محمّديهيه (عصم) مقدّس شهادتنه إشارت ايدن، بو گلن عربى فقرهدر:
وَ بِشَهَادَةِ صَاحِبِ الْكَائِنَاتِ وَ خَلَّاقِهَا وَ مُتَصَرِّفِهَا عَلَى الرِّسَالَةِ الْمُحَمَّدِيَّةِ بِاَفْعَالِ رَحْمَانِيَّتِهِ وَ بِاِجْرَااٰتِ رُبُوبِيَّتِهِ كَفِعْلِ الرَّحْمَانِيَّةِ بِاِنْزَالِ الْقُرْاٰنِ الْمُعْجِزِ الْبَيَانِ عَلَيْهِ وَ بِاِظْهَارِ اَنْوَاعِ الْمُعْجِزَاتِ عَلٰى يَدَيْهِ وَ بِتَوْفِيقِهِ وَ حِمَايَتِهِ فِى كُلِّ حَالَاتِهِ وَ بِاِدَامَةِ دِينِهِ بِكُلِّ حَقَائِقِهِ وَ بِاِعْلَاءِ مَقَامِ حُرْمَتِهِ وَ شَرَفِهِ وَ اِكْرَامِهِ عَلٰى جَمِيعِ الْمَخْلُوقَاتِ بِالْمُشَاهَدَةِ وَ الْعَياَنِ وَ كَفِعْلِ رُبُوبِيَّتِهِ بِجَعْلِ رِسَالَتِهِ شَمْسًا مَعْنَوِيَّةً لِكَائِنَاتِهِ وَ بِجَعْلِ دِينِهِ فِهْرِسْتَةَ كَمَالَاتِ عِبَادِهِ وَ بِجَعْلِ حَقِيقَتِهِ مِرْاٰةً جَامِعَةً لِتَجَلِّيَاتِ اُلُوهِيَّتِهِ وَ بِتَوْظِيفِهِ بِوَظَائِفَ ضَرُورِيَّةٍ لَازِمَةٍ لِوُجُودِ الْمَخْلُوقَاتِ فِى هٰذِهِ الْكَائِنَاتِ كَلُزُومِ الرَّحْمَةِ وَ الْحِكْمَةِ وَ الْعَدَالَةِ وَ كَضَرُورَةِ لُزُومِ الْغِذَاءِ وَ الْمَاءِ وَ الْهَوَاءِ وَ الضِّيَاءِ
بو پك قطعى و چوق گنيش و قدسى شهادتڭ تفصيلاتنى رسالهِٔ نوره حواله ايدوب غايت قيصهجق بر إشارتله مئالِ إجماليسنه باقهجغز:
أوت بو كائناتده، گوزيمز اوڭنده بو منتظم تصرّفاتى ايچنده عدالت و حكمت ايله و رحمت و عنايت و حمايت ايله هر زمان اييلرى حمايه و فنالرى و يالانجيلرى طوقاتلامق، ربوبيتنڭ بر عادتى اولماسندن، أفعالِ رحمانيت مقتضاسيله بر قرآنِ معجز البيانى محمّدڭ (عصم) ألنه ويرمهسى و بيڭه ياقين معجزهلرڭ پك چوق أنواعنى اوڭا ويرمهسى و بتون حالاتنده و أڭ تهلكهلى وضعيتلرنده شفقتكارانه حمايه و حتّى گوگرجين و ئورومجكله محافظه ايتمهسى و بيوك وظيفهلرنده اونى تام موفّق ايتمهسى و ديننى بتون حقيقتلريله إدامهسى و إسلاميتنى
— 906 —
زمينڭ و نوعِ بشرڭ باشنه گچيرمسى و بتون مخلوقات اوستنده بر مقامِ شرف و مشاهيرِ إنسانيهنڭ فوقنده دائمى بر رتبهِٔ مقبوليت و دوست و دشمننڭ إتّفاقيله أڭ يوكسك خصلتلرى طاشييان بر شخصيتى ويرمكله، بشرڭ بشدن بريسنى اوڭا اُمّت ايتمهسى غايت قطعى بر طرزده صادقيتنه و رسالتنه شهادت ايتديگى گبى، أفعالِ ربوبيت جهتنده دخى گورويورز كه؛ بو عالمڭ متصرّفى و مدبّرى، محمّدڭ (عصم) رسالتنى بو كائناته بر معنوى گونش ياپوب، (نور رسالهلرنده إثبات ايديلديگى گبى) اونڭ ايله بتون قراڭلقلرى إزاله و نورانى حقيقتلرينى گوستروب و بتون ذىشعورى، بلكه كائناتى حياتِ باقيه مژدهسيله سَوينديرديگى گبى؛ ديننى دخى بتون مقبول أهلِ عبادتڭ فهرستهِٔ كمالاتى و حركاتِ عبوديتده صاغلام بر پروغرام ياپماسى گبى محمّدڭ (عصم) شخصيتِ معنويهسى اولان حقيقتنى، قرآنڭ و جوشنڭ دلالتيله تجلّياتِ الوهيتنه بر آيينهِٔ جامعه ياپماسى و سابقًا إشارت ايتديگمز حقيقتلرڭ و اون درت عصرده هر گون امّتنڭ بتون حسناتلرينڭ بر مِثلنى قزانماسنڭ و حياتِ إجتماعيه و معنويه و بشريهدهكى آثارينڭ دلالتيله، نوعِ بشره أڭ يوكسك رئيس و مقتدا و استاد ياپماسى؛ و اونى بيوك و قدسى وظيفهلرله بشرڭ إمدادينه گوندروب رحمت، حكمت، عدالت، غدا، هوا، ماء، ضيا درجهسنده إنسانلرى اونڭ ديننه، شريعتنه، إسلاميتدهكى حقيقتلرينه محتاج
(حاشيه): بن بو إختيارلغم و پريشانيتم ايچنده، ذاتِ محمّديهنڭ (عصم) گتيرديگى أرزاقِ معنويهنڭ ميليوندن بريسنى حسّ ايتدم. أليمدن گلسه ايدى، ميليونلر لسانله صلواتلرله اوڭا تشكّر ايدهجكدم. شويله كه:
بن فراقدن، زوالدن چوق اينجينيورم. حالبوكه سَوْديگم دنيا و دنيويهلر، مفارقتله بنى بيراقوب گيدييورلر. بن ده گيدهجگمى بيلييورم. بو پك أليم و جانخراش مأيوسيته قارشى، بردن سعادتِ أبديه و حياتِ باقيه مژدهسنى ذاتِ أحمديهدن (عصم) ايشيتمكله قورتولييورم و تام تسلّى بولويورم. حتّى تشهّدده اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ اَيُّهَا النَّبِىُّ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ ديديگمده اوڭا هم بيعت، هم مأموريتنه تسليم و إطاعت، هم وظيفهسنى تبريك، هم بر نوع تشكّر و سعادتِ أبديه مژدهسنه بر مقابلهدر كه؛ مسلمانلر هر گون بش دفعه بو سلامى ياپارلر.
ياپماسى ايله اون ايكى كلّى و قطعى حجّتلرله رسالتِ محمّديهيه (عصم)
— 907 —
قدسى شهادت ايتديگى حالده، عجبا هيچ ممكن ميدر كه؛ سينك قنادينڭ و بر چيچگڭ تنظيمندن لاقيد قالميان بو كائنات صاحبنڭ بو درجه كلّى و گنيش شهادتلرينه مظهر اولان رسالتِ محمّديه (عصم)، كائناتڭ معنوى بر گونشى اولماسين.
ايشته بو اون بش كلّى شهادتلر،هر برى پك چوق شهادتلرى، حتّى "اوچنجى شهادت" معجزات لسانيله بيڭ شهادتى إحتوا ايدوب اويله بر قطعيتله و قوّتله اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللّٰهِ اولان دعوايى إثبات و تحقّقنى و قيمتنى و أهمّيتنى إعلان ايتمش كه؛ هر گون بش دفعه عالمِ إسلام، يوزر ميليون لسانلر ايله تشهّدده او دعوايى كائناته إعلان ايتديگى گبى؛ او دعوانڭ أساسى اولان حقيقتِ محمّديه (عصم)، كائناتڭ چكردكِ أصليسى، بر سببِ خلقتى و أڭ مكمّل ميوهسى اولديغنى ميليارلر أهلِ ايمان تردّدسز تصديق ايدهرك قبول ايتمشلر. و بو كائناتڭ صاحبى (جلّ جلاله) او شخصيتِ معنويهِٔ محمّديهيى (عصم) سلطنتِ ربوبيتنه بر يوكسك دلّالى و كائنات طلسمنڭ و خلقت معمّاسنڭ بر طوغرى كشّافى و لطف و رحمتنڭ بر پارلاق مثالى و شفقت و محبّتنڭ بر بليغ لسانى و عالمِ باقيدهكى حياتِ دائمه و سعادتِ أبديهنڭ أڭ قوّتلى مژدهجيسى و ألچيلرينڭ أڭ صوڭ و بيوگى بر رسول أيلهمش.
عجبا بو ماهيتدهكى بر حقيقته قناعت ايتمهين ويا أهمّيت ويرمهين، نه درجه خسارت و خطا و بلاهت و جنايت ايتديگى قياس ايديلسين!..
— 908 —
ايشته نمازدهكى فاتحه، ناصل ايكنجى قسمده إشاراتيله، تشهّدده
اَشْهَدُ اَنْ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰه
دهكى حقيقتِ توحيد دعواسنه قطعى حجّتلرى گوسترر، حدسز إمضالر باصار. بو اوچنجى قسمده دخى ينه تشهّدده
وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللّٰهِ
ده حقيقتِ رسالت دعواسنه قوّتلى شاهدلرى گتيروب نهايتسز تصديق إمضالرينى باصديرر.
يا أرحم الرّاحمين!بو رسولِ أكرمڭ (عصم) حرمتنه، بزى اونڭ شفاعتنه مظهر و سنّتنڭ إتّباعنه موفّق و دارِ سعادتده اونڭ آل و أصحابنه قومشو أيله! آمين.. آمين.. آمين..
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلَيْهِ وَ عَلٰى اٰلِهِ وَ صَحْبِهِ بِعَدَدِ حُرُوفِ الْقُرْاٰنِ الْمَقْرُوئَةِ وَ الْمَكْتُوبَةِ اٰمِينَ
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
٭ ٭ ٭
— 909 —
الحجّة الزهرانڭ ايكنجى مقامى
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
وَ بِهِ نَسْتَعِينُ
فاتحهنڭ آخرنده، أهلِ هدايت و إستقامت و أهلِ ضلالت و طغيانڭ موازنهسنه إشارت ايدن و رسالهِٔ نورڭ بتون موازنهلرينڭ منبعى اولان آيتڭ بر حقيقتنى سورهِٔ نوردن
اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكٰوةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ اَلْمِصْبَاحُ فِى زُجَاجَةٍ اَلزُّجَاجَةُ كَاَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّىٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ
الخره... آيتى و آرقهسنده
اَوْ كَظُلُمَاتٍ فِى بَحْرٍ لُجِّىٍّ يَغْشٰيهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ
الخره... آيتيله برابر پك عجيب بر طرزده او موازنهيى معجزانه إفاده ايدرلر.
برنجى آيتِ نور (برنجى شعاعده إثبات ايديلمش كه) اون إشارتله رسالهِٔ نوره باقييور، معجزانه قرآنڭ او تفسيرندن غيبى خبر ويرييور. و رسالهِٔ نوره نور نامى ويريلمسنه أڭ برنجى سبب اولماسندن، يگرمى طوقوزنجى مكتوبڭ بر قسمنده بر سياحتِ خياليه تمثيلنده، بو عجيب آيتڭ "نور" كلمهسنده "نُونِ نَعْبُدُ"
— 910 —
معجزهسى گبى بر معنوى معجزهسنڭ بياننه بناءً، آيت الكبرا رسالهسنده دنيا سيّاحى، خالقنى آرامق، بولمق، طانيمق ايچون بتون كائناتدن و أنواعِ موجوداتندن صورديغى و اوتوز اوچ يول ايله و قطعى برهانلرله خالقنى علم اليقين و عين اليقين بيلديگى گبى؛ او عين سيّاح عصرلرده و أرض و سماوات طبقهلرنده عقليله، قلبيله، خياليله گزن يورولماز، طوق اولماز، بتون دنيايى بر شهر گبى گوروب، تفتيش ايدهرك، كاه قرآن حكمتنه، كاه فلسفه حكمتنه عقلنى بينديروب گنيش خيال دوربينيله أڭ اوزاق طبقهلره باقهرق، حقيقتلرى واقعده اولديغى گبى گورمش، بزلره آيت الكبراده قسمًا خبر ويرمش.
ايشته شيمدى بز، او عينِ حقيقت و بر تمثيل معناسنده اولان سياحتِ خياليهسيله گيرديگى پك چوق عالملر و طبقهلردن نمونه ايچون يالڭز اوچ طبقهسنى، فاتحه آخرندهكى موازنهنڭ يالڭز قوّهِٔ عقليه جهتنده بر مثالنى، غايت مختصر بيان ايدهجگز. سائر مشهوداتنى و موازنهلرينى، رسالهِٔ نورڭ موازنهلرينه حواله ايدرز.
برنجى نمونه شويله:او، دنيايه صِرف خالقنى طانيمق، بولمق ايچون گلن سيّاح، عقلنه ديدى: "بز، هر شيدن خالقمزى صوردق، گوزل، تام جواب آلدق. شيمدى "گونشى گونشدن صورمق لازم" ضربِ مَثلى گبى، بز دخى خالقمزى، "علم" و "إراده" و "قدرت" گبى قدسى صفتلرينڭ تجلّيلريله و مشهود أثرلريله و إسملرينڭ جلوهلريله طانيمق، بولمق ايچون بر سياحت داها ياپاجغز." دييه دنيايه گيردى. و ايكنجى بر جريان اولان أهلِ ضلالت گبى بردن كُرهِٔ أرض سفينهسنه بيندى. حكمتِ قرآنيهيه تابع اولميان فن و فلسفه گوزلگنى طاقدى. و قرآن اوقوميان جغرافيا فنّنڭ پروغراميله باقدى، گوردى كه: نهايتسز بر بوشلقده، بر سنهده يگرمى درت بيڭ سنهلك بر دائرهده، طوپ گلّهسندن يتمش دفعه سرعتلى
— 911 —
بر حركتله گزر. يوز بيڭلر نوع بيچاره، عاجز ذىحياتلرى ايچنه آلمش. أگر بر دقيقه يولنى شاشيرسه ويا بر سرسرى ييلديزه چارپسه، پارچهلانهرق حدسز فضاده سقوط ايله، بتون او بيچاره ذىحياتلرى عدمه، هيچلگه بوشالتهجق، دوكهجك دييه آڭلادى.
غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالّيِنَ
جرياننڭ دهشتلى معنوى مصيبتنى،
اَوْ كَظُلُمَاتٍ فِى بَحْرٍ لُجِّىٍّ
ڭ بوغوجى قراڭلغنى حسّ ايدهرك "أيواه! نه ياپدق؟ بو دهشتلى گمىيه نهدن بيندك؟ بوندن قورتولمق چارهسى نهدر؟" دييه او كور فلسفهنڭ گوزلگنى قيردى، الَّذِينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ جرياننه گيردى. بردن حكمتِ قرآنيه إمدادينه گلدى، تام حقيقتنى گوسترن بر دوربين عقلنه ويردى، "شيمدى باق" ديدى. باقدى، گوردى كه: رَبُّ السَّمٰوَاتِ وَ الْاَرْضِ إسمى،
هُوَ الَّذِى جَعَلَ لَكُمُ الْاَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا فِى مَنَاكِبِهَا وَ كُلُوا مِنْ رِزْقِهِ
برجنده بر گونش گبى طلوع ايتدى. زمينى غايت منتظم و سلامتلى بر گمى و ذىحياتلرى رزقلريله برابر ايچنه طولديرمش، كائنات دڭزنده چوق حكمتلر و منفعتلر ايچون سياحتله گونش أطرافنده گزديروب موسملرڭ محصولاتنى أرزاق ايستهينلره گتيرر و "ثَوْر" و "حوت" ناملرنده ايكى مَلگى او سفينهيه قپودان ياپمش، غايت گوزل و محتشم مملكتِ ربّانيهده خالقِ ذو الجلالڭ مخلوقات و مسافرلرينى كيفلنديرمك ايچون گزديرييور. و اونڭ ايله، اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ حقيقتنى گوسترر، خالقنى بو إسمڭ جلوهسيله طانيتديرر دييه آڭلادى. بتون روح و جانيله اْلحَمْدُ ِللّٰهِ رَبِّ اْلعَالَمِينَ ديدى، الَّذِينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ طائفهسنه گيردى.
او سيّاحڭ عالملردهكى سياحتنده گورديگى نمونهلردنايكنجى نمونهسى:او سيّاح، كُرهِٔ أرض گميسندن چيقوب حيوانات و إنسانلر عالمنه گيردى. ديندن روح
— 912 —
آلميان حكمتِ طبيعيه گوزلگى ايله او عالمه باقدى، گوردى كه: او حدسز ذىحياتلرڭ حدسز إحتياجلرى و اونلرى إنجيتن و خيرپالايان حدسز مضر دشمنلرى و مرحمتسز حادثهلرى وار ايكن، او إحتياجلره قارشى سرمايهلرى بيڭدن، بلكه يوز بيڭدن آنجق بر اولابيلير. و او مضر شيلره مقابل إقتدارلرى، ميليوندن آنجق بردر. بو چوق دهشتلى و آجينهجق وضعيتده، رقّتِ جنسيه و شفقتِ نوعيه و عقل علاقهدارلغى ايله اونلرڭ حالنه او درجه آجيدى و محزون و مأيوس و جهنّم عذابى گبى ألملر آليركن و او پريشان عالمه گيرديگنه بيڭ پشيمان اولوركن، بردن حكمتِ قرآنيه إمدادينه يتيشدى، الَّذِينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ دوربيننى ويردى. "باق" ديدى. باقدى، گوردى كه:
اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ
تجلّيسيله رحمٰن، رحيم، رزّاق، منعم، كريم، حفيظ گبى چوق أسماءِ إلٰهيهنڭ هر برى، برر گونش گبى
مَا مِنْ دَابَّةٍ اِلَّا هُوَ اٰخِذٌ بِنَاصِيَتِهَا ٭ وَكَاَيِّنْ مِنْ دَابَّةٍ لَا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اَللّٰهُ يَرْزُقُهَا وَاِيَّاكُمْ ٭ وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِى اٰدَمَ ٭ اِنَّ الْاَبْرَارَ لَفِى نَعِيمٍ
گبى آيتلرڭ برجلرنده طلوع ايتديلر. او إنسان و حيوان دنياسنى رحمتله، إحسانله طولديروب بر نوع موقّت جنّته چويرديلر. و بو شايانِ تماشا، گوزل عبرتلى مسافرخانهنڭ مهماندارِ كريمنى تام بيلديردكلرينى بيلدى. بيڭ كرّه اْلحَمْدُ ِللّٰهِ رَبِّ اْلعَالَمِينَ ديدى.
سياحتندهكى يوزر مشاهداتندناوچنجى نمونهسى:خالقنى، إسملرينڭ و صفتلرينڭ تجلّى و جلوهلريله طانيمق ايستهين او دنيا سيّاحى، عقل و خيالنه ديدى كه: "هايدى! روحلر و مَلكلر گبى بز دخى جسديمزى يرده بيراقوب گوكلره چيقهجغز. خالقمزى سماواتدهكيلردن صوراجغز. روح خياله و عقل فكره بينديلر، سمايه چيقديلر. قوزموغرافيا فنّنى كنديلرينه رهبر ايتديلر. دينى ديڭلهمهين بر
— 913 —
فلسفه نظريله، مَغْضُوبْ ضَالِّينْ جريانلريله باقديلر. گوردى كه: كُرهِٔ أرضدن بيڭ دفعه بيوك، طوپ گلّهسندن يوز دفعه چابوق حركت ايدنلر ايچلرنده بولونان بيڭلر كتلهلر، آتش صاچان ييلديزلر، شعورسز، جامد، سرسرى گبى بربرى ايچنده سرعتله گزرلر. بر دقيقه بر تصادفله برى يولنى شاشيرسه؛ او بوش و حدودسز و حدسز، نهايتسز عالمده بر شعورسز كره ايله چارپمق صورتنده قيامت گبى بر هرج و مرجه سبب اولور.
او سيّاح، هانگى طرفه باقدى ايسه؛ دهشت و وحشت و حيرت و قورقمق آلدى، گوگه چيقديغنه بيڭ پشيمان اولدى. عقل و خيال بتون بتون بوزولديلر. "بزم وظيفهمز گوزل حقيقتلرى گورمك و گوسترمك ايكن، بويله جهنّم گبى چركين و عذابلى معنالرى بيلمك، مشاهده ايتمك وظيفهسندن إستعفا ايدييورز و ايستهمييورز" ديركن، بردن
اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ
تجلّيسى ايله،
خَالِقُ السَّمٰوَاتِ وَ الْاَرْضِ
و
مُسَخِّرُ الشَّمْسِ وَ الْقَمَرِ
و
رَبُّ الْعَالَمِين
گبى چوق إسملر، هر برى برر گونش گبى
وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ
و
اَفَلَمْ يَنْظُرُوا اِلَى السَّمَاءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْنَاهَا وَزَيَّنَّاهَا
و
ثُمَّ اسْتَوٰى اِلَى السَّمَاءِ فَسَوّٰيهُنَّ سَبْعَ سَمٰوَاتٍ
گبى آيتلرڭ برجلرنده طلوع ايتديلر. بتون سماواتى نورله، مَلكلرله طولديرديلر، بر بيوك جامعه و مسجده و اوردوگاهه چويرديلر. او سيّاح
الَّذِينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ
جرياننه گيردى. ضالّيندن،
اَوْ كَظُلُمَاتٍ فِى بَحْرٍ لُجِّىٍّ
دن قورتولدى. بردن جنّت گبى منتظم، گوزل، محتشم بر مملكت گوردى. هر طرفده خالقِ ذو الجلالى بيلديرييورلر بر وضعيتى مشاهدهسيله، عقل و خيالڭ قيمتلرى و وظيفهلرى بيڭ درجه ترقّى ايتدى.
— 914 —
ايشته او سيّاحڭ كائناتدهكى سياحتنڭ يوزر نمونهسندن بو مذكور اوچ نمونهيه قياسًا سائر مشاهداتنى و إسملرڭ جلوهلريله واجب الوجودڭ معرفتنى رسالهِٔ نوره حواله ايدوب بو پك قيصه إشارته إكتفاءً، بو پك اوزون قصّهيى قيصه كسهرك خالقمزى بيلديرن قدسى صفتلردن و صفاتِ سبعهسندن يالڭز "علم" و "إراده" و "قدرت" گبى اوچ مهمّ صفتلرڭ أثرلريله، تجلّيلريله و تحقّقلرينڭ حجّتلريله كائنات خالقنى طانيمغه او دنيا سيّاحى گبى غايت قيصه إشارتلرله چاليشهجغز. تفصيلاتنى رسالهِٔ نوره حواله ايدرز.
ايشته عربى حزبِ نورىنڭ خلاصة الخلاصهسندن دائمى، تفكّرى بر وردم و اَللّٰهُ اَكْبَرُ جملهسنڭ اوتوز اوچ مرتبهسندن اوچ مرتبهيى بيان ايدن بو گلن عربى فقرهنڭ بر نوع ترجمهسى ايچنده قيصه إشارتلرله علماءِ علمِ كلامى و عقيده علماسنى پك چوق مشغول ايدن علم و إراده و قدرتِ إلٰهيهنڭ كائناتدهكى جلوهلريله، اونلرى عين اليقين ايمان ايله تصديق و اونلرله واجب الوجودڭ بداهتله موجوديتنه و وحدانيتنه علم اليقين تصديق ايله تام ايمان ايتمگه يول آچان بو عربى فقرهدر:
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
وَ قُلِ الْحَمْدُ ِللّٰهِ الَّذِى لَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِى الْمُلْكِ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِىٌّ مِنَ الذُّلِّ وَ كَبِّرْهُ تَكْبِيرًا ٭ اَللّٰهُ اَكْبَرُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ قُدْرَةً وَ عِلْمًا اِذْ هُوَ الْعَلِيمُ بِكُلِّ شَيْءٍ بِعِلْمٍ مُحِيطٍ لَازِمٍ ذَاتِىٍّ
(٭): وَ ِللّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى (كَلُزُومِ الضِّيَاءِ الْمُحِيطِ للِشَّمْسِ)
للِذَّاتِ يَلْزُمُ الْاَشْيَاءَ لَا يُمْكِنُ اَنْ
— 915 —
يَنْفَكَّ عَنْهُ شَيْءٌ بِسِرِّ الْحُضُورِ وَ الشُّهُودِ وَ الْاِحَاطَةِ النُّورَانِيَّةِ وَ بِسِرِّ اِسْتِلْزَامِ الْوُجُودِ لِلْعُمُومِيَّةِ وَ اِحَاطَةِ نُورِ الْعِلْمِ بِعَالَمِ الْوُجُودِ ٭ نَعَمْ فَالْاِنْتِظَامَاتُ الْمَوْزُونَةُ وَ الْاِتِّزَانَاتُ الْمَنْظُومَةُ وَ الْحِكَمُ الْقَصْدِيَّةُ الْعَامَّةُ وَ الْعِنَايَاتُ الْمَخْصُوصَةُ الشَّامِلَةُ وَ الْاَقْضِيَّةُ الْمُنْتَظَمَةُ وَ الْاَقْدَارُ الْمُثْمِرَةُ وَ اْلٰاجَالُ الْمُعَيَّنَةُ وَ الْاَرْزَاقُ الْمُقَنَّنَةُ وَ الْاِتِّقَانَاتُ الْمُفَنَّنَةُ وَ الْاِهْتِمَامَاتُ الْمُزَيَّنَةُ وَ غَايَةُ كَمَالِ الْاِنْتِظَامِ الْاِنْسِجَامِ الْاِتِّسَاقِ الْاِتِّقَانِ الْاِتِّزَانِ الْاِمْتِيَازِ الْمُطْلَقَاتِ فِى كَمَالِ السُّهُولَةِ الْمُطْلَقَةِ دَالَّاتٌ عَلٰى اِحَاطَةِ عِلْمِ عَلَّامِ الْغُيُوبِ بِكُلِّ شَيْءٍ ٭ اَلَا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَ هُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ ٭ فَنِسْبَةُ دَلَالَةِ حُسْنِ صَنْعَةِ الْاِنْسَانِ عَلٰى شُعُورِ الْاِنْسَانِ اِلٰى نِسْبَةِ دَلَالَةِ حُسْنِ خِلْقَةِ الْاِنْسَانِ عَلٰى عِلْمِ خَالِقِ الْاِنْسَانِ كَنِسْبَةِ لُمَيْعَةِ زُجَيْجَةِ الذُّبَيْبَةِ فِى اللَّيْلَةِ الدَّهْمَاءِ اِلَى شَعْشَعَةِ الشَّمْسِ فِى رَابِعَةِ النَّهَارِ
غايت قيصه بر نوع ترجمهسى ايچنده علمِ إلٰهىيه، بو پك أهمّيتلى حقيقتِ ايمانيهيه قيصهجق إشارتلر ايدوب تفصيلاتنى رسالهِٔ نوره حواله ايله ديرز:
(حاشيه): بوندن صوڭرهكى قسمى، بتون عمرمده گورمهديگم دهشتلى و سملى بر خستهلق ايچنده يازيلمش. قصوراتمه نظرِ مسامحه ايله باقيلسين. خسرو، مناسب گورمديگى قسمى تعديل، تبديل، إصلاح ايدهبيلير.
أوت ناصلكه رحمت، رزقِ عجائبيله گونش گبى كندينى گوستروب پردهِٔ غيبده بر رحمٰنِ رحيمى قطعيتله إثبات ايدييور؛ اويله ده يوزر آياتِ قرآنيهده موقع آلان و قدسى يدى صفتدن بر جهتده أڭ برنجيسى اولان "علم" دخى، نظام و ميزانڭ حكمتلرى و ميوهلريله گونش ضياسى مِثللو كندينى گوسترديگى گبى؛ بر
— 916 —
عليمِ كلِّ شيئڭ موجوديتنى قطعيتله بيلديرر. أوت إنسانڭ شعورينه، علمنه دلالت ايدن دوزگون، ئولچولى صنعتى ايله؛ إنسانڭ خالقنڭ علمنه، حكمتنه دلالت ايدن حسنِ خلقتِ إنسان موازنهسى؛ عينًا ييلديز بوجگنڭ گيجهدهكى ايشيغنڭ لمعهجغنڭ، گوندوزده گونشڭ إحاطهلى ضياسنه نسبتى گبيدر.
شيمدى علمِ إلٰهينڭ دليللرينى بيان ايتمهدن أوّل، او قدسى صفتڭ كائناتڭ أنواعندهكى تجلّيلريله ذاتِ أقدسى پك ظاهر بر طرزده گوسترمسنه دلالت و شهادت ايدن معراجِ محمّدى (عصم) گيجهسنده حضور و خطابِ إلٰهىيه مظهر اولديغى زمان، بردن
اَلتَّحِيَّاتُ اَلْمُبَارَكَاتُ اَلصَّلَوَاتُ اَلطَّيِّبَاتُ ِللّٰهِ
دييهرك، بتون ذىحيات و أنواعِ مخلوقات نامنه بر مبعوث و ألچى اولماسندن، بتون اونلرڭ صفتِ علمڭ جلوهلريله ربلرينى بيلديردكلرى طرزده، سلام يرنده عموم ذىشعور بدلنه، خالقنه عموم ذىحياتڭ هديهلرينى تقديم ايدر. يعنى
اَلتَّحِيَّاتُ اَلْمُبَارَكَاتُ اَلصَّلَوَاتُ اَلطَّيِّبَاتُ
درت كلمهلر ايله عموم ذىحياتڭ درت طائفهسنڭ أزلى، أبدى علمڭ جلوهلريله علّام الغيوبه قارشى تحيّهلرينى، تبريكلرينى، عبوديتلرينى، گوزل معرفتلرينى گوسترديگندن، بو قدسى مكالمهِٔ معراجيهيى گنيش معناسيله اوقومق، تشهّدده عموم إسلامڭ فرض بر وظيفهسى اولمش. او قدسى مكالمهنڭ ايضاحاتنى رسالهِٔ نوره حواله ايدوب، غايت قيصه درت إشارتله بر معناسنى بيان ايدهجگز:
برنجيسى:اَلتَّحِيَّاتُ ِللّٰهِ در. قيصهجق مئالى شودر: ناصل بر اوسته، پك خارقه بر ماكينهيى درين علمى و معجزهكار ذكاسيله ياپسه، او عجيب ماكينهيى گورن هركس، او اوستهيى تقديركارانه تبريك ايدوب آلقيشلار و تحسينكارانه مدحلرله و إحسانلرله اوڭا مادّى، معنوى هديهلر، تحيّهلر ويرر؛ او
— 917 —
ماكينه دخى، او اوستهنڭ ايستديگى طرزده تام تامنه، غايت مكمّل اولارق آرزولرينى و خارقه اينجه صنعتنى و مهارتِ علميهسنى گوسترمهسيله، كندى اوستهسنى لسانِ حال ايله آلقيشلار، تبريك ايدر، معنوى تحيّهلر، هديهلر ويرر.
عينًا اويله ده؛ كائناتده بتون ذىحيات طائفهلرى، هر برى و هر بر فردى، هر طرفى معجزهلى برر خارقه ماكينهدر كه؛ اوستهسنڭ هر شيئڭ هر شى ايله مناسبتنى گورن و هر شيئڭ حياتنه لازم بتون شيلرى گوروب تام يرنده اوڭا يتيشديرن إحاطهلى علمنڭ درين و اينجه جلوهلرى ايله كندينى طانيتديران صانعِ ذو الجلالنى حياتلرينڭ لسانِ حاللريله، إنس و جنّ و مَلك اولان ذىشعورلرڭ قال ديللرى گبى تحيّهلرله آلقيشلار و تبريكلرله اَلتَّحِيَّاتُ ِللّٰهِ ديرلر. و حياتلرينڭ فيآتنى طوغريدن طوغرىيه بتون مخلوقاتى بتون أحواليله بيلن خالقلرينه عبوديتكارانه تقديم ايدييورلر كه؛ معراج گيجهسنده بتون ذىحيات نامنه محمّد عليه الصلاة والسلام، واجب الوجودڭ حضورنده سلام يرنده اَلتَّحِيَّاتُ ِللّٰهِ دييوب بتون ذىحيات طائفهلرينڭ تحيّه و هديه و معنوى سلاملرينى تقديم ايتمش. أوت عادى بر منتظم ماكينه، إنتظام و ميزانلى هيئتيله شكسز بر ماهر و دقّتلى اوستهيى گوسترديگى گبى؛ كائناتى طولديران حدسز ذىحيات ماكينهلر ده، هر بريسى بيڭ بر معجزاتِ علميهيى گوسترييورلر. ألبته ييلديز بوجگنڭ ايشيغنه نسبةً گونشڭ ضياسى درجهسنده علمڭ جلوهلرى ايله او ذىحياتلر، اوسته و سرمدى صنعتكارلرينڭ وجوبِ وجودينه و معبوديتنه پك پارلاق شهادت ايدرلر.
ايكنجى قدسى كلمهِٔ معراجيه:اَلْمُبَارَكَاتُ در. مادام حديثجه نماز، مؤمنڭ معراجيدر و معراجِ أكبرڭ جلوهسنه مظهردر. و مادام دنيا سيّاحى، هر عالمده، علم صفتيله علّام الغيوب خالقنى بولمش؛ بز دخى او سيّاحله برابر، مباركلرڭ و گورنلره بارك اللّٰه ديديرتنلرڭ و اَلْمُبَارَكَاتُ نڭ گنيش عالمنه
— 918 —
گيروب بتون ذىروحڭ معصوم، مبارك ياورولرينى و بتون ذىحياتڭ مقدّرات و پروغراملرينڭ قوطوجقلرى اولان تخم و چكردكلرى باشده اولارق او مباركات عالمنى تماشا و مطالعه ايله قدسى صفتِ علمڭ معجزاتلى، اينجه جلوهلريله خالقمزى علم اليقين ايله بيلمگه او سيّاح گبى چاليشهجغز:
أوت گوزيمزله گورويورز كه؛ بتون او معصوم ياوروجقلر و او مبارك مخزنجكلر، صندوقجقلر؛ بر عليمِ حكيمڭ علميله هم عمومى، هم هر بر فردى، بردن بر اويانمق و غايهِٔ خلقتنه يورومك ايچون بر حركت آليرلر. حقيقت نظريله باقانلره "بيڭ بارك اللّٰه! يوز بيڭ ما شاء اللّٰه!" ديديرتيرلر.
أوت مثلا: نطفهلر، يمورطهلر، تخملر، چكردكلر هر برى بردن علمدن گلن بر اينجه نظام و او نظام، مهارتدن گلن تام بر ميزان ايچنده؛ او ميزان، يڭى بر تنظيم؛ او ايسه، تازه بر ئولچو و توزين ايچنده؛ او دخى، بر تمييز و تربيه و متشابه أمثالندن قصدى فارقه علامتلرى ايچنده؛ او ده، صنعتلى بر تزيين و سوسلهمك ايچنده؛ بو دخى حكيمانه، لايق، مكمّل جهازات و تصوير ايچنده؛ بو ايسه كريمانه، رزق ايستهينلرڭ ذوقلرينى ممنون ايتمك ايچون، او مخلوقلرڭ و ميوهلرڭ أتلرى و يهنيلن قسملرى إختلاف ايچنده؛ بو ايسه، عالمانه، معجزانه، آيرى آيرى نقشلر، زينتلر ايچنده؛ بو ده، آيرى آيرى گوزل، خوش قوقولر و لذّتلى طاتلر ايچنده كه؛ كمالِ إنتظام ايچنده، بربرندن متمايز، آيرى ايكن كثرت و سرعت و وسعتِ مطلقه ايچنده سهوسز خطاسز، بتون اونلرڭ صورتلرينڭ إنكشافلرى و هر موسمده او خارقه حالڭ دوامى ايچنده بتون او مباركلرڭ هر برى و برابر، بو مذكور اون بش ديل ايله اوستهلرينڭ خارقه مهارتنى و معجزاتلى علمنى گوزه گوستروب علّام الغيوب، واجب الوجود صانعلرينى گونش گبى بيلديرييورلر. ايشته بو پك گنيش و پارلاق شهادتلرى و صانعنى تبريكلرى ايچوندر كه، معراج گيجهسنده بتون
— 919 —
مخلوقات حسابنه قونوشان ذاتِ محمّديه (عصم) اَلْمُبَارَكَاتُ كلمهسنى سلام يرنده ديمش.
اوچنجى كلمه:اَلصَّلَوَاتُ در كه؛ هم عمومى معراجِ أكبرِ محمّديده (عصم) هم هر مؤمنڭ خصوصى معراجى اولان نماز تشهّدنده، هر گون هيچ اولمازسه اون دفعه، يوز ميليونلر أهلِ ايمان، او قدسى كلمهيى، پيغمبرڭ (عصم) تبعيتيله درگاهِ إلٰهىيه تقديم ايدوب كائناتده إعلان ايدرلر. معراجه دائر اوتوز برنجى سوز، معراجڭ بتون حقيقتلرينى (بر مخاطب إتّخاذ ايتديگى معنّد، ملحد، منكِرلره قارشى دخى) غايت قطعى و قوّتلى بر صورتده إثبات ايتديگنه بناءً، تفصيلاتنى و حجّتلرينى اوڭا حواله ايدهرك غايت مختصر بر إشارتله بو اوچنجى كلمهِٔ معراجيهنڭ گنيش معناسنى گوسترن ذىروح، ذىشعور طائفهلرينڭ عجيب عالمنه باقوب، علمِ أزلينڭ جلوهلريله خالقمزڭ وحدت و موجوديتى ايچنده كمالِ رحمانيتنى و رحيميتنى و عظمتِ قدرت و شمولِ إرادتنى بيلمگه چاليشهجغز:
أوت، بو عالمده گورويورز كه: بو ذىروحلر، شعورًا و عقلًا اولماسه ده حسًّا، فطرةً حسّ ايدييورلر كه؛ هر برى، حدسز بر عجز و ضعف ايچنده، حدسز دشمنلرى و اينجيتنلرى وار و حدسز بر فقر و إحتياج ايچنده، حدسز حاجاتى و مطلوبلرى وار. إقتدارى و سرمايهسى بيڭدن برينه كافى گلمديگندن، بتون قوّتيله باغيرر و آغلار؛ معنًا، فطرةً يالوارير؛ كندينه مخصوص سسيله، لسانيله دعالر، نيازلر، بر نوع نمازلر، صلواتلر ايله بر عليمِ قدير درگاهنه إلتجا ايدركن بردن گورويورز كه؛ او باغيرانلرڭ هر ايشنى، هر إحتياجنى بيلن و هر دردينى و ضررينى آڭلايوب يالوارماسنى، فطرى دعاسنى ايشيدن عليمِ مطلق بر قديرِ حكيم، إمدادلرينه يتيشير، بتون ايستدكلرينى ياپار. آغلامالرينى گولمگه، باغيرمالرينى تشكّرلره چويرر. بو حكيمانه، عليمانه، رحيمانه يارديم، پك پارلاق بر طرزده علم و رحمتڭ
— 920 —
جلوهلريله بر مجيبِ مغيث، بر رحيمِ كريمى بيلديروب او ذىروح عالمنڭ بتون صلوات و عبوديتلرينى اوڭا تقديم و تخصيص ايدر معناسيله، معراجِ أكبرده محمّد (عليه الصلاة والسلام) و معراجِ أصغر اولان نمازلرده اونڭ اُمّتى اَلصَّلَوَاتُ اَلطَّيِّبَاتُ ِللّٰهِ دير.
دردنجى كلمهِٔ قدسيه:اَلطَّيِّبَاتُ ِللّٰهِ در. رسالهِٔ نورڭ چوق حقيقتلرى نماز تسبيحاتنده إخطار ايديلمسى حكمتيله؛ هم فاتحهنڭ، هم تشهّدڭ كلمهلرينڭ حقيقتلرينى قيصه إشارتلرله بيان ايتمگه عادتا إختيارسز سَوق ايديلدم.
ايشته معراجِ محمّديده (عصم) دينيلن اَلطَّيِّبَاتُ كلمهِٔ قدسيهسى؛ أهلِ معرفت و ايمان و كلّى شعور صاحبى اولان إنس و جنّ و مَلك و روحانيلرڭ، كائناتى گوزل طيّبهلرى و حسنهلرى و عبوديتلريله گوزللشديرن و گوزللرڭ عالمنه باقان و سرمدى جميلِ مطلقڭ حدسز جمال و گوزللكلرينى و كائناتى سوسلنديرن إسملرينڭ دائمى گوزللكلرينى تام بيلن و عشق و شوقله كلّى عبوديتلر ايله مقابله ايدن و پارلاق ايمان و گنيش معرفتلر و مدح و ثنالرڭ روائحِ طيّبه و خوش قوقولريله خالقلرينه قارشى او حدسز طيّباتلر معناسيله معراجده سويلنمش سرّيله؛ تشهّدده بتون اُمّت، هر گون اوصانمهدن او قدسى كلمهِٔ طيّبهيى تكرار ايدرلر.
أوت بو كائنات، نهايتسز بر حسن و جمالِ سرمدينڭ آيينهسى و جلوهلرى و كائناتدهكى بتون جمال و كمال و گوزللكلر، او سرمدى حُسندن گلير و اوڭا إنتسابله گوزللشير، قيمتى يوكسلير. يوقسه قارمهقاريشيق بر ويرانه، بر حزنگاه اولور. و او إنتساب ايسه، سلطنتِ الوهيتڭ دلّاللرى و إعلانجيلرى اولان إنس و مَلك و روحانيلرڭ معرفت و تصديقلريله آڭلاشيلير. حتّى او دلّاللرڭ گوزل و طاتلى حمدلرينى و ثنالرينى و معبودينه مدحلرينى و اونلرڭ كلمهلرينى هر طرفه نشر و عرشِ أعظمڭ
— 921 —
جانبنه سَوق ايتمك ايچون هوا عنصرينڭ ذرّهلرى أمربر نفرلر، كوچوجك ديللر و قولاقلر گبى او گوزل كلمهلرى درگاهِ الوهيته تقديم ايتمك ايچون او پك خارقه وضعيتِ عجيبه هوايه ويريلديگنه قوّتلى بر إحتمال وار دييه قلبمه گلدى.
ايشته إنس و مَلك، ناصلكه ايمانلرى و عبوديتلريله معبودِ ذو الجلالى بيلديرييورلر؛ اويله ده: او حكيمِ ذو الجلال دخى او إعلانجيلره ويرديگى چوق جامع إستعدادلرله، پك خارقه جهازلرله و دقائقِ علميهلريله هر بريسنى بتون كائناتله علاقهدار بر كوچك كائنات حكمنه گتيرمكله كندينى پك پارلاق بر طرزده بيلديرييور. مثلا: إنسانڭ كوچوجك قفاسنده جويز قدر بر يرده قوّهِٔ حافظه، قوّهِٔ خياليه، قوّهِٔ مفكّره گبى متعدّد، عجيب ماكينهلرى ياراتمق و قوّهِٔ حافظهيى بر بيوك كتبخانه حكمنه گتيرمكله علمِ أزلينڭ جلوهسيله گونش گبى كندينى گوسترييور.
(٭): پك شدّتلى خستهلغم مساعده ايتمييور. خسروڭ ترجمه وظيفهسنه يالڭز بر مأخذ و يارديمدر.
شيمدى سابقًا ذكر ايديلن و علمِ محيطڭ كلّى حجّتلرينه إشارت ايدن و بر گنيش حجّت اولارق حدسز برهانلرى إحتوا ايدن و اون بش دليل ايله علمِ محيطى گوسترن عربى پارچهنڭ غايت قيصه بر مئالنه و بر نوع ترجمهسنه إشارت ايدرز.
اون بش دليلدن برنجيسى:
فَالْاِنْتِظَامَاتُ الْمَوْزُونَةُ
در. يعنى: بتون مخلوقاتده مشاهده ايديلن ئولچولى دوزگونلك، ميزانلى إنتظام؛ إحاطهلى بر علمه شهادت ايدر. أوت منتظم بر سراى گبى كائناتدن و منظومهِٔ شمسيهدن و كلمهلر و سسلرڭ نشرنده ذرّهلرى مدارِ حيرت بر إنتظام گوسترن هوا صحيفهسندن و اوچ يوز بيڭ آيرى آيرى نوعلرى هر بهارده بر إنتظامِ أكمل ايچنده يتيشديرن زمين يوزندن طوت، تا هر بر ذىحياتڭ وجودندهكى أعضا و جهازات و حجيرات و ذرّهلره قدر
— 922 —
درين، إحاطهلى، شاشيرماز بر علمڭ أثرى اولان ميزانى دوزگونلك و تام إنتظام بولونماسى؛ غايت ظاهر و قطعى بر صورتده إحاطهلى بر علمه دلالت و شهادت ايدر ديمكدر.
ايكنجى دليل:
وَالْاِتِّزَانَاتُ الْمَنْظُومَةُ
در. يعنى: بتون كائناتدهكى مصنوعاتده (جزئى، كلّى) سيّاراتدن تا قاندهكى كريواتِ حمراء و بيضايه قدر هر شيده غايت دوزگون بر ئولچو، متناسب بر ميزان بولونماسى؛ بداهتله محيط بر علمه دلالت و قطعى شهادت ايدر. أوت، گورويورز كه: مثلا بر سينگڭ، بر إنسانڭ أعضالرى و جهازاتى، حتّى جسدينڭ حجيراتى و قانندهكى قيرمزى و بياض كرهجكلرى او درجه حسّاس بر ميزان و اينجه بر ئولچو ايله يرلشديريلمش و او درجه بربرينه مناسب و اويغون و جسدڭ سائر أعضالرنده اويله منتظم بر تناسب وار كه؛ نهايتسز بر علمه مالك اولميان، او وضعيتى اونلره ويرمهسى هيچ بر جهتده إمكانى يوق.
ايشته عينًا بتون ذىحيات و أنواعِ مخلوقات، ذرّاتدن تا منظومهِٔ شمسيهدهكى سيّاراته قدر؛ اويله تام بر موازنه و ذرّه قدر شاشيرماز بر دوزگون ئولچو حكم ايتمهسى، إحاطهلى بر علمه قطعى دلالت و پارلاق شهادت ايدر. ديمك علمڭ هر دليلى، ذاتِ عليمڭ موجوديتنه دخى دليلدر. صفت موصوفسز اولماسى محال و إمكانسز اولماسندن، بتون حجّتلرى عليمِ أزلينڭ وجوبِ وجودينه قوّتلى و غايت قطعى بر حجّتِ كبرادر.
اوچنجى دليل:
وَالْحِكَمُ الْقَصْدِيَّةُ الْعَامَّةُ
در. يعنى: بتون كائناتدهكى خلّاقيت و فعاليتده و تبدّلات و إحيا و توظيفات و ترخيصاتده بتون مصنوعاتڭ هر برى و هر بر طائفهنڭ تصادف إمكانى اولميان اويله قصدى و بيلهرك طاقيلان حكمتلرى و فائدهلرى و وظيفهلرى وار و گورويورز كه؛ إحاطهلى بر علمى
— 923 —
بولونميان، هيچ بر جهتده، هيچ بريسنه ايجاد نقطهسنده صاحب چيقاماز. مثلا: حدسز ذىحياتدن بر إنسانڭ يوز جهازاتندن بر تك جهازى اولان لسانى؛ بر أت پارچهسى ايكن، ايكى بيوك وظيفهسيله يوزر حكمتلره، نتيجهلره، ميوهلره، فائدهلره آلَت اولويور. طعاملرڭ ذوقندهكى وظيفهسى، آيرى آيرى بتون طاتلرى بيلهرك جسده، معدهيه خبر ويرمك و رحمتِ إلٰهيهنڭ مطبخلرينه دقّتلى بر مفتّش اولمق و كلمهلر وظيفهسنده قلبه و روحه و دماغه تام بر ترجمان و سانترال اولمق؛ ألبته غايت پارلاق و قطعى بر صورتده إحاطهلى علمه دلالت و شهادت ايدر. بر تك ديل، حكمتلرى و ميوهلريله بويله دلالت ايتسه؛ حدسز لسانلر و حدسز ذىحياتلر، نهايتسز مصنوعات، گونش ظهورنده و گوندوز قطعيتنده نهايتسز بر علمه دلالت و شهادت و علّام الغيوبڭ دائرهِٔ علمندن و حكمتندن و مشيئتندن خارج هيچ بر شى يوقدر دييه إعلان ايدرلر.
دردنجى دليل:
وَالْعِنَايَاتُ الْمَخْصُوصَةُ الشَّامِلَةُ
در. يعنى: بتون ذىحيات، ذىشعور عالمنده، هر نوعه و هر فرده، خصوصى و اوڭا مناسب و عمومه شامل عنايتلر، شفقتلر، حمايتلر؛ بداهت درجهسنده إحاطهلى بر علمه دلالت و او عنايتلره مظهر اولانلرى و إحتياجلرينى بيلن بر عليمِ عنايتكارڭ وجوبِ وجودينه حدسز شهادتلر ايدر، ديمكدر.
إخطار:رسالهِٔ نورڭ خلاصة الخلاصهسنڭ زبدهسى اولان عربى فقرهدهكى كلمهلرڭ ايضاحى ايسه؛ قرآندن ترشّح ايدن رسالهِٔ نورڭ آياتِ قرآنيهنڭ لمعاتندن آلديغى حقيقتلره، خصوصًا "علم" و "إراده"يه و "قدرت"ه دائر دليللره و حجّتلره إشارتدر كه؛ بو عربى كلمهلرڭ إشارت ايتدكلرى او علمى دليللر، أهمّيتله تفسير ايديلييور. ديمك هر برى، چوق آياتڭ برر إشارت و برر نكتهسنى بيان ايتمكدر. يوقسه او عربى كلمهلرڭ تفسيرى و بيانى و ترجمهسى دگلدر.
— 924 —
صدده دونويورز. أوت گوزيمزله گورويورز كه؛ بزلرى و بتون ذىروحلرى بيلير و بيلهرك شفقتله حمايه ايدر و إحتياجنى و هر دردينى بيلير و بيلهرك عنايتيله إمدادينه يتيشير بر عليمِ رحيم وار. حدسز مثاللرندن بريسى: إنسانڭ رزق و علاج و محتاج اولديغى معدنلر جهتنده گلن خصوصى و عمومى عنايتلر، پك ظاهر بر صورتده بر علمِ محيطى گوسترر و بر رحمٰنِ رحيمه رزق، علاج، معدنلرڭ عددنجه شهادتلر ايدرلر. أوت إنسانڭ خصوصًا عاجزلرڭ و ياورولرڭ إعاشهلرى و بِالخاصّه معده مطبخندن جسدڭ رزق ايستهين أعضالرينه، حتّى حجيرهلرينه هر برينه مناسب رزقنى يتيشديرمهلرى و طاغلر بر أجزاخانه و إنسانه لازم بتون معدنلرڭ بر آنبارى اولمالرى گبى حكيمانه ايشلر، غايت إحاطهلى بر علم ايله اولابيلير. سرسرى تصادف، كور قوّت، صاغير طبيعت، جامد، شعورسز أسباب، بسيط، إستيلاجى عنصرلر؛ هيچ بر جهتده بو عليمانه، بصيرانه، حكيمانه، مرحمتكارانه، عنايتپرورانه اولان إعاشه و إداره و حمايت و تدبيره قاريشهمازلر. يالڭز او ظاهرى أسباب؛ عليمِ مطلقڭ أمريله، إذنيله، علم و حكمتى دائرهسنده بر پردهِٔ عزّتِ قدرتِ إلٰهيه اولارق إستعمال و إستخدام ايديلمهلرى وار.
بشنجى و آلتنجى دليل:
وَالْاَقْضِيَّةُ الْمُنْتَظَمَةُ وَالْاَقْدَارُ الْمُثْمِرَةُ
در. يعنى: هر شيئڭ، خصوصًا نباتات و أشجار و حيوانات و إنسانلرڭ شكللرى و مقدارلرى، علمِ أزلينڭ ايكى نوعى اولان قضا و قدرڭ دستورلريله صنعتكارانه بيچيلمش و هر برينڭ قامتنه گوره تام مناسب ديكيلمش، مكمّل گيديرلمش، غايت منتظم برر حكمتلى شكل ويريلمش. اونلر، هر برى و برابر، بر نهايتسز علمه دلالت و بر صانعِ عليمه عددلرنجه شهادت ايدرلر ديمكدر.
أوت مثلا نمونه اولارق حدسز مثاللرندن يالڭز تك بر آغاج و بر فردِ إنسانه باقييورز، گورويورز كه: بو ميوهلى آغاج، او چوق جهازاتلى إنسان؛ هيچ بر رسّام
— 925 —
تام تقليدينى ياپاميهجق درجهده ظاهرى و باطنى، طيش و ايچى اويله بر غيبى پرگارله و اينجه بر علمڭ قلميله حدودلرى چيزيلمش و تام إنتظامله هر أعضاسنه مناسب صورت ويريلمش كه، ميوه و نتيجهلرينه و وظيفهِٔ فطرتلرينه يتيشسين. بو ايسه نهايتسز بر علم ايله اولابيلمهسى جهتيله هر شيئڭ هر شيله مناسبتنى بيلوب و نظره آلان و بو آغاج و بو إنسانڭ بتون أمثاللرينى و نوعلرينى علمِ أزليسنڭ قضا و قدر پرگار و قلميله طيش و ايچ مقدارلرينى و صورتلرينى حكيمانه ياپيلماسنى بيلهرك ايشلهين بر صانعِ مصوّر، بر عليمِ مقدّرڭ حدسز علمنه و وجوبِ وجودينه نباتات و حيوانات عددنجه شهادت ايدرلر ديمكدر.
يدنجى، سكزنجى دليل:
وَاْلٰاجَالُ الْمُعَيَّنَةُ وَالْاَرْزَاقُ الْمُقَنَّنَةُ
در. يعنى: أهمّيتلى بر حكمت ايچون، ظاهر نظرده مبهم و غيرِ معيّن توهّم ايديلن أجللر و رزقلر، إبهام پردهسى آلتنده قضا و قدرِ أزلينڭ دفترنده مقدّراتِ حياتيه صحيفهسنده هر ذىحياتڭ أجلى مقدّر و معيّندر؛ تقدّم، تأخّر ايتمز. و هر ذىروحڭ رزقى تعيين و تخصيص ايديلوب قضا و قدر لوحهسنده يازيلديغنه حدسز دليللر وار. مثلا: قوجه بر آغاجڭ ئولمسى، اونڭ بر نوع روحى اولان چكردگنى اونڭ يرنده وظيفه گورمك ايچون بيراقماسى، بر عليمِ حفيظڭ حكمتلى قانونيله اولماسى و بر ياورونڭ رزقى اولان سوت ممهلردن گلمهسى و قان و فيشقى ايچندن چيقوب هيچ بولاشمادن صافى، تميز اولارق آغزينه آقماسى، تصادف إحتمالنى قطعى بر صورتده ردّ و بر رزّاقِ عليمِ رحيمڭ شفقتلى دستوريله اولديغنى غايت قطعى گوسترييور. بو ايكى جزئى مثاله بتون ذىحيات، ذىروح قياس ايديلسين.
ديمك حقيقتده هم أجل معيّن و مقدّردر، هم رزق هركسه گوره بر تعيّن ايچنده مقدّرات دفترنده قيد ايديلمشدر. فقط غايت مهمّ بر حكمت ايچون هم
— 926 —
أجل، هم رزق پردهِٔ غيبده و مبهم و غيرِ معيّن و ظاهرًا تصادفه باغلى گبى گورونويور. أگر أجل گونشڭ غروبى گبى معيّن اولسه ايدى؛ يارى عمر غفلتِ مطلقهده و آخرته چاليشمامقله ضايع اولوب، يارى عمردن صوڭره هر گون ئولوم دار آغاجى طرفنه بر آياق آتمق گبى دهشتلى بر قورقو آلوب أجلدهكى مصيبت يوز درجه زيادهلشمهسى سرّيله، باشه گلن مصيبتلر و حتّى دنيانڭ أجلى اولان قيامت پردهِٔ غيبده مرحمةً بيراقيلمش. رزق ايسه؛ حياتدن صوڭره نعمتلرڭ أڭ بيوك بر خزينهسى و شكر و حمدڭ أڭ زنگين بر منبعى و عبوديت و دعا و رجالرڭ أڭ جمعيتلى بر معدنى اولماسندن، صورتِ ظاهرهده مبهم و تصادفه باغلى گبى گوستريلمش. تا هر وقت رزّاقِ كريمڭ درگاهنه إلتجا و رجا و يالوارمق و حمد و شكر شفاعتيله رزق ايستهمك قپوسى قپانماسين. يوقسه معيّن اولسه ايدى، ماهيتى بتون بتون دگيشهجكدى. شاكرانه، منّتدارانه رجالر، دعالر، بلكه متذلّلانه عبوديت قپولرى قپانيردى.
طوقوزنجى، اوننجى دليل:
وَالْاِتِّقَانَاتُ الْمُفَنَّنَةُ وَالْاِهْتِمَامَاتُ الْمُزَيَّنَةُ
يعنى: هر مصنوعده، خصوصًا بهار موسمنده زمين يوزنده سرمدى بر حسن و جمالڭ جلوهلرينى گوسترن بتون گوزل مخلوقلر، أزجمله چيچكلر، ميوهلر و قوشجقلر و سينكلر و بِالخاصّه يالديزلى و ييلديزلى قوشجقلرڭ خلقتلرنده و صورتلرنده و جهازاتلرنده اويله معجزانه بر مهارت و دقّت و خارقه بر صنعت، بر إتقان، بر مكمّليت و صنعتكارلرينڭ معجزاتلى هنرلرينى گوسترن آيرى آيرى، چشيد چشيد طرزلرده شكللر، ماكينهجكلر، غايت إحاطهلى بر علمه و (تعبيرده خطا اولماسين) غايت مهارتلى و فنونلى بر مَلكهِٔ علميهيه قطعى دلالت و سرسرى تصادفڭ و شعورسز و مشوّش أسبابڭ مداخله ايتمهسنڭ إمكانسز اولديغنه شهادت ايتدكلرى گبى؛ وَالْاِهْتِمَامَاتُ الْمُزَيَّنَةُ إفادهسيله او گوزل
— 927 —
مصنوعلرده او درجه بر شيرين سوسلهمك و طاتلى بر زينت و جاذبهدار بر جمالِ صنعت وار كه، نهايتسز بر علم ايله ايش گورور و هر شيئڭ أڭ گوزل طرزينى بيلير و صنعتكارلغڭ جمالِ كمالنى و كمالِ جمالنى ذىشعورلره گوسترمك ايستر كه؛ أڭ جزئى بر چيچگى و كوچك بر سينگى إهتمامكارانه، ماهرانه، صنعتپرورانه أهمّيتله تصوير و ايجاد ايدر. بو إهتمامكارانه تزيين و تحسين، بداهتله حدسز و هر شيئه محيط بر علمه دلالت و او گوزللرڭ عددنجه بر صانعِ عليمِ ذو الجمالڭ وجوبِ وجودينه شهادتلر ايدرلر ديمكدر.
بش كلّى دليل و حجّتلرى إحتوا ايدن اون برنجى دليل:
وَغَايَةُ كَمَالِ الْاِنْتِظَامِ الْاِتِّزَانِ الْاِمْتِيَازِ الْمُطْلَقَاتِ فِى السُّهُولَةِ الْمُطْلَقَةِ وَخَلْقُ الْاَشْيَاءِ فِى الْكَثْرَةِ الْمُطْلَقَةِ مَعَ الْاِتِّقَانِ الْمُطْلَقِ وَفِى السُّرْعَةِ الْمُطْلَقَةِ مَعَ الْاِتِّزَانِ الْمُطْلَقِ وَفِى الْوُسْعَةِ الْمُطْلَقَةِ مَعَ كَمَالِ حُسْنِ الصَّنْعَةِ وَفِى الْبُعْدَةِ الْمُطْلَقَةِ مَعَ الْاِتِّفَاقِ الْمُطْلَقِ وَفِى الْخِلْطَةِ الْمُطْلَقَةِ مَعَ الْاِمْتِيَازِ الْمُطْلَقِ
بو دليل، سابقًا ذكر ايديلن عربى فقرهنڭ آخرنده يازيلان دليلڭ باشقه و داها گوزل بر طرزيدر. شدّتلى خستهلق سببيله، غايت قيصه بر إشارتله بوندهكى بش آلتى گنيش دليللرى بياندر.
أوّلا:بتون زمينده گورويورز؛ تام بيلمكدن و مهارتدن گلن غايت سهولت و قولايلقله عجيب ذىحيات ماكينهلر، دفعةً و بر قسمى بر دقيقهده دوزگون، ئولچولى، أمثالندن فارقهلى ياپيلمالرى، نهايتسز بر علمه دلالت و صنعتدهكى مهارتِ علميهدن گلن سهولت و قولايلق درجهسنده او علمڭ كمالنه شهادت ايدر.
— 928 —
ثانيًا:غايت كثرت و چوقلق ايچنده شاشيرمادن غايت درجهده صنعتلى، مكمّل ايجادلر، نهايتسز بر قدرت ايچنده حدسز بر علمه دلالت و عليم و قديرِ مطلقه حدسز شهادت ايدر.
ثالثًا:سرعتِ مطلقه و غايت چابوق ياپيلمقله برابر، غايت درجه ميزانلى، ئولچولى ايجادلرى؛ حدسز بر علمه دلالت و عددلرنجه بر عليمِ مطلق و قديرِ مطلقه شهادت ايدرلر.
رابعًا:غايت گنيش بتون زمين يوزنده حدسز ذىحياتلرڭ وسعتِ مطلقه ايله برابر غايت صنعتكارانه، سوسلى، كمالِ حسنِ صنعت ايله ياپيلمالرى هيچ شاشيرمايان، هر شيئى برابر گورن، بر شيئى بر شيئه مانع اولميان بر إحاطهلى علمه دلالت و بر عليمِ كلِّ شى و قديرِ مطلقڭ مصنوعلرى اولدقلرينه هر برى و برابر شهادت ايدرلر.
خامسًا:بُعْدِ مطلق و بربرندن غايت اوزاق بر نوعڭ أفرادى؛ برى شرقده، برى غربده، برى شمالده، برى جنوبده، عين زمانده، عين طرزده بربرينڭ مِثلى و بربرندن تشخّصجه إمتيازلى بر صورتده وجوده گلمهلرى آنجق بر عليمِ مطلق و قديرِ مطلقڭ كائناتى إداره ايدن حدسز قدرتى و بتون موجوداتى أحواليله إحاطه ايدن نهايتسز علميله اولابيلمهسى جهتيله، محيط بر علمه دلالت و بر علّام الغيوبه حدسز شهادت ايدرلر.
سادسًا:إختلاطِ مطلقله برابر هيچ شاشيرمادن و قاريشديرمادن هر بريسى تام بر إمتياز و علامتِ فارقه ايله او قاريشق أمثالنده و قراڭلق يرلرده، مثلا طوپراق آلتندهكى تخملر گبى شاشيران وضعيتلرده او چوق غلبهلكلى ذىحيات ماكينهلرڭ هر بريسنڭ هيچ بر جهازاتنى نقصان بيراقميهرق معجزاتلى بر صورتده
— 929 —
ياراديلمالرى، گونش گبى علمِ أزلىيه دلالت و گوندوز گبى قديرِ مطلق و عليمِ مطلقڭ خلّاقيتنه، ربوبيتنه شهادت ايدرلر. رسالهِٔ نوردهكى تفصيلاته حواله ايدوب بو پك اوزون قصّهيى قيصه كسييورز.
شيمدى خلاصة الخلاصهدهكى "إراده" مسئلهسنه باشلايورز:
اَللّٰهُ اَكْبَرُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ قُدْرَةً وَعِلْمًا اِذْ هُوَ الْمُرِيدُ لِكُلِّ شَيْءٍ مَاشَاءَ اللّٰهُ كَانَ وَمَا لَمْ يَشَاْ لَمْ يَكُنْ اِذْ تَنْظِيمُ اِيجَادِ الْمَصْنُوعَاتِ ذَاتًا وَصِفَةً وَمَاهِيَّةً وَهُوِيَّةً مِنْ بَيْنِ الْاِمْكَانَاتِ الْغَيْرِ الْمَحْدُودَةِ وَالطُّرُقِ الْعَقِيمَةِ وَالْاِحْتِمَالَاتِ الْمُشَوَّشَةِ وَسُيُولِ الْعَنَاصِرِ الْمُتَشَاكِسَةِ وَالْاَمْثَالِ الْمُتَشَابِهَةِ بِهٰذَا النِّظَامِ الْاَدَقِّ الْاَرَقِّ وَتَوْزِينُهَا بِهٰذَا الْمِيزَانِ الْحَسَّاسِ الْجَسَّاسِ وَتَمْيِيزُهَا بِهٰذِهِ التَّعَيُّنَاتِ الْمُزَيَّنَةِ الْمُنْتَظَمَةِ وَخَلْقُ الْمُخْتَلِفَاتِ الْمُنْتَظَمَاتِ الْحَيَوِيَّةِ مِنَ الْبَسِيطِ الْجَامِدِ الْمَيِّتِ كَالْاِنْسَانِ بِجِهَازَاتِهِ مِنَ النُّطْفَةِ وَالطَّيْرِ بِجَوَارِحِهِ مِنَ الْبَيْضَةِ وَالشَّجَرَةِ بِاَعْضَائِهَا مِنَ النُّوَاةِ وَالْحَبَّةِ تَدُلُّ عَلٰى اَنَّ كُلَّ شَيْءٍ بِاِرَادَتِهِ تَعَالٰى وَاِخْتِيَارِهِ وَقَصْدِهِ وَمَشِيئَتِهِ سُبْحَانَهُ كَمَا اَنَّ تَوَافُقَ الْاَشْيَاءِ فِى اَسَاسَاتِ الْاَعْضَاءِ النَّوْعِيَّةِ وَالْجِنْسِيَّةِ يَدُلُّ عَلٰى اَنَّ صَانِعَ تِلْكَ الْاَفْرَادِ وَاحِدٌ اَحَدٌ كَذٰلِكَ اَنَّ تَمَايُزَهَا بِالتَّشَخُّصَاتِ الْمُتَمَايِزَاتِ وَالتَّعَيُّنَاتِ الْمُنْتَظَمَةِ يَدُلُّ عَلٰى اَنَّ ذٰلِكَ الصَّانِعَ الْوَاحِدَ الْاَحَدَ فَاعِلٌ مُخْتَارٌ يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ وَيَحْكُمُ مَا يُرِيدُ
بو فقره، إرادهِٔ إلٰهيهنڭ دليللرندن پك چوق كلّى حجّتلرى إحتوا ايدن بر تك كلّى و اوزون دليلدر. مئالنڭ قيصه بر ترجمهسى ايچنده إراده و
— 930 —
إختيار و مشيئتِ إلٰهيهيى غايت قطعى إثبات ايدن بر دليلى بيان ايدرز. هم علمِ إلٰهينڭ بتون مذكور دليللرى، عينًا إرادهنڭ دخى دليليدر. چونكه هر مصنوعده علم و إرادهنڭ برابر جلوهلرى، أثرلرى گورونويور.
بو عربى فقرهنڭ قيصهجه مئالى:
يعنى، هر شى اونڭ إراده و مشيئتيله اولور. ايستديگى اولور، ايستهمديگى اولماز. هر نه ايسترسه ياپار. ايستهمزسه، هيچ بر شى اولماز. بر حجّت شودر: گورويورز كه، بو مصنوعاتڭ هر برى معيّن ذاتى، مخصوص صفتى، آيرى خصوصى ماهيتى، ممتاز فارقهلى صورتى، حدسز إمكانات و باشقه طرزلرده اولابيلير، تشويشجى إحتمالات ايچنده، نتيجهسز چوق يوللرده و سيل گبى آقان و قاريشديران و بربرينه ضد عنصرلرڭ مداخلهلرى ايچنده و سهو و إلتباسه سببيت ويرن و بربرينه بڭزهين أمثاللرى ايچنده بو قارمهقاريشيق حاللره قارشى، او هر بر مصنوعى اينجه، تام، دوزگون بر نظام آلتنه آلمق و حسّاس، جسّاس، مكمّل بر ئولچو و ميزانله هر عضوينى و جهازينى طارتمق، طاقمق و يوزينه سوسلى، دوزگون بر سيما، بر تشخّص ويرمك و بربرينه مخالف أعضالرينى بسيط، جامد، ئولو بر مادّهدن ذىحيات اولارق غايت صنعتلى ياراتمق.. مثلا إنسانى آيرى آيرى يوز جهازاتى ايله بر قطره صودن ايجاد ايتمك و قوشى پك چوق آلات و مختلف جهازلريله بر بسيط يمورطهدن إنشا ايدوب معجزاتلى صورت گيديرمك و آغاجى دال، بوداق و متنوّع أعضا و أجزاسيله بسيط، جامد "قاربون، آزوت، مولّد الماء، مولّد الحموضه"دن تركّب ايدن بر كوچك چكردكدن چيقارمق، منتظم، ميوهلى بر شكل گيديرمك، ألبته و ألبته بداهتله، شبههسز قطعيتله وجوب و ضرورت و لزوم درجهسنده إثبات ايدر كه؛ او هر بر مصنوعه بتون ذرّات و أجزاسيله و صورت و ماهيتيله بر قديرِ مطلقڭ إراده و مشيئتيله و إختيار و قصديله او مخصوص، مكمّل
— 931 —
وضعيت ويريلييور. و هر شيئه شامل بر إرادهنڭ تحتِ حكمندهدر. و بو تك مصنوعڭ بو شبههسز طرزده إرادهِٔ إلٰهيهيه دلالتى گوسترييور كه، بتون مصنوعات حدسز، نهايتسز و گونش و گوندوز گبى ظاهر بر قطعيتده، هر شيئه شامل إرادهِٔ إلٰهيهيه، عددلرنجه شهادتلر و بر قديرِ مريدڭ وجوبِ وجودينه حدسز حجّتلردر.
هم علمِ إلٰهينڭ سابقًا مذكور بتون دليللرى، عينًا إرادهنڭ دخى دليللريدر. چونكه، ايكيسى قدرتله برابر ايش گورويورلر. برى بريسز اولماز. هر بر نوعڭ و جنسڭ أفرادى، أعضاءِ نوعيه و جنسيهده توافقلرى ناصل دلالت ايدر كه صانعلرى بردر، واحددر، أحددر.. اويله ده: يوزلرينڭ سيمالرى حكمتلى بر طرزده بربرندن فارقهلى و آيرى اولماسى قطعى دلالت ايدر كه: او صانعِ واحدِ أحد، بر فاعلِ مختاردر. إراده و إختيار و مشيئت و قصد ايله هر شيئى ياراتير.
ايشته إرادهيه دائر تك و كلّى بر دليلى بيان ايدن مذكور عربى فقرهنڭ قيصهجه مئالنڭ ترجمهسى بيتدى. إرادهيه دائر پك چوق مهمّ نكتهلرى، علم مسئلهسى گبى يازمق نيّت ايتمشدم. فقط سملى خستهلق دماغمه تام يورغونلق ويرديگى ايچون باشقه وقته تأخير ايديلدى.
قدرته دائر عربى فقرهسى:
اَللّٰهُ اَكْبَرُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ قُدْرَةً وَ عِلْمًا اِذْ هُوَ الْقَدِيرُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ بِقُدْرَةٍ مُطْلَقَةٍ مُحِيطَةٍ ضَرُورِيَّةٍ نَاشِئَةٍ لَازِمَةٍ ذَاتِيَّةٍ لِلذَّاتِ الْاَقْدَسِيَّةِ فَمُحَالٌ تَدَاخُلُ ضِدِّهَا فَلَا مَرَاتِبَ فِيهَا فَتَتَسَاوٰى بِالنِّسْبَةِ اِلَيْهَا الذَّرَّاتُ وَ النُّجُومُ وَ الْجُزْءُ وَ الْكُلُّ وَ الْجُزْئِىُّ وَ الْكُلِّىُّ وَ النُّوَاةُ وَ الشَّجَرُ وَ الْعَالَمُ وَ الْاِنْسَانُ بِسِرِّ مُشَاهَدَةِ غَايَةِ كَمَالِ الْاِنْتِظَامِ
— 932 —
الْاِتِّزَانِ الْاِمْتِيَازِ الْاِتِّقَانِ الْمُطْلَقَاتِ مَعَ السُّهُولَةِ فِى الْكَثْرَةِ وَ السُّرْعَةِ وَ الْخِلْطَةِ الْمُطْلَقَةِ وَ بِسِرِّ النُّورَانِيَّةِ وَ الشَّفَّافِيَّةِ وَ الْمُقَابَلَةِ وَ الْمُوَازَنَةِ وَ الْاِنْتِظَامِ وَ الْاِمْتِثَالِ وَ بِسِرِّ اِمْدَادِ الْوَاحِدِيَّةِ وَ يُسْرِ الْوَحْدَةِ وَ تَجَلِّى الْاَحَدِيَّةِ وَ بِسِرِّ الْوُجُوبِ وَ التَّجَرُّدِ وَ مُبَايَنَةِ الْمَاهِيَّةِ وَ بِسِرِّ عَدَمِ التَّقَيُّدِ وَ عَدَمِ التَّحَيُّزِ وَ عَدَمِ التَّجَزِّى وَ بِسِرِّ اِنْقِلَابِ الْعَوَائِقِ وَ الْمَوَانِعِ اِلٰى حُكْمِ الْوَسَائِلِ الْمُسَهِّلَاتِ وَ بِسِرِّ اَنَّ الذَّرَّةَ وَ الْجُزْءَ وَ الْجُزْئِىَّ وَ النُّوَاةَ وَ الْاِنْسَانَ لَيْسَتْ بِاَقَلَّ صَنْعَةً وَ جَزَالَةً مِنَ النَّجْمِ وَ الْكُلِّ وَ الْكُلِّىِّ وَ الشَّجَرِ وَ الْعَالَمِ فَخَالِقُهَا هُوَ خَالِقُ هٰذِهِ بِالْحَدْسِ الشُّهُودِىِّ وَ بِسِرِّ اَنَّ الْمُحَاطَ وَ الْجُزْئِيَّاتِ كَالْاَمْثِلَةِ الْمَكْتُوبَةِ الْمُصَغَّرَةِ اَوْ كَالنُّقَطِ الْمَحْلُوبَةِ الْمُعَصَّرَةِ فَلَا بُدَّ اَنْ يَكُونَ الْمُحِيطُ وَ الْكُلِّيَّاتُ فِى قَبْضَةِ خَالِقِ الْمُحَاطِ وَ الْجُزْئِيَّاتِ لِيُدْرِجَ مِثَالَهَا فِيهَا بِمَوَازِينِ عِلْمِهِ اَوْ يُعَصِّرَهَا مِنْهَا بِدَسَاتِيرِ حِكْمَتِهِ وَ بِسِرِّ كَمَا اَنَّ قُرْاٰنَ الْعِزَّةَ الْمَكْتُوبَ عَلَى الذَّرَّةِ الْمُسَمَّاةِ بِالْجَوْهَرِ الْفَرْدِ بِذَرَّاتِ الْاَثِيرِ لَيْسَ بِاَقَلَّ جَزَالَةً وَ خَارِقِيَّةَ صَنْعَةٍ مِنْ قُرْاٰنِ الْعَظَمَةِ الْمَكْتُوبِ عَلٰى صَحِيفَةِ السَّمَاءِ بِمِدَادِ النُّجُومِ وَ الشُّمُوسِ كَذٰلِكَ اَنَّ وَرْدَ الزُّهْرَةِ لَيْسَتْ بِاَقَلَّ جَزَالَةً وَ صَنْعَةً مِنْ دُرِّىِّ نَجْمِ الزُّهْرَةِ وَ لَا النَّمْلَةُ مِنَ الْفِيلَةِ وَ لَا الْمِكْرُوبُ مِنَ الْكَرْكَدَانِ وَ لَا النَّحْلَةُ مِنَ النَّخْلَةِ بِالنِّسْبَةِ اِلٰى قُدْرَةِ خَالِقِ الْكَائِنَاتِ فَكَمَا اَنَّ غَايَةَ كَمَالِ السُّرْعَةِ وَ السُّهُولَةِ فِى اِيجَادِ الْاَشْيَاءِ اَوْقَعَتْ اَهْلَ الضَّلَالَةِ فِى اِلْتِبَاسِ التَّشْكِيلِ بِالتَّشَكُّلِ الْمُسْتَلْزِمِ لِمُحَالَاتٍ غَيْرِ مَحْدُودَةٍ تَمُجُّهَا الْاَوْهَامُ كَذٰلِكَ اَثْبَتَتْ لِاَهْلِ الْهِدَايَةِ تَسَاوِىَ النُّجُومِ مَعَ الذَّرَّاتِ بِالنِّسْبَةِ اِلٰى قُدْرَةِ خَالِقِ الْكَائِنَاتِ جَلَّ جَلَالُهُ وَ لَا اِلٰهَ ِالَّا هُوَ اللّٰهُ اَكْبَرُ
— 933 —
بو پك عظيم مسئلهِٔ قدرته دائر عربى فقرهنڭ قيصهجه مئالنڭ بر نوع ترجمهسندن أوّل، قلبه إخطار ايديلن بر حقيقتى بيان ايدرز. شويله كه:
قدرتڭ وجودى، كائناتڭ وجودندن داها زياده قطعيدر. بلكه بتون مخلوقات، هر برى هم برابر او قدرتڭ مجسّم كلماتيدر. اونڭ عين اليقين وجودينى گوستررلر. اونڭ موصوفى اولان قديرِ مطلقه عددلرنجه شهادتلر ايدرلر. داها حجّتلرله او قدرتڭ إثباتنه إحتياج يوقدر. بلكه ايمانده أڭ أهمّيتلى بر أساس، حشر و نشرڭ أڭ قوّتلى بر تمل طاشى و چوق مسائلِ ايمانيه و حقائقِ قرآنيهيه أڭ لزوملى بر مدار اولان و
مَا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمْ اِلَّا كَنَفْسٍ وَاحِدَةٍ
آيتنڭ دعوا ايتديگى و بتون عقللر اوڭا يول بولامدقلرندن، حيرتده، عجزده، بر قسمى إنكارده قالدقلرى قدرته عائد بر دهشتلى حقيقتڭ إثباتى لازمدر.
ايشته او أساس، او تمل، او مدار، او دعوا، او حقيقت ايسه مذكور آيتڭ مئاليدر. يعنى: "أى جنّ و إنس! بتون سزلرڭ ياراديلماڭز، ايجاديڭز و حشرده إحياڭز، ديريلتيلمهڭز؛ بر تك نفسڭ ايجادى گبى قدرتمه قولايدر." بر بهارى، تك بر چيچك مِثللو سهولتله ايجاد ايدر. جزئى، كلّى، كوچك، بيوك، آز، چوق؛ او قدرته نسبةً فرقلرى يوقدر. سيّارهلرى، ذرّهلر گبى قولاى دونديرر.
ايشته مذكور عربى فقره، يالڭز بو دهشتلى مسئلهيه "طوقوز باصامق" ايله پك قطعى و قوّتلى بر حجّتى بيان ايدر. غايت قيصه بر مئالى شودر: باصامغڭ أساسنه إشارت ايدن:
اِذْ هُوَ الْقَدِيرُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ بِقُدْرَةٍ مُطْلَقَةٍ مُحِيطَةٍ ضَرُورِيَّةٍ
— 934 —
نَاشِئَةٍ لَازِمَةٍ ذَاتِيَّةٍ لِلذَّاتِ الْاَقْدَسِيَّةِ فَمُحَالٌ تَدَاخُلُ ضِدِّهَا فَلَا مَرَاتِبَ فِيهَا فَتَتَسَاوٰى بِالنِّسْبَةِ اِلَيْهَا الذَّرَّاتُ وَ النُّجُومُ وَ الْجُزْءُ وَ الْكُلُّ وَ الْجُزْئِىُّ وَ الْكُلِّىُّ وَ النُّوَاةُ وَ الشَّجَرُ وَ الْعَالَمُ وَ الْاِنْسَانُ
يعنى: هر شيئه قدير اويله بر قدرتى وار كه؛ بتون أشيايى إحاطه ايتمش و ذاتِ واجب الوجوده لزومِ ذاتى ايله و فنِّ منطق تعبيرنجه ضروريتِ ناشئه ايله لازمدر، واجبدر، إنفكاكى محالدر، إمكانى يوقدر. مادام بويله بر لزومله بويله بر قدرت ذاتِ أقدسدهدر، ألبته اونڭ ضدّى اولان عجز هيچ بر جهتله ايچنه گيرهمز، ذاتِ قديره عارض اولاماز. مادام بر شيده مرتبهلرڭ بولونماسى، اونڭ ضدّى ايچنه گيرمهسى ايلهدر. مثلا؛ حرارتڭ درجه و مرتبهلرى صوغوغڭ گيرمهسى و گوزللگڭ ايسه چركينلگڭ مداخلهسى ايله اولماسى و بو ذاتى قدرته ضد اولان عجز، اوڭا ياناشماسى هيچ بر جهتله إمكانى يوق. ألبته او قدرتِ مطلقهده مرتبهلر بولونماز. مادام مرتبهلر اونده بولونماز؛ ألبته او قدرته نسبةً ييلديزلر، ذرّهلر مساوى و جزء و كلّ و بر فرد و بتون نوع او قدرته قارشى فرقلرى يوقدر. و بر چكردك و قوجه آغاجى و كائنات و إنسان و بر نفسى ديريلتمهسى و حشرده بتون ذىروحلرڭ إحياسى، او قدرته نسبةً مساويدرلر و قولايدر. بيوك كوچك، آز چوق؛ فرقى يوقدر. بو حقيقته قطعى شاهد، خلقتِ أشياده گورديگمز كمالِ صنعت، نظام، ميزان، تمييز، كثرت، سرعتِ مطلقهده سهولتِ مطلقه و تام قولايلقدر.
برنجى باصامق اولان:
بِسِرِّ مُشَاهَدَةِ غَايَةِ كَمَالِ الْاِنْتِظَامِ الْاِتِّزَانِ الْاِمْتِيَازِ الْاِتِّقَانِ الْمُطْلَقَاتِ مَعَ السُّهُولَةِ الْمُطْلَقَةِ فِى الْكَثْرَةِ وَ السُّرْعَةِ وَ الْخِلْطَةِ
مئالى، بو مذكور حقيقتدر.
— 935 —
ايكنجى باصامق:
وَ بِسِرِّ النُّورَانِيَّةِ وَ الشَّفَّافِيَّةِ وَ الْمُقَابَلَةِ وَ الْمُوَازَنَةِ وَ الْاِنْتِظَامِ وَ الْاِمْتِثَالِ
در.
بونڭ ايضاح و تفصيلاتنى، اوننجى سوزڭ آخرينه و يگرمى طوقوزنجى سوزه و يگرمنجى مكتوبه حواله ايدوب قيصهجه بر إشارت ايدرز. أوت ناصلكه نورانيت جهتيله گونشڭ ضياسى و عكسى، قدرتِ ربّانيه ايله دڭز يوزينه و بتون قبارجقلرينه گيرمهسى، بر تك جام پارچهسنه گيرمهسى گبى قولايدر، ايكيسى مساويدر. اويله ده ذاتِ نور الأنوارڭ نورانى قدرتى دخى گوكلرى، ييلديزلرى ياراتماسى، دونديرمسى؛ سينكلرڭ، ذرّهلرڭ ايجادى و دونديرمسى گبى اوڭا قولايدر، آغير گلمز.
هم ناصلكه شفّافيت خاصّهسيله بر تك آيينهجكده و بر گوز ببگنده گونشڭ مثالى صورتى قدرتِ إلٰهيه ايله بولونور، عين قولايلقله بتون پارلاق شيلره و قطرهلره و شفّاف ذرّهجكلره و دڭز يوزلرينه او عكسى و ايشيغى أمرِ إلٰهى ايله ويريلير. عينًا اويله ده؛ مصنوعاتڭ ملكوتيت و ماهيت يوزلرى شفّاف و پارلاق اولماسندن، قدرتِ مطلقهنڭ جلوهسى، تأثيرى بر تك نفسڭ ايجادنده بولونماسى قولايلغى درجهسنده بتون حيواناتى ياراتير. آز چوق، بيوك كوچك، فرق يوق.
هم ناصلكه طاغلرى طارتهجق درجهده غايت بيوك و تام حسّاس بر ترازىيه ايكى مساوى جويز قونولسه، بر كوچك چكردك بر جويزه علاوه ايديلسه، ترازينڭ بر گوزى طاغ باشنه، بر گوزى ده درين درهيه اينديرمهسى قولايلغى درجهسنده، او ايكى جويز يرينه ايكى مساوى طاغ ميزانڭ ايكى گوزينه قونولسه بريسنه بر جويز علاوهسيله بر طاغى گوكلره قالديرر، بر طاغى درهلره اينديرر. عينًا اويله ده؛ علمِ كلامڭ تعبيرنجه "إمكان، مساوى الطرفَيْن"در. يعنى، واجب و ممتنع اولميان، بلكه
— 936 —
ممكن و محتمل اولان شيلرڭ وجود و عدملرى، بر سبب بولونمازسه مساويدر، فرقلرى يوقدر. بو إمكان و مساواتده آز چوق، بيوك كوچك بردرلر. ايشته مخلوقات ممكندرلر و إمكان دائرهسنده وجود و عدملرى مساوى اولماسندن، واجب الوجودڭ حدسز قدرتِ أزليهسى بر تك ممكنه وجود ويرمهسى قولايلغنده بتون ممكناتڭ وجودى، عدمڭ موازنهسنى بوزار، هر شيئه لايق بر وجودى گيديرر. و وظيفهسى بيتمش ايسه، ظاهرى وجود لباسنى چيقارييور، صورتا عدمه، بلكه دائرهِٔ علمدهكى معنوى وجوده گوندرر. ديمك أشيا، قديرِ مطلقه ويريلسه؛ بهار بر چيچك قدر، بتون إنسانلرڭ حشرده إحيالرى بر نفس قدر قولاى اولور. أگر أسبابه إسناد ايديلسه، بر چيچك بر بهار قدر و بر سينك بتون حيوانات قدر مشكلاتلى اولور.
هم ناصلكه إنتظام سرّيله، بر قوجه سفينه ويا طيّارهيى بر پارمغى دوگمهسنه طوقونمق ايله حركته گتيرمهسى، بر ساعتڭ زنبرگنه آناختارله پارمق طوقونمسيله حركته گيرمهسى درجهسنده قولاى و راحتدر. عينًا اويله ده؛ علمِ أزلينڭ دستورلريله و حكمتِ سرمديهنڭ قانونلريله و إرادهِٔ ربّانيهنڭ كلّى جلوهلرى و معيّن اصوللريله هر شيئه كلّى و جزئى، بيوك كوچك، آز چوق بر معنوى قالب، بر خصوصى مقدار، بر خاص حدود ويريلديگندن، تام إنتظامِ علمى و إراده قانونى ايچندهدرلر. ألبته قديرِ مطلق حدسز قدرتيله منظومهِٔ شمسيهيى چويرمهسى و أرض سفينهسنى مدارِ سنويسنده گزديرمهسى، بر جسدده قانى و قاندهكى كريواتِ حمرا و بيضايى و او كرهجكلردهكى ذرّهلرى نظاملى، حكمتلى چويرمهسى درجهسنده سهولتلى و قولايدر كه؛ بر إنسانى كائنات سيستمنده خارقه جهازلريله بر قطره صودن بردن زحمتسز ياراتير. ديمك او أزلى و حدسز قدرته إسناد ايديلسه؛ بو كائناتڭ ايجادى، بر إنسانڭ ايجادى قدر سهولت پيدا ايدر، قولاى اولور. أگر
— 937 —
اوڭا ويريلمزسه؛ بر تك إنسانى، عجيب جهازلرى و طويغولريله ياراتمق، كائنات قدر مشكلاتلى اولور.
هم ناصلكه إطاعت و إمتثال و أمر ديڭلهمك سرّيله؛ بر قوماندان بر "آرش" أمريله بر نفرى هجومه سَوق ايتديگى گبى.. عين أمرله قوجه بر مطيع اوردويى دخى قولايجه هجومه تحريك ايدر. عينًا اويله ده: إرادهِٔ إلٰهى قانونلرينه كمالِ إطاعتده و تكوينى أمرِ ربّانينڭ إشارتنه أمربر نفر و أمر قولى مِثللو فطرى مَيل و شوق ايچنده و علمِ أزلى و حكمتڭ تعيين ايتدكلرى خطِّ حركت دستورلرى دائرهسنده و اوردو نفرلرندن بيڭ درجه زياده إطاعتلى و أمر ديڭلر و أمر قولى حكمنده اولان مصنوعات، خصوصًا ذىحياتلردن بر تك فردى، "عدمدن هايدى وجوده چيق، وظيفه باشنه گير!" دييه أمرِ ربّانى ايله و علمڭ تعيين ايتديگى طرزده و إرادهنڭ تخصيص أيلديگى صورتده قدرت اوڭا مخصوص بر وجود گيديروب، ألنى طوتوب، ميدانه چيقارمق قولايلغنده بهاردهكى ذىحياتڭ اوردوسنى عين قوّت و قدرتله ايجاد ايدر، وظيفهلر ويرر. ديمك هر شى او قدرته إسناد ايديلسه؛ بتون ذرّات اوردوسنڭ و ييلديزلر فرقهلرينڭ ايجادى، بر ذرّه بر تك ييلديز قدر قولاى و سهولتلى اولور. أگر أسبابه إسناد ايديلسه بر ذىحياتڭ گوز ببگنده و دماغندهكى ذرّهنڭ عجيب وظيفهلرينى يرينه گتيرهجك بر قابليتله ياراديلماسى، حيوانات اوردوسى قدر مشكلاتلى و زحمتلى اولور.
اوچنجى باصامق:
وَبِسِرِّ اِمْدَادِ الْوَاحِدِيَّةِ وَ يُسْرِ الْوَحْدَةِ وَ تَجَلِّى الْاَحَدِيَّةِ
در. قيصهجق إشارتلرله مئالنه باقهجغز. يعنى، ناصلكه بر پادشاه و قوماندانِ أعظم، حاكميتنڭ واحديتى و بتون رعيتى يالڭز اونڭ أمرلرينه گوره حركتى جهتيله؛ او حاكمِ أعظم، قوجه مملكتى و بيوك ملّتى إداره ايتمهسى، بر كوى أهلنى إداره ايتمك قدر قولاى اولور. چونكه حكمده واحديت إعتباريله؛ أفرادِ ملّت عينًا
— 938 —
عسكر نفراتى گبى تسهيلاته وسيله اولوب، قولايجه أمرلر، قانونلر تطبيق ايديلير. أگر مختلف حاكملره بيراقيلسه؛ چوق كشماكشه دوشمهسيله برابر، بر تك كويڭ بلكه بر خانهنڭ او مملكت قدر إدارهسى مشكل اولور. هم او إطاعتلى ملّت، بر تك قوماندانه باغلانماسى حيثيتيله؛ هر بر فردِ نفر گبى، او قوماندانڭ قوّتنه و جهازات دپولرينه و اوردوسنه طايانديغى بر قوّت ايله بر شاهى أسير ايدهبيلير، بيڭ درجه شخصى قوّتندن زياده ايش گورهبيلير. اونڭ او پادشاهه إنتسابى حدسز بر قوّتى و إقتدارى اولوب پك بيوك ايشلر ياپار. أگر او إنتساب كسيلسه؛ او بيوك قوّت گيدر، كندى بيلگندهكى جزئى قوّتيله و بلندهكى آز جبخانه و فشنكلرى مقدارنجه ايش گورهبيلير. يوقسه إنتساب قوّتنه طايانان مذكور عسكرڭ گورديگى بتون ايشلر اوندن ايستهنيلسه، بيلگنده بر اوردو قوّتى و بلنده پادشاهڭ جبخانهلر آنبارى بولونمق گركدر.
عينًا اويله ده: سلطانِ أزل و أبد، صانعِ قدير، واحديتِ سلطنت و حاكميتِ مطلقه جهتيله، كائناتى بر شهر قولايلغنده و بر بهارى بر باغچه سهولتنده و حشرده بتون ئولمشلرى إحيا ايتمك، او باغچه آغاجلرينڭ ياپراق، چيچك، ميوهلرينى گلن بهارده ياراتمق قولايلغنده ياپار. و قولايجه بر سينگى، قوجه قارتال قوشى سيستمنده ياراتير. و سهولتله بر إنسانى بر كوچك كائنات حكمنه گتيرر. أگر أسبابه ويريلسه؛ بر ميقروب بيڭ گرگدان، بر ميوه بر بيوك آغاج قدر مشكلاتلى اولور. و بلكه ذىحياتڭ بدننده عجيب وظيفهلرى گورن هر بر ذرّهيه هر شيئى گورهجك بر گوز و هر شيئى بيلهجك بر علم ويريلمك لازمدر كه، او اينجه و مكمّل وظيفهِٔ حياتيهيى ياپابيلسين.
هم وحدتده يُسر و سهولت و قولايلق او درجهيه گلير. ناصلكه بر اوردو تجهيزاتى بر تك ألدن، بر تك فابريقهدن گلمهسيله، بر تك نفرڭ تجهيزاتِ عسكريهسى
— 939 —
گبى قولايلاشير، أگر آيرى آيرى أللر قاريشسه و مختلف جهازات هر برى باشقه فابريقهدن آلينسه، او وقت بر تك نفر تجهيزاتى، كميت نقطهسنده بيڭ مشكلاتله تدارك ايديلهبيلير، متعدّد آمر و ضابطلر قاريشديغى جهتيله بيڭ نفر قدر صعوبت پيدا ايدر. هم بيڭ نفرڭ إدارهسى و قوماندانلغى بر تك ضابطه ويريلسه، بر جهتده بر نفر قدر قولاى اولور، أگر اون ضابطه ويا نفرلره بيراقيلسه، پك قاريشق و مشكل دوشر. عينًا اويله ده؛ هر شى واحدِ أحده ويريلسه، بر تك شى گبى قولاى اولور. أگر أسبابه إسناد ايديلسه، بر تك ذىحيات، زمين قدر مشكل، بلكه إمكانسز اولور. ديمك وحدتده قولايلق، وجوب و لزوم درجهسنه گلير. و كثرتلى أللر قاريشمقده صعوبت، إمكانسزلق درجهسنه دوشر.
رسالهِٔ نور مكتوباتنده دينيلديگى گبى، أگر گيجه - گوندوزدهكى تبدّلاتى و ييلديزلرڭ حركاتى و سنهدهكى گوز، قيش، بهار، ياز گبى موسملرڭ تحوّلاتى بر تك مدبّره و آمره بيراقيلسه؛ او قوماندانِ أعظم، بر نفرى اولان كُرهِٔ أرضه أمر ايدر كه: "قالق، دون، گز!" او ده، او إلتفات و أمرڭ نشئه و سَوينجندن مجذوب مولوى گبى ايكى حركتيله يومى و سنوى تحوّلاته و ييلديزلرڭ ظاهرى و خيالى حركتلرينه غايت قولايجه بر وسيله اولوب وحدتدهكى تام سهولت و غايت قولايلغى گوسترر. أگر او تك آمره دگل، بلكه أسبابه و ييلديزلرڭ كيفلرينه بيراقيلسه و أرضه "سن طور، گزمه" دينيلسه؛ او حالده، أرضدن بيڭلر درجه بيوك، بيڭلر ييلديزلر و گونشلر، هر گيجه و هر سنه ميليونلر و ميليارلر سنهلك مسافهلرى كسمك و گزمكله موسملر و گيجه گوندوز گبى او وضعيتِ أرضيه و سماويه حصول بولابيلير. و إمكانسزلق و محاليت درجهسنده مشكل و صعوبتلى دوشر.
اوچنجى باصامقدهكى وَتَجَلِّى الْاَحَدِيَّةِ كلمهسى، پك بيوك و چوق اينجه و درين و غايت گنيش بر حقيقته إشارت ايدر. اونڭ ايضاح و إثباتنى رسالهِٔ نوره حواله ايدوب، غايت قيصه بر تمثيل ايله بر تك نكتهسنى بيان ايدهجگز.
— 940 —
أوت ناصلكه گونش، ضياسيله عموم زمينى ايشيقلانديروب واحديته بر مثال اولديغى گبى، آيينه گبى مقابلندهكى هر شفّاف شيده تمثالى و عكسى و يدى رنكلى ضياسيله و ذاتنڭ صورتيله بولونوب أحديته دخى بر مثال تشكيل ايدر. أگر گونشڭ علمى و قدرتى و إختيارى اولسه ايدى و جام پارچهلرينڭ و ايچنده گونشجكلر گورونن قطرهلرڭ و قبارجقلرڭ قابليتلرى بولونسه ايدى؛ إرادهِٔ إلٰهيهنڭ قانونيله هر بريسنده و ياننده تمثاليله و صفتلريله تام بر گونش بولونوب، سائر يرلرده بولونماسى اونڭ تصرّفاتنه هيچ نقصان ويرميهرك قدرتِ ربّانيهنڭ أمريله، تأثيريله، حكميله پك بيوك ظهوراته سبب اولارق، أحديتدهكى فوق العاده قولايلق و سهولتى گوسترر.
عينًا اويله ده؛ صانعِ ذو الجلال، واحديت إعتباريله بتون أشيايى إحاطه ايدن علم و إرادهسى و قدرتيله باقار و حاضر و ناظر اولديغى گبى، أحديت جهتيله و تجلّيسيله هر شيئڭ، خصوصًا ذىحياتڭ ياننده إسملرى و صفتلريله بولونور كه؛ قولايجه، بر آنده سينگى قارتال سيستمنده، بر إنسانى كوچك بر كائنات سيستمنده ايجاد ايدر. و ذىحياتى اويله معجزاتلى بر شكلده ياراتير كه؛ أگر بتون أسباب طوپلانسه، بر بلبلى، بر سينگى ياپامازلر. و بر بلبلى يارادان، بتون قوشلرى يارادان اولابيلير و بر إنسانى خلق ايدن، آنجق كائناتى ايجاد ايدن ذاتدر.
دردنجى و بشنجى باصامق:
وَ بِسِرِّ الْوُجُوبِ وَ التَّجَرُّدِ وَ مُبَايَنَةِ الْمَاهِيَّةِ وَ بِسِرِّ عَدَمِ التَّقَيُّدِ وَ عَدَمِ التَّحَيُّزِ وَ عَدَمِ التَّجَزِّى
بو ايكى باصامغڭ حقيقتنى عمومه إفاده ايتمك چوق مشكل اولماسندن، يالڭز قيصهجق بر ايكى نكتهسى و مختصر مئالى بيان ايديلهجك. يعنى، وجود مرتبهلرينڭ أڭ قوّتلى و صارصيلماز اولان وجوب مرتبهسنده و أزلى و أبدى درجهسنده بر وجود صاحبى و مادّياتدن
— 941 —
منزّه و مجرّد و بتون ماهيتلره مباين بر ماهيتِ مقدّسهيى طاشييان بر قديرِ مطلقڭ قدرتنه نسبةً، ييلديزلر ذرّهلر گبى و حشر بر بهار مِثللو و حشرده بتون إنسانلرى ديريلتمهسى بر نفسڭ إحياسى درجهسنده قولايدر. چونكه وجود طبقهلرندن قوّتلى بر نوعڭ بر طيرناغى، خفيف بر طبقهنڭ بر طاغنى ألنه آلير، چويرر. مثلا؛ قوّتلى وجودِ خارجيدن بر آيينه و قوّهِٔ حافظه، ضعيف و خفيف اولان وجودِ مثالى و معنويدن يوز طاغى و بيڭ كتابى ايچنه آليرلر و چويرهبيليرلر. ايشته وجودِ مثالى نه درجه قوّتجه وجودِ خارجيدن آشاغى ايسه، ممكناتڭ حادث و عارضى وجودلرى دخى أزلى، سرمدى، واجب بر وجوددن بيڭلر درجه داها آشاغى و خفيفدر كه، او مقدّس وجود، بر ذرّه تجلّيسيله، ممكناتڭ بر عالمنى چويرر. مع التأسّف شيمديلك سملى خستهلق گبى اوچ أهمّيتلى سبب مساعده ايتمدكلرندن، بو پك اوزون حقيقتى و نكتهلرينى رسالهِٔ نوره و باشقه زمانه حواله ايدرز.
آلتنجى باصامق:
وَ بِسِرِّ اِنْقِلَابِ الْعَوَائِقِ وَ الْمَوَانِعِ اِلٰى حُكْمِ الْوَسَائِلِ الْمُسَهِّلَاتِ
يعنى: ناصلكه فنّڭ تعبيرنجه عقدهِٔ حياتيه نامنده بر جلوهِٔ إرادهِٔ إلٰهيهنڭ و أمرِ تكوينىنڭ بر قانونى ايله و او أمر و إرادهنڭ توجّهلريله قوجه بر آغاجڭ شعورسز دال و سرت بوداقلرى، ميوهلرينه و ياپراق و چيچكلرينه زنبرگى و معدهسى حكمندهكى او عقدهِٔ حياتيهدن اونلره گيدهجك لزوملى مادّهلر و أرزاقلره عوائق و موانع و سد اولمازلر، بلكه تسهيلاته وسيله اولويورلر؛ عينًا اويله ده: كائنات و بتون مخلوقاتڭ ايجادنده بتون مانعلر بر جلوهِٔ إراده و توجّهِ أمرِ ربّانىيه قارشى ممانعتى بيراقوب قولايلغه آلَت اولماسندن، قدرتِ سرمديه او تك آغاجى ايجاد قولايلغنده، كائناتى و زميندهكى أنواعِ مخلوقاتى ايجاد ايدر، هيچ بر شى اوڭا آغير گلمز.
— 942 —
أگر بتون ايجادلر او قدرته ويريلمزسه؛ او وقت او تك آغاجڭ إنشا و إدارهسى، بتون آغاجلر، بلكه زمينڭ ايجادى و إدارهسى قدر مشكل اولاجق. چونكه او زمان هر شى مانع و سد اولور. او حالده بتون أسباب طوپلانسه؛ بر آغاجڭ أمردن، إرادهدن گلن عقدهِٔ حياتيه معدهسندن، زنبرگندن إنتظام ايله ميوه، ياپراق، دال و بوداقلره لازم أرزاق و جهازاتى گوندرهمزلر. إلّا كه، آغاجڭ هر بر جزئنه، حتّى هر بر ذرّهسنه بتون آغاجى و أجزاسنى و ذرّاتنى گورهجك و بيلهجك و يارديم ايدهجك بر گوز، بر إحاطهلى علم، بر خارقه قدرت و فوق العاده معاونت ويريلسين.
ايشته بو بش عدد باصامقلردن چيق، باق. كفر و شركده نه درجه مشكلات، بلكه محالات بولونديغنى و نه قدر عقلدن، منطقدن اوزاق و ممتنع اولديغنى؛ و ايمانده و قرآن يولنده نه قدر سهولت و وجوب درجهسنده قولايلق و نه قدر معقول و مقبول و لزوم درجهسنده قطعى و راحت بر حق و حقيقت بولونديغنى گور، بيل. "الحمد ِللّٰهِ على نعمة الايمان" دى.
(راحتسزلق و صيقنتيلر، بو أهمّيتلى باصامغڭ باقى قسمنى تأخيره سبب اولديلر.)
يدنجى باصامق:
وَ بِسِرِّ اَنَّ الذَّرَّةَ وَ الْجُزْءَ وَ الْجُزْئِىَّ وَ النُّوَاةَ وَ الْاِنْسَانَ لَيْسَتْ بِاَقَلَّ صَنْعَةً وَ جَزَالَةً مِنَ النَّجْمِ وَ الْكُلِّ وَ الْكُلِّىِّ وَ الشَّجَرِ وَ الْعَالَمِ
بر إخطار:بو طوقوز باصامقلرڭ حقيقتلرينڭ أساسى و معدنى و گونشى، سورهِٔ إخلاصدن
قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ اَللّٰهُ الصَّمَدُ
آيتلريدر. سرِّ أحديت و صمديت جلوهسندن گلن لمعهلره قيصه إشارتلردر.
— 943 —
بو يدنجينڭ مئالنه بر ايكى نكته ايله غايت مختصر باقوب، تفصيلنى رسالهِٔ نوره حواله ايدرز. يعنى؛ گوز و بيندهكى عجيب وظيفهلرى گورن بر ذرّه، بر ييلديزدن و بر جزء، كلّ مجموعندن.. مثلا؛ دماغ و گوز، إنسانڭ تمامندن و جزئى بر فرد، حسنِ صنعتجه و غرابتِ خلقتجه عموم بر نوعدن و بر إنسان، عجيب جهازلريله كلّى جنس حيواندن و بر فهرسته و پروغرام و قوّهِٔ حافظه حكمنده اولان بر چكردك، مكمّل مصنوعيتى و مخزنيتجه قوجه آغاجندن و بر كوچك كائنات اولان بر إنسان، كمالِ خلقتى و جمعيتلى خارقه جهازلرينڭ بيڭلر عجيب وظيفهلرى گورهجك بر طرزده مخلوقيتى كائناتدن آشاغى دگللر.
ديمك ذرّهيى ايجاد ايدن، ييلديزڭ ايجادندن عاجز قالاماز. و لسان گبى بر عضوى خلق ايدن، ألبته إنسانى قولايجه خلق ايدر. و بر تك إنسانى بويله مكمّل يارادان، هر حالده بتون حيواناتى كمالِ سهولتله ياراتهبيلهجك و گوزيمز اوڭنده ياراتييور. و چكردگى بر ليسته، بر فهرسته، بر دفترِ قوانينِ أمريه، بر عقدهِٔ حياتيه ماهيتنده يارادان، ألبته بتون آغاجلرڭ خالقى اولابيلير. و عالمڭ بر نوع معنوى چكردگى و جمعيتلى ميوهسى اولان إنسانى خلق ايدوب بتون أسماءِ إلٰهيهيه مظهر و آيينه و بتون كائناتله علاقهدار و زمينڭ خليفهسى ياپان ذاتڭ، ألبته و ألبته اويله بر قدرتى وار كه، قوجه كائناتى إنسان ايجادينڭ قولايلغى و سهولتى درجهسنده خلق ايدوب تنظيم ايدر.
اويله ايسه؛ ذرّهنڭ و جزء و جزئى و چكردك و بر إنسانڭ خالقى، صانعى، ربّى كيم ايسه؛ ألبته بداهتله ييلديزلرڭ و نوعلرڭ و كلّ و كلّياتلرڭ و آغاجلرڭ و بتون كائناتڭ خالقى، صانعى، ربّى عينًا اودر. باشقه اولماسى محال و ممتنعدر.
— 944 —
سكزنجى باصامق:
وَبِسِرِّ اَنَّ الْمُحَاطَ وَ الْجُزْئِيَّاتِ كَالْاَمْثِلَةِ الْمَكْتُوبَةِ الْمُصَغَّرَةِ اَوْ كَالنُّقَطِ الْمَحْلُوبَةِ الْمُعَصَّرَةِ فَلَا بُدَّ اَنْ يَكُونَ الْمُحِيطُ وَ الْكُلِّيَّاتُ فِى قَبْضَةِ خَالِقِ الْمُحَاطِ وَ الْجُزْئِيَّاتِ لِيُدْرِجَ مِثَالَهَا فِيهَا بِمَوَازِينِ عِلْمِهِ اَوْ يُعَصِّرَهَا مِنْهَا بِدَسَاتِيرِ حِكْمَتِهِ
يعنى: إحاطه ايديلن جزئيات و كلّ و كلّياتڭ ايچنده بولونان فردلر و تخملر و چكردكلرڭ، إحاطه ايدن بيوك كلّياته نسبتلرى؛ گويا كوچوجك نمونه و غايت اينجه يازى ايله چوق كوچك قطعهده يازيلمش عين كلّ و كلّياتڭ نسخهلرى، مثاللريدر. اويله ايسه، إحاطه ايدن كلّيات، او جزئيات خالقنڭ قبضهسنده و تمامًا تصرّفنده بولونمق لازمدر. تا علمنڭ ميزانلريله و اينجه قلملريله او بيوك محيطڭ كتابنى، او چوق كوچوجك يوزر قطعهلرده، دفترلرده درج ايدهبيلسين. هم إحاطه ايديلن أجزا و جزئياتڭ محيط ايله نسبتلرى، تمثيللرى، گويا سوت گبى محيطلكدن صاغيلمش قطرهلر.. ويا برى او محيطى صيقمش، او نقطهلر اوندن آقمش. مثلا؛ قاوون چكردگى، اونڭ عموم أطرافندن صاغيلمش بر قطره ويا او كتاب تمامًا ايچنده يازيلمش بر نقطهدر كه؛ فهرستهسنى، ليستهسنى، پروغرامنى طاشييور.
مادام بويلهدر، ألبته او جزئيات و قطرهلر و نقطهلر و فردلر صانعنڭ ألنده، او محيط كلّ و كلّيات بولونمق ألزمدر. تا حكمتنڭ حسّاس دستورلريله او فردلرى، قطرهلرى، نقطهلرى اوندن صاغسين. ديمك بر تك تخمى، بر تك فردى يارادان، ألبته او بيوك كلّ و كلّياتى و اونلرى إحاطه ايدن و اونلردن چوق بيوك اولان ديگر كلّياتلرى و جنسلرى يارادان ينه اودر، باشقه اولاماز. اويله ايسه، بر تك نفسى يارادان، بتون إنسانلرى ياراتهبيلير. و بر تك ئولويى ديريلتن، حشرده بتون جنّ و
— 945 —
إنس ئولولرينى ديريلتهبيلير و ديريلتهجك. ايشته
مَا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمْ اِلَّا كَنَفْسٍ وَاحِدَةٍ
آيتنڭ حكمى و دعواسى غايت قطعى و پارلاق بر صورتده حق و عينِ حقيقت اولديغنى گور.
طوقوزنجى باصامق:
وَ بِسِرِّ كَمَا اَنَّ قُرْاٰنَ الْعِزَّةِ الْمَكْتُوبَ عَلَى الذَّرَّةِ الْمُسَمَّاةِ بِالْجَوْهَرِ الْفَرْدِ بِذَرَّاتِ الْاَثِيرِ لَيْسَ بِاَقَلَّ جَزَالَةً وَ خَارِقِيَّةَ صَنْعَةٍ مِنْ قُرْاٰنِ الْعَظَمَةِ الْمَكْتُوبِ عَلٰى صَحِيفَةِ السَّمَاءِ بِمِدَادِ النُّجُومِ وَ الشُّمُوسِ كَذٰلِكَ اِنَّ وَرْدَ الزُّهْرَةِ لَيْسَتْ بِاَقَلَّ جَزَالَةً وَ صَنْعَةً مِنْ دُرِّىِّ نَجْمِ الزُّهْرَةِ وَ لَا النَّمْلَةُ مِنَ الْفِيلَةِ وَ لَا الْمِكْرُوبُ مِنَ الْكَرْكَدَانِ وَ لَا النَّحْلَةُ مِنَ النَّخْلَةِ بِالنِّسْبَةِ اِلٰى قُدْرَةِ خَالِقِ الْكَائِنَاتِ فَكَمَا اَنَّ غَايَةَ كَمَالِ السُّرْعَةِ وَ السُّهُولَةِ فِى اِيجَادِ الْاَشْيَاءِ اَوْقَعَتْ اَهْلَ الضَّلَالَةِ فِى اِلْتِبَاسِ التَّشْكِيلِ بِالتَّشَكُّلِ الْمُسْتَلْزِمِ لِمُحَالَاتٍ غَيْرِ مَحْدُودَةٍ تَمُجُّهَا الْاَوْهَامُ كَذٰلِكَ اَثْبَتَتْ لِاَهْلِ الْهِدَايَةِ تَسَاوِىَ النُّجُومِ مَعَ الذَّرَّاتِ بِالنِّسْبَةِ اِلٰى قُدْرَةِ خَالِقِ الْكَائِنَاتِ جَلَّ جَلَالُهُ وَ لَا اِلٰهَ ِالَّا هُوَ اللّٰهُ اَكْبَرُ
(بو صوڭ باصامغڭ اوزون بر بيانله مئالنى سويلهمك ايستردم. فقط مع التأسّف كيفى تحكّم و تضييقلردن گلن شدّتلى صيقنتيلر و تسمّمدن گلن ضعفيت و أليم خستهلقلر مانع اولماسندن، مئالنه يالڭز پك قيصه بر إشارتله إكتفايه مجبور اولدم.)
يعنى: ناصلكه فرضا قابلِ إنقسام اولميان و علمِ كلام و فلسفهده جوهرِ فرد نامنى آلان بر ذرّهده، اوندن داها كوچوجك اولان مادّهِٔ أثيريه ذرّهلريله بر قرآنِ عظيم الشان يازيلسه و سماوات صحيفهلرنده دخى ييلديزلر و گونشلرله ديگر بر قرآنِ كبير يازيلسه، ايكيسى موازنه ايديلسه؛ ألبته جوهرِ فرد ذرّهسندن يازيلان خردهبينى
— 946 —
قرآن، گوكلر يوزلرينى يالديزلايان قرآنِ عظيم و كبيردن عجائبجه و صنعتڭ إعجازنده گرى دگل، بلكه بر جهتده ايلرى اولديغى گبى؛ عينًا اويله ده: خالقِ كائناتڭ قدرتنه نسبةً مصنوعيتندهكى غرابت و جزالت نقطهسنده زهره چيچگى، زهره ييلديزندن گرى دگل و قارينجه، فيلدن آشاغى اولماز و ميقروب، گرگداندن خلقتجه داها عجيب و آرى سينگى، خرما آغاجندن فطرتِ عجيبهسيله داها ايلريدر. ديمك بر آرىيى يارادان، بتون حيوانلرى ياراتهبيلير. بر نفسى ديريلتن، حشرده بتون إنسانلرى إحيا ايدوب حشر ميداننده طوپلايهبيلير و طوپلايهجق. هيچ بر شى اوڭا آغير گلمز كه؛ گوزيمز اوڭنده غايت چابوق و قولايلقله هر بهارده حشرڭ يوز بيڭ نمونهلرينى ياراتييور.
صوڭ جملهِٔ عربيهنڭ غايت قيصهجق مئالى شودر: يعنى؛ أهلِ ضلالت، مذكور باصامقلرڭ صارصيلماز حقيقتلرينى بيلمدكلرندن و غايت چابوق و غايت قولايلقله بردن مخلوقات وجوده گلدكلرندن، تشكيلى و بر صانعڭ حدسز قدرتيله ايجادى، تشكّل و كندى كنديلرينه وجود بولمق توهّم ايدوب؛ هيچ بر ذهن، حتّى وهم دخى قبول ايتمديگى و هر جهتله محال و إمكانسز خرافهلرڭ قپوسنى كنديلرينه آچمشلر. مثلا؛ او حالده ذىحياتڭ هر بر ذرّهسنه حدسز بر قدرت، بر علم، هر شيئى گورهجك بر گوز و هر صنعتى ياپابيلهجك بر إقتدار ويرمك لازم گلير. بر تك إلٰهى قبول ايتمهمكله، ذرّهلر عددنجه إلٰههلرى مذهبلرنجه قبول ايتمگه مجبور اولارق جهنّمڭ أسفلِ سافليننه گيرمگه مستحق دوشرلر.
امّا أهلِ هدايت ايسه، گچن باصامقلردهكى قوّتلى حقيقتلر و صارصيلماز حجّتلر، سليم قلبلرينه و مستقيم عقللرينه غايت قطعى قناعت و قوّتلى ايمان و عين اليقين بر تصديق ويرمش كه، شبههسز و وسوسهسز إطمئنانِ قلب ايله إعتقاد ايدرلر كه؛ ييلديزلر، ذرّهلر، أڭ كوچك، أڭ بيوك؛ قدرتِ إلٰهىيه نسبةً فرقلرى يوقدر كه،
— 947 —
گوزيمز اوڭنده بو عجائبلر اولويور. و هر بر عجيبهِٔ صنعت
مَا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمْ اِلَّا كَنَفْسٍ وَاحِدَةٍ
آيتنڭ دعواسنى تصديق و حكمى عينِ حق و حقيقت اولديغنه شهادت ايدرلر، لسانِ حال ايله اَللّٰهُ اَكْبَرُ ديرلر. بز دخى اونلرڭ عددنجه اَللّٰهُ اَكْبَرُ ديرز. و شو آيتڭ دعواسنى بتون قوّت و قناعتمزله تصديق و حكمى عينِ حق و نفسِ حقيقت اولديغنه حدسز حجّتلرله شهادت ايدرز.
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلٰى مَنْ اَرْسَلْتَهُ رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ
وَ الْحَمْدُ ِللّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
٭ ٭ ٭
— 948 —
(رسالهِٔ نور نهدر و حقيقتلر مواجههسنده رسالهِٔ نور و ترجمانى نه ماهيتدهدرلر دييه بر تقريضنامهدر)
هر عصر باشنده حديثجه گلهجگى تبشير ايديلن دينڭ يوكسك خادملرى؛ أمرِ دينده مبتدى دگل، متّبعدرلر. يعنى، كنديلرندن و يڭيدن بر شى إحداث ايتمزلر، يڭى أحكام گتيرمزلر. أساسات و أحكامِ دينيهيه و سننِ محمّديهيه (عصم) حرفيًا إتّباع يوليله دينى تقويم و تحكيم و دينڭ حقيقت و أصليتنى إظهار و اوڭا قاريشديريلمق ايستهنيلن أباطلى رفع و إبطال و دينه واقع تجاوزلرى ردّ و إمحا و أوامرِ ربّانيهيى إقامه و أحكامِ إلٰهيهنڭ شرافت و علويتنى إظهار و إعلان ايدرلر. آنجق طورِ أساسىيى بوزمادن و روحِ أصلىيى رنجيده ايتمهدن يڭى ايضاح طرزلريله، زمانڭ فهمنه اويغون يڭى إقناع اصوللريله و يڭى توجيهات و تفصيلات ايله ايفاءِ وظيفه ايدرلر.
بو مأمورينِ ربّانيه، فعلياتلريله و عمللريله ده مأموريتلرينڭ مصدّقى اولورلر. صلابتِ ايمانيهلرينڭ و إخلاصلرينڭ آيينهدارلغنى بِالذّات ايفا ايدرلر. مرتبهِٔ ايمانلرينى فعلًا إظهار ايدرلر. و أخلاقِ محمّديهنڭ (عصم) تام عاملى و مشوارِ أحمديهنڭ (عصم) و حليهِٔ نبويهنڭ (عصم) حقيقى لابسى اولدقلرينى گوستررلر. خلاصه: عمل و أخلاق باقيمندن و سنّتِ نبويهيه (عصم) إتّباع و تمسّك جهتندن اُمّتِ محمّده (عصم) تام بر حسنِ مثال اولورلر و نمونهِٔ إقتدا تشكيل ايدرلر.
— 949 —
بونلرڭ كتاب اللّٰهڭ تفسيرى و أحكامِ دينيهنڭ ايضاحى و زمانڭ فهمنه و مرتبهِٔ علمنه گوره طرزِ توجيهى صددنده يازدقلرى أثرلر، كندى تلقاىِ نفسلرينڭ و قريحهِٔ علويهلرينڭ محصولى دگلدر، كندى ذكا و عرفانلرينڭ نتيجهسى دگلدر. بونلر، طوغريدن طوغرىيه منبعِ وحى اولان ذاتِ پاكِ رسالتڭ (عصم) معنوى إلهام و تلقيناتيدر. جلجلوتيه و مثنوئِ شريف و فتوح الغيب و أمثالى آثار هپ بو نوعدندر. بو آثارِ قدسيهيه او ذواتِ عاليشان آنجق ترجمان حكمندهدرلر. بو ذواتِ مقدّسهنڭ، او آثارِ بَرْگُزيِدهنڭ تنظيمنده و طرزِ بياننده بر حصّهلرى واردر؛ يعنى بو ذواتِ قدسيه، او معنانڭ مظهرى، مرآتى و معكسى حكمندهدرلر.
رسالهِٔ نور و ترجماننه گلنجه:بو أثرِ عالىشانده شيمدىيه قدر أمثالنه راستلانمامش بر فيضِ علوى و بر كمالِ نامتناهى موجود اولديغندن و هيچ بر أثرڭ نائل اولماديغى بر شكلده مشعلهِٔ إلٰهيه و شمسِ هدايت و نيّرِ سعادت اولان حضرتِ قرآنڭ فيوضاتنه وارث اولديغى مشهود اولديغندن؛ اونڭ أساسى نورِ محضِ قرآن اولديغى و أولياء اللّٰهڭ آثارندن زياده فيضِ أنوارِ محمّدىيى (عصم) حامل بولونديغى و ذاتِ پاكِ رسالتڭ اوندهكى حصّه و علاقهسى و تصرّفِ قدسيسى أولياء اللّٰهڭ آثارندن زياده اولديغى و اونڭ مظهرى و ترجمانى اولان معنوى ذاتڭ مظهريتى و كمالاتى ايسه او نسبتده عالى و أمثالسز اولديغى گونش گبى آشكار بر حقيقتدر.
أوت او ذات داها حالِ صباوتده ايكن و هيچ تحصيل ياپمهدن ظواهرى قورتارمق اوزره اوچ آيلق بر تحصيل مدّتى ايچنده علومِ أوّلين و آخرينه و لدنّيات و حقائقِ أشيايه و أسرارِ كائناته و حكمتِ إلٰهيهيه وارث قيلنمشدر كه، شيمدىيه قدر بويله مظهريتِ عليايه كيمسه نائل اولمامشدر. بو خارقهِٔ علميهنڭ أشى أصلا
— 950 —
مسبوق دگلدر. هيچ شبهه ايديلهمز كه؛ ترجمانِ نور، بو حاليله باشدن باشه عفّتِ مجسّمه و شجاعتِ خارقه و إستغناىِ مطلق تشكيل ايدن خارق العاده متانتِ أخلاقيهسى ايله بِالذّات بر معجزهِٔ فطرتدر و تجسّم ايتمش بر عنايتدر و بر موهبهِٔ مطلقهدر.
او ذاتِ ذىخوارق داها حدِّ بلوغه ايرمهدن بر علّامهِٔ بىعديل حالنده بتون جهانِ علمه ميدان اوقومش، مناظره ايتديگى أربابِ علومى إلزام و إسكات ايتمش، هر نرهده اولورسه اولسون واقع اولان بتون سؤاللره مطلق بر إصابتله و أصلا تردّد ايتمهدن جواب ويرمش، اون درت ياشندن إعتبارًا استادلق پايهسنى طاشيمش و متماديًا أطرافنه فيضِ علم و نورِ حكمت صاچمش، ايضاحلرندهكى اينجهلك و درينلك و بيانلرندهكى علويت و متانت و توجيهلرندهكى درين فراست و بصيرت و نورِ حكمت، أربابِ عرفانى شاشيرتمش و حقّيله "بديع الزمان" عنوانِ جليلنى بخش ايتديرمشدر. مزاياىِ عاليه و فضائلِ علميهسيله ده دينِ محمّدينڭ (عصم) نشرنده و إثباتنده بر كمالِ تام حالنده رونما اولمش اولان بويله بر ذات ألبته سيّد الأنبيا حضرتلرينڭ (عصم) أڭ يوكسك إلتفاتنه مظهر و أڭ عالى حمايه و همّتنه نائلدر. و شبههسز او نبىِّ أقدسڭ (عصم) أمر و فرمانيله يوروين و تصرّفيله حركت ايدن و اونڭ أنوار و حقائقنه وارث و معكس اولان بر ذاتِ كريم الصفاتدر.
أنوارِ محمّديهيى (عصم) و معارفِ أحمديهيى (عصم) و فيوضاتِ شمعِ إلٰهىيى أڭ مشعشع بر شكلده پارلاتماسى و قرآنى و حديثى اولان إشاراتِ رياضيهنڭ كنديسنده منتهى اولماسى و خطاباتِ نبويهيى (عصم) إفاده ايدن آياتِ جليلهنڭ رياضى بيانلرينڭ كندى اوزرنده طوپلانماسى دلالتلريله، او ذات
— 951 —
خدمتِ ايمانيه نقطهسنده رسالتڭ بر مرآتِ مجلّاسى و شجرهِٔ رسالتڭ بر صوڭ ميوهِٔ منوّرى و لسانِ رسالتڭ إرثيت نقطهسنده صوڭ دهانِ حقيقتى و شمعِ إلٰهينڭ خدمتِ ايمانيه جهتنده بر صوڭ حاملِ ذىسعادتى اولديغنه شبهه يوقدر.
اوچنجى مدرسهِٔ يوسفيهنڭ الحجة الزهرا و زهرة النور اولان تك درسنى ديڭلهين نور شاكردلرى نامنه
أحمد فيضى، أحمد نظيف، صلاح الدين، زبير، جيلان، صونغور، طابانجهلى
بنم حصّهمى حدّمدن يوز درجه زياده ويرمهلريله برابر، بو إمضا صاحبلرينڭ خاطرلرينى قيرمغه جسارت ايدهمدم. سكوت ايدهرك او مدحى رسالهِٔ نور شاكردلرينڭ شخصِ معنويسى نامنه قبول ايتدم.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 952 —
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا
چوق سَوْگيلى، چوق مبارك، چوق قيمتدار، چوق مشفق استاديمز أفنديمز حضرتلرينه!
أى إرادهِٔ جزئيهسنى تماميله ترك ايدوب هر امورينى إرادهِٔ ربّانيهيه بيراقان و هر ظاهرى مصيبت و صيقنتيده قدرِ إلٰهينڭ مرحمت و حكمتنى گوروب كمالِ توكّل و تسليميتله او جلوهِٔ ربّانيهنڭ دخى نتائجنى صبر ايله بكلهين محترم استاد! بعض يرلرده، أهلِ ايمانڭ نقطهِٔ إستنادينڭ ييقيلمغه باشلاديغى و بر قسم أسباب و نشريات، ايمانڭ أركاننه قارشى مخالف جبهه آلوب، اللّٰهى إنكار ايدن إنسانلر علنًا و تفاخرله طولاشديغى و قرآنڭ أوامرينه مخالف حركت ايتمك و معنوى قوّتلره اينانمامق، ايجاد و تصنيع حقّنى شعورسز، كور، صاغير طبيعته ويرمك بر شعارِ مدنيت و عرفان و منوّرلك تلقّى ايديلديگى يوركلر تيترهتن شو دهشتلى عصرده، قرآنڭ بر معجزهِٔ معنويهسى اولان رسالهِٔ نورى تأليف ايدهرك مضطرب و ايمان آبِ حياتنه محتاج پك چوق بيچاره گوڭللره پانزهر حكمنده اولان دوالرينى ويرهرك اونلره سعادتِ أبديهيى مژدهلهين و دعوالرينى غايت قطعى برهان و حجّتلرله إثبات ايدن، حقيقت جادّهِٔ كبراسنده قدسى و معزّز رهبريمز و اَلسَّبَبُ كَالْفَاعِلِ سرّيله رسالهِٔ نور ايله ايمانلرينى قورتاران يوز بيڭلر نور طلبهسنڭ حسناتنڭ بر مِثلى دفترِ أعمالنه گچن فضيلتمَاٰب أفنديمز!
ناصلكه جنابِ حق، دڭزلى حپسنڭ صيقنتيلرينى هيچه اينديرهجك درجهده شفابخش اولان ميوه رسالهسنى اوراده إحسان ايتمش و گلڭ چيچگندهكى غايت شيرين رايحهسى، تيكننڭ آجيسنى هيچه بيراقديغى گبى، فانى صيقنتيلريڭزى
— 953 —
إزاله ايتمشدى؛ عينًا اويله ده، ينه كريم اولان رحيمِ ذو الجمال حضرتلرى، دڭزلى حپسنڭ بر آيلق صيقنتيسنه بر گونلك مادّى إضطرابى مقابل گلن بو آفيون حپسخانهسنده سز سَوْگيلى استاديمز أليله ترياق و پانزهر حكمنده توحيد، تحميد و إستعانه و رسالتِ محمّديهيى (عصم) تصديق و معظّم حجّتلرينى إحسان ايتمش بولونويور. اوقومق و يازمغى رسالهِٔ نورڭ فيضيله اوگرنن چوق قصورلى طلبهلريڭز بزلر، بو اوچ كوچك رسالهيى (چام چكردگنڭ قوجه چام آغاجنڭ فهرستهسنى، پروغرامنى ايچنده صاقلاديغى مِثللو) هم رسالهِٔ نورڭ حقّانيتنڭ قطعى بر حجّتى، هم بر نوع خلاصة الخلاصهسى اولارق تلقّى ايتدك.
فضائلنى تعريفدن عاجز بولونديغمز، فقط اوقوماسى روحمزده پك بيوك بر إنشراحه وسيله اولان و مادّى ألملريمزى سروره قلب ايدن و ايمان باغچهسندن حدسز ميوهلرى گتيرن بو اوچ كوچك رسالهدن بريسى، زمانمزدهكى موجود كفر، ضلالت، طبيعت قراڭلقلرينى طاغيدهجق و إزاله ايدهجك اون بر حجّتِ توحيدى؛ ايكنجيسى؛ رسالهِٔ نورڭ بتون موازنهلرينڭ منبعى و أساسى و استادى ايچنده بولونان فاتحهِٔ شريفهنڭ ايمانى و قدسى حجّتلرينى حاوى بر شيرين تفسيرينى؛ اوچنجيسى، ينه آفيون مدرسهِٔ يوسفيهسنده سز سَوْگيلى استاديمزڭ قلبِ مباركلرينه خطور ايدن رسالتِ محمّديهيه (عصم) دائر قسمنڭ غايت پارلاق و تام بر إطمئنان تأمين ايدن بر مكمّل ترجمهسنى بيان بيورييوردى.
هيچ بر جهتده هيچ بر شيئه لياقتمز اولميان بزلر، بتون قوّتمزله نشرينه چاليشهجغمز بو ماهيتدهكى أثرلريڭزى آلدق. جنابِ حقّه حدسز شكر ايدهرك "يا أرحم الرّاحمين! استاديمزدن أبديًا راضى اول!" دييه دعا ايتدك.
اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى
رسالهِٔ نور طلبهلرى نامنه
زبير، جيلان، صونغور، إبراهيم
٭ ٭ ٭
— 954 —
الخطبة الشاميه نامندهكى عربى درسڭ ترجمهسنڭ مقدّمهسيدر.
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ ٭ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا
عزيز، صدّيق قارداشلرم!
(قرق سنه أوّل شامدهكى جامع الأمويده شام علماسنڭ إصراريله اون بيڭ آدمه ياقين، ايچنده يوز أهلِ علم بولونان عظيم جماعته ويريلن بو عربى درس رسالهسندهكى حقيقتلرى بر حسِّ قبل الوقوع ايله أسكى سعيد حسّ ايتمش، كمالِ قطعيتله مژدهلر ويرمش و پك ياقين زمانده او حقيقتلر گورونهجك ظن ايتمش. حالبوكه ايكى حربِ عمومى و يگرمى بش سنه بر إستبدادِ مطلق، او حسِّ قبل الوقوعڭ قرق سنه تأخيرينه سبب اولمش و شيمدى او زمانده ويردكلرى خبر، عينًا تظاهرلرى عالمِ إسلاميتده باشلامش. ديمك بو پك أهمّيتلى درس، زمانى گچمش أسكى بر خطبه دگل، بلكه طوغريدن طوغرىيه ١٣٢٧ يه بدل، ١٣٧١ دهكى (جامع الأموى يرينه عالمِ إسلام جامعنده) اوچ يوز يتمش ميليون بر جماعته حقيقتلى و تازه بر درسِ إجتماعى و إسلاميدر، دييه ترجمهسنى نشر ايتمك مناسب گورورسهڭز نشر ايدرسڭز.)
غايت مهمّ بر سؤاله ويريلن چوق أهمّيتلى بر جوابى بوراده يازمغه مناسبت گلدى. چونكه قرق سنه أوّل أسكى سعيد، او درسنده بر حسِّ قبل الوقوع ايله
— 955 —
رسالهِٔ نورڭ خارقه درسلرينى و تأثيراتنى گورمش گبى بحث ايدييور. اونڭ ايچون او سؤال جوابى يازاجغز. شويله كه:
چوقلر طرفندن هم بڭا، هم بعض نور قارداشلريمه سؤال ايتمشلر و ايدييورلر: "نهدن بو قدر معارضلره قارشى و معنّد فيلسوفلره و أهلِ ضلالته مقابل رسالهِٔ نور مغلوب اولمايور؟ ميليونلر قيمتدار حقيقى كتبِ ايمانيه و إسلاميهنڭ إنتشارلرينه بر درجه سد چكمكله و سفاهت و حياتِ دنيويهنڭ لذّتلريله چوق بيچاره گنجلرى و إنسانلرى حقائقِ ايمانيهدن محروم بيراقييورلر. حالبوكه أڭ شدّتلى هجوم و أڭ غدّارانه معامله و أڭ زياده يالانلرله و عليهنده ياپيلان پروپاغندهلرله رسالهِٔ نورى قيرمق، إنسانلرى اوندن اوركوتمك و واز گچيرمگه چاليشدقلرى حالده، هيچ بر أثرده گورولمديگى بر طرزده رسالهِٔ نورڭ إنتشارى، حتّى چوغى أل يازماسى ايله آلتى يوز بيڭ نسخه رسالهلرندن كمالِ إشتياق ايله پرده آلتنده إنتشار ايتمهسى و داخل و خارجده كمالِ إشتياق ايله كندينى اوقوتديرماسنڭ حكمتى نهدر؟ سببى نهدر؟" دييه بو مئالده چوق سؤاللره قارشى الجواب ديرز كه:
قرآنِ حكيمڭ سرِّ إعجازيله حقيقى بر تفسيرى اولان رسالهِٔ نور؛ بو دنياده بر معنوى جهنّمى ضلالتده گوسترديگى گبى، ايمانده دخى بو دنياده معنوى بر جنّت بولونديغنى إثبات ايدييور. و گناهلرڭ و فنالقلرڭ و حرام لذّتلرڭ ايچنده معنوى أليم ألملرى گوستروب، حسنات و گوزل خصلتلرده و حقائقِ شريعتڭ عملنده جنّت لذائذى گبى معنوى لذّتلر بولونديغنى إثبات ايدييور. سفاهت أهلنى و ضلالته دوشنلرى او جهتله، عقلى باشنده اولانلرينى قورتارييور. چونكه، بو زمانده ايكى دهشتلى حال وار:
برنجيسى:عاقبتى گورمهين، بر درهم حاضر لذّتى، ايلريده بر بطمان لذّتلره ترجيح ايدن حسّياتِ إنسانيه، عقل و فكره غلبه ايتديگندن أهلِ سفاهتى
— 956 —
سفاهتدن قورتارمانڭ چارهِٔ يگانهسى؛ عين لذّتنده ألمى گوستروب حسّنى مغلوب ايتمكدر. و
يَسْتَحِبُّونَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا
آيتنڭ إشارتيله؛ بو زمانده آخرتڭ ألماس گبى نعمتلرينى، لذّتلرينى بيلديگى حالده، دنيوى قيريلهجق شيشه پارچهلرينى اونلره ترجيح ايتمك، أهلِ ايمان ايكن أهلِ ضلالته او حبِّ دنيا و او سرّ ايچون تابع اولمق تهلكهسندن قورتارمانڭ چارهِٔ يگانهسى، دنياده دخى جهنّم عذابى گبى ألملرى گوسترمكله اولور كه؛ رسالهِٔ نور او مسلكدن گيدييور. يوقسه بو زماندهكى كفرِ مطلقڭ و فندن گلن ضلالتڭ و سفاهتدهكى ترياكيلگڭ عنادى قارشيسنده جنابِ حقّى طانيتديردقدن صوڭره و جهنّمڭ وجودينى إثبات ايله و اونڭ عذابى ايله إنسانلرى فنالقدن، سيّئاتدن واز گچيرمك يولى ايله اوندن، بلكه ده يگرميدن بريسى درس آلابيلير. درس آلدقدن صوڭره ده، "جنابِ حق غفور الرحيمدر، هم جهنّم پك اوزاقدر." دير، ينه سفاهتنه دوام ايدهبيلير. قلبى، روحى حسّياتنه مغلوب اولور. ايشته رسالهِٔ نور أكثر موازنهلريله كفر و ضلالتڭ دنيادهكى أليم و اوركوديجى نتيجهلرينى گوسترمكله، أڭ معنّد و نفسپرست إنسانلرى دخى او منحوس، غيرِ مشروع لذّتلردن و سفاهتلردن بر نفرت ويروب عقلى باشنده اولانلرى توبهيه سَوق ايدر. او موازنهلردن، آلتنجى، يدنجى، سكزنجى سوزلردهكى قيصه موازنهلر و اوتوز ايكنجى سوزڭ اوچنجى موقفندهكى اوزون موازنه؛ أڭ سفيه و ضلالتده گيدن آدمى ده اوركودييور، درسنى قبول ايتديرييور. مثلا؛ آيتِ نورده، سياحتِ خياليه ايله حقيقت اولارق گورديگم وضعيتلرى غايت قيصهجه إشارت ايدهجگز. تفصيلنى ايستهين سكّهِٔ غيبيهنڭ آخرينه باقسين.
أزجمله:او سياحتِ خياليهده، رزقه محتاج حيوانات عالمنى گورديگم وقت، مادّى فلسفه ايله باقدم. حدسز إحتياجات و شدّتلى آجلقلريله برابر ضعف و عجزلرى، او ذىحيات عالمنى بڭا چوق آجيقلى و أليم گوستردى. أهلِ ضلالت و
— 957 —
غفلتڭ گوزيله باقديغمدن فرياد أيلدم. بردن حكمتِ قرآنيه و ايمانڭ دوربينى ايله گوردم كه: رحمٰن إسمى رزّاق برجنده، پارلاق بر گونش گبى طلوع ايتدى. او آج، بيچاره ذىحيات عالمنى رحمت ايشيغيله يالديزلادى. صوڭره حيوانات عالمى ايچنده، ياورولرڭ ضعف و عجز و إحتياج ايچنده چيرپندقلرى حزين، أليم و هركسى رقّت و آجيمغه گتيرهجك بر قراڭلق ايچنده ديگر بر عالمى گوردم. أهلِ ضلالتڭ نظريله باقديغمه أيواه ديدم. بردن ايمان بڭا بر گوزلك ويردى، گوردم كه: رحيم إسمى شفقت برجنده طلوع ايتدى. او قدر گوزل و شيرين بر صورتده او آجى عالمى سَوينجلى عالمه چويروب ايشيقلانديردى كه؛ شكوا و آجيمق و حزندن گلن گوزياشلريمى، سَوينج و شكرڭ لذّتلرندن گلن طاملهلره چويردى. صوڭره سينهما پردهسى گبى إنسان عالمى بڭا گوروندى. أهلِ ضلالتڭ دوربينى ايله باقدم. او عالمى او قدر قراڭلقلى، دهشتلى گوردم كه؛ قلبمڭ أڭ درينلكلرندن فرياد ايتدم. أيواه! ديدم. چونكه إنسانلرده أبده اوزانوب گيدن آرزولرى، أمللرى و كائناتى إحاطه ايدن تصوّرات و أفكارلرى و أبدى بقا و سعادتِ أبديهيى و جنّتى غايت جدّى ايستهين همّتلرى و فطرى إستعدادلرى و حدّ قونولميان و سربست بيراقيلان فطرى قوّهلرى و حدسز مقصدلره متوجّه إحتياجلرى و ضعف و عجزلريله برابر هجوملرينه معروض قالدقلرى حدسز مصيبت و أعدالرى ايله برابر غايت قيصه بر عمر، هر گون و هر ساعت ئولوم أنديشهسى آلتنده، غايت دغدغهلى بر حيات، ياشامق ايچون غايت پريشان بر معيشت ايچنده قلبه، وجدانه أڭ أليم و أڭ مدهش حالت اولان متمادى زوال و فراق بلاسنى چكمك ايچنده (أهلِ غفلت ايچون ظلماتِ أبديه قپوسى صورتنده گورولن) قبره و مزارستانه باقييورلر. برر برر و طائفه طائفه او ظلمات قويوسنه آتيليورلر گوردم. ايشته بو إنسان عالمنى بو ظلمات ايچنده گورديگم آنده، قلب و روح و عقلمله برابر بتون لطائفِ إنسانيهم، بلكه بتون ذرّاتِ وجودم فرياد ايله آغلامغه حاضر ايكن، بردن قرآندن گلن نور و قوّتِ ايمان
— 958 —
او ضلالت گوزلگنى قيردى، قفامه بر گوز ويردى. گوردم كه: جنابِ حقّڭ عادل إسمى حكيم برجنده، رحمٰن إسمى كريم برجنده، رحيم إسمى غفور برجنده يعنى معناسنده، باعث إسمى وارث برجنده، محيى إسمى محسن برجنده، ربّ إسمى مالك برجنده برر گونش گبى طلوع ايتديلر. او قراڭلقلى و ايچنده چوق عالملر بولونان إنسان عالمنڭ عمومنى بردن ايشيقلانديرديلر، شنلنديرديلر. جهنّمى حالتلرى طاغيتوب، نورانى آخرت عالمندن پنجرهلر آچوب او پريشان إنسان دنياسنه نورلر سرپديلر. ذرّاتِ كائنات عددنجه، "الحمد ِللّٰه، الشُّكْرُ ِللّٰه" ديدم. و عين اليقين گوردم كه؛ ايمانده معنوى بر جنّت و ضلالتده معنوى بر جهنّم بو دنياده ده واردر، يقينًا بيلدم.
صوڭره كُرهِٔ أرضڭ عالمى گوروندى. او سياحتِ خياليهمده دينه إطاعت ايتمهين فلسفهنڭ، قراڭلقلى قوانينِ علميهلرى، خيالمه دهشتلى بر عالم گوستردى. يتمش دفعه طوپ گلّهسندن داها سرعتلى حركتيله، يگرمى بش بيڭ سنه مسافهيى بر سنهده گزوب دور ايدن و هر وقت طاغيلمغه و پارچهلانمغه مستعد (قابل) و ايچى زلزلهلى، چوق إختيار و چوق ياشلى كُرهِٔ أرض ايچنده و او دهشتلى گمى اوستنده كائناتڭ حدسز بوشلغنده سياحت ايدن بيچاره نوعِ إنسان (وضعيتى) بڭا پك وحشتلى بر قراڭلق ايچنده گوروندى. باشم دوندى، گوزم قراردى. فلسفهنڭ گوزلگنى يره ووردم، قيردم. بردن حكمتِ قرآنيه و ايمانيه ايله ايشيقلانمش بر گوز ايله باقدم، گوردم كه: خالقِ أرض و سماواتڭ قدير، عليم، ربّ، اللّٰه و ربّ السمواتِ و الأرض و مسخّر الشمس و القمر إسملرى، رحمت، عظمت، ربوبيت برجلرنده گونش گبى طلوع ايتديلر. او قراڭلقلى، وحشتلى، دهشتلى عالمى اويله ايشيقلانديرديلر كه؛ او حالتده، بنم ايمانلى گوزيمه كُرهِٔ أرض غايت منتظم، مسخّر، مكمّل، خوش، أمنيتلى، هركسڭ أرزاقى ايچنده بر
— 959 —
سياحت گميسى و تنزّه و كيف و تجارت ايچون مهيّا ايديلمش و ذىروحلرى گونشڭ أطرافنده، مملكتِ ربّانيهده گزديرمك و ياز و بهار و گوزڭ محصولاتنى رزق ايستهينلره گتيرمك ايچون بر گمى، بر طيّاره، بر شمندوفر حكمنده گوردم. كُرهِٔ أرضڭ ذرّاتى عددنجه "الحمد ِللّٰهِ على نعمة الايمان" ديدم.
ايشته بوڭا قياسًا رسالهِٔ نورده پك چوق موازنهلرله إثبات ايديلمشدر كه، أهلِ سفاهت و ضلالت، دنياده دخى بر معنوى جهنّم ايچنده عذاب چكرلر و أهلِ ايمان و صلاحت، دنياده دخى بر معنوى جنّت ايچنده، إسلاميت و إنسانيت معدهسيله و ايمانڭ تجلّيات و جلوهلريله، معنوى بر جنّت لذّتلرى طادابيلير، بلكه درجهِٔ ايمانلرينه گوره إستفاده ايدهبيليرلر. فقط بو فورطنهلى زمانڭ حسّى إبطال ايدن و بشرڭ نظرينى آفاقه طاغيدان و بوغان جريانلر، إبطالِ حسّ نوعندن بر سرسملك ويرمش كه؛ أهلِ ضلالت معنوى عذابنى موقّةً تام حسّ ايدهمييور. أهلِ هدايته دخى غفلت باصييور، حقيقى لذّتنى تام تقدير ايدهمييور.
بو عصرده ايكنجى دهشتلى حال:
أسكى زمانده كفرِ مطلق و فندن گلن ضلالتلر و كفرِ عناديدن گلن تمرّد، بو زمانه نسبةً پك آز ايدى. اونڭ ايچون أسكى إسلام محقّقلرينڭ درسلرى، حجّتلرى او زمانلرده تام كافى اولوردى. كفرِ مشكوكى چابوق إزاله ايدرلردى. اللّٰهه ايمان عمومى اولديغندن، اللّٰهى طانيتديرمقله و جهنّم عذابنى إخطار ايتمكله چوقلرى سفاهتلردن، ضلالتلردن واز گچهبيليرلردى. شيمدى ايسه؛ أسكى زمانده بر مملكتده بر كافرِ مطلق يرينه، شيمدى بر قصبهده يوز دانه بولونهبيلير. أسكيده فن و علم ايله ضلالته گيروب عناد و تمرّد ايله حقائقِ ايمانه قارشى چيقانه نسبةً شيمدى يوز درجه زياده اولمش. بو متمرّد عنادجيلر، فرعونلق درجهسنده بر غرور ايله و دهشتلى ضلالتلريله حقائقِ ايمانيهيه قارشى معارضه ايتدكلرندن، ألبته بونلره قارشى آتوم بومباسى گبى (بو
— 960 —
دنياده اونلرڭ تمللرينى پارچه پارچه ايدهجك) بر حقيقتِ قدسيه لازمدر كه؛ اونلرڭ تجاوزاتنى طورديرسون و بر قسمنى ايمانه گتيرسين. ايشته جنابِ حقّه حدسز شكرلر اولسون كه؛ بو زمانڭ تام يارهسنه بر ترياق اولارق قرآنِ معجز البيانڭ بر معجزهِٔ معنويهسى و لمعاتى بولونان رسالهِٔ نور، پك چوق موازنهلرله، أڭ دهشتلى معنّد متمرّدلرى، قرآنڭ ألماس قلنجى ايله قيرييور. و كائنات ذرّهلرى عددنجه وحدانيتِ إلٰهيهيه و ايمانڭ حقيقتلرينه حجّتلرى، دليللرى گوسترييور كه؛ يگرمى بش سنهدن بَرى أڭ شدّتلى هجوملره قارشى مغلوب اولمايوب غلبه ايتمش و ايدييور. أوت رسالهِٔ نور، ايمان و كفر موازنهلرى و هدايت و ضلالت مقايسهلرى، بو مذكور حقيقتلرى بِالمشاهده إثبات ايدييور. مثلا: يگرمى ايكنجى سوزڭ ايكى مقامنڭ برهانلرينه و لمعهلرينه و اوتوز ايكنجى سوزڭ برنجى موقفنه و اوتوز اوچنجى مكتوبڭ پنجرهلرينه و عصاىِ موسىنڭ اون بر حجّتنه، سائر موازنهلر قياس ايديلسه و دقّت ايديلسه آڭلاشيلير كه؛ بو زمانده كفرِ مطلقى و متمرّد ضلالتڭ عنادينى قيرهجق، پارچهلايهجق رسالهِٔ نورده تجلّى ايدن حقيقتِ قرآنيهدر.
إن شاء اللّٰه ناصل طلسملر مجموعهسنده، دينڭ مهمّ طلسملرينى و خلقتِ عالمڭ معمّالرينى كشف ايدن پارچهلر، او مجموعهده طوپلانمش. عينًا اويله ده، أهلِ ضلالتڭ دنياده دخى جهنّملرينى و أهلِ هدايتڭ دنياده لذائذِ جنّتلرينى گوسترن و ايمان جنّتڭ بر معنوى چكردگى و كفر ايسه جهنّم زقّومنڭ بر تخمى اولديغنى گوسترن نورڭ او گبى پارچهلرى، قيصهجق بر طرزده بر مجموعهجق اولارق يازيلهجق، إن شاء اللّٰه نشر ايديلهجك.
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭
— 961 —
يگرمى طوقوزنجى لمعهدن ايكنجى باب
بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
(بو ايكنجى باب، "الحمد ِللّٰه" حقّندهدر.)
(ايكنجى باب ايله تعبير ايديلن شو رسالهجكده "الحمد ِللّٰه" جملهسنى إنسانلره ديديرتن ايمانڭ صوڭسز فائده و نورلرندن، يالڭز طوقوز دانه بيان ايديلهجكدر.)
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
برنجى نقطه:أوّلا ايكى شى إخطار ايديلهجكدر:
١- فلسفه، هر شيئى چركين، قورقونج گوسترن سياه بر گوزلكدر. ايمان ايسه، هر شيئى گوزل، انسيتلى گوسترن شفّاف، برّاق، نورانى بر گوزلكدر.
٢- بتون مخلوقاتله علاقهدار و هر شيله بر نوع آليش ويريشى اولان و كنديسنى آبلوقه ايدن شيلر ايله لفظًا و معنًا گوروشمك، قونوشمق، قومشولق ايتمگه خلقةً مجبور اولان إنسانڭ صاغ، صول، اوڭ، آرقه، آلت، اوست اولمق اوزره آلتى جهتى واردر.
— 962 —
إنسان مذكور ايكى گوزلگى گوزينه طاقمقله، مذكور جهتلرده بولونان مخلوقاتى، أحوالى گورهبيلير.
صاغ جهت:بو جهتدن مقصد، گچمش زماندر. بناءً عليه فلسفه گوزلگيله صاغ جهته باقيلديغى زمان، ماضى ئولكهسنڭ قيامتى قوپمش، آلتى اوستنه چوريلمش، قراڭلقلى، قورقونج بيوك بر مزارستانى آڭديران بر شكلده گورونهجكدر. و بو گورونوشده إنسان پك بيوك بر دهشته، وحشته، مأيوسيته معروض قالديغنده شبهه يوقدر. فقط ايمان گوزلگيله او جهته باقيلديغى زمان، حقيقةً او ئولكهنڭ آلتى اوستنه چوريلمش بر شكلده گورونورسه ده، فقط جان تلفى يوقدر. مرتّباتى، ساكنلرى داها گوزل، نورانى بر عالمه نقل ايديلمش اولدقلرى آڭلاشيلييور. و او قبرلر، چوقورلر ده، نورانى بر عالمه گيرمك ايچون قازيلان ير آلتى تونللرى شكلنده تلقّى ايديلهجكدر. ديمك ايمانڭ إنسانلره ويرديگى سُرور، فرحلق، إطمئنان، إنشراح، بيڭلرجه "الحمد ِللّٰه" ديديرتن بر نعمتدر.
صول جهت:يعنى، گلهجك زمانه فلسفه گوزلگيله باقيلديغى زمان؛ بزلرى چوروتهجك، ييلان و عقربلره ييديروب إمحا ايدهجك، ظلماتلى، قورقونج، بيوك بر قبر شكلنده گورونهجكدر. فقط ايمان گوزلگيله باقيليرسه جنابِ حقّڭ خالقِ رحمٰنِ رحيمڭ إنسانلره إحضار ايتديگى چشيد چشيد نفيس، لذيذ مأكولات و مشروباته ظرف اولان بر مائده و بر سفرهِٔ رحمانى شكلنده گورونهجكدر. و بيڭلرجه "الحمد ِللّٰه" اوقوتديرهرق تكرار ايتديرهجكدر.
اوست جهت:يعنى، سماوات جهتنه فلسفه ايله باقان بر آدم، شو صوڭسز بوشلقده، ميليارلرجه ييلديز و كرهلرڭ (آت قوشوسى گبى ويا عسكرى بر مانوره گبى) ياپدقلرى پك سرعتلى و مختلف حركتلرندن بيوك بر دهشته، وحشته، قورقويه معروض قالاجقدر. فقط ايمانلى بر آدم باقديغى وقت او غريب، عجيب
— 963 —
مانورهنڭ بر قوماندانڭ أمريله نظارتى آلتنده ياپيلديغى گبى؛ سماوات عالمنى تزيين ايدن او ييلديزلرڭ بزه ده ضيادار قنديللر شكلنده اولدقلرينى گورهجك و او آتلر قوشوسنده قورقو، دهشت دگل، اُنسيت و محبّت ايدهجكدر. عالمِ سماواتى شويلهجه تصوير ايدن ايمان نعمتنه ألبته بيڭلرجه "الحمد ِللّٰه" سويلهمك آزدر.
آلت جهت:يعنى، أرض عالمنه فلسفه گوزيله باقان إنسان؛ كُرهِٔ أرضى باشىبوش، يولارسز، شمسڭ أطرافنده سرسرى گزن بر حيوان گبى ويا تختهلرى قيريق، قپودانسز بر قاييق گبى گورور و دهشته، تلاشه دوشر. فقط ايمان ايله باقارسه، أرضڭ رحمانى بر سفينه اولوب، اللّٰهڭ قومانداسى آلتنده بتون مأكولات، مشروبات، ملبوساتيله برابر، نوعِ بشرى تنزّه ايچون شمسڭ أطرافنده گزديرن بر سفينه شكلنده گورور. و ايماندن نشئت ايدن شو بيوك نعمته بيوك بيوك "الحمد ِللّٰه"لرى سويلهمگه باشلار.
اوڭ جهت:فلسفهجى بر آدم بو جهته باقارسه گورور كه: بتون جانلى مخلوقات (إنسان اولسون، حيوان اولسون) قافله بَقافله بيوك بر سرعتله او جهته گيدوب غائب اولورلر. يعنى، عدمه گيدر، يوق اولورلر. كنديسنڭ ده او يولڭ يولجيسى اولديغنى بيلديگندن، تأثّرندن چيلديرهجق بر حاله گلير. فقط ايمان نظريله باقان بر مؤمن، إنسانلرڭ او جهته گيديشلرى، سياحتلرى عدم عالمنه دگل، گوچبهلر گبى بر يايلادن بر يايلايه بر انتقالدر. و فانى منزلدن باقى منزله، خدمت چيفتلگندن اجرت دائرهسنه، زحمتلر مملكتندن رحمتلر مملكتنه گوچ ايتمك اولوب، عدم عالمنه گيتمك دگل دييه بو جهتى ممنونيتله قارشيلار. فقط يول أثناسنده ئولوم، قبر گبى گورونن مشقّتلر نتيجه إعتباريله سعادتلردر. چونكه، نورانى عالملره گيدن يول قبردن گچر و أڭ بيوك سعادتلر بيوك و آجى فلاكتلرڭ نتيجهسيدر. مثلا: حضرتِ يوسف، مصر عزيزلگى گبى بر سعادته، آنجق
— 964 —
قارداشلرى طرفندن آتيلديغى قويو و زليخانڭ إفتراسى اوزرينه قونولديغى حپس يوليله نائل اولمشدر. و كذا، رحمِ مادردن دنيايه گلن چوجق، معهود تونلده چكديگى صيقيجى، أزيجى زحمت نتيجهسنده دنيا سعادتنه نائل اولويور.
آرقه جهت:يعنى گريده گلنلره فلسفه نظريله باقيليرسه؛ "ياهو بونلر نرهدن نرهيه گيدييورلر و نه ايچون دنيا مملكتنه گلمشلردر؟" دييه ايديلن سؤاله بر جواب آلينهمديغندن (طبيعى) حيرت و تردّد عذابى ايچنده قالينير.
فقط نورِ ايمان گوزلگيله باقارسه، إنسانلرڭ كائنات سرگيسنده تشهير ايديلن غريب عجيب قدرتڭ معجزهلرينى گورمك و مطالعه ايتمك ايچون سلطانِ أزلى طرفندن گوندريلمش مطالعهجى اولدقلرينى آڭلار. و بونلر او معجزهلرڭ درجهِٔ قيمت و عظمتنه و سلطانِ أزلينڭ عظمتنه درجهِٔ دلالتلرينه كسبِ وقوف ايتدكلرى نسبتنده درجه و نومرو آلدقدن صوڭره ينه سلطانِ أزلينڭ مملكتنه دونوب گيدهجكلرينى آڭلار. و بو آڭلاييش نعمتنى كنديسنه ايراث ايدن ايمان نعمتنه "الحمد ِللّٰه" دييهجكدر.
إخطار:مذكور ظلمتلرى إزاله ايدن ايمان نعمتنه "الحمد ِللّٰه" دييه ايديلن حمد دخى بر نعمت اولديغندن، اوڭا ده بر حمد لازمدر. بو ايكنجى حمده ده اوچنجى بر حمد، اوچنجىيه ده دردنجى بر حمد لازمدر. وَهَلُمَّ جَرًّا ديمك بر حمدِ واحددن طوغان حمدلردن عبارت غيرِ متناهى بر سلسلهِٔ حمديه حصوله گلييور.
ايكنجى نقطه:جهاتِ ستّهيى تنوير ايدن ايمان نعمتنه ده الحمد ِللّٰه ديمسى لازمدر. چونكه، ايمان جهاتِ ستّهنڭ ظلماتنى إزاله ايتمكله (دفع البلا) قبيلندن بيوك بر نعمت صاييلديغى گبى (طبيعى) او جهاتِ ستّهيى تنوير ايتديگى جهتله
— 965 —
ده (جلب المنافع) قبيلندن ايكنجى بر نعمت صاييلير. بناءً عليه إنسان فطرى بر مدنيته صاحب اولديغندن جهاتِ ستّهده بولونان مخلوقاتله علاقهدار اولور. و ايمان نعمتيله ده إنسانڭ بتون جهاتِ ستّهدن إستفاده ايدهبيلمهسى إمكانى واردر.
بناءً عليه
اَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللّٰهِ
آيتِ كريمهسنڭ سرّيله، جهاتِ ستّهدن هر هانگى بر جهتله اولورسه إنسان تنوّر ايدر. حتّى مؤمن اولان بر إنسانڭ دنيانڭ قورولوشندن صوڭنه قدر اوزانان معنوى بر عمرى واردر. و إنسانڭ بو معنوى عمرى أزلدن أبده اوزانان بر حياتڭ نورندن مدد و يارديم آلير.
و كذا جهاتِ ستّهيى تنوير ايدن ايمان سايهسنده إنسانڭ شو طار زمان و مكانى گنيش و راحت بر عالمه إنقلاب ايدر. و بو بيوك عالم، بر إنسانڭ خانهسى گبى اولور. و ماضى، مستقبل زمانلرى، إنسانڭ روحنه، قلبنه بر زمانِ حال حكمنده اولور. آرالرنده اوزاقلق قالقييور.
اوچنجى نقطه:ايمانڭ إستناد و إستمداد نقطهلرينى حاوى اولماسندن ده الحمد ِللّٰه ديمسنى إقتضا ايدر.
أوت نوعِ بشر، عجزى و دشمنلرڭ كثرتى طولاييسيله طايانهجق بر نقطهِٔ إستناده محتاجدر كه، دشمنلرينى دفع ايچون او نقطهيه إلتجا ايتسين. و كذا كثرتِ حاجات و شدّتِ فقر طولاييسيله ده إستمداد ايدهجك بر نقطهِٔ إستمداده محتاجدر كه، اونڭ يارديميله إحتياجلرينى دفع ايتسين.
أى إنسان! سنڭ نقطهِٔ إستنادڭ آنجق و آنجق اللّٰهه اولان ايماندر. روحنه، وجداننه نقطهِٔ إستمداد ايسه آنجق آخرته اولان ايماندر. بناءً عليه بو هر ايكى نقطهدن خبرى اولميان بر إنسانڭ قلبى، روحى توحّش ايدر؛ وجدانى دائما معذّب اولور. لٰكن برنجى نقطهيه إستناد و ايكنجيسندن ده إستمداد ايدن آدم قلبًا و روحًا
— 966 —
پك چوق ذوق و لذّتلرى، انسيتلرى حسّ ايدر كه؛ هم متسلّى، هم وجدانى مطمئن اولور.
دردنجى نقطه:ايمان نورى لذائذِ مشروعهنڭ زواله باشلادقلرى زمان حاصل اولان ألملرى، أمثالنڭ ورود و گلمكده اولدقلرينى گوسترمكله إزاله ايدر. و كذا نعمتلرڭ دوام ايدوب تناقص ايتمهمسنى، نعمتلرڭ منبعنى گوسترمكله تأمين ايدر.
و كذا فراق و آيريلمالرڭ ألملرينى تجدّدِ أمثالنڭ لذّتنى گوسترمكله إزاله ايدر. يعنى زوال دوشونجهسيله بر لذّتده چوق ألملر اولور كه، ايمان او ألملرى تجدّدِ أمثال ايله إخطار و إزاله ايدر. مع هذا لذّتلرڭ تجدّدنده ده باشقه لذّتلر واردر. أوت بر ثمرهنڭ شجرهسى اولماسه، او ثمرهده منحصر قالان لذّت، اونڭ يمهسيله زائل اولور و زوالى ده موجبِ تأثّر اولور. فقط او ثمرهنڭ شجرهسى معروف ايسه، او ثمرهنڭ زوالندن ألم حاصل اولمايور، چونكه يرينه گلن وار. و عين زمانده، تجدّد حدِّ ذاتنده بر لذّتدر.
و كذا روحِ بشرى أڭ زياده صيقان، آيريلمالردن نشئت ايدن ألملردر. نورِ ايمان او ألملرى تجدّدِ أمثال و تحدّثِ وصال اميديله إزاله ايدر.
بشنجى نقطه:إنسان شو موجوداتدن كنديسنه دشمن و أجنبى توهّم ايتديگى ويا ئولولر، يتيملر گبى حياتسز، پريشان وهم ايتديگى شيلرى نورِ ايمان، أحباب و قارداش صفتيله گوسترر و حياتدار تسبيحخوٰان (تسبيح ايدن) شكلنده إرائه ايدر. يعنى غفلت ايله باقان آدم، عالمڭ موجوداتنى دشمن گبى مضر تلقّى ايدهرك توحّش ايدر. و أشيايى أجنبيلر گبى گورور. چونكه ضلالت نظرنده ماضى و إستقبال زمانلرندهكى أشيا آراسنده اخوّت، قارداشلق رابطهسى، باغلانيشى يوقدر. آنجق زمانِ حالده أشيا آراسنده كوچك، جزئى بر علاقه اولور. بناءً عليه
— 967 —
أهلِ ضلالتڭ يكديگرينه اولان اخوّتلرى، بيڭلر سنهلك اوزون بر زمانده بر دقيقه قدردر.
و كذا ايمان نظرى بتون أجرامى حياتدار، بربرينه انسيتلى اولدقلرينى گورويور. و هر بر جِرمڭ لسانِ حاليله خالقنڭ تسبيحاتنى ياپمقده اولديغنى ده گوسترييور. ايشته بو إعتبارله بتون أجرامڭ كنديلرينه گوره بر نوع حيات و روحلرى واردر. بناءً عليه ايمانڭ شو گوروشنه نظرًا او أجرامده دهشت، وحشت يوقدر. اُنسيت و محبّت واردر.
ضلالت نظرى، مطلوبلرينى تحصيل ايتمكدن عاجز اولان إنسانلرڭ صاحبسز، حاميسز اولدقلرينى تلقّى ايدر و حزن، كدر، عجزلرندن طولايى آغلايان يتيملر گبى ظن ايدر. ايمان نظرى ايسه، جانلى مخلوقاته، آغلار يتيملر گبى دگل، آنجق مكلّف مأمور، موظّف ذاكر و تسبيحخوٰان عباد صفتيله باقار.
آلتنجى نقطه:نورِ ايمان، دنيا و آخرت عالملرينى چشيد چشيد نعمتلره ظرف ايكى سفره ايله تصوير ايدر كه؛ مؤمن اولان كيمسه ايمان أليله و ظاهرى، باطنى طويغولريله و معنوى، روحى اولان لطائفيله او سفرهلردن إستفاده ايدييور. ضلالت نظرنده ايسه، ذوى الحياتڭ دائرهِٔ إستفادهسى كوچولور، مادّى لذّتلره منحصردر.
ايمان نظرنده، سماوات و أرضى إحاطه ايدن بر دائره قدر توسّع ايدر. أوت بر مؤمن، گونشى كندى خانهسنڭ طامنده آصيلمش بر لوكس؛ قمرى بر إداره لامباسى عدّ ايدهبيلير. و بو إعتبار ايله شمس، قمر كنديسنه برر نعمت اولور. بناءً عليه مؤمن اولان ذاتڭ دائرهِٔ إستفادهسى سماواتدن داها گنيش اولور. أوت قرآنِ معجز البيان
وَ سَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ ٭ وَ سَخَّرَ لَكُمْ مَا فِى الْبَرِّ وَالْبَحْرِ
آيتلرڭ بلاغتيله، ايماندن نشئت ايدن شو خارقه إحسانلره، إنعاملره إشارت ايدييور.
— 968 —
يدنجى نقطه:نورِ ايمان ايله بيلينير كه: اللّٰهڭ وارلغى بتون نعمتلرڭ فوقنده اويله بيوك بر نعمتدر كه؛ صوڭسز نعمتلرڭ أنواعنى، نهايتسز إحسانلرڭ جنسلرينى، صاييسز عطيّهلرڭ صنفلرينى حاوى بر منبع و بر قايناقدر. بناءً عليه ذرّاتِ عالمڭ عددنجه ايمان نعمتنه حمد و ثنا ايتمك بر بورجدر. رسالهِٔ نورڭ أجزاسنده بر قسمنه إشارتلر ياپيلمشدر. مع هذا ايمانِ بِاللّٰهدن بحث ايدن رسالهِٔ نورڭ جزءلرى، بو نعمتدن پردهيى قالديرهرق گوسترييور.
اَلْحَمْدُ ِللّٰهِ لامِ إستغراقله إشارت ايتديگى عموم حمدلر ايله حمد ايديلمهسى لازم اولان نعمتلردن بريسى ده، رحمانيت نعمتيدر. أوت رحمانيت، ذوى الحياتدن رحمته مظهر اولانلرڭ صاييسنجه نعمتلرى تضمّن ايتمشدر. چونكه بِالخاصّه إنسان، هر بر ذىحياتله علاقهداردر. بو إعتبار ايله إنسان هر ذىحياتڭ سعادتيله سعيدلشير و ألملريله متأثّر اولور. اويله ايسه هر هانگى بر فردده بولونان بر نعمت، آرقداشلرينه ده بر نعمتدر.
و كذا والدهلرڭ شفقتلريله نعمتلهنن چوجقلرڭ صاييسنجه نعمتلرى تضمّن ايدوب اوڭا گوره حمدلره، ثنالره كسبِ إستحقاق ايدنلردن بريسى ده رحيميتدر. أوت آننهسز آج بر چوجغڭ آغلاماسندن متأثّر و آجييان بر وجدان صاحبى، ألبته والدهلرڭ چوجقلرينه اولان شفقتلرندن ذوق آلير، ممنون و محظوظ اولور. ايشته بو گبى ذوقلر برر نعمتدر، حمد و شكر ايسترلر.
و كذا كائناتده مندمج حكمتلرڭ بتون أنواع و أفرادى عددنجه حمد و شكرلرى إقتضا ايدنلردن بريسى ده حكيميتدر. زيرا إنسانڭ نفسى، رحمانيتڭ جلوهلريله، قلبى ده رحيميتڭ تجلّياتيله نعمتلندكلرى گبى؛ إنسانڭ عقلى ده حكيميتڭ لطائفيله ذوق آلير، تلذّذ ايدر. ايشته بو إعتبارله آغز طولوسيله "الحمد ِللّٰه" سويلهمكله حمد و ثنالرى إستلزام ايدر.
— 969 —
و كذا أسماءِ حسنىدن "وارث" إسمنڭ تجلّياتى عددنجه و بابالر گبى اصولڭ زوالندن صوڭره باقى قالان فروعاتڭ صاييسنجه و عالمِ آخرتڭ موجوداتى عددنجه و اُخروى مكافاتلرى آلمغه مدار اولمق اوزره حفظ ايديلن بشرڭ عمللرى صاييسنجه، صداسيله شو فضايى طولديرهجق قدر بيوك بر الحمد ِللّٰه ايله حمد ايديلهجك حفيظيت نعمتيدر. چونكه نعمتڭ دوامى، نعمتڭ ذاتندن داها قيمتليدر. لذّتڭ بقاسى، لذّتدن داها لذيذدر. جنّتده دوام، جنّتڭ فوقندهدر و هكذا... بناءً عليه جنابِ حقّڭ حفيظيتى تضمّن ايتديگى نعمتلر، بتون كائناتده موجود بتون نعمتلردن داها چوق و داها اوستندهدر. بو إعتبارله آغيز طولوسى ايله بر الحمد ِللّٰه ايستر.
شو ذكر ايديلن درت إسمه باقى قالان أسماءِ حسنىيى قياس ايت كه؛ هر بر إسمنده صوڭسز نعمتلر بولونديغى ايچون صوڭسز حمدلرى، شكرلرى إستلزام ايدرلر.
و كذا بتون نعمت خزينهلرينى آچمق صلاحيتنده اولان نعمتِ ايمانه وسيله اولان حضرتِ محمّد عليه الصلاة والسلام دخى اويله بيوك بر نعمتدر كه؛ نوعِ بشر إلىالأبد او ذاتى (عصم) مدح و ثنا ايتمگه بورجليدر. و كذا مادّى و معنوى بتون نعمتلرڭ أنواعنه فهرسته و قايناق اولان إسلاميت و قرآن نعمتى ده غيرِ متناهى حمدلرى بِالإستحقاق إستلزام ايدر.
سكزنجى نقطه:اويله بر اللّٰهه حمد اولسون كه، كائنات ايله تعبير ايديلن شو كتابِ كبير و اونڭ تفسيرى اولان قرآنِ عظيم الشانڭ بياننه گوره بتون بابلريله فصللرى و بتون صحيفهلريله سطرلرى و بتون كلماتيله حرفلرى، او ذاتِ أقدسه (صفاتِ جماليه و كماليهسنى إظهار ايله) حمد و ثناخواندر.
— 970 —
شويله كه: او كتابِ كبيرڭ هر بر نقشى، كوچك اولسون بيوك اولسون (قارنجه قدرنجه) واحد و صمد اولان نقّاشنڭ أوصافِ جلاليهسنى إظهار ايله حمد و ثنالر ايدر. و كذا او كتابڭ هر بر يازيسى رحمٰن و رحيم اولان كاتبنڭ أوصافِ جماليهسنى گوسترمكله ثناخوان اولويور. و كذا او كتابڭ هر بر نظمى، قصيدهسى قدير، عليم اولان ناظمنى تقديس ايله تحميد أيلر. و كذا، او كتابڭ بتون يازيلرى، نقطهلرى، نقشلرى، أسماءِ حسنىنڭ تجلّيات و جلوهلرينه معكس و مظهر اولمق جهتيله او ذاتِ أقدسى تقديس، تحميد، تمجيد ايله ثناخواندر.
طوقوزنجى نقطه:اَلْحَمْدُ مِنَ للّٰهِ بِاللّٰهِ عَلَىاللّٰهِ للّٰهِ.......
(٭): بو گبى شفرهلرڭ آناختارى بنده يوقدر كه آچايم. مع هذا اوروجلى بر قفا، نه او شفرهلرى آچابيلير و نه او ضربلرى ياپابيلير. قصوره باقمهيڭز. بو قدرى ده آنجق ينه مؤلّفنڭ معنوى يارديميله و ليلهِٔ قدرڭ بركتيله و مولانانڭ قومشولغندن إستفاده ايله ياپابيلدم.
مترجم عبد المجيد النورسى
سعيد النورسى
— 971 —
اَلدَّاعِى
(٭): بو قطعه، اونڭ إمضاسيدر.
ييقيلمش بر مزارم كه، ييغيلمشدر ايچنده
سعيددن يتمش طوقوز أموات (٭٭): هر سنهده ايكى دفعه جسم تازهلنديگى ايچون ايكى سعيد ئولمش ديمكدر. هم بو سنه سعيد يتمش طوقوز سنهسندهدر. هر بر سنهده بر سعيد ئولمش ديمكدر كه، بو تاريخه قدر سعيد ياشايهجق. باآثام آلامه.
سكساننجى اولمشدر، مزاره بر مزار طاش.
برابر آغلايور (٭٭٭): يگرمى سنه صوڭرهكى بو شيمديكى حالى، حسِّ قبل الوقوع ايله حسّ ايتمش خسرانِ إسلامه.
مزار طاشمله پرأموات أنيندار او مزارمله
روانم ساحهِٔ عقباىِ فردامه.
يقينم وار كه: إستقبال سماواتى، زمينِ آسيا
باهم اولور تسليم، يدِ بيضاىِ إسلامه.
زيرا يمينِ يُمنِ ايماندر
ويرر أمنى أمان ايله أنامه...
٭ ٭ ٭
— 972 —
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
يَا اَللّٰهُ يَا رَحْمٰنُ يَا رَحِيمُ يَا فَرْدُ يَا حَىُّ يَا قَيُّومُ يَا حَكَمُ يَا عَدْلُ يَا قُدُّوسُ
إسمِ أعظمڭ حقّنه و قرآنِ معجز البيانڭ حرمتنه و رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ شرفنه.. بو مجموعهيى باصديرانلرى و مبارك يارديمجيلرينى و رسالهِٔ نور طلبهلرينى جنّت الفردوسده سعادتِ أبديهيه مظهر أيله. آمين! و خدمتِ ايمانيه و قرآنيهده دائما موفّق أيله. آمين! و دفترِ حسناتلرينه شعاعلر مجموعهسنڭ هر بر حرفنه مقابل بيڭ حسنه يازدير. آمين! و نورلرڭ نشرنده ثبات و دوام و إخلاص إحسان أيله. آمين!
يا أرحم الرّاحمين!.. عموم رسالهِٔ نور شاكردلرينى ايكى جهانده مسعود أيله. آمين! إنسى و جنّى شيطانلرڭ شرلرندن محافظه أيله. آمين! و بو عاجز و بيچاره سعيدڭ قصوراتنى عفو أيله. آمين!
عموم نور شاكردلرى نامنه
سعيد النورسى
٭ ٭ ٭