— 24 —
دردنجى سوز
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ ٭ اَلصَّلٰوةُ عِمَادُ الدِّينِ
نماز، نه قدر قيمتدار و مهمّ، هم نه قدر اوجوز و آز بر مصرف ايله قزانيلير، هم نمازسز آدم نه قدر ديوانه و ضررلى اولديغنى، ايكى كرّه ايكى درت ايدر درجهسنده قطعى آڭلامق ايسترسهڭ؛ شو تمثيلى حكايهجگه باق، گور:
بر زمان بر بيوك حاكم، ايكى خدمتكارينى، (هر بريسنه يگرمى درت آلتون ويروب) ايكى آى اوزاقلقده خاص و گوزل بر چيفتلگنه إقامت ايتمك ايچون گوندرييور. و اونلره أمر ايدر كه: "شو پاره ايله يول و بيلت مصرفى ياپيڭز. هم اورادهكى مسكنڭزه لازم بعض شيلرى مبايعه ايديڭز. بر گونلك مسافهده بر ايستاسيون واردر. هم آرابه، هم گمى، هم شمندوفر، هم طيّاره بولونور. سرمايهيه گوره بينيلير."
ايكى خدمتكار، درس آلدقدن صوڭره گيدرلر. بريسى بختيار ايدى كه، ايستاسيونه قدر بر پارچه پاره مصرف ايدر. فقط او مصرف ايچنده أفنديسنڭ خوشنه گيدهجك اويله گوزل بر تجارت ألده ايدر كه؛ سرمايهسى بردن بيڭه چيقار. اوتهكى خدمتكار بدبخت، سرسرى اولديغندن؛ ايستاسيونه قدر يگرمى اوچ آلتوننى صرف ايدر. قماره مماره ويروب ضايع ايدر، بر تك آلتونى قالير. آرقداشى اوڭا دير: "ياهو، شو ليراڭى بر بيلته وير. تا، بو اوزون يولده يايان و آج قالميهسڭ. هم بزم أفنديمز كريمدر؛ بلكه مرحمت ايدر، ايتديگڭ قصورى عفو ايدر. سنى ده طيّارهيه بينديررلر. بر گونده محلِّ إقامتمزه گيدرز. يوقسه ايكى آيلق بر چولده آج، يايان، يالڭز گيتمگه مجبور اولورسڭ." عجبا شو آدم عناد ايدوب، او تك ليراسنى بر دفينه آناختارى حكمنده اولان بر بيلته ويرمهيوب، موقّت بر لذّت ايچون سفاهته صرف ايتسه؛ غايت عقلسز، ضررلى، بدبخت اولديغنى، أڭ عقلسز آدم دخى آڭلاماز مى؟
— 25 —
ايشته أى نمازسز آدم و أى نمازدن خوشلانميان نفسم!
او حاكم ايسه؛ ربّمز، خالقمزدر. او ايكى خدمتكار يولجى ايسه؛ برى متديّن، نمازينى شوق ايله قيلار. ديگرى غافل، نمازسز إنسانلردر. او يگرمى درت آلتون ايسه، يگرمى درت ساعت هر گوندهكى عمردر. او خاص چيفتلك ايسه، جنّتدر. او ايستاسيون ايسه، قبردر. او سياحت ايسه قبره، حشره، أبده گيدهجك بشر يولجيلغيدر. عمله گوره، تقوا قوّتنه گوره، او اوزون يولى متفاوت درجهده قطع ايدرلر. بر قسم أهلِ تقوا، برق گبى بيڭ سنهلك يولى، بر گونده كسر. بر قسمى ده، خيال گبى أللى بيڭ سنهلك بر مسافهيى بر گونده قطع ايدر. قرآنِ عظيم الشان، شو حقيقته ايكى آيتيله إشارت ايدر. او بيلت ايسه، نمازدر. بر تك ساعت، بش وقت نمازه آبدستله كافى گلير. عجبا يگرمى اوچ ساعتنى شو قيصهجق حياتِ دنيويهيه صرف ايدن و او اوزون حياتِ أبديهيه بر تك ساعتنى صرف ايتمهين؛ نه قدر ضرر ايدر، نه قدر نفسنه ظلم ايدر، نه قدر خلافِ عقل حركت ايدر. زيرا بيڭ آدمڭ إشتراك ايتديگى بر پيانقو قمارينه يارى مالنى ويرمك، عقل قبول ايدرسه؛ حالبوكه قزانج إحتمالى بيڭده بردر. صوڭره يگرمى درتدن بر مالنى، يوزده طقسان طوقوز إحتمال ايله قزانجى مصدّق بر خزينهِٔ أبديهيه ويرمهمك؛ نه قدر خلافِ عقل و حكمت حركت ايتديگنى، نه قدر عقلدن اوزاق دوشديگنى، كندينى عاقل ظن ايدن آدم آڭلاماز مى؟
حالبوكه نمازده روحڭ و قلبڭ و عقلڭ بيوك بر راحتى واردر. هم جسمه ده او قدر آغير بر ايش دگلدر. هم نماز قيلانڭ ديگر مباح دنيوى عمللرى، گوزل بر نيّت ايله عبادت حكمنى آلير. بو صورتده بتون سرمايهِٔ عمرينى، آخرته مال ايدهبيلير. فانى عمرينى، بر جهتده إبقا ايدر.
٭ ٭ ٭