stacji świętości z podstawowymi, uniwersalnymi stacjami tej drogi. Jak jasno udowodniono w Gałęzi Drugiej Słowa Dwudziestego Czwartego, a także w innych spośród Słów, poprzez zwierciadła słońce staje się licznymi słońcami, a każde z jego podobieństw posiada światło i ciepło słońca, mimo ich marności w porównaniu z rzeczywistym słońcem. Dokładnie w ten sam sposób stacje właściwe prorokom i wielkim świętym posiadają cienie i odcienie. Ci, którzy odbywają podróż duchową, docierają do tych cieni i postrzegają samych siebie jako większych od owych wspaniałych świętych lub nawet jako tych, którzy na drodze rozwoju duchowego doszli dalej niż prorocy, i w ten sposób wpadają w otchłań. Jednakże sposobem na uniknięcie tego błędu jest to, by zawsze przyjmować zasady wiary i podstawy prawa szari'a za podstawy własnego postępowania i za przewodników, a także, by postrzegać własne oświecenia i wizje jako sprzeczne z owymi zasadami.
Niektórzy spośród ludzi oświecenia i zachwytu podczas swych duchowych podróży wpadają w otchłań poprzez przedkładanie dumy, uskarżania się, ekstatycznych wypowiedzi lub publicznego szacunku i tego, co się do niego odnosi, nad składanie Bogu podziękowań, wypowiadanie suplikacji i błaganie Wszechmocnego Boga, a także zadowolenie z tego, co się posiada. Tymczasem najwyższym stopniem, jaki można osiągnąć, jest oddawanie czci Bogu tak, jak czynił to Muhammad (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie), które określa się terminem "umiłowanie". Podstawą i istotą oddawania czci Bogu w taki sposób jest ukazywanie doskonałości owej prawdy poprzez suplikacje i zanoszenie błagań do Wszechmocnego Boga, ukazywanie głębokiej pokory w Jego obecności, składanie podziękowań językiem bezsilności i potrzeby, a także poprzez okazywanie wobec innych zadowolenia z tego, co się posiada. Niektórzy spośród wielkich świętych - mimowolnie i jedynie na pewien czas - stali się dumni, wypowiadali skargi i ekstatyczne wypowiedzi, lecz jeśli chodzi o takie kwestie, nie powinno się dobrowolnie podążać za nimi. Są oni prowadzeni drogą słuszności, lecz sami nie są przewodnikami; nie można obierać ich drogi!
Niektórzy spośród ludzi odbywających podróże duchowe są egocentryczni, pochopni i pragną spożywać już na tym świecie owoce świętości, które będą dane w życiu ostatecznym. Wpadają w otchłań poprzez poszukiwanie owych owoców na drogach ich duchowych podróży. Jednak,
jak stwierdzają wersety takie, jak:
a także jak zostało to bezspornie udowodnione w wielu Słowach, pojedynczy owoc królestwa wieczności jest lepszy niż tysiąc ogrodów na tym ulotnym świecie. Z tego powodu owe błogosławione owoce nie powinny być konsumowane w miejscu, jakim jest ten świat. Jeśli - bez poszukiwania ich - zostaną one dane do zjedzenia już tutaj, powinno się za to dziękować i uważać łaski zesłane przez Boga nie za nagrodę, lecz za zachętę.
ALUZJA DZIEWIATA
W tym miejscu pokrótce opiszemy dziewięć spośród prawdziwie licznych owoców i korzyści, jakie przynosi droga sufich.
Pierwszym owocem i pierwszą korzyścią jest wyjawianie i objaśnianie - poprzez drogi tych spośród sufich, którzy są na drodze prostej - prawd wiary, które są kluczami do wiecznego skarbca i źródłami niekończącej się szczęśliwości; jest to przejaw owych prawd wiary w stopniu ujrzenia z całkowitą pewnością.
Jako że droga sufich jest narzędziem, dzięki któremu pracuje serce, owa najważniejsza część maszyny, jaką jest człowiek; jako że droga sufich wprawia w ruch również inne subtelne zdolności człowieka, sprawia ona, że owe zdolności wypełniają zamysł ich stworzenia, a przez to sprawia, że człowiek staje się prawdziwie istotą ludzką.
W podróży do pośredniego królestwa i do życia ostatecznego można przyłączyć się do jednej z szeregu wspólnot sufickich i zostać jednym z tych, którzy w owej świetlistej karawanie podróżują drogą wiodącą ku wieczności. W ten sposób człowiek zostaje ocalony przed samotnością, znajduje przyjaźń innych podróżnych z owej karawany na tym świecie i w królestwie pośrednim, a polegając na ich jednomyślnej opinii i zgodzie w obliczu ataków wątpliwości i lęków, postrzega każdego z mistrzów jako potężne wsparcie i silny dowód, dzięki temu odpiera on owe wątpliwości i przykłady zbłądzenia.
Owocem czwartym i czwartą korzyścią jest zrozumienie dzięki czystej drodze sufich tego, że w wierze w Boga można odnaleźć wiedzę
o Bogu, zaś w wiedzy o Bogu można odnaleźć przyjemność z umiłowania Boga, a poprzez owo zrozumienie można zostać uratowanym od całkowitej samotności na pustkowiu tego świata, miejsca zesłania człowieka we wszechświecie. W wielu ze Słów udowodniliśmy, iż szczęście na tym świecie i w świecie życia ostatecznego, wolną od bólu przyjemność, zażyłość nieskażoną przez samotność, prawdziwą rozkosz i wolne od trosk szczęście - to wszystko można znaleźć w wierze i w prawdzie, jaką jest islam. Jak zostało wyjaśnione w Słowie Drugim, wiara wytwarza nasiona rajskiego drzewa Tuba, zaś poprzez ćwiczenie i pielęgnowanie wiary na drodze sufich owe nasiona rosną i wyrastają z nich pędy.
Kolejnym owocem i kolejną korzyścią jest uświadomienie sobie - dzięki przebudzeniu serca, spowodowanego drogą sufich i wspominaniem Boga - subtelnych prawd zawartych w obowiązkach prawa szari'a, a także należyte ich docenienie. Wówczas człowiek jest posłuszny i wykonuje swoje akty czci nie z musu, lecz z tęsknotą.
Owoc szósty i korzyść szósta to wzniesienie się do stacji całkowitego zaufania Bogu, osiągnięcie rangi, jaką daje całkowite poddanie się Jedynemu, i zdobycie Jego zadowolenia, a wszystkie one są środkami umożliwiającymi uzyskanie prawdziwej rozkoszy, prawdziwego pocieszenia, przyjemności wolnej od bólu i przyjaźni nieskażonej przez samotność.
Dzięki szczerości intencji, która jest zasadniczym warunkiem wstępnym dla podróżowania drogą sufich, a także najbardziej wartościowym rezultatem owej drogi, człowiek zostaje wybawiony od tak podłych cech, jakimi są dodawanie towarzyszy Bogu Jedynemu, hipokryzja i fałsz. Poprzez oczyszczenie duszy, które jest operacją chirurgiczną drogi sufich, zostaje również uratowany od niebezpieczeństw nakazującej zło duszy i od zagrożeń egoizmu.
Poprzez wzgląd na Boga, świadomość Jego obecności i szczytne intencje drogi sufich, osiągane poprzez wspominanie Boga sercem i rozważanie Go umysłem, codzienne uczynki wynikające z nawyku zostają przekształcone w akty czci, a postępowanie w życiu doczesnym staje się uczynkami przynoszącymi korzyści w życiu ostatecznym. Człowiek wykorzystuje kapitał swego życia, co sprawia, że wszystkie jego minuty stają się ziarnami, które wypuszczą pędy wiecznej szczęśliwości.
Kolejny owoc i kolejna korzyść to walka - poprzez podróże serca, wysiłki umysłu i postęp duchowy - o to, by stać się doskonałym człowiekiem, to jest, by być prawdziwym wiernym i muzułmaninem w każdym calu, by zyskać nie powierzchowną wiarę, lecz prawdę wiary i prawdę islamu, by stać się sługą i niewolnikiem (we wszechświecie, a pod pewnym względem także jako przedstawiciel wszechświata) Chwalebnego Stwórcy wszechświata, być adresatem Jego przesłania, Jego przyjacielem, umiłowanym przez Niego i zwierciadłem dla Niego; zaś to wszystko, ukazując człowieka jako najlepszy z wzorców, udowadnia jego wyższość nad aniołami. To lot poprzez wysokie stacje na skrzydłach, jakie dają prawo szariatu, wiara i dobre uczynki, to ujrzenie wiecznej szczęśliwości już na tym świecie, a nawet wstąpienie do owego wiecznego szczęścia.
Dopisek
Drogi wiodące do Wszechmocnego Boga są prawdziwie liczne. Wszystkie prawdziwe drogi są zaczerpnięte z Koranu, lecz niektóre są krótsze, inne bezpieczniejsze, a jeszcze inne bardziej utarte od innych. Wśród owych dróg zaczerpniętych z Koranu jest również droga bezsilności, ubóstwa, litości i rozważań, z której skorzystałem stosownie do mojej ułomnej zdolności pojmowania.
Jak ekstatyczna miłość, tak również bezsilność jest drogą, która przez oddawanie czci Bogu prowadzi do zdobycia Jego miłości, lecz jest bezpieczniejsza. Ubóstwo również prowadzi do Najpiękniejszego Imienia Boga "Najbardziej Miłosierny". Podobnie jak ekstatyczna miłość, tak również litość prowadzi do Najpiękniejszego Imienia "Najbardziej Litościwy", lecz jest drogą szerszą i taką, której pokonanie zajmuje mniej czasu. Również rozważania, podobnie jak ekstatyczna miłość, prowadzą do Najpiękniejsze Imienia "Wszechmądry", lecz są drogą wspanialszą, szerszą i bardziej olśniewającą. Ta droga składa się nie z dziesięciu stopni podobnych dziesięciu delikatnym zdolnościom tych spośród dróg sufich, którzy zajmują się wspominaniem Boga w milczeniu, i nie z siedmiu etapów podobnych siedmiu duszom tych, którzy wygłaszają swe recytacje na głos, lecz z czterech kroków. Ta droga jest raczej prawdą (ar. al-haqq), niż drogą tarik sufickich. Jest to szariat.
Jednakże, aby uniknąć nieporozumień, należy dodać, że owa droga to dostrzeganie własnej bezsilności, własnego ubóstwa i win w obliczu Wszechmocnego Boga, nie zaś wymyślanie ich i ukazywanie ich ludziom. Metodą owej krótkiej drogi jest podążanie za praktyką Proroka (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie), wykonywanie tego, co w religii obowiązkowe, oraz porzucenie ciężkich grzechów. Owa metoda to przede
wszystkim odprawianie - prawidłowo i z właściwym skupieniem - modlitw obowiązkowych, a także recytowanie tasbih po tych modlitwach.
Werset: فَلَا تُزَكُّٓوا اَنْفُسَكُمْ wskazuje na pierwszy krok na tej drodze.
Werset:
wskazuje na jej drugi krok.
Werset:
wskazuje na jej trzeci krok.
Werset:
wskazuje na jej czwarty krok.
Zwięzłe objaśnienie owych czterech kroków jest następujące:
Krok Pierwszy
Jak sugeruje to werset: فَلَا تُزَكُّٓوا اَنْفُسَكُمْ , krok pierwszy polega na tym, by nie oczyszczać własnej duszy, ponieważ zgodnie ze swą naturą i wrodzonym usposobieniem, człowiek miłuje samego siebie. Zaiste, daje on miłości własnej pierwszeństwo przed miłością skierowaną ku czemukolwiek innemu, a nawet miłuje jedynie siebie. Na rzecz własnej duszy poświęca wszystko prócz siebie samego. Wychwala samego siebie w sposób przynależny obiektowi kultu. W ten sam sposób rozgrzesza i uniewinnia samego siebie. Dopóki tylko może, nie uznaje własnych wad ani nie postrzega ich jako tego, co jest stosowne dla człowieka. Żarliwie broni samego siebie, jakby samemu sobie oddawał cześć. Nawet używając części ciała i zdolności, które zostały mu dane, by wychwalał i wysławiał Jedynego prawdziwie godnego czci, ukazuje znaczenie wersetu:
Człowiek myśli o sobie samym, polega na sobie samym i ma upodobanie w sobie samym, zatem jego oczyszczenie, będące pierwszym
krokiem na owej drodze, nie jest ani oczyszczaniem, ani rozgrzeszaniem samego siebie.
Krok Drugi
Jak naucza werset:
człowiek nie pamięta o sobie samym i nie jest samego siebie świadomy. Jeśli myśli o śmierci, to w odniesieniu do innych. Jeśli myśli o przemijaniu i zaniku, to nie przypisuje ich samemu sobie. Jego nakazująca zło dusza żąda tego, by jeśli idzie o niedogodności i służbę wobec innych, zapominał on o sobie samym, lecz by myślał o sobie samym i gorąco dopominał się swego udziału, kiedy chodzi o otrzymywanie wynagrodzenia, korzyści i uciechę. Oczyszczenie człowieka i jego szkolenie na owym etapie omawianej drogi są czymś wręcz przeciwnym. Oznacza to, że tam, gdzie dusza nakazuje zapominanie o samym sobie, człowiek ma o sobie pamiętać; ma zapominać o sobie samym, kiedy chodzi o przyjemność, ambicję i chciwość, a myśleć o sobie samym, kiedy chodzi o śmierć i służenie innym.
Krok Trzeci
Jak naucza werset:
nakazująca zło dusza ze swej natury żąda tego, by wszelkie dobro uważać za pochodzące od niej samej, stając się próżną i zarozumiałą. Ten krok omawianej drogi polega na tym, by człowiek dostrzegał w sobie samym jedynie winy, błędy, bezsilność i ubóstwo, by rozumiał, że wszystkie jego zalety i doskonałości są darami zesłanymi mu przez Stwórcę, Któremu należy się wszelka chwała. Człowiek składa Bogu podziękowania, zamiast być zarozumiałym, i wychwala Go, zamiast przechwalać się i chlubić. Zgodnie ze znaczeniem wersetu: قَدْ اَفْلَحَ مَنْ زَكّٰيهَا jego oczyszczenie na tym etapie polega na uświadomieniu sobie, że jego doskonałość leży w niedoskonałości, moc w bezsilności, a dostatek w ubóstwie.
Krok Czwarty
Jak naucza werset:
nakazująca zło dusza uważa samą siebie za wolną, niezależną i istniejącą samą z siebie.
Z tego powodu człowiek twierdzi, że do niego należy pewien rodzaj wszechwładzy. Żywi wrogość i jest buntownikiem wobec Tego, Który jest Jedynym prawdziwie godnym czci człowieka. Człowiek może zostać wybawiony od tego poprzez zrozumienie następującego faktu:
Zgodnie z pozornym znaczeniem rzeczy, które wskazuje na każdą rzecz jako taką, wszystko jest przejściowe, wybrakowane, przypadkowe i nieistniejące. Jednak zgodnie ze znaczeniem, które nie wyraża danej rzeczy samej w sobie, a także przez wzgląd na to, że każda rzecz jest zwierciadłem dla Najpiękniejszych Imion Stwórcy, Któremu należy się wszelka chwała, a także wszystkie są obarczone różnorodnymi obowiązkami, każda z nich zarówno zaświadcza, jak jest zaświadczana, a przy tym istnieje. Oto, na czym polega oczyszczenie człowieka na tym etapie drogi:
W swoim istnieniu człowiek jest nieistniejący, zaś w swym nieistnieniu istnieje. Oznacza to, że jeśli ceni samego siebie i przypisuje sobie istnienie, znajduje się w ciemnościach niebytu tak wielkich, jak cały wszechświat. Jeśli polega on na własnym istnieniu, a nie pamięta o Tym, Który prawdziwie nadaje istnienie, jest on pojedynczym światłem istnienia, podobnym światełku robaczka świętojańskiego, zanurzonym w nieskończonej ciemności niebytu i rozłąki. Jeśli jednak porzuca on egoizm i dostrzega, że jest zwierciadłem dla przejawów Prawdziwego, Który powołuje do istnienia, zyskuje nieskończone istnienie poprzez wszystkie byty, ponieważ kto znajduje Tego, Którego istnienie jest konieczne (a przejawy Jego Najpiękniejszych Imion ukazują wszelkie istoty), ten znajduje wszystko.
Cztery kroki na drodze bezsilności, ubóstwa, litości i rozważań zostały wyjaśnione daleko bardziej obszernie w dwudziestu sześciu Słowach, które dotyczą poznania prawdy, prawdy prawa szariatu, a także mądrości Koranu. Zatem w tym miejscu jedynie pokrótce napomkniemy o jednej lub dwu kwestiach:
Ta droga jest krótsza od innych, ponieważ składa się jedynie z czterech kroków. Kiedy bezsilność powoduje, że człowiek porzuca podszepty swej duszy, zwraca go wprost ku Wszechmocnemu, Chwalebnemu. Tymczasem kiedy człowiek kroczący drogą ekstatycznej miłości, najszybszą z dróg, porzuca swoją duszę, jego droga sprawia, iż zwraca się on ku umiłowanym, którzy przemijają. Jedynie wtedy,
gdy odkryje nietrwałość tego, co umiłował, zwróci się ku Prawdziwie Umiłowanemu.
Ta droga jest również bezpieczniejsza, ponieważ nie występują na niej majaczenia i wybujałe roszczenia duszy, jako że dusza nie posiada nic innego prócz bezsilności, ubóstwa i ułomności, nie może zatem wykroczyć poza te cechy szczególne.
Ta droga jest również znacznie szersza i bardziej uniwersalna, ponieważ - by dostąpić stałej świadomości obecności Boga - człowiek nie jest zmuszony do tego, by wyobrażać sobie cały wszechświat jako skazany na niebyt i ogłosić, jak ci, którzy uwierzyli w koncepcję jedności bytu: "Nie istnieje nic prócz Niego", ani też do tego, by przypuszczać, że wszechświat jest skazany na uwięzienie w całkowitym zapomnieniu - jak ci, którzy uwierzyli w ideę jedności świadectwa i powiedzieli: "Nic prócz Niego nie jest zaświadczone". Raczej, jako że Koran zupełnie wyraźnie przebacza wszechświatowi, uwalniając go z więzienia i ratując przed egzekucją, człowiek na tej drodze lekce sobie waży powyższe idee, zwalnia wszelkie rzeczy z pracy dla samych siebie, zaś zatrudnia je, by pracowały dla Stwórcy, Któremu należy się wszelka chwała, by spełniały obowiązek ukazywania Jego Najpiękniejszych Imion i by były zwierciadłami dla owych Imion; człowiek rozważa wszelką rzecz wedle punktu widzenia zakładającego, że nie wyraża ona jedynie siebie samej, a będąc uratowanym od zupełnego niedbalstwa, na stałe wkracza w poczucie Bożej obecności, we wszelkiej rzeczy znajdując drogę prowadzącą do Wszechmocnego Boga.
W skrócie: Uwolnienie bytów od pracy na rzecz innych bytów to droga, która polega na tym, by nie postrzegać ich jako wyrażających siebie same.
List Trzydziesty
Niniejszy List jest komentarzem do Koranu spisanym w języku arabskim, a zatytułowanym Znaki cudowności. Niezrównana zwięzłość Koranu (ar. Iszarat al-I'dżaz fi mazann al-Idżaz). Ów komentarz ukazał się drukiem jako osobna całość i nie wszedł w skład niniejszego zbioru.
List Trzydziesty Pierwszy
List Trzydziesty Pierwszy to trzydzieści jeden Błysków, które również zostały wydane jako osobny zbiór.
List Trzydziesty Drugi
Napisany poetyckim językiem traktat zatytułowany Lemeat. Traktat ten jest zarazem Błyskiem Trzydziestym Drugim, a zawarty został w końcowej części zbioru Słowa (tur. Sozler).
Trzydzieści trzy Okna umożliwiające poznanie Stwórcy
Pod pewnym względem traktat ten jest równocześnie Słowem Trzy-
dziestym Trzecim, został więc włączony do zbioru Słowa, zatem nie było potrzeby włączania go również w skład niniejszego zbioru.
Ziarna Prawdy
PRZEDMOWA do wydania źródłowego
Od jakiegoś czasu mój stryj postrzegał pewne kwestie raczej samym sercem, niż rozumem. Jeśli coś zostało wyraźnie oznajmione jego sercu, kazał mi, bym to zapisał. Mówił: "Prawdziwą wiedzą jest ta, która ma swą siedzibę w sercu; wiedza jest bezużyteczna, jeśli obejmujemy daną rzecz jedynie umysłem", a także:
"Owe kwestie nie są jedynie zasadami uczonych, to moje stanowcze zasady, które odczuwam sercem i które zakorzeniły się w mym sumieniu". Powiedział mi, bym spośród jego aforyzmów, będących natchnieniami serca, wybrał te, które chcę, a ja przedstawiłem te dzieła, z których pochodzą wybrane aforyzmy. Są to: Nokta min Nuri Ma'rifeti'llah; Iszarat al-I'dżaz; Sunuhat; Ma'rifeti'n-Nebi; Rumuz; Tulu'at; Muhakemat; Munazarat; Isarat;Qizil I'dżaz.
1. Receptą dla starości, dla cierpiącego narodu, dla chorej części ciała, jest podążanie za Koranem.
2. Receptą dla wspaniałego, choć nieszczęsnego kontynentu, dla znamienitego, choć nieszczęśliwego kraju, dla szlachetnego, choć pozbawionego przywódcy ludu, jest muzułmańska jedność.
3. Ktoś, komu brakuje siły do tego, by ożywić i wprawić w ruch obrotowy Ziemię, wszystkie gwiazdy i słońca z taką łatwością, jakby były one paciorkami różańca, nie może rościć sobie prawa do stworzenia jakiejkolwiek rzeczy we wszechświecie, ponieważ wszystkie rzeczy są związane ze sobą nawzajem.
4. Wskrzeszenie wszystkich stworzeń żywych podczas Zmartwychwstania nie może być dla Bożej wszechmocy trudniejsze od wskrzeszenia wiosną jednej muchy, ociężałej od przypominającego śmierć zimowego snu. Jest tak, ponieważ moc Przedwiecznego jest czymś zasadniczym; nie zmienia się; żadna bezsilność nie może jej przeniknąć; żadna przeszkoda nie może wtrącać się w to, co jej dotyczy; nie ma w niej żadnych stopni ani poziomów; w odniesieniu do niej wszystko jest tak samo łatwe.
5. Ktokolwiek stworzył oko komara, stworzył słońce.
6. Ktokolwiek uporządkował żołądek pchły, uporządkował Układ Słoneczny.
7. W zbiorze, jakim jest wszechświat, widoczna jest taka cudowność, że nawet gdyby - by założyć taką niemożliwość - pozorne przyczyny natury posiadły moc i wolę niezbędne do działania, wciął biłyby czołem, całkowicie bezsilne w obliczu takiej cudowności, wołając:
8. Rzeczywisty efekt nie jest czymś, co jest dane pozornym przyczynom, ponieważ tego, by tak właśnie było, wymaga jedność Boga i Jego chwała. Jedynie jeśli chodzi o zewnętrzny aspekt rzeczy, przyczyny mogą być zasłoną dla ręki Bożej mocy, a taki stan, którego wymagają dostojeństwo i wielkość Boga, jest spowodowany tym, by ręka Bożej mocy nie była powierzchownie postrzegana jako mająca styczność z tym, co niewiele warte.
9. Wewnętrzna wielkość rzeczy, która jest powiązana z wszechmocą Boga, jest transparentna i czysta.
10. Świat przejawów jest koronkowym welonem narzuconym na świat tego, co niewidzialne.
11. Do tego, by stworzyć jedną rzecz i umieścić ją we właściwym miejscu, niezbędna jest nieskończona moc, wystarczająca do stworzenia wszechświata, ponieważ każda litera z potężnej księgi wszechświata - a zwłaszcza żyjące litery z owej księgi - posiada oblicze wskazujące na wszystkie zarządzenia oraz na oko, które je dostrzega.
12. Dobrze znana historia mówi, że wszyscy wypatrywali sierpa księżyca oznaczającego święto, lecz nikt nie mógł go zobaczyć, jedynie pewien starzec przysięgał, że go widział. Jednak to, co widział, nie było sierpem księżyca, lecz zakrzywioną rzęsą. Czymże jest rzęsa w porównaniu z księżycem? Czymże jest ruch drobnych cząsteczek w porównaniu z Kształtującym każdą rzecz?
13. Natura przypomina prasę drukarską, nie drukarza. Jest haftem, lecz nie jest Tym, Który go utkał. Jest pasywna, a nie aktywna; jest wzorcem, lecz nie jest źródłem. Jest porządkiem, lecz nie jest Tym, Który ustanowił ów porządek. Jest prawem, lecz nie jest mocą. Jest kodeksem prawd wynikającym z woli, lecz nie jest prawdą, która nie podlegałaby owej woli.
14. Pokusę i powab dla sumienia, które jest zasadniczą częścią natury istot świadomych, odczuwa się dzięki urokowi przyciągającej do siebie prawdy.
15. Zasadnicza natura wszelkich istot nie kłamie. Chęć wzrośnięcia obecna w ziarnie oznajmia: "Wykiełkuję i wydam owoce!", i mówi prawdę. Jajko ukazuje pragnienie życia, mówiąc: "Stanę się kwoką" - i tak się dzieje, za zezwoleniem Boga, zatem jajko mówi prawdę. Poprzez skłonność do zamarzania garść wody mówi: "Rozprzestrzenię się", i nawet nieustępliwe żelazo nie zada jej kłamu; słuszność owych słów rozbija żelazo. Owe skłonności są przejawami rozkazów stworzenia, które mają swój początek w woli Boga.
16. Przedwieczna moc, która nie pozostawia nawet mrówek bez ich księcia, a pszczół bez królowej, z pewnością nie pozostawiła rodzaju ludzkiego bez proroków. Jak rozdzielenie się księżyca było w świecie przejawów cudem Muhammada (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) dla ludzi, tak jego wniebowstąpienie było najwyższym cudem, dokonanym wobec aniołów i istot duchowych w świecie wewnętrznej wartości każdej rzeczy. Poprzez ów jasny cud została udowodniona świętość jego proroctwa, a owa olśniewająca istota rozsiała blask na wszystkie wewnętrzne światy, jak rozsiewają światło błyskawica lub księżyc.
17. Obie części wyznania wiary poświadczają siebie nawzajem. Pierwsza jest dowodem przyczyny, której skutkiem jest druga, zaś druga jest dowodem przyczyny, której skutkiem jest pierwsza.
18. Życie jest rodzajem przejawu jedności w mnogości, a zatem prowadzi do jedności; życie sprawia, że jedna rzecz staje się właścicielem wszystkiego.
19. Dusza jest świadomym prawem, posiadającym zewnętrzny kształt istnienia. Jak stabilne i trwałe prawa stworzenia, tak również
dusza przybywa ze świata Bożego rozkazu i tego atrybutu Boga, jakim jest wola. Boża wszechmoc odziewa ją w istnienie i stroi w zmysły. Bóg sprawia, że delikatny, płynący byt staje się muszlą dla owego klejnotu. Istniejąca dusza jest bratem prawa, które można sobie wyobrazić; obie te rzeczy trwają i przybywają ze świata Bożego rozkazu. Jeśli moc Przedwiecznego przyodziałaby prawa rządzące różnymi gatunkami istot w zewnętrzne istnienie, owe prawa stałyby się duszami, zaś jeśli dusza pozbyłaby się świadomości, wciąż pozostałaby prawem, które nigdy nie umiera.
20. Byty stają się widoczne dzięki światłu, a ich istnienie można poznać dzięki życiu. Światło i życie są zatem odkrywcami.
21. Chrześcijaństwo albo wybuchnie, albo też oczyści się, składając broń przed islamem. Kilka razy doszło do rozłamu w chrześcijaństwie, i powstał protestantyzm. Następnie protestantyzm również został rozdarty i zbliżył się do potwierdzenia Bożej jedności. Obecnie trwają przygotowania do tego, by chrześcijaństwo ponownie się podzieliło. Albo wybuchnie i zgaśnie, albo też wcześniej ujrzy prawdy islamu, które obejmują również podstawy prawdziwego chrześcijaństwa, i złoży przed nimi broń.
Prorok Muhammad (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) napomknął o owej wielkiej tajemnicy, kiedy powiedział: Jezus przyjdzie, zstępując z nieba, będzie on spośród mojej społeczności i będzie postępował zgodnie z moim prawem szari'a.
22. Raczej świętość tego, kto jest autorytetem, niż dowody prowadzi rzeszę ludzi do tego, by stosowali się do jego nauk.
23. Każda z zasadniczych i bezspornych kwestii religii, a takich jest dziewięćdziesiąt dziewięć procent, jest niczym diamentowy filar, podczas gdy kwestie sprzeczne i otwarte dla interpretacji stanowią tylko dziesięć procent. Dziewięćdziesięciu diamentowych filarów nie można oddać pod ochronę dziesięciu filarów ze złota. Księgi i interpretacje powinny być teleskopami służącymi obserwowaniu Koranu; powinny być zwierciadłami, nie zaś cieniami ani przedstawicielami!
24. Interpretacji prawa może dokonywać na własną rękę każdy, kto jest do tego zdolny, jednak taki człowiek nie może ustanawiać prawa.
25. Wzywanie innych do przyjęcia danej koncepcji jest zależne od przyjęcia jej przez uczonych; w przeciwnym razie taka idea jest innowacją i powinna zostać odrzucona.
26. Ponieważ ze swej natury człowiek jest szlachetny, poszukuje prawdy. Czasami napotyka na fałsz, lecz uważa, że istnieje prawda, która ochroniła ów fałsz, by zachować go w sercu tego człowieka. Następnie, gdy stara się dosięgnąć rzeczywistości, zbłądzenie bez udziału jego woli zadaje mu cios w głowę, zaś człowiek zanurza głowę w owym zwątpieniu, biorąc je za prawdę.
27. Boża wszechmoc posiada wiele zwierciadeł, a każde kolejne jest bardziej delikatne i przejrzyste od poprzedniego. Zmieniają się one, jak woda zmienia się w powietrze, powietrze w eter, eter w świat podobieństw, świat podobieństw w świat duchowy, a nawet w czas i myśl. Pojedyncze słowo w zwierciadle, jakim jest powietrze, staje się milionami słów. Pióro Bożej mocy spisuje tajemnicę owego rozmnażania się w prawdziwie cudowny sposób, a odbicia są identyczne albo z tym, co ukazują, albo też z naturą owej rzeczy. Obrazy istot posiadających materialne ciało są ruchome, lecz martwe, podczas gdy obrazy świetlistych istot duchowych w ich zwierciadłach są żyjące i połączone z owymi istotami; nawet jeśli nie są identyczne, nie są też zupełnie różne.
28. Jako że słońce obraca się wokół własnej osi, jego owoce nie spadają, tymczasem gdyby nie ten ruch, planety upadłyby i rozproszyły się.
29. Jeśli światło myśli nie zostanie oświecone światłem serca i nie połączy się z nim, będzie ciemnością i zrodzi tyranię. Jeśli białko oka, które przypomina dzień, nie połączyłoby się z czernią jego źrenicy, która przypomina noc, oko nie byłoby okiem i byłoby niewidome. Podobnie, jeśli czarne jądro serca nie będzie obecne w bieli myśli, zabraknie wnikliwości.
30. Jeśli wiedza nie posiada wnikliwości serca, jest ignorancją. Udział w danej rzeczy to jedno, wiara to co innego.
31. Rzeczy przyozdobione pięknymi haftami, lecz pozbawione znaczenia, są dla zwodniczych i prostych umysłów.
32. Uczony, który jest przewodnikiem dla innych, powinien być owcą, nie zaś ptakiem. Owca daje swemu jagnięciu mleko, podczas gdy ptak daje swemu pisklęciu jedzenie, które zwraca.
33. Istnienie danej rzeczy jest zależne od istnienia wszystkich jej części. Jeśli chodzi o niebyt, ponieważ zachodzi on mimo nieistnienia jednej części, słaby człowiek wspiera to, co destrukcyjne, by ukazać swą siłę, działa negatywnie, miast działać pozytywnie.
34. Jeśli prawa wydane przez rząd nie są połączone z zasadami mądrości, a więzi narzucone siłą nie są połączone z prawami prawdy, nie mogą być owocne dla ludzi jako ogółu.
35. Tyrania przywdziała kapelusz sprawiedliwości; zdrada odziała się w szatę patriotyzmu; dżihadowi nadano imię rebelii, a niewolę nazwano wolnością! Oto, jak zamieniono kształty tego, co jest przeciwne sobie nawzajem!
36. Polityka obracająca się wokół zysku jest barbarzyństwem.
37. Okazanie przyjaźni wobec głodnej bestii nie wywołuje jej litości, lecz wzmaga jej głód. Jej kły i pazury tylko zapragną, by rozedrzeć ofiarę.
38. Czas pokazał, że ani wejścia do Raju nie można kupić za niską cenę, ani też Piekło nie jest czymś, czego istnienie nie jest konieczne.
39. Choć zalety tych, których świat zna jako klasy wyższe, powinny być przyczyną skromności i pokory, doprowadziły do ucisku i arogancji. Choć ubóstwo i bezsilność biednych i prostych ludzi powinny być przyczynami litości i darów, skutkują niewolą i ujarzmieniem.
40. Jak długo dzięki danej rzeczy będzie można zyskać zaszczyty i dobro, tak długo będzie ona ofiarowana klasom wyższym, lecz jeśli chodzi o to, co złe, z pewnością zostanie to rozdzielone między prostych ludzi.
41. Jeśli człowiekowi brakuje celu, o którym myśli, jeśli zapomina o nim bądź udaje, że o nim zapomniał, jego myśli stale będą obracać się wokół jego własnego "ja".
42. Wszelkie rewolucje i całe zepsucie mają swój początek w dwóch powiedzeniach, które zachęcają do złych cech moralnych i są źródłem wad.
Powiedzenie pierwsze: " Dopóki mam pełny brzuch, cóż mnie obchodzi, że inni umierają z głodu?"
Powiedzenie drugie: " Cierpisz trudności po to, by moje życie było wygodne; pracujesz po to, bym ja mógł jeść".
Jest tylko jedno lekarstwo umożliwiające wykorzenienie tego, o czym mówi pierwsze powiedzenie, a jest nim obowiązek dawania jałmużny, podczas gdy lekarstwem na to, o czym mówi drugie z nich, jest zakazanie lichwy i odsetek: "Wstęp wzbroniony! Zakaz wstępu! Nie masz prawa, by tu wejść!" Ludzkość nie baczy na to, co jej rozkazano, przez co spadają na nią ciężkie ciosy. Musi zwrócić uwagę na ów rozkaz, zanim otrzyma kolejny cios, jeszcze cięższy!
43. Wojny między narodami i krajami zostaną zastąpione przez wojny między klasami społecznymi, ponieważ jak człowiek nie chce być niewolnikiem, tak nie chce być jedynie wyrobnikiem trudzącym się dla innych.
44. Człowiek, który dąży do celu używając tego, co zakazane, zwykle zostaje ukarany, kiedy osiąga coś wręcz przeciwnego do tego, co
zamierzał. Wynagrodzeniem za niedozwoloną miłość - taką, jak miłość do Europy - będzie okrutna wrogość umiłowanego.
45. Przeszłość i nieszczęścia powinny być rozważane w świetle Bożego zarządzenia (ar. al-qadr), podczas gdy przyszłość i grzechy z punktu widzenia odpowiedzialności przed Bogiem. W tej kwestii zgodni są nawet al-dżabrijja i mu'tazylici.
46. Nie należy wymawiać się bezsilnością, gdy można znaleźć rozwiązanie, zaś gdy nie można znaleźć rozwiązania, wtedy nie powinna być wymierzana kara.
47. Rany tego życia mogą zostać uleczone, lecz jeśli chodzi o muzułmańską dumę i honor, a także o dumę narodową muzułmanów, to ich rany są nadzwyczaj głębokie.
48. Czasami zdarza się, że z powodu jednego rozkazu przepada cała armia, a jeden pocisk prowadzi do zagłady trzydziestu milionów ludzi. W pewnych okolicznościach poprzez niewielkie działania człowiek wznosi się do poziomu najwyższego z wysokich, zaś w innych niewielkie działanie powoduje, że spada on na poziom najniższego z niskich.
49. Jedno ziarno prawdy niszczy stos kłamstw i jest lepsze niż mnóstwo złudzeń.
Wszystko, co mówicie, powinno być prawdą, lecz nie jest dobrze widzianym mówienie wszystkiego, co jest prawdziwe.
50. Człowiek, który dostrzega w rzeczach dobro, ma dobre myśli, zaś kto ma dobre myśli, ten doznaje przyjemności płynących z życia.
51. Tym, co daje ludziom życie, jest nadzieja, zaś tym, co ich zabija, jest rozpacz.
52. Od dawnych dni to muzułmańskie państwo wzięło na siebie obowiązek podtrzymywania słowa Bożego, utrzymania niepodległości i dżihadu dla islamu. Jeśli tego obowiązku podejmie się choćby część społeczności, reszta jest z niego zwolniona. Ten kraj uważał, że ma obowiązek poświęcić się dla islamu, był zjednoczony i niósł sztandar Kalifatu. Nieszczęścia, z powodu których ten kraj cierpi obecnie, zostaną zrekompensowane przez przyszły dobrobyt i wolność świata muzułmańskiego, jako że owe nieszczęścia w cudowny sposób przyspieszają wzrost muzułmańskiego braterstwa, które jest zaczynem naszego życia.
53. Przypisywanie chrześcijaństwu cnót cywilizacji, które do niego nie należą, i ukazywanie wsteczności, która jest wrogiem islamu, jako jego przyjaciela, jest tym samym, co sugerowanie, że sklepienie niebieskie obraca się w przeciwną stronę.
54. Niezrównany matowy diament zawsze będzie lepszy od lśniącego okruchu szkła.
55. Ten, który postrzega wszystko poprzez materializm, widzi tylko to, co widzą jego oczy, a oczy takiego człowieka pozostają ślepe na kwestie natury duchowej.
56. Jeśli przenośnie upadają z rąk uczonych w ręce ignorantów, ludzie zaczynają przyjmować ich znaczenie dosłowne, co otwiera drzwi prowadzące do zabobonu.
57. Łaska większa od łaski Boga nie jest łaską. Wszystkie rzeczy powinny być opisywane takimi, jakie są.
58. Sława przypisuje człowiekowi to, co do niego nie należy.
59. Hadisy są źródłem życia i inspiracją dla prawdy.
60. Odrodzenie religii jest odrodzeniem narodu, a życie religii jest światłem życia.
61. Koran, który jest miłosierdziem dla całej ludzkości, dopuszcza istnienie tylko takiej cywilizacji, która pozwala na osiągnięcie szczęścia jeśli nie wszystkim, to przynajmniej większości.
Jej punktem oparcia jest siła, a jej cechą jest agresja.
Jej celem jest zysk, a cechami - przepychanie się ku niemu i bijatyka. Jej zasadą życiową jest konflikt, a cechą - walka.
Tym, co łączy masy, są rasizm i negatywny nacjonalizm, które karmią się, pożerając innych, a cechą takiego stanu rzeczy jest niezgodność.
Jej ponętną służbą jest podburzanie lubieżności i namiętności oraz zaspokajanie żądz, jednak pożądanie powoduje, że człowiek staje się dziką bestią.
Jeśli zaś chodzi o zasady cywilizacji opartej na nakazach przyniesionego przez Muhammada (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) prawa szari'a, są one następujące:
Jej punktem oparcia nie jest siła, lecz prawda, a jej cechami są sprawiedliwość i zgoda.
Jej celem jest cnota, nie zaś zysk, a cechami - miłość i powab.
Tym, co jednoczy ludzi, są więzy religii, kraju i grupy społecznej, nie zaś rasizm i nacjonalizm, a cechami tego stanu rzeczy są szczere braterstwo, pokój i walka wyłącznie w obronie przez agresją z zewnątrz.
Jej życiową zasadą jest wzajemne wspieranie się, nie zaś konflikt, a cechami - zgoda i solidarność.
Cywilizacja islamu ofiarowuje przewodnictwo zamiast żądzy, zaś cechami owego przewodnictwa są rozwój człowieka i postęp duchowy.
Nie wypuszczajcie zatem z rąk islamu, owego obrońcy naszego istnienia, lecz uchwyćcie islam z całej siły, w przeciwnym razie będziecie zgubieni!
62. Nieszczęście dotykające ogół jest wynikiem błędu popełnionego przez większość. Nieszczęście jest wynikiem przestępstwa i wstępną odpłatą za zbrodnię.
63. Męczennik uważa samego siebie za żyjącego. Nie cierpi mąk śmierci, zatem myśli, że życie, które poświęcił, nie zostało przerwane i trwa, jednak jego obecne życie jawi mu się jako bardziej czyste.
64. Czysta sprawiedliwość Koranu nie przelewa krwi niewinnego, nawet przez wzgląd na całą ludzkość. Te dwie rzeczy są równe tak w oczach Bożej mocy, jak i w oczach Bożej sprawiedliwości. Jednakże własny interes czyni człowieka takim, który zniszczy wszystko, co staje na drodze jego ambicjom, nawet cały świat i całą ludzkość.
65. Strach i słabość są zaproszeniem dla wpływów z zewnątrz.
66. Nie powinno się poświęcać określonych korzyści dla wyimaginowanych szkód.
67. Polityka Stambułu w obecnych czasach jest taką samą chorobą, jak grypa hiszpańska.
68. Możesz mówić złemu człowiekowi: "Jesteś dobry, jesteś dobry", a nie słyszano jeszcze o tym, żeby taki człowiek stał się dobry. Jeśli jednak mówisz dobremu człowiekowi "jesteś zły, jesteś zły", nierzadko rzeczywiście staje się on zły.
69. Jak długo wróg twojego wroga pozostaje jego wrogiem, jest twoim przyjacielem; jak długo przyjaciel twojego wroga pozostaje jego przyjacielem, jest twoim wrogiem.
70. Oto, czym jest zatwardziałość: jeśli Szatan wspomaga kogoś, ów człowiek nazwie go aniołem i będzie wzywał błogosławieństw dla niego;
jeśli jednak napotka anioła wśród swych przeciwników, nazwie go przebranym szatanem i będzie go przeklinał.
71. Lekarstwo na jedną chorobę może być trucizną w innej, a zbyt duża dawka lekarstwa jest przyczyną choroby.
72.
73. Jeśli społeczność nie jest jedną, niepodzielną liczbą całkowitą, jedna mniejszość powoduje powstawanie kolejnych, jak przy mnożeniu ułamków.
74. Brak akceptacji bywa mylony z akceptacją nieistnienia. Świadectwem braku akceptacji jest brak ustalonego dowodu, podczas gdy akceptacja nieistnienia wymaga dowodu tego, że dana rzecz nie istnieje. Brak akceptacji jest wątpliwością, zaś akceptacja nieistnienia jest zaprzeczeniem.
75. Jeśli wątpliwość w kwestiach wiary niszczy jedno świadectwo, lub nawet setki świadectw, nie wyrządza szkody założeniu, jako że pozostają setki innych świadectw.
76. Należy podążać za większością muzułmanów. 'Umajjadzi, którzy byli opieszali w religii, ostatecznie stali się częścią społeczności sunnitów, kiedy podążyli za większością. Co się tyczy szyitów, którzy mocno trzymali się religii, lecz byli w mniejszości, jeśli chodzi o ich praktyki, ostatecznie tylko część z nich podążyła za ar-rafida.
77. Jeśli jednomyślność w temacie czegoś, co dobre, prowadzi do konfliktu w temacie czegoś, co jest lepsze, wówczas to, co jest dobre, staje się lepsze od tego, co zdaje się lepsze, a słuszność jest bardziej prawdziwa niż coś, co z pozoru jest bardziej prawdziwe. Każdy może powiedzieć o własnej drodze: "Ta droga jest słuszna", jednak nie ma prawa powiedzieć: "Jedynie ta droga jest słuszna"; lub też może powiedzieć: "Moja droga jest dobra", jednak nie powinien mówić: "Moja droga jest jedyną dobrą drogą".
78. Gdyby nie istniał Raj, Piekło nie byłoby męką.
79. W miarę jak czas się starzeje, Koran staje się młodszy, a jego znaki zaczynają być widoczne. Jak czasami światło zdaje się być ogniem, tak niekiedy wspaniała elokwencja zdaje się być przesadą.
80. Stopnie ciepła pojawiają się dzięki chłodowi, a stopnie piękna poprzez szpetotę. Moc Przedwiecznego jest czymś zasadniczym, koniecznym i nierozłącznym z Jego istotą. Nie może do niej przeniknąć żadna słabość; nie mogą w niej istnieć żadne stopnie, a w odniesieniu do niej wszelkie rzeczy są sobie równe.
81. Obraz słońca, który jest błyskiem jego przejawu, ukazuje te same cechy w powierzchni morza, jak i we wszystkich kroplach wody w morzu.
82. Życie jest przejawem jedności, a jedność jest konsekwencją życia.
83. Tak długo, jak pozostaje nieznanym, kto spośród ludzi jest świętym, w jakim czasie w piątek modlitwy zostają przyjęte, która noc ramadanu jest Nocą Przeznaczenia i które z Najpiękniejszych Imion Boga jest Jego Najwspanialszym Imieniem, pozostałe zachowują swoją wartość i nadaną im doniosłość. Dwadzieścia lat niepewnego życia jest lepsze od tysiąca lat życia, którego koniec został już określony.
84. Konsekwencje grzechu na tym świecie są świadectwem kary za grzech w świecie, który nadejdzie.
85. Z punktu widzenia Bożej mocy zaopatrzenie jest tak samo ważne, jak życie. Boża moc powołuje do istnienia, Boże postanowienie odziewa w kształt, a Boża łaska karmi i pielęgnuje. Życie jest sumarycznym, określonym i widocznym produktem. Zaopatrzenie nie jest sumaryczne, lecz stopniowe, powszechne i pobudzające do myślenia. Nikt nie umiera z głodu, ponieważ śmierć następuje, zanim wyczerpie się pożywienie zmagazynowane w ciele w postaci tłuszczu. Oznacza to, że zabija nie brak zaopatrzenia, lecz choroba będąca wynikiem porzucenia przyzwyczajeń.
86. Dozwolonym zaopatrzeniem dla mięsożernych spośród dzikich zwierząt jest padlina, a tej są niezliczone ilości; spożywając ją, drapieżniki zarówno znajdują pożywienie, jak oczyszczają oblicze ziemi.
87. Kęs pożywienia wart jeden kurusz i kęs wart dziesięć kuruszów są tym samym, zanim znajdą się w ustach i znikną w gardle. Różnicę stanowi jedynie te kilka sekund, przez które znajdują się one w ustach. Płacenie dziesięciu kuruszów miast jednego, by tylko zaspokoić zmysł smaku (który podobny jest nadzorcy lub odźwiernemu), jest wielkim marnotrawstwem i rozrzutnością.
88. Kiedy przyjemność wzywa, człowiek powinien powiedzieć: "Jest tak, jakbym to zjadł" (tur. Sanki yedim). Człowiek, który przyjmie to za swą wiodącą zasadę, mógłby zjeść nawet meczet nazwany Sanki Yedim, lecz nie zrobi tego.
89. W dawnych czasach mało kto spośród muzułmanów chodził głodny, a ludzie pragnęli wygodnego życia. Dzisiaj są głodni, a nie pragną żadnych przyjemności.
90. Raczej przejściowe cierpienia, nie zaś przejściowa przyjemność, winny być witane z uśmiechem i przyjmowane z zadowoleniem. Minione przyjemności sprawiają, że człowiek mówi: "Biada, biada!", co jest wyrazem ukrytego cierpienia, podczas gdy minione cierpienia sprawiają, że człowiek mówi "Och, och!", opowiadając o trwałej przyjemności i o darach Boga.
91. Również zapomnienie jest darem Boga, ponieważ pozwala człowiekowi na to, by cierpiał ból tylko przez jeden dzień, a sprawia, że reszta dni cierpienia zostaje zapomniana.
92. Każde nieszczęście jest w pewnym stopniu darem, jak na przykład upał. Powinniśmy myśleć o większych nieszczęściach, zauważyć dar Boży w tym, które jest mniejsze, i dziękować Bogu. Jeśli wyolbrzymiamy nieszczęście, to ono rośnie; jeśli się nim martwimy, staje się podwójnym nieszczęściem; obraz i imaginacja serca stają się prawdą, a nieszczęścia dosięgają również i serca.
93. W społeczeństwie jako całości każdy posiada własne okno (znane jako ranga), przez które zarówno widzi, jak i jest widziany. Jeśli okno znajduje się wyżej niż sięga wzrost człowieka, człowiek urośnie poprzez swą arogancję, lecz jeśli jest niżej, pochyli się z powodu swej skromności, by na tym poziomie widzieć i być widzianym. Miarą wielkości człowieka jest to, co małe, to jest skromność, zaś skalą dla tego, co małe, jest to, co wielkie, czyli arogancja.
94. Godność człowieka słabego w obliczu silnego powoduje arogancję tego, kto jest silny, podczas gdy skromność człowieka silnego w obliczu słabego powoduje poniżenie tego, kto jest słaby. Powaga zachowywana przez kogoś, kto jest autorytetem, w jego urzędzie jest dostojeństwem, podczas gdy jego pokora byłaby dla niego poniżeniem, zaś w jego własnym domu powaga jest pychą, a pokora - skromnością. Jeśli dany człowiek jest sam, wówczas jego tolerancja i poświęcenie są tym, co dobre,
lecz jeśli ludzi jest więcej, a ponadto są powiązani z innymi, te cechy stają się perfidią i tym, co niekorzystne. Człowiek powinien przełknąć zniewagi dla swej dumy i nie być chełpliwym, kiedy działa we własnym imieniu, lecz może być chełpliwy i nie powinien chować swej dumy do kieszeni, kiedy działa w imieniu narodu.
95. Zostawianie innym planowania czynności wstępnych w danej kwestii jest lenistwem, podczas gdy oczekiwanie na rezultaty jest zdaniem się na Boga. Pogodzenie się z losem i przyjęcie owoców własnej pracy jest zadowoleniem i umacnia chęć dalszego dokładania starań, tymczasem robienie jedynie tego, po czemu istnieją środki, jest brakiem przedsiębiorczości.
96. Jak istnieją posłuszeństwo i bunt wobec rozkazów prawa szariatu, tak istnieją posłuszeństwo i bunt wobec rozkazów Stwórcy we wszechświecie. Co się tyczy tych pierwszych, nagroda i kara następują najczęściej w życiu ostatecznym, zaś co się tyczy tych drugich - najczęściej na tym świecie. Na przykład nagrodą za cierpliwość jest zwycięstwo; karą za bezczynność jest ubóstwo; nagrodą za wysiłek jest majątek, a nagrodą za wytrwałość - triumf. Sprawiedliwość bez równości nie jest sprawiedliwością.
97. Wzajemne podobieństwo jest przyczyną sprzeczności; zbieżność jest podstawą solidarności; małostkowy charakter jest źródłem arogancji; słabość jest źródłem dumy; bezsilność jest źródłem sprzeciwu; ciekawość jest nauczycielem przekazującym wiedzę.
98. Poprzez potrzeby, a zwłaszcza poprzez głód, moc Stwórcy dzierży cugle wszystkich zwierząt i przodującego wśród nich człowieka, ustawiając owe stworzenia we właściwym porządku. Stwórca uratował świat przed anarchią, uczynił mistrza cywilizacji potrzebującym, zagwarantował postęp.
99. Strapienie uczy występku, rozpacz jest źródłem zbłądzenia, a ciemności serca są źródłem duchowych strapień.
100.
Kiedy do zgromadzenia braci dołączy piękna kobieta, wzbudzi to hipokryzję, rywalizację i zawiść. Oznacza to, że odsłanianie ciała przez kobiety prowadzi do ujawnienia złych cech charakteru u cywilizowanego mężczyzny.
101. Przedstawianie zwłok jako uśmiechniętych odegrało wielką rolę w uczynieniu skażonej przez zło i zepsutej duszy współczesnego człowieka tym, czym jest.
102. Posąg, którego wznoszenie jest zakazane, jest albo obróconą w kamień tyranią, albo wcieloną w ów kształt żądzą, albo ucieleśnioną hipokryzją.
103. Dla tego, kto prawdziwie wkroczył w granice islamu, ściśle podporządkowując się jego bezspornym kwestiom, pragnienie rozwoju jest pragnieniem doskonalenia się. Jednak dla kogoś, kogo z powodu jego niedbalstwa w religii uważa się za pozostającego poza owymi granicami, pragnienie rozwijania się jest pragnieniem zniszczenia. W czasie burzy i trzęsienia ziemi jest wskazane, by nie otwierać drzwi idżtihadu, a także zamknąć okna. Nadmiernej wolności i ułatwieniom nie powinno się pobłażać poprzez dyspensę, lecz należy stanowczo i surowo ostrzegać przed nimi.
104. Godne pożałowania jest to, że prawda staje się bezwartościowa w bezwartościowych rękach.
105. Nasza planeta przypomina istotę żywą i ukazuje oznaki życia. Gdyby zmniejszyć ją do rozmiaru jajka, czyż nie stałaby się pewnego rodzaju zwierzęciem? Lub też jeśli bakteria zostałaby powiększona do rozmiarów planety, czyż nie byłaby do niej podobna? Jeśli coś posiada życie, posiada również duszę. Jeśli świat zostałby zmniejszony do rozmiaru człowieka, a gwiazdy zostały uczynione cząsteczkami substancji jego istnienia, czyż nie byłyby również żywymi i świadomymi istotami? Tak, wśród stworzeń Boga jest wiele tego rodzaju zwierząt, które do Niego należą.
106. Istnieją dwa prawa szari'a:
Pierwsze to prawo szariatu, które znamy, które nakazuje działania i uczynki człowieka, owego mikrokosmosu, a swój początek bierze z atrybutu Bożej mowy.
Drugie to najwyższe prawo szari'a stworzenia, które nakazuje ruch i spoczynek świata, owego "makroczłowieka", swój początek bierze z atrybutu woli Boga, a niekiedy błędnie jest nazywane naturą. Stanowiący wielką społeczność aniołowie są tymi, którzy niosą rozkazy stworzenia, są przedstawicielami i uosobieniami owych rozkazów, które biorą swój początek z atrybutu woli Boga i są prawem szari'a stworzenia.
107.
108. Materializm jest duchową zarazą, a zarażony człowiek cierpi na straszliwą gorączkę, która sprawia, że spada na niego gniew Boga. Im bardziej w człowieku rozwija się zdolność zaszczepiania i krytyki, tym bardziej szerzy się owa zaraza.
109. Najbardziej nieszczęsnym, strapionym i cierpiącym z ludzi jest ten, który nie ma żadnego zajęcia, ponieważ bezczynność jest kuzynem nieistnienia. Jednakże trud nadaje istnieniu życie i jest wzbudzeniem do życia.
110. Zyski z banków, które otwierają drzwi dla lichwy i odsetek, są dla niewiernych, którzy są najgorszymi z ludzi, dla największych tyranów z przeszłości i dla największych nikczemników spośród tych, którzy przyjdą. Banki wyrządzają absolutną krzywdę światu muzułmańskiemu, a zamożność ludzi nie powinna być w ogóle brana pod uwagę. Jeśli niewierni podżegają do wojny i są napastnikami, nie zasługują na żaden szacunek i są niegodziwi.
111. Celem kazania (ar. chutba) podczas modlitwy piątkowej jest napomknienie o zasadniczych i bezspornych kwestiach w religii, nie zaś pouczanie w kwestiach teoretycznych. O tym, co zasadnicze, najlepiej przypominają terminy z języka arabskiego.
112. Kiedy jest zachowana równowaga między hadisami i wersetami Koranu, staje się jasne, że nawet najbardziej elokwentny z ludzi nie może dosięgnąć poziomu elokwencji właściwego wersetom koranicznym ani też jego mowa nie może nawet stać się do nich podobna.
Spis Treści
LIST PIERWSZY 5
zawierający odpowiedzi na cztery pytania: Odpowiedź na pytanie pierwsze dotyczy Al-Chidra,
a w połączeniu z tym tematem wyjaśnia pięć poziomów życia
Odpowiedź na pytanie drugie wyjaśnia, że - zgodnie z wersetami koranicznymi - śmierć jest czymś, co zostało stworzone, a także jest darem, podobnie jak życie
Odpowiedź na pytanie trzecie opisuje miejsce, w którym zostało umieszczone Piekło. Objaśnia mądrość widoczną w stworzeniu "większego Piekła", a także to, że Raj i Piekło są dwoma owocami z drzewa wszechświata i będą wypełnione jego stworzeniami, co ukazuje majestat Boga i zarówno Jego łaskę, jak też Jego gniew
Odpowiedź na pytanie czwarte ukazuje, że jak przemijająca miłość do ludzi może zostać przekształcona w prawdziwą miłość, tak dzięki wierze w Boga przemijająca miłość do tego świata może stać się miłością prawdziwą, która jest mile widziana
LIST DRUGI 15
Cztery powody, dla których, zgodnie z wersetami koranicznymi, ten, kto pracuje na rzecz religii, powinien przestrzegać samowystarczalności, a także nie powinien przyjmować jałmużny ani podarków, jeśli nie istnieją żadne powody, które by go do tego zmuszały
LIST TRZECI 18
Opisanie dwóch wersetów Koranu, które w cudownym stylu wspominają o obliczu niebios i uporządkowanym ruchu ciał niebieskich. Ten list wyjaśnia również, po pierwsze, jak niegodziwi pokonają drogę do Piekła, zaś po drugie, nieskończoną łatwość, jaka tkwi w jedności, i nieskończone trudności, jakie tkwią w mnogości
LIST CZWARTY
odnosi się do dwóch punktów, dotyczących Traktatów Światła i ich drogi: po pierwsze, ukazuje znaczenie wersetu: A komu darowano mądrość, temu darowano obfite dobro, zaś po drugie, mówi o drodze bezsilności. Kończy go fragment
"czegoś, co przypomina poezję", poświęcony mowie gwiazd
LIST PIĄTY 26
W obliczu tendencji do przywiązywania nadmiernej wagi do sufizmu, a także trudności w szerzeniu prawdy, ten List opisuje trzy rodzaje świętości, a także to, iż ujawnianie prawd wiary jest głównym celem każdej z dróg sufich, jednak ten sam cel można osiągnąć również dzięki Traktatom Światła, lecz w krótszym czasie
LIST SZÓSTY 28
objaśnia znaczenie dwóch wersetów mówiących o zdaniu się na Boga oraz opisuje światło i pociechę, jakie płyną z tych wersetów oraz z wiary, która rozproszyła ciemności pięciu poziomów zesłania
LIST SIÓDMY 32
Stanowcza odpowiedź dla niewierzących, którzy starają się krytykować Proroka Muhammada (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) za wielożeństwo, a zwłaszcza za małżeństwo z Zajnab, wyjaś-niająca również niektóre spośród licznych przykładów mądrości zawartej w jego małżeństwach
LIST ÓSMY 35
który poprzez objaśnienie wersetu koranicznego: «Lecz Bóg jest najlepszym stróżem! On jest Najmiłosierniejszy spośród tych, którzy okazują miłosierdzie!» ukazuje, że uczucie Proroka Jakuba dla Proroka Józefa (niech będzie z nimi pokój) nie było żarliwą miłością, lecz litością, która jest bardziej wzniosła i czysta, a także ukazuje, w jaki sposób można dosięgnąć znaczenia Najpiękniejszych Imion Boga "Miłosierny" i "Litościwy"
LIST DZIEWIĄTY 38
Po pierwsze, list ten zawiera dyskusję na temat czynienia cudów, Bożych darów i Bożej łaski. Po drugie, wyjaśnia
on, w jaki sposób żarliwe uczucia w rodzaju ciekawości, miłości, zachłanności, ambicji czy uporu mogą być dwojakiego rodzaju - doczesnego lub rzeczywistego. Po trzecie, zawiera dyskusję na temat różnic między islamem a wiarą
LIST DZIESIĄTY 43
składa się z odpowiedzi na dwa pytania. Pierwsza odpowiedź objaśnia prawdę na temat Księgi Jasnej i Jasnego Dowodu, wspomnianych w kilku miejscach Koranu. Druga odpowiedź przekonująco wyjaśnia, gdzie dojdzie do Wielkiego Zgromadzenia i Sądu Ostatecznego
LIST JEDENASTY 47
składa się z czterech tematów. Pierwszy, wyjaśniając werset: Zaprawdę, podstęp Szatana jest słaby!, jest lekarstwem dla tych, którzy cierpią z powodu skrupułów. Drugi nie został włączony do niniejszego zbioru, lecz zawarty jest w Słowie Siedemnastym. Trzeci i czwarty są dwoma przykładami, ukazującymi bezsilność współczesnej cywilizacji wobec Koranu oraz fakt, że koraniczne zarządzenia, dotyczące dziedziczenia przez kobiety, są zarówno czystą sprawiedliwością, jak czystą litością
LIST DWUNASTY 50
Zwięzłe odpowiedzi na trzy pytania, w temacie których poróżnili się ludzie nowoczesnego wykształcenia:
Odpowiedź Pierwsza wyjaśnia, dlaczego Adam został wygnany z Raju i dlaczego niektórzy spośród jego potomstwa zostaną zesłani do Piekła
Odpowiedź Druga wyjaśnia, dlaczego stworzenie zła nie jest złem i dlaczego Boże miłosierdzie zezwala na istnienie zła
Odpowiedź Trzecia wyjaśnia, dlaczego nieszczęścia i cierpienia, jakie spotykają nawet niewinnych ludzi i zwierzęta, nie są sprzeczne ze sprawiedliwością
LIST TRZYNASTY 56
Odpowiedź na często zadawane pytania o to, jak Bediuzzaman znosi prześladowanie go przez polityków i ahl ad-dunja. List ten ukazuje, jak złe traktowanie przerodziło się (za zezwoleniem Boga) w wielorakiego rodzaju miłosierdzie. Podaje również powody, dla których Bediuzzaman nie
starał się o uniewinnienie, oraz te, dla których przejawiał całkowitą obojętność wobec polityki
LIST CZTERNASTY 61
nie został napisany
LIST PIĘTNASTY 62
Sześć ważnych odpowiedzi na sześć ważnych pytań:
Odpowiedź Pierwsza 62
wyjaśnia w dwóch Stacjach, dlaczego towarzysze Proroka nie dostrzegli złoczyńców, w wyniku czego trzej spośród czterech Kalifów Sprawiedliwych zostali męczennikami
Odpowiedź Druga 64
wyjaśnia, jaka jest prawda o wojnach, które rozpoczęły się za czasów kalifatu 'Alego, a także jak powinniśmy spoglądać na tych, którzy wzięli w nich udział
Odpowiedź Trzecia 68
dotyczy mądrości zawartej w okrutnym traktowaniu, jakiego doznali członkowie rodziny Proroka (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie)
Odpowiedź Czwarta 69
Hadisy twierdzą, że kiedy w dniach ostatnich Jezus (niech będzie z nim pokój) zabije Dadżdżala, większość ludzi przyjmie prawdziwą religię, podczas gdy inni mówią, że niewiara pozostanie. Przekonująca odpowiedź na pytanie dotyczące tej kwestii
Odpowiedź Piąta 72
jest odpowiedzią na pytanie: "Czy nieśmiertelne dusze będą zasmucone wydarzeniami Dnia Ostatniego?"
Odpowiedź Szósta 73
jest odpowiedzią na pytanie: "Czy werset Każda rzecz zginie, z wyjątkiem Jego oblicza dotyczy życia ostatecznego, Raju i Piekła?"
LIST SZESNASTY 75
Punkt Pierwszy 75
wyjaśnia, dlaczego służba Koranowi uniemożliwiła Bediuzzamanowi zaangażowanie się w politykę
Punkt Drugi 76
wyjaśnia, że służba Koranowi i poważne dokładanie starań na rzecz życia ostatecznego wymagały odcięcia się Nauczyciela od polityki
Punkt Trzeci 78
ukazuje poprzez dwie historie, dlaczego Bediuzzaman cierpliwie znosił ciężkie prześladowania, jakim został poddany
Punkt Czwarty 81
jest odpowiedzią na liczne podejrzliwe pytania, jakie zadali Nauczycielowi ahl ad-dunja. Opisuje również niezaprzeczalne przykłady Bożej łaski, związane z jego służbą Koranowi
Punkt Piąty 86
a w nim odpowiedzi na pięć kolejnych pytań
Dopisek do listu szesnastego 89
został napisany, by rozproszyć bezpodstawne obawy przedstawicieli władz i ateistów, dotyczące Bediuzzamana (jakie żywili mimo jego całkowitego wycofania się ze spraw tego świata i z polityki), a także dla zachowania godności nauki
LIST SIEDEMNASTY 95
List kondolencyjny po śmierci dziecka. Choć ów List jest krótki i adresowany do bliskiego ucznia Bediuzzamana, jest wielce interesujący. Dowodzi, że - jak naucza Koran - dzieci, które zmarły przed osiągnięciem wieku dojrzałości, w niekończącym się króles-twie pozostają dziećmi i wracają w objęcia swoich rodziców
LIST OSIEMNASTY 99
składa się z trzech Ważnych Kwestii:
Pierwsza Ważna Kwestia 99
objaśnia i obrazuje za pomocą porównania, jak rzeczy z innych światów, które odsłoniły się przed świętymi
dzięki oświeceniu i o których oni zaświadczyli, a także inne poziomy istnienia, niekiedy wydają się sprzeczne z rzeczywistością świata przejawów
Druga Ważna Kwestia 102
to jasne wyjaśnienie drogi jedności bytu, która stała się przyczyną zamieszania i kontrowersji. Kwestia ta udowadnia, że droga towarzyszy Proroka i prawdomównych ludzi o trzeźwym umyśle jest bardziej pewna, wzniosła i zadowalająca
Trzecia Ważna Kwestia
Zwięzła wskazówka, która pomaga rozwiązać jedną z trzech głównych zagadek stworzenia. Owe zagadki rozwiązaliśmy całkowicie w Słowach Dwudziestym Dziewiątym i Trzydziestym, a także w Liście Dwudziestym Czwartym
LIST DZIEWIĘTNASTY
Cuda Muhammada (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie). Ten List, który sam jest cudem pod kilkoma względami, opisuje ponad trzysta cudów Muhammada. Składa się on z dziewiętnastu Znaczących Wskazówek
Pierwsza Znacząca Wskazówka dowodzi, iż Pan i Władca wszechświata z pewnością będzie mówił do człowieka, a zwłaszcza do najdoskonalszego spośród rodzaju ludzkiego - do Muhammada (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie), którego uczyni przewodnikiem dla reszty ludzkości
Druga Znacząca Wskazówka mówi o misji proroczej Muhammada (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie)
Trzecia Znacząca Wskazówka dostarcza dowodów na prawdziwość jego posłannictwa
Czwarta Znacząca Wskazówka zawiera sześć Zasad, które pozwalają w pełni zrozumieć proroctwa Muhammada (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie), dotyczące jego towarzyszy, jego rodziny i jego społeczności
Piąta Znacząca Wskazówka. Przykłady hadisów dotyczących proroctw Posłańca (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) odnoszących się do tego, co niewidzialne. Ta Wskazówka zawiera również ważne
odpowiedzi na pytania o to, dlaczego 'Ali (niech Bóg będzie z niego rad) nie miał pierwszeństwa przed innymi w sprawowaniu kalifatu; o to, dlaczego w świecie muzułmańskim za panowania 'Alego zapanował nieporządek; o to, dlaczego godność kalifa nie pozostała w jego rodzinie; a także o powody niezgody, jaka zaistniała w owych czasach
Szósta Znacząca Wskazówka zawiera dalsze proroctwa dotyczące wydarzeń przyszłych, a także odpowiedź na pytanie o miłość, jaką szyici żywią dla 'Alego
Siódma Znacząca Wskazówka. Szesnaście przykładów cudownego rozmnożenia żywności przez Proroka (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie)
Ósma Znacząca Wskazówka opowiada o cudach związanych z wodą
Dziewiąta Znacząca Wskazówka. Przykłady cudów związanych z drzewami. Podobnie jak ludzie, także drzewa były posłuszne rozkazom Proroka (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) i ruszały z miejsc, w których rosły, by przyjść do niego
Dziesiąta Znacząca Wskazówka. Cud jęku pnia palmowego
Jedenasta Znacząca Wskazówka ukazuje, w jaki sposób nawet stworzenia nieożywione, a spośród nich kamienie i skały, manifestowały cuda Proroka (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie)
Dwunasta Znacząca Wskazówka składa się z trzech przykładów związanych z Jedenastą Znaczącą Wskazówką, które jednak ze względu na swe wielkie znaczenie stały się treścią odrębnego rozdziału
Trzynasta Znacząca Wskazówka. Przykłady uzdrawiania przez Proroka (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) chorych i rannych
Czternasta Znacząca Wskazówka opisuje cuda, które były efektem jego modlitwy
Piętnasta Znacząca Wskazówka składa się z trzech Części
Część Pierwsza pokazuje, jak stworzenia z królestwa zwierząt rozpoznały Proroka (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) i jak poprzez nie przejawiały się jego cuda
Część Druga dotyczy rozpoznania Posłańca Boga (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) przez zmarłych, dżinny i aniołów
Część Trzecia mówi o ochronie, jaką Bóg zapewnił Swemu Posłańcowi (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie). Jest wiele przykładów owej ochrony, a każdy z nich to czysty cud
Szesnasta Znacząca Wskazówka opisuje cuda, które miały miejsce przed misją proroczą Muhammada (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie), lecz są z nią związane, przez co nazywa się je zwiastunami. Cuda te były trojakiego rodzaju
Rodzaj Pierwszy: wiadomości dotyczące misji proroczej Muhammada (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie), jakie dają Tora, Ewangelia, Psalmy i inne księgi
Rodzaj Drugi: wiadomości o jego nadejściu dane przez wróżbitów, a także przez znanych mistyków i ludzi uważanych za świętych
Rodzaj Trzeci: cudowne zdarzenia, które wydarzyły się podczas narodzin Posłańca Boga (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie)
Siedemnasta Znacząca Wskazówka. Posłaniec Boga (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) już sam w sobie jest cudem
Osiemnasta Znacząca Wskazówka mówi o najwspanialszym spośród cudów Posłańca (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie), jakim jest Wszechmądry Koran. Ta Wskazówka składa się z trzech Punktów, opisujących aspekty cudowności Koranu
Dziewiętnasta znacząca wskazówka to piętnaście Zasad, wskazujących na prawość i prawdomówność Proroka (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie), ów najbardziej rozstrzygający z dowodów jedności Bożej i wiecznego szczęścia
Dopisek Pierwszy do traktatu "Cuda Muhammada" to Słowo Dziewiętnaste, które ostatecznie dowodzi
prawdziwości posłannictwa Muhammada (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie)
Dopisek Drugi poświęcony jest cudowi rozszczepienia się księżyca. Obalając sprzeciwy wobec tego cudu, wysunięte "w imię nauki", ów Dopisek ukazuje i jasno udowadnia, że nie ma żadnej przesłanki, dzięki której można by było zaprzeczyć temu wydarzeniu
Dopisek Trzeci poświęcony jest posłannictwu Muhammada (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie), będąc zwięzłą, podobną skorowidzowi lub spisowi treści odpowiedzią na pytanie: "Dlaczego Wniebowstąpienie zostało dane właśnie Muhammadowi z Arabii?"
Dopisek Czwart y to Poziom Szesnasty traktatu Wielki Znak, również poświęcony posłannictwu Muhammada (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie)
LIST DWUDZIESTY 294
składa się z dwóch Stacji poprzedzonych Wstępem i objaśnia werset: Wiedz, że nie ma boga, jak tylko Bóg Jedyny..., a także jedenaście wyrażeń hadisu, który mówi: Nie ma boga prócz Boga Jedynego, Który jest Jeden, Który nie ma towarzysza... itd. Stacja Pierwsza wskazuje na dobrą nowinę zawartą w każdym z tych wyrażeń, zaś Stacja Druga ukazuje, poprzez potężne dowody, stopnie prawdziwego potwierdzenia Bożej jedności
Dopisek do Wyrażenia Dziesiątego Listu Dwudziestego, odnoszący się do słów: "On jest nad każdą rzeczą Wszechwładny", a w nim trzy porównania dotyczące tego, że jeśli wszelkie rzeczy przypiszemy Bożej mocy, staną się tak łatwe, jak jedna z nich, zaś jeśli tak nie postąpimy, a przypiszemy je komukolwiek innemu niż On Jedyny, każda z nich będzie tak trudna jak wszystkie razem
LIST DWUDZIESTY PIERWSZY 346
Krótki, lecz ważny list, który ukazuje, jak werset: A jeśli jedno z nich lub oboje osiągną przy tobie starość... poprzez swoje pięć poziomów wzywa dzieci do uprzejmego traktowania rodziców
LIST DWUDZIESTY DRUGI 350
składający się z dwóch Tematów
Temat Pierwszy 350
zgodnie z licznymi wersetami Koranu, wzywa wiernych do miłości i braterstwa. Wskazuje skuteczne sposoby na zapobieżenie niezgodzie, urazom i wrogości, i udowadnia szkodliwość tych cech zarówno z punktu widzenia prawdy, mądrości, człowieczeństwa i islamu, jak i z punktu widzenia życia osobistego, społecznego i duchowego
Temat Drugi 361
wskazuje skuteczne sposoby na uniknięcie chciwości, tak szkodliwej dla życia islamu, jak wrogość. Wyjaśnia również znaczenie jałmużny i mądrość, jaka jest zawarta w tym filarze islamu
Podsumowanie ukazuje, w jaki sposób Koran na sześciu poziomach gani obmawianie za pomocą wersetu: Czy chciałby któryś z was jeść ciało swego brata, kiedy on umarł?
LIST DWUDZIESTY TRZECI 369
a w nim odpowiedzi na siedem pytań
Pytanie Pierwsze: Jaki jest najlepszy sposób, w który wierni mogą modlić się za innych wiernych?
Pytanie Drugie: Czy fraza "niech Bóg będzie z niego rad" może być używana dla kogokolwiek prócz towarzyszy Proroka?
Pytanie Trzecie: Którzy ludzie byli lepsi, wielcy interpretatorzy świętego prawa Bożego czy szejkowie prawdziwych dróg sufizmu?
Pytanie Czwarte: Jakie jest znaczenie wersetu: Z ap-
rawdę, Bóg jest z cierpliwymi?
Pytanie Piąte: W jaki sposób Prorok (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) oddawał cześć Bogu przed swoją misją proroczą?
Pytanie Szóste: Jaka mądrość zawarta jest w tym, że misja prorocza Muhammada (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) rozpoczęła się, gdy miał on czterdzieści lat?
Pytanie siódme: Czy słowa: Najlepsi spośród ludzi
młodych są ci, którzy przypominają ludzi w dojrzałym wie-
ku (...) są hadisem?
List kończy się omówieniem pewnej subtelnej kwestii, dotyczącej wzniosłej prawdomówności Proroka Józefa (niech będzie z nim pokój), zainspirowanym przez werset: «Panie mój! (...) Daj mi umrzeć poddanym Tobie całkowicie...»
LIST DWUDZIESTY CZWARTY 378
składa się z dwóch Stacji, które rozwiązują jedną z niejasnych zagadek wszechświata, i wyłania odpowiedź na pytanie: W jaki sposób Najpiękniejsze Imiona Boże "Najbardziej Litościwy", "Mądry" i "Miłujący" można pogodzić z istnieniem śmierci, rozłąki, nieszczęść i cierpienia? Stacja Pierwsza składa się z pięciu Znaków, które ukazują konieczność istnienia przyczyny i powodu, zaś Stacja Druga z pięciu Wskazówek, wskazujących na cele i korzyści.
Dopisek Pierwszy do Listu Dwudziestego Czwartego 398
wyjaśnia w pięciu Punktach aspekty wersetu: Powiedz (Muhammadzie): "Mój Pan nie będzie troszczył się o was bez waszej modlitwy".
Dopisek Drugi 404
Przekonująca i rozsądna odpowiedź w pięciu Punktach na trzy pytania dotyczące wniebowstąpienia Proroka (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) i poematu Mevlid, a także Podsumowanie, ukazujące Posłańca Boga (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) jako tego, kto jest najdoskonalszym stworzeniem i mistrzem całego kosmosu
LIST DWUDZIESTY PIĄTY 411
miał składać się z dwudziestu pięciu Punktów dotyczących sury Ja, Sin, lecz nie został napisany
LIST DWUDZIESTY SZÓSTY 412
składa się z czterech Tematów
Temat Pierwszy 412
Dowód, jakiego dostarcza Koran przeciw Szatanowi i jego partii. Ów Temat poprzez swe argumenty pokonuje
Szatana i jego stronników, obalając jeden z ich przebiegłych podstępów, którym jest obiektywizm, doprowadzający zwiedzionych ludzi do rozważania Koranu i kwestii religii "bezstronnie"
Temat Drugi 425
wyjaśnia, w jaki sposób człowiek może posiadać wiele osobowości odnoszących się do jego różnych obowiązków, a także opisuje trzy osobowości Autora
Temat Trzeci 427
w siedmiu Kwestiach objaśnia werset: Oto (...) uczyniliśmy was ludami i plemionami, abyście się wzajemnie znali, wskazując na znaczące prawdy dotyczące relacji społecznych, a także na fakt, że ludzkość została stworzona jako ludy i klany. Jest on dobroczynnym lekarstwem przeciw nacjonalizmowi, owej strasznej chorobie naszych czasów. Demaskuje również pseudopatriotów oraz ich oszukańczą postawę
Temat Czwarty 435
składa się z dziesięciu niezwiązanych ze sobą Kwestii, które są odpowiedziami na sześć pytań:
Kwestia Pierwsza 435
objaśnia dzięki inspiracji Koranu kilka punktów związanych ze słowem "światy" w koranicznym wyrażeniu (będącym tytułem Boga) "Pan Światów"
Kwestia Druga 437
wyjaśnia, co miał na myśli Muhjiddin al-'Arabi, mówiąc do Fachra ad-Dina ar-Raziego: "Poznanie Boga jest czym innym niż wiedza o tym, że On istnieje"
Kwestia Trzecia 439
wyjaśnia, w jaki sposób werset: My obdarzyliśmy szlachetnością synów Adama jest zgodny z wersetem: ...on przecież jest niesprawiedliwy i nieświadomy
Kwestia Czwarta 440
Olśniewająca odpowiedź na pytanie o mądrość zawartą w hadisie: Odnawiajcie waszą wiarę, mówiąc, że nie ma boga prócz Boga Jedynego
Kwestia Piąta 443
Czy trzeba wypowiedzieć obie części wyznania wiary?
Kwestia Szósta 445
za pomocą pewnego porównania zapędza w kozi róg Szatana i ludzi stanowiących jego partię, i obejmuje w posiadanie pole bitwy w imię Koranu, ukazując, że wszystkie cechy i wszystkie uczynki Proroka (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) były cudowne i udowadniały prawdziwość jego proroctwa
Kwestia Siódma 448
Siedem pokrótce opowiedzianych przykładów ludzi, którzy z różnych powodów zaprzestali służby Koranowi i na przekór swym zamiarom otrzymali ciosy. Owa kwestia została spisana, by umocnić morale przyjaciół i rozproszyć ich bezpodstawne lęki
Kwestia Ósma 450
Klarowne objaśnienie tego, dlaczego Koranu oraz słów, którymi Prorok (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) wychwalał Boga, nie można przełożyć z języka arabskiego na inny język
Kwestia Dziewiąta 443
Odpowiedź na pytanie: "Czy mogą istnieć święci spoza sunnitów, skoro sunnici są ludźmi prawdy?"
Kwestia Dziesiąta 455
Zasady dla gości Bediuzzamana, którzy mogą być trojakiego rodzaju, a także zależność między owymi trzema rodzajami a trzema osobowościami Nauczyciela
LIST DWUDZIESTY SIÓDMY 458
został wydany osobno, w traktatach zatytułowanych
Barla Lahikasi, Kastomonu Lahikasi i Ermidag Lahikasi
LIST DWUDZIESTY ÓSMY 459
Kwestia Pierwsza 459
objaśnia korzyści płynące z prawdziwych snów
Kwestia Druga 465
Odpowiedź, która ma na celu zażegnanie sporu w temacie hadisu, który opisuje, jak Mojżesz (niech będzie z nim pokój) ugodził w oko Azra'ila (niech będzie z nim pokój)
Kwestia Trzecia 469
Pięć Punktów objaśniających fakt, że ci, którzy odwiedzali Bediuzzamana, winni czynić to wyłącznie przez wzgląd na fakt, iż jest on heroldem Koranu, a nie z jakąkolwiek inną intencją. Owa Kwestia wspomina również o niektórych łaskach Bożych związanych ze służbą Koranowi, jakich doznali Bediuzzaman i jego uczniowie
Kwestia Czwarta 477
Cztery Punkty napisane językiem starego Saida w odpowiedzi na pytanie o mały meczet, do którego Bediuzzaman zwykł uczęszczać. Do owego meczetu kilka razy bezprawnie wdarła się policja, a następnie został on zamknięty
Kwestia Piąta 482
O podziękowaniach: Owa Kwestia objaśnia wiele razy pojawiający się w Koranie nakaz składania podziękowań Bogu. Ukazuje, że wszechświat jest skarbcem, a kluczem do owego skarbca są podziękowania, a także że zsyłanie przez Boga zaopatrzenie jest zarówno skutkiem podziękowań, jak i zachęceniem do nich
Kwestia Szósta 487
została włączona do innego zbioru, zaś nie została zawarta w niniejszym wydaniu.
Kwestia Siódma 488
składa się z siedmiu Znaków, opisujących siedem przykładów łask Bożych związanych z Traktatami Światła i tymi, którzy im służą. Owe siedem Znaków zostało poprzedzone przez siedem Powodów, by umożliwić poznanie tych łask
Odpowiedź na poufne pytanie wyjaśnia moc i skuteczność Traktatów Światła
Zakończenie Kwestii Siódmej 501
opisuje dalsze Boże łaski, widoczne w postaci tałafuq
Kwestia Ósma 505
składa się z ośmiu Punktów, które stanowią odpowiedzi na sześć pytań
Punkt Pierwszy dotyczy przykładów tałafuq znajdujących się we wszystkich częściach Traktatów Światła
Punkty Drugi i Trzeci nie weszły w skład niniejszego zbioru
Punkt Czwarty składa się z odpowiedzi na sześć pytań w temacie Wielkiego Zgromadzenia i Sądu Ostatecznego
Punkt Piąty: Czy w okresie między prorokami przodkowie Posłańca (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) wyznawali religię Boga i byli ludźmi pobożnymi?
Punkt Szósty: Czy wśród przodków Posłańca (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie) byli jacyś prorocy?
Punkt Siódmy: Które przekazy spośród wspominających o tym, że rodzice Proroka i jego dziadek byli wierzącymi, są najbardziej autentyczne?
Punkt Ósmy: Jaki jest najbardziej autentyczny hadis dotyczący Abu Taliba, stryja Proroka?
LIST DWUDZIESTY DZIEWIĄTY 514
składa się z dziewięciu Części, te zaś zawierają dwadzieścia dziewięć ważnych Punktów
Część Pierwsza 514
składa się z dziewięciu Punktów
Punkt Pierwszy: Odpowiedź tym, którzy mówią: "Tajemnice Wszechmądrego Koranu są nieznane, zaś komentatorzy Koranu nie pojęli prawdy o tych tajemnicach"
Punkt Drugi wyjaśnia mądrość zawartą w takich koranicznych przysięgach, jak: Na słońce i na jego jasność poranną!
Punkt Trzeci jest poświęcony pojedynczym literom arabskim, znajdującym się na początku niektórych sur
Punkt Czwarty wskazuje na błysk cudowności Koranu widoczny w jego stylu, ukazując, że przetłumaczenie Koranu jest niemożliwe
Punkt Piąty ukazuje, że niemożliwością jest przetłumaczenie frazy "al-hamdu li-llah", jako że jej znaczenie może
być wyjaśnione tylko w taki sposób, że zajęłoby to kilka wersów
Punkt Szósty: Olśniewające wyjaśnienie użycia pierwszej osoby liczby mnogiej w wersecie: Oto Ciebie czcimy i Ciebie prosimy o pomoc
Punkt Siódmy: Wyjaśnienie słów: Prowadź nas drogą prostą, które wskazuje na szkodę, jaką wyrządziły innowacje
Punkt Ósmy wyjaśnia, że cechy szczególne islamu stają się powszechnymi prawami
Punkt Dziewiąty wyjaśnia, że powód, dla którego kwestie prawa szariatu związane są z oddawaniem czci Bogu, jest dwojakiego rodzaju
Część Druga 528
O miesiącu ramadan, a w niej dziewięć Punktów objaśniających dziewięć przykładów mądrości zawartych w poście podczas miesiąca ramadan, a także wyjaśniających werset: To jest miesiąc ramadan, w którym został zesłany Koran - droga prosta dla ludzi i jasne dowody drogi prostej, i rozróżnienie
Część Trzecia 538
mówi o spisaniu Koranu w sposób, który ukazuje zjawisko tałafuq w odniesieniu do Imienia "Allah". Składa się ona z dziewięciu Kwestii, z których do niniejszego zbioru została włączona jedynie Kwes-tia Pierwsza
Część Czwarta również mówi o zjawisku tałafuq; składa się ona z trzech Punktów, a do niniejszego zbioru włączono cztery punkty Punktu Trzeciego
Część Piąta 544
Jedno piękne światło spośród wielu tajemnic wersetu: Bóg jest światłem niebios i ziemi... Traktat ten jest krótki, lecz ważny
Część Szósta 549
spisana, by ostrzec uczniów Światła i sługi Koranu przed sześcioma spośród podstępów szatanów spośród ludzi i hipokrytów
Podstęp Pierwszy ukazuje ich próby, poprzez które chcą zwrócić ludzi ku pragnieniu rangi i wysokiej pozycji
Podstęp Drugi ukazuje, jak wykorzystują skłonność do strachu
Podstęp Trzeci ukazuje, jak łapią ludzi w sidła chciwości i ambicji, by porzucili oni służbę Koranowi
Podstęp Czwarty ukazuje, jak wzbudzają oni uczucia nacjonalistyczne, by wywołać niezgodę i sprawić, że uczniowie Bediuzzamana przestaną go miłować
Podstęp Piąty ukazuje, jak zachęcają do egoizmu
Podstęp Szósty ukazuje, jak wykorzystują ludzką cechę, jaką jest lenistwo, pragnienie komfortu materialnego i przywiązanie do innych obowiązków
Święta Data: Rok, w którym tajemnica Koranu stała się jasna
Dopisek do Części Szóstej, a w nim sześć Pytań, ukazujących samowolne i niesprawiedliwe traktowanie, jakiego doświadczył Bediuzzaman
Część Siódma 576
Siedem Znaków i siedem potężnych odpowiedzi na siedem pytań
Znak Pierwszy: Stanowcza odpowiedź ludziom innowacji, którzy twierdzą, że dozwolone jest tłumaczenie wezwania do modlitwy na inne języki, ponieważ w Europie czynią tak niektórzy z ludzi przyjmujących islam
Znak Drugi: Rozstrzygająca odpowiedź na sztuczne porównania między chrześcijaństwem a islamem
Znak Trzeci: Pouczająca odpowiedź na zwrócone pod niewłaściwym adresem oskarżenia o źle pojętą gorliwość i to, co z niej wynika
Znak Czwarty: Odpowiedź ujawniająca fałsz twierdzeń nacjonalistów
Znak Piąty: Potężna odpowiedź objaśniająca prawdę w temacie Mahdiego
Znak Szósty: Krótka odpowiedź wspominająca o tym, jak wspólnota Mahdiego i wspólnota chrześcijańska rozbiją społeczność Dadżdżala
Znak Siódmy: Wyjaśnienie tego, dlaczego Bediuzzaman jako nowy Said porzucił styl starego Saida
Część Ósma 588
Osiem Symboli, składająca się z ośmiu krótkich traktatów, które zostały zawarte w innych zbiorach, a nie zostały włączone do niniejszego zbioru
Część Dziewiąta 589
Dziewięć Aluzji, wyjaśniająca istotę drogi świętości i drogi sufizmu
Aluzja Pierwsza: Definicja drogi sufich, a także wyjaśnienie mądrości zawartej w takich zasadniczych pojęciach, jak sufizm, droga, świętość i podróż duchowa
Aluzja Druga wyjaśnia, w jaki sposób serce pracuje dzięki rozważaniom i wspominaniu Boga, a także dlaczego rozważania i wspominanie Boga są kluczami do szczęścia
Aluzja Trzecia wyjaśnia, dlaczego świętość jest dowodem proroctwa, a droga sufich - dowodem prawa szari'a
Aluzja Czwarta wyjaśnia dwie drogi, na jakie dzieli się droga sufich: podróże zewnętrzne i podróże wewnętrzne
Aluzja Piąta wyjaśnia prawdę w kwestiach idei jedności bytu i jedności świadectwa, a także dowodzi wyższości tych, których udziałem stało się dziedzictwo proroctwa, nad wierzącymi w jedność bytu lub jedność świadectwa
Aluzja Szósta składa się z trzech Punktów, które ukazują, że najlepszą z dróg świętości jest podążanie za praktyką Proroka (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie), zaś najważniejszą z jej podstaw jest szczerość intencji, a także że ten świat jest królestwem mądrości i służby, nie zaś nagrody
Aluzja Siódma: Cztery Punkty, które wyjaśniają, że droga sufich powinna służyć prawu szari'a, że jej najwyższymi poziomami są kwestie prawa szari'a, że zawsze powinna pozostawać narzędziem prawa szari'a i za nim podążać;
a także wyjaśnienie tego, czy przekroczenie granic sunny i szariatu jest możliwe do przyjęcia
Aluzja Ósma opisuje osiem zagrożeń czyhających na drodze sufich
Aluzja Dziewiąta: Dziewięć spośród słodkich owoców drogi sufich
Dopisek: Krótka i bezpieczna droga wiodąca bezpośrednio do Wszechmocnego Boga, zaczerpnięta z Koranu
LIST TRZYDZIESTY
będący komentarzem do Koranu spisanym w języku arabskim, a zatytułowanym: Znaki cudowności. Niezrównana zwięzłość Koranu (ar. Iszarat al-I'dżaz fi mazann al-Idżaz). Ów komentarz ukazał się drukiem jako osobna całość i nie wszedł w skład niniejszego zbioru.
LIST TRZYDZIESTY PIERWSZY.
Trzydzieści jeden Błysków, wydanych jako osobny zbiór.
LIST TRZYDZIESTY DRUGI.
Napisany poetyckim językiem traktat zatytułowany Lemeat. Traktat ten jest zarazem Błyskiem Trzydziestym Drugim, a zawarty został w końcowej części zbioru Słowa (tur. Sozler).
LIST TRZYDZIESTY TRZECI.
Trzydzieści trzy Okna umożliwiające poznanie Stwórcy. Pod pewnym względem traktat ten jest równocześnie Słowem Trzydziestym Trzecim, zatem został włączony do zbioru Słowa, więc nie było potrzeby włączania go również w skład niniejszego zbioru.
ZIARNA PRAWDY 617
Aforyzmy zebrane z szeregu wczesnych dzieł Bediuzzamana, po raz pierwszy opublikowane w 1920 roku
Spis Treści 632
Przez wzgląd na Twoje Najwspanialsze Imię, przez najwyższy sza cunek dla Koranu, owej Księgi cudownej wystawy, i dla Twego Najszla chetniejszego Posłańca (niech będzie z nim pokój i miłosierdzie), obdaruj niekończącą się szczęśliwością w Raju tych, którzy dopomogli w wyda niu owego dzieła, Listów Bediuzzamana Saida Nursiego, i wszystkich, którzy im dopomagali. Amen! Obdaruj ich niekończącymi się sukcesami w służbie wierze i Koranowi. Amen! Za każde słowo Listów zapisz tysiąc zasług w księgach ich dobrych uczynków. Amen! I obdaruj ich wytrwałością, stałością i szczerością intencji w wydawaniu Traktatów Światła. Amen!
O, Najbardziej Miłosierny z Miłosiernych! Obdaruj wszystkich uczniów Światła szczęśliwością na tym świecie i w świecie, który do piero nadejdzie. Amen! Uchroń ich od zła szatanów spośród dżinnów i ludzi. Amen! I wybacz wszystkie błędy tego bezsilnego, nieszczęsnego Saida. Amen!