Risale-i Nur

Хаттар
— 366 —

ЯйткенӘ, Ислам бауҰрластҰүҰнҰқ ӘшӘнде мҰқдаүан бауҰрластҰң бар, міқгӘлӘҰлдамдде жіне барзах ілемӘнде сол бауҰрластҰң жалүаса бередӘ. СондҰңтан, &лттҰң бауҰрластҰң ңаншалҰңтҰ ңуаттҰ болса да, ИсламнҰқ бӘр б+лшегӘ үана бола аладҰ. еулерӘе, ИсламнҰқ орнҰна &лтшҰлдҰңтҰ ікелу ңамалдҰқ тастарҰн, ңамалдҰқ ӘшӘндегӘ алмас ңазҰнасҰнҰқ орнҰна ңойҰп, алмастардҰ сҰртңа тастаүандай аңҰмаңтҰң, ңҰлмҰс.

Ей, Ү&Ұ. çүнмойҰнс&нүан ОсҰ ОтаннҰқ перзенттерӘ! АлтҰ жҚз жҰл емес, расҰнда Аббасилер заманҰнан берӘ, Çүни, мҰқ жҰлдан берӘ Ү&ран ХакимнӘқ ту &стаушҰсҰ ретӘнде бҚкӘл жиҒанүа ңарсҰ майдан ашҰп, Ү&рандҰ жаршҚбісӘқдар. лтшҰлдҰңтарҰқдҰ Ү&ранүа жіне ИсламиÇтңа ңамал еттӘқдер! БҚкӘл ілемдӘ ауҰздарҰқа ңаратҰп, с&мдҰң шабуҰлдардҰ тойтардҰқдар, с+йтӘп:

يَاْتِى اللّٰهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُٓ اَذِلَّةЮйтпесى الْمُؤْمِن۪ينَ اَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِر۪ينَ يُجَاهِدُونَ ف۪ى سَبِيلِ اللّٰهِ

аÇтҰнҰқ тамаша бӘр растаушҰсҰ болдҰқдар. ЕндӘ, ЕуропанҰқ жіне еуропашҰл м&напҰңтардҰқ айлалрӘнӘст&йҰп, осҰ аÇттҰқ алдҰндаүҰ с+здӘқ растаушҰсҰ болудан тартҰнуларҰқ жіне ңорңуларҰқ керек.

Мін беретӘн бӘр жаүдай:>ТҚрӘк халңҰ, м&сҰлман халҰңтарҰнҰқ ӘшӘнде еқ к+бӘ бола т&ра, дҚниенӘқ т+рدِّدُوшҰндаүҰ ТҚрӘктер - тҚгел м&сҰлман. Язге халҰңтар секӘлдӘ м&сҰлман жіне м&сҰлман емес болҰп б+лӘнбеген. Үай жерде ТҚрӘк ңауҰмҰ болса - м&сҰлман. М&сҰлмандҰңтан шҰңңан немесе ИсламдҰ ңабҰлдамаүан тҚрӘктер, тҚрӘктӘгӘ ДихиÇоүалтҰп алүаню(мадиÇрлар секӘлдӘ).>Ал басңа жаңтарда +те аз &лттардҰқ +зӘнде м&сҰлман жіне м&сҰлман еместер бар.

Ей, ТҚрӘк бауҰрҰм! ЮсӘресе, сен м&ңиÇт болрүан бқ &лтҰқ Исламмен бӘрӘгӘп кеткен. Одан ажҰрау мҚмкӘн емес. АжҰрасақ ң&рисҰқ! СенӘқ тарихтаүҰ бҚкӘл маңтанҰштарҰқ, Ислам діптерӘне тӘркелген. Ол маңтанҰштар, жер беткелмей еш бӘр кҚшпен +шӘрӘле алмайтҰнҰна ңарамастан, сен шійтандардҰқ азүҰруҰмен, айлаларҰмен сол маңтанҰштардҰ жҚрегӘқнен +шӘрме!..

БесӘншӘ Міселе: АзиÇда оÇнүан к+птеген ңауҰмдар &лтшҰлдҰң пӘкӘрӘне жабҰсҰп, ЕуропанҰӘз табалпҰнда ҚлгӘ т&тҰп, тӘптӘ к+птеген ңастерлӘ нірселердӘ сол &лтшҰлдҰң жолда пида етуде. Алайда, ір бӘр

— 367 —

&лттҰқ ң&ндҰлҰң болмҰсҰ +зӘндӘк бӘр киӘмдӘ талап етедӘ. МшасҰ

бӘрдей болүаннҰқ +зӘнде де, пӘшӘмӘ б+лек-б+лек болуҰ ңажет. БӘр ңарт молдаүа, танго билейтӘн бӘр ійелдӘқ киӘмӘн кигӘзуге болмайдҰ. К+здӘ ж&мҰп алҰп, ңайталай беру масңара ңҰладҰ.

ЯйткенӘ: БӘрӘншӘден: Еуропа-дҚкӘқ... зарма болса, АзиÇ егӘс алңабҰ, мешӘт ӘспеттӘ. ДҚкеншӘ би билеуге бара бередӘ, ал егӘншӘ оүан бара алмайдҰ. Сондай-аң, ңазармамен мешӘт бӘрдей бола а імӘрӘ.

Сондай-аң, к+пшӘлӘк ПайүамбарлардҰқ АзиÇдан шҰүуҰ, философтардҰқ басҰм к+пшӘлӘгӘ Еуропадан келуӘ таүдҰрдҰқ бӘр белгӘсӘ. АзиÇ ңауҰмдарҰн оÇтатҰн, +ркендететӘн дӘн мен руханиÇт. Філсафа дӘн мен руханиÇтңа жҰқ арңетуӘ керек, орнҰн баспауҰ тиӘс.

ЕкӘншӘден: ИсламдҰ, Христиан дӘнӘмен салҰстҰрҰп, Еуропа секӘлдӘ дӘнге селңос ңарау - +те Қлкен ңателӘк. БӘрӘншӘден Еуропа, +з дӘнӘне берӘк, Вилсон, Лойд Джордж, Венизелос сндай ж ЕуропалҰң т&лүалардҰқ поптар секӘлдӘ +з дӘндерӘне берӘк болуҰ олардҰқ +з дӘнӘне ие екендӘктерӘне, тӘптӘ бӘр жаңтан фанат екендӘктерӘне куілӘк етедӘ.

шӘншӘден: ИсламиÇттҰ Христиан дӘнӘмен салҰстҰру ҚйлесӘмсӘз нірселееуге блҰстҰру боладҰ, м&ндай салҰстҰрулар - ңате. ЯйткенӘ, Европа дӘнӘне берӘк кезде +ркендеген жоң. ДӘндарлҰңтҰ тастаүаннан кейӘн +ркендедӘ.

Сондай-аң, дӘн олардҰқ арасҰнда Қш жҚз жҰлдҰң ӘшкӘ соүҰстҰ тудҰрдҰ. ЗорлҰңшҰл залҰмдардҰқ ңоеттерӘҰ дӘн ңара халҰңтҰ, кедейлердӘ жіне ойшҰлдардҰ езгӘге салу ң&ралҰ болүандҰңтан, олардҰқ барлҰүҰнда уаңҰтша болса да дӘнге ңарсҰ жиӘркенӘш пайда болүан едӘ. Ал ИсламиÇтта тарих куі, бӘр реткӘден басңа ӘшкӘ соүҰс болмаүан. Сондай-аң,сиеттеезде м&сҰлмандар дӘнге шҰндап берӘлген болса, сол кезде жоүарүҰ +ркениетке ңол жеткӘзген. Б&үан ділел, ЕуропанҰқ еқ Қлкен стазҰ - АндарбӘр блам МемлекетӘ. Жіне ңай кезде Ислам ЖамаүатҰ дӘнге селңостҰң танҰтңан болса, сол кезде ңиҰн жаүдайларүа &рҰнҰп, ң&лдҰрап отҰрүан.

Сондай-аң, Ислам зекеттӘқ мӘндемандарӘ мен +сӘмңорлҰңңа тҰйҰм салу сҰндҰ мҰқдаүан мейӘрӘмдӘлӘк ңаүидаларҰ арңҰлҰ кедейлер мен ңара халҰңтҰ ңамңорлҰүҰна алуҰ:

اَفَلَا يَعْقِلُونَ ٭ اَفَلَا يَتَفَكَّرُونَа. Солَلَا يَتَدَبَّرُونَ

секӘлдӘ аÇттармен аңҰл мен үҰлҰмдҰ куігер етӘп, ескертулер жасауҰ

— 368 —

жіне үалҰмдарүа ңамңор болуҰ жаүҰмен, Ислам ҚнемӘ кедейлер мен үалҰмдардҰқ ңамалҰ, панасҰ бола бӘлдӘ. Сонна кӘр да, Исламүа ренжуге еш бӘр себеп жоң. ИсламнҰқ, ХристиандҰң пен +зге дӘндерден айҰрмашҰлҰң хикметӘ мҰнада:

ИсламнҰқ негӘзӘ - шҰнайҰ Таухид. СҰртңҰ себептерге шҰнайҰ мін бермейдӘ, жаратушҰлҰң, діреже ж+нӘнлар едолар мақҰздҰ емес. ХристиандҰң болса "іке, &л" пӘкӘрӘн ңабҰл еткендӘктен, себептердӘқ мақҰзҰн арттҰрҰп жӘбередӘ. Мен мендӘктӘ тоңтатпайдҰ.адҰ. СҰнша айтңанда, ИліҒи РубубиеттӘқ бӘр к+рӘнӘсӘн ң&рметтӘлерӘне, іулиелерӘне тіуелдеп бередӘ.

С+йтӘп,

اِتَّخَذُٓوا اَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ اَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللّٰهِ

аÇтҰнҰқ растаушҰсҰ болүан. СондҰңтан да, Христиан патшал етӘп и, еқ биӘк міртебедегӘлер тікіппарлҰңтарҰ мен менмендӘктерӘн саңтай отҰрҰпю(АмериканҰқ б&рҰқүҰ басшҰсҰ Вилсон секӘлдӘ)>ісӘре дӘншӘл бола бӘлдӘ. НаүҰз Таухид дӘнӘ болүан ИсламдаүҰ дҚниелӘкедӘ. Бн жоүарүҰ міртебедегӘлер Ç менмендӘк пен тікіппарлҰңтарҰн тастайдҰ, Ç болмаса дӘндарлҰүҰ бӘршама ілсӘрейдӘ. СондҰңтан да олардҰқ бӘр б+лӘгӘ дӘнге селңос ңарайдҰ, тӘптӘ дӘнсӘз боладҰ.

АлтҰншҰ Міселе: ЮсӘре &лтшҰл жіне нісӘлшӘлдергүан екрҰмҰз:

БӘрӘншӘден: МҰна дҚние, сонҰқ ӘшӘнде осҰ +лкемӘз, баÇүҰдан берӘ к+птеген к+шӘп-ңонулар мен +згерӘстерге &шҰраумен ңатар Ислами ҚкӘметтӘқ орталҰүҰ осҰ жерде орналасңаннан кейӘн, +зге ңауҰмдардан да к+птеген адамдар ата-бтап ңалүан. Ендеше, Ліух-ул-Махфуз ашҰлүанда үана кӘмнӘқ ңай &лттан екенӘ белгӘлӘ боладҰ. Олай болса, патриоттҰң ірекеттерӘн нісӘлшӘлдӘк пӘкӘрӘне негӘздеу - маүҰнасҰз ірӘ +те зиÇн. СондҰңтан, &лтшҰлдардҰқ жіне нісӘлшӘлдердӘқ дӘнге +те сешарларарайтҰн бӘр басшҰсҰ міжбҚр бҰлай деген: "ТӘлӘ, дӘнӘ бӘр болса, &лтҰ бӘр". Олай болса, наүҰз нісӘлшӘлдӘк емес, тӘл, дӘн жіне ортаң отан назарүа алҰнадҰ. Егер ҚшеуӘ бӘр боленӘ, егӘзӘнде мҰңтҰ бӘр &лт ңалҰптасадҰ. Егер бӘреуӘ кем болса да, бірӘбӘр бӘр &лт болҰп саналадҰ.

ЕкӘншӘден: ҮасиеттӘ Ислам &лтҰнҰқ б&л отаннҰқ перзенттерӘне, ңалайдҰң +мӘрӘне тигӘзген жҚздеген пайдаларҰнан екеуӘн мҰсал ретӘнде баÇндаймҰз:

— 369 —

БӘрӘншӘсӘ: ОсҰ Ислами Мемлекет, +зӘ отҰз миллион бола т&ра, бҚкӘл Еур. Сол алҰп мемлекеттерӘне ңарсҰ +з болмҰсҰн ңорүай бӘлген едӘ. Б&л елдӘқ іскерӘндегӘ ерлӘк Ү&ран н&рҰнан келген мҰна пӘкӘр едӘ: "Мен - +лсем шіҒидпӘн, +лтӘрсем үазимӘн" деп, кімӘл ң&штарлҰңпен, сҚйӘспеншӘлӘкпен +лӘмд мізҒап т&рҰп ңарсҰ алүан. ОсҰлайша ЕуропанҰ ірдайҰм дӘрӘлдеткен едӘ. ДҚниеде осҰндай таза к+қӘлдӘ сарбаздардҰқ рухҰнда м&ндай асңаң жанкештӘлӘкке сОүан +олатҰндай +зге бӘр нірсе к+рсете алар бӘреу бар ма? М&нан басңа ңандай патриоттҰң сезӘм онҰқ орнҰн баса аладҰ, +мӘрӘн де, бҚкӘл дҚниесӘн дедегӘ +олда пида еттӘре аладҰ?..

ЕкӘншӘсӘ: ЕуропанҰқ іждаҒаларҰю(Қлкен мемлекеттерӘ)>ңай кезде осҰ Ислами мемлекетке бӘр соңңҰ берген болса, сол сіт, Қш жҚз елу миллион м&сҰлмандҰ ңоса жҰлатңан, зарлатңан едӘ. Сонда барҰп ілгӘ отарлаушҰлар, ңолҰе ңараңан... ңолҰн к+терӘп, т&рҰп тҚсӘрген. ОсҰ бӘр ешңашан азаймайтҰн рухани жіне т&раңтҰ кҚш ңуаттҰқ орнҰн +зге ңандай кҚш-ңуат баса аладҰ? ОсҰндай орасан зор, рухани демеушӘ кҚӘрӘншӘтҰ, &лтшҰлдҰң пен +зӘмшӘл патриоттҰң сезӘмдермен ренжӘтуге болмайдҰ.

ЖетӘншӘ Міселе: КесӘрлӘ &лтшҰлдар мен ісӘре патриот сҰмаңтарүа айтарҰмҰз: егер +з &лтҰқҰздҰ шҰн сҚйсеқӘз, оларүа жанҰқҰз а +з к+онда олардҰқ басҰм к+пшӘлӘгӘне жанашҰрлҰң болҰп саналатҰндай ӘзгӘ сезӘмдӘ &станҰқҰз. Юйтпесе, басҰм к+пшӘлӘгӘне ңаталдҰң жасап, жанашҰрлҰңңдҰ. Олаж емес, ат т+белӘндей топтҰқ уаңҰтша салтанатҰ мен тамаша тӘршӘлӘктерӘне ңҰзмет ету, тӘптӘ де, патриоттҰң емес. ЯйткенӘ, болҰмсҰз нісӘлшӘлдӘк пӘкӘрӘмен жасалатҰн патриоттҰң ірекеттӘқ, сол &лттҰқ шамамен сегӘзден ан, Рае үана уаңҰтша пайдасҰ тиуӘ мҚмкӘн. ЛайҰң болмаүандар үана сондай жасандҰ патриоттардҰқ ңамңорлҰүҰна б+ленедӘ. ЮлгӘ сегӘздӘқ алтауҰ, Ç ңарт, Ç науңас, Ç бейнет шегушӘ, Ç бала-шаүа, Ç +те ілсӘз, Ç шҰнайҰ тҚрде аңҰреттлтшҰлдйтҰн таңуалар... б&лар дҚниелӘк тӘршӘлӘктен г+рӘ, +здерӘ бет б&рүан аңҰреттӘк +мӘрӘне ңатҰстҰ н&р, ж&банҰш, жанашҰрлҰң с&райдҰ жіне ңамңоршҰ ңолдарүа м&ңтаж кҚйде боладҰ. Б&лардҰқ осҰ ҚмӘттерӘн Қзуге, ж&банҰштарҰн жоŞүа ңандай &лтжандддин Аол бередӘ? Жо-жоң! М&ндай жаүдайда, ңайдаүҰ &лтңа жанашҰрлҰң, ңайдаүҰ &лт жолҰндаүҰ жанкештӘлӘк!

— 370 —

АллаҒтҰқ мейӘрӘмӘнен ҚмӘт ҚзӘлмейдӘ. ЯйткенӘ, ЖаратушҰ Әп жалқ жҰлдан берӘ Ү&раннҰқ ңҰзметӘнде болүан жіне сонҰқ туҰн &стауүа таүайҰндаүан осҰ отаннҰқ айбҰндҰ іскерӘ мен алҰп жамаүатҰн, уаңҰтша ңателӘктерӘ ҚшӘн, ИншаллаҒ, сорҰн ңайнатпас. Сол н&рдҰ ңайта жарңҰратҰп, ңайт, рімзз мӘндетӘн атңаруҰна мҚмкӘндӘк берер...

— 371 —

ТЯРТӨНШӨ ТАҮұРұП

[ЕСКЕРТУ: ЖиҰрма АлтҰншҰ ХаттҰқ Т+рт ТаңҰрҰбҰнҰқ бӘр-бӘрӘне байланҰсҰ жоң едӘ. ОсҰ Т+ртӘншӘ ТаңҰрҰптҰқ "Он МіселесӘнӘқ" де бӘр-бӘрӘмен байланаласҰпң. СондҰңтан, байланҰс ӘздеудӘқ ңажетӘ жоң. Үалай келген болса, солай жазҰлдҰ. МақҰздҰ бӘр шікӘртӘне жазүан хаттҰқ бӘр б+лӘмӘ. Сол шікӘртӘнӘқ бес-алтҰ с&раүҰна берӘлген жауаптаҰ етӘп< БӘрӘншӘсӘ

ЕкӘншӘден:>ХатҰқда бҰлай дейсӘқ: رَبِّ الْعَالَم۪ينَ с+зӘнӘқ тҚсӘнӘк, тіпсӘрӘнде "Он сегӘз мҰқ ілем" деген. Сол саннҰқ хикметӘн с&рап алүа БауҰрҰм, мен ңазӘр ол саннҰқ хикметӘн бӘлмеймӘн. Юйтсе де мҰнанҰ айтамҰн: Ү&ран ХакимнӘқ с+йлемдерӘ бӘр маүҰнамен үана шектеулӘ емес. РасҰнда ол адамзаттҰқ барлҰң сҰнҰптарҰна арналүандҰңтан, ірбӘр сҰнҰпңа ңатҰстҰ кҚллӘ маүҰнанҰ ңамтиهْ

дегÇндалүан маүҰналар сол кҚлли ңаүидалардҰқ б+лшектерӘ секӘлдӘ. Юр тіпсӘршӘ, ірбӘр үалҰм, сол т&тастҰқ бӘр б+лшегӘн айтадҰ. ç +зӘ к+рген аңиңатт с&раүілелӘн, Ç болмаса +з &станҰмҰна сҚйене отҰрҰп, сонан бӘр маүҰнанҰ тақдайдҰ. МӘне, осҰндай бӘр топ, сол санүа сійкес бӘр маүҰна тапңан болуҰ керек.

Міселен: Юулиелере үанаа мін берӘп, зӘкӘрлерӘнде ҚнемӘ ңайталайтҰн

مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيَانِ٭ بَيْنَهُمَا بَرْزَخٌ لَا يَبْغِيَانِ

с+йлемӘнде, ужуб шеқберӘ мен мҚмкӘндӘк шеқберӘндегӘ Рубубиет танаттамен ң&лшҰлҰң теқӘзӘнен бастап, сонау дҚние мен аңҰрет теқӘздерӘне, сонау үайб ілемӘ мен к+зге к+рӘнӘп т&рүан ілемӘнӘқ теқӘздерӘне, сонау шҰүҰс пен батҰс, согӘ болк пен оқтҚстӘктегӘ м&хиттарүа сонау Рум ТеқӘзӘ мен ПарсҰ теқӘзӘне, сонау Аң теқӘз бен Үара теқӘз жіне Б&үазҰнаю(маржан деген балҰң сол жерден шҰүадҰ),>сонау Аң теқӘз бен ҮҰзҰл теқӘзге жіне СуÊц каналҰна, сонау т&шҰ жіне т&здҰ сулар тӘмдӘ,ерӘне, сонау топҰраң ңабатҰнҰқ астҰндаүҰ т&щҰ ірӘ б+лӘк-б+лӘк су теқӘздерге, сонау НӘл, Тигр жіне Ефрат секӘлдӘ Қлкен +зендер деп аталатҰн кӘшкентай т&щҰ теқӘздер мен олардҰқ аүҰп барҰп ң&ÇтҰн

#372екӘ да т&здҰ теқӘздерӘне дейӘнгӘ аралҰңтаүҰ маүҰна б+лшектерӘ бар. АÇтта осҰлардҰқ барлҰүҰ да к+зделген жіне маңсат етӘлген болуҰ мҚмкӘн жіне онҰқ негӘӘ. Назне ауҰспалҰ маүҰналарҰ бар.

МӘне, осҰ секӘлдӘ

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَ

+те к+п аңиңаттардҰ ңамтидҰ.

ЮҒли-кішиф жіне іҒли-аңиңат, кішифтерӘне ңарай іртҚрлӘ баÇндайдҰ.

Мен бҰлай т ортасӘн: Аспанда сансҰз ілем бар, ж&лдҰздардҰқ ір ңайсҰсҰ бӘр ілем болуҰ мҚмкӘн. Жерде де жаратҰлҰстардҰқ ір бӘр тҚрӘ жеке-жеке ілем. ТӘптӘ, ір бӘр адам да, кӘшкене бӘр ілем. رَبِّ الْعَالَم۪ينَ с+зӘ болса +з толҰнда, ір бӘр ілем ЖаратушҰ ХаңтҰқ РубубиетӘмен басңарҰладҰ, тірбиеленедӘ жіне игерӘледӘ" дегендӘ бӘлдӘредӘ.

шӘншӘден: Расул Юкрам алейҒиссілату Уіссілам бҰлай деген:

اِذَا اَرَادَ اللн ң&тҰِقَوْمٍ خَيْرًا اَبْصَرَهُمْ بِعُيُوبِ اَنْفُسِهِمْ

Ү&ран Хакимде ХазретӘ şсуф АлейҒиссілам:

وَمَٓا اُبَرِّئُ نَفْس۪ى اِنَّ النَّفْسَ لَاَمَّارَةٌ بِالسُّٓوءِ

деген.

Иі, +з ніпсӘсӘн жаңсҰ к+рӘп, ніпсӘсӘнне &лт сҚйеушӘ адам баңҰтсҰз. Ал, +з ніпсӘсӘнӘқ айҰбҰн к+ре бӘлген адам баңҰттҰ. Ендеше сен, баңҰттҰсҰқ. БӘраң ніпсӘ іммара, кейде бас к+терӘп, ңарсҰласадҰ немесе саÇбҰрсҰп, жай табадҰ. Алайда, ңаруларҰ мен ң&ралдарҰн жҚйкегею(нерв)>тн адамкетедӘ. Ал жҚйке мен сезӘмдер ол мӘндеттӘ +мӘрдӘқ соқҰна дейӘн атңарадҰ. НіпсӘ іммара ілдеңашан +лгенӘмен, онҰқ ісерӘ к+рӘне бередӘ. К+птеген асфиÇ, іулиелер болүан, ніпсӘлерӘ жай тауҰп, басҰлса да ні سِدْرмарадан шаүҰмданүан. К+қӘлдерӘ +те таза ірӘ н&рлҰ бола т&ра, онҰқ кеселдерӘнен зар еқӘреген. МӘне, б&л адамдардаүҰ, ніпсӘ іммара емес, расҰнда ніпсӘ іммаранҰқ сезӘмдерде ңалүан ңҰзметтерӘ. Ал кесел дегендерӘ тӘкелей к+қӘлдӘқ кеселӘ емн адамсҰнда ол, ңиÇли кесел.

Ү&рметтӘ бауҰрҰм, сенӘ мазалап жатңан ніпсӘқ мен к+қӘлӘқнӘқ кеселӘ емес, расҰнда, ол пенде болүан соқ кҚрестӘқ тоңтамай жалүаса беруӘ ҚшӘн пайдаами тҚсуге себеп болатҰн жоүарҰда айтңанҰмҰздай сезӘмдерге берӘлген ерекше жаүдай.

* * * * *
— 373 —

ЕкӘншӘ міселе

Б&рҰнүҰ Имам с&раүан " ш МіселесӘнӘқ" тҚсӘндӘрмесӘ, толҰң жауабҰ Рисале-и Н&рда бар. ҮорҰта келе, ізӘрге айтар жауаүҰ секбҰлай:

БӘрӘншӘ с&раүҰ: М&хиддин Араби, Фахраддин Разиге жазүан хатҰнда: «АллаҒтҰ бӘлу, бар екенӘн бӘлуден басңа» деген. "Б&нҰ ңалай тҚсӘнуге боладҰ? Маңсат не?" деп с&райдҰ.

БӘрӘншӘден:> عَلٰىзӘқ оңҰп берген ЖиҰрма ЕкӘншӘ С+здӘқ кӘрӘспесӘнде, наүҰз таухид пен сҰрттай таухидтӘқ айҰрмашҰлҰүҰна ңатҰстҰ тімсӘл сол маңсатңа ишара етедӘ. Отқ жалпншӘ С+здӘқ ЕкӘншӘ жіне шӘншӘ МіртебелерӘ мен МаңсаттарҰ сол маңсаттҰ ашҰп тҚсӘндӘредӘ.

ЕкӘншӘден: Усул-уд-дин имамдарҰ мен кілам ӘлӘ ХадисүалҰмдарҰнҰқ аңидаүа жіне Ужиб-ул-Ужуд пен АллаҒтҰқ бӘр екендӘгӘне ңатҰстҰ баÇнаттарҰ, М&хиддин АрабидӘ ңанаүаттандҰрмаүандҰңтан, кілам ӘлӘмзӘнде мамдарҰнҰқ бӘрӘ болүан Фахраддин Разиге солай деген.

Иі, кілам ӘлӘмӘнӘқ АллаҒ туралҰ тҚсӘндӘрмелерӘ, адамнҰқ ірдайҰм АллаҒтҰқ ң&зҰрҰнда екенӘн толҰң сезӘндӘрмейдӘ. Ү&раннҰқ ҚлгӘсӘмен тҚсӘндӘргенде үанаلْمَحَ боладҰ. ИншааллаҒ Рисале-и Н&рдҰқ ірбӘр б+лӘмӘ жеке-жеке тҚрде Ү&ран-Ұ Муүжиз-ул-БаÇннҰқ н&рлҰ дақүҰлҰнда Êлектр лампасҰ болу ңҰзметӘн атңаруда.
Сондай-аң, М&хиддин АрабидӘқ к+зңарасҰнда, Фахраддин РазидӘқ абуҰлҰӘлӘмӘ арңҰлҰ алүан маүрифатуллаҒҰ, ңаншалҰңтҰ кемшӘн к+рӘнсе, сопҰлҰң жолҰмен алҰнүан маүрифат та, тӘкелей Ү&ран Хакимнен ПайүамбарлҰңңа Әзбасар болу сҰрҰ бойҰнша алҰнүан маүрифатпен ж&лдстҰрүанда соншалҰң кемшӘн боладҰ. ЯйткенӘ, М&хиддин АрабидӘқ жолҰ, т&раңтҰ ң&зҰрүа жету ҚшӘн لَا مَوْجُودَ اِلَّا هُوَ деп үаламнҰқ болмҰсҰн жоңңа шҰүаратҰндай жаүдайүа келенӘ мЖіне басңаларҰ таүҰ да сол т&раңтҰ ң&зҰрүа жету ҚшӘн لَا مَشْهُودَ اِلَّا هُوَ деп, үаламдҰ мҚлдем &мҰтатҰндай үажап бӘр халге енген.

Ал Ү&ран Хакимнен алҰнүан маүрифат болса, т&раңтҰ ң&зҰрдҰ берумен ңатар, үаламдҰ жоңңа шҰхамуррдҰ жіне онҰ мҚлдем &мҰт ңалдҰрмайдҰ. РасҰнда, үаламнҰқ иесӘ бар екенӘн тҚсӘндӘрӘп, ЖаратушҰ ХаңтҰқ атҰнан ңҰзмет еттӘредӘ. ОсҰлайша ірбӘр нірсе АллаҒтҰ танҰстҰруүа айүҰна аадҰ.

— 374 —

Сади Ширази айтңандай:

دَرْ نَظَرِ هُوشِيَارْ هَرْ وَرَق۪ى دَفْتَر۪يسْتْ اَزْ مَعْرِفَتِ كِرْدِگَارْ

Юр бӘр нірседен ЖаратушҰ ХаңтҰқ маүрифатҰна ңарай бӘр терезе ашадҰ.

Кейб с&раддерде кілам ӘлӘмӘнӘқ жолҰ мен Ү&раннан алҰнүан аңиңат дақүҰлҰнҰқ айҰрмашҰлҰүҰна ңатҰстҰ мҰнадай бӘр теқеу айтңанбҰз: Міселен, ауҰз су жеткӘзу ҚшӘн кейбӘреулер &заң жерден, тақ сҰрҰқ астҰнан су ң&бҰрҰн ңазҰп, су тартадҰ. БӘреулер болса, кез-келген жерден ң&дҰң ңазадҰ да су шҰүарҰп аладҰ. БӘрӘншӘ жол +те ңиҰн, тҰүҰрҰңңа тӘреледӘ, кейде тоңтап ңаладҰ.+п мазз-келген жерден ң&дҰңтар ңазҰп су шҰүаруүа машҰңтанүандар, судҰ ңиҰндҰңсҰз табадҰ. Сол секӘлдӘ, Кілам ӘлӘмӘнӘқ үалҰмдарҰ себептердӘ, ілемнӘқ шегӘне дейӘн апарҰп, олардҰқ б&лай жалүаса беруӘ мен тоңтаусҰз айнала беруӘнӘқ ңисҰнсҰз екенӘн ділелдҰсҰқҰзҰлҰ үана тоңтатҰп, Уажиб-Ул-УжудтҰқ бар екенӘн сол арңҰлҰ ділелдейдӘ. Аңиңатңа &заң жол жҚрӘп барҰп жетедӘ. Ал, Ү&ран ХакимнӘқ аңиңат дақүҰлҰ кез-келген жерден суге жазҰ, шҰүарадҰ. ЮрбӘр аÇттҰқ ірңайсҰсҰ М&санҰқ АсасҰ секӘлдӘ, ңай жерге тисе, тӘршӘлӘк суҰн сол жерден атңҰлатадҰ.

وَ ف۪ى كُلِّ شَيْءٍ لَهُ اٰيَةٌ تَدُلُّ عَلٰى اَنَّهُ وَاحِدٌ

ңаүидасҰн бҚкӘлрҰ дірге оңҰтадҰ, сондай-аң, иман, тек ӘлӘм арңҰлҰ үана болмайдҰ, иманда басңа да к+птеген сезӘмдердӘқ ҚлестерӘ бар, міселен, асңазанүа тҚскен таүам ір тҚрлӘ сезӘмдерге, ір тҚрлӘ л сегӘрүа ҚлестӘрӘледӘ, ӘлӘм арңҰлҰ аңҰл асңазанҰна енген имани міселелерден +з дірежелерӘне ңарай рух, к+қӘл, ң&пиÇ сезӘмдер, ніпсӘ жіне басңа сезӘмдер +здерӘне сай ҚлестерӘн аладҰ, егер олардҰқ ҚлестерӘ болмаса, кемшӘн ңаладҰ. МӘне, Мухиддин Ар+ктемдхреддин Разиге осҰ жаүдайдҰ ескертуде.

* * * * *
— 375 —

шӘншӘ міселе

وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَن۪ٓى اٰدَمَ

аÇтҰнҰқ

اِنَّهُ كَانَ ظَلُومًا جَهُولًا

аÇтҰмен ҚйлесӘм ж+нӘ ңандай?

Жауап: Б&л туралҰ Он БӘрӘншӘ С+зд жеке- ЖиҰрма шӘншӘ С+зде, жіне де ЖиҰрма Т+ртӘншӘ с+здӘқ БесӘншӘ Б&таүҰнҰқ ЕкӘншӘ ЖемӘсӘнде тҚсӘндӘрмелер бар. СолардҰқ тҚйӘнӘ мҰнау:

ЖаратушҰ Хаң, шексӘз ң&дӘретӘмен жалүҰз бӘр нірседен к+п нірселердӘ жаишарад, к+п мӘндеттердӘ атңартадҰ, бӘр бетке мҰқ кӘтап жазадҰ. Сол сиÇңтҰ, адамдҰ к+птеген жаратҰлҰстардҰқ орнҰн басарлҰң жан-жаңтҰ етӘп жаратңан. çүни, хайуанаттҰқ бҚкӘл тҚрлерӘнӘқ алуан тҚрлӘ дірежелерӘндей, бӘр үана адамнҰқ ңаншама ңабӘлИі, хи мен сезӘмдерӘне шектеу ңоймаүан, табиүи тосңауҰл ңоймаүан, бірӘн еркӘн ңалдҰрүан. Язге хайуанаттҰқ ңабӘлеттерӘ мен сезӘмдерӘ шектеулӘ, табиүи бӘр тосңауҰл бар. Ал адамнҰқ ірбӘр ңабӘлетӘ, шексӘздӘкке ңарай ңозүалҰп бара жатңандай, соқсҰздҰңңа,Ұқ ризздӘкке ңарай кете бередӘ. ЯйткенӘ адам ЖаратушҰнҰқ БҚкӘл к+ркем есӘмдерӘнӘқ соқсҰз к+рӘнӘстерӘнӘқ айнасҰ. АллаҒ онҰқ ңабӘлеттерӘне шексӘз мҚмкӘндӘктер берген.

Місеуге ңадамдаүҰ ашк+здӘк сезӘмӘ, бҚкӘл дҚние соүан берӘлсе де هَلْ مِنْ مَز۪يدٍ дейдӘ. Жіне, менмендӘк сезӘмӘ арңҰлҰ +з пайдасҰ ҚшӘн, мҰқдаүан адамнҰқ зарадҰ. АгуӘн маң&л к+редӘ. ТаүҰсҰн таүҰ... ОсҰндай жаман мӘнездер шектеп шҰүҰп, Німрудтар мен ПерүауҰндардҰқ дірежесӘне жетӘп аса залҰм болса, ЖаңсҰ мӘнездерде де шексӘз шарҰңтап, інбиÇлар мен сҰддҰңтардҰқ дірежесӘне к+терӘлдӘ.

Сондай-аң, адамю(Ұ.

атңа ңараүанда, керӘсӘнше)>- +мӘрге ңажеттӘ нірселердӘ бӘлмейдӘ. ОлардҰ +мӘр бойҰ Қйренуге міжбҚр. ШексӘз нірселерге м&ңтаж, асҰра айтсаң +те надан. Хайуан болса, дҚниеге келген кезӘнн оңиү+те аз нірселерге м&ңтаж, ірӘ сол м&ңтаж болүан нірселерӘн бӘр-екӘ айда, тӘптӘ бӘр-екӘ кҚнде, кейде бӘр-екӘ саүатта бҚкӘл тӘршӘлӘк шарттарҰн ҚйренӘп аладҰ. Ү&ддҰ бӘр басңа ілеен ҚсттӘлӘп, сосҰн барҰп мҰна +мӘрге келгендей. Ал адам, бӘр-екӘ жҰлда үана аÇңңа т&радҰ, он бес жҰл дегенде пайда мен зиÇндҰ ажҰратадҰ. МӘне, асҰра айтңанда надан дегенӘмӘз осҰүана ишара етедӘ.

* * * * *
— 376 —

Т+ртӘншӘ міселе

جَӘ бар?ا ا۪يمَانَكُمْ بِلَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ

тҰқ хикметӘн с&райсҰқ.

ОнҰқ хикметӘ, к+птеген С+здерде айтҰлүан. БӘр хикметӘ мҰнау: АдамнҰқ +з т&лүасҰ да, жан дҚниесӘ де жақарҰп т&ратҰндҰңтан, ір уаңҰт иманҰнҰқ жақартҰлуҰна м&ңтаҚние РкенӘ, ірбӘр адамнҰқ к+птеген рухани т&лүасҰ бар. ЯмӘр сҚрген жҰлдарҰнҰқ санҰнша, тӘптӘ кҚндерӘнӘқ санҰнша, тӘптӘ саүаттарҰнҰқ санҰнша б+лек бӘр т&лүа болҰн мейӘладҰ. ЯйткенӘ, адамнҰқ +мӘрӘ уаңҰтңа тіуелдӘ болүандҰңтан, кҚн сайҰн +згеше бӘр т&лүа бейнесӘнде боладҰ.

Сондай-аң, адамда осҰндай +згерӘп, жақа ңариҰң болатҰнҰ секӘлдӘ, онҰқ +мӘр сҚрӘп жатңан ілемӘ де ҚнемӘ ңозүалҰсата. БӘрӘ кетӘп, басңасҰ келедӘ, ірдайҰм жақарадҰ. ОсҰлайша +зге бӘр ілем +з есӘгӘн ашадҰ. Ал, иман - сол адамнҰқ +мӘрлӘк н&рҰ, ірӘ кӘрген ілемӘнӘқ жарҰүҰ боласалудадҰ. Ал لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ сол н&рдҰ ашатҰн кӘлт.

Сондай-аң, адамдҰ ніпсӘ, іуестӘк, уайҰм, шайтан билеп кетедӘ. ИманҰн ілсӘрету ҚшӘн, к+бӘне к+рсоңҰрлҰүҰн пайдаланҰп айла жасайдҰ, кҚмін кҚдӘктҚсӘндӘиман н&рҰн бҚркемелейдӘ. Сондай-аң, шариүаттҰқ сҰртңҰ к+рӘнӘстерӘне ңайшҰ келетӘн, тӘптӘ кейбӘр имамдардҰқ назарҰнда кҚпӘрлӘк болҰп саналатҰн с+здер мен ірекеттер к+палдҰруҰңтан ірңашан, кҚн сайҰн, саүат сайҰн имандҰ жақартҰп т&руүа м&ңтаждҰң бар.

С&раң:>Кілам ӘлӘмӘнӘқ үалҰмдарҰ ілемдӘ мҚмкӘндӘкю(имкан)>пен ң&бҰлҰстҰқю(та к+р>анҰңтамасҰна орай онҰқ ҚстӘне аңҰлмен шҰүадҰ да, УахданиеттӘ т&жҰрҰмдайдҰ. СопҰлардҰқ бӘр тобҰ, Таухид арңҰлҰ толҰң хузурүа жету ҚшӘн, لَٓا مَشْهُودَ اِلَّا هُوَ деп үаламдҰ &мҰтадҰ, содан кейӘн барҰп толҰң хңтҰ жа табадҰ. ЕкӘншӘ тобҰ наүҰз тіуҒидке ңол жеткӘзу ҚшӘн لَٓا مَوْجُودَ اِلَّا هُوَ деп, үаламдҰ ңиÇл пердесӘне орайдҰ, үаламдҰ жоң деп санайдҰ. Сол кезде үана АллаҒтҰқ алдҰнда еам +зӘсезедӘ Çүни Хузурүа шҰүадҰ. Ал сен, осҰ Қш жолдан тҰс &лҰ дақүҰлдҰ Ү&раннан к+рсетудесӘқ.
ЮрӘ сонҰқ белгӘсӘ ретӘнде لَٓا مَعْبُودَ اِلَّا هани аңَٓا مَقْصُودَ اِلَّا هُوَ дейсӘқ. Б&л дақүҰлдҰқ таухидке ңатҰстҰ бӘр ділелӘн жіне ңҰсңаша бӘр жолҰн к+рсетӘп бершӘ!
— 377 —

Жауап: БҚкӘл С+здер жіне Хаттар, сол дақүҰÇлмай,рсетедӘ. ЮзӘрше, +зӘқ ңалаүан жан-жаңтҰ ділелӘне ңҰсңаша ишара етемӘз. Ол БҰлайша:

ЮлемдегӘ ірбӘр нірсе, бҚкӘл нірселердӘ ЖаратушҰ бар екенӘн к+рсетедӘ. Жіне дҚниеде жасалҰпҰқ жарн ірбӘр Әс, бҚкӘл ӘстердӘқ атңарушҰсҰ бар екендӘгӘн к+рсетедӘ. Жіне үаламдаүҰ ірбӘр жаратушҰлҰң ірекет, басңа бҚкӘл жаратушҰлҰң ірекеттердӘ, жаратушҰсҰ бар екендӘгӘн ділелдейдӘ. Жіне жаратҰлҰстарда к+рӘнӘс тауҰп жатңан ірбӘр есӘм жасаул есӘмдердге ишара етедӘ. Демек, ірбӘр нірсе тӘкелей УахданиеттӘқ ділелӘ жіне АллаҒтҰ танҰстҰратҰн терезе. Иі! ЮрбӘр жасалүан нірсе, ісӘресе т+п екек иесӘ үаламнҰқ кӘшӘрейтӘлген н&сңасҰ жіне ілемнӘқ дінӘ. Жер шарҰнҰқ бӘр жемӘсӘ. Ендеше, сол кӘшӘрейтӘлген н&сңанҰ, сол діндӘ, сол жемӘстӘ кӘм жасаүан болса, бҚкӘл үаламнҰқ д кездетушҰсҰ сол. ЯйткенӘ, жемӘстӘ жасаушҰ, аүаштҰ жасаушҰдан басңа бӘреу бола алмайдҰ. Олай болса ірбӘр Әс, бҚкӘл ӘстердӘ жасаушҰнҰ к+рсететӘнӘндей, ірбӘр жаратҰлҰс та, бҚкӘл жаратҰлүандардҰ жаратушҰнҰ к+ң болаӘ.

ЯйткенӘ, ірбӘр жаратушҰлҰң ірекет, атомдардан кҚнге дейӘн, шексӘз ЖаратушҰлҰң зақдҰлҰүҰнҰқ &шҰ. Демек, сол бӘр үана жаратушҰлҰң ірекетар меиесӘ кӘм болса, атомдардан ж&лдҰздарүа дейӘн созҰлҰп жатңан жалпҰ зақдҰлҰңпен бҚкӘл ірекеттердӘ атңарушҰ Сол болуҰ керек. СонҰмен, бӘр шҰбҰндҰ кӘм жаратңан болса, бҚкӘл жіндӘктердӘ де, хайуанаттҰ да сол жаратңан. Жолса, е тӘршӘлӘк берген сол. АтомдардҰ шҰр айналдҰрҰп т&рүан кӘм болса, бӘр-бӘрӘмен байланҰсҰп жатңан бҚкӘл ілемдӘ ңозүалҰсңа келтӘрӘп, сонау кҚндӘ айналасҰндаүҰ үаламшаандарден ңоса жҚргӘзӘп отҰрүан да Сол болуҰ керек. ЯйткенӘ зақдҰлҰңтар бӘр-бӘрӘмен тӘзбектелӘп жатҰр. Юрекеттер соларүа байлаулҰ.

Демек ірбӘр +нер туҰндҰсҰ, бҚкӘл туҰндҰлардҰқ шеберӘ бар екенӘн к+рсетедӘ.ҰнҰ не жаратушҰлҰң амал, бҚкӘл ӘстердӘқ атңарушҰсҰ бар екенӘн бӘлдӘредӘ. Сол секӘлдӘ бҚкӘл жаратҰлҰстарда к+рӘнӘп т&рүан АллаҒтҰқ ірбӘр есӘмӘ, бҚкӘл есӘмдердӘқ иесӘ асиетӘенӘн жіне сонҰқ аттарҰю(атаңтарҰ)>екенӘн ділелдейдӘ. ЯйткенӘ бҚкӘл үаламда к+рӘнӘп т&рүан есӘмдер бӘр-бӘрӘне кӘрӘгӘп т&рүан шеқберлер секӘлдӘ. Жіне сіулеорүандетӘ тҚс секӘлдӘ бӘр-бӘрӘне кӘрӘгӘп т&р. БӘр-бӘрӘне жірдем етедӘ. БӘр-бӘрӘнӘқ +нер туҰндҰларҰн кемелдендӘрӘп, безендӘрӘп т&р.

— 378 —
Міселен, Мухи есӘмӘю(ТӘршӘлӘк берушӘ)>бӘр нірседе к+рӘнӘ النَّан шаңта жіне тӘршӘлӘк берген мезетте Хаким есӘмӘ де к+рӘнӘс берӘп сол тӘршӘлӘк иесӘнӘқ &ÇсҰ болүан денесӘн хикметтӘ тҚрде тіртӘпке келтӘредӘ. СонҰмен бӘрге Кірим есӘмӘ де к+рӘнӘс берӘп онҰқ &ÇсҰн безендӘателӘкДіл сол мезетте Рахим есӘмӘнӘқ де к+рӘнӘсӘ ол дененӘқ мейрӘмдӘ тҚрде ңажеттӘлӘктерӘн ізӘр етедӘ. Діл сол уаңҰтта Раззаң есӘмӘнӘқ к+рӘнӘсӘ ол тӘршӘлӘк иесӘиÇладҰӘрӘне ңажеттӘ материалдҰң, рухани ризҰүҰн ойламаүан жерден бередӘ таүҰсҰн таүҰ... Демек, Мухи есӘмӘ кӘмдӘкӘ болса, үаламнҰқ барлҰң жаңтарҰн ңамтҰп т&рүан Хаким есӘмӘ де СонҰкӘ жіне бҚкӘл жаратҰлҰстардҰ мейол ҚздтҚрде баптаушҰ Рахим есӘмӘ де СонҰкӘ жіне барлҰң тӘршӘлӘк иелерӘн азҰңтандҰрушҰ Раззаң есӘмӘ де СонҰқ есӘмӘ, сонҰқ атаүҰ таүҰсҰн таүҰ...

Әм жарек, ірбӘр есӘм, ірбӘр ірекет, ірбӘр Әс УахданиеттӘқ ділелӘ. ҺаламнҰқ параңтарҰ мен үасҰрлардҰқ жолдарҰнда жазҰлүан жаратҰлҰс деп аталатҰн бҚкӘл с+здер, жазушҰнҰқ ңаламҰнан шҰңңан +рнектер екентңа аййүаүҰ. ОлардҰқ ір ңайсҰсҰ УахданиеттӘқ тақбасҰ, АхадиеттӘқ м+рӘ.

اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مَنْ قَالَ ﴿اَفْضَلُ مَا قُلْتُ اَنَا وَالنَّبِيُّونَ مِنْ قَبْل۪ى لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ﴾ وَ عَلٰٓى اٰلِه۪ وَصَحْبِه۪ وَسَلِّمْ
не сал * *

БесӘншӘ міселе

ЕкӘншӘден:>ХатҰқда; "Тек ңана لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ жеткӘлӘктӘ ме? çүни, مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهُ демесе де, ң&тҰла ала ма?" деп с&райсҰқ.

М&нҰқ жауабҰ &заң. ЮзӘрше, мҰнанҰ үана айтамҰз:

ШаҒадُ дейдимасҰнҰқ екӘ с+йлемӘ, бӘр бӘрӘнен айрҰлмайдҰ, бӘрӘн бӘрӘ ділелдейдӘ. БӘр бӘрӘнӘқ кепӘлӘ. БӘрӘнсӘз бӘрӘ бола алмайдҰ. ПайүамбарҰмҰз АлейҒиссілатухани ілам, БҚкӘл пайүамбарлардҰқ мирасңорҰ. Ендеше, АллаҒңа апаратҰн бҚкӘл жолдардҰқ басҰнда. ОнҰқ &лҰ дақүалҰнан сҰрт аңиңат та, ң&тҰлу жолҰ да жоң. БҚкӘл маүайүаң иелерӘ мен зерттеушӘ имамдар, Саүди Ширази секӘлдӘ:
— 379 —
مُحَالَسْتْ سَعْد۪ى بَرَاهِ نَجَاتْ ٭ ظَفَرْ بُرْدَنْ جُزْ دَرْ پَىِ مُصْطَفٰى

дейдӘ.

Сондай-аң,

كُلُّ الطُّӘ жҚз.َسْدُودٌ اِلَّا الْمِنْهَاجَ الْمُحَمَّدِىَّ

деген.

Юйтсе де, кейде мҰнадай боладҰ, М&хаммед АлейҒиссілату УіссіламнҰқ дақүҰлҰнда жҚрӘп бара жатңанҰна ңарамастан, сол жолда екендӘктерӘн бӘлмейдҰмҰн дде бҰлай да боладҰ. ПайүамбардҰ бӘлмейдӘ, алайда кетӘп бара жатңан жолҰ, Ахмеди дақүҰлдҰқ тармаңтарҰнҰқ бӘрӘ. Сондай-аң, +зӘмен-+зӘ, жіне есӘнен ауҰсңан халде оңшау жҚрӘп, М&хаммеди дақүлтшҰлдлҰ ойланбастан, тек لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ ңана деп жҚргендерге сол жеткӘлӘктӘ боладҰ. БӘраң, сонҰмен бӘрге, еқ мақҰздҰ нірсе мҰнау: ҮабҰл етпеу бӘр басңа да, жоңңа шҰүару бӘр басңа. Олай оңшау жҚргендӘлӘк месе естӘмеген Çки бӘлмеген адамдар, ПайүамбарҰмҰздҰ бӘлмейдӘ, ол туралҰ ойланбайдҰ. Ол жаүҰнан мҚлдем хабарсҰз. СондҰңтан онҰ ңабҰлдамайдҰ
АллаҒтҰ тануден шҰҰстҰ тек, لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ -тҰ бӘледӘ. Б&лар ң&тҰлуҰ мҚмкӘн. БӘраң, ПайүамбарҰмҰздҰ естӘген жіне ол кӘсӘ к+терген міселенӘ бӘлетӘн адамдар, ОнҰ растамайтҰн болса, ЖаратушҰ ХаңтҰ танҰмайдҰ. Олар ҚшӘн, топҰрٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ ң&тҰлудҰқ дінекерӘ болҰп табҰлатҰн ТаухидтӘ бӘлдӘре алмайдҰ. ЯйткенӘ, б&л жаүдай, бӘраз ҚзӘрлӘк себебӘ болатҰн бӘлӘмсӘз тҚрдегӘ ңабҰл етпеу емес. РасҰнда б&л, жоңңа шҰүару, мойҰндамау. М&үжи Сонда арңҰлҰ, атңарүан ӘстерӘ арңҰлҰ, үаламнҰқ маңтанҰшҰ жіне адамзаттҰқ ң&рметтӘ дірежеге к+терӘлуӘне бастау болүан М&хаммед АлейҒиссілату УістшҰлсҰҰ терӘске шҰүарушҰ адам, ілбетте ешбӘр ж+ннен ешбӘр н&рүа б+лене алмайдҰ, АллаҒтҰ, танҰмайдҰ. ЖарайдҰ... ізӘрге осҰ жетер.
* * * * *

АлтҰншҰ міселе

шӘншӘден: Шайтанмен айтҰсу аттҰ БӘрӘншӘ ТаңҰрҰптаүҰ шайтаннҰқ Әст +зге ңатҰстҰ кейбӘр с+здер +те ңатақ болүан едӘ. "АстаүфируллаҒ, астаүфируллаҒ" с+зӘмен жіне олай болуҰ мҚмкӘн

— 380 —

емес тӘркестерӘмен ж&мсартңаннҰқ +зӘнде мен бірӘбӘр ңорңҰнҰштан дӘрӘлдеп отҰрмҰн. КейлҰңңа жӘберӘлген н&сңаларда аздаүан ж+ндеулер бар едӘ. СолардҰ пайдаланҰп +зӘқӘздегӘ н&сңанҰ тҚзете алдҰқҰз ба? ОндаүҰ теқеу с+здерден ңажетсӘз деп тапңанд шҰңңа алҰп тастай аласҰқдар.

Ү&рметтӘ бауҰрҰм, ол таңҰрҰп +те мақҰздҰ.>ЯйткенӘ, зҰндҰңтардҰқ &стазҰ - шайтан. Шайтан тойтарҰлмаса, онҰқ ӘзӘндегӘлер тоңтамайдҰ. Ү&ран п, АллкіпӘрлердӘқ +рескел с+здерӘн терӘске шҰүару ҚшӘн сол с+здердӘ айтңандҰңтан, маүан да бӘр батҰлдҰң бердӘ. Шійтани жолдҰқ ңисҰнсҰздҰүҰн к+рсету ҚшӘн, мҚлдем мҚмкӘн емес нірсенӘ - шійтани жолдаүҰлар айтатҰн сонй) дірҰмаңтҰң с+здердӘ ңорңа-ңорңа ңолданүан едӘм. БӘраң, сол ідӘспен олардҰ ң&рдҰмнҰқ тҚбӘне тҰңсҰрҰп, алақдҰ Ү&ран аңиңаттарҰмен бастан аÇң басҰп алдҰң. ОлардҰқ жапңан жалаларраптҰқереледӘк. Б&л жеқӘске мҰнадай мҰсал арңҰлҰ ңара. Міселен, басҰ к+к тӘреген +те биӘк бӘр м&нара жіне ол м&наранҰқ тҚбӘнде жер шарҰнҰқ тап ортасҰна дейӘн жететӘн ң&дҰң ңазҰлүанҰн елестетейӘк. Сол жерде шаңҰрүан азанҰ баҰ. БасалҰңңа естӘлетӘн бӘр Т&лүанҰқ м&нара басҰнан бастап, сонау ң&дҰңтҰқ тҚбӘне дейӘнгӘ, ңай жерде т&рүанҰн анҰңтау ҚшӘн екӘ топ таласуда. БӘрӘншӘ топ айтадҰ: "М&наранҰқ басҰнда, бҚкӘл үаламүа азан айтуда. ЯйткенӘ, азанҰн естӘп т&ртҰқ бӘл азан тӘптӘ асңаң. РасҰнда, онҰ іркӘм сол аса биӘктен к+ре алмауда, бӘраң іркӘм +з дірежесӘне ңарай ОнҰ, шҰңңан немесе тҚскен кезӘнде бӘр міртебедегӘ баспалдаңта к+редӘ, сондҰңтан ОнҰқ жоүарҰүа шҰүатҰнҰذ۪ينَ ңай деқгейде к+рӘнсе де, Ол - +те биӘк міртебе иесӘ"! екенӘн к+редӘ. ЕкӘншӘ, шійтани, аңҰмаң топ болса: "Жоң! ОнҰқ орнҰ м&наранҰқ басҰ емес, ңай жерде к+рӘнсе к+рӘнсӘн, ОнҰқ орнҰ ң&дҰңтҰқ тҚбӘ" дейдӘ. БӘраң ертебенонҰ ң&дҰңтҰқ тҚбӘнде к+рген емес, к+ре де алмайдҰ. Егер шарттҰ тҚрде тас секӘлдӘ ауҰр, ерӘксӘз болүанда, ілбетте ң&дҰңтҰқ тҚбӘнде болар едӘ, бтардҰқ+рер едӘ.

ОсҰ екӘ ңарсҰлас топтҰқ талас алақҰ, ілӘгӘ м&нара басҰнан, сонау ң&дҰңтҰқ тҚбӘне дейӘнгӘ &заң ара ңашҰңтҰң АллаҒ жолҰндаүҰ н&рлҰ жамаүат, к+з ңараани, Индарүа сол азаншҰ Т&лүанҰқ м&наранҰқ басҰнда екенӘн к+рсетуде. Жіне назарларҰ ол дірежеге жетпейтӘндерге дірежелерӘне ңарай сол &лҰ азаншҰнҰ ір баспалдаңсалей сетуде. ЯйткенӘ, Ол тас секӘлдӘ жансҰз бӘр дене емес, ңалаүан шаүҰнда

— 381 —

жоүарҰүа шҰүатҰн, к+рӘнетӘн, азан айтатҰн кімӘл адам. ШайтаннҰқ соқҰнан ерген екӘншӘ топ болса: "ОнҰқ м&нара басҰнда екенӘн ж&рттҰқ бірӘне к+р осҰлаер, олай болмаса онҰқ орнҰ ң&дҰңтҰқ тҚбӘ" деп, ңасарҰсуда. АңҰмаңтар ОнҰқ м&нара басҰнан ж&рттҰқ бірӘне бӘрдей к+рӘнбеу себебӘ баршанҰқ назарҰ бӘрдей ол жерге жете алмаүандҰүҰнан екенӘн бӘлмейдӘ. СонҰменаңиңат, ж&рттҰ шатастҰру ҚшӘн м&наранҰқ басҰнан басңа барлҰң жердӘ ңарап шҰңпаңшҰ. СонҰмен, сол екӘ жамаүаттҰқ таласҰн шешу ҚшӘн бӘреу шҰүҰп ілгӘ шайтанүа ерушӘ хизбушайтанүа айтадҰ:

"Ей, сорлҰ тоб! Егер ол &лҰ атерӘнеҰқ орнҰ ң&дҰңтҰқ тҚбӘ болса, онда ол тас секӘлдӘ +лӘ, жансҰз, ңуатсҰз болуҰ керек. Ү&дҰңтҰқ баспалдаңтарҰ мен м&наранҰқ дірежелерӘнде к+рӘнген адам ол болмауҰ керек. Ол ілсӘз, жансҰз емес. ОнҰқ орнҰ м&наранҰқ ңа жетОлай болса, сендер онҰ ң&дҰңтҰқ тҚбӘнен к+рсетӘқдер, Ç болмаса ҚндерӘқдӘ +шӘрӘқдер.ю(Үай жаүҰнан ңарасақдар да, ОнҰ ол жерден к+рсете алмайсҰқдар жіне Ол кӘсӘ сол жерде дегенге ешкӘмдӘ ойлайдӘре алмайсҰқдар).>Сендер тек ң&дҰңтҰқ тҚбӘнен к+рсетсеқдер үана жеқесӘқдер. Басңа жерлердӘқ бірӘ мҰна берекелӘ жамаүаттҰкӘ, ң&дҰңтҰқ тҚбӘнен басңа кез келген жерде Ол кӘсӘнӘ к+рсетсе болдҰ, жеқӘс солардӘкхани тМӘне, осҰ тімсӘлдегӘ секӘлдӘ шійтанмен тартҰс, Һарштан жерге дейӘнгӘ аралҰңтҰ хизбушайтаннҰқ ңолҰнан алҰп, хизбушайтандҰ міжбҚрлӘ тҚрде тҰүҰрҰңңа тӘрейдӘ. Еқ аңҰлүа сҰйҰмсҰз, еқ ңисҰнсҰз, еқ жиренӘштӘ орҰндҰ соларүа ңалдҰрадҰ. ОлардҰ +те тар шара ешкӘм де кӘре алмайтҰн бӘр тесӘкке тҰүҰп, басңа жердӘқ бірӘн Ү&ранҰқ пайдасҰна басҰп аладҰ.

Егер олардан: "Ү&ран ңандай нірсе?" деп с&раса, олар: "ЖаңсҰ, тірбиеҰ. ОланӘ зор сабаңтар беретӘн адам жазүан кӘтап" дейдӘ. Сол кезде оларүа айтҰлар жауап бҰлай: "Ендеше, ол АллаҒтҰқ с+зӘ жіне солай ңабҰл етуге міжбҚрсӘқдер. ЯйткенӘ, сендер &станҰмдарҰқ бойҰнша "ЖаңсҰ" дей алмЗатҰ Уар".

Егер олардан: "ПайүамбардҰ, ңандай адам деп бӘлесӘқдер?" деп с&раса, олар: "МӘнез-ң&лңҰ жаңсҰ, +те аңҰлдҰ бӘр адам" дейдӘ. Сол кезде оларүа бҰлай айтҰладҰ: "Ендеше, иманүа келӘқдер. ЯйткенӘ, жаңсҰ мӘнездӘ, аңҰлдҰ болса, олен, сӘ да РасулуллаҒ болүанҰ. ЯйткенӘ, сендердӘқ б&л "жаңсҰ" деген с+здерӘқ +з шеқберлерӘқе сҰймайдҰ.

— 382 —

станҰмдарҰқ бойҰнша б&лай айта алмайсҰқдар" ТаүҰсҰн, таүҰ... тімсӘлдегӘ +зге ишаралаланҰқ сҰ аңиңаттҰқ басңа ңҰрларҰн салҰстҰруүа боладҰ.

МӘне, осҰ сҰрүа байланҰстҰ шійтанмен айтҰсңан БӘрӘншӘ ТаңҰрҰп, іҒли иманнҰқ иманҰн ңорүау ҚшӘн ПайүамбарҰмҰз М&хаммедтӘқ (с.а.у.) м&үжизаларҰн бӘлуге жіне наңтҰ ділелдерӘн анҰңтауүа м&ңтаж ет табад ЕлеусӘз бӘр белгӘ, кӘшкене бӘр ділел олардҰқ имандарҰн ң&тңарадҰ. Ү&дҰңтҰқ тҚбӘндегӘ ісфіла сафилинде емес екендӘгӘн, ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) жолҰндхалӘ, ірбӘр М&хаммеди (с.а.у.) ңасиетӘ, ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) ірбӘр ірекетӘ +з алдҰна бӘр м&үжиза болҰп, ОнҰқ орнҰ биӘктердӘқ еқ биӘгӘндеіт кезӘгӘн ділелдейдӘ.

* * * * *

ЖетӘншӘ міселе

Һибрат аларлҰң бӘр міселе:
[Бос уайҰмүа душар болҰп, ҚмӘтсӘздӘкке тҚскен кейбӘр достарҰма, рухани кҚштерӘн бекӘخَّرَ етӘн жетӘ ишаранҰқ ділелдерӘ арңҰлҰ тек Ү&ран ңҰзметӘне ңатҰстҰ Раббани жарҰлңау мен ИліҒи ңамңорлҰңтҰ баÇндауүа міжбҚр болдҰм. МаңсатҰм, сол сезӘмтал достарҰмдҰ ң&тңару. Ол жетӘ ишаранҰқ т+ртеуӘ маүңҰсңаш бола т&ра, тек дҚниелӘк маңсат ҚшӘн жеке басҰма емес, Ү&ранүа ңҰзметшӘлӘгӘм жаүҰнан д&шпандҰң етулерӘ себептӘ тоңпаң жедӘ. Үалүан ҚшеуӘ шҰнайҰ дос едӘ, ҚнемӘ дос болҰп ңала да бередӘ. БӘраң, достҰңтҰқ талап ететӘүа тҰртӘгӘн уаңҰтша к+рсете алмадҰ. ОсҰлайша, ЮҒли дҚниенӘқ ӘлтипатҰна б+ленӘп, дҚниелӘк маңсатңа жетпекшӘ болдҰ, жеке бастарҰнҰқ амандҰүҰн ойладҰ. Алайда, ол Қш досҰм +кӘнӘшке орай солبّ۪ى لттарҰна кераүар тҚрде ңатақ ескертулер алдҰ]

Юуелде сҰрттай дос к+рӘнӘп, кейӘн жауүа айналүандардҰқ.

БӘрӘншӘсӘ: БӘр бастҰң, іртҚрлӘ амалдармен ңанша жалҰндҰ. ОнҰншҰ СпҰраүҰбӘр н&сңа с&радҰ, бердӘм. Ал ол болса, ңҰзметӘнде к+терӘлу ҚшӘн достҰүҰмдҰ тірк етӘп, ікӘмге шаүҰм жіне хабар жеткӘзу

— 383 —

ҚшӘн ілгӘ кӘтаптҰ аңпар ретӘнде апарҰп бердӘ. Ү&ран жолҰндаүҰ ңҰзметтӘқ бӘр белгӘсӘ к+рӘндӘ. К+терӘлу бҰлай т&рсҰн, ңҰзмдҰқ еқ ңуҰлдҰ.

ЕкӘншӘсӘ: ЕкӘншӘ бӘр бастҰң, бӘзге дос бола т&ра, басшҰларҰнҰқ к+қӘлӘ ҚшӘн жіне іҒли дҚниенӘқ ӘлтипатҰна б+ленбек ойҰмен жеке басҰма емес, ң&ранүа ер нем етуӘм жаүҰнан менӘмен бісекелесӘп, жауласа бастадҰ алайда, +з маңсатҰна ңарама-ңайшҰ тҚрде ңаттҰ таÇң жедӘ. КҚтпеген жерден екӘ жарҰм жҰлүа сотталдҰ. КейӘн Ү&раннҰқ бӘр ңҰзметкерӘнен д&үа жасауҰн с&раүан екен. ИншаллаҒ, рңҰлҰ тҰн болар, +йткенӘ оүан д&үа жасалдҰ.

шӘншӘсӘ: БӘр м&үалӘм, дос боп к+рӘнетӘн. Мен де оүан дос ретӘнде ңарадҰм. Барлаүа ауҰсҰп, орналасуҰ ҚшӘн маүан д&шпан секӘлдӘ бӘр жаүдайүа к+штӘ, сол маңсатҰна кераүрге ң&тҰ таÇң жедӘ. М&үалӘмдӘктен босап, іскерге жӘберӘлдӘ. Барладан алҰстап кеттӘ..

Т+ртӘншӘсӘ: БӘр м&үалӘмю(Үари едӘ, ірӘ дӘндар етӘп к+рге бҚкӘлнен),>Ү&ран ңҰзметӘнде маүан дос болар деген ниетпен, шҰн к+қӘлден достҰң танҰттҰм. КейӘн ол, іҒли дҚниенӘқ ӘлтипатҰна б+лену ҚшӘн, бӘр бастҰңтҰқ бӘр үана с+з оранҰ бӘзбен екӘ аранҰ суҰтҰп алдҰ жіне жалтаң кҚйге к+штӘ. КейӘн, сол маңсатҰна ңайшҰ тҚрде таÇң жедӘ. ТексерушӘден +те ңатақ с+гӘс алдҰ жіне ңҰзметӘнен босатҰлдҰ.

МӘне, осҰ т+рт адам осҰлай таÇң жегендерӘ секӘлдӘ, Қш досҰм да шҰнайҰ достҰңт

سُبْحабҰ ретӘндегӘ мірттӘк к+рсетпегенӘ ҚшӘн шапалаң жедӘ деуге келмес, бӘраң +зӘндӘк бӘр ескерту алдҰ. МаңсаттарҰ керӘсӘнше болуҰ арңҰлҰ ескертӘлдӘ.

БӘрӘншӘсӘ: Яте ҰңҰластҰ, салмаңтҰ да шҰнайҰ бӘр шікӘртӘм, ңҰмбаттҰ досҰм, Қнемйтуге,ердӘ жазатҰн, тарататҰн едӘ. БӘр іумесер, шатаң бастҰң келдӘ, таүҰ бӘр оңиүа болдҰ. Содан соқ жазҰп жҚрген С+здердӘ жасҰрдҰ, к+шӘрме ж&мҰсҰн да уаңҰтша тастадҰ... Сол арңҰлҰ іҒли дҚниеден зиÇн шекпейӘн, ңҰсҰм к+рмейӘн, солардҰқ білзатҰ, аман болайҰн деген ниет едӘ. Ү&ран ңҰзметӘн уаңҰтша тоңтатҰп ңоŞ деген Қлкен ңателӘктӘқ нітижесӘ ретӘнде, бӘр жҰл бойҰ мҰқ лира ңаржҰ шҰүаратҰндай бӘр кеүҰмдардҰнан шҰңтҰ. К+шӘрме ж&мҰстарҰна ңайта ниет еткен кезде, б&рҰнүҰ жаүдайҰна ңайта оралдҰ. ЮлгӘ даудан да ң&тҰлдҰ. Т&рмҰсҰ нашар бола т&ра, мҰқ лира ңарҰздан да ң&тҰлдҰ.

— 384 —

ЕкӘншӘсӘ: Мірт, бес жҰлдан бергӘ шҰнайҰ да батҰл бӘр досҰезде еи дҚниенӘқ жіне жақадан келген бӘр бастҰңтҰқ к+қӘлӘнен шҰүҰп, ӘлтипатҰна б+лену ҚшӘн к+ршӘм бола т&ра, ҰңтиÇрсҰз тҚрде бӘрнеше ай бойҰ менӘмен кезд Ей, . ТӘптӘ, айтта да, рамазанда да соңпадҰ. Алайда, маңсатҰна ңайшҰ тҚрде, ауҰлда беделӘ тҚстӘ.

шӘншӘсӘ: Аптада бӘр-екӘ мірте менӘмен кездесӘп т&ратҰн бӘр ңари кӘсӘ мешӘтке имам болҰптҰ. БасҰна сілде орап жҚруӘ ҚшӘн маүан еболар?соңпадҰ. ТӘптӘ, айтта да келмедӘ. МаңсатҰна ңайшҰ тҚрде. ЖетӘ-сегӘз ай имамдҰң еткенӘне ңарамастан, ідетке ңайшҰ тҚрде оүан сілде оратңҰзҰлмадҰ.

МӘне, м&ндай оңиүалар к+п. БӘраң, кейбӘреулердӘқ к+қӘлдерӘн ңалдҰрмау ҚшӘн айтптҰлҰсңБ&лар ңанша жерден ілсӘз ишаралар болса да, бірӘ ңосҰлҰп кҚшке айналадҰ. Сол арңҰлҰ мҰнадай ой келуде, жеке басҰма ңатҰстҰ емес. Яйткеншир межеке басҰмдҰ ешбӘр жарҰлңауүа лайҰң деп к+рмеймӘн, Ү&ран ңҰзметӘ т&рүҰсҰнда ИліҒи жарҰлңау, Раббани ңамңорлҰң аÇсҰнда ңҰзмет етуде екенӘмӘзге наң сенӘмдӘмӘн.

ДостарҰм осҰнҰ ойлауҰ ңажет, уайҰмн станпеулерӘ керек. ҮҰзметӘ ҚшӘн ИліҒи жарҰлңау болҰп жатса, маңтанҰшңа емес, шҚкӘр етуге себеп болуҰ тиӘс.

وَ اَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ
імӘрӘ бар, сондҰңٍٰؤ осҰ сҰрларүа сҚйене отҰрҰп, достарҰма жеке айтҰп жатҰрмҰн.
* * * * * *

ан берӘзӘншӘ міселе

[ЖиҰрма ЖетӘншӘ С+здегӘ ижтиҒадңа кедергӘ болар себептердӘқ бесӘншӘ себебӘнӘқ ҚшӘншӘ нҚктесӘнӘқ ҚшӘншӘ мҰсалҰнҰқ тҚсӘндӘрмесӘ]

МақҰздҰ бӘр с&раң: КейбӘр зерттеушӘлер: "Ү&ран мен зӘкӘр с+здерӘ +зге денҰна: хтердӘқ ірңайсҰсҰ к+птеген жаңтарҰмен адамнҰқ рухани сезӘмдерӘн н&рландҰрадҰ, рухани азҰң бередӘ. ОлардҰқ маүҰналарҰ бӘлӘнбесе, тек с+здӘқ +зӘ тҚсӘнӘк бермейдӘ, жеткӘлӘктӘ болмайдҰ. С+з - киӘм емес пе? ЯзгертӘлсе, ір &лт +з тӘлӘнде сол маүнҰ тірүа с+з тапса, пайдалҰраң болмай ма?" дейдӘ.

— 385 —

Жауап: Ү&раннҰқ с+здерӘ мен ПайүамбарҰмҰздҰқ тасбихтарҰ жансҰз киӘм емес, олар дененӘқ тӘрӘ терӘсӘ секӘлдӘ, уаңҰт +те келе терӘге айналүан. КиӘм +згертӘледӘ, алҚрген ерӘ +згертӘлсе, денеге зиÇн. РасҰнда, намаз бен азандаүҰ мҚбірак с+здер атау-есӘмдерге айналүан. Ал белгӘлер мен атаулар +згертӘлмейдӘ. МеӘп кетіжӘрибемнен +ткерген бӘр халӘмдӘ к+п мірте тексердӘм, ол халдӘқ аңиңат екенӘн к+рдӘм.

Ол жаүдай мҰнау: ұхлас сҚресӘн арапа кҚнӘ жҚз мірте ңайталап оңитҰнмҰн. Сонан байңаүанҰм, мендегӘ сезӘмдердӘқ бӘр б+легӘ азҰүҰн иждихе мірте аладҰ, сонсоқ тоңтайдҰ. ЕндӘ бӘр б+лӘгӘ бӘраз уаңҰт маүҰна жаүҰна бет б&рҰп ҚлесӘн аладҰ да тоңтайдҰ. ЖҚрек секӘлдӘ бӘр б+легӘ рухани маүҰналар жаүҰнан ҚлесӘн аладҰ да, тоÇттҰп ңаладҰ, с+йтӘп жалүаса бередӘ... аңиңаара сол ңайталаулардан, тек бӘр б+лек сезӘмдер ңаладҰ, олар +те кеш шаршайдҰ, Қлес алуҰн жалүастҰра бередӘ, маүҰнаүа ңажет ңалдҰрмайдҰ. ҺапҰлдҰң сезӘм ой-Ұна ңое зиÇнҰн тигӘзгендей, оүан зиÇн тигӘзе алмайдҰ. ҮанаүаттандҰратҰн с+з болүан жинаңҰ маүҰнамен есӘм-атауларҰ болүан ҚйреншӘктӘ маүҰнасҰ оларүа жеткӘлӘктӘ боладҰ. Егер маүҰнанҰ сол шаңта ойласа, зарарлҰ бӘр жалҰүрүа ңа берер едӘ. Ондай Қлес алуҰн жалүап кете беретӘн сезӘмдер, бӘлӘмге жіне тҚсӘнӘкке м&ңтаж емес, расҰнда олар ң&лшҰлҰңңа, еске тҚсӘруге ң&лшҰнҰсңа деген ңажеттӘлӘк сезӘнедӘ. Жіне сол жандҰ терӘ тҚрӘндегӘ с+здене б&лүа жеткӘлӘктӘ жіне ол с+здер маүҰнанҰқ да мӘндетӘн атңарадҰ. ЮсӘресе, сол арабша с+здер арңҰлҰ КіламуллаҒ Çүни АллаҒтҰқ с+здерӘ екендӘгӘ еске тҚсӘп, ҚздӘксӘз н&р алуүп кеткз боладҰ.

МӘне, +зӘм тіжӘрибеден +ткӘзген осҰ жаүдай азан жіне намаздҰқ тасбихатҰ сиÇңтҰ, сондай-аң ір уаңҰт ңайталанҰп т&ратҰн Фатиха жіне ұхлас СҚресӘ сҰндҰ аңиңаттардҰ, ешңашан басңа тӘлмен ттӘлӘгӘруге болмайтҰнҰн жіне зиÇндҰ екенӘн к+рсетедӘ. ЯйткенӘ, сарңҰлмас б&лаң болүан ИліҒи жіне ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) с+здерӘ жоүалүаннан кейӘн, ілгӘ т&раңтҰ сезӘмдрлҰңпет&раңтҰ ҚлестерӘ де жоүаладҰ. Оүан ңоса ИліҒи с+здердегӘ ірбӘр ірӘптӘқ еқ аз дегенде он сауабҰ заÇ болуҰмен ңатар, ж&рттҰқ бірӘ барлҰң намазда АллаҒтҰқ ң&зҰрҰнда екенӘн сезӘне алмайтҰн тауҰп, үапҰлдҰң басҰп тіржӘма арңҰлҰ бӘлдӘрген адамдардҰқ анҰңтама с+здерӘ рухңа ңарақүҰлҰң берӘп, зиÇндҰ боладҰ Міселен Имам Аүзам: لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ тіуҒидталүанңтайтҰн белгӘ жіне есӘм" деген. БӘз де бҰлай деймӘз: Тасбих-зӘкӘрдегӘ
— 386 —
с+здердӘқ, ісӘресе азан мен намаздаүҰ с+здердӘқ бірӘ белгӘ жіне есӘмге айналүан. БелгӘ ретӘнде олардҰқ с+здӘк маүҰнасҰнан г+рӘ, шариүаттаүҰ маүҰналарҰна назар СӨНШӨ керек. Олай болса, онҰ +згерту шариүатңа ңайшҰ. Олай Әстеуге болмайдҰ. ЮрбӘр мҚминнӘқ бӘлуӘ керек болүан тереқ маүҰналарҰ, Çүни ңҰсңаша бӘр мазм&нҰ болса, онҰ еқ сُّكَّعз адам да тез ҚйренӘп аладҰ. БҚкӘл +мӘрӘн м&сҰлмандар арасҰнда +ткӘзген жіне басҰн мҰқдаүан керексӘз нірселермен толтҰрүан адамдар, міқгӘлӘк +мӘрӘнӘқ кӘлттерӘ болүан осҰ мҚбірак с+здердӘқ ңҰсңаша маүҰналарҰн бӘр-Ә С+здтада ҚйренбеуӘ ңалай ҚзӘрлӘ болмаң?.. ңалай м&сҰлман болмаң, б&лардҰ ңалай "аңҰлдҰ адам" деуге боладҰ. ОсҰндай жалңаулардҰқ к+қӘлӘ ҚшӘн, сол қ&рлҰ б&лаңтардҰқ ңйтҰлдҰарҰн ңирату аңҰлдҰқ ӘсӘ емес!..

Сондай-аң, "СҚбханаллаҒ" деген адам ңай &лттан болса да, ЖаратушҰ ХаңтҰ піктегенӘн тҚсӘнедӘ. МӘне, осҰншалҰң ділел жеткӘлӘктӘ болмай ма? Егер маүҰнасҰна +з тӘлӘ арңҰлҰ мін берер болса, аңҰл т&рүҰсҰнан б Ал, ете тҚсӘнӘп алуҰ мҚмкӘн. Ал, онҰ кҚнӘне жҚз мірте ңайталайдҰ. ИліҒи с+здӘ жҚз мірте ңайталаүанда аңҰлдҰқ бӘлӘмдӘк ҚлесӘнен басңа, сол с+здерге сӘқген мазм&ндар бар, ол мазм&ндар к+птеген н&рлардҰқ ңайнар к+зӘ. ЮсӘресе, АллаҒтҰқ с+зӘ болуҰ ңіне ірнен туҰндайтҰн н&рлар +те ң&ндҰ...

ТҚйӘн: ДӘннӘқ негӘзгӘ ңорүандарҰ болүан ИліҒи с+здердӘқ орнҰн еш бӘр пендіуи с+з баса алмайдҰ, мӘндеттерӘн атңара алмайдҰ. УаңҰтша тҚсӘндӘре алса да, т&раңтҰ, асңаң, киелӘ тҚрде тҚсӘндӘре алмайдҰ.

А, жҰлд дҚниетанҰмнҰқ ңорүандарҰ болүан с+здерге келер болсаң, олардҰ +згертудӘқ ңажетӘ жоң. ЯйткенӘ, насихат арңҰлҰ жіне +зге де дірӘстер мен тілӘмдер жіне уаүҰздар арңҰлҰ ол ңажеттӘлӘктер ңамтамасҰз етӘледӘ.

ттҰқ жтҰндҰ:>ШешендӘгӘ аса жетӘлген араб тӘлӘнӘқ байлҰүҰ мен Ү&ран с+здерӘнӘқ м&үжизалҰүҰн, толҰң аудару мҚмкӘн емес. ТӘптӘ, онҰ аудару ңисҰнсҰз дей аламҰн. КӘмнӘқ шҚбісӘ болса, Ү&раннҰқ м&үждӘн &сҰна ңатҰстҰ жазҰлүан ЖиҰрма БесӘншӘ С+зге ңарасҰн. Ал тіржӘма деп жҚрген нірселерӘ, +те шолаң, ңасақ ңалүан бӘр мазм&н. Ондай мазм&н ңайда, ірңашан +мӘршеқ аса к+п тармаңтарүа б+лӘнген аÇт Мен шҰн маүҰналарҰ ңайда жатҰр?

* * * * *
— 387 —

ТоүҰзҰншҰ міселе

(ЮркӘмге айтҰла бермейтӘн, мақҰздҰ міселе жіне іулиелӘктӘқ сҰрҰ)
Ислам ілемӘнде "ЮҒли СҚннет уіл Жамаүат" деп аталатҰн тура жолдаүҰ орасан зор іҒли хبَهْرَҰ, Ү&ран мен иман аңиңаттарҰн, туралҰң шеқберӘнде ҚтӘр нҚктесӘне дейӘн сҚннетке ҚйлесӘмдӘ тҚрде саңтаүан. ЮулиелердӘқ басҰм к+пшӘлӘгӘ сол шеқберарласуңңан. ЕкӘншӘ бӘр топ іулиелер, ЮҒли СҚннет уіл ЖамаүаттҰқ кейбӘр ңаүидаларҰ тҰсҰнда жіне негӘздерӘне ңайшҰ келетӘн бӘр жолда. МӘне, осҰндай іуӘ жас ге назар аударүан кӘсӘлер екӘ топңа б+лӘндӘ:

БӘр тобҰ, ЮҒли СҚннеттӘқ негӘздерӘне ңайшҰ болүанҰ ҚшӘн, олардҰқ іулие екендӘгӘн жоңңа шҰүардҰ. ТӘптӘ, олардҰқ бӘр тобҰн кіпӘр деуге дейӘн бардҰ.

ЕкӘншӘ бӘр топ, ттҰқ Ққ ӘзӘнен ерушӘлер, олардҰқ іулие екендӘгӘн ңабҰл еткендӘктен: "Хаң тек ңана ЮҒли СҚннет уіл ЖамаүаттҰқ жолҰна тін емес" дедӘ. БидүатшҰл бӘр топ ң&радҰ. ТӘптӘ адасуүа дейӘн бардҰ. ЮрбӘр тура жолдҰ тапңан жаннҰқ, тура н Н&р к+рсетушӘ бола бермейтӘнӘн бӘлмедӘ. ШейхтарҰ жасаүан ңателерӘ ҚшӘн ҚзӘрлӘ, +йткенӘ транстҰң жаүдайда. Ал, оүан ергендер, ҚзӘрлӘ бола алмайдҰ.

Орта жолдҰ &станатҰн бӘр топ болса, ол іулиелердӘқ іулие екейҰптау жоңңа шҰүармадҰ. Дегенмен олардҰқ жолдарҰ мен &станҰмдарҰн ңабҰл етпедӘ. Олар бҰлай дейдӘ: "ДӘни негӘздерге ңайшҰ келетӘн с+здерӘ, Ç транстҰң жаүдаүаң реңателӘктерӘ, немесе маүҰнасҰ толҰң тҚсӘнӘксӘз, астарлҰ теқеулер. Сол транстҰң жаүдайда айтңан с+здерӘ сиÇңтҰ нірселер.

ЯкӘнӘштӘсӘ сол, бӘрӘнма тоү, сонҰқ ӘшӘнде сҰрт к+рӘнӘстерге аса мін беретӘн үалҰмдар, іҒли СҚннеттӘқ &станҰмҰн саңтау ниетӘмен, к+птеген мҰңтҰ іулиелердӘ жоңңа шҰүардҰ, тӘптӘ адастҰ деуге міжбҚр болүан. ЕкӘншӘ топтаүҰбеқӘнетарларҰ болса, ондай шейхтарүа ңарсҰ аса жаңсҰ к+зңараста болүандҰңтан, хаң жолҰн тастап, бидүаттарүа бой алдҰрҰп, тӘптӘ адасуүа дейӘн барүан.

МӘне, осҰ сҰрүа ңатҰстҰ &заӘреу кт зейӘнӘмдӘ жаулаүан бӘр жаүдай бар едӘ: БӘр кҚнӘ мен бӘр топ адасңандарүа ңарсҰ мақҰздҰ бӘр уаңҰтта, ашу Ұзамен д&үа еттӘм. Бідд&үама +те кҚштӘ рухани кҚш ңарсҰ шҰңтҰ. Д&үамдҰ да керӘ ңайтардҰ, менӘ де тҰйҰп тастадҰ.

#38ңонаңтейӘн байңасам, ондай адасушҰ топтар хаңңа ңайшҰ келетӘн ӘстерӘнде бӘр рухани кҚштӘқ жірдемӘ арңҰлҰ арттарҰнан ерӘткен халҰңтҰ алдҰ-артҰна ңаратпай сҚйрелеп барадҰ. ТабҰсңа ңол жеткӘзуде екен. Тек, зорлҰңпен үана емес,кенӘ кда іулиелӘк ңуаттан келетӘн ңалаумен бӘрлескендӘктен, имандҰлардҰқ бӘр тобҰ сол ңалауүа алданҰп, жаңсҰ к+руде, олардҰ +те жаман деп ойламайдҰ екен.

МӘне, осҰ екӘ сҰрдҰ сезӘнген кезӘмде ңаттҰ ҚрейлендӘм, "Фісу хикмелаҒ!" дедӘм. "Хаң жолдан +зге іулиелӘк болуҰ мҚмкӘн бе? ЮсӘресе, с&мдҰң бӘр адасу ңозүалҰсҰна аңиңатшҰлдар жаңтас бола ала ма?" дедӘм. КейӘн бӘр арапа кҚнӘ, тамаша бӘр ИрӘлӘп,ідетке сҚйенӘп, ұхлас СҚресӘн жҚз мірте ңайталап, сонҰқ берекетӘмен ИліҒи мейӘрӘм "МақҰздҰ бӘр сауалүа жауап" деген таңҰрҰппен жазҰлүан міселемен бӘрге к+қӘлӘмүа тҰраңиңат сҰйладҰ. Аңиңат бҰлай едӘ.

С&лтан Мехмет ФатихтҰқ заманҰнан ңалүан мҰнадай бӘр аңиңат іқгӘме бар. МішҒҚр де маүҰналҰ "Жибали Баба ңиссасҰнда" айтҰлатҰн іулиелер сҰрттай ңараүҰлҰң жңҰлдҰ боп к+рӘнгенӘмен, негӘзӘнде міжзуб жандарю.>ТаүҰ бӘр б+лӘгӘ, кейде оÇу ірӘ аңҰл шеқберӘнде боп к+рӘнедӘ, кейде аңҰл мен ж+н жосҰңтан шҰүҰп кететӘн халге келедӘ. ОсҰ топтҰқ бӘр б+лӘгӘ, адасушҰларрдӘқ ңни мас кҚйӘнде к+рген бӘр міселенӘ оÇу халӘндегӘге сійкестендӘредӘ, ңателеседӘ жіне ңателескенӘн де бӘлмейдӘ. Ал міжзубтардҰқ бӘр б+лӘгӘ, АллаҒ тарапҰнан ңорүаулҰ болүандҰңтан адасуүа тҚспейдӘ. ЕндӘ бӘр б+легӘ ңорүаулҰ емес, бидүатшҰл, адасүҰ айдптарда болуларҰ мҚмкӘн. ТӘптӘ, олар кіпӘрлердӘқ ӘшӘнде болу ҰңтималҰ бар.

МӘне, уаңҰтша немесе т&раңтҰ тҚрде міжзуб болүан жандар рухани жаңтан "мҚбірак міжнҚн" болҰп санамиÇт ңЯзӘмен +зӘ жҚрген міжнун есебӘнде болүандҰңтан жауапкершӘлӘк арңаламайдҰ. ЖауапкершӘлӘк алмаүандҰңтан жауапңа да тартҰлмайдҰ. ОсҰндай жҰндҰ іулие кҚйӘнде ңала беретӘндӘктен адасушҰлар мен бидүатшҰлдарүа жаңтас боладҰ. станҰмдарҰна айта жеткӘй ң&ндҰлҰң берӘп, кейбӘр іҒли иман мен іҒли хаңтҰқ сол жолүа тҚсулерӘне себеп боладҰ.

* * * * *
— 389 —

ОнҰншҰ міселе

[КейбӘр достардҰқ ескертуӘ бойҰнша, зиÇратшҰларүа ңатңол &сӘр ңаүиданҰқ тҚсӘндӘрӘлуӘ с&ралүан-дҰ. Сол ҚшӘн жазҰлүан]

БӘлӘп ңойҰқдар: БӘздӘ зиÇрат етушӘлер Ç дҚниелӘк міселе ҚшӘн келдӘ. Ол есӘк жабҰң. немесе аңҰреттӘк міселелер ҚшӘн келедӘ. Онда да екӘүҰ Махбар: БӘрӘншӘсӘ Ç, жеке басҰмдҰ ңасиеттӘ санап, жоүарүҰ міртебе иесӘ деп ойлап келедӘ. Ол есӘк те жабҰң. ЯйткенӘ, мен +зӘмдӘ маңтамаймҰн, менӘ маңтаүандардҰ да ңоштамаймҰн. Яз +зӘмдӘетушӘ уҰма жол бермеген жаратушҰ Хаңңа мҰқ шҚкӘр.

ЕкӘншӘсӘ, тек Ү&ран ХакимнӘқ ңҰзметшӘсӘ болуҰм ж+нӘнен, б&л есӘктен кӘргендердӘ т+беме к+тере ңабҰлдаймҰн. Олар да Қш тҚрлӘ боладҰ: ç, дос боладҰ, Ç бауҰр боладҰ, Ç шікӘрт боладҰ.

ДостҰқ тҰн ңалӘгӘ мен шартҰ мҰнадай: С+здерге жіне Ү&ран н&рларҰна ңатҰстҰ болүан ңҰзметӘмӘзге шҰнайҰ тараптар болуҰ жіне хаңсҰздҰңңа, бидүалар мен адасушҰларүа тараптар болмауҰ керек. ЯздерӘ де Рисалелерден пайдалануүа тҰрҰсуҰ керек.

БауҰрдҰқ ерекшелӘгтермелшартҰ мҰнадай: С+здердӘ жаŞүа шҰндап тҰрҰсуҰна ңоса, бес парҰз намазҰн +теуӘ, жетӘ Қлкен кҚнінӘ жасамауҰ керек.

ШікӘрттӘқ ерекшелӘгӘ мен шартҰ мҰнадай: С+здердӘ +зӘнӘқ меншӘгӘ секӘлдӘ сезӘнӘп иелӘк етуӘ, +мӘрӘнӘқ еқ мақҰздҰ хаммедӘ сонҰ жазу, жаŞ жіне соүан ңҰзмет ету деп бӘлуӘ керек.

МӘне, осҰ Қш топ, менӘқ Қш т&лүалҰң бейнеммен байланҰста. Дос, менӘқ жеке т&лүалҰң бейнсҰ тиŞбайланҰста боладҰ. БауҰр, ң&л ретӘндегӘ жіне ң&лшҰлҰүҰм т&рүҰсҰндаүҰ т&лүаммен байланҰста боладҰ. Ал шікӘрт, Ү&ран ХакимнӘқ жаршҰсҰ ретӘндегӘ жіне аүартушҰлҰң мӘндетӘндегӘ т&лүаммен байланҰста боладҰ.

шара е байланҰстардҰқ да Қш жемӘсӘ бар:

БӘрӘншӘсӘ: Ү&ранүа ңҰзмет т&рүҰсҰнда, Ү&ран жауҒарларҰн менен немесе Рисалей Н&рдан дірӘс ретӘнде ңабҰлдтҚгӘ жр дірӘс болса да.

ЕкӘншӘсӘ: Ү&лшҰлҰүҰм т&рүҰсҰнда, аңҰреттӘк табҰстарҰма Қлескер боладҰ.

— 390 —

шӘншӘсӘ: ИліҒи діргаҒңа бірӘмӘз бӘрге бет б&рҰп, к+қӘл байласҰп, Ү&ран Хакимге ңҰзмет ету жолҰнда іне сатасҰп, таупиң жіне ҒидаÇт с&рауда ңатар жҚредӘ...

Егер шікӘрт болса: ір тақда, ҚнемӘ есӘмде, кейде ңиÇлҰмда да бӘрге боладҰ, Қлескер боладҰ.

Егер бауҰр болса: бӘрнеше мірте атҰн атап д&үа етемӘн, д&үам мен табҰсҰмда бӘрге болҰп, Қлес ңаңңа КейӘн бҚкӘл бауҰрҰммен бӘрге АллаҒтҰқ рахметӘне тапсҰрамҰн, ОсҰлайша д&үа кезӘнде "ійел жіне ер бауҰрларҰм" деген шаүҰмда солардҰқ ӘшӘнде боладҰ. Менн КірӘсем де, АллаҒтҰқ рахметӘ олардҰ бӘледӘ жіне к+редӘ.

Егер дос болса жіне парҰздардҰ орҰндайтҰн, Қлкен кҚнілардҰ тастайтҰн болса; барша достар т&рүҰсҰнда д&үамнҰқ ӘшӘнде боладҰ. ОсҰ Қш сҰ жемӘа, менӘ рухани д&үаларҰ мен табҰстарҰна ңосуларҰ шарт.

اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مَنْ قَالَ اَلْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيَانِ الْمَرْصُوصِ يَشُدُّ بَعْдурдҰқَعْضًا ٭ وَعَلٰى اٰلِهِ وَصَحْبِهِ وَسَلِّمْ
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الеннӘқ هَدٰينَا لِهٰذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِىَ لَوْلَٓا اَنْ هَدٰينَا اللّٰهُ لَقَدْ جَٓاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ
اَللّٰهُمَّ يَا مَنْ اَجَابَ نُوحًا ف۪ى قَوْمِهِ ٭ وَ يَا مَنْ نَصَرَ اِبْرَاه۪يمَ عَلٰى اелген ائِهِ ٭ وَ يَا مَنْ اَرْجَعَ يُوسُفَ اِلٰى يَعْقُوبَ ٭ وَ يَا مَنْ كَشَفَ الضُّرَّ عَنْ اَيُّوبَ ٭ وَ يَا مَنْ اَجَابَ دَعْوَةَ زَكَرِيَّٓاءَ ٭ وَ يَا مَنْ تَقَبَّلَ يُونُسَ ابْنَ مَتّٰى نَسْئَلُكَ بِاَسْرَارِ
Әр нірَصْحَابِ هٰذِهِ الدَّعْوَاتِ الْمُسْتَجَابَاتِ اَنْ تَحْفَظَن۪ى وَ تَحْفَظَ نَاشِرَ هٰذِهِ الرَّسَائِلِ وَ رُفَقَائِهِمْ مِنْ شَرِّ شَيَاط۪ينِ الْاِنْسِ وَ الْجِنِّ وَ انْصُرْنَا عَلٰٓىззат аَٓائِنَا وَ لَا تَكِلْنَا اِلٰى اَنْفُسِنَا وَ اكْشِفْ كُرْبَتَنَا وَ كُرْبَتَهُمْ وَاشْفِ اَمْرَاضَ قُلُوبِنَا وَ قُلُوبِهِمْ اٰم۪ينَ اٰم۪ينَ اٰم۪ينَ
— 392 —

ЖИұРМА ЖЕТӨНШӨ МЕКТУБ

[Б&л хат Рисалей Н&р авторҰнҰқ шікӘрттерӘнеҒардҰқн аңиңатңа толҰ жіне +те міндӘ, керемет хаттарҰ мен Рисалей Н&р шікӘрттерӘнӘқ +з &стаздарҰна жіне бӘр-бӘрӘне жазүан жіне Рисалей Н&рдҰ здҰқ брҰсҰнда алүан ісерлерӘн тҚсӘндӘретӘн хаттар едӘ. ОсҰ жинаңтҰқ Қш-т+ртеуӘндей к+лемдӘ болүандҰңтан б&л жинаңңа енгӘзӘлмедӘ. Жеке-жеке тҚрде Барла, ҮастаҰлҰңңаЮмирдаүҰ ҮосҰмшаларҰ деген атпен жариÇландҰ]

* * * * *

ЖИұРМА СЕГӨЗӨНШӨ МЕКТУБ

Б&л Хат "СегӘз Міселеден" т&радҰ

БӘрӘншӘ Рисале атанүан БӘрӘншӘ міселе

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحде" жіالرَّح۪يمِ
اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّؤْيَا تَعْبُرُونَ

ЕкӘншӘден: ш жҰл б&рҰн менӘмен кездескеннен кейӘн, Қш кҚн +ткен соқ, неге ондай тҚс к+ргенӘқ белгӘлӘ болүан тҚсӘқнӘқ жоруҰн ендӘ с&рап отҰрсҰқ. ҮазӘр сол тамаша, бе жаүҰн, сҚйӘншӘлӘ, уаңҰттҰқ +зӘ маүҰнасҰн ашҰп берген тҚске ңатҰстҰ бҰлай десем бола ма?

نَه شَبَمْ نَه شَبْ پَرَسْتَمْ مَنْ ٭ غُلَامِ شَمْسَمْ اَزْ شҰрлҰ аم۪ى گُويَمْ خَبَرْ
آنْ خَيَالَاتِى كِه دَامِ اَوْلِيَاسْتْ ٭ عَكْسِ مَهْرُويَانِ بُوسْتَانِ خُدَاسْتْ
БауҰрҰм, сенӘмен бӘрге наүҰз аңиңат дірӘстерӘн талңҰлауүа ҚйренгенбӘз. ҮиÇл ар۪يمِ
و кете беретӘн тҚстердӘ аңиңат алақҰнда зерттеу, зерттеудӘқ ңаүидаларҰна толҰң ҚйлеспейдӘ. йңҰдаүҰ кӘшкене ң&бҰлҰс арңҰлҰ +лӘмнӘқ ӘнӘсӘ болүан &йңҰүа дҰңтҰқҰ аңиңаттардҰ үҰлҰми зақдҰлҰңтарүа сҚйене отҰрҰп, АлтҰ Аңиңат Т&жҰрҰм
— 393 —

тҚрӘнде Ү&ран аÇттарҰ ишара еткен жаңтарҰн негӘзге ала отҰрҰп баÇндаймҰз. ЖетӘншӘсӘнде, сенӘқ тҚсӘқе ңҰсңаша, жору жасалад&нҰ үаБӘрӘншӘсӘ:>şсуф СҚресӘнӘқ мақҰздҰ бӘр б+лӘмӘ, şсуф (а.с.)-нҰқ тҚсӘ. Сондай-аң

وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا

аÇтҰ секӘлдӘ к+птеген аÇттар тҚс арңҰлҰ астарлҰ тҚрде мақҰздҰ аңиңабҰл бҰқ жеткӘзӘлетӘнӘн к+рсетедӘ.

ЕкӘншӘсӘ: Ү&ран ашҰп, жорамал айтудҰ жіне тҚске арңа сҚйеудӘ тура жолдаүҰлар ң&птамайдҰ. ЯйткенӘ, Ү&ранҰ жама кіпӘрлерге ңайта-ңайта ңатақ соңңҰ беруде. КӘтап ашңан кезде, кіпӘрге ңатҰстҰ ңатақ с+здер шҰңса, адамнҰқ к+қӘлӘн астан-кестеқ етедӘ, ҚмӘтсӘздӘкке тҚсӘредӘ. Сондай-аң, тҚс негӘзӘнде жаңңҰқ кебола т&ра, кей кезде шҰндҰңңа ңайшҰ келетӘн бейнеде к+рӘнетӘндӘктен жамандҰң деп ңараладҰ, ҚмӘтсӘздӘкке тҚсӘредӘ, жаман ой бередӘ. К+птеген тҚстердӘқ к+рӘнӘсӘ ҚрейлӘ, зиÇндңуалҰү болүанҰмен жоруҰ мен маүҰнасҰ +те жаңсҰ боладҰ. ТҚстӘқ к+рӘнӘсӘ мен маүҰнасҰнҰқ шҰндҰңпен байланҰсҰн іркӘм таба алмаүандҰңтан босңа алақдайдҰ, уайҰмдайдҰ, ңайүҰрадҰ.

МӘне, тек осҰ ҚшӘн де, тура жолдаүҰлар мен Имам Раббани секӘлдӘ мен де о қ бергنَه شَبَمْ نَه شَبْ پَرَسْتَمْ

дедӘм.

шӘншӘсӘ:>Сахих хадис бойҰнша, пайүамбарлҰңтҰқ ңҰрҰңтан бӘр б+лӘгӘ &йңҰдаүҰ аңиңат тҚстерӘ арңҰлҰ бӘлдӘрӘлгенӘ белгӘлӘ. Дем екӘ сн берӘлетӘн шҰншҰл тҚстер аңиңат жіне пайүамбарлҰң мӘндетке де ңатҰсҰ бар. Б&л шӘншӘ Міселе, +те мақҰздҰ, &заң іқгӘме жіне пайүамбарлҰңпен байланҰстҰ, тереқ маүҰналҰ болүандҰңтан, басңа уаңҰтَمَّدٍдҰрамҰз, ізӘрше, ол есӘктӘ ашпаймҰз.
Т+ртӘншӘсӘ:>ТҚс Қш тҚрлӘ боладҰ. ЕкеуӘ Ү&ран с+зӘмен айтңанда اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ ге жатадҰ, жоруүа татҰӘстер МаүҰнасҰ бар болса да, мақҰзҰ жоң. ç, жан мен тіндегӘ бӘр аңаудҰқ салдарҰнан адамнҰқ науңастҰүҰна байланҰстҰ ңиÇл кҚшӘ к+рӘнӘс, бейне тҚзедӘ. КҚндӘз не болмаса сол жраңта, тӘптӘ екӘ-Қш жҰл б&рҰн басҰнан +ткен оңиүалардҰ есӘне тҚсӘрӘп, тҚсӘнде к+ргендей суреттейдӘ, сан-саңңа жҚгӘртедӘ.
Б&лардҰқ екеуӘ де اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ үа жатадҰ, жоруүа т&рмайдҰ.
— 394 —

шӘншӘ тҚн келгÇн берӘлетӘн аңиңат тҚс. АдамнҰқ болмҰсҰндаүҰ Раббани жарҰлңаулардҰқ материалдҰң ілемге байланүан жіне сол ілемде жҚрген сезӘмдердӘқ жабҰлуҰ мен +з ҰмҰздҰн тоңтатуҰ арңҰлҰ үайҰп ілемӘмен байланҰс орнатуҰ, сақҰлау ашуҰ. Сол сақҰлау арңҰлҰ жҚзеге асуүа дайҰндалҰп жатңан ң&бҰлҰстарүа ңарайдҰ жіне ЛевҒул МахфуздҰқ к+рӘнӘстерӘ мен ТаүдҰр жазбаларҰнҰқ ҚлгӘлерӘнӘқ бӘрӘне лдҰ. РдӘ, кейбӘр шҰндҰң оңиүалардҰ к+редӘ. ҮиÇл сол оңиүалардҰ иемденедӘ, бейне бередӘ. Б&л жаүдайлардҰқ тҚрӘ де, дірежелерӘ де к+п. Кейде діл к+рӘнгенӘндей болҰп шҰүадҰ, кейде ж&ңа перденӘқ артҰнан б&лдҰрап к+рӘнедӘ, кейде ңалҰқ пердемен ҚлгӘсӘп ңаладҰ.

Хадис шірифте: Расул Юкрам АлейҒиссілату УіссіламнҰқ уахи келер алдҰнда к+рген тҚстерӘ тақнҰқ атуҰ секӘлдӘ анҰң, тура шҰүатҰн.

БесӘншӘсӘ: Аңиңатңа сай тҚс, алдҰн ала сезудӘқ жетна да суӘ. АлдҰн ала сезу болса, барлҰң адамда да аздҰ-к+птӘ бар. ТӘптӘ, хайуандарда да бар. БӘр кездерӘ мен осҰ алдҰн ала сезу сезӘмӘн сҰртңҰ жіне ӘшкӘ белгӘлӘ сезӘмдерге ңосҰп, адамда жіне хайуанмен баҰ "есту" мен "к+ру" секӘлдӘ "саиңаю(итермелеушӘ)">жіне "шаиңаю(тартушҰ)">аттҰ таүҰ екӘ сезӘмдӘ ӘлӘми тҚрде тапңан едӘм. ДӘнсӘздер мен дҚниелӘфилософтар, б&л беймілӘм сезӘмдердӘ "инстинкт" дейдӘ. АстаүфируллаҒ, инстинкт емес, расҰнда ол +зӘндӘк бӘр "фҰтри илҒам", адамдар мен хайуанаттҰ ИліҒи жазҰмҰшңа итермелейдӘ. Міселен, мҰсҰңтар к+зӘ ауҰрҰп, к+рмей ңалүанда, сол ЖазҰмҰштрсетудрмелеуӘ арңҰлҰ к+зӘне дірӘ болатҰн ш+птӘ тауҰп, к+зӘне жаүадҰ да жазҰлҰп кетедӘ.

Сондай-аң жер бетӘнӘқ санитарларҰ саналатҰн жіне жабайҰ ақдардҰқ +лӘктерӘн тазалауүа мӘндеттптегенң&зүҰн секӘлдӘ жҰртңҰш ң&старүа, бӘр кҚндӘк жерде бӘр +лексенӘқ жатңанҰ, сол жазмҰштҰқ итермелеуӘмен жіне алдҰн ала сезудӘқ илҒамҰмен жіне ИліҒи саиңамен бӘлдӘрӘледӘ, адаспай барҰп тауҰп аладҰ.

Сондай-атҰқданиеге жақа келген бӘр бал арасҰ +зӘ бӘр кҚндӘк ңана бола т&ра, бӘр кҚндӘк жерге &шҰп кетедӘ, ауада ӘзӘн жоүалтпай &шҰп, сол жазҰмҰштҰқ итермелеуӘ жіне сол илҒам арÇттардерӘ ңайтадҰ, &ÇсҰн діл табадҰ. ТӘптӘ, к+п ңайталанатҰн бӘр жаүдай бар. БӘреу жайлҰ айтҰлҰп жатңан сітте кенет есӘк ашҰладҰ да, ойламаүан жерден діл сол адам келедӘ. КҚрдше маңалдардҰқ бӘрсҰлай نَافِ گُرْب۪ينَه پَالَانْدَارْ ل۪ى وَر۪ينَه
— 395 —
çүни: "ҮасңҰр жайлҰ айта бастасақ, таÇүҰқдҰ дайҰнда, ңасңҰр келедӘ!" дейдӘ. Демек, алдҰн ала н мӘнірңҰлҰ Çки Раббани латифа бойҰнша ілгӘ адамнҰқ келетӘнӘн сезедӘ. Алайда, онҰ аңҰл ңамти алмаса да, ерӘксӘз тҚрде сол жайлҰ айтуүа итермелейдӘ. Юулиелер м&ндайдҰқ кірамат секӘлдӘ келетӘнӘн айтадҰ. اللَّئ бӘр уаңҰттарда менӘқ +зӘмде де осҰндай сезӘмдер кҚштӘ болушҰ едӘ. Б&л жаүдайдҰ жҚйелӘ тҚрге айналдҰрүҰм келдӘ, бӘраң ж+н к+рмедӘм жіне жасай алмадҰм. Юйтсе де салихтерде, ісӘресе, іулиелерде алдҰн ала сезу ңабӘлетӘ кеҰнҰп тедӘ, кірамат секӘлдӘ нітижелерӘн к+рсетедӘ.

ЖалпҰ, ңарапайҰм адамдардҰқ да +зӘндӘк бӘр іулиелӘк жаүдайүа жету мҚмкӘндӘгӘ бар. çүни аңиңатңа сай тҚсаттаррңҰлҰ үайҰптҰ жіне болашаң нірселердӘ к+редӘ. йңҰ - ңарапайҰм адамдардҰ аңиңатңа сай тҚс к+ру кезӘнде іулиелӘк міртебеге шҰүарса, жалпҰҰ!" деар ҚшӘн +те тамаша Раббани филһмдӘ тамашалайтҰн жаүдай. Алайда, жаңсҰ мӘнездӘ адам жаңсҰ ойлайдҰ. ЖаңсҰ ойлаүан адам жаңсҰ к+рӘнӘстер к+редӘ. Жаман мӘнездӘ адам, жаман ойлаү ілемӘан жаман к+рӘнӘстер к+редӘ. Сондай-аң кӘмге де болса, материÇлҰң ілемнен, үайҰп ілемӘне ңаратҰлүан терезе. КедергӘлермен шектеулӘ жіне фіни адамдар ҚшӘн шетсӘз-шексӘз алақ жіне міқгӘлӘктӘқ бӘр к+рӘнӘсӘ болүан +ткен шаң +птегелашаң осҰ шаң секӘлдӘ к+рӘнетӘн тамашалау орҰнҰ. Сондай-аң, тӘршӘлӘк тауңҰметӘнӘқ астҰнда езӘлген, машаңат шеккен рух иелерӘнӘқ демалҰс орҰнҰ.

МӘне осҰндай сҰрларүа байланҰстҰ Ү&ран Хаким:

وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا

секӘлдӘ аÇтт шайтаҰлҰ &йңҰнҰқ мінӘсӘ, мақҰздҰлҰүҰ жайлҰ маүҰналҰ дірӘс бередӘ.

АлтҰншҰсҰ жіне еқ мақҰздҰсҰ:>Аңиңатңа сай тҚс, мен ҚшӘн хаңңалÇңин дірежесӘндегӘ аңиңат жіне к+птеген тіжӘрибелерӘм бойҰнша ИліҒи жазмҰштҰқ бҚкӘл нірсенӘ ңамтн салҰа наңтҰ ділел боладҰ. Ондай тҚстер, бӘрнеше жҰл ӘшӘнде сондай бӘр дірежеге жеттӘ. Ертеқ басҰма келетӘн еқ кӘшкене оңиүалар мен еқ елеусӘз Әстер, тӘптӘ еқ ңарапайҰм інгӘмеْقَانِҰ екендӘгӘ жіне ілӘ болмай т&рҰп-аң, дайҰндалҰп ңойүандҰүҰ, тҚнде солардҰ солай к+руӘм тӘлӘммен емес, к+зӘммен оңҰүандай анҰң едӘ. БӘр емес, жҚз емес, тӘптӘ мҰқ мірте, тҚнде еш ойламаүан жпӘкӘргк+рген кейбӘр адамдарҰм немесе айтңан міселелерӘм, ертеқӘне аз үана жорулар арңҰлҰ діл солай болҰп
— 396 —

шҰүадҰ. Демек, еқ кӘшкене ң&бҰлҰстар жҚзеге аспай т&рҰп-аң тӘркеуге алҰнҰп, жазҰлҰп ңойҰлүан. Демек кездейсоңтҰң деген нірслесӘмм ң&бҰлҰстар еш жҚйесӘз +з-+зӘнен болмайдҰ.

ЖетӘншӘсӘ: СенӘқ сҚйӘншӘлӘ, ідемӘ тҚсӘқнӘқ жоруҰ Ү&ран ҚшӘн де, бӘз ҚшӘн де +те жаңсҰ. УаңҰттҰқ +зӘ жорҰп бердӘ жіне а. ЕшбӘа жатҰр. БӘздӘқ жоруҰмҰзүа ңажеттӘлӘк ңалдҰрмадҰ. ЖоруҰ да жаңсҰ шҰңңан едӘ. Сен м&ңиÇт мін берсеқ тҚсӘнерсӘқ. Тек бӘр-екӘ жерӘне ишара етемӘз Çүни бӘр аңиңаттҰ айта кетемӘз. СенӘқ тҚсӘқдегӘ оңиүалар, сол аңиңаттҰйтҰп тнӘстерӘ. Б&л бҰлай:

ЮлгӘ +те ауңҰмдҰ алақ - Ислам ілемӘ. АлақнҰқ шетӘндегӘ мешӘт - ұспарта уілаÇтҰ. АйналасҰ лай балшҰңтҰ су - ңазӘргӘ заманнҰқ сауҰңшҰлдҰң, жалңаулҰң жіне бидүатшҰлдҰң &йҰүҰ. СенӘӘктер.-есен бҰлүанбай, тездетӘп мешӘтке жетуӘқ - бірӘнен б&рҰн Ү&раннҰқ н&рҰна б+ленӘп, к+қӘлӘқдӘ б&збай сау ңалүандҰүҰқа ишара. МешӘттегӘ кӘшкене жамаүат болса - Хаңңи, Хулуси, Сабри, Сулейман, РуштҚ, БекнҰмен стафа, Али, ЗуҒдҚ, Лутфи, Хусрау, Рефет секӘлдӘ "Рисалей Н&рдҰ" жазуүа жанҰн салҰп жҚргендер. КӘшкене мӘнбер болса - Барла сҰндҰ кӘшкене бӘр ауҰл. ЖарңҰн дауҰс бӘр ліз Рисалей Н&рдаүҰ кҚш жіне олардҰқ жҰлдам жайҰлуҰна ишара. БӘрӘншӘ саптаүҰ саүан арналүан орҰн болса - Абдуррахманнан саүан босап ңалүан орҰн. ЮлгӘ жамаүат сҰмсҰз байланҰс ң&ралдарҰнҰқ ңондҰрүҰларҰ ңҰзметӘн атңаруда. БҚкӘл дҚниеге дірӘс тҰқдатҰншҰ ХрҰсуларҰ - ИншааллаҒ кейӘн толҰң к+рӘнӘс табатҰн боладҰ. ЮзӘрше, олар кӘшкене діндер болүанҰмен, болашаңта ИліҒи таупиң арңҰлҰ ірңайсҰсҰ жеке-жеке аүашңа айналадҰ, ір ңайсҰсҰ сҰмсҰз телеграф орталҰңтарҰ секӘлдӘ боладҰ. Жіне сілделн мҰнажӘгӘт - Хулусимен иҰң тӘресӘп, тӘптӘ одан да асҰп тҚсетӘн бӘреу. РисалелердӘ жайҰп, таратушҰ шікӘрттердӘқ ӘшӘне кӘруге даÇр жас азамат. КейбӘреулерӘ ойҰмда т&р, бӘраң кесӘмдӘ тҚрде т&жҰрҰм жасай алмаймҰн. Ол жас жӘгӘт, іулиелӘк кҚшпен байңнҰтадҰ бӘр адам. Язге жаңтарҰн сен менӘқ орнҰма жорҰп к+р.

Сендей достармен &заң с&хбаттасудҰқ +зӘ жаүҰмдҰ ірӘ к+қӘлге хош болүандҰңтан осҰ бӘр ңҰсңа Он т+еде &заң с+йледӘм, білкӘм Ұсрап та еткен шҰүармҰн. Юйтсе де, &йңҰүа ңатҰстҰ болүан Ү&ран аÇттарҰнҰқ +зӘндӘк бӘр тіпсӘрӘне ишара ету ниетӘмен бастаүанҰм ҚшӘн, иншаллаҒ б&л Ұсрап кешӘрӘлер, Ұсрапңа да жатпайтҰн шҰүар...

— 397 —

ЕкӘншӘ Міселе андардҰ ЕкӘншӘ Рисале

[ХазретӘ М&са АлейҒиссілам, ХазретӘ ЮзӘрейӘл АлейҒиссіламнҰқ к+зӘне ж&дҰрҰң сӘлтеген (жалүасҰ бар)... деген мазм&ндӘнде:

диске байланҰстҰ туҰндаүан, мін беруге т&рарлҰң тартҰстҰ тҰŞ жіне шешӘмӘн айту ҚшӘн жазҰлүан.]

êгридирде болүан бӘр ӘлӘми тартҰс жайлҰ естӘдӘм. Ондай тартҰстар, ісӘресе, ңазӘргӘ кезде ңателӘк жіне саналадҰ. Ондай тартҰстҰқ болүанҰн естӘмеген едӘм. Менен де с&радҰ. СенӘмдӘ бӘр кӘтапта, Имам Б&хари да, Имам МҚслӘм де маң&лдаүандҰүҰна белгӘ болҰп табҰлатҰн

ишаратҰмен белгӘленген бӘр хадис к+рсеттӘ, "Хадис пе, жоаладҰ. деп с&радҰ.

Мен де бҰлай дедӘм: "М&ндай сенӘмдӘ бӘр кӘтапта, екӘ ШейхтӘқ Хадис екендӘгӘне ңатҰстҰ бӘрдей т&жҰрҰмдарҰн к+рсетӘп отҰрүанеген, а сену керек, демек б&л хадис. Алайда, хадистӘқ Ү&ран аÇттарҰ секӘлдӘ кейбӘр астарларҰ бар, тек тақдаулҰ үалҰмдар үана олардҰқ маүҰналарҰн таба аладҰ. Б&л хадистӘқ сҰртңҰ маүҰнасҰнҰқ +здайтҰнқ, маүҰналҰ хадистердӘқ астарлҰ б+лӘмӘнен болу ҰңтималҰ бар", дедӘм. Егер тартҰсңа себеп боларҰн бӘлсем, олай ңҰсңаша емес, БҰлай жауап беретӘн едӘм:

БӘрӘншӘден: М&ндай міселелердӘ пӘкӘрталас етудӘқ байүамб шартҰ Ұнсаппен, хаңтҰ табу ниетӘмен, асҰңпай, ж+н бӘлетӘндердӘқ ортасҰнда, б&рҰс ой туҰндатпай іқгӘме еткен ж+н. Ол іқгӘменӘқ аңиңат ҚшӘн болүандҰүҰна ділел мҰнау. Егер аңиңат ңарсҰларлӘ: Ба болса, м&қаймауҰ керек, ңайта ңуануҰ ңажет. ЯйткенӘ, бӘлмейтӘн нірсесӘн ҚйрендӘ. Егер +зӘнӘкӘ д&рҰс болса, онда жақа бӘр нірсе Қйренбеген кҚйӘ ңаладҰ, ійтпесе, маңтаншаңтҰңңа тҚсу ҰңтималҰ бар.

ЕкӘншӘден: ПӘкӘр таластҰқ сеӘн к+радис болса, хадистӘқ міртебелерӘ мен маүнасҰ уахи болүан хадистердӘқ дірежелерӘн жіне ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) с+з саптау жаүдайҰн бӘлу керек. ҮарапайҰм халҰң арасҰнда тҚсӘнӘлуӘ ңиҰн хадистердӘ пӘкӘрталас ету, +Ә ойлаңшҰлҰүҰн к+рсету ретӘнде адвокат секӘлдӘ +з с+зӘн д&рҰс етӘп к+рсету жіне менмендӘгӘн аңиңат пен Ұнсаптан артҰң к+рӘп, ділелдер Әздеу д&рҰс емес. М&ндай міселелер ңозүалҰп, пӘкӘрталасңа себеп

— 398 —

болса, бейшара ңарапайҰм кеуӘ дҰқ зейӘнӘне керӘ ісерӘн тигӘзедӘ. ЯйткенӘ, м&ндай астарлҰ хадистердӘ аңҰлҰна сҰйүҰза алмаүандҰңтан егер терӘске шҰүарса, с&мдҰң бӘр есӘктӘ ашңан боладҰ, Çүни кӘшкене аңҰлҰна сҰймаүан наңтҰ хадистердӘ де терӘске шҰүаруүа жол ашадҰ. йланҰсадистӘқ сҰртңҰ мазм&нҰн &станҰп, сол кҚйӘнде ңабҰлдап жаÇтҰн болса, адасушҰлардҰқ ңарсҰлҰүҰна &шҰрап, "сандҰраң" деп айтуларҰна жол ашадҰ. ЕндӘқ ділеастарлҰ хадиске мін берӘп, орҰнсҰз жерде назар аударҰлүан болса, ілбетте шҚбілардҰ тойтаратҰн аңиңаттҰ баÇндау ңажет. Б&л хадис наңтҰ болсҰн, болмасҰн, бірӘбӘр, ол а, іулиҰ айтуҰмҰз керек.

СонҰмен, рисалелердегӘ ЖиҰрма Т+ртӘншӘ С+здӘқ шӘншӘ Б&таүҰнда Он ЕкӘ АсҰл арңҰлҰ жіне Т+ртӘншӘ Б&таүҰнда, сондай-аң Он ТоүҰзҰншҰ ХаттҰқ уахидӘқ жӘктелуӘне ңатҰстҰ арңҰлпесӘндегӘ егжей-тегжейлӘ тҚсӘндӘрменӘ жеткӘлӘктӘ деп бӘлӘп, б&л жерде сол аңиңаттҰқ ңорҰтҰндҰсҰна ишара етемӘз.

Б&л бҰлай: ПерӘштелер, адам сиÇңтҰ бӘр бейнемен шектеулӘ емес, жеке т&лүа бола т&ра, жалпҰ есебӘндӘгӘн зретӘ ЮзрейӘл АлейҒиссілам жан алуүа мӘндеттӘ перӘштелердӘқ баңҰлаушҰсҰ.

«ЮрбӘр +лӘктӘқ рухҰн ХазретӘ ЮзрейӘл алейҒиссілам тӘкелей +зӘ ала ма? Юлде к+мекшӘнӘқ аала ма?»

Б&л ж+нӘнде Қш &станҰм бар:

БӘрӘншӘ &станҰм: ЮзӘрейӘл АлейҒиссілам барлҰүҰнҰқ рухҰн +зӘ аладҰ. БӘр Әс екӘншӘсӘне кедергӘ болмайдҰ, +йткенӘ ол н&рани. Н&рлҰ бӘр нірсе, сансҰз айналар арңҰлҰ сансҰз жерлерде тӘкелей +зӘ бола арӘмдӘ іне шаүҰлҰсҰп к+рӘнедӘ. Н&рлҰ заттҰқ шаүҰлҰсңан бейнесӘнде сол н&рлҰ заттҰқ +зӘ де бар, онҰқ діл +зӘ болҰп саналадҰ, одан +зге нірсе емес. КҚннӘқ айналардаүҰ шаүҰлҰсҰ кҚннӘқ жарҰүҰ мен ңҰзуҰн к+рсететӘнӘ секӘлдӘ. ПерӘште сҰндҰ руханилҰтша нде, мисал ілемӘнӘқ б+лек-б+лек айналарҰндаүҰ бейнесӘ олардҰқ діл +здерӘ болҰп табҰладҰ, олардҰқ наң ңасиеттерӘн к+рсетедӘ. БӘраң айналардҰқ ңабӘлеттерӘне ңарай к+рӘнетӘн боладҰ. Міселен, ХазретӘ ЖібрейӘл алейҒиссілам,н асңа бейнесӘнде сахабалардҰқ арасҰнда к+рӘнген мезетте, мҰқдаүан жерлерде басңа бейнелерде жіне Арш АүзамнҰқ алдҰнда, шҰүҰстан батҰсңа дейӘнгӘ кеқ, тамаша ңосҰ сҰрҰмен сіжде етуде едӘ. БҚкӘл жерде, сол жерлердӘқ ңабӘлетӘне ңарай шаүҰлҰстарҰ к+рӘнедӘ екен, бӘр мезгӘлде мҰқдаүан жерде бола аладҰ екен.

— 399 —

СонҰмен б&л &станҰм бойҰнша рухтҰ атшҰл бӘнде, адамнҰқ айнасҰна шаүҰлҰсңан +лӘм перӘштесӘнӘқ адами, шаүҰн бейнесӘ ХазретӘ М&са АлейҒиссілам сҰндҰ табандҰ да айбҰндҰ бӘр т&лүанҰқ соңңҰсҰна &шҰрауҰ жіне сол мисали аттардерӘштесӘнӘқ киӘмӘ тірӘздес бейнесӘнен к+зӘнӘқ шҰүарҰлуҰ - ңисҰнсҰз да, аңҰлүа ңайшҰ да емес.

ЕкӘншӘ &станҰм: ХазретӘ ЖібрейӘл, Микаил, ЮзӘрейӘл сҰндҰ Қлкен перӘштелер жалпҰ баңҰлаушҰ есебӘнде. ОлардҰқан шҰүбҰнан +здерӘне &ңсайтҰн кӘшкене к+мекшӘлерӘ бар. Ол к+мекшӘлер де жаратҰлҰстардҰқ тҚрлерӘне ңарай б+лек-б+лек боладҰ.

СалихтердӘқ {СӘлтеме*: БӘздӘқ жаңта "Сейда" лаңабҰмен ійгӘлӘ болүан бӘр Қлкен іулиенӘқ жан тісӘлӘм шаүҰнда, ікӘн, брдӘқ рухтарҰн алуүа уікӘл етӘлген +лӘм перӘштесӘ келген екен. Сейда дауҰсҰн шҰүарҰп, "Мен үҰлҰм жолҰндаүҰлардҰ ңаттҰ жаңсҰ к+ремӘн, рухҰмдҰ солардҰқ рухҰн алуүа уікӘл етӘлген ерекше тайпа алсҰншҰ!" деп АмайдҰ. жалбарҰнҰптҰ. ЖанҰнда отҰрүандар б&л оңиүаүа куі болүан екен.} рухтарҰн алатҰндар басңа, кҚніҒарлардҰқ рухтарҰн алатҰндар бӘр б+лек...

وَالنَّازِعَاتِ غَرْقًا ٭ وَالنَّاشِطَاتِ نَشْطًا

аÇтҰ мҰнаүан ишара етедӘ:

"РухтардҰмүа сҰндар тайпа-тайпа". Б&л &станҰм бойҰнша, ХазретӘ М&са алейҒиссілам, наң ХазретӘ ЮзӘрейӘл АлейҒиссіламүа емес, расҰнда АзрейӘлдӘқ бӘр к+мекшӘсӘнӘқ мисали денесӘне +зӘнӘқ болмҰсҰндаүҰ айбҰнҰ мен мӘнезӘндегӘ батҰлдҰүҰ арңҰлҰ жіне Хаң Таүа+лӘм палдҰндаүҰ наздарлҰүҰна сҚйенӘп, ж&дҰрҰң сӘлтеуӘ аңҰлүа +те ңонҰмдҰ.

{ СӘлтеме**: ТӘптӘ, бӘздӘқ елде +мӘр сҚрген +те батҰл бӘр адам жан тісӘлӘм етер кезӘнде, +лӘм перӘштесӘн к+рӘп,дҰ. Бақ жанҰмдҰ т+секте алмаңсҰқ ба"? деп орнҰнан т&рҰп, атҰна мӘнӘптӘ. ҮолҰна ңҰлҰшҰн алҰп, перӘштеге ңарсҰ майдан ашҰптҰ. Ат ҚстӘнде батҰрларша опат болүан екен дейдӘ.}

шӘншӘ &станҰм: ЖиҰрма тоүҰзҰншҰ С+здӘқйбӘр аншӘ негӘзӘнде баÇндалүандай жіне Хадис шірифтердӘқ куілӘк етуӘ бойҰнша: "КейбӘр перӘштелердӘқ ңҰрҰң мҰқ басҰ бар. ЮрбӘр басҰнда ңҰрҰң мҰқ тӘлӘ бар. Демек сексен мҰқ к+зӘ де бар. М&нҰ нтӘлӘнде ңҰрҰң мҰқ тасбихат бар". ПерӘштелер к+зге к+рӘнӘп т&рүан ілемдегӘ нірселердӘқ ірбӘр тҚрӘне уікӘл болатҰн болса, ал, рухтар ілемӘнде солардҰқ тасбихаттарҰн бейнелейтӘн боладҰ. Юлбетте солай болуларҰ керек. ЯйткеттӘқ, р шарҰ жаратҰлҰс. Хаң ТаүаланҰ тасбих етедӘ. Олай болса онҰқ басҰ ңҰрҰң мҰқ емес, тӘптӘ жҚз мҰқнан да к+п болуҰ керек,

— 400 —

+йткенӘ ірбӘр жандҰ тҚрдӘқ жҚз мҰқдаүан тӘлЮҒли СндегӘ т&лүаларҰ бар. ТаүҰсҰн таүҰ... Демек, жер шарҰна уікӘлдӘк ететӘн перӘштенӘқ ңҰрҰң мҰқ, тӘптӘ жҚз мҰқдаүан басҰ болуҰ керек. ЮрбӘр басҰнда жҚз мҰқдаүан тӘл болуҰ керек. О жҚрмежалүаса бередӘ...

СонҰмен б&л &станҰм бойҰнша, ХазретӘ ЮзрейӘл АлейҒиссіламнҰқ, ір бӘр т&лүаүа ңатҰстҰ бӘр бейнесӘ, к+зӘ бар. ХазретӘ М&са АлейҒи ңаз-ңнҰқ ХазретӘ ЮзӘрейӘл АлейҒиссіламүа ж&дҰрҰң сӘлтеуӘ, АстаүфируллаҒ, ЮзрейӘл АлейҒиссіламнҰқ шҰнайҰ мінӘсӘне жіне наүҰз бейнесӘне емес. МенсӘнбеушӘлӘкпен де емес. ҮабҰл етпеу де емес, негӘзӘнде пандай арлҰң мӘндеттӘқ ірӘ ңарай да жалүаса беруӘн жіне баÇндҰлҰүҰн ңалаүандҰңтан +з ажалҰн баңҰлаушҰ жіне ңҰзметӘне тосңауҰл болүҰсҰ келген бӘр к+зге соңңҰ сӘлтегَقَعَ лтейдӘ де !..
اَللّٰهُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ ٭ لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ ٭ قُلْ اِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ
هُوَ الَّذ۪ى اَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ اٰк бӘр مُحْكَمَاتٌ هُنَّ اُمُّ الْكِتَابِ وَاُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَاَمَّا الَّذ۪ينَ ف۪ى قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَٓاءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَٓاءَ تَاْو۪يلِهِ وَمَا يَعْلَمُ تَاْو۪يلَهُ اِلَّا اللّٰهُ وَالرَّاسِخُوфійӘзг الْعِلْمِ يَقُولُونَ اٰمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبّنِاَ وَمَا يَذَّكَّرُ اِلَّٓا اُولُوا الْاَلْبَابِ
* * * * *
— 401 —

шӘншӘ Міселе атанүан шӘншӘ Рисале

[Б&л міселе, бҚкӘл бауҰрларҰмҰнҰқ ортаң жаүдайларҰ арңҰлҰ да,лемеугрӘмен де с&рап жҚрген с&раңтарҰна арнайҰ жіне к+пшӘлӘкке айта бермейтӘн жауап.]

С&раң:>СенӘ зиÇрат етуге келгендердӘқ бірӘне: "МенӘқ жеке басҰмнаудҰқ душӘлӘк кҚтпеқӘз жіне жеке т&лүамдҰ ңасиеттӘ деп танҰмақҰз. Мен маңам-міртебе иесӘ емеспӘн. ҮарапайҰм бӘр сарбаздҰқ маршалдҰқ б&йрҰңтарҰн жеткӘзуӘ секӘлдӘ, мен де рухани маршалдҰң міртебَ الْج&йрҰңтарҰн жеткӘзудемӘн. Кедей адамнҰқ +те ң&ндҰ алмастар мен жіуҒарлар дҚкенӘнӘқ жаршҰсҰ болүанҰ сиÇңтҰ, мен де киелӘ Ү&ран дҚкенӘнӘқ жаршҰсҰмҰн" дейсӘқ. Ал бӘраң аңҰлҰмҰз ӘлӘмге м&ңтаж болүанҰндай, рухҰмҰз да н&р с&райдҰ. ТаүҰсҰн таүҰ...ланҰп аңтан, к+п нірселердӘ ңалаймҰз СенӘ ңажетӘмӘзге жарайтҰн адам деп ойлап, саүан зиÇратңа келудемӘз. БӘзге үалҰмнан г+рӘ медет берушӘ іулие керек, кемел жан ңажет. Егер жаүдай шҰнҰнда да +зӘқ айтңандай бандҰңтзиÇратңа бекер келгенӘмӘз бе?".

Жауап: МҰна "Бес Т&жҰрҰмдҰ" тҰқдақдар, зиÇраттарҰқ босңа ма, жоң ілде пайдалҰ ма, сосҰн барҰп ойланҰқдар. Сол кезде ңарар берерсӘқдер.

БӘрӘншӘ т&жҰрҰм: Міселен, бӘр падишаармасҰарапайҰм бӘр ңҰзметшӘсӘ, бейшара бӘр сарбазҰ падишаҒтҰқ атҰнан ңолбасшҰларүа, ікӘмдерге патшанҰқ сҰйлҰңтарҰ мен марапаттарҰн жеткӘзӘп берсе, олардҰ борҰштар ңҰладҰ. Егер ңолбасшҰлар мен маршалдар: "Неге мҰна елеусӘз сарбазүа мін берӘп, ңолҰ.

ҰйлҰңтар алҰп жатҰрмҰз?" дейтӘн болса, онҰсҰ ессӘздӘк боладҰ. Егер ілгӘ сарбаз да, мӘндетӘнен тҰс кезде, маршалүа тӘк т&рмай, +зӘн одан жоүарҰ санаса, ол дйткенӘздӘк боладҰ. Егер сол ңолбасшҰлардҰқ бӘреуӘ алүҰс бӘлдӘру ҚшӘн кӘшӘпейӘлдӘк танҰтҰп, ілгӘ сарбаздҰқ шаүҰн ҚйӘне ңонаңңа баратҰн болса, б&л жаүдайдҰ бӘлетӘн падишаҒ ңара наннан басңа ашк+здоң сарбаз &ÇттҰ болҰп ңалмасҰн деп, патшалҰң асханадан, адал ңҰзметшӘсӘнӘқ ң&рметтӘ ңонаүҰна арнайҰ ас табаң жӘбередӘ.

— 402 —

Діл осҰ секӘлдӘ, Ү&ранл ңоÇднӘқ адал бӘр ңҰзметкерӘ, ңаншалҰңтҰ ңарапайҰм болса бола берсӘн, Ү&раннҰқ атҰнан еқ Қлкен адамдарүа б&йрҰңтарҰн тартҰнбай жеткӘзе аладҰ жіне еқ бай рухтҰларүа да жалҰнҰп, жасңанбай, ңайта маңтанҰшпен к+қӘлӘ шат кҚйде Ү&раннҰқ ңҰмба ңайсастарҰн сата аладҰ. Олар ңаншалҰңтҰ жоүарүҰ міртебелӘ болса да, ілгӘ ңарапайҰм Ү&ран ңҰзметшӘсӘне мӘндетӘн атңару барҰсҰнда ҚлкендӘк жасай жарҰңдҰ. ЮрӘ ол ңҰзметкер де, олардҰқ +зӘне бас &рҰп келулерӘн, +зӘнӘқ к+кӘрек керуӘне себеп ете алмайдҰ. Егер ондай киелӘ Ү&ран ңазҰнасҰнҰқңол ҚзушҰларҰ арасҰнан кейбӘреулерӘ, ілгӘ бейшара ңҰзметкерге іулие деп ңарайтҰн болса, жіне онҰ жоүарҰ міртебеде т&р деп бӘлсе, ілбетте, ол ңҰзметкерӘн &Çтңа ңалдҰрмау ҚшӘн ИліҒи ерекше ңазҰнадан сол ңҰзметкердӘқ хабарҰ да, араласуҰда болмай-аң,з ңажемедет беруӘ жіне желеп-жебеп міртебелӘ етуӘ - Ү&ран аңиңаттарҰнҰқ киелӘ мейӘрӘмӘнен...

ЕкӘншӘ т&жҰрҰм: ЕкӘншӘ МҰқ ЖҰлдҰңтҰқ МужадидӘ Имам Раббани Ахмед ҰндҰ б р.а. «Иман аңиңаттарҰнан бӘр үана міселенӘқ ашҰлуҰ жіне жан-жаңтҰ тҚсӘнӘлуӘ, мен ҚшӘн мҰқдаүан кіраматтардан артҰң. ЮрӘ бҚкӘл тариңаттардҰқ маңсатҰ мен нітижесӘ - иман аңиңаттарҰнҰқ ашҰлуҰ мен жан-жаңтҰ тҚсӘнӘлуӘ» деген екен. ЕндӘ, осҰндҰқ фитиңат ңаҒарманҰ осҰлай т&жҰрҰмдаүан болса, ілбетте, иман аңиңаттарҰн жан-жаңтҰ, кімӘл тҚрде тҚсӘнӘктӘ етӘп баÇндаүан жіне Ү&раннҰқ сҰрларҰн шашҰраүан Рисалей Н&р, іулиелер &мтҰлүан нітижелерге есе, бткӘздӘре аладҰ.

шӘншӘ т&жҰрҰм:>ОсҰдан отҰз жҰл б&рҰн, Б&рҰнүҰ СаидтӘқ бейңам басҰна ңаттҰ соңңҰлар тидӘ, اَلْمَوْتُ حَقٌّ ҚкӘмӘн ойладҰ. Ол +зӘнӘқ &йҰңңа батңанҰн к+рдӘ. Медет с&радҰ, жол ӘздедӘ, ң&тңаруүҰлар,адҰ. Байңаса: ЮртҚрлӘ жолдар бар екен, абдҰрап ңалдҰ. ҺаусҰ Аүзам Шейх Гейлани радиаллаҒу анҒтҰқ "Футух-ул-Һайб" аттҰ кӘтабҰн ашҰп, баүдар Әздегенде
اَنْتَ فِى دَارِ الْحِكْمَةِ فَاطْلُبْ طَب۪يبًا يُدَاو۪ى قَلْبَكَ

шҰңтҰ.

БӘр үажабҰ т б&рҰл кезде мен Ислами Хикметтер ОрталҰүҰнҰқ мҚшесӘ едӘм. ЯзӘмше м&сҰлмандардҰқ жараларҰн емдеуге тҰрҰсңан бӘр дірӘгер едӘм. Ал шҰндҰүҰнда, еқ ауҰр науңас +зӘм болатҰнмҰн. Науңас жан іуелӘ +зӘн емдеуӘ керек, сонан кейӘн +зге науңастамҰздҰқрауҰ керек ңой.

— 403 —

ХазретӘ Шейх маүан бҰлай дедӘ: "Сен +зӘқ науңассҰқ, +зӘқе емшӘ Әзде!" Мен: "Сен емшӘм бол!" -дедӘм. ЯзӘмдӘ онҰқ тҰқдаушҰсҰ деп санап, ол кӘтаптҰ маүан арнн мҰналеп жатңандай оңҰдҰм, алайда кӘтабҰ +те ңатақ едӘ. МенмендӘгӘмдӘ аÇусҰз соңңҰлауда болатҰн. НіпсӘме адам т+згӘсӘз бӘр ота жасадҰ. ШҰдай алмадҰм, жартҰсҰна дейӘн +зӘмдӘ онҰқ тҰқдаушҰсҰ етӘп оңҰдҰм, бӘтӘругениелӘкӘм жетпедӘ. Ол кӘтаптҰ с+реге ңойдҰм. Дегенмен кейӘн, шипалҰ отадан туҰндайтҰн ауҰрсҰнулар кеттӘ де, рахаттанҰп ңалдҰм. Сол бӘрӘншӘ &стазҰмнҰқ кӘтабҰн кейӘн толҰң оңҰп шҰңтҰм жіне к+п пайдасҰ тидӘ. ОнҰқ зӘкӘрӘ меардҰқ жатҰн тҰқдадҰм, +те пайдалҰ рухани нір алдҰм.

КейӘн, Имам РаббанидӘқ Мектубат кӘтабҰн к+рӘп, ңолҰма алдҰм. Таза ниетпен аштҰм. ҺажабҰ соау. БӘӘл МектубатҰнда тек екӘ жерде "БідиҚззаман" с+зӘ бар. Сол екӘ хат маүан бӘрден ашҰлдҰ. Сол хаттардҰқ басҰнда "Мирза БідиҚззаманүа Хат" дегендҰ к+рдӘм. ЮккӘлдӘ атҰ Мирза. болүандҰңтан "ФісубханаллаҒ!" дедӘм, б&л маүан айтҰп жатҰр. Ол кезде Б&рҰнүҰ СаидтӘқ бӘр лаңабҰ "БідиҚззаман" болатҰн. Ал ҒижранҰқ Қш жҚзӘншӘ жҰлҰндаүҰ БідиҚңол же Эамаданиден басңа ондай лаңаб атпен мішҒҚр болүан адамдардҰ бӘлмеушӘ едӘм. Алайда, ИмамнҰқ заманҰнда да сондай бӘр адам болүан екен де, іесӘ. ОӘ хаттҰ соүан жазҰптҰ. Ол кӘсӘнӘқ халӘ, менӘқ халӘме &ңсайдҰ екен. ЮлгӘ екӘ хаттҰ +з дертӘме дауа деп бӘлдӘм. Имам сол хаттарҰнда жіне де басңа к+птеген хаттарҰнда ңайта-ңайта бҰлай +сиет етедӘ: "ҮҰқӘстӘк Таухид ңҰл!" Çүни: "БӘреудӘ үана &стаз т&т, сонҰқ артҰнан ер, басңалармен ш&үҰлданба!". ОсҰ еқ мақҰздҰ +сиетӘ, менӘқ ңабӘлетӘм мен рухани ахуалҰма ҚйлеспедӘ. "МҰнанҰқ артҰнан кетейӘн бе, жоң ілде келесӘнӘқ бе, ар ңата келесӘ бӘреудӘқ соқҰнан ерейӘн бе?" деп сан рет ойладҰм. ТҰүҰрҰңңа тӘрелдӘм. ЮрңайсҰсҰнҰқ ір тҚрлӘ тартҰмдҰ ңасиеттерӘ бар едӘ. Тек бӘреуӘне ңанаүат а сійкмадҰм. ТҰүҰрҰңңа тӘрелген кезӘмде, Хаң ТаүаланҰқ мейӘрӘмӘмен к+қӘлӘме "Б&л іртҚрлӘ жолдардҰқ басҰ жіне б&л жҰлүалардҰқ к+зӘ, мҰна үаламшарлардҰқ кҚнӘ - Ү&ран Хаким, наүҰз ңҰбланҰ таухид ңҰлу сол боладҰ. Ендеше, еқ Қлкен мҚршид, еқ ки Т+ртӘтаз да Сол" деген ой келдӘ. Соүан жабҰстҰм. КемшӘлӘктерӘ к+п жіне аÇсҰ тар ңабӘлеттерӘм ілбетте лайҰңтҰ тҚрде сол шҰнайҰ мҚршидтӘқ тӘршӘлӘк суҰ ӘспеттӘ фійӘзӘн емӘп ала алмай жатҰр. Дегенмендін мӘек к+зӘ ашҰң жандардҰқ +з дірежелерӘне ңарай сол фійӘздӘ, сол

— 404 —

абҰлхаÇт суҰн, таүҰ да сол Ү&раннҰқ фійӘзӘ арңҰлҰ к+рсете аламҰз. Демек, Ү&раннан жеткен ол С+здер мен Н&рлар, тек аңҰлүа тін ӘлӘми міселелер емес, расҰнда ан ңай+қӘлге, рухңа тӘкелей байланҰстҰ имани міселелер. Сондай-аң олар +те жоүарҰ, аса ң&ндҰ маүрифат-Ұ ИліҒие есебӘнде.

Т+ртӘншӘ т&жҰрҰм: СахабалардҰқ, Табиүиндер мен Тіба ТабиүиндердӘқ арасҰнан еқ жоүарүҰ іулиелӘк міртебелерге к+терӘлген жандаламда ннҰқ нірӘнен бҚкӘл сезӘмдерӘнӘқ ҚлестерӘн алүан. Сондай-аң, Ү&ран олар ҚшӘн толҰң жеткӘлӘктӘ мҚршид болүан. Ү&ран Хаким, ірңашан аңиңаттарӘмдӘлткӘзуӘмен ңатар, лҰ іулиелӘктӘқ фійӘзӘ де сонда.

СҰрт к+рӘнӘстердӘқ арүҰ жаүҰндаүҰ аңиңатңа +тудӘқ екӘ жолҰ бар.

БӘрӘншӘсӘ: Тариңатңа кӘрӘп, сійр-сҚлӘк арңҰлҰ ір тҚрлӘ міртебелерден асҰп барҰп, +птегеңа жету.

ЕкӘншӘсӘ: Тариңат жолҰна соңпай-аң, тӘкелей ИліҒи жарҰлңау арңҰлҰ аңиңатңа жету. Сахабалар мен Табиүиндерге тін болүан жоүарүҰ жіне ңҰсңа жол осҰ. Демек, Ү&ран аңиңаттарҰнан тҚскен н&рлар жіне сол нӘн, Әла тіржӘман болүан С+здер, сол ерекшелӘктерге ие бола аладҰ жіне соларүа ие.

БесӘншӘ т&жҰрҰм: С+здердӘқ аңиңат сабаңтарҰн берӘп ңана ңоймай, мҚршид мӘндетӘн де атңаратҰнҰн шаүҰн бес мҰблақдҰңҰлҰ к+рсетемӘз.

БӘрӘншӘ мҰсал: ЯзӘм, он емес, жҚз емес, мҰқдаүан мірте тіжӘрибелерӘм арңҰлҰ к+з жеткӘзгенмӘн: С+здер жіне Ү&раннан келген н&рлар, аңҰлҰма дірӘс бергенӘ ӘспеттӘ, к+қӘлӘме де имани халдӘ орнҰңтҰрксӘз іухҰма да иман ңуатҰн бередӘ. ТаүҰсҰн таүҰ... ТӘптӘ, дҚниелӘк ӘстерӘмде, кірамат иесӘ бӘр шейхтӘқ мҚридӘ шейхӘнен ңажетӘне ңатҰстҰ медет кҚтетӘнӘ сиÇңтҰ, мен де Ү&ран ХакимнӘқ кіраматтҰ сҰрларҰнан сондай медет кҚткен кезӘмде, +зӘм ҚмӘт етп жеткӘойламаүан жерден ңалауҰм орҰндалдҰ. СолардҰқ екӘ кӘшкене мҰсалҰ:

БӘрӘншӘсӘ: Он АлтҰншҰ Хатта егжей-тегжейӘ айтҰлҰп +ткен, СҚлейман деген ңонаүҰм келгенде, ңараүай аүашҰнҰқ басҰнда Қлкен бӘр наннҰқ тақүажайҰп тҚрде ӘлӘнӘп т&руҰ едӘ.жҚзденҚн бойҰ екеумӘз сол үайби сҰйдҰ жедӘк.

— 405 —

ЕкӘншӘ мҰсал: ОсҰ кҚндерде орҰн алүан шаүҰн үана бӘр міселенӘ айтҰп берейӘн. БӘр адамнҰқ к+қӘлӘне кҚдӘк беретӘндей с+здер айтңанҰм тақ ӘкелейнҰқ алдҰнда үана есӘме тҚстӘ. Юттеқ сол адамдҰ к+рсем, к+қӘлӘндегӘ кҚдӘктӘ кетӘрсем, дедӘм. Діл сол мезетте Ниске жӘберген бӘраз кӘтабҰм да маүан ңажет едӘ, шӘркӘн сол кӘтапталгеншема тисе үой, дедӘм. Тақ намазҰнан кейӘн жалүҰз отҰр едӘм. БӘр кезде есӘкке ңарасам, діл сол адам, ңолҰнда кӘтаптар бар, Әшке кӘрдӘ. Оүан: "СенӘқ ңолҰқдаүҰ не?" дедӘм. "БӘлмеймӘн, есӘктӘқ алдҰнда бӘреу маүан Нистен келдӘ бӘр трдӘ, мен де сӘзге алҰп келдӘм" дедӘ. "ФісубханаллаҒ!" дедӘм, м&ндай уаңҰтта б&л адамнҰқ ҚйӘнен шҰүҰп келуӘ жіне мҰна кӘтаптҰқ Нистен келуӘ, кездейсоңтҰңңа еш &ңсамайдҰ. ОсҰндай бӘр адамүа мҰнмен ҚйӘтаптҰ діл сол мезетте ңолҰна берӘп, маүан жӘберушӘ, ілбетте Ү&ран ХакимнӘқ жебеуӘ үой, "ЮлхамдулиллаҒ" дедӘм, менӘқ еқ кӘшкене, еқ елеусӘз, к+қӘлӘмнӘқ жасҰрҰн, ңалауҰн бӘлетӘн бӘреу, ілбетте маүан мейӘрлдҰңтадӘ, маүан ңамңор боладҰ, ендеше дҚниенӘқ ңҰзҰңтарҰн бес тиҰнүа да алмаймҰн дедӘм.

ЕкӘншӘ мҰсал:>АүамнҰқ &лҰ, марң&м Абдуррахман, сегӘз жҰлдан берӘ менен айҰрҰлҰп, дҚние ӘсӘмадҰ. Мсе де, маүан деген ниетӘ +те жаңсҰ едӘ. Ол менде жоң, ңолҰмнан да келмейтӘн желеп-жебеудӘ менен тӘлеп, медет кҚтуде едӘ. Ү&ран ХакимнӘқ медетӘ к+мекке жеттӘ. Хаширге ңатҰстҰ ОнҰншҰ С+здӘ ңайтҰс боларҰнан Қш ай б&рҰн ңолҰнаамдҰ сздӘ. Ол С+з, онҰ рухани кӘрлерӘнен жіне бос іурешӘлӘктерден тазалаумен ңатар, кідӘмгӘдей іулие міртебесӘне шҰүарүандай. Опат боларҰнҰқ алдҰнда жаانَ الатҰнда Қш анҰң керемет к+рсеткен болатҰн.

Олар, ЖиҰрма ЖетӘншӘ Хатта бар, сол жерден оңуүа боладҰ.

шӘншӘ мҰсал: БурдурлҰң Хасан ЮпендӘ аттҰ к+қӘлӘ оÇу, сергек аңҰреттӘк бауҰрса, бӘ шікӘртӘм бар едӘ. Мен жайлҰ шектен тҰс жаңсҰ к+зңараста болүандҰңтан ол бейшара Қлкен бӘр іулиеден жебеушӘлӘк кҚткендей, менен медет кҚтетӘн. АÇң астҰнан, ңажетӘ жоң болса да, ОтҰз ЕкӘншӘ С+здӘ Бурерге " ауҰлдарҰндаүҰ бӘреуге талңҰлауүа бердӘм. КейӘн Хасан ЮпендӘ есӘме тҚстӘ де: "Бурдурүа бара ңалсақ Хасан ЮпендӘге бер, бес-алтҰ кҚн оңҰсҰн" дедӘм. ЮлгӘ адам тӘкелей Хасан іпендӘге апарҰп берӘптӘ. КейӘн есептесек, сол кезде Хасан Юп, сол қ ажалҰна отҰз-ңҰрҰң кҚн ңалүан екен. ҮаттҰ ш+лдеген бӘр адамнҰқ кіусар б&лаң секӘлдӘ тіттӘ суүа кезӘккенде, бас алмай ж&татҰнҰ сиÇңтҰ ол да ОтҰз ЕкӘншӘ С+зге жабҰйдаүҰ ңайта-ңайта, тоңтаусҰз оңи-оңи, ісӘресе шӘншӘ Б+лӘмдегӘ "МахаббатуллаҒ таңҰрҰбҰнан" дертӘне

— 406 —

толҰүҰмен дауа тауҰптҰ. Ү&тб аүзамнан кҚткен фійзӘн содан тауҰптҰ. Сап-сау кҚйӘнде мешӘтке баӘк нірамаз оңҰп, сол жерде рухҰн Рахманүа тіслӘм етӘптӘ.ю(РахметуллаҒ алейҒ)

Т+ртӘншӘ мҰсал: Хулуси БейдӘқ ЖиҰрма ЖетӘншӘ Хатта айтңандарҰ куі Еқ танҰмал жіне еқ ісерлӘ тариңат саналатҰн Наңшибенди т жатңаҰнҰқ рухани нірӘ мен н&рҰнан да артҰң н&рдҰ ол Ү&ран сҰрларҰнҰқ тіржӘманҰ болүан н&рлҰ С+здерден тапңан едӘ.

БесӘншӘ мҰсал: БауҰрҰм Абдулміжид, аүамнҰқ &лҰ псӘ +захманнҰқю(РахматуллаҒи алейҒ)>+лӘмӘ мен басңа да жаүдайлардан туҰндаүан кҚйзелӘстӘ халде едӘ. МенӘқ ңолҰмнан келмейтӘн рухани жебеу мен медет кҚтуде болатҰн. Мен онҰмен хабарласҰп жан кезжоң едӘм. АÇң астҰнан мақҰздҰ бӘрнеше С+здӘ оүан жӘбердӘм. Ол да оңҰүаннан кейӘн: "ЮлхамдулиллаҒ ң&тҰлдҰм! Б&л С+здердӘқ ірңайсҰсҰ маүан мҚршид болдҰ. Рас, бӘр мҚршидтен айрҰлдҰм, йкестӘе к+птеген мҚршид таптҰм, жанҰм жай таптҰ" деп хат жаздҰ. Байңасам, расҰнда Абдулміжид жаңсҰ бӘр &станҰмүа келӘп, алдҰқүҰ жаүдайҰнан ң&тҰлҰптҰ.

ОсҰ "Бес МҰсал" секӘлдӘ к+птеген мҰсалдар бар. Ү&ран ХакимнӘқ сҰрларҰнан мҰнау: дірӘлер алҰнса, ісӘресе тӘкелей ңажеттӘлӘкке байланҰстҰ жіне рухани жараларҰна дауа ретӘнде алҰнүан ол рухани дауалар мен Иман ӘлӘмдерӘ +з м&ңтаждҰүҰн анҰң сезӘнгендтушҰлаіне шҰн Ұңласпен пайдаланүандарүа жеткӘлӘктӘ шипа боладҰ. ОлардҰ сатушҰ жіне к+рсетушӘ дірӘханашҰ мен делдал ңандай жаүдайда болмасҰн, ңарапайҰм болсҰн, кедей болсҰн, бай болсҰн, ңҰзметкер болсҰн мейлӘ, бӘ88

де нен к+п айҰрмашҰлҰүҰ жоң. Иі, КҚн т&рүанда шҰраңтҰқ жарҰүҰн пайдаланудҰқ ңажетӘ жоң. ЖарҰң Әздегендерге КҚндӘ к+рсетудемӘн. Ендеше менен шҰраң жарҰүҰн с&рау маүҰнасҰз, ңажетӘ к+шӘруОнҰқ ҚстӘне ол менде жоң).>Үайта олар маүан д&үа ету арңҰлҰ, тӘптӘ желеп-жебеу арңҰлҰ к+мектесулерӘ керек. МенӘқ олардан к+мек алуҰма жіне медет с&рауҰма хаңҰм бар. Олар, н&рлардан алүан етӘ бае ңанаүат етулерӘ керек.

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ صَلِكْمَةَكُونُ لَكَ رِضَٓاءً وَ لِحَقِّه۪ اَدَٓاءً وَ عَلٰٓى اٰلِه۪ وَ صَحْبِه۪ وَ سَلِّمْ
* * * * *
— 407 —

[ЖиҰрма СегӘзӘншӘ мектубтҰқ шӘншӘ МіселесӘн ТолҰңтҰра тӘқ бер бӘр хат]

АңҰреттӘк бауҰрларҰм, Еқбекңор Хусрев ЮпендӘ мен Рефет Бей!

С+здер аттҰ Ү&раннҰқ н&рларҰндаүҰ Қш Ү&рани кіраматтҰ сезетӘн едӘк. Сендер де, ңайрат ң&лшҰнҰстарҰ, ңҰрҰлҰ т+ртӘншӘсӘн ңостҰқдар. БӘз бӘлетӘн ҚшеудӘқ,

БӘрӘншӘсӘ: КӘтап жазҰлҰп жатңандаүҰ ідеттен тҰс оқайлҰң пен жҰлдамдҰң. ТӘптӘ, бес б+лӘктен т&ратҰн Он ТоүҰзат кілат, екӘ-Қш кҚнде, кҚн сайҰн Қш-т+рт саүат жазҰлуҰ арңҰлҰю(барлҰүҰ он екӘ саүат ӘшӘнде)>басңа кӘтаптарүа ңарамай-аң тауда, бауда жазҰлҰп блатҰн ОтҰзҰншҰ С+з, науңастанҰп ңалуҰма ңарамастан бес-алтҰ саүатта жазҰлдҰ. ЖиҰрма СегӘзӘншӘ С+з атанүан Жіннат таңҰрҰбҰ бӘр екӘ саүатта, СулейманнҰқ СайдаүҰ баңшасҰнда жазҰлдҰ. Тауфиң, Сулейман ҚшеуӘмӘз б&л жҰлдамдҰңңа ңайран ңалдҰң. ОсҰлайҰқ жарстҰра беруге боладҰ. ЖазҰлуҰндаүҰ Ү&рани кіраматтар секӘлдӘ...

ЕкӘншӘден:>К+шӘрӘлӘп, к+бейтӘлуӘнде де ідеттен тҰс жеқӘлдӘк, ң&лшҰнҰс болдҰ, жалҰңтҰрмадҰ. БҚгӘнгӘ тақда рухтардҰ да, аңҰлдҰ да жалِزَاع۪п жӘберетӘн к+птеген себептердӘқ ңаң ортасҰндаүҰ б&л С+здер бӘрден к+п жерлерде кімӘл ң&штарлҰңпен жазҰла бастадҰ. МақҰздҰ Әстер шҰүҰп жатса да, РисалелердӘқ жазҚсетӘнӘрӘншӘ кезекте т&р.

шӘншӘ Ү&рани Кірамат: Б&лардҰқ оңҰлуҰ да жалҰңтҰрмайдҰ. ЮсӘресе, м&ңтаждҰң сезӘлсе, оңҰүан сайҰн ң&лшҰнҰс пайда бололардҰ МӘне, Сендер де т+ртӘншӘ Ү&рани КіраматтҰ ділелдедӘқдер. Хусрев секӘлдӘ +зӘн жалңау санайтҰн жіне бес жҰлдан берӘ С+здердӘ ести т&ра, жазуүа шҰнҰмен жалңауланүан бауҰрҰмҰздҰқ бӘр айда он т+рт кӘтаптҰ +те ідемӘ жіне м&ңиÇт тҚрде жазуҰ, ерекшз Ү&ран сҰрларҰнҰқ кіраматҰ. ЮсӘресе, ОтҰз шӘншӘ Хат атанүан ОтҰз ш ТерезенӘқ мақҰздҰлҰүҰн толҰң баүалаүанҰ сондай, +те м&ңиÇт жіне ідемӘ жазҰлүан. Иі, ол рисале "МаүрифатуллаҒ" жіне "Иман-Ұ БиллаҒ" ҚшӘн еқ кҚштӘ, еқ жарңҰн рисале. Тек, басрахҰмүдаүҰ терезелер +те ңҰсңа жазҰлүан. БӘраң барүан сайҰн ашҰла тҚседӘ, одан сайҰн жарңҰрайдҰ. НегӘзӘ +зге жазбаларүа ңараүанда, к+птеген С+здердӘқ бас жаүҰ жинаңҰ басталадҰ да, барүан сайҰн кеқейедӘ, н&рлана тҚседӘ.

— 408 —

Т+ртӘншӘ Рисале а берӘл Т+ртӘншӘ Міселе

بِاسْمِهِ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪

[БауҰрларҰмнҰқ бейңам жҚрмеуӘне септӘгӘ тиер бӘр оңиүаүа ңатҰстҰ ңойҰлүан с&раңтҰқ жауабҰ]

ҮҰмбаттҰ БауҰрларҰм!

СӘздӘқ мешӘтӘқӘзге ж&ма кҚнӘ тҚнде келген адан сҰ сҰлтау етӘп, себепсӘз тҚрде басңҰншҰлҰң жасалҰптҰ. Б&л оңиүанҰқ мінӘсӘ не? НелӘктен сӘзге тиӘсуде? Деп с&радҰқҰздар.

Жауап: "Т+рт Т&жҰрҰмдҰ" міжбҚрлӘ тҚрде Б&радай каидтӘқ тӘлӘмен баÇндаймҰн. Білки достарҰмнҰқ сергек болуҰна септӘгӘ тиер, сендер де жауаптарҰқдҰ аларсҰқдар.

БӘрӘншӘ т&жҰрҰм: Ол оңиүанҰқ мінӘсӘ зақүа ңайшҰ тҚрде, +з бӘлгенӘн Әстеу, дӘнсӘздӘк ірекет. Ж&ма тҚнӘнде к+қӘлӘмӘздӘ алақда жасаүмаүаттҰ ңобалжҰту, менӘ ңонаңтармен кездестӘрмеу ҚшӘн жасалүан шійтани айла-шарүҰ жіне м&напҰңтҰң шабуҰл. Үайран ңаларлҰң нірсе мҰнау болдҰ, сол тҚннӘқ алдҰндаүҰ бейсенбӘ кҚнӘ, дем алҰп ңайтужиб-улбӘр жаңңа кеткенмӘн. Үайтар жолда екӘ жҰландҰ бӘр-бӘрӘне жалүаүандай &зҰн бӘр ңарас&р жҰлан сол тарапҰмнан келдӘ де, жанҰмдаүҰ жолдасҰм екеуӘмӘздӘқ арамҰздан +ттӘ. ЖолдасҰм "МҰна жҰланнан ңорңҰ шҰңпаен" екен деп,

- К+рдӘқ бе? дедӘм.

- "НенӘ?" дедӘ.

- "ЮлгӘ ңорңҰнҰштҰ жҰландҰ!" дедӘм.

- "Жоң, к+рмедӘм...к+рӘп те т&рүам жоң" дедӘ.

"ФісубханаллаҒ!" дедӘм. "ОсҰндай Қлкен жҰлан екеуӘмӘздӘқ ортамҰздан +ткенде ңалай к+рмедӘӘрлӘк Ол кезде ойҰма еш нірсе келмеген едӘ. БӘраң, кейӘн к+қӘлӘме оралдҰ: "Б&л, маүан м&ңиÇт бол деген белгӘ екен!" ТҚнде к+рӘп жҚрген жҰландар тобҰнан үой деп ойлажаүдайӘм. çүни, тҚнде ңиÇнат жасау ниетӘмен келген ңҰзметкердӘ жҰлан бейнесӘнде к+ретӘнмӘн. ТӘптӘ, бӘр мірте бастҰңңа: "Жаман ниетпен келген кезӘқде сенӘ жҰлан бейнесӘнде к+ремӘн, байңа!" дегесңа иш. НегӘзӘ онҰқ алдҰндаүҰлардҰ к+бӘне солай

— 409 —

к+ретӘнмӘн. Демек, мҰна ашҰң тҚрде к+рӘнген жҰлан, б&л жолүҰ ңиÇнаттарҰ тек ниетте ңалмайдҰ, Әс жҚзӘнде бӘр басңҰншҰлҰҰқ еркдҰ деген ишара болүан секӘлдӘ.

Б&л жолүҰ басңҰншҰлҰң, сҰрттай ңараүанда елеусӘз оңиүа сиÇңтҰ етӘп к+рсеткӘлерӘ келсе де, &ждансҰз бӘр м&үалӘмнӘқ ҰнталандҰруҰмен жіне сонҰқ араласуҰмен ілгӘ бас соңтҰ берген б&йрҰүҰ екен. МешӘттӘқ ӘшӘнде, діл намаз тасбихатҰ ҚстӘнде, "Сол жердегӘ ңонаңтардҰ алҰп келӘқдер!" деп жандармаларүа б&йрҰң бебаста

Маңсат - менӘ ашуландҰру. Б&рҰнүҰ СаидтӘқ мӘнезӘмен, мҰнадай зақүа ңайшҰ ірекеттерге ңарсҰ ңимҰл жасайдҰ деп кҚткен едӘ. БӘраң, ол сорлҰ бӘле алмадҰ. СаидтӘқ тарҰна Ү&раннҰқ шеберханасҰнан шҰңңан алмас ңҰлҰш т&рүанда, ңолҰндаүҰ кеспелтекпен ңорүанбайдҰ үой. Ол ңҰлҰштҰ осҰлай ңолданадҰ. Дегенмен, жандармалардҰқ аңҰлдарҰ бар екене айтар ҚкӘмет намазда, мешӘтте, дӘни мӘндет бӘтпей т&рҰп килӘкпейтӘндӘктен намаз бен тасбихат аÇңталүанүа дейӘн кҚттӘ. БастҰң б&үан ашуланҰп, "Жандармалар менӘ тҰқдамай жатҰр" деп, олардҰқ артҰнан к+мекшӘсӘн жӘберӘптӘ.

Алайда, Хаң Таүала менӘ ондай жҰландармен алҰсуүа міжбҚр етпедӘ. ДостарҰма да айтар кеқесӘм мҰнау: МіжбҚр ңалмасақдар б&лармен байланҰспақдар. "АңҰмаңңа берӘлетӘн жауап - Қндемеу" дегендейм, осҰрӘқдӘ т+менсӘтӘп, олармен с+йлеспеқдер! БӘраң, мҰна жайүа мін берӘқдер, жҰртңҰш ақүа ңарсҰ +зӘн ілсӘз етӘп к+рсету, онҰ шабуҰл жасауүа ҰнталандҰратҰнҰ секӘн ҚлкеҰртңҰш &ждансҰздарүа жалпаңтау арңҰлҰ ілсӘздӘк к+рсету, олардҰ басңҰншҰлҰң жасауүа итермелейдӘ. Олай болса, сергек болуларҰқ керек, достардҰқ селңостҰңтарҰ мен бейңн ндӘарҰн пасҰңтар пайдаланҰп кетпесӘн.

ЕкӘншӘ т&жҰрҰм:

وَلَا تَرْكَنُٓوا اِلَى الَّذ۪ينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ

аÇтҰнҰқ б&йрҰүҰмен: З&лҰмдҰңңа ң&рал жіне жаңтас болүандҰ үана емес, тӘптӘ сіл-піл Ұқүай ңҰлҰ баннҰқ +зӘн ңатақ тҚрде ескертедӘ. ЯйткенӘ, кҚпӘрге ризашҰлҰң бӘлдӘру - кҚпӘр болатҰнҰ секӘлдӘ, з&лҰмдҰңңа ризашҰлҰң бӘлдӘру де з&лҰмдҰң.

БӘр кемел жан, кімӘл тҚрде, осҰ аÇттҰқ кан дӘнн жіуҒарларҰнҰқ бӘреуӘн бҰлай бейнелеген екен:

ЗалҰмдардҰқ жірдемшӘсӘ одан +ткен жауҰздар

Бейне, ақшҰүа ңҰзмет еткен ңандҰ ауҰз тазҰлар!

— 410 —

Иі, кейбӘреула ңол ландай боладҰ. Біз бӘреулерӘ иттӘк етедӘ... Сондай ңасиеттӘ тҚнде, ң&рметтӘ ңонаңтардҰқ д&үа жасауҰ кезӘнде тҰқшҰлҰң жасап, ң&ддҰ бӘз бӘр ңҰлмҰс жасап жатңандай жеткӘзӘп барүан жіне басңҰншҰлҰңСол екан адам, ілбетте жоүарҰдаүҰ шумаңтҰқ мазм&нҰна лайҰң ңой.

шӘншӘ Т&жҰрҰм:

С&раң: Ү&ран ХакимнӘқ н&рҰ арңҰлҰ еқ бӘрбеткей ңҰрсҰң дӘнсӘздердӘ ж+нге салҰп, жол к+рсету жолҰнда Ү&раннҰқ жебеуӘне арңа сҚйейдӘ екенсӘқ, Әс жҚзӘнде де солайамил-Ә жатҰр екенсӘқ, ендеше, неге +зӘқнӘқ жанҰқда жҚрген б&л басңҰншҰлардҰ шаңҰрҰп алҰп, иршад етпейсӘқ?

Жауап: Шариүат НегӘздерӘнӘқ мақҰздҰ ңаүидлап соан бӘрӘ:

اَلرَّاض۪ى بِالضَّرَرِ لَا يُنْظَرُ لَهُ

çүни: "ЗиÇн шегетӘнӘн бӘле т&ра, соүан разҰ болүандарүа жанашҰрлҰң к+рсетӘп, жаңтауүа болмайдҰ". АңиңатҰнда Ү&ран ХакимнӘқ ңуатҰна сҚйене отҰрҰрҰп керҰм: "Яте арсҰз болмау жіне жҰлан секӘлдӘ дӘнсӘздӘк уҰн шашудан ліззат алмау шартҰмен, еқ ңҰрсҰң дӘнсӘздӘ, бӘрнеше саүат ӘшӘнде к+зӘн жеткӘзбесем де, ма? -ңайтаруүа ізӘрмӘн". БӘраң, арсҰздҰүҰ асңҰнүан бӘреу, бӘле т&ра, дӘнӘн дҚниеге сатар жіне бӘле т&ра, аңиңат алмастарҰн лас, зиÇндҰ шиша сҰнҰңтарҰна айҰрбастайтҰндай дірежедегӘ м&нап"ідӘлеадам суретӘндегӘ жҰландарүа аңиңаттардҰ айту аңиңаттҰқ +зӘне ң&рметсӘздӘк боладҰ.

كَتَعْل۪يقِ الدُّرَرِ ف۪ى اَعْنَاقِ الْبَقَرِ

маңалҰ сҰндҰ боладҰ.

ЯйткенӘ, б&л ӘстердӘн, суҰшҰлар ңаншама рет Рисалей Н&рдан аңиңаттардҰ естӘген едӘ. БӘле т&ра, арсҰздардҰқ алдҰнда б&л аңиңаттардҰ ң&нсҰз еткӘлерӘ келедӘ. Ондайлар, жҰлан секӘлдӘ уҰн т+гуден ліззат аладҰ.

Т+ртӘншӘ т&жҰрҰм: ЖетӘ жҰлдан бергӘ маүан ңарсҰенӘқ бүан ірекеттер зақүҰ ңайшҰ, +зӘм бӘлемдӘк. ЯйткенӘ, жер аударҰлүандардҰқ жіне т&тңҰндардҰқ, зҰндандаүҰлардҰқ ң&ңҰңтарҰ белгӘлӘ. Зақ бойҰнша олардҰқ жаңҰндарҰмен кездесулерӘне, ңарҰм-ңатҰнастарңарсҰ йҰм салҰнбайдҰ. Үай елде де ң&лшҰлҰң, үибадат ң&ңҰ ңорүаулҰ. Мен секӘлдӘлер ңалаларда жаңҰндарҰмен, достарҰмен бӘрге ңала алдҰ. ҮарҰм-ңатҰнастан да, хабан ідӘдан да, жҚрӘп-т&рудан да тҰйҰлүан жоң. Маүан тҰйҰм салҰндҰ. ТӘптӘ мешӘттегӘ ң&лшҰлҰүҰма

— 411 —

басңҰншҰлҰң жасалдҰ. Шіфи місхабҰ бойҰнша тасбихатта таухид кілимасҰн ңайталап оңу сҚннет екендӘгӘне мҰқ үастан менӘ олай жасамауүа міжбҚрледӘ. ТӘптӘ, Бурдурүа жер аударҰлүан Шебаб деген сауатсҰз бӘр адам анасҰмен бӘрге демалуүа осҰнда келӘптӘ. Жерлес болүан соқ, ол менӘқ жанҰма келдӘ. Сол сітте Қш ңарулҰ жандарма мешӘттен шҰүуҰн талап еттӘ.үан РаңҰзметкер зақүа ңайшҰ жасаүан ңателӘгӘн жабуүа тҰрҰсҰп: "Һафу етерсӘз! РенжӘмеқӘз, мӘндетӘм солай" дептӘ. КейӘн, "Бара бер" деп р&ңсат берӘптӘ.

Б&л оңиүаүа +зге ілтеушӘерӘн ңоссаң, тҚсӘнӘктӘ болатҰнҰ: Маүан ңарсҰ +з беттерӘнше ірекет жасау ҚшӘн жҰландардҰ, иттердӘ абалатҰп ңойүан. Мен де олармен алҰсҰп, +зӘмдӘ т+мендетпеймӘн. Ол зиÇнкестердӘқ кесӘрлерӘн тойтарудҰ жҰлтҰрүалаүа тапсҰрамҰн. Жер аударҰлуүа себеп болүан оңиүанҰ шҰүарүандар, ңазӘр +з ауҰлдарҰнда жҚр. КҚш-ңуаттарҰ бар рубасҰларҰ. БірӘ де елге ңайттҰ. МенӘқ бастарҰн жалмаүҰр дҚниемен байланҰсҰм жоң екенӘне ңтӘндейтан менӘмен бӘрге таүҰ екӘ кӘсӘнӘ елден ерек ңалдҰрдҰ. Дегенмен, олардҰқ бӘреуӘ бӘр жерге муфти болҰп таүайҰндалҰптҰ, +з +лкесӘнен басңа барлҰң жаңңа, тӘптӘ Анкараүа да бара аладҰ. ЕкӘншӘсӘ ұстамбулда, ңҰрҰң мҰқ жерлесӘнӘқ арасҰнда, кез-койүан.кӘсӘмен кездесе алатҰн жаүдайда. Б&л екеуӘ мен секӘлдӘ жалүҰз емес, Қлкен іулеттерӘ бар. Ал менӘқ жалүҰз +зӘмдӘ бӘр ауҰлүа тҰңтҰ. ЖиҰрма минуттҰң жердегӘ екӘншӘ ауҰлүа алтҰ жҰлда екӘ мірте улардҰара алдҰм. Сол ауҰлүа баруҰма жіне бӘрнеше кҚн демалуҰма р&ңсат бермей, з&лҰмдҰң жасауда. Демек, менӘқ еншӘме тиген зақ - зақсҰздҰң. Б&л жердегӘ ңҰзметкерлер ҚкӘметтӘқ беделӘн, жеке бастҰқ араздҰүҰ жолҰнда ңолдануда.

Дегенмен, Юриңатңаахиминге жҚз мҰқ шҚкӘр етемӘн жіне нҰүметтӘ паш ету ҚшӘн айтамҰн. ОлардҰқ бҚкӘл ңҰсҰмдарҰ мен езгӘлерӘ Ү&ран н&рларҰн жарңҰратушҰ ңайрат пен жӘгер отҰна отҰн бохуалҰ ол оттҰ лаулатуда. Сол ңҰсҰмдардҰ к+рген ңайраттҰқ ңҰзҰуҰмен жайҰла тҚскен Ү&ран н&рларҰ Барлаүа үана емес, осҰ уілаÇттҰ, тӘптӘ мемлекеттӘқ басҰм б+лӘгӘн медресе жасадҰ. ОларардҰ ңбӘр ауҰлда ңамаулҰ деп ойлайдҰ. КерӘсӘнше, Барла дірӘс кҚрсӘсӘне, Испарта сҰндҰ Қлкен жерлер медресеге айналдҰ.

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّ۪ى
* * * * *
— 412 —

Бе Сол бРисале атанүан бесӘншӘ міселе

Ш КӨР РИСАЛЕСӨ
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪

БаÇндауҰ М&үжиза болүан Ү&ранда:

اَفَلَا يَشْكُرُونَ ٭ اَفَلَا يَشْكُرُونَ ٭ وَسَنَجْزِى الشَّ бар. نَ ٭ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَاَز۪يدَنَّكُمْ ٭ بَلِ اللّٰهَ فَاعْبُدْ وَ كُنْ مِنَ الشَّاكِر۪ينَ

деген аÇттар к+п ңайталанадҰ. Олар, ХалиңҰ-РахманнҰқ ң&лдарҰнанбетте тҰн еқ мақҰздҰ талабҰ шҚкӘр екенӘн к+рсетедӘ. ҮасиеттӘ Ү&ранда шҚкӘр етуге аса мін берӘп шҚкӘршӘлӘк ңҰлуүа шаңҰрадҰ. ШҚкӘр етпеу, берӘлген нҰүметтердӘ жоңңа шҰүару екендӘгӘн бӘлдӘрӘп, Рахман сҚресӘнде:

فَبِاَىِّ ا, Ү&раِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ

імӘрӘмен ңаҒарҰн шашҰп, отҰз бӘр рет ңатақ жіне ңорңҰнҰш бер ескерту жасайдҰ. ШҚкӘр етпеудӘқ сенбеу, жоңңа шҰүару екенӘн айтадҰ.

акӘмнӘкметке толҰ Ү&ран жаратҰлҰстҰқ нітижесӘ шҚкӘр екенӘн бӘлдӘрсе, мҰна алҰп Ү&ран тірӘздес ілем де жаратҰлҰстҰқ мақҰздҰ нітижесӘ шҚкӘр екендӘгӘн к+рсетеХаң ТаткенӘ, ілемге зер салҰп ңарасаң, онҰқ ң&рҰлҰсҰ шҚкӘрмен тоүҰсҰп, шҚкӘрмен нітижеленедӘ. БҚкӘл нірсе белгӘлӘ бӘр маүҰнада шҚкӘрмен &штасҰп жатҰр. Бейне бӘр мҰна жаратҰлҰс аүашҰнҰқ еқ мақҰздҰ жемӘсӘ ШҚкӘр. Сондай-аң, ілем аттҰ фабриканҰқ оүарҰ р +нӘмӘнӘқ де еқ сапалҰсҰ ШҚкӘр екенӘн к+ремӘз. СебебӘ, жаратҰлҰстҰ бӘр шеқбер тірӘздӘ десек, діл ортасҰнда тӘршӘлӘк жаратҰлүан. БолмҰс атаулҰ тӘршӘлӘкпен тҰүҰз байланҰстҰ, сонҰқ игӘлӘгӘ ҚшӘн ңажеттӘлӘкт пітуандӘрӘп, соүан ңҰзмет етедӘ. Демек, ілемдӘ жаратңан АллаҒ, онҰқ ӘшӘндегӘ тӘршӘлӘктӘ тақдаүан. СосҰн тӘршӘлӘк иелерӘн, жан-жануарлардҰ бӘр шеқбер тҚрӘнанда аатҰп, онҰқ ортасҰна

— 413 —

адамдҰ ңойүан. Бейне бӘр тӘршӘлӘк иелерӘнен талап етӘлген маңсаттар адамүа кеп тӘрелӘп, сонҰмен байланҰсҰп жатңандай, кҚллӘ тӘршӘлӘк иелерӘ адамзаттҰқ жҚгенсҰна шоүҰрланҰп, оүан ңҰзметшӘ болҰп, бас иедӘ. Адамзат оларүа ҚстемдӘк етедӘ. Демек, Халиң-Ұ ЗҚлджілал тӘршӘлӘк иелерӘнӘқ ӘшӘнен адамдҰ тақдаүан, оүан ерӘк-иңтиÇр берген.

ЕндӘ адамзат ілемӘне ңарасаң, тӘптӘ жануарлар ілемӘ де бӘр шеқбер БеттерҰ. ШеқбердӘқ наң ортасҰнда рҰзҰң орналасңан. БарлҰң адамдардҰ, тӘптӘ жануарлардҰ да рҰзҰңңа ң&мар ңҰлҰп, бірӘн рҰзҰңңа ңҰзметшӘ Ғім тіуелдӘ етӘп ңойүан. Оларүа ҚкӘм жҚргӘзе+рсетӘрҰзҰң. АллаҒ таүала рҰзҰңтҰ ауңҰмҰ кеқ, мол ңазҰна ңҰлҰп, ӘшӘн шексӘз нҰүметтермен толтҰрүан. ТӘптӘ рҰзҰңтҰқ сан-алуан тҚрлерӘнӘқ тек бӘр үана тҚрӘн тану ҚшӘн тӘлге дім айҰру ңабӘлетӘн берӘп,зҰп, мтҚрлӘ таүам болса, сонша нҚкте, сонша таразҰ орнатңан. Демек, рҰзҰңтҰқ ӘшӘнде ілемдегӘ еқ үажайҰп, +те бай жіне керемет аңиңат бар.

Юр нірсе рҰзҰңтҰқ айналасҰна жиналҰп, онҰмен тҰүҰз байланҰстҰ дедӘк. Сол сБ&л де рҰзҰңтҰқ +зӘ де барлҰң тҚрлерӘмен рухани немесе заттҰң жаүҰмен, хал-жаүдаймен Çки тӘлмен болсҰн, ңай жаүҰнан да шҚкӘр арңҰлҰ болҰп, шҚкӘрдӘқ арңасҰнда бар, шҚкӘр еткӘзедӘ, шҚкӘрдмнҰқ шетедӘ. СебебӘ рҰзҰңңа деген тібет-зауҰңтҰқ +зӘ фҰтри шҚкӘр, Çүни ңоспасҰз, таза шҚкӘрдӘқ бӘр тҚрӘ. Ліззат алу мен рахатңа бату да парңҰнсӘз амай жасалатҰн шҚкӘршӘлӘк. М&ндай шҚкӘршӘлӘк хайуандарүа тін. Олар осҰлай шҚкӘр етедӘ. Тек адам баласҰ үана адасушҰлҰң пен кҚпӘрлӘктӘқ кесӘрӘнен ілгӘ фҰтрина ишаүи шҚкӘрдӘқ +қӘн +згертедӘ де шҚкӘрден ширкке тҚседӘ Çүни АллаҒңа серӘк ңосадҰ.

Сондай-аң, нҰүметтӘқ рҰзҰң болатҰн тҚрӘн алар болсаң, олардҰқ +те ісем тҚрӘ мен тамаша пӘшӘндҰрсҰңт&пар иӘстерӘ мен тӘл ҚйӘрер дімдерӘ бар. МӘне, б&лар шҚкӘр етуге шаңҰратҰн себептер. Ол тӘршӘлӘк иелерӘн ң&лшҰндҰрҰп, ҰнтасҰн арттҰрадҰ, жаңсҰ к+ргӘзӘп, ң&рмет еткӘзедӘ. Б&л аратҰлани шҚкӘр ету болҰп саналадҰ. СаналҰ жандардҰқ назарҰн +зӘне аударҰп ңҰзҰңтҰрадҰ. НҰүметтердӘ ңадӘрлеу сезӘмӘн оÇтадҰ. ОсҰлайша Ç хал-жаүдайҰмен Ç Әнуге кетӘмен шҚкӘрге ҰнталандҰрадҰ, шҚкӘр еткӘзедӘ. ШҚкӘрдӘқ ӘшӘндегӘ аса ң&ндҰ, тіттӘ ліззат пен рахаттҰқ дімӘн татңҰзадҰ. çүни мҰна тіттӘ рҰзҰң пен нҰүметте, +зӘнӘқ сҰрт ңараүанда ңҰсңа жіне +ткӘншӘ л адамднан басңа, міқгӘ бӘтпейтӘн шҰнайҰ ліззат пен пік рахат бар Çүни, ол - Рахмани Әлтипат. Оүан тек шҚкӘр ету арңҰлҰ жетуге боладҰ. çүни, раңҰмүа толҰ ңазҰналардҰқ

— 414 —

жомарт иелүанҰ аҒ таүаланҰқ +те тіттӘ, баүа жетпес ӘлтипатҰн еске салҰп, б&л дҚниенӘқ +зӘнде ЖіннаттҰқ ліззатҰн рухани тҚрде татңҰзадҰ. МӘне, рҰзҰң шҚкӘр арңҰлҰ осҰндай ң&ндҰ да мол ңазҰна бола т&ра, шҚкӘр етпеудӘқ кесӘрӘнен +те т+мендеп, мін-маүҰнасҰн санала

"АлтҰншҰ С+зде" баÇндалүандай: ТӘлдӘқ дім айҰру ңабӘлетӘ, АллаҒтҰқ атҰмен Çүни рухани шҚкӘр мӘндетӘн атңара отҰрҰп рҰзҰңтҰ алүан кезде, ИліҒи релӘсӘн толҰ, аса бай асханалардҰқ шҚкӘр етушӘ тексерушӘ, ңадӘрлӘ баңҰлаушҰ деген жоүарҰ міртебеге ие боладҰ.

Егер ніпсӘ атҰмен Çүни рҰзҰң адҰ. БнӘ ойламай, шҚкӘрсӘз тҚрде рҰзҰңтҰ пайдаланса, тӘлдегӘ дім айҰру ңабӘлетӘ ілгӘндей жоүарҰ дірежелӘ, ңадӘрлӘ баңҰлаушҰ міртебесӘнен тҚсӘп, асңапен бобрикасҰнҰқ ңарауҰлҰ, ңарҰн аттҰ ңоранҰқ кҚзетшӘсӘ деқгейӘне ң&лдҰрап кетедӘ. РҰзҰңтҰқ ңҰзметшӘсӘ болүан тӘлдӘқ шҚкӘр етпеуӘ арңҰлҰ ң&лдҰрап кеткенӘ секӘлдӘ, рҰзҰңтҰқ да мінӘсӘ жоүаладҰ, басңа ңҰзметшӘлер де діл солай азҰп-тозҰп кетедӘ. ЯтӘншӘ срүҰ міртебесӘнен еқ т+менгӘ деқгейге тҚседӘ. ЮлемдӘ ЖаратушҰнҰқ хикметӘне ңайшҰ ірекет еткен боладҰ.

ШҚкӘршӘлӘктӘқ +лшемӘ: ңанаүат ңҰлу, ҚнемдӘ пайдалану жіне ризашҰлҰң.

ШҚкӘрсӘздӘктӘқ +лшемӘ: ашк+здӘк, шасипаттгу жіне ң&рметтемеу. Арам, адал деп талүамай жей беру.

Иі, ашк+здӘк деген АллаҒңа шҚкӘр етпеу үана емес, ол адамдҰ ң&р ңалдҰратҰн, ңор ңҰлатҰн жаман нірсе. ТӘптӘ, топтасҰп тӘршӘлӘк ететӘн мҚбарак ң&мҰрҰсңа, бейне бӘр дайданӘктӘқ кесӘрӘнен аÇңтҰқ астҰнда ңалҰп, жаншҰлап жатадҰ. ЯйткенӘ, бӘр тҚйӘр бидай онҰқ бӘр жҰлдҰң азҰүҰ бола т&ра, ңанаүат дегендӘ бӘлмей, ңолҰнан келсе, мҰқдаүан діндӘ &ÇсҰна тасҰп алуүа бар. Ал, мҚбарак бал арасҰ болса, ңанаүакӘмдеролүандҰңтан т+бемӘзде &шҰп жҚр. Үанаүат еткендӘктен жинаүан балҰн АллаҒтҰқ імӘрӘмен адамдарүа бередӘ.

Иі, Зат-Ұ АңдестӘқ, Çүни АллаҒтҰқ +зӘндӘк атҰ жіне еқ &лҰ есӘмӘ болүан ЛафзуллаҒтан кейӘнгӘ атҰ Рахман ей Н&р"ҰзҰңпен байланҰстҰ. Ал, оүан тек рҰзҰңңа шҚкӘр ету арңҰлҰ жетуге боладҰ. Эім РахманнҰқ бӘр маүҰнасҰ "Реззаң"ю(ризҰңтандҰрушҰ).

ШҚкӘрдӘқ тҚрӘ к+п. ОлардҰқ ӘшӘндегӘ еқ ауңҰм олардіне барлҰүҰн ңамтитҰн мазм&ндҰсҰ Намаз.

— 415 —

Эім, шҚкӘрдӘқ ӘшӘнде таза иман бар жіне ол наүҰз тіухидтӘ бӘлдӘредӘ. ЯйткенӘ бӘр тҚйӘр алманҰ жеп "ЮлхамдҚлиллаҒ" деген адам: "Б&л алмаен, калей ң&дӘрет ңолҰ берген сҰйлҰң. РаңҰмүа толҰ ңазҰнадан тӘкелей келген" деп, солай сенетӘндӘктен барлҰң нірсенӘ -ю(ҚлкендӘ-кӘшӘлӘ)>бӘр АллаҒтиÇңтҰ Әрет ңолҰна тапсҰрадҰ. Сондай-аң, бҚкӘл нірседен раңҰмнҰқ сіулесӘн к+редӘ. ШҚкӘр ету арңҰлҰ +зӘнӘқ толҰң иманҰн жіне наүҰз тіухид нанҰмҰн бӘлдӘредӘ.

ҺапҰл адамнҰқ астамшҰлҰңтҰқ кесӘрӘнен ңаншалҰңтҰ зиÇн шегетӘнӘн бӘр мҰсал арңҰлңойүандап берейӘн.

Міселен, бӘреу тіттӘ бӘр нҰүметтӘ жеп, оүан шҚкӘр етсе, ілгӘ желӘнген нҰүмет шҚкӘр арңҰлҰ н&рүа Ғім аңҰретте ЖіннаттҰқ бӘр миуасҰна айналадҰ. ЛіззатҰн алүан кезде, б&л АллаҒтҰқ ӘлтипатҰ, сздӘк желгӘсӘ екенӘн ойласа +зӘн керемет сезӘнӘп, міқгӘ баңи жалүасатҰн рахатңа б+ленедӘ. ОсҰндай рухани негӘз-тҚйӘндер мен нірселердӘ жоүарҰ міртебелерге ж+нелтедӘ. Ал заттҰң жаңтарҰ ңалдҰң болҰп, ңабҰңтарҰ болса, Çүни мӘнд байлатңарүан керексӘз заттарҰ, бос нірселер болса бастапңҰ ңалпҰна айналадҰ.

Егер шҚкӘр етпесе, ондай +ткӘншӘ ліззат тез аÇңталатҰндҰңтан +кӘнӘш пен ңайүҰүа саладҰ жіне +зӘ де рӘсӘншсоңҰмүа айналадҰ. Алмастай ңҰмбат нҰүмет к+мӘрге айналдҰ. Ал шҚкӘр арңҰлҰ ілгӘ уаңҰтша рҰзҰңтар міқгӘ баңи жемӘс бередӘ. ШҚкӘр етӘлмеген нҰүмет, керемет кҚйӘнен &сңҰнсҰз мен С енедӘ. ЯйткенӘ ол, үапҰл, дҚмбӘлез адамнҰқ ойҰнша рҰзҰңтҰқ пайдасҰ +ткӘншӘ ліззаттан соқ бос, тҚкке жарамайтҰн нірсе.

Иі, рҰзҰңтҰқ худус) +зӘне үашҰң ңҰлатҰн жаүҰ бар. Ол шҚкӘр арңҰлҰ к+рӘнедӘ. Юйтпесе, үапҰл, дҚмбӘлез адамдар мен адасңандардҰқ рҰзҰңңа деген ң&марлҰңтарҰ жай бӘр хайуандҰң. ОсҰлай салҰстҰрҰп ңарасақ, іҒл-и рекелӘтю(адасңандар)>мен бейңамдардҰқ ңаншалҰңтҰ зиÇн шегӘп жҚргенӘн тҚсӘнесӘқ.

ТӘршӘлӘк атаулҰнҰқ ӘшӘндегӘ рҰзҰңңа аса м&ңтажҰ адам баласҰ. АллаҒ Таүала адамзаттҰ +зӘнӘқ барлҰң есӘмдерӘн к+рсететӘн ауңҰмҰ кеқ айна, дӘктера толҰ ңазҰнасҰндаүҰ сансҰз сҰйлҰңтардҰ +лшеп, таразҰлап тартатҰн ң&ралдарүа ие, Ү&дӘретӘнӘқ м&үжизасҰ, бҚкӘл к+ркем есӘмдерӘнӘқ к+рӘнӘстерӘн, шеберлӘгӘнӘқ, ң&пиÇ сҰрларҰн пайҰмдап сараптай алатҰн жер жіҒаннҰқ халийдҰ. ДҚрӘнде жаратңан. СондҰңтан ол сансҰз ңажеттӘлӘктерге, заттҰң жіне рухани

— 416 —

азҰңтҰқ к+птеген тҚрӘне м&ңтаж. АдамдҰ осҰндай кҚрделӘ де бай жаратҰлҰс жеткӘйланҰстҰ еқ жоүарүҰ дірежеге к+теретӘн Çүни ахсін-Ә таңуимге шҰүаратҰн бӘрден-бӘр себеп, шҚкӘр. ШҚкӘр етпесе ісфіл-Ә сафилинге тҚседӘ, Çүни дірежесӘ ібден анҰ АүейдӘ, ірӘ Қлкен з&лҰмдҰң жасаүан боладҰ.

СонҰмен, міртебесӘ биӘк, дірежесӘ жоүарҰ жол, АллаҒңа ң&лшҰлҰң ету жіне ОнҰқ сҚйӘспеншӘлӘгӘне б+лену жолҰ. Ал, жоÇдҰ.+рт негӘзӘнӘқ еқ бастҰсҰ шҚкӘр ету. Ол т+рт негӘздӘ бҰлай суреттеген екен:

"Дер тариң-Ұ аджз-Ә мендий лазҰм амед чар чиз;

Аджз-Ұ Мутлаң, Фаңр-Ұ Мутлаң, Шіуң-Ә Мутлаң, ШҚкр-Қُمْ

ң, ей, азиз!"

çүни: Уа, үазиз достҰм! Мен &станүан "ілсӘздӘк" аттҰ жолда жҚру ҚшӘн, т+рт негӘздӘ &станүан ж+н.

Олар: МҚлдем ілсӘздӘк, ібден паңҰрлҰң, ңаттҰ ң&лшҰнҰс, шексӘз шҚкӘршӘлӘк.

اَللّайлард اجْعَلْنَا مِنَ الشَّاكِر۪ينَ بِرَحْمَتِكَ يَٓا اَرْحَمَ الرَّاحِم۪ينَ
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ редӘ. ۪يمُ
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ سَيِّدِ الشَّاكِر۪ينَ وَ الْحَامِد۪ينَ وَ عَلٰٓى اٰلِه۪ وَ صَحْبِه۪ اَجْمَع۪ينَ اٰم۪ينَ
وَ اٰخِرُ دَعْوٰيهُمْ اَنِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ згӘ жіلَم۪ينَ
* * * * *

АлтҰншҰ Рисале атанүан АлтҰншҰ Міселе

ОсманлҰша Мектубат ЖинаүҰнда жариÇланүандҰңтан м&нда жазҰлмадҰ.

* * * * *
— 417 —

ЖетӘншӘ Рисале атанүан ЖетӘншӘ Міселе

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ اам адаيمِ
قُلْ بِفَضْلِ اللّٰهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذٰلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ

Б&л міселе "ЖетӘ Ишарадан" т&радҰ.

ЮуелӘ Әқ киетӘ жариÇлау болҰп саналатҰн АллаҒтҰқ жірдемӘнӘқ бӘрнеше сҰрҰн тҚсӘндӘретӘн "ЖетӘ СебептӘ" баÇндаймҰз.

БӘрӘншӘ себеп: БӘрӘншӘ ДҚние ЖҚзӘлӘк СоүҰстан б&рҰн немесе сонҰқ бастапңҰ кездерӘнде тӘқ маү бӘр анҰң оңиүа к+рдӘм: Арарат ТауҰ деп аталатҰн мішҒҚр АүрҰ ТауҰнҰқ етегӘнде екем. БӘрден ол тау с&мдҰң бӘр тҚрде жарҰлдҰ. Таудай б+лшектердӘ дҚн ащҰ жір тарапҰна шаштҰ.

ОсҰндай с&мдҰң жаүдайда жан-жаүҰма ңарасам, марң&м анам жанҰмда екен: "АнашҰм, ңорҰңпа! Б&л АллаҒтҰқ імӘрӘ. Ол Рахим жіне Хаким" дедӘм.

ОсҰндай жаүдайда ерекше бӘр адам маүан імӘр еткендей: "Ү&ранз БӘрӘүжизалҰүҰн баÇн ет!" дедӘ. ОÇндҰм, тҚсӘнгенӘм мҰнау болдҰ: Алапат Қлкен оңиүалар боладҰ. Сол алапаттан кейӘн Қлкен ңоүамдҰң +згерӘс боладҰ&нда бҚлкен +згерӘстен кейӘн, Ү&раннҰқ айналасҰндаүҰ ңорүандар ңирайдҰ. Ү&ран ендӘ, тӘкелей +зӘн-+зӘ ңорүайтҰн боладҰ. Ү&ранүа шабуҰл жасаладҰ. Сол кезде ОнҰқ м&үжизалҰүҰ ң&рҰштай болат сауҰтңа айналадҰ. Сол м&үжизалардҰқ бӘрӘнӘқ, сол кезде орташк+здүуҰна, шамамнан тҰс болса да, мен секӘлдӘ бӘр адам таүайҰндаладҰ жіне таүайҰндалүанҰмдҰ да тҚсӘндӘм.

СонҰмен, Ү&раннҰқ м&үжизалҰүҰ Рисалей алмауңҰлҰ баÇндалдҰ. Олай болса, СонҰқ тамшҰларҰ мен берекеттерӘ секӘлдӘ болүан ңҰзметӘмӘздегӘ АллаҒтҰқ жірдемӘн айту да, сол м&үжизаларүа ңосалңҰ демеу, ендеше олардҰ айту керек.

ЕкӘншӘ себеп: Ү&ран Хаким - мҚршиулиеле &стазҰмҰз, имамҰмҰз, жол басшҰмҰз. Ол +зӘ +зӘн дірӘптеуде. Ендеше бӘз де Одан сабаң алҰп, ОнҰқ тіпсӘрӘн мадаңтаймҰз.

— 418 —
Сондай-аң, жазҰлүан С+здӘқ асҰқ +зӘндӘк бӘр тіпсӘрӘ жіне сол рисалелер Ү&ран аңиңаттарҰнҰқ меншӘгӘ жіне Ү&ран Хаким к+пшӘлӘк сҚрелерде, الٓرٰ жіне حٰمٓ деп, +зӘн кімӘл к+ркемдӘкпен к+здӘ піе, кемелдӘгӘн айтуда, лайҰң болүан маңтауҰн жеткӘзуде. Ендеше Рисалей Н&рда к+рӘнӘс тапңан Ү&ран ХакимнӘқ м&үжизалҰң сіулелерӘн жіне сол ңҰзметтӘқ ңабҰл екенӘнсҰна т белгӘ ретӘндегӘ Раббани инаÇттардҰқ к+рсетӘлуӘне мӘндеттӘмӘз. ЯйткенӘ, стазҰмҰз солай жасауда жіне бӘзге солай сабаң беруде.
шӘншӘ себеп:>КӘшӘпейӘлдӘлӘктен емес, білкӘм, С+здер жайлҰ бӘр аңиңаттҰ баÇн ету ҚшӘн бҰлай деймр бӘрӘздердегӘ аңиңаттар мен кемелдӘк менӘкӘ емес, Ү&рандӘкӘ жіне олар Ү&раннан шҰүуда. ТӘптӘ, ОнҰншҰ С+здӘқ +зӘ жҚздеген Ү&ран аÇттарҰнан сҚзӘлген н&рлҰ тамшҰлар. Язге рисنَاتِ дӘқ барлҰүҰ да сондай. Солай деп бӘледӘ екем, мен пінимӘн, пенде ретӘнде б&л дҚниеден кететӘнӘм анҰң. Юлбетте ондай баңи ңалатҰн бӘр нірсе, ондай кӘтап маүан байланбаса керек ірӘ байланбауҰ тиӘс. Сондай-аң, дӘн-намҰсдӘқ +з ӘстерӘне кедергӘ болатҰн кӘтаптҰ жеқу маңсатҰнда онҰқ иесӘн жамандап, кӘтапңа зиÇн тигӘзетӘн ідетӘ бар, ілбетте Ү&ран к+гӘнӘқ ж&лдҰздарҰна байланүан рисалелер, мен секӘлдӘ ңарсҰлҰңтарүа &шҰрап тӘлдеа ӘлӘгӘп, ң&лап ңала беретӘн ілсӘз тӘрекке байланбауҰ керек. Сондай-аң, адамдардҰқ ідеттегӘ тҚсӘнӘгӘ бойҰнша бӘр кӘтаптаүҰ ерекшелӘктердӘ сол кӘтаптҰқ ңайнар к+зӘ деп саналүан жазушҰнҰқ жеке жаүдайларҰнан ӘздейдӘ. Олай болса, ол Ү&рٍ عَلَиңаттардҰ мен секӘлдӘ бӘр кембаүалдан шҰүҰп жатҰр деп, тӘптӘ олардҰқ онда бӘрӘн иеленуӘм Қлкен хаңсҰздҰң болатҰндҰңтан ол рисалелер менӘқ меншӘгӘм емес, Ү&раннҰқ меншӘгӘ. Ү&раннҰқ ерекшҰ сиÇңҰларҰнан нір алүандҰүҰн ашҰп айтуүа міжбҚрмӘн. Иі, тіп-тіттӘ жҚзӘм шоңтарҰнҰқ ңасиетӘн онҰқ ң&рүаң сабаңтарҰнан ӘздемейдӘ! Мен де сондай бӘр кеуӘп ңалүан сабаңтаймҰн.

Т+ртӘншӘ себеп: Кейде +те кӘшӘпейӘлдӘк те нҰүметтӘ еӘн, аме &шҰратадҰ. Кейде нҰүметтӘ жариÇлап бӘлдӘру де жеке маңтанҰш боладҰ. ЕкеуӘ де зиÇн. Б&нҰқ жалүҰз шарасҰ сол, нҰүметтӘ елемеу де, маңтанҰш та болмауҰ керек. ЮсемдӘктер мен кемелдӘктердӘ паш етӘп, бӘраң онҰ +зӘне меншӘк аÇусҰ Муним-Ә ХаңиңидӘқ нҰүметӘ екенӘн к+рсету керек. Міселен, ңҰмбат тастармен безендӘрӘлген, маңтануүа т&ратҰн киӘмдӘ бӘреу саүан кигӘзсе жіне сол арңҰлҰ +те ң&лпҰр керек9

к+рӘнсеқ, сонда халҰң саүан: "МашаллаҒ, сен ң&лпҰрҰп кетӘпсӘқ!" десе. Егер сен кӘшӘпейӘлденӘп: "МҚлдем олай емес! Б&л не тійӘрӘ, ңайдаүҰ ң&лпҰрүандҰң?" десеқ, ол кезде нҰүметтӘ елемеу боладҰ. Ал ңҰмбат киӘмдӘ саүан кигӘзг#391

اерге ңатҰстҰ ң&рметсӘздӘк болҰп шҰүадҰ. Егер маңтанҰп: "Иі мен +те к+рӘктӘмӘн, мендей с&лу ңайда бар, мендей бӘреудӘ к+рсетӘқдершӘ ңане!" десарамас кезде асҰра маңтанҰш боладҰ.

МаңтанҰштан, елемеушӘлӘктен ң&тҰлу ҚшӘн: "Иі мен ң&лпҰрҰп кеттӘм, алайда, ідемӘлендӘрӘп т&рүан киӘм үой, ендеше б&л ісемдӘктер менӘкӘ емес, рис маӘмдӘ маүан кигӘзгендӘкӘ" деу керек.

Сол сиÇңтҰ, мен де даусҰм жетсе, бҚкӘл жер шарҰна жар салҰп: "Рисалей Н&р керемет, аңиңат, бӘраң менӘкӘ емес, Ү&ран ХакимнӘқ аңиңаттарҰнҰқ сіулелерӘ, сонҰқ ш&үҰлалар оүан ймӘн.

وَ مَا مَدَحْتُ مُحَمَّدًا بِمَقَالَت۪ى٭ وَ لٰكِنْ مَدَحْتُ مَقَالَت۪ى بِمُحَمَّدٍ

ҮаүидасҰ бойҰнша айтарҰм:

وَ مَا مَدَحْتُ الْقُرْاٰنَ بِكَلِمَات۪ى٭ وَ لٰكِنْ مَدَحْتُ كَلِمَات۪ى بِالْقُرْاٰنِ

çүни: «Ү&раннҰқ м&үжқкерӘс аңиңаттарҰн мен к+ркемдей алмадҰм, ідемӘ к+рсете алмадҰм, ңайта Ү&раннҰқ к+ркем аңиңаттарҰ, менӘқ с+здерӘмдӘ к+ркем еттӘ, асңаңтаттҰ» ШҰндҰң осҰ, олай болса Ү&ран аңиңаттарҰнҰқ к+ркемдӘгӘ атҰнан, "РисалеүҰ баÇ деп аталүан айналардҰқ к+ркемдӘктерӘн жіне сол айнаүа тҚсӘп т&рүан ИліҒи к+мектердӘ паш ету ң&птарлҰң жаүдай, нҰүметтердӘ паш ету болҰп саналадҰ.

БесӘншӘ себеп: БаÇүҰда бӘр іулиеден естӘп едӘм, ол адам да б&рҰнүҰ іулиелдҰ, таүайби ишараларҰнан шҰүарҰптҰ. ЯзӘ де к+з жеткӘзӘптӘ: "ШҰүҰс жаңтан бӘр н&р шҰүадҰ, бидүалар ңарақүҰлҰүҰн ҰдҰрататҰн боладҰ" деген. Мен сондай н&рдҰқ шҰүуҰна +те ҰнтҰзар болдҰм. БӘраң, гҚлдер к+ктемде шҰүадҰ. Ондай ңасиеттӘ гҚлдерге орҰнқ к+рӘеу керек. ТҚсӘнгенӘм мҰнау, б&л ңҰзметӘмӘзбен сол н&рлҰ заттарүа орҰн дайҰндауда екенбӘз. СонҰмен, ол бӘзге тиӘстӘ емес екен, ендеше "Рисалей Н&р" аттҰ н&рларүа тиӘстӘ ИліҒи жірдемдӘ баÇндауҰмҰз, жеке маңтанҰш пен +рк+кӘректайтҰн ебеп болмайдҰ, ңайта ол шҚкӘр айтуүа жіне нҰүметтӘ жариÇ етуге себеп боладҰ.

— 420 —

АлтҰншҰ себеп: "Рисалей Н&рдҰқ" жазҰлуҰ арңҰлҰ Ү&ранүа деген ңҰзметӘмӘзге берӘлген ш&үҰл марапат пен ң&лшҰнҰсңа себеп болҰқ ң&дббани инаÇттар - табҰс. ТабҰстҰ паш етуге боладҰ. ТабҰстан асҰп тҚссе, ИліҒи сҰй боладҰ. ИліҒи сҰйдҰқ паш етӘлуӘ рухани шҚкӘр боладҰ. Одан ірмен асса, бӘздӘқ еркӘмӘз араласпасамҰн&рани керемет болүанҰ. БӘз тек соүан б+ленушӘмӘз. М&ндай ңалаусҰз, хабарсҰз келген бӘр кереметтӘқ паш етӘлуӘ де зиÇнсҰз. Егер кідӘмгӘ кереметтердӘқ жоүарҰсҰна шҰүа ңалса, онда Ү&раннҰқ рухани Ә мен ӘгӘнӘқ сіулелерӘ болүанҰ. ОсҰлайша, иүжаз шешендӘгӘ айңҰндаладҰ. Юлбетте, иүжазүа жірдем еткеннӘқ де айңҰндауҰ иүжаз болүанҰ, ешңандай маңтанҰш пен астамшрсетед себеп болмайдҰ, ңайта хамд жіне шҚкӘрге себеп боладҰ.

ЖетӘншӘ себеп:>Аңиңатңа бойлап, аңиңаттҰ аңиңат деп танҰп бӘлетӘндей адамзаттҰқ жҚзҰстармксенӘ зерӘттеушӘлер емес ңой. РасҰнда, олар аңиңаттардҰ сҰрт к+рӘнӘсӘ мен жаңсҰ пиүҰлдарҰна ңарай, с+здерӘ сенӘмдӘ адамдардан есту, соларүа еру арңҰлҰ ңабҰлдайдҰ. ТӘптӘ, наңтҰ аңиңаттҰ елеусӘз бӘр мет пен естӘсе, онша мін бермейдӘ, ал мақҰзсҰз бӘр міселенӘ, танҰмал бӘр адам айтса, мақҰздҰ деп ойлайдҰ. МӘне, осҰүан байланҰстҰ мендей бӘр ілсӘз, елеусӘз бейшаранҰқ ңолҰндаүҰ имани жіне Ү&рани аңиңаттардҰқ мақҰзҰн, к+пшӘлӘк адамдарге де,зңарасҰ т&рүҰсҰнда т+мен тҚсӘрмеу ҚшӘн, бҰлай деп жар салуүа міжбҚрмӘн: "ұңтиÇрҰмҰз, хабарҰмҰз болмаса да, бӘреу бӘзге ңҰзмет еткӘзуде, бӘз бӘлмесек те, бӘздӘ мақҰздҰ Әстеنْ حَسмсауда". ДілелӘмӘз мҰнау: СанамҰз бен еркӘмӘзден тҰс жаүдайда жарҰлңауларүа б+ленӘп, оқайлҰңтар тууда. Ендеше, ол жірдем-инаÇттардҰ дауҰстап жар салуүа міжбҚрмӘз. болүанҰмен, жоүарҰдаүҰ"ЖетӘ Себепке">сҚйене отҰрҰп, бӘрнеше Раббани к+мек-инаÇттарүа ишара етемӘз.

БӘрӘншӘ ишара: ЖиҰрма СегӘзӘншӘ ХаттҰқ СегӘзӘншӘ МіселесӘнӘқ БӘрӘншӘ Т&жҰрҰмҰнда баÇндалүан "сійкестӘк" міселесӘ. СонҰмен, МуүжиӘледӘ,Ахмедие Б+лӘмӘнӘқ, шӘншӘ ИшаратҰнан бастап, сонау Он СегӘзӘншӘ ИшаратҰна дейӘн к+шӘрӘлӘп жазҰлүан алпҰс бетте к+шӘрушӘ ідейӘ жасамаса да, тӘптӘ олай етудӘ ойламаса да, екӘ беттен +зге бҚкӘл беттерде керемет Қй, зӘкӘен, екӘ жҚзден астам "Расул Юкрам АлейҒиссілату Уіссілам" с+зӘ бӘр-бӘрӘне ділме-діл келӘп т&р. КӘмде кӘм екӘ бетке Ұнсаппенен ңараса, м&нҰқ мҚлде

— 421 —

кездейсоңтҰң еместӘгӘн растайдҰ. Ал кездейсоңтҰң, ірӘ кетс%< ЖИұбетте, +зара &ңсас с+здер к+п болса, жартҰлай сійкес келуӘ мҚмкӘн, онда да бӘр-екӘ бетте үана тҚгелдей сійкес келуӘ мҚмкӘн. Ендеше, бҚкӘл беттерде "Расул Юкрам АлейҒиссілату Уіссілам" с+зӘ екеу емес, Қшеу еаттарү+ртеу емес, сан мірте бӘр +лшеммен ҚстӘ-ҚстӘне ҚйлесӘп, діл келуӘ, ілбетте, кездейсоң болуҰ мҚмкӘн емес. Сондай-аң, бӘр-бӘрӘнен хабарсҰз сегӘз к+шӘрмешӘ "ЖҚрелмаүан сійкестӘк, б&л жерде үайби ишара бар екенӘн к+рсетедӘ. Шешен ідебиетшӘлердӘқ кӘтаптарҰнда, шешендӘк с+з саптаудҰқ дірежелерӘ болүанҰмен, Ү&ран ХакимдегӘ шешендӘк, м&үжиза дірежесӘнде, шешендӘкте оүан жету ешкӘмнӘқ де ретӘндн келмейтӘнӘ секӘлдӘ, ПайүамбарлҰң м&үжизалардҰқ айнасҰ болүан Он ТоүҰзҰншҰ Хат пен Ү&рани м&үжизалардҰқ тіржӘманҰ болүан ЖиҰрма БесӘншӘ С+з, жіне Ү&раннҰқ +зӘндӘп айтатіпсӘрӘ болүан Рисале-и Н&рдаүҰ сійкестӘк, барлҰң кӘтаптардан жоүарҰ, даралҰң дірежесӘн к+рсетедӘ. Б&дан мҰнанҰ тҚсӘнуге боладҰ: Ү&рани жіне Ахмеди м&үжизалардҰқ +зӘндӘк бӘр кіраматҰ сол айналарда к+рӘнуде, шаүҰлҰсуда.

ЕкӘншӘ ишүандар&ран ңҰзметӘне ңатҰстҰ Раббани инаÇттардҰқ екӘншӘсӘ мҰнандай: Хаң Таүала мен секӘлдӘ ңаламсҰз, жартҰлай сауатсҰз, елден жҰраң, ңарҰм-ңатҰнасңа тиҰм салҰнүан адамүа ңуаттҰ да шҰншҰл,Ұнадайр да адал... ңолдарҰндаүҰ ңаламдарҰ алмас ңҰлҰш секӘлдӘ болүан жанкештӘ достардҰ к+мекшӘ етӘп сҰйладҰ. ЮлсӘз иҰүҰма +те ауҰр келетӘн Ү&рани мӘндеттердӘ, осҰндай жанкештӘ достарҰмнҰқ ра к+м арттҰ. ОсҰлайша, кеқшӘлӘгӘнӘқ жарҰлңауҰ арңҰлҰ жҚгӘмдӘ жеқӘлдеттӘ. Б&л берекелӘ жамаүат,ю(ХулусидӘқ айтуҰ бойҰнша) "сҰмсҰз телеграф торабтарҰ",ю(СабридҰқ айтуҰнша)>"Н&р фабрикаларҰнҰқ тоүҰн +ндӘретӘӘқ де циÇ" секӘлдӘ. Яз ерекшелӘктерӘ мен осҰндай асҰл ңасиеттерӘне ңосаю(таүҰ да СабридҰқ айтуҰнша)>үайби сійкестӘк жаүдайҰнда ң&лшҰнҰс пен жанкештӘлӘкте, ңайсарлҰң пен адаҰүҰлҰп бӘр бӘрӘне +неге болдҰ. Ү&раннҰқ сҰрларҰ мен ИманнҰқ н&рларҰн жан жаңңа жаŞларҰ, барлҰң жерге жеткӘзулерӘ, діл мҰнадай уаңҰтта (Çүни ірӘптер +згерген, баспахана жоң, ж&рттҰқ иман н&рҰна м&ңтаж кезӘнде) кедергӘ болатҰн жіне ң&лшҰнҰстҰ б&зан жебеп себептер бола т&ра, б&лардҰқ кімӘл ңайратпен ӘркӘлмей кӘрӘскен б&л ңҰзметтерӘ расҰнда Ү&рани керемет, анҰң ИліҒи инаÇт. Иі, іулиелӘктӘқ кереметӘ болатҰнҰ сиÇңтҰ, таза ниеттӘқ де кереметӘ бар.

— 422 —
ШҰн к+қӘлмен берӘлудӘқуханиÇреметӘ бар. ЮсӘресе, АллаҒ жолҰндаүҰ бауҰрластҰңтҰқ аÇсҰнда достардҰқ шҰнайҰ ҰнтҰмаүҰнҰқ к+п кереметтерӘ боладҰ. ТӘптӘ, осҰндай бӘр жамаүаттҰқ рухани т&лүасҰ кімӘл іулие саналҰп,اِلَّاңа б+ленедӘ.

МӘне, ей бауҰрларҰм! Ей, Ү&ран ңҰзметӘндегӘ достарҰм! БӘр ңамалдҰ алүан іскери б+лӘмнӘқ командирӘне бҚкӘл бедел мен барлҰң олжанҰ беру ңандай ідӘлетсӘздӘк, ңйтҰн д болса, рухани т&лүақҰздҰқ кҚшӘмен жіне ңаламдарҰқҰзбен ңол жеткӘзген жеқӘстегӘ АллаҒтҰқ жарҰлңауҰн мендей бӘр бейшараүа тели алмайсҰқдар! Юлбетте, м&ндай бӘр берекелӘ жамаүатта үайби сійкестӘктерден де артҰң бӘр тҰлсҰм ишара бар. М&нҰ менадан +зӘммен к+рудемӘн, бӘраң онҰ іркӘмге жіне ж&рттҰқ бірӘне к+рсете алмаймҰн үой.

шӘншӘ ишара: Рисалей Н&р кӘтапшаларҰнҰқ Иман мен Ү&раннҰқ тҚргедҰ аңиңаттарҰн тоқмойҰн дӘнсӘзге де анҰң тҚрде ділелдеуӘ үайби ишара, ИліҒи инаÇт. ЯйткенӘ, Иман мен Ү&ран аңиңаттарҰнда сондай тҰлсҰм сҰрлар бар. ОлардйсҰқ.

ну жолҰнда атаңтҰ ойшҰл Ибн Сина +з ілсӘздӘгӘн мойҰндаүан едӘ: "АңҰл б&үан жол таба алмас!" деген болатҰн. ОнҰншҰ С+з рисалесӘ, сондай дана адам жете алмаүан аңиңаттардҰ ңарапайҰм халҰңңміселебалаүа да тҚсӘндӘрӘп бердӘ.

Міселен, жазмҰш сҰрҰ мен адамнҰқ +зӘндӘк кӘшкентай ерӘк-ңалау міселесӘнӘқ шешӘмӘн атаңтҰ Саүд Тафтазани сҰндҰ бӘр ү&лама ійгӘлӘ "М&ңаддамати Исна Ашер" аттҰ тҚсӘндӘрме кӘтабҰнда ңҰрҰң-елу бетте зорүа жеткӘзгед Ара. Ал, онҰ тек ңана оңҰмҰстҰларүа арнаүан болатҰн. Діл сол міселенӘ ЖиҰрма АлтҰншҰ С+здӘқ ЕкӘншӘ б+лӘмӘнӘқ екӘ бетӘнде толҰүҰмен жіне к+пшӘлӘкке тҚсӘнӘктӘ етӘп айтҰп +ткен. Б&л ИидаларарҰлңау емегенде не?

Сондай-аң, бҚкӘл аңҰлдардҰ тақданҰста ңалдҰрүан жіне ешбӘр философиÇ шешӘмӘн таппаүан, ілемнӘқ жаратҰлҰс сҰрҰ мен үаламнҰқ тсҰ кел атанүан жіне лҰ Ү&раннҰқ м&үжизалҰүҰмен айңҰндалүан сол аса ңиҰн тҰлсҰм, тақүаларлҰң ж&мбаң, ЖиҰрма Т+ртӘншӘ хат пен ЖиҰрма тоүҰзҰншҰ С+здӘқ соқҰнда кейбӘӘздӘ нҚктеде жіне ОтҰзҰншҰ С+здегӘ атомдардҰқ ң&бҰлҰсҰна ңатҰстҰ алтҰ хикметте шешӘлген болатҰн. ҺаламдаүҰ тақүажайҰп ңозүалҰстардҰқ тҰлсҰмҰн жіне үаламнҰқ жаратҰлҰсҰ мен нітижесӘнӘқ ж&мбаүҰн шешӘп, атомдардҰқ ң&бҰлҰсҰндаүҰ ірекетلُ اللкмет сҰрҰн жайҰп салүан едӘ. Ол кӘтаптар жарҰңңа шҰңңан, ңарап к+руге боладҰ.
— 423 —
Жіне де, Ахадиет сҰрҰ мен серӘгӘ жоң Рубубиет бӘрлӘгӘн жіне АллаҒтҰқ бӘзге +те жаңҰндҰүҰн, бӘздӘқ ОдадӘмӘз, екендӘгӘмӘз жайлҰ тақүаларлҰң аңиңаттардҰ Он алтҰншҰ С+з бен ОтҰз екӘншӘ С+з толҰң тҚсӘндӘрген. ИліҒи ң&дӘретке салүанда атомдар мен планеталар бӘрдей екендӘгӘн жіне ңайта тӘрӘлу болатҰн лҰ Хаширде бҚкӘл рух иелерӘнӘқ тӘрӘл соқ, р үана нірсе тӘрӘлгендей ЖаратушҰнҰқ ң&дӘретӘне оқай екендӘгӘ жіне АллаҒтан басңа кҚштӘқ үаламнҰқ жаратҰлҰсҰна араласуҰ мҚмкӘн еместӘгӘ, ондай ойдҰқ аңҰлүа сҰйҰмсҰз екендӘгӘн кімӘл тҚсӘндӘрген ЖиҰрмасҰншҰ ХаттаүмҰсалдُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَد۪يرٌ

кілимасҰнҰқ баÇнҰнда жіне ш тімсӘлдӘ ңамтитҰн сонҰқ ҮосҰмшасҰнда Уахдат сҰрҰ ашҰлүан болатҰн.

Жіне де, Иман мен Ү&ран аңиңаттарҰнҰқ соншалҰңтҰ ауңҰмҰ кеқ, онҰ еқ жоүарүҰ п аталтҚсӘнӘк ңамти алмауҰна ңарамастан, мен секӘлдӘ зейӘнӘ нашарлаүан, жаүдайҰ т+мен, ңарайтҰн кӘтабҰ да жоң, шимай жазумен ңиналҰп жазатҰн адам арңҰлҰ сол аңиңаттедӘ. МбасҰм к+пшӘлӘгӘнӘқ тереқ сҰрларҰнҰқ к+рӘнӘс табуҰ, тӘкелей Ү&ран ХакимнӘқ рухани м&үжизалҰң ӘсӘ. Раббани инаÇттҰқ бӘр к+рӘнӘсӘ жіне +те кҚштӘ үайби ірӘ т.

Т+ртӘншӘ ишара: Елу, алпҰс рисаленӘқю(ҮазӘр жҚз отҰз)>ихсан-сҰй етӘлгенӘ сонша, мен секӘлдӘ ойҰ таÇз, шабҰтңа еретӘн, тіптӘштеп тексеруге уаңҰт таба алмайтҰн бӘр адам бҰлай т&рсҰн, тӘптӘ +те аңҰлдҰ зертеушӘлердаүҰндҰлүан бӘр топтҰқ да ңайрат-жӘгерӘмен жасалмайтҰн нірсенӘқ жазҰлуҰ, тӘкелей ИліҒи инаÇт екендӘгӘн к+рсетедӘ. ЯйткенӘ, бҚкӘл рисалелердегӘ барлҰң тереқ аңиңаттар, тімсӘлдер арңҰлҰ жеткӘзӘлӘп, ӘлӘмӘадҰ. ОауатсҰздарүа да дірӘс беруде. Ал ендӘ, ол аңиңаттардҰқ к+бӘн Қлкен үалҰмдар "тҚсӘндӘруге келмейдӘ" деп, сауатсҰздар бҰлай т&рсҰн, тӘптӘ үалҰмдарүа тҚсӘндӘре емес,шҰ едӘ. С+йтӘп, еқ &заң аңиңаттардҰ мҚлдем жаңҰндатҰп, сауатсҰз бӘр адамүа сабаң берердей бӘр деқгейде, мен секӘлдӘ тҚрӘкшесӘ нашар, с+здерӘнӘқ к+бӘ тҚсӘнӘксӘз жіне б&рҰннан берӘ ңарапайҰм нірселердӘ де ңиҰндатҰп жӘберетӘн адам ретӘнде атҰ, ешбӘн жіне б&рҰнүҰ кӘтаптарҰ сол жаүҰмсҰз атаүҰн растайтҰн бӘр адамнҰқ, осҰндай тақүаларлҰң шешендӘкпен жеқӘл баÇндауҰ, ілбетте, еш шҚбісӘз инаÇтт адамүгӘсӘ. Ал б&лар онҰқ +з +нерӘ болуҰ мҚмкӘн емес. Ү&ран КірӘмнӘқ рухани м&үжизаларҰнҰқ бӘр к+рӘнӘсӘ жіне Ү&рани тімсӘлдердӘқ шаүҰлҰсҰ.

— 424 —

БесӘншӘ ишара: Рисалелер ңанша к+п таралса да, еқ ҚлкеҰқ баÇмнан бастап, сонау еқ сауатсҰз адамүа дейӘнгӘ жіне аса таңуа іулиеден бастап, сонау еқ ңҰқҰр, дӘнсӘз философңа дейӘнгӘ іртҚрлӘ деқгейдегӘ адамдар б&л СебеблердӘ к+рӘп, оңҰп тӘптӘ, бӘр тобҰ шапалаңтарҰн жегеннӘқ +зӘнде, сҰнап мӘнемеулерӘ жіне іркӘм +з дірежесӘне ңарай пайдасҰн к+рулерӘ, тӘкелей Раббани инаÇт жіне Ү&рани керемет. Сондай-аң, к+птеген зерттеулер мен тексерулер нітижесӘндӘқ кел жазҰлатҰн м&ндай шҰүармалар ідеттен тҰс жҰлдамдҰңпен ой-пӘкӘрдӘ шатастҰратҰн ңиҰн-ңҰстау уаңҰтта жазҰлуҰ да инаÇт ӘсӘ. Раббани кіде-сҰй.

Иі, бауҰрларҰмнҰқ к+пшӘлӘгӘ жанҰмдаүҰ достарҰм мен н кездшӘлер бӘледӘ, Он тоүҰзҰншҰ ХаттҰқ бес б+лгӘ бӘрнеше кҚн ӘшӘнде, кҚнӘне екӘ Қш саүат жіне бас-аÇүҰ он екӘ саүатта ешбӘр кӘтап бетӘн ашпастан жазҰлдҰ. ТӘптӘ, еқ мақҰздҰ бӘр б+лӘ аталал б+лӘмдегӘ Расул Юкрем АлейҒиссалату Уасалам с+зӘнен пайүамбарлҰңтҰқ м+рӘн анҰң к+рсетӘп т&рүан Т+ртӘншӘ б+лӘгӘ Қш-т+рт саүатта тау ӘшӘнде, жақбҰрдҰқ астҰнда жадҰмнан жазҰлдҰ. ОтҰзҰншҰ С+з секӘлдӘ мақҰздҰ ірӘ +те нізӘк міселелер ңаралүан адамдҰ, алтҰ саүаттҰқ ӘшӘнде баң ӘшӘнде жазҰлүан. ЖиҰрма СегӘзӘншӘ С+з СҚлайманнҰқ баңшасҰнда, ірӘ кетсе екӘ саүат ӘшӘнде жазҰлдҰ. К+птеген рисалелер осҰндай жаүдүандаразҰлдҰ. МенӘқ б&рҰннан берӘ ңиналүан немесе тҰүҰрҰңңа тӘрелген кезӘмде еқ ашҰң аңиңаттардҰ +зӘм жеткӘзе алмайтҰнҰмдҰ, тӘптӘ, бӘле алмайтҰнҰмдҰ жаңҰн достарҰм бӘлдӘ. ЮсӘресе, табадҰжаүдайүа ауру-сҰрңауҰм ңосҰлса, одан сайҰн менӘ дірӘстен, жазудан тҰÇ тҚсетӘнӘне ңарамастан, еқ мақҰздҰ С+здер мен рисалелер ңаттҰ ңиналүан жіне ауру кезӘмде +те ш&үҰл тҚйңақдазҰлуҰ тӘкелей ИліҒи инаÇт, Раббани сҰй, Ү&рани керемет болмаүанда не!?

Үандай кӘтап болмасҰн, м&ндай ИліҒи жіне Имани аңиңаттар жайлҰ айтңан кезде, ңалай болүанда да кейбӘр міселелерӘ, кейбушҰ томдарүа зиÇн беретӘн болүандҰңтан бар міселе іркӘмге айтҰла бермеген. Ал, б&л рисалелердӘқ осҰ уаңҰтңа дейӘн ешкӘмгею(к+пшӘлӘктен с&радҰм)>керӘ ісерӘ, терӘс ңҰлҰң, зейӘнӘн б&зу секӘлдӘ зиÇн бермеуӘ тӘкелей бӘр үақгӘ деара, Раббани инаÇт екендӘгӘ анҰң нірсе.

АлтҰншҰ ишара: ҮазӘр мҰнаүан к+зӘм анҰң жетӘп отҰр. ЯмӘрӘмнӘқ басҰм б+лӘгӘн +з ңалауҰммен, мҚмкӘншӘлӘгӘммен, саналҰ тҚрдегӘ +з билӘгӘммен +ткӘзбеген екейтару ЯмӘрӘмнӘқ арнасҰ Ү&ран

— 425 —
Хакимге ңҰзмет ететӘн рисалелермен нітижеленетӘн неше тҚрлӘ иӘрӘмдерден +тӘптӘ. ҺҰлҰм жолҰндаүҰ бҚкӘл +мӘрӘм осҰүан дайҰٓا اِلолүан сиÇңтҰ. С+здер арңҰлҰ ортаүа шҰңңан Ү&раннҰқ м&үжизаларҰ сонҰқ нітижесӘ болүан екен. ТӘптӘ, осҰ жетӘ жҰлдан бергӘ елден жҰраң айдалуҰм, себепсӘзден себепсӘз жҰраңтаүҰ бӘр ауҰлда жалүҰз +мӘр кешуӘм б&рҰннан берӘ ҚйренӘскүҰ топамдҰң +мӘрдӘқ ңаүидаларҰнан жиӘркенӘп, олардҰ тірк етуӘм Ү&ран ңҰзметӘн шҰнайҰ ҰңҰласпен, таза ниетпен атңаруҰм ҚшӘн болүанҰна кҚмінӘм ңалмадҰ. ТӘкезӘгеүан ңаншама рет жасалүан ңҰспаңтардҰқ, ңинаулардҰқ, з&лҰмдҰңтардҰқ артҰнда зейӘнӘмдӘ Ү&раннҰқ сҰрларҰна үана б&ру, басңа нірселерге мойҰн б&рүҰзбау сҰндҰ к+мек ңолҰнҰқ т&рүанҰ кҚмінсӘз. ТӘптӘндӘгӘнндарҰ кӘтап оңҰп, олардҰ талңҰлауүа ң&штар болҰп т&ратҰн рухҰм ондай Әстен мҚлдем бас тарттҰ. М&ндай жалүҰздҰңта, ж&банҰш пен байҰз табуүа себеп болатҰн кӘтап оңудҰ маүан тірк еткӘзген, тек Ү&ран аÇттарҰнҰқ ма т+зӘмүҰз &стаз болуҰ ҚшӘн екендӘгӘн &ңтҰм.

Сондай-аң, жазҰлүан еқбектер, рисалелерю(басҰм к+пшӘлӘгӘ)>сҰрттан ешбӘр себеп болмаса да рухҰмнан туҰндаүан ңажетӘлӘкке байланҰстҰ кенеттен, бӘрден болатҰн. КейӘн, кейбӘр достарҰма к+рсетҰ" дегзӘмде, "ҮазӘргӘ заманнҰқ жараларҰна дауа" дейтӘн. Б&л рисалелер жан жаңңа жайҰлүаннан кейӘн барҰп, к+птеген достарҰмнҰқ жаүдайларҰнан тҚсӘнӘктӘ болдҰ, діл сол уаңҰттаүҰҰқ шиктӘлӘкке сійкес дертке шипа дірӘ болүан екен. МӘне, +з ңалауҰм мен санамнан тҰс жоүарҰдаүҰ айтҰлүан жаүдайлар мен +мӘрӘмдегӘ ң&бҰлҰстар, іртҚрлӘ ӘлӘмдердӘ ідеттен тҰс тіпӘштеп зерттеуӘерӘ жандай киелӘ нітиже беруӘ ҚшӘн болүандҰүҰна, +те кҚштӘ ИліҒи инаÇт, Раббани жарҰлңау екендӘгӘне шҚбім ңалмадҰ.

ЖетӘншӘ ишара: Б&л ңҰзметтегӘ бес алтҰ жҰл ӘшӘнде, артҰң айтңандҰүҰм емес, жҚздегенр ңарс сҰй, Раббани к+мек пен Ү&ран кереметтерӘн +з к+зӘмӘзбен к+рдӘк. БӘр б+лӘгӘне Он алтҰншҰ Хатта ишарат еттӘк. БӘр б+лӘгӘн ЖиҰрма алтҰншҰ ХаттҰқ Т+ртӘншӘ таңҰрҰбҰнҰқ міселелерӘнде, бӘр б+лӘгӘн Жи кӘргеегӘзӘншӘ ХаттҰқ шӘншӘ міселесӘнде баÇндап +ттӘк. МенӘқ жаңҰн достарҰм онҰ бӘледӘ. ЮрдайҰм жанҰмдаүҰ досҰм СҚлейман ЮпендӘ к+бӘн бӘледӘ. ЮсӘресе, С+здердӘқ жіне рисалелердӘқ жайҰлуҰ мен тексерӘп тҚзетуӘнде, орҰн-орҰнҰнай бӘр уҰнда жіне алүашңҰ жазҰлуҰ мен

— 426 —

тҚзетӘлӘп жазҰлуҰнда кҚткенӘмӘзден де артҰң кереметтей ңолайлҰлҰң туҰндадҰ. Ү&ран кереметӘ екенӘне кҚмінӘмӘз ңалмадҰ. М&ндай мҰсалдар жҚздеп кездеседӘ.

СонҰмен ңатар, кҚнда наңжаүҰнан да мейӘрӘммен рҰзҰңтан-дҰрҰлудамҰз, к+қӘлӘмӘздӘқ сіл үана ңалауҰн ңанаүаттандҰру ҚшӘн бӘздӘ б&л ңҰзметке ж&мсап отҰрүан инаÇт ИесӘ кҚткенӘмӘзден де артҰүҰн берӘп, жарҰлңап жатңандҰүҰн к+рсеттӘ. ТаүҰсҰн, таүҰ... МӘне, б&л жаүдай аса ңуаҰқ талйби ишара, Çүни, бӘз б&л ңҰзметке ж&мсалудамҰз. РизашҰлҰүҰ шеқберӘнде жіне инаÇт аÇсҰнда бӘзге Ү&ран ңҰзметӘ жасаттҰрҰлуда.

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّ۪ى
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَжастҰңَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ صَلَاةً تَكُونُ لَكَ رِضَٓاءً وَ لِحَقِّه۪ اَدَٓاءً وَ здардҰ اٰلِه۪ وَ صَحْبِه۪ وَ سَلِّمْ تَسْل۪يمًا كَث۪يرًا اٰم۪ينَ
* * * * *

Жеке ңойҰлүан бӘр с&раңңа жауап

[ОсҰ инаÇт сҰрҰ б&рҰнҰраңта жеке жазҰлүан едӘ.ҰсҰ жортӘншӘ С+здӘқ соқҰна тӘркелген болатҰн. Үалай екенӘн ңайдам, к+шӘрмешӘлердӘқ к+бӘ &мҰтҰп кетӘп, жазҰлмай ңалүан едӘ. Демек, лайҰңтҰ орнҰ осҰ жер болса керек, сол ҚшӘн жатҰ екеңалҰптҰ.]

"НелӘктен сенӘқ Ү&раннан жазүан С+здерӘқде жиӘ &шҰрасатҰн ңуат пен ісер, басңа тіпсӘршӘлер мен үалҰмдардҰқ с+здерӘнде сирек кездеседӘ? Кейде бӘр жолда бӘр беттӘқ, бӘр бетте бӘр кӘтаптҰқ ісерӘн беруӘнӘқ сҰрҰ не?" - бӘрӘншрапсҰқ.

Жауап: (Тамаша жауап) Ондай бедел, Ү&раннҰқ м&үжизалҰүҰна тиӘстӘ болүандҰңтан маүан ңатҰсҰ жоң. СондҰңтан тартҰнбастан айтарҰм, солай екенӘ рас. ЯйткенӘ: ЖазҰлүан С+здер суреттеу емес,

— 427 —

растау. ТісӘлӘӘқ орн, иман. ТанҰм емес, куілӘк ету, к+з жеткӘзу. ЕлӘктеу емес, зерттеу. Жаңтасу емес, &үҰну. СопҰлҰң емес, аңиңат. Дауласу емес, ділел. Б&л сҰрдҰқ хикметӘ мҰнау: Б&рҰнүҰ уаңҰтта иман негӘздерӘ мҰзүҰмастай мҰүҰм жіне шабуҚйӘндеан аман едӘ, тісӘлӘм кҚштӘ едӘ. ӨшкӘ &саң міселелерде үалҰмдардҰқ тҚсӘндӘрулерӘ ділелсӘз болса да оқай ңабҰлданатҰн едӘ. БӘраң, бҚгӘнгӘ тақда үалҰмсҰмаңтар туҰндатңан адасушҰлҰңтҰқ ңолҰ дӘни негӘздер мен тӘректерге жармасңандҰсодан рбӘр дертке лайҰңтҰ емдӘ ихсан етушӘ Хаким-Ә Рахим болүан Зат-Ұ ЗҚлжілал, Ү&ран КіримнӘқ еқ ашҰң м&үжизасҰна мазҒар болүан тімсӘлдерӘнӘқ бӘр сіулесӘн, ілсӘздӘгӘм мен паң>Байңама жіне м&ңтаждҰүҰма мейӘрӘм тҚрӘнде Ү&ран ңҰзметӘне ңатҰстҰ жазуларҰма сҰйүа тарттҰ. СонҰмен, АллаҒңа хамд етемӘн, тімсӘл сҰрҰнҰқ дҚрбӘсӘ арңҰлҰ еқ &заң аңиңаттар +те жаңҰннан к+рсетӘлдӘ. Еқ шашҰрақңҰ міселелер ҚйлесӘмӘнҮ&ранү бӘрӘктӘ. Жіне де, тімсӘл сҰрҰнҰқ баспалдаүҰ арңҰлҰ еқ биӘк аңиңаттарүа оқай ңол жеткӘзӘлдӘ. Жіне де, тімсӘл сҰрҰнҰқ терезесӘ арңҰлҰ, үайби аңиңаттарүа к+з жеткӘзӘп, Ислами негӘздерге к+збен к+ргендей имани Çңин сенӘм ңалҰл м&үж. АңҰлмен ңоса, ңиÇли, тӘптӘ ніпсӘлӘк ң&марлҰң та берӘлуге міжбҚр болдҰ. Шайтан да +з ңаруҰн тастауүа міжбҚр болдҰ.

ҮорҰтҰндҰ: ЖазбаларҰмда ңанша іс>"Жетпермен ісерлӘлӘк болса, олардҰқ бірӘ тек ңана Ү&рани тімсӘлдердӘқ сіулелерӘнен тарап жатҰр. МенӘқ ҚлесӘм, тек аса м&ңтаждҰүҰм мен тӘлек тӘлеуӘм жіне +те ілсӘздӘгӘм мен жалбарҰнуҰм. Дерт менӘкӘ, Дауа Ү&рансӘ Алл * * * * *

ЖетӘншӘ міселенӘқ соқҰ

[ИліҒи к+мек тҚрӘнде жеткен сегӘз үайби ишараларүа ңатҰстҰ, немесе к+кейге келуӘ мҚмкӘн кҚміндардҰ тоарҰна жіне +те Қлкен ИліҒи к+мек сҰрҰн жеткӘзуге байланҰстҰ жазҰлдҰ]

Б&л ҮосҰмша тарау «Т+рт тҚйӘннен» т&радҰ:

БӘрӘншӘ тҚйӘн: ЖиҰрма СегӘзӘншӘ ХаттҰқ ЖетӘншӘ міселесӘндегӘ жетӘ-сегӘз жалпҰ жіне рухани ИліҒи инаÇттан сезӘнген үайби ишаралардҰле:>БозӘншӘ ИнаÇт" атанүан "сійкестӘктер" жайлҰ айтңан кезде, сол ишаралардҰ байңаүанҰмҰздҰ алүа тартңан едӘк. ТаүҰ да сонҰ алүа тартамҰз: Б&л жетӘ-сегӘз жалпҰла с+зӘ ÇттардҰқ

— 428 —

ңуаттҰлҰүҰ мен наңтҰлҰүҰ сонша, ірңайсҰсҰнҰқ +зӘ сол үайби ишаралардҰ ділелдейдӘ. ТӘптӘ, бӘрнешеуӘ ілсӘз болҰп к+рӘнсе, тӘптӘ терӘске шҰүарҰлса да, ол үайби ишаралардҰқ наңтҰлҰүҰна кедергӘ келтӘрмейдӘ. ОҰ жараз инаÇттҰ жоңңа шҰүара алмаүан адам, ол ишаралардҰ да жоңңа шҰүара алмайдҰ. Алайда, адамдардҰқ деқгейӘ бӘр ңалҰптҰ болмаүандҰңтан жіне ңарапайҰм дірежедегӘлер к+бӘне к+зӘне сенетӘндӘктен, сол сегӘз инаÇттҰқ ӘшӘндегӘ еқ ңуат неше мес, білкӘм еқ анҰүҰ сійкестӘк болүандҰңтаню(негӘзӘ басңаларҰ б&дан да ңуаттҰ, бӘраң б&л жалпҰүа ортаң болүандҰңтан)>оүан деген шҚбілардҰ тойтару маңсатҰнда салҰстҰра отҰрҰ бӘлмеаңиңаттҰ баÇндауүа міжбҚр болдҰм. К+зге анҰң к+рӘнӘп т&рүан инаÇттар жайлҰ бҰлай дегенбӘз: Жазүан рисалелерӘмӘзде Ү&ран с+зӘ мен АрдаңтҰ РасуллалаҒ с+зӘнде сійкестӘк к+рӘнгенӘ сонша, ң&ддҰ бӘр ідейӘ жасалүандай тіртӘп пАллаҒ"есӘмнӘқ болуҰ кездейсоң емес екендӘгӘне шҚбі ңалдҰрмайдҰ. Б&л ідейӘ жасау мен солай болуҰн алдҰн-ала ңалау дегеннӘқ +зӘнде бӘздӘқ тарапҰмҰздан болмаүандҰүҰна ділелӘ кҚлӘбӘз онҰ араүа Қш т+рт жҰл салҰп барҰп бӘлгендӘгӘмӘзде.

Ендеше б&лай болуҰн ідейӘ ңалап т&рүан үайби кҚш.

Ү&ран мен ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.) нҰқ м&үжизаларҰн наңтҰлай тҚсу ҚшӘн осҰ с+здӘ тақүаж "СегӘҚрде сійкестендӘрген. Б&л екӘ с+здӘқ берекетӘ Ү&ран мен ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) м&үжизалҰүҰнҰқ м+р тақбасҰ болумен ңатар, басңа с+здердӘқ басҰм к+пшӘлӘгӘндегӘ сійкестӘкке нір берӘп т&р. БӘраң олар бӘр бетке үана тін.

Б&лҰндаүс+з бӘр-екӘ рисаленӘқ басҰнан соқҰна дейӘн, ал басңа рисалелерде наңтҰ байңалҰп т&р. Талай рет ңайталаүанҰмҰздай б&л сійкестӘк басңа да кӘтаптард

— 429 —

пенденӘқ мҚмкӘндӘгӘ жете алмайдҰ. МҰна керемет м&үжизалар адамнҰқ ңолҰнан келмейдӘ. Ү&дӘретӘ жетпейдӘ. Араласса жасандҰлҰүҰ к+рӘнӘп т&рара:>Ү СӘлтеме Он тоүҰзҰншҰ ХаттҰқ Он сегӘзӘншӘ ишараттҰндаүҰ бӘр н&сңада бӘр бетте тоүҰз "Ү&ран" с+зӘ сійкестӘкпен т&рүан кҚйӘнде бӘр-бӘрӘне сҰзҰң жҚргӘзу арңҰлҰ жалүаүанда "М&хаммед" с+зӘ шҰңтҰ.Он тоүеттӘқ екӘншӘ жаүҰнда сегӘз "Ү&ран" с+зӘнӘқ бӘр-бӘрӘмен сійкесӘнше ҚйлесуӘ нітижесӘнде "АллаҒ" с+зӘ шҰңтҰ. СійкестӘктерде м&ндай ерекше нірселер к+п. ОсҰ сійкестӘктердӘ к+зӘмӘзбен к+рдӘк.

СарҰлҰпн, Һалиб, Бекир, Тауфих, Саид}

шӘншӘ тҚйӘн: Ерекше ишара мен жалпҰ ишараүа байланҰстҰ Рубубиет пен РахманиеттӘқ нізӘк бӘр сҰрҰна ишаен, "АмӘз. БӘр бауҰрҰмнҰқ ідемӘ с+зӘ бар, сол с+зӘн осҰ міселеге арңау етемӘн. Б&л іқгӘме бҰлай: БӘр кҚнӘ оүан ідемӘ бӘр сійкестӘктӘ к+рсеттӘм. Ол: "ЮдемӘ! НегӘзӘнде бҚкӘл аңиңаттаамүа жӘ. Дегенмен б&л с+здердегӘ сійкестӘк пен табҰстҰлҰң тӘптӘ тамаша" - дедӘ. Мен де бҰлай дедӘм: "Иі, ір нірсенӘқ Ç аңиңатҰ ідемӘ, Ç тӘкелей +зӘ ідемӘ. ç, болм с+здетижесӘ ідемӘ". Б&л ідемӘлӘктер Рубубиет пен мейӘрӘмнӘқ ауңҰмдҰлҰүҰна, сол есӘмдердӘқ жалпҰ к+рӘнӘсӘне ңарайдҰ. АйтңанҰқдай б&л к+рӘнӘстегӘ үайби ишара +те тамаша. ЯйткенӘ, м&нда ерекше мейӘрӘм,амаз ое Рубубиет айңҰн к+рӘнӘс тауҰп т&р". ОсҰнҰ бӘр мҰсал арңҰлҰ аңҰлүа жеткӘзӘп берейӘк: БӘр патшанҰқ жалпҰүа ңаратҰлүан билӘгӘ мен зақҰ аÇсҰндаүҰ ауңҰмдҰ жанашҰрлҰүҰ, ңол астҰндаүҰ бҚкӘл т&лүаларүа ңатҰстҰ боладҰ. ЮрбӘр т&лүа тмтихан ол патшанҰқ билӘгӘнде болҰп, илтипатҰна б+ленедӘ. Ол жалпҰ жаүдайда т&лүалардҰқ к+птеген жеке байланҰстарҰ да бар. Ал екӘншӘ жаүҰ патшанҰқ ерекше жарҰлңауҰ мен айҰрҰңша б&йрҰүҰ арңҰлҰ жалпҰүа ортаң зақнан тҰс жекеа м&ңт&лүаүа жарҰлңау жасайдҰ, Әлтипат етедӘ, б&йрҰң бередӘ.

МӘне, осҰ мҰсал секӘлдӘ, Зат-Ұ Уажиб-ул Ужуд, Халиң-Ұ Хаким, Рахим ЖаратушҰнҰқ жалпҰ РубубиетӘ мен ауңҰмдҰ рахметӘ т&рүҰсҰнан келгенде ірбӘр нірсенӘқ +з ҚлесӘ бар. ЮрбӘр нірсенӘқ ОнҰменҰлдарднҰста +з ҚлесӘ бар. Ү&дӘрет ңалауҰ мен ауңҰмдҰ ӘлӘмӘ арңҰлҰ ірбӘр нірсенӘ басңаруҰ, ірбӘр нірсенӘқ еқ нізӘк ӘстерӘне араласуҰ ОнҰқ шексӘз РкендӘгт билӘгӘн к+рсетедӘ. ЮрбӘр нірсе, ірбӘр жаүдайда Оүан м&ңтаж. ОнҰқ ӘлӘмӘ мен хикметӘ арңҰлҰ Әстер атңарҰладҰ, тіртӘпке келтӘрӘледӘ. Ол РубубиеттӘқ басңару аÇсҰнан табиүат жасҰрҰн ңала алм к+рс бҚкӘл жаратҰлҰстҰқ да Одан тҰс ңалуүа м&ршасҰ жоң. Жіне де, ол нізӘк хикметтӘқ +лшем шеқберӘндегӘ

— 430 —

Әстерге араласатҰндай кездейсоңтҰңтҰқ да хаңҰсҰ жоң. Рисалелерде жиҰрма шаңтҰ жерде кесӘмдӘ ділелдермен кездейсоңтҰңшатҰнҰ тҚсӘнӘк пен табиүатшҰлдҰңтҰ мҚлдем терӘске шҰүарүанбҰз. С+йтӘп, ондай дӘнсӘздӘк пиүҰлдарҰн Ү&ран ңҰлҰшҰмен шауҰп +лтӘргенбӘз, ондай тҚсӘнӘктӘқ мҚлде мҚмкӘн еместӘгӘн к+рсеткенбӘз. Алайда АллаҒтҰ &мҰтҰп, РубубиеттегӘ сҰртңҰ себептер аÇсҰналдҰқ Ұп ңойүан адасңандардҰқ к+зңарасҰ бойҰнша хикметӘ мен себебӘ бӘлӘнбейтӘн Әстерге кездейсоңтҰң деген ат тақҰлүан. ХикметтерӘн тҚсӘне алмай кейбӘр ИліҒи ӘстердегӘ зақдҰлҰңтардҰю(табиүат деген перденӘқ артҰна жасҰрүаа ңарсе алмаүан, с+йтӘп табиүатңа бас &рүан.

ЕкӘншӘсӘ, ерекше РубубиетӘ, хас ӘлтипатҰ мен Рахмани демеуӘ. Б&л жалпҰ зақдардҰқ ауҰрлҰүҰна т+зе алмаүан т&лүалардҰқ жірдемӘне Рахман-ур Рахим есӘмдерӘ к+мекке келедӘ. Ерекше жірдеҰнда жетедӘ, ол ауҰртпалҰңтан ң&тңарадҰ. Сол ҚшӘн ірбӘр тӘршӘлӘк иесӘ, ісӘресе адам, кез келген сітте Одан жірдем ала аладҰ.

МӘне, б&л ерекшеерӘ, жиеттегӘ жарҰлңаулар, дӘнсӘздер солай ойладҰ екен деп, кездейсоңтҰңтардҰқ артҰнда жасҰрҰн ңала алмайдҰ, табиүатңа тапсҰрҰлмайдҰ.

ОсҰ сҰрүа байланҰстҰ: "Ү&ран мен М&ха ете ақ (с.а.у.) м&үжизаларҰндаүҰ" үайби ишаралардҰ ерекше бӘр ишара ретӘнде ңабҰлдаүанбҰз жіне солай сенгенбӘз. Жіне аса ерекше жарҰлңау екендӘгӘне к+з жеткӘзгенбӘз. ҮасарҰсңан ң, нірсардҰқ к+зӘнше бӘздерге жасалүан ерекше к+мек екендӘгӘне к+з жеткӘзгенбӘз. М&нҰ тек, АллаҒ ҚшӘн жариÇладҰң. Үате жасаүан болсаң, АллаҒ кешӘрсҰ!

ин!

رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَٓا اِنْ نَس۪ينَٓا اَوْ اَخْطَاْنَا

(С+здердӘқ таза ңаүаздарүа жазҰлуҰнда аса кҚштӘ еқбек сӘқӘрген м&үалӘм Ахмед Һалиб пен марң&м мҰқбасҰ АсҰмнҰқ +леқдерӘ аударҰлмаүанҰн ескертемӘз. Аудармулаң &).

* * * * *
— 431 —

СегӘзӘншӘ Міселе атанүан СегӘзӘншӘ Рисале

[Б&л міселе, алтҰ с&раңтҰқ жауабҰ, АлтҰ ТҚйӘннен т&радҰ.]

БӘрӘншӘ тҚйӘн: ИліҒи к+мек аÇсҰнда Ү&Ә. КейзметӘне ж&мсалҰп жатңанҰмҰзүа ңатҰстҰ к+птеген үайби ишаралардҰ сезӘндӘк жіне кейбӘреулерӘн к+рсеттӘк. ЕндӘ, сол ишаралардҰқ жақа бӘр парасҰ мҰнау: С+здердӘқ к+пшшейӘт де үайби сійкестӘк бар.

{ СӘлтеме: Ал, сійкестӘк болса, ҰнтҰмаңңа ишара, ал ҰнтҰмаң бӘрлӘктӘқ белгӘсӘ, УахдеттӘқ нҰшанҰ. Ал, Уахдет ТаухидттӘ к+рсетедӘ, Таухид болса, Ү&раннҰқ т+рт негӘзӘнӘқ еқ мақҰздҰсҰ.}

МҰсалүа, "Раруханирам" с+зӘ мен "АлейҒиссалату Уіссалам" тӘркесӘнде жіне ңасиеттӘ "Ү&ран" с+зӘнде, +зӘндӘк бӘр м&үжизанҰқ шаүҰлҰсҰп т&рүандҰүҰна ишара бар. Һайби ишара ңанша жерден жасҰрҰн ірӘ к+мескӘ болса да, ңҰзметтӘқ ңабҰл болүمِ
قُلна жіне міселелердӘқ аңиңат екендӘгӘне ділел болатҰндҰңтан, менӘқше +те мақҰздҰ. Б&л менӘқ тікаппарлҰүҰмдҰ сҰндҰрадҰ жіне тек ңана тіржӘмашҰ екенӘмдӘ кесӘмдӘ тҚрде к+рсеттӘ. МенӘқ е к+кӘрй да маңтанатҰн ж+нӘм жоң. Тек шҚкӘр етуге себеп болар нірселердӘ үана к+рсетуде. БарлҰң табҰс Ү&ранүа тиесӘлӘ. Ү&раннҰқ м&үжизасҰ болүандҰңтан оүан бӘз араласа алмаймҰз. Б&л жаүдай ңҰзметте жалңаулҰң танҰтңандардҰ ң&лшҰндҰра тҚседӘ.бен жҚелердӘқ хаң екендӘгӘне к+з жеткӘздӘредӘ. БӘзге де бӘр ИліҒи к+мек, б&л нҰүметтердӘ жариÇлау аңҰлҰ нҰүметке шҚкӘр ету жіне к+з алдҰндаүҰдан басңанҰ к+рмейтӘн ңҰрсҰңтардҰқ ҚнӘн +шӘру болҰп т&р. Олай болса, ілбетте кп саналуӘ, паш етӘлуӘ керек, иншаллаҒ, еш зиÇнҰ жоң.

СонҰмен, б&л үайби ишаралардҰқ бӘреуӘ мҰнау: Хаң Таүала Аса мейӘрӘмӘ мен жарҰлңауҰ арңҰлҰ Ү&ран мен Иманүа ңҰзмет етумен ш&үҰлданҰп жҚрген бӘздердӘ ң&лшҰндҰру жіне к+қӘлӘмӘздӘ орнҰңтҰру ҚшӘн Р&ндҰ б сҰй, ИліҒи жарҰлңау ретӘнде ңҰзметӘмӘздӘқ ңабҰл болүандҰүҰна белгӘ жіне жазүанҰмҰз аңиңат екендӘгӘне үайби ишара тҚрӘнде бҚкӘл рисалелерӘмӘзде, ісӘресе, М&үжизат-Ұ Ахмедие, Ү&ранрадҰ. үжизаларҰ рисалелерӘнде үайби сійкестӘктердӘ нісӘп ңҰлүан едӘ. çүни, бӘр бетте бӘрдей с+здердӘ бӘр бӘрӘне сійкестӘкпен

— 432 —

беттестӘрдӘ. М&нда, бран ңҰби ңалаумен тіртӘпке келтӘрӘлгендӘгӘне үайби ишара берӘлуде. "ұңтиÇрҰқҰзүа жіне тҚйсӘгӘқӘзге арңа сҚйемеқӘз. ұңтиÇрҰқҰздҰқ хабарҰ болмаса да, тҚйсӘгӘқӘз жетпесе де, үажайҰп ҚйлесӘмдӘ иӘрӘмдер мен жҚйелер жасалуда.Әқ осҰӘресе, М&үжизат-Ұ Ахмедие рисалесӘнде Расул Юкрам с+зӘ мен салауат с+здерӘ айна секӘлдӘ сол үайби сійкестӘк ишараларҰн анҰң к+рсетуде. ЕндӘ, жаза бастаүан тіжӘрибесӘз к+шӘрмешӘнӘқ жазуҰндаүҰ бес бетӘн есепке алмаүанда, ңалҰсҰрапӘ жҚзден астам салауат шірифтер бӘр-бӘрӘне ділме-діл келӘп т&р.

М&ндай сійкестӘк, тек бӘр үана сійкестӘкке себеп бола алатҰн кездейсоңтҰҰндаүҰсӘ емес. Жазуүа шебер емес, тек маүҰнаүа үана назарҰн тӘгӘп, бӘр екӘ саүатта отҰз-ңҰрҰң беттӘк жазбанҰ +те жҰлдам жеткӘзушӘ, +зӘ жазбай бӘреуге жаздҰрҰп отҰрүан мендей бӘр бейшаранҰқ ойҰна да кӘрӘп шҰңңан жоң.

С+йтӘп, алтҰ жҰейде бейӘн, таүҰ да сол Ү&раннҰқ ишарасҰмен жіне Ишартул Иүжаз тіпсӘрӘнӘқ тоүҰз اِنَّا нҰқ сійкес келген иршадҰ арңҰлҰ кейӘннен барҰп бӘлгенмӘн. К+шӘрмешӘлер м&нҰ менен естӘгеӘр үасерӘнде тақ ңалдҰ. Расул Юкрам с+зӘ мен салауат тӘркесӘ Он тоүҰзҰншҰ хатта ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) м&үжизаларҰнҰқ +зӘндӘк бӘр кӘшкене айнасҰна айналдҰ. Сондай-аң, Ү&раннҰқ м&үжизаларҰн тҚсӘндӘретӘн ЖиҰрма бесӘншӘ с+з бен бар еҰзҰншҰ хаттҰқ он сегӘзӘншӘ ишарасҰндаүҰ Ү&ран с+зӘ адамзаттҰқ к+збен к+ргенӘне үана сенетӘн ңҰрҰңтан бӘр б+лӘгӘне Ү&раннҰқ ңҰрҰң жаңтҰ м&үжизаларҰнҰқ бӘреуӘ де сійкестӘк екенӘн жіне бҚкӘл рисалелерде осҰндай үаиби сійкеен адаар екенӘн к+рсеттӘ.
ЖиҰрма бесӘншӘ с+з бен Он тоүҰзҰншҰ хаттҰқ он сегӘзӘншӘ ишарасҰнда Ү&ран с+зӘ жҚз рет ңайталанүан:>БӘр-екеуӘнен басңасҰнҰқ бірӘ де бӘр-бӘрӘмен сійкес келӘп т&р, тӘкелүа: екӘншӘ ш&үанҰқ ңҰрҰң ҚшӘншӘ бетӘнде жетӘ рет ңайталанүан Ү&ран с+зӘ бӘр-бӘрӘне сійкес келӘп т&р. Елу алтҰншҰ бетте сегӘзӘ сійкес келӘп, тоүҰзҰншҰсҰ үана сіл ауҰтңҰп т&р. Ал мҰнаю(ңазӘр к+з алдҰмҰзда т&р)>алпҰс тоүҰзҰншҰ беттегӘ Ү&ран рсе,ю(қ бесеуӘ де сійкес келӘп т&р. ОсҰлай жалүаса бередӘ... БарлҰң беттердегӘ Ү&ран с+зӘ бӘр-бӘрӘмен сійкес келӘп т&р. КейбӘреулерӘнде үана сіл ауҰтңкер бо МҰна отҰз ҚшӘншӘ бетте он бес жерде اَمْ с+зӘ бар. СонҰқ он т+ртӘ сійкес
— 433 —

келӘп т&р. Сондай-аң б&л бетте тоүҰз "Иман" с+зӘ бар. БірӘ де сійкес келӘп т&р. Тек нӘлерӘ үана к+шӘрушӘнӘқ ҚзӘлӘс жасап барҰп, ңайта бастауҰна байланҰстҰ сіл ауҰтңҰүан. ЮрӘ осҰ к+з алдҰмҰздаүҰ бетте екӘ "махбиб" бар; БӘрӘ ҚшӘншӘ жолда, бӘрӘ он бесӘншӘшешенд ділме-діл +лшем мен бӘр-бӘрӘне ңарайдҰ. СолардҰқ арасҰнда т+рт жерде кездесетӘн "Ашң" с+зӘ де бӘр-бӘрӘмен сійкесӘп т&р. Үалүан үаиби сійкестӘктерӘ осҰларм&л батҰстҰрҰп кете беруге боладҰ.

Үандай к+шӘрушӘ болсҰн, жазбаларҰ ңалай к+п болмасҰн бірӘбӘр сондай үаиби сійкестӘктер бар. М&нҰқ кездейсоңтҰң немесе к+шӘрушӘнӘқ ідейӘ Әстеген нірсесӘ еместӘгӘне кҚмін ңалмадҰ. Ал,манат р жазу ҚлгӘлерӘнде м&ндай сійкестӘктер +те к+п. Демек, б&л рисалелердӘқ +зӘндӘк жазу ҚлгӘсӘ болүанҰ. КейбӘреулер соүан жаңҰн шҰүадҰ. ТақңаларлҰүҰ сол, тіжӘрибелӘ к+шӘрушӘлл, бҚкараүанда, жақа бастаүандардҰқ жазуҰнда сійкестӘктер к+бӘрек. Б&дан мҰнанҰ тҚсӘнуге боладҰ. Ү&раннҰқ бӘр тіпсӘрӘ болүан Рисалей Н&рдаүҰ м&ндай +нер, тамаша ҚлгӘлер, Ү&ран аңиңаттарҰнҰқ керемет жҚйеУахдетне үана жарасатҰн Ү&ран КірӘмнӘқ +з мінерӘ, +з стилӘ. Б&л бӘреудӘқ аңҰлҰмен +з бетӘнше кесӘп-пӘшуӘне келмейдӘ. МҚмкӘн, сол аңиңаттардҰқ пӘшӘнӘ осҰлай болҰп, үайби бӘр ңол сол керемет пӘшӘндерге жарасҰмдҰ етӘп кесӘп-пӘшедӘ, килӘлӘгӘ. БӘз тек аудармашҰ ңҰзметшӘлермӘз.

Т+ртӘншӘ тҚйӘн: Бес алтҰ с&раңтҰ ңамтҰүан бӘрӘншӘ с&раүҰқда: "Махшар алақҰнда ңайта тӘрӘлӘп т&рүан кезде, адамдардҰқ жалақаш т&руҰ ңалай боладҰ? ДостарҰмҰз ңиҰн здесу ҚшӘн жіне шапаүатшҰ ету ҚшӘн АрдаңтҰ ПайүамбарҰмҰздҰ (с.а.у.) ңалай табамҰз? Соншама к+п адамдармен бӘр КӘсӘнӘқ жҚздесуӘ мҚмкӘн бе? ЖіннаттҰңтар мен ЖіҒаннамдҰңтардҰқ киӘмӘ ңандай боладҰ? БӘзге кӘм жол к+рсетедӘ?йби ишӘқ...

Жауап: Б&л с&раңтҰқ толҰң жауабҰ хадис кӘтаптарҰнда бар. Б&л жерде +з &станҰмҰзбен тҚсӘндӘру тісӘлӘмӘз бойҰнша б&л міселелердӘқ бӘрнеше ңҰрҰн айтҰп +темӘз.

БӘрӘншӘден: Махшар алақҰ, жер шарҰнҰқ бӘр жҰлда айнанҰқ бӘүатҰн шеқберӘнде екендӘгӘ жіне ңазӘргӘ кезде де жер шарҰ рухани +нӘмдерӘн сол алақнҰқ м&раүаттарҰна жӘберӘп жатңанҰ жайлҰ жазүанбҰз. çүни, жер шарҰ бӘр жҰлдҰң орбитасҰнда шеқбер сҰзҰп, сол шеқбердӘқ +нӘмдерӘмен хашир алақүа артасалуҰна арңау болатҰндҰүҰ жіне жер шарҰ деп аталатҰн осҰ Раббани кеменӘқ

— 434 —

+зӘнӘқ діл ортасҰндаүҰ кӘшӘ жіҒаннамнҰқ отҰн лкен ЖаҒаннамүа т+гетӘнӘ жіне +з т&МҚстітрҰн да махшар алақҰна апарҰп тастайтҰнҰ баÇндалүан болатҰн.

ЕкӘншӘден: ОнҰншҰ жіне ЖиҰрма ТоүҰзҰншҰ С+здер бастаүан к+птеген рисалелерде хаширдҰқ жіне хашир алақҰнҰқ болмҰсҰ +те анҰң тҚрде суреттелген, ділелденген болатҰн.

шӘншӘден: ЖҚз мҰна аңҰрҰбҰ, Он алтҰншҰ С+зде, ОтҰз бӘрӘншӘ жіне ОтҰз екӘншӘ С+зде наңтҰ ділелденген. çүни, бӘр адам +зӘнӘқ н&рлҰ болуҰ сҰрҰмен бӘр мезетте мҰқдаүан жерлерде болҰп, милиондаүан адамдармен жҚздесе аладҰ.

Т+ртӘншӘден:>Хаң Таүала, адамнан ау ңойҚкӘл рух иелерӘне +зӘндӘк бӘр ҚйлесӘмдӘ киӘм кигӘзгенӘндей, махшар алақҰнда жасандҰ киӘмдерӘ болмаса да, +зӘндӘк бӘр киӘм кигӘзуӘ Хаким есӘмӘнӘқ талабҰ. ДҚниеде жасандҰ киӘмнӘқ хикметӘ тек сін ҚшӘتِ حَقң пен ҰстҰңтан ңорүауүа жіне іурет жерлерӘн жасҰруүа үана емес, расҰнда онҰқ мақҰздҰ бӘр хикметӘ адамнҰқ +зге жаратҰлҰстарүа ҰңпалҰ мен байланҰсҰна жіне басшҰлҰүҰӘр адара, сонҰқ нҰшанҰ болса керек. Юйтпесе, оқай ірӘ арзан табиүи киӘм кигӘзе алар едӘ. Егер ілгӘ хикмет болмайтҰн болса, ір тҚрлӘ шҚберектердӘ ҚстӘне орап киген адам, саналҰ хайуанаттҰқ назарҰнда, олармен салҰстҰрүандан, шиара болҰп, олардҰқ кҚлкӘсӘн келтӘрер едӘ. Ал, Махшар алақҰнда ол хикмет, ондай байланҰс жоң. Ондай ишара нҰшаннҰқ да ңажетӘ жоң.
БесӘншӘден:>Сен секӘлдӘ Ү&ран н&рҰишаралсҰна кӘргендерге Ү&раннҰқ +зӘ жол к+рсетушӘ боладҰ. МҰна الٓمٓ , الٓرٰ , حٰمٓ дерге ңарап, Ү&раннҰқ сондай сенӘмдӘ шапаүатшҰ жіне аса сенӘмдӘ жол к+рсетушӘ екенӘн тҚсӘн, айңҰн Н&р екенӘн к+р.

АлтҰншҰдан: ЖіннаттҰңтар мен жіҒаннамдҰңта басҰлиӘмӘне келер болсаң, ЖиҰрма сегӘзӘншӘ С+зде хор ңҰздарҰнҰқ жетпӘс ңабат к+йлек киŞӘне ңатҰстҰ айтҰлүан ңаүида м&нда да жҚредӘ. Б&л бҰлай: ЖіннаттҰң болүан бӘр адам, Ж-бӘрӘнқ барлҰң дірежелерӘнӘқ ңҰзҰүҰн к+ргӘсӘ келедӘ. Ж&маңтҰқ іртҚрлӘ ңҰзҰңтарҰ бар. Юр ңашан да Ж&маңтҰқ барлҰң дірежелерӘмен байланҰс бар. Олай болса, ЖіннаттаүҰ ісемдӘктердӘқ ҚлгӘлерӘнен кӘшкене-кӘшкене алҰп +зӘне де, хор ңҰздң ж&лдда кигӘзедӘ. ЯзӘ де хор ңҰздарҰ да кӘшкентай бӘр Ж&маңңа айналадҰ. МҰсалүа: БӘр адам елдегӘ барлҰң гҚлдердӘқ бӘр-бӘр ҚлгӘсӘн кӘшкентай баңшаүа егӘп, ҚлгӘ жасай аладҰ. БӘр дҚкеншӘ

— 435 —

де дҚкендегӘ бҚкӘл заттардҰқ ҚлгӘсӘн алҰп еспедӘ(каталог)>жасай аладҰ. Адам +зӘ баүҰп немесе басңарҰп отҰрүан жаратҰлҰстардҰқ жиҰнтҰүҰнан +зӘне киӘм жасап, ңажетӘне жарата аладҰ. Сол секӘлдӘ; ЖаннаттҰң болүан бӘр ада бостаесе, бҚкӘл сезӘмдерӘ мен рухани сезӘмдерӘ арңҰлҰ ң&лшҰлҰң жасаүан жіне ЖіннаттҰқ ліззаттарҰн татуүа ңол жеткӘзген болса, АллаҒтҰқ мейӘрӘмӘ онҰқ ірбӘр сезӘмӘн ңанаүаттандҰратҰн, ірбӘр аүзасҰн рахатңа б+лейтӘн, ЖіннаттҰқ ірбӘр дірежештелӘкрсететӘн киӘмдӘ оүан да, хор ңҰздарҰна да кигӘзедӘ. Б&л киӘмдердӘқ бӘр үана тҚрден т&рмайтҰнҰна мҰна "Хор ңҰздарҰ жетпӘс тҚрлӘ киӘм кигеннӘқ +зӘнде аÇңтарҰ к+рӘнӘп т&радҰнан сҰлҰп ңалмайдҰ" деген маүҰнадаүҰ хадис ділел. Демек, еқ ҚстӘқгӘ киӘмнен бастап, еқ астҰқүҰсҰна дейӘнгӘ киӘмдер ір тҚрлӘ сезӘмдердӘ рахатңа б+леп, ңуантатҰндай дірежелерӘ бар. ТозаңтҰңтар болса, б&л дҚниеде к+зтардҰқң&лаүҰмен, жҚрегӘмен, ңолҰмен, аңҰлҰмен Çүни, бҚкӘл аүзаларҰмен кҚнілар жасаүандҰңтан, ілбетте, тозаңта соүан лайҰң азап шегедӘ. КӘшкентай тозаң секӘлдӘ болатҰн ір тҚрлӘ нірселерден жасалүан киӘм кигӘзӘледӘ, ірӘ б&рмейдӘетке де, ідӘлетке де ңайшҰ келмейдӘ.

БесӘншӘ тҚйӘн. Фітрет діуӘрӘндею(ПайүамбарҰмҰз (с.а.у) келмей т&рүанда)>ПайүамбарҰмҰздҰқ аталарҰ ңандай Ұн таүтандҰ? - дейсӘқ.

Жауап: ХазӘретӘ ИбраҒимнен ңалүан, бӘраң үапҰлдҰң пен рухани ңарақүҰлҰңтҰқ бҚркемелерӘ астҰнда ңалҰп, кейбӘр кӘсӘлердӘқ &станҰмдарҰ арңҰлҰ жалүасҰп келе жатңрселердӘ &станүандҰүҰ жайлҰ риуаÇт бар. ХазӘретӘ ИбраҒимнен (А.С) басталҰп, нітижеде ПайүамбарҰмҰзүа (С.А.У) тӘрелетӘн н&рлҰ тӘзбектӘқ мҚшелҰ, Ç длбетте Хаң дӘннӘқ н&рҰнан тҰс ңалмаүан, кҚпӘрлӘктӘқ ңарақүҰлҰүҰна жеқӘлмеген едӘ.

Ал,

وَمَا كُنَّا مُعَذِّب۪ينَ حَتّٰى نَبْعَثَ رَسُولًا

сҰрҰ бойҰнша ондай фітрстер аеқӘндегӘлер тозаңтан ң&тҰладҰ. Иман негӘздерӘнен басңа ңателӘктерӘнен с&ралмайдҰ. Имам Шафи мен Имам Юшүари кҚпӘрге кӘрсе де, иман негӘздерӘнен ауҰтңҰп кетсе де, тозаңҰ болмайтҰнҰн айтадҰ.

ЯйткенӘ, АллаҒтҰқ б&йрҰңтарҰ ПайүамбарйтҰладу арңҰлҰ жетедӘ. Сол арңҰлҰ наңтҰланадҰ. Ал, б&рҰқүҰ ПайүамбарлардҰқ дӘнӘ уаңҰт +те келе к+мескӘленӘп ңалүандҰңтан, фітріт діуӘрӘндегӘлерге ҚкӘмӘ жҚрмейдӘ. МойҰндаса сауап аладҰ,ш-ңуатдамаса азап шекпейдӘ. ЯйткенӘ, ол дӘн к+мескӘленӘп ңалүандҰңтан ҚкӘмӘ жҚрмейдӘ.

— 436 —

АлтҰншҰ тҚйӘн. ПайүамбарҰмҰздҰқ (С.А.У) аталарҰнан Пайүамбар шҰңңан ба? - дейсӘқ.

Жауап: ХазӘретӘ Исмаилден кейӘнгӘлерӘ наңтҰ айтҰлмаүан. ПайүамбарҰртҰңшҰ аталарҰ болмаүанҰмен Халид Ибн Синан жіне Ханзала деген екӘ пайүамбар шҰңңан. Ал, ПайүамбарҰмҰздҰқ аталарҰнан Үаб Ибн ЛуейдӘқ наңтҰ зерттеп, ділелдӘ тҚрде айтңан атаңтҰ

عَلٰى غَفْلَةٍ يَا сҰнүаلنَّبِىُّ مُحَمَّدٌ ٭ فَيُخْبِرُ اَخْبَارًا صَدُوقًا خَب۪يرُهَا

с+здерӘ м&үжизаүа, пайүамбарлҰң аÇнүа &ңсайдҰ. Имам Раббани ділелдерге де, +лӘк мікішфтерӘне де сене отҰрҰп, бҰлай деген: ндӘстанүа к+птеген пайүамбарлар келген. БӘраң, кейбӘреуӘнӘқ ҚмметтерӘ болмаүан немесе шектеулӘ үанаемнӘқ ндҰңтан танҰмал болмай ңалүан. Немесе ОнҰ ешкӘм Пайүамбар деп бӘлмеген. МӘне, ИмамнҰқ осҰ негӘздерӘне сҚйене отҰрҰп айтарҰмҰз: ПайүамбарҰмҰздҰқетӘненрҰнан да осҰндай пайүамбарлар шҰңңан болуҰ мҚмкӘн.

ЖетӘншӘ тҚйӘн. ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) іке-шешесӘ мен атасҰ АбдулмутталибтӘқ имандарҰ жайлҰ хабарлардҰқ ңайсҰсҰ сенӘмдӘ?онҰқ тсӘқ.

Жауап:>БҚгӘнгӘ Саид он жҰлдан берӘ Ү&раннан басңа кӘтапңа ңарамайдҰ. Маүан Ү&ран жетедӘ дейдӘ. М&ндай міселелердӘ зерттеп, бҚкӘл хадис кӘтаптарҰн аңтара отҰрҰп еқ сенӘмдӘсӘн жазуүа уаңҰт жоң. Тек айтарҰм мҰнау: Пайүамбарңтасудқ іке-шешесӘ ЖіннаттҰң жандар. ИмандҰ жандар. Хаң Таүала +зӘнӘқ еқ сҚйӘктӘ адамҰнҰқ жҚрегӘн жіне жҚрегӘндегӘ перзенттӘк мейӘрӘмӘн ренжӘтпейдӘ.ضُهُ بболса, олар неге ПайүамбарҰмҰзүа иман ететӘндей жасңа жетпедӘ. Неге одан ерте кеттӘ? - дейтӘн болсақ...

Жауап: Хаң Таүала АрадаңтҰ ПайүамбарҰмҰздҰқ (сушҰлҰң ата анасҰн +зӘнӘқ кеқшӘлӘгӘмен АрадаңтҰ ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) перзенттӘк сезӘмӘн риза ету ҚшӘн онҰқ ата-анасҰна ауҰртпалҰң салмаүан. ОлардҰ ата-ана мірт. Егерен рухани перзенттӘк міртебесӘне ікелмеу ҚшӘн олардҰ баңҰтңа б+леген, Хабиб-Ә ЮкрамҰн да риза ету ОнҰқ мейӘрӘмӘнӘқ талабҰ. Юке шешесӘ мен туүан атасҰн оүан Қммет етпеген. БӘраң, ҚмметӘнӘқ ерекшелӘгӘн, аХаң мҰлҰүҰн, баңҰтҰн оларүа сҰй етӘп берген. МҰсалҰ, Қлкен бӘр іскери ңолбасшҰнҰқ жҚзбасҰ шенӘндегӘ ікесӘнӘқ баласҰнҰқ ң&зҰрҰна кӘруӘ, бӘр-бӘрӘне ңайшҰ келетӘн екӘ &дай сезӘм+те оқдҰрадҰ үой. çүни, падишаҒ ілгӘ ңолбасшҰсҰна мейӘрӘм к+рсетӘп, ікесӘн онҰқ ңол астҰна ңаратҰп, баүҰнҰштҰ етпейдӘ.

— 437 —

СегӘзӘншӘ тҚйӘн: "ПайүамбарҰмҰздҰқ к+кесӘ Юбу ТалибтӘқ иманҰ жайлҰт&рүантардҰқ ңайсҰсҰ д&рҰс?" дейсӘқ.

ЖауаٰۈШиалар онҰқ иман келтӘргенӘне сенедӘ. Ал ЮҒли СҚннеттӘқ к+пшӘлӘгӘ онҰқ иман келтӘргенӘне иланбайдҰ. Алайда, менӘқ жҚрегӘме жаңҰнҰ мҰнау: Юбу Талиб, АрдаңтҰ ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.)л жердӘ ретӘнде ОнҰқ ПайүамбарлҰүҰн емес, жеке басҰн шҰнайҰ жаңсҰ к+ретӘн едӘ. ОнҰқ осҰндай жеке басҰна деген шҰнайҰ жанашҰрлҰүҰ заÇ кетпейдӘ. Хаң Таүала айналйӘктӘсӘн сонша жаңсҰ к+рӘп, ңамңорлҰң к+рсетӘп, жаңтас болүан Юбу Талиб ПайүамбарҰмҰздҰ (с.а.у.) терӘске шҰүарҰп, ідейӘ ңҰрсҰңпаүан. Ол, +зӘнӘқ рушҰлдҰң сезӘмӘне, жее теле&жданҰна ңатҰстҰ міселе. СондҰңтан, шҰнайҰ иманүа келмеуӘ себептӘ жіҒаннамүа кетсе де, ПайүамбарҰмҰзүа (с.а.у.) деген онҰқ ңамңорлҰүҰнҰқ сҰйҰк, б&лде жіҒаннамнҰқ ӘшӘнде оүан деген +зӘндӘк бӘр жеке жіннаттҰ жарата аладҰ. МҰсалҰ, кейбӘр +лкеде ңҰста да к+ктемдӘ жарататҰнҰ жіне зҰндандаүҰ кемда ңадамүа &йңҰ арңҰлҰ зҰндандҰ сарайүа айналдҰратҰнҰ ӘспеттӘ, ЖаратушҰмҰз жіҒаннамдҰ да +зӘндӘк бӘр жіннатңа айналдҰра аладҰ.
وَالْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ ٭ لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰүаттҰқْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ
— 438 —

ЖИұРМА ТОҺұЗұНШұ МЕКТУБ

[ЖиҰрма тоүҰзҰншҰ Хат "ТоүҰз б+лӘмнен" т&радҰ. БӘрӘншӘ ңорекде "ТоүҰз Т&жҰрҰм" бар.]

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
وَ اِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ

Ү&рметтӘ, абзал бауҰрҰм, Ү&ран ңҰзметӘне шҰнайҰ ҰңҰласпен берӘлген жолдасҰм!

ОсҰ жолүҰ хӘнсӘз менӘқ уаңҰтҰм да, жаүдайҰм да мҚмкӘндӘк бермейтӘн бӘр міселеге ңатҰстҰ жауап с&рапсҰқ.

БауҰрҰм, биҰл рисалелердӘ к+шӘрӘп жазушҰлар ілхамдуиллаҒ жаңсҰ к+бейӘптӘ..ا النّӘ рет келгендердӘ тексерудемӘн. Тақертеқнен кешке дейӘн тҰнҰмсҰз ш&үҰлданудамҰн. Яте мақҰздҰ ӘстерӘм де кейӘнге ңалуда. Б&л мӘндеттӘ олардан да мақҰздҰ деп бӘлемӘн. ЮсӘресе, Шаүбан птастҰмазан айҰнда аңҰлдан г+рӘ к+қӘлдӘқ алатҰн ҚлесӘ к+п, рух шабҰттанҰп кетедӘ. МіселенӘ басңа уаңҰтңа ңалдҰра т&рҰп, Хаң ТаүаланҰқ мейӘрӘмӘмен к+қӘлге шабҰт келген кезде, саүан бӘртӘндеп жауап жазҰладҰ. ЮзӘрше, " ш ТҚйӘндӘ" жаза т&райҰн.

{ сӘздере: КейӘн ТоүҰз ТҚйӘн болҰп бӘттӘ.}

БӘрӘншӘ тҚйӘн: "Ү&ран ХакимнӘқ сҰрларҰ бӘлӘнбейдӘ, тіпсӘр жазушҰлар онҰқ аңиңатҰн тҚсӘнбеген" дейтӘн пӘкӘрдӘқ екӘ жаүҰ бар. ОнҰ айе бӘр р да екӘ топңа б+лӘнедӘ.

БӘрӘншӘсӘ:>АңиңатшҰлдар мен үалҰмдар тобҰнҰқ айтуҰ бойҰнша: "Ү&ран таусҰлмас ңазҰна, ірбӘр жақа үасҰр, ашҰң маүҰналарҰн ңабҰлдай отҰрҰп, толҰңтҰрушҰَنْسٰيаларҰнан да +з ҚлесӘн аладҰ, басңалар ҚшӘн жасҰрҰн ңалүан ҚлесӘне тимейдӘ"-дейдӘ. Б&л Ү&ран ХакимнӘқ уаңҰт +ткен сайҰн, одан да к+п маүҰналарҰ ашҰла тҚседӘ деген с+з. Юйтпесе, астаүфираллаҒ, алдҰқүҰ салихтереу арңÇндап кеткен ашҰң маүҰналарҰна шҚбі келтӘру емес. КерӘсӘнше, оларүа иман ету керек. ОлардҰқ бірӘ Ү&рандаүҰ наңтҰ маүҰна, т&раңтҰ негӘз
— 439 —

жіне берӘк Әргетас

عَرَبِىٌّ مُب۪ينٌ

аÇтҰ бойҰнша онҰқ маүҰнасҰ анҰң ірӘ тҚсӘнӘктӘ ек", "аңн бӘлдӘредӘ. ИліҒи с+здер бастан аÇң сол маүҰналардҰқ т+қӘрегӘнде +рбидӘ. СолардҰ бекӘте тҚседӘ, дірежесӘн арттҰра тҚседӘ. ОндаүҰ ашҰң маүҰналардҰ ңабҰл етпеу, астаүфираллаҒ Хаң Таүалаүа +тӘрӘкшӘ деп жала жабу жіне жаүдаетӘ ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) тҚсӘнӘгӘн т+менсӘту болҰп шҰүадҰ. Демек, ашҰң маүҰнанҰқ бірӘнӘқ де бастау к+зӘ ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.). ТӘптӘ, Ибн Жірир Ендешеіри, Ү&раннҰқ бҚкӘл маүҰналарҰн ПайүамбарҰмҰз ңалай жеткӘзген болса, сонҰқ бірӘн тӘзбектей отҰрҰп зерттеген. МақҰзҰ +те зор тіпсӘрӘн осҰлай жазҰп шҰңңан едӘ.

ЕкӘншӘ топ: Не аңҰлсҰз дос, ңас ж+ндеймӘн деп, к+з шҰүар:>Сендреу. Не болмаса шайтани аңҰлдҰ д&шпан, Ислами ҚкӘмдер мен имани аңиңаттарүа ңарсҰ келгӘсӘ келедӘ. Ү&ран ХакимнӘқ ң&рҰш ңамалҰ секӘлдӘ сҚрелердӘқ ӘшӘнен +зӘнше жол тапңҰсҰ келедӘ. Ондайлар, Им рухан Ү&ран аңиңаттарҰна кҚдӘк туүҰзу ҚшӘн сондай шайтани с+здердӘ таратуда.

ЕкӘншӘ тҚйӘн: Хаң Таүала Ү&ранда к+п нірселермен ант етӘп куіландҰрүан. Ал Ү&раннҰқ м&ндай анттарҰнда к+птеген сҰрлар бар.

Міселен,

وَالشَّمْسِ وَضُحٰيهَا

дарасҰнд, Он бӘрӘншӘ С+здегӘ тамаша тімсӘлдӘқ негӘзӘне ишара етедӘ. ҺаламдҰ бӘр сарай,

يٰسٓ ٭ وَالْقُرْاٰنِ الْحَك۪يمِ

шаҒар бейнесӘнде к+рсетедӘ жіне де, даүҰ ант арңҰлҰ Ү&раннҰқ м&үжизаларҰнҰқ киелӘлӘгӘн жіне оүан ант етӘлетӘндей ң&бӘр аү дірежеде екендӘгӘн ескертедӘ.

وَ النَّجْمِ اِذَا هَوٰى ٭ فَلَٓا اُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ ٭ وَاِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظза алме уахиге кҚмін келтӘртпеу ҚшӘн ж&лдҰздардҰқ аүҰп тҚсуӘ арңҰлҰ жҰн шайтандардҰқ үайби хабарлардан тиҰлуларҰна ишара етумен ңатар, ж&лдҰздардҰ кемел тіртӘппен орналастҰруҰндаүҰ, үаламمَٓائِдҰ тақүажайҰп тҚрде айналдҰруҰндаүҰ ң&дӘретӘнӘқ &лҰлҰүҰ, хикметӘнӘқ кемелдӘгӘ сол ант арңҰлҰ ескертӘлуде.
وَالذَّارِيَاتِ ٭ وَالْمُرْسَلَاتِ

даүҰ антта, ауанҰқ толңуҰ мен басңарҰлуҰндаүҰ мақз рімӘикметтердӘ

— 440 —

ескерту ҚшӘн, желдердӘ ңадаүалауүа таүайҰндалүан перӘштелерге ант ету арңҰлҰ соларүа м&ңиÇт назар аудартадҰ да, сол арңҰлҰ кездейсоңтҰң деп ҮорҰтҰн Êлементтер +те нізӘк хикметтер мен мақҰздҰ мӘндеттер атңаратҰнҰн ескертедӘ. ТаүҰсҰн таүҰ...

ЮрңайсҰсҰнҰқ жеке-жеке ңҰзметӘ мен пайдасҰ бар.

УаңҰт тҰүҰз болүандҰңтан

وَ التّ۪ينِ وَ الزَّيْتُونِ

а болатүҰ к+п міселелердӘқ бӘреуӘне үана тиÇнаңтҰ тҚрде ишара етемӘз.

Хаң Таүала ӘнжӘр жіне зійтҚнмен ант ету арңҰлҰ ң&дӘретӘнӘқ &лҰлҰүҰ мен мейӘрӘмӘнӘқ кемелдӘгӘн жіне Қлкен нҰүметтерӘн ескертӘп, ісфали саффилин жаңңа бара жатңан адамнҰзӘнӘқ н б&рҰп, шҚкӘр мен пӘкӘр, иман мен салих амал арңҰлҰ сонау алаи илинге дейӘнгӘ жоүарүҰ дірежеге к+терӘлуге болатҰнҰна ишара етуде.

НҰүметтена ірӘшӘнен ӘнжӘр мен зійтҚннӘқ ерекшелену себебӘ, б&л екӘ жемӘстӘқ +те берекелӘ жіне де +те пайдалҰ болуҰнда. ЖаратҰлҰстарҰнда да м&ңиÇт назар тартатҰндай, нҰүметсе кҚнҰндай к+п нірселердӘқ болуҰнда едӘ. ЯйткенӘ, ңоүамдҰң тӘрӘшӘлӘк пен сауда ҚшӘн жіне шам жаүуүа ңолдануҰ мен адамүа ас болу ҚшӘн де зійтҚннӘқ мол пайдасҰ болүанҰндай, ӘнжӘрдӘқ жаратҰлҰсҰ да үажап. Зірредежинаңюдінекте, Қлкен ӘнжӘр аүашҰнҰқ бҚкӘл болмҰсҰ саңталҰп, сиҰп т&руҰ секӘлдӘ тақүаларлҰң ң&дӘрет м&үжизасҰн к+рсетедӘ. ТаүамдҰң пайдасҰна, к+птеген жемӘстерге ңараүанда &заң уаңҰт саңтауүа болатҰндҰүҰна жінен едӘмде ңасиеттерӘне байланҰстҰ ИліҒи нҰүметтӘ ант ету арңҰлҰ еске тҚсӘруде. Б&үан ңоса, адамнҰқ иманүа келӘп, салих амал жасауҰ ңажет екенӘн, ісфали сафилинге тҚспеуӘ керектӘгӘн ескертетӘн сабаң беруде.

шӘншӘ ттҰ деуСҚрелердӘқ бастарҰндаүҰ м&ңатта ірӘптер ИліҒи ң&пиÇлар, шифрлер. Хаң Таүала +зӘнӘқ шҰнайҰ ң&лдарҰна сол арңҰлҰ үайби ишара бередӘ. Ол шифрдӘқ кӘлтӘ Ерекше Ү&лда (с.а.у.) жіне СонҰқ ӘзбасарларҰнда. гӘ мідХаким ірңашан іртҚрлӘ ңауҰмдарүа тӘл ңатуда. Олай болса, ір үасҰрдҰқ ір тобҰнҰқ ҚлестерӘн ңамтитҰн іртҚрлӘ ңҰрларҰ, маүҰналарҰ бар. Ал, еқ мол Қлес Селеф-Ә СалихиндӘкӘ, олар сонҰ баÇндаүан болатҰн. Юулиелер мен зерттеушӘлер, р тіслӘсійӘр-сҚлӘктерге ңатҰстҰ к+птеген үайби мімӘлелердӘқ ишараттарҰн солардан тапңан едӘ. Ишарат-ул Иүжаз деп аталатҰн тіпсӘрде "Юл Баңара" сҚресӘнӘқ басҰнда, Ү&раннҰқ шешендӘк м&үжизаларҰ айтҰлүан кезде, солардан бӘраз с+з ңозүаүан н жасанбҰз. Сол жерден ңарауүа боладҰ.

— 441 —

Т+ртӘншӘ тҚйӘн: Ү&ран ХакимнӘқ толҰң аудармасҰн жасау мҚмкӘн емес екендӘгӘн ЖиҰрма бесӘншӘ с+з ділелдеп берген болатҰн. М&үжизалҰүҰндаүҰ тҚсӘндӘру мінерӘн аудаҒтҰқ ңкӘн емес. Б&л сҰрлардаүҰ ліззат пен аңиңаттардҰ баÇндау, тҚсӘну, ойша ңорҰтҰндҰ жасау +те ңиҰн. Дегенмен жолҰн к+рсету ҚшӘн бӘр-екӘ баүҰтңа ишара етемӘз. БаÇндауҰ м&үжиза болүан Ү&ран:

وَمِنْ اٰيَاتِهِ خَلْقُ السَّمٰوَاتِ وт+теп رْضِ وَاخْتِلَافُ اَلْسِنَتِكُمْ وَ اَلْوَانِكُمْ
وَالسَّمٰوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَم۪ينِه۪ ٭ يَخْلُقُكُمْ ف۪ى بُطُونِ اُمَّهَاتِكُمْ خَلْقًا مِنْ بَعْدِ خَلْقٍ فِى ظُلُمَاкҚнненَاثٍ ٭ خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ فِى سِتَّةِ اَيَّامٍ ٭ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ ٭ لَا يَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ ٭ يُولِجُ الَّيْلَ فِى النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِى الَّيْلِ وَ هُوَ عَل۪يمٌ بِذَاتِ الصُّدсап, еекӘлдӘ аÇттар арңҰлҰ тақүажайҰп тҚсӘндӘру мінерӘмен тҚйӘндей келе АллаҒтҰқ ЖаратушҰлҰң аңиңаттарҰн ңиÇлүа ңонҰмдҰ тҚрде жеткӘзедӘ.

ЮлемнӘқ ЖаратушҰсҰ болүан мҰна үаламнҰқ стасҰ, Әс барҰсҰнда КҚн мен АйдҰ ңандай балүаімӘрӘнҰндарҰна ңаңңан болса, діл сол балүамен діл сол мезетте зіррелердӘ де орҰндарҰнаю(міселен, жіндӘктердӘқ к+зӘнӘқ ңарашҰүҰнда)>орналастҰрадҰ. Аспан ілемӘн ңандай +лшеммен, ңандаерӘн +ауи ң&ралмен ретке келтӘрӘп, ашҰп жатса, діл сол мезетте, діл сол тіртӘппен к+здӘқ де перделерӘн ашадҰ, жасайдҰ, реттейдӘ, орналастҰрадҰ. ЖаратушҰ маүҰнауи ң&дӘреттӘқ ңандай маүҰнауи балүасҰмен ж&лдҰздардҰ к+ктерге-Мутлан болса, діл сол маүҰнауи балүамен адамзаттҰқ бетӘндегӘ сансҰз айҰрмашҰлҰң белгӘ нҚктелерӘ мен сҰртңҰ жіне ӘшкӘ сезӘм нҚктелерӘн де +з орнҰндарҰна наңҰштап ңойүан" деп тҚсӘндӘредӘ. Демек, ЖаратушҰ Хаң Әс атңанҰқ кеҰсҰнда олардҰ к+зге к+рсетӘп, ң&лаңңа естӘрту ҚшӘн, Ү&ран аÇттарҰмен балүанҰ зірреге &радҰ. Діл

— 442 —

сол аÇттҰқ екӘншӘ с+зӘмен, ол балүанҰ КҚкӘрлерадҰ, діл ортасҰна ңаңңандай асңаң мінерменен УахданиеттӘ АхадиеттӘқ ӘшӘнде жіне шексӘз &лҰлҰңтҰ шексӘз с&лулҰң ӘшӘнде жіне шексӘз ҚлкендӘктӘ шексӘат ң&мрҰндҰлҰң ӘшӘнде, шексӘз кеқдӘктӘ шексӘз м&ңиÇттҰлҰң ӘшӘнде, шексӘз айбҰндҰлҰңтҰ шексӘз мейӘрӘм ӘшӘнде, шексӘз &заңтҰңтҰ +те жаңҰндҰң ӘшӘнде к+рсетедӘ. Адам аңҰлҰмен мҚмкӘн емес деп ойлайтҰн ңарама ңайшҰлҰңтардҰқ бӘр ңоүаметуӘ, солай болуҰ шарт, уіжӘп екенӘн тҚсӘндӘредӘ, т&жҰрҰмдап к+рсетедӘ. МӘне, осҰлай тҚсӘндӘруӘ мен мінерӘ, еқ шешен ідебиетшӘлердӘқ +зӘн, шешендӘгӘне сіжде еткӘзуде.

Міселен:

وَمِنْ اٰيَاتِه۪ اَنْ تَقُومَ اашҰратٓاءُ وَالْاَرْضُ بِاَمْرِه۪ ثُمَّ اِذَا دَعَاكُمْ دَعْوَةً مِنَ الْاَرْضِ اِذَا اَنْتُمْ تَخْرُجُونَ

аÇтҰмен, сондай бӘр асңаң мінер арңҰлҰ Рубубиет билӘгӘндегӘ айбҰндҰлҰңтҰ к+рсетедӘ. "К+ктер мен жер екӘ баүҰнҰштетӘн ари казарма секӘлдӘ, екӘ іскери орталҰң тҚрӘнде бӘр үана імӘрмен немесе бӘр сҰрнайдҰқ белгӘ беруӘмен сол екӘ казарма, жоң болу жамҰлүҰсҰнаесӘ руп жатңан жаратҰлҰстар керемет алдҰмҰзүа ікеледӘ, сол секӘлдӘ жҰлдамдҰңпен ілгӘ імӘрге баүҰнҰп, "ліббайк" деп, махшар алақҰна жіне емтихан алақҰна шҰүадҰ".

МӘне, Ү&ран хаӘнуӘ кн ңиÇметтӘ асңаң м&үжизалҰң мінерде тҚсӘндӘредӘ жіне сол аңиңаттаүҰ наңтҰ к+з жеткӘзетӘн бӘр ділелге бҰлайша ишара етедӘ: К+з алдҰмҰзда, б&л жаң астҰна жасҰрҰнүан +лӘ есебӘндегӘ т&ңҰмдар, аспан кеқӘстӘгӘнде жоңтҰң пен ауада жайҰлүан жасҰрҰн тамшҰлар, ңандай кімӘл &ңҰптҰлҰң пен жҰлдамдҰңта жиналҰп, ір к+ктем сайҰн сҰнаң пен ела ңал алақҰна шҰүадҰ. Жерде даңҰлдар, аспанда тамшҰлар ірңашан да Қлкен жиҰндҰ к+з алдҰмҰзүа ікеледӘ, сол секӘлдӘ &лҰ хаширде де осҰлай оп - оқай жинатҰрдҰ.боладҰ. ОсҰнҰ анҰң к+рӘп т&рсаң, хаширдӘ де жоңңа шҰүара алмайсҰқ. Жіне таүҰсҰн таүҰ...

ОсҰ аÇттарүа ңарап, +зге аÇттардаүҰ шешендӘктӘқ дірежесӘн шамалай алатҰн боларсҰқ. АпшҰса, осҰндай аÇттардҰқ толҰң тіржӘмасҰн жасау мҚмкӘн бе?! Юлбетте, мҚмкӘн емес! ЮрӘ кеткенде ңҰсңа үана мазм&нҰн болмаса, аÇттҰқ ірбӘр с+зӘне бес алтҰ жол тіпсӘр жазу керек болар.

— 443 —

БесӘншӘ тҚйӘн: Міселе т&раңхамдулиллаҒ" Ү&раннҰқ бӘр с+йлемӘ. Грамматика жіне шешендӘк ӘлӘмӘнӘқ ңаүидаларҰ бойҰнша м&нҰқ еқ ңҰсңа маүҰнасҰ мҰнандай боладҰ.

كُلُّ فَرْدٍ مِنْ اَفْرَادِ الْحَمْدِ مِنْ اَىِّ حَامِدٍ صَدَرَ وَعَلٰى اَىِّ مَحْمُودٍ وрҰмдҰ مِنَ الْاَزَلِ اِلَى الْاَبَدِ خَاصٌّ وَمُسْتَحِقٌّ لِلذَّاتِ الْوَاجِبِ الْوُجُودِ الْمُسَمّٰى بِاللّٰهِ

çүни, "Юзелден ібадңа дейӘн ңанша маңтау мен мадаң бар болса, кӘмнен шҰүҰп, кӘмге арналүан болса да, рңҰн, ажибул Ужудңа, Çүни АллаҒңа тиесӘлӘ, Сол үана лайҰң". СонҰмен, "ңанша маңтау бар болса" с+йлемӘ жалпҰлҰң маүҰнанҰ бӘлдӘредӘ. "КӘмнен келсе де" б+лӘмӘ "хамд" етӘстӘк, Әс иесӘ айтҰлүандҰңтан м&ндайда жалпҰлҰңтҰ бӘлдӘредӘ.Егер хс иесӘнӘқ айтҰлмауҰ жіне де сол с+з арнау міселесӘнде жалпҰлҰң пен баршаүа ңатҰстҰлҰңтҰ бӘлдӘретӘндӘктен "кӘмге болса да" б+лӘмӘн тҚсӘндӘредӘ. "Юзелден ібадңа дейӘн" б+лӘмӘ болса, етӘстӘктен есӘмдӘкке алмасу ңаүидасҰ, т&раңтҰлҰңсолардалүастҰңңа ділел болүандҰңтан сол маүҰнанҰ бӘлдӘредӘ. "ТиӘстӘ жіне лайҰң" маүҰнасҰн "лиллаҒ" таүҰ "ліми джер" бӘлдӘредӘ. ЯйткенӘ, ол "лім" меншӘктеу жіне лайҰңтҰ ету ҚшӘн. "ЗатҰ УажииесӘ муд" б+лӘмӘ болса, ужубҰ ужуд, Улухиетке, Çүни ЗатҰ ЗҚлжілалүа ңатҰстҰ бӘр тҚсӘнӘк атауҰ болүандҰңтан, "АллаҒ" с+зӘ +зге де есӘмдер мен сипаттардҰ ңамтитҰн Исми Аүзам болүандҰңтан Уажибул Ужуд атауҰҰүарадділел боладҰ.

СонҰмен, اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ с+зӘнӘқ еқ ңҰсңа жіне араб тӘлӘнӘқ үалҰмдарҰ бӘр ауҰздан ң&птаүан сҰртңҰ маүҰн асҰ үана осҰндай болатҰн болса, ол иүжаз бен шешендӘктӘҰрҰна бӘр тӘлге ңалай тіржӘма жасай алмаң?

Юлем тӘлдерӘ ӘшӘнде "грамматикалҰң ң&рлҰмҰ" арабшаүа жаңҰн бӘр үана тӘл бар, ол да ешңашан араб тӘлӘнӘқ жан жаңтҰлҰүҰна жете алмайдҰ. Сол жан-жак ілемне иүжаздҰ тӘл арңҰлҰ м&үжизалҰ бӘр тҚрде жіне ір тараптҰ т&тастай бӘлетӘн, назарүа алатҰн ауңҰмҰ шексӘз ӘлӘм ӘшӘнде к+рӘнӘс тапңан Ү&ран с+здерӘ, ң&рамалҰ, ң&бҰлмалҰ +зге тӘлдер арңҰлҰ зейӘнӘ тар, тҚйсӘгӘлүан м, пӘкӘрӘ шатасңан, к+қӘлӘ ңарақүҰ кей адамдардҰқ тіржӘма с+здерӘ, ол киелӘ с+здердӘқ орнҰн ңайтӘп

— 444 —
баса алмаң? ТӘптӘ, наңтҰ айтамҰн жіне ділелдеп беремӘн. Ү&раннҰқ ірбӘр ірпӘ аңиңаттар ңазҰнасҰна айналадҰ, кейде бӘр үаَمْطَاп бӘр бет шамасҰндаүҰ аңиңаттардҰ дірӘс бередӘ.

АлтҰншҰ тҚйӘн: Б&л маүҰнанҰ аша тҚсу ҚшӘн +з басҰмнан +ткерген н&рлҰ бӘр хал мен аңиңаттҰ айтҰп +тейӘн:

БӘрараүа рӘ к+қӘлӘм

اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَاِيَّاكَ نَسْتَع۪ينُ

дегӘ к+пше тҚрдегӘ "нун" дҰ ойладҰ Жекеше тҚрден к+пше тҚрге ауҰсуҰнҰқ себебӘн ӘздедӘ. БӘрден сол "нуннан" намаздаүҰ жамаүаттҰқ артҰңшҰлҰүҰ мен сҰрҰ ашҰлдҰ. ЯзӘм нҰ ай дңҰп т&рүан БаÇзит мешӘтӘндегӘ жамаүатпен тҰүҰз байланҰста екендӘгӘмдӘ, олардҰқ ірңайсҰсҰ менӘқ +зӘндӘк шапаүатшҰм екендӘгӘн ірӘ кӘтабҰмдаүҰ негӘздердӘқ куігерлерӘ, ңуаттаушҰларҰ екендӘгӘн к+рдӘтӘқ АлБ&л жаүдай кемшӘн ң&лшҰлҰүҰмдҰ, сол жамаүаттҰқ Қлкен де мол ң&лшҰлҰүҰна ңосҰп, ИліҒи ң&зҰрүа &сҰнуүа батҰлдҰң бердӘ. БӘрден екӘншӘ бӘр к+рӘнӘс ашҰлдҰ. çүни, СтамбулдҰқ бҚкӘл мешӘттерӘмен байланҰс орнаттҰ. БҚкӘл ңала, БаÇз болуҰӘтӘ секӘлденӘп кеттӘ. БӘрден олардҰқ д&үаларҰнан жіне ңолдауларҰнан рухани ңуат алдҰм. ЕндӘ +зӘмдӘ жер шарҰ мешӘтӘнде, ҮаүбанҰқ мақайҰнда, шеқберлӘ саптардҰқ нӘқ ми к+рдӘм.

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَ

дедӘм.

"МенӘқ осҰншама шапаүатшҰларҰм бар, менӘқ намазда с+йлеген ірбӘр с+зӘмдӘ ңайталап жатҰр, растап жатҰр". СонҰмен, ңиÇлҰмда осҰндай сахна ашҰлдҰ. ҮасиеттӘ Үаүба михрабңа айналдҰ.

т етӘп осҰ мҚмкӘндӘктӘ пайдаланҰп, ілгӘ жамаүаттҰ куіүа тартҰп, тахиÇтта айтатҰн

اَشْهَدُ اَنْ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللّٰهِ

деген иманнҰқ тіржӘмашҰсҰн мҚбірак Хажарул Юсуадңа тапсҰрҰп, аСӘлтемңҰлудамҰн деп т&рүанҰмда бӘрден таүҰ бӘр к+рӘнӘс ашҰлдҰ. Мен арасҰнда т&рүан жамаүаттҰқ Қш шеқберге б+лӘнгенӘн к+рдӘм:

БӘрӘншӘ шеқбер: Жер бетӘндегӘ мҚминдер мен муахидиндердӘқю(монотеистер)>&лҰ жамаүатҰ.

ЕкӘншӘ шеқбер:бе М&хсам, барлҰң жаратҰлҰстар &лҰ намазда Қлкен тасбих тартуда екен. ЮрбӘр тайпа +здерӘне тиӘстӘ салауатпен, тасбихатпен ш&үҰлданҰп жатңан жамаүаттҰқ ӘшӘндемӘн. "НірселердӘқ мӘндеттерӘ" деп аталатҰн, к+зге к+рӘнӘп т&рүаттҰң беттер, олардҰқ ң&лшҰлҰңтарҰнҰқ атауҰ екен. ОсҰндай жаүдайда "АллаҒу Юкбар" деп, аса тақданҰспен басҰмдҰ идӘм, +зӘме зер салдҰм.

— 445 —

шӘншӘ шеқбердӘқ ӘшӘнде, тақ-тамаша ңалдҰратҰн, сҰрт к+рӘнж. Яйтн бейнесӘ кӘшкене, аңиңатҰ мен мӘндетӘ жіне санҰ к+п, таүҰ бӘр шаүҰн ілемдӘ к+рдӘм. çүни, денемдегӘ атомдардан бастап, с+йтӘп сҰртңҰ сезӘмдерӘме ойҰншатоп-тобҰмен ң&лшҰлҰң етӘп, шҚкӘршӘлӘк мӘндеттерӘн атңарҰп жатңан бӘр жамаүаттҰ к+рдӘм.

Б&л шеқберде жҚрген Раббани літифам

اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَاِيَّاكَ نَسْتَع۪ينُ

дҰ, осама +нүаттҰқ атҰнан айтуда. ЮуелгӘ екӘ жамүатта да тӘлӘм, осҰ с+здӘ сол екӘ Қлкен жамаүаттҰқ атҰнан айтңан едӘ.

ҮорҰтҰндҰ:>نَعْبُدُ -нҰқ "нунҰ" осҰ Қш жамаүатңа ишара етедӘ. ОсҰ Егеаүдайда, кенет Ү&ран ХакимнӘқ аудармашҰсҰ жіне жетекшӘсӘ Расул Юкрам АлейҒиссалату УіссіламнҰқ маүҰнауи т&лүасҰ Мідина аттҰ рухани мӘнберден айбҰндҰ тҚрде к+рӘндӘ, ОнҰқ:
يَٓا اَ да би النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمْ

ҚндеуӘн, рухани т&рүҰда естӘп, ілгӘ Қш жамаүат та мен сиÇңтҰ

اِيَّاكَ نَعْبُدُ

деп, жауап беруде деп ңиÇлдадҰм.

اِذَا ثَبَتَ الشَّيْءُ ثَبَتَ بِلَوَازِمِهеген одасҰ бойҰнша, мҰнандай бӘр аңиңат к+рӘндӘ.

БҚкӘл ілемдердӘқ РаббҰсҰ, адамдардҰ +зӘне тҰқдаушҰсҰ етӘп, кҚллӘ жаратҰлҰстармен с+йлесуде, АрдаңтҰ ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.) сол асңаң ҚндеудӘ бҚкӘл адамзатңа, тӘптӘ бҚкӘл рух жіне сана иелерӘнер бҚкӘзуде. МӘне бҚкӘл +ткен шаң пен болашаң осҰ шаңңа айналдҰ. БҚкӘл адамзат бӘр міжӘлӘсте, саптарҰ іртҚрлӘ жамаүат ӘспеттӘ. Ол Қндеу, соларүа арналҰп айтҰлудем маү кезде ірбӘр Ү&ран аÇтҰнҰқ +те айбҰндҰ, жоүарүҰ діреже екенӘн, +те к+п жіне тҚрлӘ мақҰздҰ тҰқдаушҰларҰ бар екенӘн, шексӘз айбҰндҰ жіне &лҰ басҰпллим-Ә ЮзелидӘқ С+зӘ екенӘн жіне &лҰ Махбубиет міртебесӘнӘқ иесӘ АтаңтҰ тіржӘманҰ жеткӘзӘп жатңан &лҰ кҚште асңан бӘр шешендӘк, +те жарңҰн иүжаз н&рҰ бар екенӘн к+рдӘм. Сол кезде, бҚкӘл Ү&ран бҰлай т&рсҰн, ірбӘр сҚре, ірбӘр аÇт тҰқ ілсрбӘр с+зӘ м&үжиза екендӘгӘ к+рӘндӘ.

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى نُورِ الْا۪يمَانِ وَ الْقُرْاٰنِ
дедӘм. نَعْبُدُ -дҰқ нунҰна ңалай кӘрген болсам, сол аңиңат ңиÇлдан да солай шҰңтҰм. Ү&раннҰқ аÇттарҰ үана пен Ұ с+здерӘ тӘптӘ, наүбудудҰқ "нунҰ" секӘлдӘ кейбӘр ірӘптерӘ де мақҰздҰ аңиңаттардҰқ н&рлҰ кӘлтӘ екенӘн тҚсӘндӘм.
— 446 —
ЖҚрек пен ңиÇл, сол наүбудудҰқ ну жаратшҰңңаннан кейӘн, олардҰқ алдарҰнан аңҰл шҰңтҰ: "Мен де Қлес алүҰм келдӘ. СӘз сиÇңтҰ &ша алмаймҰн. АÇңтарҰм ділел, айүаң. Діл сол نَعْبُدُ мен نَسْتَع۪ينُ де, Маүбуд жіне Мустаүан болүан ЖаратушҰүа абар, рратҰн жолдҰ маүан к+рсетӘқдер сӘздермен бӘрге барайҰн" дедӘ.

Сол кезде, к+қӘлге мҰнандай хабар келдӘ: "Ол абдҰраүан аңҰлүа бҰлай де:

ҺаламдаүҰ бҚкӘлс+зӘнӘҰлҰсңа ңара! ТӘрӘ болсҰн, +лӘ болсҰн бірӘ де толҰң баүҰнҰш пен тіртӘп бойҰнша +з мӘндеттерӘн атңару арңҰлҰ ң&лшҰлҰң етуде. БӘр б+лӘгӘ тҚйсӘксӘз, сезӘмсӘз е, Маид ңарамастан, +те тҚйсӘктӘ секӘлдӘ тіртӘп сҚйгӘш кейӘпте жіне ң&лшҰлҰң жасаүандай мӘндет атңаруда. Демек, бӘр МаүбудҰ Билхаң, ЮмӘр Мутлаң бар, б&лйналад&лшҰлҰңңа итермелеп ңҰзмет еткӘзуде.

ЖаратҰлҰсңа назар аудар, ісӘресе, тӘршӘлӘк иелерӘне... ірңайсҰсҰнҰқ ір тҚрлӘ жіне к+птеген ңажеттӘлӘктерӘ бар. БолмҰсҰ мен тӘршӘлӘгӘн саңтау ҚшӘн сан алуан м&ңтаждҰңтарҰ бар. Еқ кӘшкенесӘнӘқ +зӘліҒи ждарҰ да, +з кҚштерӘ де жетпейдӘ. Ал, ендӘ осҰ ңисапсҰз м&ңтаждҰңтарҰ ойламаүан жерден, ңажет кезӘнде, жҚйелӘ тҚрде жеткӘзӘлӘп берӘлуде жіҰ, бӘр жаүдай к+з алдҰмҰзда болҰп жатҰр.

МӘне, осҰ жаратҰлҰстардҰқ шексӘз паңҰрлҰңтарҰ мен м&ңтаждҰңтарҰ жіне үайҰптан келӘп жатңан к+мектер мен Рахмани медеттер - Һани М&тлаң, Кірим М&тлаңАл, Үар М&тлаң болүан ңамңоршҰларҰ, азҰңтандҰрушҰларҰ бар екенӘн, бҚкӘл нірсе, бҚкӘл тӘршӘлӘк иелерӘ соүан үана жалбарҰнҰп, содан үана медет кҚтетӘнӘн к+рсетедӘ. Рухани тҚрде اِيَّاكَ نَسْتَع۪ين емес,Ә. Сол кезде аңҰл, "Юмінна уі Саддаңна" дедӘ.

ЖетӘншӘ тҚйӘн: ОсҰндай жаүдайда т&рҰп,

اِهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَق۪يمَ ٭ صِرَاطَ الَّذ۪ينَ اَنْعَمْتَ عَатңа мمْ

деген кезӘмде мҰнанҰ ақүардҰм. Яткен шаңңа +тӘп кеткен адамзат керуенӘнӘқ ӘшӘнен аса н&рлҰ да жарңҰн ЮнбиÇлар, СҰддҰңиндер, Юулиелер, ШіҒидтер, Салихтер тобҰн к+рдӘм. Олар болашаңтҰқ тҚнектерӘн ҰдҰратҰп, міқгӘлӘк жолҰндаүҰ тура да &лҰ дтардҰқа кетӘп барадҰ. Б&л с+з менӘқ сол керуенге ңосҰлуҰм ҚшӘн жол к+рсетуде, тӘптӘ ңосҰп та жатҰр. БӘрден "ФісубханаллаҒ" дедӘм. БолашаңтҰқ

— 447 —

тҚнектерӘн жарҰң еткен ж к+рселаматтҰ жолда кетӘп бара жатңан б&л н&рлҰ керуенге ңосҰлмау ңандай ңасӘрет жіне ң&рдҰмүа кету екенӘн титтей де болса тҚйсӘгӘ бар жан тҚсрдӘқ Әерек ңой. АпҰрмай бидүаттар шҰүару арңҰлҰ, сол &лҰ керуеннен ажҰрап ңалүандар н&рдҰ ңайдан табадҰ. Үай жолмен жҚре аладҰ.

АрдаңтҰ ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.):

كُلُّ андай ٍ ضَلَالَةٌ وَكُلُّ ضَلَالَةٍ فِى النَّارِ

деп б&йҰрүан наңтҰ б&йрҰүҰна ңарсҰ "б&зүҰншҰ үалҰмдар" деген атңа лайҰң кейбӘр бейбаңтар ңандай жол тауҰп, ңандай пітуа беру арңҰлҰ орҰнсҰз жерде, зиÇндҰ екенӘн бӘле т&ра, Ислами нҰшандзан фаеқ анҰңтарҰна ңарсҰ келуде. ОлардҰқ +згертӘлуӘн ңалай маң&л к+руде. Б&л үалҰмсҰмаңтар бӘр маүҰнанҰқ +ткӘншӘ к+рӘнӘсӘнен туҰндайтҰн уаңүармайірселерге алданҰп жатҰр.

Міселен бӘр жануардҰқ терӘсӘ сҰпҰрҰлса немесе бӘр жемӘстӘқ ңабҰүҰ аршҰлса, бӘршама уаңҰт жҰлтҰрап к+рӘнедӘ. БӘраң аз уаңҰтткен, Әнде ілгӘ жҰлтҰр ет немесе ідемӘ жемӘс басңа тҚске енӘп, ңарайҰп, б&зҰлҰп кетедӘ. Сол сиÇңтҰ, Ислами нҰшандардаүҰ ПайүамбарҰмҰздан (с.а.у.) жеткен немесе ИлаҒи с+здер - жан беретӘн, сауап жаздҰратҰн ңабҰң, терӘ. Олар сҰпҰрҰлҰп ңалүан кетӘ талаүҰналарҰндаүҰ н&р уаңҰтша к+рӘнӘс беруӘ мҚмкӘн. БӘраң ңабҰүҰ аршҰлҰп ңалүан жемӘс секӘлдӘ болҰп ңаладҰ. АллаҒпен байланҰстҰрҰп т&рүан ңасиеттӘ маүҰналарҰ, рухҰ &шҰп кетедӘ. ҮарақүҰ к+кӘректер мен топас бастарда адами ңабҰқ ң&рмүана ңалдҰ. Н&рҰ кетӘп, тҚтӘнӘ ңаладҰ.

СегӘзӘншӘ тҚйӘн: ОсҰүан ңатҰстҰ бӘр аңиңат ңаүидасҰн айта кету ңажет: "Жеке ң&ңҰңтар" жіне +зӘндӘк бӘр "Ү&ңҰңуллаҒ" болҰп саналатҰн "жалпҰ

ҚлкенңҰңтарҰ" деп аталатҰн екӘ тҚрлӘ ң&ңҰң бар. Сондай-аң, шариүат міселелерӘнде де, кейбӘр міселелер, т&лүалардҰқ жеке басҰна ңатҰстҰ боладҰ. КейбӘреуӘ жалпҰ б&ңқдаүанңатҰстҰ боладҰ. Б&лар "Ислами нҰшандар" деп, аталадҰ. Б&л нҰшандар жалпҰүа ңатҰстҰ болүандҰңтан оларда жалпҰнҰқ ҚлестерӘ боладҰ. ЖалпҰнҰқ ризашҰлҰүҰ болмаса, оларүа тиӘсу, жалпҰнҰқ ң&ңҰүҰна ңол с&үу болҰелңостладҰ.

Ол нҰшандардҰқ еқ кӘшкенесӘю(сҚннеттӘқ бӘр міселесӘ)>еқ Қлкен бӘр міселе ретӘнде, мақҰздҰ болҰп ңараладҰ. ТӘкелей, Ислам ілемӘне ңатҰстҰ болүанҰндай, сонау баңҰт үаснан ан бастап

— 448 —

ю(пайүамбарҰмҰздҰқ с.а.у. кезеқӘ, ауд)>осҰ кҚнге дейӘнгӘ ИсламнҰқ барша &лҰ т&лүаларҰ байланүан сол н&рлҰ шҰнжҰрлардҰ Қзуге, б&зуүа жіне +згертуге тҰрҰсушҰлар жіне ондайларүа жаңтас болушҰлар нендей с&мдҰң ңателӘкіт Табда екенӘн ойлансҰн. Зірредей бӘр тҚйсӘктерӘ болса, б&л ңҰлмҰстарҰ ҚшӘн жандарҰ тҚршӘгуӘ керек.

ТоүҰзҰншҰ тҚйӘн: Шариүат міселелерӘнӘқ бӘр б+лӘгӘн "Таүаббуди" деп атайдҰ, б&лар аңҰлдҰқ таразҰр мен іуелдӘ емес. Б&йрҰң болүан соқ орҰндаладҰ. АтңарҰлуҰна себеп - б&йрҰң.

БӘр б+лӘгӘ, "Маңул ул маүҰна" деп аталадҰ. çүни, бӘр хикметӘ, игӘлӘгӘ бар. СондҰңтан тақдау соүан тҚседӘмелӘнең, б&л себеп емес. ЯйткенӘ, б&үан негӘз болүан, ИліҒи імӘр мен тҰйҰм.

ШариүаттҰқ таүаббуди б+лӘгӘн, хикметтер +згерте алмайдҰ, таүаббудилӘк жаүҰ басҰм келедӘ, тисуге батҰ орҰ. ЖҚз мҰқ игӘлӘк келсе де, онҰ +згерте алмайдҰ. Сондай-аң, шариүаттҰқ пайдасҰ тек, белгӘлӘ игӘлӘктер деуге болмайдҰ жіне олай деп бӘлу ңате. НегӘзӘнде ол игӘлӘктер к+птеген хлгӘ екердӘқ бӘр үана пайдасҰ бола аладҰ. Міселен, бӘреу, "АзаннҰқ хикметӘ м&сҰлмандардҰ намазүа шаңҰру, ендеше мҰлтҰң ату да жеткӘлӘктӘ үой" десе. АзаннҰқ мҰқдаүан игӘлӘктерӘнӘқ ӘшӘндерҰ бойеуӘ үана екенӘн ілгӘ, мҰлтҰң атуүа боладҰ, деп отҰрүан диуана бӘлмей т&р. МҰлтҰң дауҰсҰ сол бӘр үана кҚштӘ атңарса, адамзат атҰнан Ç, болмаса сол ңала т&рүҰндарҰ атҰнан, үаламнҰқ жаратҰлуҰӘндегӘҰ нітижесӘ жіне адамзаттҰқ жаратҰлуҰнҰқ нітижесӘ болүан ТаухидтӘ жар салуүа жіне АллаҒтҰқ РубубиетӘне деген ң&лшҰлҰңтҰ жариÇлауүа ң&рал болүан азаннҰқ орнҰн ол мҰлтҰң дауҰсҰ ңалмдарүатҰра аладҰ.

ҮорҰтҰндҰ: ЖаҒаннам ңажетсӘз емес, "жаҒаннам жасасҰн!" дегӘзетӘн к+птеген Әстер бар. Жаннат та арзан емес, ңҰмбат баүа с&райдҰ.

لَا يَسْتَو۪ى اَصْحَابُ النَّارфасҰ тصْحَابُ الْجَنَّةِ اَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمُ الْفَٓائِزُونَ
— 449 —

ЕкӘншӘ рисале атанүан екӘншӘ б+лӘм

ҮАСИЕТТӨ РАМАЗАН ЖАЙЛұ

БӘрӘншӘ б+лӘмнӘқ соқҰнда Ислам нҰшандарҰ жайлҰ бӘр шама аайта с. Сол нҰшандардҰқ ӘшӘндегӘ еқ жарңҰнҰ болүан ҮасиеттӘ рамазаннҰқ химеттерӘ жайлҰ айтҰладҰ.

ЕкӘншӘ б+лӘмде ҮасиеттӘ РамазаннҰқ к+птегенат барттерӘнен тоүҰз хикметӘ "ТоүҰз т&жҰрҰм" арңҰлҰ баÇндалмаң.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذ۪ٓى اُنْزِلَ ف۪يهِ الْقُرْاٰنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَ بَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدٰى وَ الْفُرрӘ - а

БӨРӨНШӨ Т ЖұРұМ: Рамазан айҰнда ораза &стау - ИсламнҰқ бес шартҰнҰқ алүашңҰларҰна жатадҰ. Сондай-аң ИсламнҰқ &лҰ нҰшандарҰнӘқ бӘрӘ.

МӘне Рамазанда ораза &стаудҰқ сансҰз хикметтерӘ бар. Атап айтңанда, ан айт&стау, бҚкӘл ілем АллаҒ ТаүаланҰқ імӘрӘне баүҰнҰштҰ екенӘн бӘлдӘредӘ жіне ораза, адамнҰқ т&рмҰс-тӘршӘлӘгӘне, мӘнез-ң&лңҰна оқ ісер ететӘн тірбиелӘк мінӘсӘ зор. Сондай-аң, ол пенденӘқ Ү&дай бергегӘ &лҰметтерге шҚкӘр етуӘне тҚрткӘ болатҰн. МӘне, оразанҰқ осҰндай мақҰзҰ зор к+птеген хикметтерӘ бар.

ОразанҰқ, бҚкӘл ілем АллаҒ ТаүаланҰқ ң&дӘрет ңолҰнда, імӘрӘне баүҰнҰнҰш дҚниенӘн к+рсететӘн к+птеген хикметтерӘнӘқ бӘрӘ:

АллаҒ, Жер бетӘн нҰүметке толҰ дастарңан тірӘздӘ жаратңан. Оүан сан-алуан нҰүмет тҚрлерӘн

مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ

тҚрӘнде Çүни санап тауҰса алмайтҰндай берекелӘаүҰ даақүажайҰп тҚрде жаратҰп, +зӘнӘқ толҰң ҚстемдӘгӘн, раңҰмҰ мол екенӘн ап-ашҰң тҚрде к+рсетуде. Алайда, адамдар бейңамдҰңңа салҰнҰп, іртҚрлӘ себептердӘ сҰлтау ңҰлҰп аңиңатхалҰңте алмай, тӘптӘ кейде Жаратңан ИесӘн &мҰтҰп кетӘп жатадҰ.

— 450 —

Ал, ораза айҰнда м&сҰлмандар жаппай бейне бӘр сап тҚзеген іскер сҰңҰлдҰ, бҚкӘл ілемнӘқ иесӘ бӘр АллаҒтҰқ ңонаңтарҰндай, кешң&рҰм: "Үане, астан алҰп, ӘшӘп-жеқдер!" деген секӘлд кҚтедӘ. ОсҰлайша аса ңамңор, шексӘз мейӘрӘмдӘ АллаҒңа ауңҰмдҰ да тереқ маүҰналҰ жіне тіртӘптӘ тҚрде ң&лшҰлҰң ңҰлҰп, таүзҰм етедӘ. АпҰр-ай, осҰндай &лҰ ң&лшҰлҰңтан, осҰндатӘ &лҰң абҰройдан ң&р ңалүан адамдар "адам" деуге лайҰң па?

ЕКӨНШӨ Т ЖұРұМ: ЖаратушҰнҰқ бергендерӘне шҚкӘр етуге ңасиеттӘ Рамазан айҰнҰқ нендей ңатҰсҰ бар, соүан тоңталайҰң.рекеттен, "БӘрӘншӘ С+зде" айтҰлүандай, Патша АүзамнҰқ асханасҰнан ікелӘнген таүамдардҰқ +зӘндӘк баүасҰ боладҰ. ОлардҰ к+терӘп ікелген ңҰзметшӘлерге тиесӘлӘ аңҰсҰн берӘп, ал ікелӘнген ң&ндҰ нҰүметтеа ңуанүаламай, сол нҰүметтердӘ ідейӘ жӘберӘп отҰрүан ПатшанҰ елемеу, танҰмау барҰп т&рүан аңҰмаңтҰң емес пе? Діл сол секӘлдӘ АллаҒ таүала, жер жҚзӘн адамзат ҚшӘн сан-алуан нҰүметтермен толтҰрҰп жайнатҰп ңҰ. Таү Ол нҰүметтердӘқ аңҰсҰна шҚкӘр етуӘмӘздӘ с&райдҰ. СҰртңҰ себептер жай к+зге ілгӘ нҰүметтердӘқ иесӘ болҰп к+рӘнгенӘмен, олар тасмалдаушҰлар. Сол тасмалдаушҰларүа баүа берӘп, оларүа борҰштҰ боламҰз. ТӘптӘ лайҰң болмаса да олар.

Ұң ң&рмет ңҰламҰз рахмет айтамҰз. Себептерге ңараүанда АллаҒ Таүалаүа сол берген нҰүметтерӘ ҚшӘн шҚкӘр етуге ілдеңайда лайҰң. Оүан шҚкӘр ету - нҰүметтердӘ тӘкелей Одан дерметтӘ, сосҰн берӘлген нҰүметтердӘқ ңадӘрӘн бӘлу, сосҰн +зӘмӘздӘқ соүан ңаттҰ м&ңтаж екенӘнӘмӘздӘ сезӘну арңҰлҰ боладҰ.

МӘне, осҰ жаүҰнан алүанда РасӘмен айҰндаүҰ ораза, шҰнайҰ да пік, +те міндӘ ірӘ жалпҰ тҚрде шҚкӘр етудӘқ кӘлтӘ. ЯйткенӘ, аштҰң к+рмеген адамдардҰқ басҰм к+пшӘлӘгӘ кейде ңҰруар нҰүметтердӘқ ңадӘрӘн бӘле бермейдӘ. БӘр ҚзӘм ңатңанқ м&үжоң адамүа, ісӘресе бай болса, ң&нсҰз к+рӘнедӘ. Алайда, ауҰзашарда ілгӘ ңатңан бӘр ҚзӘм нан м&сҰлман ҚшӘн АллаҒтҰқ жарҰлңауҰ, аса ң&ндҰ нҰүметӘ екенӘне онҰқ тӘлӘ де куілӘк етедӘ. Бай-пнҰқ м&н бастап паңҰр кедейге дейӘнгӘ барша халҰңтҰқ Рамазан айҰнда нҰүметтердӘқ ңадӘрӘне жетӘп, ой жҚгӘртӘп, шҚкӘршӘлӘк етулерӘне мҚмкӘндӘк туадҰ. Сондай-аң, кҚндӘз ӘшӘп-жеуге тҰйҰм салҰнүандҰңтан "б&л нҰүметтердӘқ иесӘ мен емеақҰздҰп-жеу еркӘ де менӘқ ңолҰмда емес. Демек басңанҰқ мҚлкӘ, сонҰқ сҰйлҰүҰ, сонҰқ імӘрӘн кҚтӘп отҰрмҰн" деп, нҰүметтӘқ ңадӘрӘн бӘлӘп, рухани

— 451 —

тҚрде шҚкӘршӘлӘк етел салҰҰндай ораза - к+птеген сҰрларҰмен бӘрге адам баласҰнҰқ бастҰ мӘндетӘ болүан Ү&дайүа шҚкӘр етудӘқ кӘлтӘне айналадҰ.

ШӨНШӨ Т ЖұРұМ: Ораза &стаудҰқ ңоүамдҰң +мӘҰлуҰ бтҰстҰ к+птеген хикметтерӘнӘқ бӘр хикметӘ.

Адамдар іл-ауңатҰ жаүҰнан іртҚрлӘ жаратҰлүан. СондҰңтан АллаҒ осҰ кереүарлҰңңа байланҰстҰ. Таүала ауңаттҰлардҰқ кедей-кепшӘктерге к+мектепіктеурайласуүа шаңҰрадҰ. Алайда, ауңаттҰ-бай кӘсӘлердӘқ кедей-кепшӘктердӘқ ңиҰн жаүдайҰн ораза &стамай толҰң сезӘнуӘ мҚмкӘн емес. Егер ораза болмаса аштҰң пен кедейлӘктӘқ ңаншалҰңтҰ جَنَّةрӘ ауҰр екенӘн, кедейлердӘқ мейӘрӘмге ңаншалҰңтҰ м&ңтаж екенӘн ақүармайтҰн неше тҚрлӘ тоқмойҰн, ніпсӘң&мар байлар шҰүар едӘ. Ораза, осҰ т&рүҰдан алүанда адамдар арасҰндаүҰ бӘр-бӘрӘне деген мейӘңҰлҰ кӘк пен шҰнайҰ тҚрде шҚкӘр етудӘқ негӘзӘ.

ЮркӘм, ңандай да бӘр жаүҰнан +зӘнен т+мен, паңҰр адамдҰ таба аладҰ. Оүан жанҰ ашуҰ тиӘс. Егер адам +мӘрӘнде бӘр рдалалесҰн аш ңалҰп к+рмеген болса, +зара жанҰ ашҰп жірдем ету мӘндетӘн орҰндай алмас едӘ. ОрҰндаса да +з дірежесӘнде болмайдҰ. СебебӘ, ондай ауҰр жаүдайдҰ басҰнан +ткермеген үойас" жоЯРТӨНШӨ Т ЖұРұМ:>Рамазан айҰндаүҰ оразанҰқ ніпсӘнӘ тірбиелеуге ңатҰстҰ к+птеген хикметтерӘнӘқ бӘр хикметӘ.

НіпсӘ, ерӘк пен бостандҰңтҰ ңалап +зӘн би сезӘнедӘ. ТӘптӘ, ҚстемдӘк жасап, +з бетӘнше жҚрӘп-т&рүан с&рледӘ. Б&л онҰқ табиүатҰнда бар. СансҰз нҰүметтердӘқ арңасҰнда тірбиеленӘп жатңанҰн ңаперӘне алүҰсҰ келмейдӘ. ЮсӘресе, б&л дҚниеде мал-мҚлкӘ мен баң-діулетӘ тасҰп т&рса, онҰқ ҚстӘне немң&райлҰ жан болса, Ү&дайдҰмашариен нҰүметтерӘн &рлап, тӘптӘ тартҰп алүандай хайуанша ж&та бередӘ. Ал, Рамазан айҰнда байдҰқ да, кедейдӘқ де ніпсӘсӘ +зӘнӘқ ңожайҰн емес, малай, ерӘктӘ емес, ң&л екенӘн, б&йрҰң болмаса +те ңарапайҰм Абдурр+зӘн атңара алмайтҰнҰн, тӘптӘ ңолҰн суүа да соза алмайтҰнҰн ақүарҰп, ілгӘ ойша ҚстемдӘгӘ мен ңиÇли билӘгӘ тас-талңан боладҰ. Ү&л екендӘгӘн мойҰндап, +зӘнӘқ негӘзгӘ мӘндетӘ болүан шҚкӘр етуге кӘрӘседӘ.

БЕан "шаТ ЖұРұМ: Рамазан айҰндаүҰ ораза, адамнҰқ мӘнез-ң&лңҰн жаңсартатҰнҰна жіне бет-алдҰ жҚрӘс-т&рҰстан тҰÇтҰнҰна байланҰстҰ к+птеген хикметтерӘнӘқр УаҒд

— 452 —

НіпсӘ мен бейңамдҰңтҰқ кесӘрӘнен адам +зӘнӘқ кӘм екенӘн &мҰтҰп кетедӘ. ЯзӘнӘқ тҰм ілсӘз, +те паңҰр екенӘн жіне кемшӘлӘктерӘ кйланҰснӘн к+рмейдӘ, к+ргӘсӘ де келмейдӘ. ЮрӘ ңаншалҰңтҰ бейшара, фіни, +мӘрде тҚрлӘ ңиҰншҰлҰңтарүа душар болатҰнҰн, тез б&зҰлатҰн ет пен сҚйектен т&ратҰнҰн ойламайдҰ. БолмҰсҰ болаттан жаратҰлҰп, міқгӘ жасайтҰндай дҚниеге ашк+здентҰқ ӘшүадҰ. Б& дҚниеге жан-тінӘмен берӘлӘп кетедӘ. ҮҰзҰүҰ мен пайдасҰ мол нірселерге байланҰп ңаладҰ. ЯзӘне аса ңамңор, жан-жаңтҰ ңамтамасҰз етӘп отҰрүан Жаратңан ИесӘн &мҰтҰп кетедӘ. ЯмӘрдӘқ маңсатҰн, ні Ал кен ірӘ аңҰреттегӘ +мӘрӘн ойламай нашар мӘнездӘқ ң&рсауҰнан шҰүа алмай ңаладҰ.

Ал, РамазаннҰқ оразасҰ болса, шектен шҰңңан бейңамдар мен аса тікаппарларүа дейӘн +здерӘнӘқ тҰм ілсӘз, +те бейшара ірӘ паңҰр екенَ لَا сездӘредӘ. АшҰңңан соқ, +зӘнӘқ м&ңтаждҰүҰн ақүарҰп, ілсӘз тінӘнӘқ ңаншалҰңтҰ нізӘк екендӘгӘн &үадҰ. ЯзӘнӘқ мол мейӘрӘмге, ңамңорлҰңңа ңаншалҰңтҰ м&ңтаж екенӘн тҚсӘнедӘ. НіпсӘ перүауҰндҰң ойдан арҰлҰп, менмендӘктӘ тастап, ілсӘз ірӘ паңҰр екенӘтарҰ мндап, АллаҒтҰқ алдҰнда жалбарҰну керектӘгӘн сезӘнедӘ. ШҚкӘршӘлӘк ету арңҰлҰ АллаҒтҰқ мейрӘмдӘлӘк аттҰ есӘгӘн жалбарҰна ңаүатҰн боладҰ. Егер ірине, бейңамдҰңтан жҚрегӘ ңарайҰп кетпесе.

АЛТұНШұ Т ЖұРұМ:қ" десан айҰ ҮасиеттӘ Ү&раннҰқ тҚсу кезеқдерӘнӘқ еқ мақҰздҰсҰ болүандҰүҰна байланҰстҰ к+птеген хикметтердӘқ бӘр хикметӘ.

Ү&ран КірӘм Рамазан айҰнда тҚсе бастаншӘсӘ лай болса м&сҰлман, сол бӘр к+ктен тҚскен АллаҒ с+зӘн ң&рметтеп дайҰндҰң жасауҰ керек. ҮасиеттӘ Рамазан айҰнда бӘр мезгӘлге ніпсӘнӘқ ңажеттӘлӘктерӘнен жіне ңарапайҰм кҚйбеқ тӘрлӘктен дҰңтангенӘ абзал. Сонда, бейне бӘр ӘшӘп-жеудӘ доүару арңҰлҰ перӘштедей кҚй кешедӘ. Ү&ран КірӘмдӘ жақа тҚсӘп жатңандай ң&лшҰна оңҰп, ҰңҰласпен тҰқдайдҰ. АллаҒтҰқ с+здерӘн наң тҚсӘп жатңанда тҰқдап отҰрүандай, тӘптӘ сол ңасиеттӘ сҰ салҰӘ РасулуллаҒ, М&хаммед ПайүамбарҰмҰздан (с.а.у.) немесе ХізӘретӘ ЖібрійӘлден тҰқдап отҰрүандай тӘптӘ МҚтекеллим-Ә Юзілиден Çүни АллаҒ ТаүаланҰқ +зӘнен тҰқдап оүа байдай керемет кҚй кешедӘ. Сондай-аң, +зӘ жеткӘзушӘ ретӘнде басңаларүа тҰқдатҰп, ңолҰнан келгенӘнше Ү&раннҰқ тҚсу хикметтерӘн Әс жҚзӘнде к+рсетуге тҰрҰсадҰ. Иі, Ислам ілемӘ Рамазан айҰнда беененӘ р &лҰ мешӘтке айналадҰ. МешӘт болүанда ңандай десеқӘзшӘ! Миллиондаүан ңарилар сол зіулӘм

— 453 —
мешӘттӘқ ӘшӘнде Ү&рандҰ, Çүни АллаҒтҰқ с+зӘн оңҰп жер жаҒанүа жар салҰп жатадҰ. ЮрбӘр Рамазан айҰ: екӘ ңُ رَمَضَانَ الَّذ۪ٓى اُنْزِلَ ف۪يهِ الْقُرْاٰنُ

аÇтҰн жарңҰн тҚрде к+рсетӘп, Рамазан - Ү&ран айҰ екенӘн паш етедӘ. ЮлгӘ &лҰ жамаүаттҰқ кейбӘреуӘ ілгӘ ңарилардҰ тебӘрене тҰқдаса, кейбӘреуӘ +з бетӘмен оңуда. ОсҰндай керемет бейнедеердӘқ мешӘттӘқ ӘшӘнде жҚрӘп азүҰн ніпсӘнӘқ жетегӘнен шҰүа алмай ӘшӘп-жеп, манаүҰ ісем де керемет кҚйден тҰс ңалу ңандай оүаш ңҰлҰң десеқӘзшӘ! Б&л ілгӘ мешӘттегӘ жамаүаттҰқ тҚрдеи жиӘркенӘшӘн туүҰзатҰн ірекет емес пе? ҮасиеттӘ Рамазан айҰнда ораза &стамаүандар да бҚкӘл Ислам ілемӘнӘқ рухани жиӘркенӘшӘн туүҰзатҰн жаүҰмсҰз тҚрде к+рӘнедӘ.

ЖЕТӨНШӨ Т ЖұРұМ: Рамазан айҰннҰқ оразасҰ дҚниеде аңҰреттӘқ егӘрүа сҰӘп аңҰреттӘк сауда жасауүа келген адамзаттҰқ тапңан табҰсҰ ңатҰстҰ к+птеген хикметтерӘнӘқ бӘрӘ:

Рамазан айҰнда салих амалүа бӘр сауап емес, мҰқ сауап жазҰладҰ.лиелерке сҚйенер болсаң, Ү&ран КірӘмнӘқ ірбӘр ірпӘ басңа уаңҰтта оңҰлүанда он сауап, он игӘлӘк жіне он тҚйӘр Жіннат жемӘсӘ б&йҰратҰн болса ал, ҮасиеттӘ Рамазанда ірбӘр ірпӘ ҚшӘн он емес мҰқ, ал "АÇт-ул КҚрси" секӘлдӘ аген имҰқ ірбӘр ірпӘне мҰқдаүан сауап жазҰладҰ. РамазандаүҰ ж&ма кҚндерӘнде одан да к+п сауапңа ңол жетедӘ. "ҮадӘр" тҚнӘнде жасалүан бӘр игӘлӘк отҰзна болгӘлӘк жасаүанмен пара-пар.

Иі, Рамазанда ірбӘр ірпӘ отҰз мҰқ баңи жемӘс беретӘн ҮасиеттӘ Ү&ран, Жіннатта жайңалүан н&рлҰ Туба аүашҰ тірӘздӘ, мҚминдерге +зӘҰстҰ бллиондаүан баңи жемӘстерӘн &сҰнадҰ.

Кел, мҰна ңасиеттӘ, міқгӘ пайдалҰ саудаүа назар аудар. Б&л ірӘптердӘқ ңадӘрӘн бӘлмей жҚрген жандар ңаншалҰңтҰ зиÇн шегӘп, &тҰлҰп жҚргенӘн тҚсӘн.

ҮасиеттӘ Рамазан айҰ аңҰреттӘк сауданҰқ ЮрбӘрлӘ базарҰ немесе жемӘсӘн аңҰретте беретӘн +те ң&нарлҰ егӘстӘгӘ. СауаптҰ амалдардҰқ +сӘп-+нуӘне оқтайлҰ кезеқ Çүни к+ктемнӘқ сіуӘр айҰ секӘлдӘ немесе Ү&дӘретӘ кҚштӘ АллаҒтҰқ алдҰнда адамзаттҰқ жасаүан ң&лшҰлҰңтарҰ сап тҚзеп жҚрӘп +тетӘн меб&зҰлүк шеру, үажайҰп мейрам. СондҰңтан ол кезде ніпсӘнӘқ ӘшӘп-жеу сиÇңтҰ адамдҰ бейңам ңалдҰратҰн, жануарүа тін ңажетӘлӘктерӘ мен маүҰнасҰз, іуесңойлҰң нірселермен ш&үҰлданбаүанҰ ж+н. Сол ҚшӘн рамазан айҰнда ораза &!>СенӘ&сҰлман баласҰна парҰз. УаңҰтша болса да хайуандҰңтан арҰлҰп, перӘштелӘк

— 454 —

міртебеге к+терӘлӘп немесе дҚниелӘк шаруалардҰ ңоÇ т&рҰп аңҰрет саудасҰнҰқ м&Әскен таңуа кӘсӘ немесе денесӘ болүандҰңтан к+рӘнӘс тапңан рух тірӘздӘ болҰп, &стаүан оразасҰ арңҰлҰ белгӘлӘ бӘр маүҰнада Самедиетке айна Çүни еш н ретӘн м&ңтаж емес бӘр АллаҒңа айналҰң ңҰзметӘн атңарадҰ.

ҮасиеттӘ Рамазан айҰ мҰна баÇнсҰз дҚниенӘқ ңҰсңа +мӘрӘн баÇндҰ етӘп, міқгӘлӘк +мӘрге ңол жеткӘзүана ҮӘр үана Рамазан айҰ сексен жҰлдҰң +мӘрдӘқ жемӘсӘн бере аладҰ. Ү&ранда ҮадӘр тҚнӘнӘқ мҰқ айдан да ңайҰрлҰ екенӘн баÇндайдҰ. Б&л сҰр жоүарҰда айтҰлүан міселеге наңтҰ ділел боладҰ.

Міселен, бӘр патша билӘга ңайтнда жҰл сайҰн +зӘнӘқ таңңа отҰрүан кҚнӘн атап +тедӘ немесе салтанатҰна жарасар кейбӘр кҚндердӘ мереке деп жариÇлайдҰ. Сол кҚнӘ ңол астҰндаүҰ адаораза жалпҰүа ортаң зақнҰқ сҰртҰнда +з атҰнан арнайҰ сҰйлҰң берӘп, еркӘн тҚрде ңабҰлдап, +зӘндӘк Әлтипат жасап, соүан лайҰң, сенӘмдӘ адамдардҰ ерекше ң&рметке б+лейдӘ. Сол сиÇңтҰ, он сегӘз С+йтӘаламнҰқ ПатшасҰ - бастауҰ мен соқҰ жоң АллаҒ, бҚкӘл ілемге мейӘрӘм шапаүатҰн т+ккен, +зӘнӘқ &лҰ імӘрӘ болҰп табҰлатҰн ҮасиеттӘ Ү&рандҰ берекелӘ Рамазан айҰндҚстӘ-Қре бастаүан. Рамазан - ерекше мейрам. РамазаннҰқ Раббани к+рме, рухани міжӘлӘс болҰп саналуҰ +те хикметтӘ. Рамазан айҰ &лҰ мейрам. Олай болса, пенделер кейбӘр ңарапайҰм жіне хайуанүа тін тӘрлӘктерден аулаң бол С+зден ораза &стау б&йҰрҰлүан. Ораза +з дірежесӘнде, кемелдӘ болуҰ ҚшӘн тек асңазанүа үана емес, к+з, ң&лаң, жҚрек, ңиÇл, тӘл, аңҰл секӘлдӘ сезӘм мҚшелерӘне де +зӘндӘк ораза т&тңҰзүан абзал. ОлардҰ ір тҚрлӘ кҚні Әстерден жіне пайдасҰз нірселерден а Исламстап, ірңайсҰсҰн АллаҒ жолҰнда ңолданүан тиӘмдӘ.

МҰсалүа, тӘлдӘ +тӘрӘк, үайбат, бос с+здерден тҰйҰп, оүан да ораза &стату. ОнҰ, Ү&ран КірӘмдӘ оңуүа, АллаҒтҰ зӘкӘр етуге, ЖаратушҰмҰздҰ дірӘптеп мадаң с+здерӘн айттардҰ алауат пен истиүфар етуге ңолдану. К+здӘ харам нірселерден аулаң &стау, Çүни шариүатта ңарауүа тҰйҰм салҰнүан жерлерге емес, үибратңа, тілӘм алатҰн нірселерге жалүаану. Ү&лаңтҰ жаман с+здерден аулаң &стап, Хаң с+зӘ - Ү&рандҰ тҰқдауүа ңолдану. МӘне, осҰлайша ңалүан мҚшелерге де +здерӘне тін оразаларҰн т&тңҰзу керек. ОнсҰз да асахаŞз еқ бас фабрика болүандҰңтан ораза арңҰлҰ оүан ҚзӘлӘс берӘлсе, ңалүан "кӘшӘ кісӘпорҰндардҰ" баүҰндҰру оқайүа тҚседӘ.

— 455 —

СЕГӨЗӨНШӨ Т ЖұРұМ: ҮасиеттӘ РамазаннҰқ жеке бкілам т&рмҰсңа ңатҰстҰ к+птеген пайдаларҰ мен хикметтерӘнӘқ бӘр хикметӘ:

Ораза &стау денсаулҰңңа аса ңажет, +те пайдалҰ, ол заттҰң жіне рухани саңтандҰрушҰ. Сондай-аң, медициналҰң т&рүҰдан алүанда "диета" тірӘздӘ. лдан ка ніпсӘ ӘшӘп-жеу т&рүҰсҰнда ңалай болса солай ірекет етӘп, жегенӘ адал ма, арам ба айҰрмай ір нірсенӘ аузҰна тҰүа берсе, б&л медицина т&рүҰсҰнан тек тінӘне үана емес рухани +мӘрӘне де ңауӘптӘ ірӘ зиÇндҰ. Ондай ніпсӘнӘқ жҚрек пен рухңа мойҰнс&нАпҰрҰмнүа соүадҰ. ТікаппарлҰүҰ артҰп, тӘзгӘндӘ ңолҰна аладҰ. СосҰн адам ніпсӘге мӘнудӘқ орнҰна ніпсӘ оүан мӘнӘп аладҰ.

Ал, ҮасиеттӘ Рамазанда ораза т&туаҒ. СоҰ диета саңтап, +зӘн-+зӘ тежеуге, ңанаүат етуге машҰңтанадҰ. С+йтӘп адам б&йрҰң тҰқдаудҰ ҚйренедӘ. Бейшара асңазаннҰқ ңорҰтуҰна м&рша бермей, ҚстӘ-ҚстӘне жей беруден пайда ҚсӘгӘпн аурулардан саңтанадҰ. ЮлгӘндей б&йрҰңңа баүҰнудҰқ нітижесӘнде адал нірсенӘқ +зӘн жемей, аузҰн бекӘтедӘ. ЕндӘ харам нірселерден аулаң т&руүа, аңҰл мен шариүаттҰқ імӘрлерӘн тҰқдауүа бейрларҰмдӘ. Рухани +мӘрӘн аман саңтап ңалуүа.

Сондай-аң, адамдар аштҰңңа жиӘ &шҰрайдҰ. ОсҰндай жаүдайларүа шҰдап, сабҰр саңтаудҰ ҚйренӘп, +зӘн-+зӘ тірбиелеуӘ ҚшӘн аштҰңңа машҰҰна тҚрек-аң. МӘне, Рамазан айҰндаүҰ ораза он бес саүат, сіресӘ Әшпеген болса, жиҰрма т+рт саүат аш жҚру, сабҰр саңтау, т+зӘмдӘлӘк, шҰнҰүу, шҰқдалу деген с+з. Демек, адамзаттҰқ ңайүҰ-ңасӘретӘн арттҰратҰн сабҰрсҰздҰң пен шҰдамсҰздҰңтҰқ бӘрден-бӘр емӘаңтҰқ Ұрмас шипасҰ - Ораза &стау.

Асңазан фабрикасҰна к+птеген ңҰзметшӘлер ж&мҰс ӘстейдӘ. К+птеген аүзалар онҰмен байланҰстҰ. Егер, бӘр ай кҚндӘз дем алдҰрмаса, онда ніпсӘ, манаүҰ фабрикадаүҰ ңҰзметшӘлер мен аүзаларүа +здерӘне тін ң&лшҰлҰңтарҰн дҰрҰп зҰп жӘбередӘ де олардҰ +зӘне ңаратҰп, ҚстемдӘк ете бастайдҰ. Адам бойҰндаүҰ нізӘк аүзалардҰ манаүҰ фабрикадан шҰңңан кҚл-ңоңҰс кӘрлетӘп сӘсӘн дҰ. НіпсӘ олардҰқ назарларҰн +зӘне аударҰп, жауаптҰ ірӘ мақҰздҰ мӘндеттерӘн уаңҰтша &мҰтңҰзадҰ. СондҰңтан, баÇүҰдан берӘ іулиелер +здерӘн кемелдендӘру ҚшӘн +зӘн-+зӘ тірбиелеуге, Çүни аз ӘшӘп, аз жеуге даүдҰланүан.

олардҰсиеттӘ РамазандаүҰ ораза саÇсҰнда ілгӘ фабриканҰқ ңҰзметшӘлерӘ тек сол ҚшӘн жаратҰлмаүандарҰн ақүарадҰ. ҮасиеттӘ Рамазанда басңа да аүзалар ілгӘ фабриканҰқ аса мақҰздҰ емес,

— 456 —

бӘр сіттӘк ліззат алу ж&мҰсҰн тастап, онҰқ орнҰна перӘқбер т, мерзӘмӘ &заң рухани ліззат алҰп, назарҰн мақҰздҰ Әстерге аударадҰ. СондҰңтан да Рамазан айҰнда мҚминдер ңабӘлетӘне ңарай іртҚрлӘ н&рүа, берекетке, рухани ңуанҰш пен рахатңа б+ленӘп, кемелденлӘк, адӘ. Б&л ңасиеттӘ айда, оразанҰқ арңасҰнда жҚрек, рух жіне аңҰл секӘлдӘ адами сезӘмдер дамҰп міртебесӘ биӘктей тҚседӘ. АсңазаннҰқ жҰлап-сҰңтаүанҰна ңарамастан кеңҰту ае олар міз-майрам кҚй кешедӘ.

ТОҺұЗұНШұ Т ЖұРұМ: ҮасиеттӘ Рамазан айҰнҰқ оразасҰ ніпсӘнӘ билеп т+стеу ойҰнан бас тартңҰзҰп +зӘнӘқ ілсӘз екенӘн к+рсетӘп, ң&лдҰң мӘндетӘн есде сенатҰн к+птеген хикметтердӘқ бӘр хикметӘ:

НіпсӘ ЖаратушҰ РаббҰсҰн танҰүҰсҰ келмейдӘ. ПерүауҰн сҰңҰлдҰ +зӘнше билӘк ң&рүҰсҰ келедӘ. Үанша азап дӘқ хиде райҰнан ңайтпайдҰ. Алайда, аш ңалүан сітте райҰнан тез ңайтадҰ екен. МӘне, ҮасиеттӘ Рамазан айҰндаүҰ ораза ніпсӘнӘқ перүауҰндҰң белгӘсӘ бар т&сҰнан оқдҰрмай соңңҰ берӘп, саүҰн сҰндҰрадҰ. ЯзӘнӘқ ілсӘз, бейшара, мҚлдем паңҰр екендӘгӘн мӘстерӘтҰп, ң&л екенӘн к+рсетедӘ.

КиелӘ Хадисте бҰлай делӘнген: "БӘрде АллаҒ Таүала ніпсӘге: "Мен кӘммӘн, сен кӘмсӘқ?" деген екен, ніпсӘ: "Мен менмӘн, сен сенсӘқ" дептӘ. Азаптап, тозаңңа салүан деседӘ. Үайтلَ قَر&раса, таүҰ да: "іні іні, інті інті" Çүни "Мен менмӘн, сен сенсӘқ" деп ңанша азаптаса да, к+кӘрек керӘп ңайтпаптҰ. Содан соқ, онҰ аштҰңпен азаптаптҰ, Çүни аш ңалдҰрүан екен.Ұна арп: "Мін іні, уа ма інті?" деп с&раса, сонда үана ніпсӘ:
اَنْتَ رَبِّى الرَّحِيمُ ٭ وَاَنَا عَبْدُكَ الْعَاجِزُ

çүни: "Сен менӘқ раңҰмҰ мол РаббҰмсҰқ, мен сенӘқ бейшара ң&лҰқмҰн" деген екен.

اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ р нірсسَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ صَلَاةً تَكُونُ لَكَ رِضَٓاءً وَ لِحَقِّهِ اَدَٓاءً بِعَدَدِ ثَوَابِ قِرَائَةِ حُرُوفِ الْقُرْاٰنِ ف۪ى شَهْرِ رَمَضَانَ وَ عَіне жҰٰلِه۪ وَ صَحْبِه۪ وَ سَلِّمْ
سُبْحَانَ رَبِّكَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ ٭ وَسَلَامٌ عَلَى الْمُرْسَل۪ينَ ٭ وَ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَ ٭ اٰم۪ينَ

м есӘм* * *

— 457 —

шӘншӘ рисале атанүан ҚшӘншӘ б+лӘм

[БаÇндауҰ м&үжиза болүан Ү&раннҰқ екӘ жҚз тҚрлӘ м&үжизаларҰнҰқ ӘшӘнен к+ркем жазудаүҰ сійкестӘк м&үжизаларҰн к+рсете отҰрҰп, Хафиз ОсманнҰқ жазу ҚлгӘсӘ боеуӘ ӘшанҰңталүан МудаÇна аÇтҰ +лшем т&тҰлүан беттерӘ мен ұңҰлас сҚресӘ +лшем ҚлгӘсӘ етӘлген жолдардҰ солай саңтай отҰрҰп, к+ркем жазудаүҰ м&үжизаларҰн к+рсететӘн Ү&ран жазуүа деген шҰнайҰ ниеабҰл б Ү&ран ңҰзметӘндегӘ бауҰрларҰма &сҰнҰп кеқесу, олардҰқ да пӘкӘрлерӘнен алу ҚшӘн жіне менӘ де ескертӘп отҰруларҰ ҚшӘн осҰ б+лӘмдӘ жаздҰм. Оларүа сол ҚшӘн айтҰп отҰрмҰн. Б&л ҚшӘншӘ б+лӘм "ТоүҰз рекелӘден" т&радҰ]

БӘрӘншӘ міселе: лҰ Ү&раннҰқ ңҰрҰң тҚрлӘ м&үжизасҰ бар екенӘн "Ү&ран үажайҰптарҰ" аталатҰн ЖиҰрма бесӘншӘ с+з наңтҰ айүаңтармен ділелдеген болатҰн. КейбӘрухҰндан жан-жаңтҰ тҚсӘндӘрген. КейбӘреулерӘн жинаңҰ тҚрде бӘрбеткей, ңҰрсҰңтарүа да к+рсетӘп берген едӘ. Ү&раннҰқ м&үжизалҰүҰ адамзаттҰқ ңҰрҰң тҚрлӘ діреже деқгейдегӘлерӘне жеке-жеке к+рсетӘлгендӘгӘ ен кезҰзҰншҰ хаттҰқ он сегӘзӘншӘ ишарасҰнда баÇндалүан. Юр тҚрлӘ діреже деқгейдегӘ адамдардҰқ он тҚрӘн, олардҰқ Ү&раннҰқ м&үжизаларҰнан алүан ісерлерӘн ділелдеп берген. Үалүан отҰзҰн іулиелер ір тҚрлӘ &станҰмдаүҰ жандарүарӘлуӘ мнҰқ ір саласҰндаүҰларүа жеке-жеке ділелдеп, Ү&раннҰқ АллаҒтҰқ с+зӘ екендӘгӘне "ИлмелÇңин", "АйнелÇңин", "ХаңңелÇңин" дірежеде шҰнайҰ имандарҰ арңҰлҰ к+з жеткӘзл дӘниемек, ірңайсҰсҰ ір тҚрлӘ жаүдайда Ү&раннҰқ м&үжизаларҰн ір ңҰрҰнан к+рген. ҺалҰм бӘр іулие байңаүан м&үжиза мен сопҰ іулие байңаүан м&үжиза бӘрдей қ тамҰдҰ. станүан жолдардҰқ +згеруӘне ңарай м&үжизалардҰқ ісемдӘктерӘ де +згередӘ. ДӘн негӘздерӘн зерттеушӘ ү&лама мен ңарапайҰм имамнҰқ немесе ңарапайҰм ңаүидаларүру кера берушӘнӘқ к+рген м&үжизаларҰ ір тҚрлӘ. ТаүҰсҰн таүҰ....

Б&лардҰқ бірӘн жеке-жеке тіптӘштеп, иүжази жаңтарҰн к+рсетӘп беру ңолҰмнан келмейдӘ. ЗейӘнӘм тар, бірӘн ңамти алмаймҰн. НазарҰм к+мескӘ, к+ре алмаймҰн. СоншҰ ңал тек он тобҰн үана айтамҰн,

— 458 —

ңалүандарҰна ңҰсңаша ишара етӘледӘ. ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) м&үжизаларҰ жайлҰ рисаледе тҚсӘндӘрмелӘ тҚрде айтҰлуҰ ңажет бола т&ра, тӘн боа айтҰлүан екӘ топ жайлҰ айта кетпекпӘн.

БӘрӘншӘсӘ: БӘз "Ү&лаңтҰ сҰнҰп" деп, атаүан сауатсҰз ңауҰм, Ү&рандҰ тек ң&лаңпен тҰқдайдҰ, ң&лаң арңҰлҰ иүжазҰн тҚсӘнедӘ. çүни, бҰлай дейдӘ: "Б&л Ү&ран басң, КімӘптарүа &ңсамайдҰ. ç, барлҰүҰнан т+мен, немесе барлҰүҰнан жоүарҰ. БарлҰүҰнан т+мен деп ешкӘм айта алмайдҰ, айтпаүан да. Шайтан да айта алмайдҰ. Ендеше, барлҰүҰнан жоүарҰ!". Он СегӘзӘншӘ Ишаратта осҰлай тҚйӘнделген . КейӘн, осҰнҰ толҰүҰраң ттӘн - ру ҚшӘн жазҰлүан ЖиҰрма АлтҰншҰ ХаттҰқ "ШайтаннҰқ ЖолҰндаүҰларүа ңарсҰ, Ү&раннҰқ ң&жатҰ" деп аталатҰн БӘрӘншӘ таңҰрҰбҰ сол сҰнҰптҰқ иүжаздаүҰ тҚсӘнӘмӘтсӘзреттеп, ділелдеп бердӘ.

ЕкӘншӘ сҰнҰп: " К+здӘ сҰнҰп" Çүни сауатсҰз ңауҰмүа немесе аңҰлҰ к+зӘне тҚскен материалистер ңауҰмҰна ңарсҰ Ү&раннҰқ к+збен к+рӘнетӘн м&айҰп тҰң ишараларҰ бар екендӘгӘ, Он СегӘзӘншӘ Ишарада айтҰлүан. Б&л айтңандарҰмҰздҰ ділелдеу ҚшӘн к+п тҚсӘндӘру ңажет бола т&ра, +те шаүҰн бӘрнеше б+лшектернӘне үана ишарат етӘлген едӘ. ЕндӘ тҚсӘнӘктӘ боа басңақҰздҰ бӘр Раббани хикметке байланҰстҰ ол тҚсӘнӘк берӘлмейдӘ. Ол хикметтӘн сҰрҰ да тҚсӘнӘктӘ болдҰ жіне кейӘнге ңалдҰрҰлүанҰ жаңсҰ болүанҰна к+зӘмӘз жеттӘ. ҮазӘр сол сҰнҰптҰқ тҚсӘнуӘ, сезӘнуӘ ҚшӘн ңҰрҰң жаңтҰ муүжҰлҰүҰн к+зге к+рӘнетӘн бӘр жаүҰн к+рсететӘн Ү&ран жаздҰрдҰң.

Б&л ҚшӘншӘ б+лӘмнӘқ ңалүан міселелерӘ мен Т+ртӘншӘ б+лӘм сійкестӘкке ңатҰстҰ болүандҰңтан, сійкестӘктерге ңатҰстҰ. Мазм&н б+лӘмӘн жеткӘлӘктӘ деп бӘлӘп, б&л жерҰмен ңбадҰң. Т+ртӘншӘ б+лӘмге тиӘстӘ ескерту мен ҚшӘншӘ нҚкте жазҰлдҰ.

ЕСКЕРТУ: Расул с+зӘндегӘ &лҰ сҰрдҰқ баÇнҰнда жҚз алпҰс аÇт жазҰлдҰ.

шбу аÇттардҰқ ңасиетӘ +те мақҰздҰ болумен ңатар, сетӘқд жаүҰнан да бӘрӘн-бӘрӘ ділелдеп толҰңтҰратҰндҰңтан жіне маүҰналҰ болүандҰңтан тҚрлӘ аÇттардҰ жаттаүҰсҰ немесе оңҰүҰсҰ келетӘндерге Ү&рани хизб болуҰмен ңатар, Ү&ран с+зӘндегӘ Қлкен сҰрдҰқ баÇнҰнда алпҰс тоүҰз аÇттҰқ шешендӘк дірежесӘ +те жа айтҰжіне тамаша

— 459 —

жеткӘзӘлуде. Б&нҰ да екӘншӘ бӘр Ү&рани хизб ретӘнде бауҰрларҰмҰзүа &сҰнуүа боладҰ. Тек, Ү&ран с+зӘ жетӘ Ү&ран тӘзбегӘнде бар, екеуӘ тҰс ңалүан. Ол екеуӘ ңҰраүат маүҰнасҰнда. "Расул" с+зӘне келсе? Үайтс+збен еқ к+п байланҰстҰ сҚрелер М&хаммед сҚресӘ мен Фатх сҚресӘ болүандҰңтан сол екӘ сҚремен шектелдӘк. Олардан тҰс ңалүан Расул с+зӘ ізӘрге енгӘзқ соқҰ. УаңҰт мҚмкӘндӘк берсе, м&ндаүҰ сҰрлар жазҰлатҰн боладҰ, иншаллаҒ.

шӘншӘ ТҚйӘн: Т+рт Т&жҰрҰмнан т&радҰ:

БӘрӘншӘ т&жҰрҰм:>"АллаҒ" с+зӘ Ү&ранда екӘ мҰқ сегӘз жҚз алтҰ ٭ اَفтҰлүан. БисмиллаҒтаүҰлармен ңоса алүанда, "Рахман" с+зӘ жҚз елу тоүҰз рет, "Рахим" с+зӘ екӘ жҚз жиҰрма, "Һафур" с+зӘ алпҰс бӘр, "Раб" с+зӘ сегӘз жҚз ңҰрҰң алтҰ, ке сал" с+зӘ сексен алтҰ, "Алим" с+зӘ жҚз жиҰрма алтҰ, "Үадир" с+зӘ отҰз бӘр, "Лі ИлаҒа Илла Ғу" жиҰрма алтҰ рет айтҰлүан.

{ СӘлтеме*: Ү&рандаүҰ аÇттардҰай толҰ санҰ алтҰ мҰқ алтҰ жҚз алпҰс алтҰ болуҰ жіне мҰна сексен тоүҰзҰншҰ бетте айтҰлүан Юсмаи ХҚснанҰқ санҰ алтҰ санҰмен байланҰстҰ болуҰ мақҰздҰ бӘр сҰрүа ишарат етедӘ}

"АллаҒ" с+зӘнӘқ санҰнда к+п сҰрлар мен тҚйӘндер бар. Міселма иналлаҒ" жіне "Раб" тан кейӘн еқ к+п айтҰлүан "Рахман", "Рахим", "Һафур" жіне "Хаким" с+здерӘмен бӘрге"АллаҒ" с+зӘ Ү&ран аÇттарҰнҰқ жартҰсҰна теқӘлуӘ таҒ" с+зӘнӘқ орнҰна ңолданҰлүан "Раб" с+зӘмен бӘрге таүҰ да жартҰсҰ боладҰ. "Раб" с+зӘ сегӘз жҚз ңҰрҰң алтҰ рет айтҰлүан, бӘраң анҰңтап ңараса, бес арушҰл астамҰ "АллаҒ" с+зӘнӘқ орнҰна айтҰлүан, ал екӘ жҚзден астамҰ олай емес.

"АллаҒ", "Рахман", "Рахим", "Алим" жіне "Лі иллаҒа Илла Эу" дегӘ "Ғу" санҰмен бӘрге таүҰ да Ү&ран аÇттарҰнҰқ жартҰсҰна теқ боладҰ. ТоүҰз айلّٰهَ лҰң, бар "Жілал" с+зӘнӘқ барлҰүҰнда да к+птеген сҰрлар бар. ЮзӘрге осҰ жетер.

ЕкӘншӘ т&жҰрҰм: СҚрелер т&рүҰсҰнда. М&нда да к+птеген сҰрлар бар. АрнайҰ жҚйе мен арнайҰ тҚрдеӘреу бй болуҰн ңалап сійкестӘрӘлгенӘ к+рӘнӘп т&р. Баңара сҚресӘндегӘ аÇттардҰқ санҰ мен "АллаҒ" с+зӘнӘқ санҰ бӘрдей. Т+рт айҰрмашҰлҰң бар. "АллаҒ" с+зӘнӘқ орнҰнда т+рт рет "Ғу" с+зӘң тҚрдадҰ. Міселен, "лі иллаҒа илла Ғу" даүҰ "Ғу" секӘлдӘ. Сонда толҰң сійкеседӘ. Юл Имранда да аÇттардҰқ санҰ мен "АллаҒ" с+зӘнӘқ санҰ теқ келедӘ. Тек, "АллаҒ" с+зӘ екӘ жҚз тоүҰз, аÇт екрҰстар АйҰрмашҰлҰң тоүҰз. М&ндай с+з к+ркемдӘгӘнде жіне шешендӘк +нерде азүантай айҰрмашҰлҰңтар зиÇн

— 460 —

бемейдӘ. ШаүҰн сійкестӘктер жеткӘлӘктӘ боладҰ. Ниса

Баа, Юнүам сҚрелерӘнӘқ жиҰнтҰүҰндаүҰ аÇттардҰқ санҰ, ондаүҰ "АллаҒ" с+зӘнӘқ санҰна сійкес келедӘ. АÇттардҰқ санҰ т+рт жҚз алпҰс т+рт, "Алла сиÇңтӘнӘқ санҰ т+рт жҚз алпҰс бӘр. БисмиллаҒтаүҰ "АллаҒ" с+зӘмен бӘрге толҰң сійкес келедӘ.

Міселен, бастаүҰ бес сҚредегӘ "АллаҒ" с+зӘнӘқ са да, раф, Юнфал, Тіубе, şнҚс, Эуд сҚрелерӘндегӘ "АллаҒ" с+зӘнӘқ санҰнан екӘ есе келедӘ. Демек, б&л соқүҰ бесеу, іуелгӘ бесеудӘқ жартҰсҰ. Одан кейӘнгӘ şсҚф, Раүд, ИбраҒим, Хижр, Нахл сҚрелерӘндегӘ "п сана с+зӘнӘқ санҰ, сол жартҰнҰқ жартҰсҰ, одан кейӘнгӘ Исра, КіҒф, МіриÇм, Таха, ЮнбиÇ, Хаж сҚрелерӘ ілгӘ жартҰнҰқ жартҰсҰ, одан кейӘн де бес-бестен +лшеммен кете бередӘ. КейбӘр аздаүан артҰңшҰлҰңтар бар. де келқгейдегӘ с+з +нерӘне зиÇн бермейдӘ. Міселен, бӘр б+лӘгӘ жҚз жиҰрма бӘр, бӘр б+лӘгӘ жҚз жиҰрма бес, бӘр б+лӘгӘ жҚз елу т+рт, бӘр б+лӘгӘ олмайду тоүҰз. ЗуҒруф сҚресӘнен басталүан бес сҚре, сол жартҰ, жартҰнҰқ жартҰсҰнҰқ жартҰсҰ боладҰ. Ніжм сҚресӘнен басталатҰн бесеуӘ ілгӘ жартҰнҰқ, жартҰсҰнҰқ, жартҰсҰнҰқ, жартҰсҰнҰқ жартҰсҰ. Аздаүан айҰрмашҰлҰңтар зиÇн бермейдӘ. Олардан кейӘлу кезстерде тек Қш Қштен "АллаҒ" с+зӘ бар. СонҰмен б&л жаүдай { СӘлтеме. ОсҰ бес бестен б+луде бӘр сҰр ашҰлүан едӘ. ЕшңайсҰмҰздҰқ хабарҰмҰз жоң, сол жердегӘ алтҰ сҚре тӘркелмептӘ. ұңтиÇрҰмҰздан тҰс алтҰншӘнде бргенӘне шҚбімӘз ңалмадҰ, осҰлайша б&л жартҰлардҰқ мақҰздҰ сҰрҰ жоүалмадҰ.)} мҰнанҰ к+рсетедӘ: "АллаҒ" с+зӘнӘқ санҰнда кездейсоңтҰң жоң, б&л сандар хикмет пен тіртӘп бойҰнша шҰүҰп отҰр.

АллаҒ с+зӘнӘқ ҚшӘншӘ ТҚйӘнӘ: берӘпдегӘ сійкестӘктерге байланҰстҰ. БӘр беттегӘ "АллаҒ" с+зӘнӘқ санҰ, сол беттӘқ оқ жаүҰна жіне орта бетӘне, кейде солдаүҰ беттӘқ арүҰ бетӘне сійкес шҰүатҰн. Мен +зӘмдегӘ Ү&ран н&сңасҰнан б&л сійкестӘктӘ тексердӘм. К+бӘне +те ідемӘ +н үалҰн берӘлген сійкестӘк к+рдӘм. ЯзӘмдегӘ н&сңаүа ишараттар да ңойдҰм. К+п ретте теқ келедӘ. Кейде жартҰ лай, кейде Қштен бӘрге теқ келедӘ. Хикметпен тіртӘптӘ сездӘретӘн бӘр жаүдай бар.

Т+ртӘншӘ тҚйӘн: БӘр беттегӘ сійкеста ессӘ БауҰрларҰммен бӘрге Қш, т+рт б+лек-б+лек н&сңалардҰ салҰстҰрдҰң. БарлҰүҰнда сійкестӘк барҰна к+зӘмӘз жеттӘ. Тек, баспахана к+шӘрмешӘлеқ сҰрсңа маңсаттардҰ к+здегендӘктен, бӘршама сійкестӘк тіртӘбӘ б&зҰлүан екен. Аздаүан тіртӘпке келтӘрӘлсе, бҚкӘл Ү&ранда екӘ мҰқ сегӘз жҚз алтҰ

— 461 —

"АллаҒ" с+зӘнӘқ санҰнша сійкестӘктер к+рӘнетӘн боладҰ. МлеусӘзӘр м&үжизалҰң сіуле жарңҰрауда. ЯйткенӘ, адамзаттҰқ миҰ м&ндай ауңҰмдҰ ңамти алмайдҰ. Ал кездейсоңтҰңтҰқ ңолҰ, б&л маүҰналҰ, хикметтӘ жаүдайүа жете алмайдҰ.

Т+ртӘншӘ ТҚйӘндӘ бӘршама аша тҚсу ҚшӘн, жақа бӘр М&схаф жаздҰрудамҰз, Ол м&сн шексқ к+п сійкестӘктердӘқ бетӘн, жолдарҰн діл сол кҚйӘнде саңтауҰмен ңоса, хаткерлердӘқ мін бермеулерӘ кесӘрӘнен тіртӘбӘ б&зҰлүан т&стардҰ тіртӘпке келтӘрӘп, иншаллаҒ сідамзатктӘқ шҰнайҰ жҚйесӘн, к+рсететӘн боладҰ жіне к+рсетӘлдӘ

اَللّٰهُمَّ يَا مُنْزِلَ الْقُرْاٰنِ بِحَقِّ الْقُرْاٰنِ فَهِّمْنَا اَسْرَارَ الْقُرْاٰنِ مَادَارَ الْقَҰлсҰмҰِ وَ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلٰى مَنْ اَنْزَلْتَ عَلَيْهِ الْقُرْاٰنَ وَ عَلٰٓى اٰلِه۪ وَ صَحْبِه۪ اَجْمَع۪ينَ اٰم۪ينَ
— 462 —

БесӘншӘ Рисале атанүан БесӘншӘ Б+лӘм

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اَللّٰهُ نُورُ السهُ
سُباتِ وَالْاَرْضِ

Н&рларүа толҰ аÇттҰқ бӘр н&рҰн ҮасиеттӘ Рамазанда рухани халде сезӘндӘм, елесӘн де к+рдӘм. Б&л бҰлай:

УійӘс-Юл ҮаранидҰқ:
اِلٰه۪ٓى اَنْتَ رَبّ۪ى وَ اَنҰ. Егеعَبْدُ ٭ وَ اَنْتَ الْخَالِقُ وَ اَنَا الْمَخْلُوقُ ٭ وَ اَنْتَ الرَّزَّاقُ وَ اَنَا الْمَرْزُوقُ ٭ الخ

мішҒҚр мӘніжатҰн бҚкӘл тӘршӘлӘк иесӘ, жаратҰлҰстар, ЖанабҰ Хаңңа діл солай жасауда екендерӘн жіне он сегӘз мҰқ үаламнҰқ ірңайсҰсҰ&рҰп, рҰүҰ, АллаҒтҰқ есӘмӘ екендӘгӘне к+зӘмдӘ жеткӘзетӘн жҚректен туүан ңиÇли оңиүанҰ к+рдӘм. Ол бҰлай:

ҮауҰзҰн жақа жарҰп келе жатңан раушан гҚлӘнӘқ бӘр - бӘрӘне оралүан жапраңшаларҰ секӘлдӘ, мҰна үалал сол баттастҰра керӘлген мҰқдаүан перде бар. МҰна ілемнен бӘр - бӘрӘнӘқ артҰнда жасҰрҰнҰп т&рүан мҰқдаүан ілем к+рдӘм. ЮрбӘр перде ашҰлүан сайҰн жақа ілемдерге куі болдҰм.тҰқ ау ілемдер Н&р аÇтҰнан кейӘнгӘ:

اَوْ كَظُلُمَاتٍ ف۪ى بَحْرٍ لُجِّىٍّ يَغْشٰيهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِه۪ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِه۪ سَحَابٌ ظُلُمَاتٌ بَعْضُهَا فَوْ+птегеْضٍ اِذَٓا اَخْرَجَ يَدَهُ لَمْ يَكَدْ يَرٰيهَا وَمَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللّٰهُ لَهُ نُورًا فَمَا لَهُ مِنْ نُورٍ

аÇтҰ суреттегендей ңорңҰнҰштҰ да ңарақүҰ тҚнек ӘшӘнде к+рӘнуде. БӘрден АллаҒтҰқ бӘр есӘмӘлерӘн ксӘз Н&рҰ ол жердӘ жарңҰратҰп жӘбердӘ. АңҰл ңай перденӘ ашса, ңиÇлҰмда ңарақүҰ тҚнек басңан жақа ілем ашҰлатҰн. Сол жерде АллаҒтҰқ бӘр есӘмӘ кҚндей шаүҰлҰсҰп к+рӘнедӘ де жарңҰн н&рҰмен ілгӘ ілемдадҰ. Ран-аÇң н&рүа толтҰрадҰ.

— 463 —
ОсҰлай жалүаса бердӘ... ОсҰ бӘр к+қӘл тамашасҰ мен ңиÇли саÇхат &заң жалүастҰ. МҰсалүа: Хайуанаттар ілемӘне зер салүүа ңатӘмде, олардҰқ шексӘз нірселерге м&ңтаж, аш, ілсӘз кҚйде жҚрулерӘ ол ілемдӘ маүан +кӘнӘштерге толҰ тҚнек етӘп к+рсеттӘ. Сол сітте АллаҒтҰқ Рахман есӘмӘ, Різзаң есӘмӘнانِّ
ҰнасҰнда кҚндей жайнап к+рӘндӘ. Ол ілемдӘ бастан аÇң мейӘрӘм н&рҰна толтҰрдҰ. Содан кейӘн хайуанаттар ілемӘндегӘ т+лдердӘқ ілсӘз жаүдайларҰ, м&ңтаж халдерӘ, жндардҰ аÇнҰшҰн оÇтҰп, уайҰмүа салатҰн ңара тҚнек ілем болҰп к+рӘндӘ. Сол сітте Рахим есӘмӘ мейӘрӘм маүҰнасҰнда жарң еттӘ. Ол ілемдӘ н&рүа б+легенӘ сонша, мейӘрбандҰң пен аÇнҰштан туҰндайтҰн к+з жасҰн, ңуанҰш пен шҚкӘңпайдҰізаттҰнан шҰүатҰн жасңа айналдҰрдҰ. Сонан соқ синема ÊкранҰ секӘлдӘ таүҰ бӘр Êкран ашҰлдҰ. Адамдар ілемӘ к+рӘндӘ. Ол ілем де ңарақүҰ да ңорңҰнҰштҰ тҚнек болҰп к+рӘнгенӘ сонша, ңорңҰнҰштан жан &шҰрҰп с&мдҰң р мен - дедӘм. ЯйткенӘ к+ргендерӘм мҰнау едӘ.

АдамдарҰн міқгӘ жасасам деген тӘлектерӘ, армандарҰ жіне бҚкӘл үаламдҰ ңамти алатҰн ңиÇлдарҰ мен ой - пӘ МіселӘ жіне міқгӘлӘк баңҰт пен Ж&маңтҰ шҰн пейӘлдерӘмен ңалайтҰн ңайраттарҰ мен ңабӘлеттерӘ, сансҰз маңсаттарҰ мен талап - тӘлектерӘне ңарсҰ дірменсӘз, ілсӘз жаүдайда. Неше тҚрлӘ д, үҰлҰҰқ шабуҰлҰна нҰсана бола т&ра, +те ңҰсңа ү&мҰр, аумалҰ - т+кпелӘ +мӘр, тауңҰметтӘ т&рмҰс кешуде. ЖҚрегӘ ңан жҰлаүан с&мдҰң жаүдайда. немӘ ңоштасу, ҚнемӘ айҰрҰлҰп ңалу. ПарҰңсҰз бейңамдардҰқ назарҰнда міқгӘлӘк тҚнектӘқ есӘгӘ болтҚсӘндӘнетӘн ңабӘрге, мазарүа бара жатҰр. Сол бӘр ңарақүҰ ң&рдҰмүа жеке - жеке де топ - тобҰмен де ң&лап жатҰр. Б&л ілемдӘ осҰндай ңарақүҰ тҚнек ңҰлҰп к+рӘп т&рүанҰмда, жҚрегӘм де ррер деа аңҰлҰм да бҚкӘл адами сезӘмдерӘм тӘптӘ, денемнӘқ бҚкӘл молекулаларҰ зар еқӘреп жҰлауүа дайҰн едӘ. БӘрден ЖаратушҰ ХаңтҰқ ЮдӘл есӘмӘ Хаким маүҰнасҰнда, Рахман есӘмӘ Кірим маүҰнасҰнда, Рахим есӘмӘ Һафур маүҰнасҰнда, Баис есӘмӘ ВаҰ негеүҰнасҰнда Мухи есӘмӘ Мухсин маүҰнасҰнда, Раб есӘмӘ Малик маүҰнасҰнда к+рӘндӘ. Адамзат ілемӘндегӘ к+птеген ілемдердӘ н&рландҰрҰп, жарҰңтандҰрҰп жӘбердӘ.

АңҰреттӘқ н&рлҰ ілемӘнен теӘқ болр ашҰп, адамнҰқ ілгӘ ңарақүҰ ілемӘне н&р шаштҰ. Содан кейӘн таүҰ да бӘр Қлкен Êкран ашҰлдҰ.Жер шарҰ к+рӘндӘ. ФилософиÇнҰқ к+рсоңҰр, үҰлҰми зақдҰлҰңтарҰ ңиÇлҰма ңорңҰнҰштҰ бӘр ілемдӘ к+рсеттӘ. ЗеқбӘрек оүҰнан жетпӘс есе

— 464 —

жҰлдамдҰңпенйбӘр Қап, жиҰрма бес мҰқ жҰлдҰң ңашҰңтҰңтҰ бӘр жҰлда айналҰп шҰүатҰн жіне кез келген уаңҰтта б+лшек - б+лшек болҰп кетуге дайҰн, ӘшӘ толҰ, ібден ңартайқ айүар ШарҰнҰқ ҚстӘнде, шексӘз кеқӘстӘкте ңақүҰп жҚрген адамзаттҰқ жаүдайҰ, маүан ңарақүҰ тҚнек болҰп к+рӘндӘ. БасҰм айналҰп, к+зӘм ңарауҰттҰ. Сол сітте Жер мен К+ктӘ ЖаратушҰ ХаңтҰқ Үадир, Алим, Раб, АллаҒ, Рабб-ус СамңтҰ жіуіл Арз жіне Мусаххирул Шімси уіл Үамар есӘмдерӘ Рахмет, Азамет, Рабубиет маүҰнасҰнда к+рӘндӘ. Ол ілемдӘ н&рүа толтҰрүанҰ сонша, Жер шарҰ маүан +те тіртӘптӘ, баүҰнҰштҰ, +те тамаша, +те ҰқүайлҰ, сенӘмдӘ, сайран салҰп, демалҰп, сауда жасау ҚшӘшӘру Қлүан саÇхат кемесӘндей болҰп к+рӘндӘ.

ҮорҰтҰндҰ:>ЖаратҰлҰстар ілемӘне ңарап т&рүан АллаҒтҰқ мҰқ бӘр есӘмӘнӘқ ір ңайсҰсҰ бӘр ілемдӘ жіне сол ілемнӘқ ӘшӘндегӘ ілемдердӘ н&рландҰрҰп т&рүан КҚн секӘлдӘ. Ахадиет сҰн елеуҰнша ір бӘр есӘмнӘқ к+рӘнӘсӘнен басңа да есӘмдердӘқ к+рнӘстерӘ бӘр шама к+рӘнуде. ЖҚрек, ңарақүҰ болҰп к+рӘнген ір бӘр тҚнектӘқ ар жаүҰнда, жеке - жеке н&р т&рүанҰн к+ргендӘктен, саÇхаттҰ жалүастҰра беруге ң&лшҰндҰ. ҮиÇлүа беңтасҰн к+кке шҰңңҰсҰ келдӘ.Сол сітте таүҰ бӘр Қлкен Êкран ашҰлдҰ. ЖҚрек, аспан ілемӘне кӘрдӘ. Н&рүа толҰ, жҰмҰқдаүан ж&лдҰздар Жер ШарҰнан да Қлкен, одан да +ткен жҰлдамдҰңпен шҰр айналҰп жҚр. БӘреуӘ, бӘр минут жолдан тайса, екӘншӘсӘне соңтҰَنْتَ алапат жарҰлҰс боладҰ. ЮлемнӘқ зіресӘн &шҰрҰп, тас-талңан етер едӘ. Н&р емес, от шашар едӘ. ЖҰмҰқдап т&рүан жҚзӘне ңарауүа шошҰр едӘм. Аспан ілемӘндегӘ ке үана бос, меқӘреу, тҚсӘнӘксӘз тҚнек болҰп к+рӘндӘ. КелгенӘме +кӘндӘм.

Сол сітте

رَبُّ السَّمٰوَاتِ وَ الْاَرْضِ ٭ رَبُّ الْمَلٰٓئِكَةِ وَ الرُّوحِ

нҰқ Юсма-и ХуснасҰ

وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِمَصَاب۪يحَ ٭ وَ سَӘзсӘз الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ

маүҰнасҰнда к+рӘндӘ. Сол маүҰнанҰқ шексӘз н&рҰнан ңарақүҰлҰңңа батңан ж&дҰздар &шңҰн алҰп, ңанша ж&лдҰз болса, сонша шҰраң жаүҰлүандай аспан ілемӘнп к+ре б+ледӘ. ЮлгӘ бос, меқӘреу деп саналүан аспан ілемӘ де перӘштелер мен руханилерге толҰп, жайнай тҚстӘ. Юзел, Юбед С&лтаннҰқ сансҰз іскерлерӘнӘқ бӘр б+лӘгӘ секӘлдӘ кҚндер меухани Ұздар арнайҰ б&йрҰң бойҰнша шеру тартҰп жҚргендей. лҰ

— 465 —

С&лтаннҰқ айбҰнҰ мен РубубиетӘнӘқ салтанатҰн к+рсетӘп жҚргенӘн к+рдӘм. Бар болмҰсҰммен, тӘптӘ денемдегӘ бҚкӘл молекулалардҰқ тӘлӘмен, егер менӘқңабӘледӘ алса, бҚкӘл жаратҰлҰстардҰқ тӘлӘмен айтңҰм келген

اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ مَثَلُ نُورِه۪ كَمِشْكَاةٍ ف۪يهَا مِصْبَاحٌ اَلْمِصْبَاحُ ف۪ى бар.
جَةٍ اَلزُّجَاجَةُ كَاَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّىٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لَا شَرْقِيَّةٍ وَلَا غَرْبِيَّةٍ يَكَادُ زَيْتُهَا يُض۪ٓئُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ نُورٌ عَلٰى ن маңтаَهْدِى اللّٰهُ لِنُورِه۪ مَنْ يَشَٓاءُ

аÇтҰн солардҰқ барлҰүҰнҰқ атҰнан оңҰп, ңайта оралдҰм, есӘмдӘ жидҰм.

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى نُورِ الْا۪يمَانِ وَ الْقُرْاٰنِ

дедӘм.

— 466 —

АлтҰншҰ рисале атанүан алтҰншҰ б+лӘм

ӘсӘ, ңран ХакимнӘқ шікӘрттерӘ мен ңҰзметшӘлерӘне ескерту ретӘнде жіне алданҰп ңалмауларҰ ҚшӘн жазҰлүан.]

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
وَلَا تَرْكَنُٓوا اِلَى الَِّ اللّظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ

Б&л алтҰншҰ б+лӘм адам жіне жҰн шайтандарҰнҰқ "АлтҰ айласҰн" ИншаАллаҒ Әске асҰрмай тастайдҰ жіне шабуҰлүа шҰүар жолдарҰнҰқ алтауҰна тосңауҰпшӘлӘгҰ.

БӘрӘншӘ айласҰ:>Адам шайтанҰ жҰн шайтанҰнан сабаң алҰп, Ү&ран жолҰнда жҚрген жанкештӘ ңҰзметшӘлердӘ атаңң&марлҰң сезӘмӘ арңҰлҰ алдап, осҰнау киелӘ ңҰзметтен, ңасиеттӘ де &лҰ кҚрес&маңтҰихадтан)>бас тартңҰзүҰсҰ келедӘ. АдамдардҰқ к+пшӘлӘгӘнде "ХуббҰ жаҒ" деп аталатҰн атаңң&марлҰң, маңтаншаңтҰң, дақң деп аталатҰн ж&рт алдҰнда к+зге тҚсу, елдӘқ назарҰн +зӘне б&ру, беделдӘ болу, мансапңа жету деген арман бн жінеенденӘқ басҰнда аздҰ-к+птӘ бар. ТӘптӘ сол арман онҰқ бойҰндаүҰ сол сезӘмдӘ, атаң-дақң жолҰнда +мӘрӘн де ңиҰп жӘберердей етӘп ңоздҰрадҰ. АңҰретӘн ойлيَا صَжандарүа б&л сезӘм +те ңауӘптӘ. ЮҒлӘ дҚние ҚшӘн де алмаүайҰп жаүдай. Жаман мӘнездер де осҰдан бастау аладҰ. АдамнҰқ еқ осал т&сҰ да оск+ргени, бӘр адамдҰ +зӘне тарту ҚшӘн онҰқ сол сезӘмдерӘн ңоздҰру арңҰлҰ жҰүҰп кетедӘ. БауҰрларҰмнҰқ осҰ осал жаүҰн дӘннен безген оқбаүандар пайдаланҰп кете ме деп ңорңамҰн. ОсҰ ой менӘ ксӘмдералайдҰ. ШҰн дос бола алмаүан кейбӘр бейшара достарҰмдҰ +здерӘне осҰлай тартҰп кеттӘ. ОлардҰ рухани жаңтан ңауӘптӘ жаүдайда ңалдҰрдҰ.

{ СӘлтеме: Ол бишаралар "ЖҚрегӘмӘз стазбен бӘрге" дтӘк к+ймен +здерӘне ңауӘп т+нӘп т&рүанҰн байңамайдҰ. Ал, дӘнсӘздӘк &үҰмҰна кҚш ңосатҰн солардҰқ ҚгӘттерӘне ерӘп, +зӘ бӘлмесе де, тҰқшҰлҰң ң&ралҰна айналҰп кету ңаупӘ т+нӘп т&рүан адамнҰқда &ÇлгӘм таза, стазҰмнҰқ &станҰмдарҰн ң&птаймҰн" деуӘ мҰнадай бӘр мҰсалүа &ңсайдҰ. БӘреу намаз оңҰп т&рүанда, жел жӘберӘп ңоÇдҰ. ДіретӘ б&зҰладҰ. Оүан "НамазҰқ б&зҰлдҰ" дегтҰсҰ еде, ол "НамазҰм неге б&зҰладҰ екен, жҚрегӘм таза үой" деген екен.}

— 467 —
Ей, бауҰрларҰм! Ү&ран ңҰзметӘндегӘ достарҰм!>ОсҰ атаңң&марлҰңтҰ ңару етушӘ зҰмиÇн ЮҒлӘ дҚниÇнҰқ тҰқшҰларҰна жіне адасушҰ дӘнсӘздердӘқ ҚгӘтшӘлерӘнебӘрнешшайтаннҰқ шікӘрттерӘне бҰлай деқдер: БірӘнен б&рҰн АллаҒтҰқ ризашҰлҰүҰ, ОнҰқ Рахмани ӘлтипатҰ, ңабҰл алуҰ +те жоүарүҰ міртебе. ОнҰқ жанҰнда адамдар арасҰнда мін д&рҰӘ болу, олардҰқ сҰй-сҰÇпатҰ зірредей үана нірсе. Егер АллаҒтҰқ мейӘрӘмӘ тҚссе сол жетедӘ. Ал, адамдардҰқ ң&рметӘ АллаҒтҰқ мейӘрӘмӘнӘқ к+рӘнӘсӘ, сонҰқ сіулесӘ болуҰ жаүҰмен жаңсҰ. Юйтпесе ңҰзҰүатҰн нірсе емес. ЯйткенӘ, ол ңабӘр аузҰна деӘнде. на, бес тиҰндҰң ң&нҰ жоң. Егер б&л "ХуббҰ жах" сезӘмӘ ауҰздҰңталмаса, тоңтатҰла алмаса, онҰқ баүҰтҰн басңа жаңңа б&ру керек. Ол бҰлай: аңҰреттӘк сауап ҚшӘн, халҰңтҰқ ңайҰр д&үасҰн алу ниетӘмен жіне жасалүلَيْهِмет жаүҰмдҰ ісер етуӘ ҚшӘн, т+мендегӘ мҰсалүа сійкес б&л сезӘмнӘқ болҰмдҰ жаүҰ болуҰ мҚмкӘн. МҰсалүа: АÇсофиÇ мешӘтӘнӘқ ӘшӘ игӘ жаңсҰлар мен кімӘл де аÇулҰ жандарүа толҰ. Босаүада, аула ӘшптегенӘрен-саран тентек балалар мен арсҰз ңақүҰбастар, терезеден сҰүалап мешӘттӘқ айналасҰнда жҚрген сауҰңң&мар шетелдӘктер бар.

Сол кезде бӘр адам мешӘттӘқ ӘшӘне кӘрӘп, жамаүаттҰқ ортасҰнда, тамаша дауҰсҰмен ң&лаңңа жаүҰмдҰ тҚрде Ү&ран ойӘн үамҰқдаүан м&сҰлмандардҰқ, игӘ жаңсҰлардҰқ назарҰ соүан ауҰп, ңошеметке б+ленедӘ. К+пшӘлӘктӘқ д&үасҰ арңҰлҰ сауап аладҰ. Тек, ілгӘ тентек балаларүа, ңақүҰбас, Ү&дайдан безген арсҰздарүа, кейбӘр шетелдӘктер "МенӘмай ңаладҰ.

Егер, ілгӘ мешӘтке, сол тамаша жамаүатңа басңа бӘр адам келӘп ідепсӘз тҚрде, ніпсӘнӘ ңоздҰратҰн +леқ айтҰп, баңҰрҰп шаңҰрса, секӘрӘп билесе, ілгӘ тентек балалардҰ кҚлдӘредӘ. ÇтсҰз ңақүҰбастардҰқ ніп

شَهْرңоздҰрүандҰңтан оларүа &найдҰ. М&сҰлмандардҰқ кемшӘлӘктерӘн к+руден ліззат алатҰн шетелдӘктердӘқ мҰсңҰлдап кҚлуӘне себеп боладҰ. БӘраң, бҚкӘл игӘ жаңсҰлар жамаүатҰ оүан жиӘркенӘшпен ңарайдْمٰنِ рдҰқ к+зӘне еқ т+менгӘ дірежедегӘ азүҰн кейпӘнде к+рӘнедӘ. МӘне, осҰ мҰсалдаүҰ сиÇңтҰ Ислам ілемӘ мен АзиÇ Қлкен бӘр мешӘт. М&ндаүҰ имандҰлар мен тура жолдаүҰлар ілгӘ мешӘтндҰңңаҰройлҰ жамаүатҰ.

ЮлгӘ тентек балалар болса, баланҰқ аңҰлҰндай аңҰлҰ жоң аңҰмаңтар. ҮақүҰбас арсҰздар болса, батҰсңа елӘктегӘш, тексӘз, дӘнсӘз тобл кездрттан ңҰзҰңтаушҰ шетелдӘктер болса, шетелдӘктердӘқ

— 468 —

пӘкӘрӘн таратушҰ журналистер. ЮрбӘр м&сҰлманнҰқ, ісӘресе абҰройлҰ да кімӘл жандардҰқ осҰ п ңойүе дірежелерӘне ңарай орнҰ боладҰ, +зӘне назар аудартҰп, к+рӘнӘп т&радҰ.

Егер Ислам дӘнӘнӘқ негӘзгӘ сҰрҰ болүан ҰңҰлас пен АллаҒ ризасҰ ҚшӘн Ү&ран ХакӘм жеткӘзген ҚкӘмдер мен كَ اَنаңиңаттарүа сай Әс-ірекет жасалса, +зӘнӘқ хал жаүдайҰменю(хал тӘлӘмен)>Ү&ран аÇттарҰн оңҰса, ірбӘр м&сҰлман айтатҰн
اَللّٰهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِن۪ينَ وَ арңҰлؤْمِنَاتِ

д&үасҰна ортаңтасҰп, барлҰүҰмен бауҰр болҰп, байланҰста жҚредӘ.

Тек, зиÇнкес жіндӘктер секӘлдӘ кейбӘр адасңандар мен баланҰқ аңҰлҰндай аңҰлҰ жоң аңҰмаңтардҰқ алдҰнда ңадӘрӘ болмайдҰ. Егер ілгӘ адам дақңтҰа, д&шабасҰ мен маңтан т&тар тарихҰн, рухани жаңтан арңа сҚйер сахабалардҰқ &лҰ да н&рлҰ дақүҰлҰн тастап, іуестӘкке, маңтаншаңтҰңңа, екӘ жҚздӘлӘкке салҰнҰп, бидүат Әстерге бой алдҰҰр. СҰҚкӘл аңиңатшҰлдар мен имандҰлардҰқ назарҰнда еқ т+менгӘ деқгейге ң&лдҰрап кетедӘ.

اِتَّقُوا فِرَاسَةَ الْمُؤْمِنِ فَاِنَّهُ يَنْظُرُ بِنُورِ اللّٰهِ

сҰрҰна орай имандҰ жан ңанша ңарапайҰм, сауатсҰз болса да, аңҰлҰ жетпей жатса да, ондай маемалҰнң адамдҰ к+рсе жҚрегӘ тӘксӘнедӘ, салңҰн ңарайдҰ, рухани тҚрде жиӘркенедӘ.

МӘне, атаүҰн шҰүаруүа, дақңңа б+ленуге жанҰ ң&мар адамю(екӘншӘ адам)>сансҰз жамаүаттҰқ назарҰнда ісфіл-Ә сафилинге, Çүни т+менгӘлердӘқ еқ т+м жауапеқгейӘне тҚседӘ. ТҚкке т&рүҰсҰз, сайңҰмазаң, алаÇң ңақүҰбастардҰқ алдҰнда уаңҰтша, сасҰң бӘр орҰнүа ие боладҰ.

اَلْاَخِلَّٓاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ опҰраңٌ اِلَّا الْمُتَّق۪ينَ

сҰрҰна орай дҚниеде зиÇн шегедӘ. Берзаңта азап тартадҰ. АңҰретте д&шпан, +тӘрӘкшӘ кейбӘр достар табадҰ. БӘрӘншӘ жаүдайдаүҰ адам, егер "ХуббҰ жахтҰ" жҚрегӘнен аластатпаса, бӘраң ҰңҰлас пен АллаҒтӘл іскалҰүҰн негӘзге ала отҰрҰп, атаң дақңҰн шҰүарудҰ маңсат т&тпау шартҰмен, бӘр жаүҰнан алүанда болҰмдҰ, рухани діреже, тамаша міртебеге ңол жеткӘзӘп, атаңң&марлҰң сезӘмӘн толҰң ңанаүаттандҰра аладҰ. Б&л адам онҰқ ай үана ң&нсҰз бӘр нірсенӘ жоүалтңанҰмен онҰқ орнҰна к+птеген ң&ндҰ нірсе табадҰ. БілкӘм, бӘрнеше улҰ жҰлан оүан жоламай кетер, есесӘне кӘктӘқ н жаңсҰ жаратҰлҰстар онҰқ жанҰнан табҰладҰ, солармен дос боладҰ. ТаүҰ да айтсаң, жабайҰ улҰ аралар

— 469 —

одан терӘс айналса, мейӘрӘм шірбатҰн жинап дҚние берекелӘ бал араларҰ соүан ҚймелейтӘн боладҰ. СолардҰқ ңолҰнан бал жегендей тамаша достар табадҰ. Яз д&үаларҰ арңҰлҰ кіусар б&лаңтҰқ берекелӘ суҰн ірбӘр м&сҰлманүа ӘшкӘзедӘ. Амал діптерӘне сауап жазҰладҰ.

БӘр кездерӘ, дамдҰңтқ жоүарҰ лауазҰмҰна шҰүҰп алүан кӘшкентай бӘр адам дақңҰн шҰүару жолҰнда Қлкен кҚні жасап Ислам ілемӘнӘқ алдҰнда масңара болүан кезӘнде, оүан жоүарҰдаүҰ мҰсалдҰ айтҰп, соңңҰ берген едӘм. ҮаттҰ шайңалдҰ, бӘраң дақң ң&марлҰңтаفَاَرْла алмаүандҰңтан, ол ескертуӘме оÇна ңоймадҰ.

ЕкӘншӘ айла: АдамнҰқ еқ мақҰздҰ, еқ негӘзгӘ сезӘмдерӘнӘқ бӘрӘ - ңорңҰнҰш сезӘмӘ. ЗҰмиÇн залҰмдар адамдардаүҰ осҰ ңорңҰнҰш сезӘмӘн ңаттҰ пайдаланҰп кетедӘ. Сол арңҰлҰ ңорңаңтардҰ ноңталап аладҰ. атңарҚниенӘқ жасҰрҰн ңҰзметшӘлерӘ мен дӘнсӘздердӘқ ҚгӘтшӘлерӘ, ңарапайҰм халҰңтҰқ, ісӘресе үалҰмдардҰқ осҰ сезӘмӘн пайдаланҰп отҰр. ҮорңҰтадҰ, уайҰмүа саладҰ. МҰсалүа, жар басҰндаүҰ пен іҰ ңорңҰту ҚшӘн бӘр ңу адам, ілгӘ уайҰмшҰлүа ңорңҰнҰштҰ болҰп к+рӘнетӘн бӘр нірсенӘ к+рсетӘп, зіресӘн аладҰ. Үуалап жҚрӘп жардан ң&латадҰ, мойҰнҰ ҚзӘледӘ. Сол сиÇңтҰ тҚкке т&рүҰсҰз нірселер арңҰлҰ уай лттҰңалҰп, +те мақҰздҰ нірселердӘ тастатадҰ. ТӘптӘ, ол шҰбҰннан ңашҰп, жҰланнҰқ аузҰна тҚседӘ. БаÇүҰдаю(имандҰ болсҰн)>ң&рметтӘ бӘр досҰм ңайҰңңа мӘнуден ңаттҰ ңорңатҰн. Кешң&рҰм СтамбулдаүҰ к+пӘрге келдӘк. ҮайҰңңа мӘнурҰн еса келдӘ. Басңа к+лӘк жоң. ЮŞб С&лтанүа баруҰмҰз керек. МӘнейӘк деп ңанша +тӘнсем де, ңорңамҰн мҚмкӘн батҰп кетермӘз деп т&рҰп алдҰ.

- МҰна шҰүанаңта шамамен неше ңайҰң бар? дедӘмс, ӘшӘ Шамамен мҰқ шаңтҰ.

- БӘр жҰлда неше ңайҰң суүа кетедӘ?

- БӘреу, екеу, кей жҰлдарҰ мҚлдем батпайдҰ.

- БӘр жҰлда неше кҚн бар?

- ш жҚз алпҰс.

- СенӘ уайҰмүа салҰп ңорңҰтҰп т&тартадатҰп кету ҰңтималҰ Қш жҚз алпҰс мҰқ Ұңтималдан бӘр үана Ұңтимал. М&ндай нірседен ңорҰңңан адам, адам тҚгӘлӘ хайуан да бола алмайдҰ.

- АпҰрай, ендӘ неше жҰл +мӘр сҚрем деп ойлайсҰқ?

- Мен ңартайдҰм,ледӘ..лдай +мӘр сҚруӘм мҚмкӘн.

- Ажал жасҰрҰн, табан астҰнан келедӘ. СондҰңтан кез-келген

— 470 —
уаңҰтта +лӘп кетуӘқ мҚмкӘн. СондҰңтан Қш мҰқ алтҰ жҚз кҚннӘқ кез-келгенӘндеمَ لَنкетуӘқ мҚмкӘн. ҮайҰң сиÇңтҰ Қш жҚз мҰқнан бӘр Ұңтимал емес, Қш мҰқнан бӘр Ұңтимал. БҚгӘн де +лӘп ңалуҰқ мҚмкӘн. Ендеше, ңалтҰрап, дӘрӘлдеп +сиетӘқдӘ айта бер дедӘм. ЕсӘн жҰйдҰ. ҮалтҰрап, дӘрӘлдеп, ңайҰңңа оҰнүҰ С ҮайҰңта оүан: БауҰрҰм, АллаҒу Таүала ңорңҰнҰш сезӘмӘн +мӘрдӘқ шҰрңҰн б&зу ҚшӘн емес, +мӘрдӘ саңтасҰн деп берген. çүни, +мӘрдӘ ңиҰндатҰп, уайҰм мен ңайүҰүа салҰнсҰн деп бермеген. ҮауӘп, екӘ, Қш->т+рт Ұңтималдан бӘр, тӘптӘ бес->алтҰ Ұ. НаүҰдан бӘр болса, саңтанҰп жҚру, ңорңу орҰндҰ болар едӘ. Ал жиҰрма, отҰз, ңҰрҰң Ұңтималдан ңорңу бос уайҰм, +мӘрдӘ азапңа айналдҰру болмаң.

Ей, бауҰрҰм! Егер дӘнсӘздерге жаүҰмпазданушҰлар сендердӘ ңорап, бҰрңҰлҰ &лҰ кҚрестен бас тартңҰзу ҚшӘн тиӘсӘп жатса, оларүа бҰлай деқдер: "БӘз Ү&раннҰқ жолҰндамҰз.

اِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ اِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ

сҰрҰ бойҰнша Ү&ран ңорүанҰнҰқ ӘшӘндемӘз.

حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَك۪يلُ

ен жиҰдӘқ айналамҰздҰ ңоршап т&рүан берӘк ңорүан. МҰқдаүан Ұңтималдан бӘреуӘ арңҰлҰ мҰна ңҰсңа, фіни +мӘрге кӘшкене зиÇн тимесӘн деп, міқгӘ +мӘрӘмӘзге жҚзде-жҚз ңауӘп тигӘзер бӘр жолүа +з еркӘмӘзбен тҚелген лмайсҰқдар.

ТаүҰ да бҰлай деқдер: АпҰрҰм-ай, Ү&ран ңҰзметӘнде жҚрген жолдасҰмҰз жіне осҰ ңасиеттӘ ңҰзметте кеқесшӘмӘз, басшҰмҰз болүан Саид Н&рсидӘқ кесӘрӘнен бӘз сиÇңталадҰ.жолҰнда дос болүан, турашҰлдардҰқ ңайсҰсҰна зиÇн тиӘптӘ, онҰқ адал шікӘрттерӘнен кӘм білеге &шҰраптҰ, бӘз де зиÇн к+ретӘндей. Олай болса зиÇнҰ тиŞӘ мҚмкӘн деп несӘне ңорңамҰз. Б&арҰқдҰрҰмҰздҰқ мҰқдаүан аңҰреттӘк достарҰ мен бауҰрларҰ бар. ЖиҰрма-отҰз жҰл б&рҰн ңоүамдҰң +мӘрге белсене араласңан кезӘнде де онҰқ кесӘрӘнен бӘреудӘқ зиÇн шеккенӘн естӘгенӘмӘз жоң. Ол кезде онҰқ ңолҰнда саÇсат шоңпарҰл жолҰдӘ. ҮазӘр ол шоңпардҰқ орнҰнда аңиңат н&рҰ бар.

БаÇүҰда "ОтҰз бӘрӘншӘ март" оңиүасҰнда онҰ да айҰптадҰ. КейбӘр достарҰ жапа шектӘ. БӘраң кейӘн белгӘлӘ болүанҰндай кӘнілӘ басңалар екен. ДостарҰ онҰқ кесӘрӘнен емес, д&шпандарҰнҰқ ке زُجَاн жапа шегӘптӘ. Сол кезде де, ол к+птеген достарҰн ң&тңарҰп алдҰ. СондҰңтан
— 471 —

мҰқ емес, мҰқдаүан ҰңтималдҰқ бӘр ҰңтималҰмен ңорңҰтҰп, міқгӘ ңазҰнадан ң&р ңалдҰрамҰз деген ой сендер сиÇңтҰ шайтандардҰқ ойҰна темей,-аң ңойсҰн. ДӘнсӘздерге жаүҰмпазданушҰлардҰқ аузҰна ң&м ң&йҰқдар. Ондай жаүҰмпаздарүа таүҰ да бҰлай деқдер.

ЖҚз мҰқ Ұңтималдан бӘр үана емес, тӘптӘ жҚз пайедӘ.

е басҰмҰзүа келер болса, шамалҰ аңҰлҰ бар адам онҰ тастап ңашпайдҰ. ЯйткенӘ, Қлкен аүасҰн немесе &стазҰн ңауӘптӘ кезде, ңҰсҰлтаÇқ сітте сатҰп кеткендер еқ бӘрӘншӘ болҰп білеге &шҰрайтҰнҰ к+птеген тіжӘрибелерден +кемелдірӘ +туде. ЮрӘ ңатақ жазаланҰп, ңорлҰң к+рген. ДенесӘ үана +лӘп ңоймай, рухҰ да ңор болҰп, рухани кҚйзелӘске &шҰраүан. ЖазалаушҰлардҰқ жҚрегӘ олардҰ аÇмай 16. ткенӘ олар да бӘледӘ, б&лар +зӘне адал ірӘ ңамңор &стазҰн сатңандҰңтан +те т+мен азүҰндар, олар мейӘрӘмге емес, ңорлануүа лайҰң.

МӘне, б&л рас. ЮрӘ тҰм залҰм, арсҰз бӘреу, бӘреудӘ жерге жатңҰзҰп, аÇүҰмен басҰн езетӘндей ірекет ңҰлса, жатңаан дос, ілгӘ залҰмнҰқ табанҰн сҚйсе, осҰ ңорлҰң арңҰлҰ басҰнан б&рҰн жҚрегӘ езӘлӘп, денесӘнен б&рҰн рухҰ +ледӘ. БасҰ да, ар-намҰсҰ да кетедӘ. Айуан, арсҰз залҰмүа ілсӘздӘкҰ үажату, +зӘ-+зӘн таптатуүа апарадҰ.

Ал, егер аÇң астҰндаүҰ жібӘрленушӘ, залҰмнҰқ бетӘне тҚкӘрсе, жҚрегӘ мен рухҰн аман саңтап ңаладҰ. ДенгӘ, сохани шейӘт боладҰ.

ЗалҰмдардҰқ арсҰз, ңалҰқ бетӘне тҚкӘрӘқдер.

АүҰлшҰндар СтамбулдҰ басҰп алүан кезде, сол елдӘқ еқ жоүарүҰ дӘни басңармасҰ Çүни, Англикан шӘркеуӘнӘқ дӘн басҰ, Ислам дӘни басңармасҰнан алтҰ с&раңр болмҰ. Ол кезде мен де сол жерде ңҰзмет атңаратҰнмҰн. Маүан: "Жауап ңайтар, алтҰ с&раүҰна, алтҰ жҚз с+зден т&ратҰн жауап кҚтӘп отҰр" - дедӘ. МлдӘ, жтҰ жҚз с+з емес, алтҰ с+збен де, тӘптӘ бӘр ауҰз с+збен де емес, бӘр тҚкӘрӘкпен жауап беремӘн. ЯйткенӘ, аÇүҰмен алңҰмҰмҰздҰ басҰп т&рүан елдӘқ дӘнбасҰ, тікаппарланҰп с&раң ңойҰп т&р. Жауап орнҰна бетӘне тҚкӘбауҰрлек. ТҚкӘрӘқдер залҰмдардҰқ &ÇтсҰз беттерӘне - деген едӘм.

ҮазӘр де бҰлай деймӘн: Ей, бауҰрларҰм! АнглиÇ сиÇңтҰ зорлҰңшҰл бӘр елдӘқ жаулап алүан кезӘнде, жоүарҰл болай жауаптҰ баспа тӘлӘмен беру, жҚз пайҰз ңауӘптӘ бола т&ра, Ү&раннҰқ ңамңорлҰүҰ маүан жеткӘлӘктӘ болдҰ. СендердӘ де залҰмдардҰқ жҚзде бӘр Ұңтимал, тҚкке т&рүҰсҰз зиÇнҰнан ңорүауүа Ү&раннҰқ ңамңорлҰүҰ жетедӘ.иңатңай-аң, к+бӘқӘз іскерде болдҰқҰздар, болмаүандар ірине естӘген

— 472 —

шҰүар, естӘмегендер болса, менен естӘсӘн. БекӘнӘстӘ тастап ңашңандар к+п жараңат аладҰ. Ал еқ аз жараңат алатҰндар бекӘнӘсте табан тӘреп соүҰжданҰнр.

قُلْ اِنَّ الْمَوْتَ الَّذ۪ى تَفِرُّونَ مِنْهُ فَاِنَّهُ مُلَاق۪يكُمْ

аÇтҰ мҰнаүан ишара ңҰладҰ. Үашңандар, ңашуларҰмен +лӘмге ңарай жҚгӘредӘ.

ШайтаннҰқ ҚшӘншӘ айласҰ: Ашк+здӘктӘ пайдаланҰп к+п адамдҰ т&заңңа тҚүбудҰқ. Ү&ран КірӘмнӘқ ашҰң баÇндауҰна сҚйене отҰрҰп, к+птеген рисалелерде адал ризҰң кҚш-ңуатңа, ерӘк-ңалауүа ңарамайтҰнҰн, ол ілсӘздӘк пен паңҰрлҰңңа.а.у.)нҰстҰ екендӘгӘн б&лтартпас айүаңтармен ділелдеген болатҰнбҰз. Б&л аңиңаттҰ к+рсететӘн к+птеген ишараттар мен белгӘлер, ділелдер бар. МҰсалҰ, жанҰ ҰүҰп, изҰңңа м&ңтаж аүаштар орнҰнда т&рса да, ризҰңтарҰ оларүа жҚгӘрӘп келедӘ. Ал жануарлар болса, ашк+здене ризҰң ӘзӘне тҚскендӘктен аүаш сиÇңтҰ керемет азҰңтана алмайдҰ. ЖануарлардҰқ ӘшӘндегӘ еқ аңҰмаүҰ балҰң, шамасҰ аз, батпаңҚйӘн:> ӘшӘнде +мӘр сҚрсе де, керемет азҰңтануҰ, жалпҰ алүанда семӘз болуҰ, ал маймҰл, тҚлкӘ сиÇңтҰ аңҰлдҰ, ңу ірӘ кҚштӘ жануарлар д&рҰс азҰңтана алмай, арҰң, жҚдеу болуҰ ризҰң табудҰқ жолҰ, кҚш- жол. мес - паңҰрлҰң, ілсӘздӘк.

Сондай-аң адам баласҰнҰқ да, басңа т+лдердӘқ де тамаша тамаңтануҰ, мейӘрӘм ңазҰнасҰан жеткен еқ нірлӘ таүам сҚттӘқ кҚтпеген жерден берӘлуӘ, олардҰқ ілсӘз, паңҰр бол б+лӘман. Ал жҰртңҰш ақдардҰқ рҰзҰңтарҰн ңиҰндҰңпен табуҰ - халал рҰзҰңтҰқ себепкерӘ ңулҰң пен кҚш емес, ілсӘздӘк пен м&ңтаждҰң екенӘн к+рсетедӘмнҰқ дондай-аң ілем халҰңтарҰ арасҰнда ашк+здӘкпен атҰ шҰңңан çхуди халңҰн алайҰң. Олар сиÇңтҰ ризҰң ңуүан халҰң жоң. Алайда ңорлҰңпен, паңҰ ренжӘн жапа шегӘп ңинала кҚн к+руде. ОлардҰқ байларҰнҰқ +зӘ кедейшӘлӘкпен +мӘр сҚредӘ. Юрине риба арңҰлҰю(+сӘмңорлҰң)>харам жолмен табҰлүан мал, . МҰсаизҰң болмаүандҰңтан таңҰрҰптан тҰс. К+птеген ідебиетшӘлер мен ү&ламалардҰқ паңҰр жаүдайҰ, ал топастардҰқ бай болуҰ, ризҰң табудҰқ жолҰ ңулҰң, кҚш еместӘгӘн, керӘсӘнше ілсӘздӘк пен паңҰрлҰң, тіуекел мен тісӘлӘм, Çүни бӘр АллаҒңгӘ бӘрҰру, сосҰн тӘлӘмен, хал-жаүдайҰмен жіне Әс-ірекетпен д&үа ңҰлу, с&рау екенӘн к+рсетедӘ.

— 473 —

МӘне осҰ аңиңаттҰ бӘлдӘретӘн

اِنَّ اللّٰهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَت۪ينُ

аÇтҰ, ҚшӘн тңанҰмҰзүа сондай кҚштӘ ірӘ б&лтартпас айүаң. Б&л аÇттҰ бҚкӘл +сӘмдӘктер мен жануарлар жіне олардҰқ т+лдерӘ, балаларҰ +зӘне тін тӘлӘмен, тӘптӘ ризҰңңа м&ңтаж барлҰң нірсе айтуда.

РизҰңтҰқ таүдҰрда жазулҰ екенӘ жіне сҰйнсҰз ежатңанҰ, ірӘ онҰ беретӘн АллаҒ екенӘ рас. Ол Рахим жіне Кірим, Çүни аса мейӘрӘмдӘ, ірӘ +те жомарт. ОнҰқ мейӘрӘмдӘлӘгӘн айҰптаүандай, жомарттҰүҰн азсҰнүандай, харам жолмен, абҰройҰн т+гӘп, ар-намҰсҰн, тӘптӘ ңасиетӘнَا الْрҰлҰп, сасҰң та берекетсӘз харам дҚние жинаүан адам, ңаншалҰңтҰ орҰнсҰз ірӘ аңҰмаңтҰң жасаүанҰн ойласҰн. Рас, ЮҒл-Ә дҚние, ісӘресе адасңандар, аңшасҰн арзанүа бермҰм-ай Яте ңҰмбат баүа с&райдҰ. ДҚниелӘк бӘр жҰлдҰң +мӘрге үана жететӘн аңша берӘп, орнҰна міқгӘ зиÇнҰ тиетӘн нірсе ӘстетедӘ. Ондай адам ашк+здӘк жасап, адасңмҰлушҰҰқ ризашҰлҰүҰна б+ленуге тҰрҰсадҰ. БӘраң АллаҒтҰқ ңаҒарҰн +зӘне шаңҰрадҰ.

Ей, бауҰрларҰм! Егер ЮҒл-Ә дҚниенӘқ жаүҰмпаздарҰ жіне адасушҰлардҰқ мунафҰңтарҰ сендердӘ осҰ адамнңа ңалӘз жаүҰ ашк+здӘк арңҰлҰ &стап алса, жоүарҰда айтҰлүан аңиңаттҰ ойлап, мҰна бауҰрларҰқдҰ ҚлгӘ т&тҰқдар. СендердӘ бар кҚшӘммен мҰнаүан сендӘргӘм келедӘ, ңанаүат пен ҚнемдӘлӘк т&рмӘлӘндедҰ еқбек аңҰдан артҰң жалүастҰрҰп, ризҰңпен ңамтамасҰз етедӘ. ЮсӘресе, ілгӘ сендерге берӘлген харам-зақсҰз аңша, сендерден мҰқ есе к+п баүа с&райдҰ. ОнҰқ ҚстӘне ірбӘр саүаттҰ міқгӘбебӘ ханҰқ кӘлтӘне айналдҰратҰн Ү&ран ңҰзметӘне кедергӘ болуҰ тӘптӘ тоңтатҰп тастауҰ мҚмкӘн. Ал ол ай сайҰн мҰқдаүан еқбек аңҰ берӘлсе де, орнҰн толтҰра алмайтҰн шҰүҰн.

ЕСКЕРТУ: АдасушҰлар бӘздӘқ Ү&ран КірӘмнен алҰп, жайҰп жҚрадҰ. Бан жіне Ү&ран аңиңаттарҰна ңарсҰ т&ра алмаүан соқ, м&нафҰңтҰң жасап, зҰмиÇндҰңпен алдап, ңулҰң т&заүҰн ң&руда.

ДостарҰмдҰ хубб-Ұ жаҒ, алелерӘк жіне ңорңҰту арңҰлҰ жіне маүан жала жабу арңҰлҰ ңолҰнан келгендерӘн Әстеп баүуда. БӘз киелӘ ңҰзметӘмӘзде ірдайҰм болҰмдҰ тҚрде ірекет етемӘз. БӘраң +кӘнӘшке орай ірбӘр ңайҰрлҰ Әсте кедергӘлер боладҰ, солардҰ тоңта т&раңн бӘздӘ кейде болҰмсҰз ірекетке

— 474 —

итермелейдӘ. СондҰңтан осҰндай арандатушҰлардҰқ ңулҰң, ҚгӘт-насихаттарҰна ңарсҰ бауҰрларҰма Қш т&жҰрҰм арңҰлҰ ескерту жасадҰм. С+йтӘп,н айҰнүан шабуҰлдарҰн тойтаруүа тҰрҰсҰп отҰрмҰн. ЕндӘ ңазӘр еқ кҚштӘ шабуҰл менӘқ жеке басҰма жасалуда...

Олар бҰлай дейдӘ: СаидтҰқ &лтҰ кҚрд. Неге соншалҰңтҰ ң&рметтеп, соқҰна ересӘқдер? Амал жоң, ңаламасам да осҰндай адамдардҰқ ҚнӘн + ңай кшӘн шайтаннҰқ т+ртӘншӘ айласҰн Б&рҰнүҰ Саид тӘлӘмен айтҰп берейӘн.

ШайтаннҰқ т+ртӘншӘ айласҰ: ШайтаннҰқ сҰбҰрлауҰна ерӘп жіне адасңандардҰқ исӘншӘ еуӘмен маүан ңарсҰ ҚгӘт жасап тиӘсӘп жҚрген, жоүарҰ лауазҰмдҰ орҰндардҰ иеленӘп алүан кейбӘр дӘннен безгендер, бауҰрларҰмдҰ алдау жіне олардҰқ &лтшҰлдҰң сезӘмӘн оÇту ҚшӘн бҰлай дейдӘ:

Сендер тҚрӘксӘқденӘп, даллаҒ! ТҚрӘктен шҰңңан неше тҚрлӘ ү&ламалар мен іулиелер бар. Саид кҚрд. Язге &лттан шҰңңан бӘреумен бӘрӘгӘп ж&мҰс Әстеу &лттҰң сезӘмӘр? ҮанңайшҰ.

Жауап:>Ей, дӘннен безген бейбаңтар! Ү&дайүа шҚкӘр, мен м&сҰлманмҰн. Сол ңасиеттӘ м&сҰлман халңҰмнҰқ санҰ Қш жҚз елу миллион. ОсҰндай млҰңпенк бауҰрлардҰ жіне д&үа етӘп маүан жірдем ететӘн, кҚрдтердӘқ к+пшӘлӘгӘ сонҰқ ӘшӘнде болүан Қш жҚз елу миллион бауҰрларҰмдҰ жаүҰмсҰз &лтшҰлдҰң пӘкӘр ҚшӘн пида ңҰлу, сонҰмен ңатар сол мҚбарак бауҰрлаّٰهِ اтастап, онҰқ орнҰна кҚрд деп аталатҰн жіне кҚрд &лтҰ саналатҰн бӘрнеше дӘнсӘз жіне мазхабсҰз адамдарүа дос болудан Ү&дай саңтасҰн.

Ей, дӘнсӘздер! Мажар кіпӘрлерӘ жіне дӘнсӘз Еуропаүа ерӘп кеткен бӘрнеше тҚрӘкпен дҚниелӘк, уаңҰтша, пайдас * *

тҰң ң&ру ҚшӘн Қш жҚз елу миллион н&рлҰ да пайдалҰ жамаүаттҰқ баңи достҰүҰн тастаудҰ, сен сиÇңтҰ аңҰмаңтар ӘстейдӘ.

ЖиҰрма алтҰншҰ мектубтҰқ ҚшӘншӘ міселесӘнде болҰмсҰз &лтшҰлс алҰп не екенӘн, онҰқ зиÇндарҰн ділелдеп к+рсеткендӘктен с+здӘ соүан ңалдҰрҰп ңазӘр тек сол ҚшӘншӘ міселенӘқ соқҰнда ңҰсңаша айтҰлүан бӘр аңиңатңа шамалҰ тҚсӘнӘктеме жасайҰн.

ТҚрӘкшӘлдӘк атҰн жамҰлүан, негӘзӘнде тҚрӘк д&шпанҰ &лшкентамаң дӘнсӘздерге бҰлай деймӘн: Ислам &лтҰнаню(миллетӘнен)>болүан соқ міқгӘлӘк бауҰрластҰң сезӘмӘмен тҚрӘк деп аталатҰн осҰ отаннҰқ

— 475 —

имандҰ халңҰмен тҰүҰз байланҰстамҰн жіне он жҰҰқ ңамҰн жеп алақдаймҰн. МҰқ жҰлүа жуҰң Ү&ран туҰн ілемнӘқ ір тарапҰна жеқӘспен желбӘреткен осҰ отаннҰқ халңҰ мен маңтана да жаңтаса сҚйсӘнемӘн.

Ей, +тӘрӘк &лтшҰл, алаÇң! СенӘқ бауҰрмалдҰүҰқ наүҰз &лттар ОнҰройдҰ &мҰттҰратҰндай жасандҰ ірӘ уаңҰтша, +тӘрӘк. Сен мҰнаүан жауап бершӘ: ТҚрӘк халңҰ тек ңана жиҰрма мен ңҰрҰң жас аралҰүҰндаүҰ бейңам, іуесңой жастардан үана т&ра ма? Оларүа &лтшҰлдар &сҰнҰп отҰрүан пайдалҰ ңҰзмет, бейңамдҰүҰн арттҰратҰн, мҚкӘл п&лңҰн б&затҰн, тиҰм салҰнүан харамдарүа итеретӘн батҰстҰқ мідениетӘ мен тірбиесӘ ме? Үартайүан шаүҰнда жҰлататҰн уаңҰтша бос кҚлкӘлер ме? Егер &лтжандҰрүа, огенӘқ осҰ болса, сен осҰндай тҚрӘкшӘл, &лтшҰл болсақ мен ондай тҚрӘкшӘлӘктен аулаңпҰн, сен де менен аулаң т&руҰқа боладҰ.

Егер сенде титтей де аңҰл мен сана, Ұнсап болса, т+мендегӘ жӘкт+кӘлдеара, сосҰн жауап бер. ТҚрӘк халңҰ деген б&л отаннҰқ &л-ңҰздарҰ алтҰ топтан т&радҰ:

БӘрӘншӘсӘ: ИгӘ жаңсҰлар мен таңуа дӘндарлар.

ЕкӘншӘсӘ: ҮиҰндҰңңа &шҰраүандар мен ауру жандар.

шӘншӘсӘ: ҮариÇлар.

Т+ртӘншӘсӘ: Балалар.сӘр алсӘншӘсӘ:>Кедейлер мен дірменсӘз паңҰрлар.

АлтҰншҰсҰ: Жастар.

АпҰрҰм-ай, алдҰқүҰ бесеуӘ тҚрӘк емес пе? ОлардҰқ &лттҰң сезӘмнен сҰбаүасҰ жоң па? АпҰрҰм-ай, алтҰншҰ топтҰ мастҰң ліззатңа батҰру ҚшӘн ңалүан бес топ аүашҰжӘту, мазасҰн алу, ҚмӘттерӘн с+ндӘрӘп тас-талңан ету &лтжандҰлҰң па? Юлде халҰңңа д&шпандҰң па? "Юлхукмулил іксер"ю( кӘм к+пшӘлӘкке ңарай берӘледӘ)>дегендей к+пшӘлӘкке зиÇнҰ тигендер дос емес, д&шпан.

Сенен с&рап отҰрмҰн, бӘбул Ужтоп имандҰлар мен таңуалардҰқ мол пайдасҰ батҰстҰқ б&зҰлүан мідениетӘнде ме? Юлде иман аңиңатҰнҰқ н&рларҰмен міқгӘ баңҰттҰ ойлап, аса ң&мартңан хаң жолҰнда жҚру, к+қӘлӘн ж&бату ма? Сен сҰңҰлдҰ адасңан ірӘ &лтшҰлдҰүҰн саудалап жҚрқ бетӘдӘқ жолҰ, таңуа, имандҰ жандардҰқ рухани н&рларҰн с+ндӘрӘп, наүҰз к+қӘл ж&банҰштарҰн б&зҰп, +лӘмдӘ міқгӘге жоң болу, ал ңабӘр - ңайта оралмас ңоштасудҰқ есӘгӘ деп к+рсетуде.

— 476 —

Ал, екӘншӘ топ, ңиҰншҰлҰңң расҰнап жапа шеккендерге, науңастар мен +мӘрден тҚқӘлгендерге батҰстҰқ сасҰң, дӘнсӘз, мідени тірбиесӘнен не пайда? Ол бейшаралар н&р ӘздейдӘ. ҮиналүандарҰна аңҰ с&райдҰ. З&лҰмдҰң еткендерден кегӘн алүҰсҰ келедӘ жіне жаңҰндап ңалүан ңабӘрд баÇүҰйӘн басңҰсҰ келедӘ. Сен сиÇңтҰ алаÇң +тӘрӘк ат жамҰлүан халҰңшҰлдар ілгӘ мейӘрӘм мен ңамңорлҰңңа м&ңтаж жапа шеккен байү&стардҰқ жҚректерӘне ине шаншҰп, басҰн т+пеп сабап жатҰр. ҮатҰгездӘкпен ҚмӘттерӘн с к+рсеп жатҰр. мӘтсӘздӘкке салҰп отҰр. ОсҰ ма &лтжандҰлҰң? ОсҰ ма халҰң ңамҰн ойлау?

шӘншӘ топ халҰңтҰқ Қштен бӘрӘн ң&райтҰн ңариÇлар. Б&лар ңабӘрге жаңҰндап келедӘ, +лӘм таÇп,а бар.ден алҰстап, аңҰретке бет алуда. Хулагу мен ШҰқүҰс хан сиÇңтҰ залҰмдардҰқ ңатҰгез ңандҰ оңиүаларҰн тҰқдатудҰқ оларүа пайдасҰ тие ме? АңҰреттӘ &мҰтңҰзҰп, дҚниеадҰ, рҰратҰн нітижесӘз, рухани аздҰру, бӘраң атҰ +ркениет деп аталүан мҰна Әс-ірекеттерӘқнен не пайда? АңҰреттӘк н&р мен наүҰз ж&банҰштҰ демеудӘ кинодан, театрдан таба ма? ЮлгӘ бейшаршир алÇлар +з &лтҰнан ң&рмет кҚтӘп т&рүанда, рухани пҰшаңпен бауҰздаүандай міқгӘге ң&рҰп жоң боласҰқ деген ой туүҰзу, мейӘрӘмдӘлӘк ңаңпасҰ деп ҚмӘттенген ңабӘрдӘ, айдааларҰқ апанҰна айналдҰру, сен сонда барасҰқ деп ойша ң&лаүҰна сҰбҰрлау &лтжандҰлҰң болса, м&ндай &лтжандҰлҰңтан жҚз мҰқ рет "Юл иÇзу билліҒ" т+мендсаңтасҰн!

Т+ртӘншӘ топ, балалар. Б&лар &лттҰң сезӘмнен мейӘрӘм, ңамңорлҰң кҚтедӘ. Б&лар ілсӘз, кҚшсӘз, ңуатсҰз болүан соқ, мейӘрӘмдӘ де ң&дӘретӘ кҚштӘ бӘр АллаҒтҰ тану арңҰлҰ жандарҰ жадҰрап, рухтарҰ к+терӘледӘ, ңабӘлеттерӘ аүармад Имани тіуекел, Ислами тісӘлӘм арңҰлҰ м&сҰлманшҰлҰң тірбие саÇсҰнда +мӘрде кездесетӘн орасан зор міселелерге, ңиҰндҰңтарүа ңарсҰ т&ра алатҰн боладҰ. С+йтӘп +мӘрге Ұнтамен ңарайӘс ңимарүа онша ңатҰсҰ жоң мідени даму дірӘстерӘ мен Ұнта жӘгерӘн жоÇтҰн, рухтарҰн с+ндӘретӘн н&рсҰз, тек материалдҰң философиÇ зақдарҰн Қйреткеннен не пайда? Егер адам тек денеден үана т&ратҰн болса, аңҰлҰ болнтҰндабілкӘм осҰ бейкҚні балалардҰ уаңҰтша ж&бататҰн мідени тірбие деп жҚрген, &лттҰң тірбие деп айдар таңңан шетелдӘк дістҚрлер оларүа ойҰншҰң ретӘнде дҚниелӘк пайда+здерӘӘ мҚмкӘн. Алайда б&л жас+спӘрӘмдер келешекте ңҰзу +мӘрге араласадҰ. Адам болүан соқ кӘшкене ойларҰнда биӘк маңсаттар т&р. Олай

— 477 —
болса, оларүа ңамңорлҰң жасап, тҰм паңҰр, +те ілсِ
اِمّиүаттарҰна, жҚректерӘне АллаҒңа иман, АңҰретке иман арңҰлҰ мҰңтҰ демеу, ж&банҰш, сарңҰлмас кҚш-ңуат беру керек. Оларүа ңамңорлҰң осҰлай боладҰ. Юйтпесе, жҰн ңаңңан шешенӘқ +з баласҰн бауҰздаүанҰ сиÇңтҰ &улесӘ.Ұң деген мастҰңпен ілгӘ бейшара бейкҚнілардҰ рухани бауҰздау, пҰшаңтау болҰп табҰладҰ. ҮарнҰн тойдҰру ҚшӘн миҰ мен жҚрегӘн алҰп жегӘзу сиÇңтҰ жабайҰлҰң жіне з&лҰмдҰң.

БесӘншӘ топ жарлҰ, жаңҰбайлар, ілсӘз бейшаралар. АпҰрҰм-ай, ңиҰн Ұ келуда +мӘр тауңҰметӘн тартҰп жҚрген паңҰрлардҰқ жіне аласапҰран +мӘрдӘқ соңңҰларҰн жеп м&қайүан ілсӘздердӘқ &лтжандҰлҰңтан сҰбаүаларҰ жоң па? Б&л бейшаралардҰқ ҚмӘтсӘздӘгӘ мен уайҰмҰайүанҰҰратҰн жіне кейбӘр азүҰн байлардҰқ іуестӘгӘн ңоздҰратҰн жіне кейбӘр залҰм кҚштӘлердӘқ атҰн шҰүаратҰн, бӘраң кейӘн олардҰ сорлататҰн шетелдӘк т&рмҰс, шектен нҰқ жаперүауҰндҰң, бӘраң мідениет деп айдар таңңан мҰна тӘрлӘктерӘқнен не пайда? Бейшара, жарлҰ, жаңҰбайлардҰқ жарасҰна ем болатҰн нірсе &лтшерӘ баидеÇдан емес, Ислам дӘнӘнӘқ ңасиеттӘ ңазҰнасҰнан шҰүадҰ. ЮлсӘздерге ңуат пен табандҰлҰң, ңарақүҰ да кездейсоңтҰңңа шҰрмалүан бейсана табиүат философиÇданадами йдҰ. Ислами жанашҰрлҰң пен ңасиеттӘ Исламиеттен туҰндайдҰ.

АлтҰншҰ топ жастар. ЖастардҰқ жастҰң шаүҰ міқгӘ болатҰн болса, &лтшҰлдҰңтҰқ шарабҰ білкӘм уаңҰтша пайдалҰ болар,. Алайда б&л ӘмӘз, шаңтҰқ мастҰүҰнан ңарттҰң келӘп айҰңңанда ңайүҰүа айналҰп, ілгӘ тіттӘ &йңҰ ащҰ да +кӘнӘштӘ оÇнумен тҰнадҰ. ЮлгӘ шараптҰқ ң&марҰ мен уайҰмҰ зар жҰлатҰп, тіттӘ &йңҰнҰқ аÇңталуҰнан пайдірежеүан уайҰм, ңаттҰ +кӘндӘретӘн боладҰ. КейӘн "Үап іттеген-ай, жастҰң шаң та, +мӘр де +ттӘ. ҮабӘрге ң&р алаңан баратҰн болдҰм-ау. ТуҒ, аңҰлүа келӘп есӘмдӘ ертерек жиүанҰмда үой" дейдӘ.

аңҰмүа-ай, б&лардҰқ &лттҰң ңамңорлҰңтан алар аңҰларҰ, осҰлай уаңҰтша к+қӘл к+терӘп, сосҰн +мӘр бойҰ +кӘне жҰлау ма? Юлде олардҰқ дҚниелӘк баңҰтиб-Ә Юен +мӘр ңҰзҰңтарҰ сол керемет ірӘ тамаша жастҰң нҰүметӘне шҚкӘр ретӘнде ол нҰүметтӘ азүҰндҰң жолүа емес, керӘсӘнше тура жолүа ж&мсап, фіни, уаңҰтша жастҰңтҰ ң&лшҰлҰң арңҰлҰ міқгӘге айналдҰру, ірӘ сол жастҰңтларҰм!асҰнда баңҰт ілемӘнде міқгӘ жастҰңтҰ &тҰп алу ма? АңҰлҰқ болса сен айт!

— 478 —

СонҰмен ТҚрӘк халңҰ тек алтҰншҰ топтаүҰ жастардан үана т&ратҰн болса, жіне жастҰң шаң +шпес баңи болатҰн болса, ірӘ дҚниеден басңа жерге бармайтҰн болса, сендердӘқҰрмай тҚрӘкшӘлдӘк пердесӘн киген батҰсңа елӘктеу саÇсаттарҰқ &лтжандҰлҰң саналуҰ мҚмкӘн. СосҰн, мен сиÇңтҰ дҚниелӘк +мӘрге онша мін бермейтӘн &лтшҰлдҰңтболмайстан келген ауру деп санайтҰн жіне жастардҰ харам жолмен к+қӘл к+теруден, іуестӘкке салҰнудан тҰŞүа тҰрҰсңан жіне басңа +қӘрде дҚниеге келген адамдҰ "ОңақүҰб, оүан ермеқдер" деп айтуүа аңҰларҰқ болар. БӘраң ТҚрӘк деген халҰң жоүарҰда аталүан алтҰ топтан т&радҰ. Олай болса алтҰнҰқ бесеуӘне зиÇн берӘп мазасҰн алу, тек бӘреуӘне үана уаңҰтша, дҚниелӘк, соқҰ ңауӘптӘ ойҰн-сауңисапсен мас ңҰлу - тҚрӘк халңҰна достҰң емес, ңастҰң.

Иі, менӘқ &лтҰм тҚрӘк емес екенӘ рас, бӘраң тҚрӘктердӘқ таңуа дӘндарларҰна, ңиҰншҰлҰңңа &шҰраҰүҰз бҰна, ңарттарҰна, балаларҰна, ілсӘздер мен кедей-кепшӘктерӘне бҚкӘл кҚш-ңуатҰммен, Ұнтаммен ңамңорлҰң жасап, бауҰрмалдҰң етӘп келдӘм, ілӘ ете бермекпӘн.

АлтҰншҰ топ жастардҰ да дҚниелӘк +мӘрлерӘнӘқ шҰрңҰн дай аңн, аңҰреттӘк +мӘрӘн тас-талңан ететӘн, ірӘ бӘр саүат кҚлдӘрӘп орнҰна бӘр жҰл жҰлататҰн харам Әс-ірекеттен тиүҰм келедӘ. Тек соқүҰ алтҰ-жетӘ жҰл үана емес, жиҰрма жҰлдан астам Ү&раннан дірӘге тур, онҰқ тҚсӘндӘрмелерӘн тҚрӘк тӘлӘнде жазҰп, жайҰп жҚрген кӘтаптарҰм к+з алдарҰқда.

Иі, АллаҒңа шҚкӘр, Ү&ран Хакимнен алҰнүан н&р шҰүармаларҰ арңҰлҰ ңарт кӘсӘлерге +те ңажет н&р к+рсетӘлуде. Білеге &шҰраизалҰң мен науаңастарүа ауадай ңажет пайдалҰ демеу-дірӘ - Ү&раннҰқ ңасиеттӘ ңазҰнасҰнан алҰнҰп, к+рсетӘлӘп жатҰр. ҮарттардҰ ңаттҰ мазалайтҰн ңабӘр мейӘрӘмдӘлӘктӘқ бастамасҰ екенӘ, жоң ңҰлудҰқ апанҰ еместүалар лгӘ Ү&ран н&рларҰ арңҰлҰ к+рсетӘлуде. Жас балалардҰқ нізӘк к+қӘлдерӘне, к+птеген білелер мен зиÇнкес нірселерге ңарсҰ +те кҚштӘ демеу жіне шексӘз арман-тӘлектерӘне тӘреу боларлҰң аңиңаттар Ү&ран КірӘмнен алҰндҰ, к+рсетӘлдӘ жіне Әс жҚзӘндеболҰп үа жарадҰ. Кедей кепшӘктер мен ілсӘздердӘ, бейшара паңҰрлардҰ езӘп, +кӘндӘрген +мӘрдӘқ ауҰр жҚгӘ Ү&ран КірӘмнӘқ иман аңиңаттарҰ арңҰлҰ жеқӘлдетӘлдӘ.

МӘне, ТҚрӘк халңҰнҰқ үҰ менс тобҰ пайдасҰн к+руде. АлтҰншҰ топ жастар. ОлардҰқ жаңсҰларҰна адал бауҰрмҰз. Ал, сен сиÇңтҰ дӘннен безгендерӘмен ешңандай достҰүҰмҰз жоң. ЯйткенӘ, дӘннен

— 479 —

безгендер мен ТҚрӘк халңҰнҰқ маңтанҰшҰ болүан Ислам дӘнӘнен шҰңңҰ нан тгендердӘ ТҚрӘк деп санамаймҰз. ОлардҰ тҚрӘк маскасҰн киген шетелдӘк, б+где бӘреу деп бӘлемӘз. Неге десеқ, олар жҚз мҰқ рет ТҚрӘкпӘз деп жар салса да, аңиңатшҰлардҰ алдай алмайдҰ. ЯйткенӘ Әстеген ӘстерӘ, жҚрӘс-т&, бҚкӘҰ олардҰқ с+здерӘн +тӘрӘкке шҰүарҰп т&р.

Ей, шетелге елӘктеп, солардҰқ сойҰлҰн соүҰп, +з насихаттарҰмен менӘқ адал бауҰрларҰмдҰ тартңҰлап жҚрген Ү&дайдан безгендер!>Б&л халҰңңа тигӘзген пайенен ақ не? БӘрӘншӘ топ таңуалар мен дӘндарлардҰқ н&рҰн с+ндӘрӘп отҰрсҰқдар. МейӘрӘмге м&ңтаж, аÇлауүа лайҰң екӘншӘ топтҰқ жараларҰна у сеуӘп жатсҰқдар. Ү&рметке лайҰң ҚшӘншӘ топтҰқ саүҰн сҰндҰрҰп ҚмӘтсӘздӘкке тҚсӘрӘп отҰрсҰқдар. Үамңор اللَّм&ңтаж т+ртӘншӘ топтҰқ рухани кҚш-ңуатҰн сарңҰп, адамгершӘлӘгӘне зиÇндарҰқ тиŞде. Жірдемге, ж&бату мен демеуге аса м&ңтаж бесӘншӘ топтҰқ ҚмӘтӘн, тӘрегӘн ңиратҰп тҰн Әс +лӘмнен бетер ҚрейлӘ тҚрде к+рсетӘп отҰрсҰқдар. Ескертуге, тірбиеге +те м&ңтаж алтҰншҰ топңа жастҰңтҰқ мастҰүҰн одан ірӘ ңоздҰратҰн шарап ӘшкӘзудесӘқдер. БӘраң ол шараптҰқ уҰ +те ңорңҰнҰштҰ, аса с&мдҰң ңайүҰлҰ. АпҰрдӘ ж+носҰ ма &лтжандҰлҰң? ОсҰ ҚшӘн ңасиеттӘ дӘнӘқдӘ сатасҰқдар ма? ТҚрӘкшӘлдӘктен тҚрӘктерге пайда осҰлай бола ма? ЖҚз мҰқ есе Ү&дай саңтасҰн, бетӘ атҰқ не Ей, МҰрзалар!>ШҰндҰңңа келгенде жеқӘлӘп ңалсақдар, кҚшке салатҰндарҰқдҰ бӘлемӘн. КҚш аңиңатта, кҚштӘнӘкӘ аңиңат деуге болмайдҰ. СондҰңтан дҚниемӘздӘ отңа орасақдар да, Ү&ран аңиңаттарҰ жолҰнда пида болуүа дайҰар ауд бас, сендерге иӘлмейдӘ, мҰнанҰ да айтайҰн:

Сендер сиÇңтҰ халҰң алдҰнда жаүҰмсҰз, санҰ жаүҰнан шектеулӘ адамдар үана емес, тӘптӘ сендер сиÇңтҰ мҰқдаүан адам д&шпандҰң жасаса да, тапжҰлмаймҰн. МенлдҰндарге зиÇнкес хайуандардан артҰң мін бермеймӘн. ЯйткенӘ маүан не Әстей аласҰқдар. ҮолдарҰқнан келетӘнӘ +мӘрӘмдӘ ңиŞ, не болмаса ңҰзметӘме зиÇн беру. ОсҰ екӘ нірседен басңа дҚниемен байланҰсҰм жоң. Ал, ажалҰмнҰқ +згермеҰ т&раанҰң. Оүан к+збен к+ргендей кімӘл иманҰм бар. Хаң жолҰнда аңиңат ҚшӘн +луден ңашпаймҰн, ңайта асҰүа кҚтемӘн. ОнҰқ ҚстӘне мен ңартайдҰм. БӘр жҰл +мӘрӘм бар ма, жоң па белгӘсӘз. КҚміндӘ бӘр жҰл +мӘрдӘ, ртебелболҰп, міқгӘ +мӘрге айналдҰру мен ҚшӘн биӘк маңсат, Қлкен арман.

— 480 —

Ал, ңҰзметке келер болсаң, Ү&дайүа шҚкӘр, Ү&ран мен Иман ңҰзметӘ ҚшӘн АллаҒу Таүала аса мейӘрӘмӘмен керемет бауҰрлар сҰйладҰ. Опат болсам б&л ңҰзмет одан ірӘ +ршӘп, улардҰрда бӘр орталҰңтан басңарҰлса, мен жоңта бӘрнеше жерден басңарҰлҰп ңҰзу жҚрмек. Мен +лӘп, тӘлӘм кҚрмелсе, +те кҚштӘ де +ткӘр тӘлдер ментҰң жаҰма с+йлеп, ңҰзметтӘ одан ірӘ жалүастҰра бермек. БӘр тҚйӘр т&ңҰмдҰң дін жер астҰнда шӘрӘп, к+ктеп +сӘп-+недӘ де бӘр тҚйӘрдӘқ орнҰна жҚз тҚйӘр р. Машндет атңара бастайдҰ. Сол сиÇңтҰ осҰ ңҰзмет жолҰнда +лӘмӘм +мӘрӘмнен артҰң ңҰзметке &йҰтңҰ болар деген ҚмӘттемӘн.

ШайтаннҰқ бесӘншӘ айласҰ:>Хаң жолдан тайүандардҰ жаңтаушҰлар менмендӘктӘ пайдаланҰп бауҰрларҰмдҰ мтек لَлҰстатңҰсҰ келедӘ. ШҰнҰмен де адамүа еқ ңауӘптӘ сол менмендӘк сезӘм. Еқ осал жаүҰ да сол. ОнҰ ңоздҰру арңҰлҰ к+птеген жаман нірселердӘ ӘстетедӘ.
О, бауҰрларҰм! Батңа ңар, сендердӘ менмендӘк жаңтан &рҰп, т&заңңа тҚсӘрмесӘн. ЕстерӘқде болсҰн, бҚгӘнгӘ тақда адасңан топ, менмендӘкке мӘнӘп алҰп, терӘс баүҰтта, шауҰп жҚр. СондҰңтан хаң жолҰндаүҰлар менмендӘктӘ тастауүа мӘндеттӘ. Сонда үана хаң пен аңіне бе ңҰзмет ете аладҰ. Егер менмендӘктӘ д&рҰс пайдаланүаннҰқ +зӘнде, бірӘбӘр ілгӘ адасңандарүа &ңсап ңалатҰндҰңтан аналар да +здерӘ сиÇңтҰ ніпсӘң&мар санайдҰ. Хаңңа деген ңҰзметке ң&рметсӘздӘк боладҰ.ухани нҰмен ңатар бӘздӘ бӘрӘктӘрӘп отҰрүан Ү&ран ңҰзметӘмӘз "іні"ю(мен)>дегендӘ ңабҰлдамайдҰ. "НаҒну"дҰ ңалайдҰ, "мен" демеқдер "бӘз" деқдер дейдӘ. ЯздерӘқ бӘлесӘқдер, мҰна паңҰр ңайнаарҰқ "мен" деп ортаүа шҰңңан жоң, сендердӘ +зӘне ңҰзметшӘ жасап жатңан жоң. Ол "мен" жоңпҰн деп +зӘн Ү&ранүа ңҰзметшӘ ретӘнде &сҰнадҰ. станүан жолҰ +зӘн-+зӘ &натпау, +зӘне жаңтасп * * йдалануүа &сҰнҰлҰп отҰрүан шҰүарма, жалпҰүа ортаң Ү&ран КірӘмнӘқ сіуле, &шңҰндарҰ екенӘн анҰң айүаңтармен ділелдеп берӘп отҰр. ЕшкӘм тікаппарланҰп менӘкӘ дейمَعَ اдҰ.

Ал, фарз-Ұ мухалю(болуҰ мҚмкӘн емес)>айталҰң, мен +зӘм жаздҰм деп иеленген кҚннӘқ +зӘнде, менӘқ кемшӘлӘктерӘме ірӘ ңарапайҰмдҰлҰүҰма ңарамайю(бӘр бауҰрҰмнҰқ айтңанҰ сиÇңтҰ "Ү&раннҰқ аңиңат ңазҰнасҰнҰқ есӘгӘ ашҰлдҰ" дегенӘндүҰ рімлҰмдар мен кімӘл жандарүа дейӘн ӘзӘме еруден тартҰнбауларҰ, ірӘ +зӘмдӘкӘ +зӘме жетедӘ демеулерӘ керек.

— 481 —
Б&дан б&рҰн келӘп кеткен іулиелер мен аңиңатшҰл ү&ламалардҰқ шҰүармаларҰ бҚкӘл дертке шипа ірӘ толҰң жететӘнӘ рас, олар алҰп ңазҰ мен ңраң кейде мҰнадай да боладҰ. КӘлт ңазҰнадан ілдеңайда ңҰмбат. Неге десеқӘз, ңазҰна жабҰң, ң&лҰптаулҰ. БӘраң бӘр кӘлт бірӘн ашадҰ. МенӘқ ойҰмша, жарҰңңа шҰңңан"С+здер" Çүни "РиبُّهُمН&р" кӘтаптарҰнҰқ ірңайсҰсҰ Ү&ран аңиңаттарҰнҰқ бӘр кӘлтӘ екенӘн, ал онҰ жоңңа шҰүарүҰсҰ келӘп тӘл тигӘзгендерге +ткӘр алмас ңҰлҰш екенӘн ӘлӘмӘне ткен жн менменшӘл, тікаппар жандар да тҚсӘнген сиÇңтҰ. Сол ілгӘ кімӘл де к+зӘ ашҰң жіне ӘлӘмдӘ тікаппарлар бӘлӘп ңойсҰн, олар маүан емес Ү&ран КірӘмге шікӘрт. Мен ол ОсҰӘлӘм жолҰндаүҰ жолдасҰмҰн.

Фарз-Ұ мухал "мен &стазбҰн" деп айталҰң. МӘне, имандҰлар ҚшӘн ңарапайҰм халҰңтан бастап зиÇлҰ ңауҰмүа дейӘн пайдасҰ тиӘп, олардҰ уайҰм мен шҚбілардан ң&тңаратҰнҰндау таптҰң. Олай болса, ү&ламалар б&дан оқай бӘр шара тапсҰн Ç болмаса осҰ шаранҰ ңолданҰп дірӘс берсӘн, болҰссҰн.

"Һ&лама-и суи" деп аталатҰн ӘлӘмӘн б&рҰс жолүа ж&мсайтҰндар туралҰ ңауӘптӘ хабар бар. СондҰңтан бҚгӘнгӘ тақда ү&ламаларӘлӘгӘнуларҰ керек. Б&лай болуҰ мҚмкӘн емес болса да, менӘқ д&шпандарҰм айтңандай, мен де менмендӘк жасап, осҰндай ңҰзмет жасап жҚр"екенмӘн делӘк.

АпҰрҰм-ай, д. Сол к, &лттҰң маңсат ҚшӘн к+п адамдар менмендӘгӘн тастап перүаундай тікаппар бӘр адамнҰқ айналасҰна адал тҚрде, ҰңҰласпен жиналҰп, +те кҚштӘ ауҰзбӘршӘлӘк етӘп жатңан кезде, мҰна бауҰрларҰқ менмендӘгӘн тастап Ү&ран мен Иман аңиңаттарҰ жн мірт +зӘнӘқ тікаппарлҰүҰн ңойҰп, ілгӘ &йҰмдардҰқ басшҰларҰ тірӘздӘ сендерден де менмендӘктӘ ңойҰп, Ү&ран аңиңатҰнҰқ айналасҰна ауҰзбӘршӘлӘкпен жиналудҰ с&рауүа аңҰсҰ жоң па? СендердӘқ еқ Қлкен ү&ламаларҰқ оүан "Ліббій" демесе, ж+нсӘздӘк болмай ма? маүҰнуҰрларҰм! МенмендӘктӘқ арамҰздаүҰ еқ ңауӘптӘ жаүҰ ңҰзүану, к+ре алмау. Егер Әс тек Ү&дай ҚшӘн атңарҰлмаса, ңҰзүанҰш араласадҰ, б&задҰ. МҰсалүа, адамнҰқ бӘр ңолҰ екӘншӘ ңолҰн ңҰзүанбайдҰ, к+з ң&лаңтҰ ңҰзүанбадардҰқҚрек аңҰлмен бісекелеспейдӘ. Сол сиÇңтҰ б&л жамаүатҰмҰздҰқ бӘрлескен бӘр үана рухани т&лүасҰ бар. ЮркӘм сонҰқ мҚшелерӘ ретӘнде. БӘр-бӘрӘмӘзбен бісекелесу бҰлай т&рсҰн, керӘсӘнше, бӘр-бӘрӘалатҰн ңасиеттерӘмӘздӘ маңтанҰш т&тҰп, масаттануҰмҰз керек. Б&л ар-ожданнҰқ мӘндетӘ.

— 482 —

ТаүҰ бӘр міселе бар. Ол да +те мақҰздҰ. ЯздерӘқнӘқ немесе туҰстарҰқҰздҰқ арасңҰласп мҰна паңҰр бауҰрларҰқа деген ңҰзүанҰш, к+ре алмаушҰлҰң. Б&л +те ңауӘптӘ. Ү&дайүа шҚкӘр, сӘздерде +те кҚштӘ ү&ламалар бар. Һ&ламалардҰқ кейбӘриÇлап,ӘмӘне сенӘп менмендӘк жасайдҰ. ЯзӘ инабаттҰ, кӘшӘпейӘл болүанҰмен ол жаүҰнан алүанда менменшӘл, тікаппар келедӘ. ОнҰсҰн оқайлҰңпен ңоÇ алмайдҰ. ЖҚрегӘ, аңҰлҰ ңанша болҰсңанҰмен ніпсӘсӘ ілгӘ ӘлӘмӘмен менмендӘк жаҰн к+зрекшеленӘп, +зӘн п&лдаүҰсҰ келӘп т&радҰ. ТӘптӘ жазҰлүан рисалелерге ңарсҰ шҰңңҰсҰ келедӘ. ЖҚрегӘ рисалелердӘ сҚйӘп, аңҰлҰ &натҰп, +те жоүарҰ баүалап т&рса да, ніпсӘсӘ ілгӘ ӘлӘми менмендӘкке салҰнҰп, ңҰзүаншаңбӘр тоүҰмен астҰртҰн ңастандҰң ойлаүандай Рисале-и Н&рдҰқ ңадӘрӘн тҚсӘргӘсӘ келедӘ. С+йтӘп, +з пӘкӘрӘнӘқ +нӘмӘ де жоүарҰ баүаланҰп, Н&р рисалелерӘ сиÇңтҰ Әқ дірҰн ңалайдҰ.

БӘраң, сендерге мҰнанҰ айтуүа міжбҚрмӘн. МҰна Ү&ран дірӘсӘнӘқ аÇсҰна кӘргендер, ңанша ү&лама, мҚджтаҒидю(Ү&раннан, Хадистен ҚкӘм шҰүарушҰ)>болса да, атңарар мӘндетӘ:ю(Иман ӘлӘмӘ т&рүҰсҰнда)>тек осҰ рисалелердӘ тҚсӘндӘру, нҰқ СҚларҰн ашҰп жеткӘзу немесе реттеу. ЯйткенӘ к+птеген оңиүалардан мҰнанҰ тҚсӘндӘк: Иман ӘлӘмӘ т&рүҰсҰнда пітуа берую(шариүатңа сай ҚкӘм айту)>мӘндетӘ бӘзге жҚктелген. Егер кӘм де кӘм арамҰзда ніпсӘнӘқ ӘлӘми менмендӘгӘе де іҰнҰп, тҚсӘндӘруден басңа бӘр нірсе жазса, болҰмсҰз ңасарҰсу немесе кемшӘн бӘр к+шӘрме боладҰ. СебебӘ Рисале-и Н&р кӘтапшаларҰ Ү&раннҰқ тамшҰларҰ екенӘ к+птеген айүаңтармен жӘ"

лгӘлӘ нҰшандармен ділелденген. БӘз ӘстӘ б+лӘсу арңҰлҰ ірңайсҰмҰз бӘр мӘндет арңалап, осҰ +мӘр суҰнҰқ тамшҰларҰн м&ңтаж жандарүа жеткӘзушӘмӘз.

ШайтаннҰқ алтҰншҰ айласҰ: Адам бойҰндаүҰ жалңаулҰң, тоүҰшарлҰң, Çүни рахӘ к+рсарлҰң жіне ӘскерлӘк жаүҰн пайдаланадҰ. Адами шайтандар мен жҰн шайтандар жан-жаңтан тиӘседӘ. ДостарҰмҰздҰқ адалдҰүҰн, ңайсарлҰүҰн, ер жҚректӘгӘн, ҰңҰластҰ ниетӘн, жанашҰр, еқбекңор еТ&лүа,Ән к+ргенде басңа жаңтардан шабуҰл жасайдҰ. ӨсӘмӘздӘ тоңта5ту, ңҰзметӘмӘзге зиÇн беру ҚшӘн олардҰқ жалңаулҰүҰн, тоүҰшарлҰүҰн, дайҰн асңа ие болу сиÇңтҰ немесе ж&мҰсңа берӘлӘп кету жаүҰнан келӘп тиӘседӘ. С+йтӘп, олардҰ осҰндай ңулҰңтарҰн ішкран ңҰзметӘнен алҰстатҰп, уаңҰт таба алмайтҰн дірежеге апарадҰ. Ал, кейбӘреуӘне дҚниенӘқ

— 483 —

тартҰмдҰ жаңтарҰн к+рсетедӘ. ЮуестӘгӘн оÇтадҰ, ңҰзметтӘ &мҰттҰрҰп, бейңамдҰңңа салан жамаүҰсҰн таүҰ. Айта берек, м&ндай шабуҰлдар к+п. С+здӘ ңҰсңартҰп, ңалүан жаңтарҰн м&ңиÇт та зерек, +ткӘр ой мен ңҰраүҰ назарларҰқа тапсҰрдҰң.

Ей, бауҰрйдҰ. Ж Абай болҰқдар! ЖҚктелген мӘндет ңасиеттӘ, атңарар ңҰзмет ң&ндҰ да мақҰздҰ. МақҰздҰлҰүҰ сондай ірбӘр саүатҰмҰздҰ бӘр кҚндӘк үибадатңа айналдҰратҰндай олмҰсҰде ңҰмбат. Байңақдар, уҰстарҰқнан шҰүҰп кетпесӘн!

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ٭ وَلَا تَشْتَرُوا بِاٰيَات۪ى ثَمَنًا قَل۪يلًاс тапңَانَ رَبِّكَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ وَسَلَامٌ عَلَى الْمُرْسَل۪ينَ وَ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَ
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا опанҰқَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ ۨالنَّبِىِّ الْاُمِّىِّ الْحَب۪يبِ الْعَالِى الْقَدْرِ الْعَظ۪يمِ الْجَاهِ وَ عَلٰٓى اٰلтӘмен صَحْبِه۪ وَ سَلِّمْ اٰم۪ينَ
— 484 —
Ү&ттҰ бӘр жҰлдҰқ іқгӘмесӘ

Ү&ран ХакимнӘқ +те мақҰздҰ муүжизалҰң сҰрларҰнҰқ бӘреуӘ ашҰлүан жҰлдҰқ тарихҰ, Ү&ран с+зӘнӘқ +зӘнен белгӘлӘ болҰп т&р.

Ү&ранмде жеібжід есебӘ бойҰнша Қш жҚз елу бӘр боладҰ. М&нда екӘ ілӘп бар.ЖасҰрҰн ЮлӘп Юлфун болҰп оңҰлса, мҰқ деген маүҰнанҰ бӘлдӘредӘ. Демек мҰқ Қш жҚз қ +лшерӘншӘ жҰлүа Ү&ран жҰлҰ деуге боладҰ. ЯйткенӘ Ү&раннҰқ тіпсӘрӘ болүан Рисалей Н&рдаүҰ сійкестӘктердӘқ үажайҰп сҰрларҰ сол жҰлҰ байңалдҰ. Ү&рандаүҰ АллаҒ с+зӘнӘсолардиза дейтӘндей сійкестӘк сҰрларҰ да сол жҰлҰ белгӘлӘ болдҰ. Ү&раннҰқ жазҰлу ҚлгӘсӘндегӘ муүжизаларҰн к+рсететӘн жақа бӘр Ү&ран ҚлгӘсӘ де, сол жҰлҰ жазҰлдҰ. Ү&ранүа тін алфавиттӘқю(араб алфавит ол баертӘлуӘне ңарсҰ Ү&ран шікӘрттерӘнӘқ сол алфавиттӘ саңтап ңалуүа тҰрҰсу ірекеттерӘ де, сол жҰлҰ басталдҰ. Ү&раннҰқ м&үжизаларҰна деген ңҰзҰүушҰлҰң та,бханалҰлҰ байңалдҰ. Діл сол жҰлҰ Ү&ранүа ңатҰстҰ мақҰздҰ оңиүалар болдҰ. Жалүаса да беретӘн сиÇңтҰ.

{ СӘлтеме: ГрамматикалҰң зақдарүа сійкес, фейлун, фелун деп оңҰладҰ. КетифунҰқ кетфун болҰп оңҰлатҰнҰ секӘлдӘ. ОсҰүан орай ілифун ілфун болҰп оңҰлбеп болай болса, мҰқ Қш жҚз елу бӘр боладҰ.}

— 485 —

АлтҰншҰ рисале атанүан

алтҰншҰ б+лӘмнӘқ ңосҰмшасҰ
АЛТұ С РАҮ
[К+пшӘлӘкке арналмаүан б&л ңосҰмша, Келешек &рпаңтҰқ бӘздӘ жек к+рӘп, жиӘркенбеулерӘ ҚшӘَمْسْ лдҰ, Çүни: "Тфу, сол үасҰрдҰқ боркемӘк адамдарҰна" деген кезде, бетӘмӘзге тҚкӘрӘк шашҰрмауҰ, немесе сонҰ тазалап алуҰмҰз ҚшӘн жазҰлдҰ.

ЕуропанҰқ гасҰнанм пердесӘн киген жабайҰ басшҰларҰнҰқ сақҰрау ң&лаңтарҰна жетсӘн! Сол ождансҰз ңатҰгездердӘ бӘзге айдап салҰп отҰрүан найсап залҰмдардҰқ соңҰр к+здерӘне кӘрсӘн! Үай жаүҰнан алсақ да, "ЖасасҰн ЖіҒіннам" деуге міжбҚр еткее наңт үасҰрдаүҰ арсҰздҰңтҰқ еқ сораңҰсҰн, мідениет санайтҰндардҰқ басҰна тоңпаң болҰп тисӘн деп жазҰлүан]

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٰهُمََّمَا لَنَٓا اَلَّا نَتَوَكَّلَ عَلَى اللّٰهِ وَقَدْ هَدٰينَا سُبُلَنَا وَلَنَصْبِرَنَّ عَلٰى مَٓا اٰذَيْتُمُونَا وَعَلَى اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوүан аңБҚгӘнгӘ тақда дӘнсӘздердӘқ жасҰрҰн шабуҰлдарҰ шектен шҰүҰп кеттӘ. К+птеген м&сҰлмандарүа жасалҰп жатңан з&лҰмдҰңтардҰқ бӘрӘ ретӘнде маүан да тиӘсӘтӘ. ЯзӘерге жеткен мешӘтте бӘр - екӘ бауҰрҰммен үана оқаша оңҰп жҚрген намазҰмҰзүа, жасҰрҰн оңҰп жҚрген азан мен ңаметке тиӘстӘ. Б&л ірекеттер зақсҰз тҚрде бӘзге ңарсҰ арнайҰ жасалдҰ. Неге Арабша азан шаңтертанңамет айтасҰқдар дейдӘ. ндемеуге сабҰрҰм ңалмадҰ. С+йлесуге т&рмайтҰн &ÇтсҰз, сорлҰларүа емес, ойҰна келгенӘн ӘстейтӘн, елдӘқ таүдҰрҰмен ойнап отҰрүан перүауҰн - пиүҰл &йҰмнҰқ басшҰларҰна айтам. Ей, бидүаттарүа :>ЕгердҰрүандар мен дӘннен тайүан имансҰздар! АлтҰ с&раүҰма жауап берулерӘқдӘ талап етемӘн.
— 486 —

БӘрӘншӘсӘ: ЮлемдегӘ кӘмет ң&рҰп, ел болҰп отҰрүан кез келген ңауҰмда, тӘптӘ адам жегӘш жабайҰлардҰқ, онҰ ңойҰп жҰртҰңҰш ақалада, да басңарҰп жҚрген топ басшҰларҰнҰқ +зӘндӘк зақдарҰ, ңаүидаларҰ бар. Сендер ңандай зақүа сҚйенӘп, мҰнадай с&мдҰң шабуҰлүа шҰүасҰқдар? ЗақдарҰқдҰ к+рсетӘқдер. Юлде сендер, ана &ÇтсҰз ңҰзметкерлерӘқнӘқ бейбастҰң ңҰлҰңтарҰн "зақ" деп бекӘан Уахр ме? Жеке бастҰқ оқаша ң&лшҰлҰүҰна ңарсҰ ңалай зақ шҰүарасҰқдар? Ондай зақ шҰүарҰлмайдҰ.

ЕкӘншӘсӘ: Адамдар арасҰнда,ісӘресе бостандҰңтар үасҰрҰнда, мідениет шеқберӘнде, ж&рттҰқ бірнҰқ батаң Ар - Ождан бостандҰүҰн жоŞ, менсӘнбеу, сол арңҰлҰ адамзаттҰ ңорлау, ңарсҰлҰңтарҰн елемеу деген астамшҰлҰңтарҰқдҰ ңандай кҚшке арңа сҚйеп жасап отҰрсҰқдар. ЯздерӘқе, дӘннен б+лекпӘз деген айдар таүҰп, дӘнге де, е кҚрддӘкке де араласпаймҰз деп жар салүандарҰқмен дӘнсӘздӘкке к+рсоңҰрлҰңпен жабҰсҰп алҰп, дӘнге де, дӘндарларүа да ңҰсҰм жасауларҰқ, ірине елеусӘз ңалмайдҰ! Жауап бересӘқдер! Не дей аласҰқдар? ЖиҰрма ҚкӘметтӘқ ӘшӘндегӘ еқ кӘшкенесӘнӘқ ңарсҰлҰүҰна қ ңондбере алмаүандарҰқа ңарамай, солардҰқ бірӘнӘқ &станҰмҰ болүан ар - ождан бостандҰүҰн кҚштеп жоŞүа тҰрҰсҰп жатҰрсҰқдар.

шӘншӘсӘ:>Ар - оӘстӘқ дҚниеге сатңан бӘр топ б&зҰң үалҰмсҰмаңтардҰқ Ханафи МізхабҰнҰқ жоүарүҰ деқгейӘне, саф тазалҰүҰна ңайшҰ келетӘн ңате пітуасҰн мен секӘлдӘ Шафиүи мізхабҰндаүҰ адамдарүа ңандай ңаүида бойҰнша ңабҰлда деқай бор. Б&л елдегӘ миллиондаүан Шафиүи мізхабҰн &станушҰлардҰқ барлҰүҰн Ханафи мізхабҰна кӘргӘзгеннен кейӘн барҰп, менӘ сол пітуалардҰ ңабҰлдауүа міжбҚрлесеқдер, м&ндайдҰ сендер сиÇңтҰ дӘнсӘздердӘқ ірекетӘ дер едӘм. Ал كِرَامқ бейбастҰңтҰқ еқ сораңҰсҰ. ОндайлардҰқ айтңанҰна к+нӘп, айдаүанҰна жҚруге болмайдҰ.

Т+ртӘншӘсӘ: БаÇүҰдан берӘ ИсламиÇтпен бӘте ңайнасҰп, бӘрӘгӘп кеткен шҰнайҰ дӘндар, дӘнӘне берӘк тҚрӘктӘқ &лттҰң болмузурдҰмҚлдем кереүар тҚрдегӘ батҰсңа елӘктеушӘлӘкке ТҚрӘкшӘлдӘк деген айдар таүҰп, бҚлдӘрӘп, бидүалар шҰүарудасҰқдар. "ТҚрӘкше ңамат айт" деп мен секӘлдӘ басңа &лттҰқ адамдарҰна ңҰсҰм жасау ңандай зақүа сиÇдҰӘн анҰз ТҚрӘктермен шҰнайҰ доспҰн, бауҰрмҰн ңарҰм-ңатҰнасҰм да жаңсҰ. БӘраң сендер сиÇңтҰ тҚрӘкшӘлсҰмаң, батҰсшҰлдармен байланҰсҰм жоң. Яз ойларҰқдңа да маүан тҰңпалайсҰқдар?

— 487 —

ЗақдарҰқ ңайсҰ? Егер сендер ТҚрӘктермен бӘрге бӘр отанда +мӘр сҚрӘп, баÇүҰдан берӘ &лттҰң болмҰсҰн да, тӘлӘн де жоүалтпай келе жатңан миллиондүан КҚрттӘқ &лебӘ жіолмҰсҰн жойҰп, тӘлӘн &мҰттҰрҰп жӘбергеннен кейӘн барҰп, бӘз секӘлдӘ басңа &лттҰқ +кӘлдерӘне ілгӘндей нірсе айтсақдар, бӘр шама болса да жабайҰлҰңтҰқ ңаүидаларҰна жанасар едӘ. Ал мҰнлефон зақсҰздҰң, ЮркӘмнӘқ ойҰна келген нірселерӘне мойҰнс&нуүа болмайдҰ. МойҰнс&нбаймҰз.

БесӘншӘсӘ: Үандай да бӘр ҚкӘмет +з азаматтарҰнан жінеШайтанаматҰмҰз деп ңабҰлдаүан адамдардан, сол елдӘқ зақдарҰна баүҰнуҰн талап ете аладҰ.БӘраң +з азаматҰмҰз деп ңабҰлдамаүан адамдардан м&нҰ талап ете алмайдҰ. ЯйткенӘ ол адамдар "Егер бӘз сендердӘқ азаматтарҰқ болмасаң, Сендер де бӘздӘқ ҚкӘметӘмӘз емдӘктқдер" дей аладҰ.

Сондай-аң ешңандай ҚкӘмет екӘ жазанҰ бӘрден ңолданбайдҰ. Адам +лтӘрген ңанӘшердӘ не тҚрмеге ңамайдҰ немесе +лӘм жазасҰна кеседӘ. Бас бостандҰүҰнан айҰру жазасҰ мен +лӘм жазасҰн ңатар ңолдануүа болмайдҰ. Басңа бӘр жаңтанер м&Ұп келген ңҰлмҰскерге де жасалмайтҰн нірсенӘ жасап, сегӘз жҰлдан берӘ ңамап отҰрсҰқдар. ҮанӘшерлерге де раңҰмшҰлҰң жасап жатсҰқдар. Ал менӘ басҰдаүҰдндҰүҰмнан айҰрҰп, мідени ң&ңҰмдҰ таптап отҰрсҰқдар. Б&л да осҰ ОтаннҰқ перзентӘ үой демедӘқдер. МҰна бейшара халҰңңа да кҚштеп ңолданҰп отҰрүан зорлҰңшҰл зақдарҰқдҰ мен секӘлдӘ сендер ҚшӘн "б+тен" адамнҰқ алдҰна ңалай тартасҰқдҰңтан&л зақсҰздҰң. ДҚниежҚзӘлӘк соүҰста, Бас ҮолбасшҰнҰқ +зӘ куі болүан ерлӘктер мен жанңиÇрлҰлҰңтардҰ, отан ҚшӘн арпалҰсңан ерлӘктердӘ ңҰлмҰс деп санадҰқдар. Бейшара халҰңтҰқ жаңсҰ ңасиеттерӘн саңтқ?".

уүа, екӘ дҚниелӘк баңҰтҰна септӘгӘ тиер еқбектӘ, ңастандҰң деп санадҰқдар. ЗиÇнҰнан басңа пайдасҰ жоң, ңатерлӘ де бейбастҰң, кҚпӘрлӘкке толҰ батҰстҰң ңаүидалардҰ ңабҰлдамаүан бӘр адамдҰ сегӘз жҰл ңамадҰқдар. ҮазӘр жиҰрма сеүушҰлҰл болдҰ. БӘр үана жаза ңолданҰладҰ. ЖазанҰқ орҰндалуҰн ңабҰл етпедӘм. ЕрӘксӘз жаза тарттҰм. ЕкӘншӘ бӘр жазанҰ кҚштеп ңолдану, ңандай ңаүидаүа сҰÇдҰ ?

АлтҰншҰсҰнамазҰердӘқ сенӘмдерӘқ бойҰнша жіне маүан ңарсҰ жасалүан ірекеттерӘқе ңараүанда, арамҰзда бӘтӘспес ңайшҰлҰң бар. Сендер дӘндерӘқдӘ де, о дҚниелерӘқдӘ де мҰна жалүаннҰқ жолҰнда пида ңҰлдҰқдар. Юрине арамҰздаүҰ ңарсҰластҰң сҰрҰ бойҰнша бӘз

#4іселе:сендерге керӘсӘнше, дӘнӘмӘз бен аңҰретӘмӘз жолҰнда мҰна дҚниенӘ ірңашанда пида етуге дайҰнбҰз. СендердӘқ, з&лҰмдҰң пен жабайҰлҰң жайлаүан билӘктерӘқнӘқ астҰнда ңорлҰңпен +тетӘн бӘр - лем бӘлдҰң +мӘрӘмӘздӘ. Шійт болҰп кету жолҰнда пида ету, кіусар б&лаңтан су Әшкендей боладҰ. БӘраң Ү&ран ХікӘмнӘқ н&рҰ мен ишарасҰна сҚйене отҰрҰп, сендердӘқ зірелерӘқдӘ &шҰратҰн наңтҰ хабардҰ жеткӘзейӘн.

МенӘ +лтӘргеннен кейӘн сендерге де кҚнрдаүҰ ҮаҒарлҰ бӘр ңол Ж&маңтай санап, +лӘп - +шӘп жаңсҰ к+рген мҰна дҚниеден ж&лҰп алҰп, міқгӘлӘк тҚнекке бӘр-аң лаңтҰрадҰ. Менен кейӘн сендердӘқ Німрудңа бҰлайүан басшҰларҰқ арам ңатадҰ. Мен де АллаҒтҰқ ң&зҰрҰнда жаүаларҰқа жармасам. ЮдӘлеттӘ АллаҒ олардҰ Юсфали - СафилӘнге тастап, кегӘмдӘ ңайтарадҰ!

РуханиӘнӘ мен аңҰретӘн дҚниеге сатңан бейбаңтар!>ЯмӘр сҚргӘлерӘқ келсе, маүан тиӘспеқдер! ТиӘсер болсақдар, кегӘмдӘ еселеп ңайтаратҰнҰмдҰ бӘлӘқдер. ҮорңҰнҰштан ңалтҰраүан кҚйӘ жҚрӘқдер. Мен АллаҒтҰқ мейӘрӘмӘнен ҚмӘт етемӘн. ЯлӘмӘм, тӘрӘ жҚргенӘмнен шайҰң дӘнге ңҰзмет етедӘ жіне бомбадан да жаман болҰп жарҰлҰп, бастарҰқдҰ талңандайдҰ. ҮорҰңпасақдар тиӘсе берӘқдер. ҮолдарҰқмен ӘстегендӘ, мойҰндарҰқмен к+тересӘқдер! СендердӘқ ңоңан - лоңҰларҰқшексе Ұ бар болмҰсҰммен мҰна аÇттҰ оңимҰн.

اَلَّذ۪ينَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ اِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ ا۪يمَانًا وَ قَالُوا حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنнҰ с+зالْوَك۪يلُ
— 489 —

ЖетӘншӘ б+лӘм

ЖЕТӨ ИШАРА
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
فَاٰمِنُوا بِاللّٰهِ وَرَسُولِهِ النَّبِىِّ الْاُمِّىِّ الَّذ۪ى يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَكَلِمَاتِه۪ وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ ٭ يُر
с+здеَ اَنْ يُطْفِؤُ۫ا نُورَ اللّٰهِ ِباَفْوَاهِهِمْ وَيَاْبَى اللّٰهُ اِلَّٓا اَنْ يُتِمَّ نُورَهُ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ

[ ш с&раңтҰқ жауабҰ ретӘндегӘ "ЖетӘ ишара" БӘрӘншӘ с&раң т+рт иÇңтҰ ан т&радҰ.]

БӘрӘншӘ ишара: ИсламнҰқ нҰшандарҰн +згертуге тҰрҰсҰп жатңандардҰқ келтӘрген айүаңтарҰ мен ділелдерӘ, ірбӘр жаман ӘстӘқ артҰнда т&ратҰн солҰрҰсңа м&сҰлман еместердӘ к+рсоңҰрлҰңпен ҚлгӘ т&тудан шҰүҰп жатҰр.

Олар бҰлай дейдӘ: "ЛондондаүҰ тура жолүа тҚсӘп, иманүа келӘп жатңан шетелдӘктер азан, ңамет секӘмазан птеген нірселердӘ +з тӘлдерӘне аударуда." Ислам ілемӘ оларүа наразҰлҰң бӘлдӘрӘп, ңарсҰ шҰүҰп жатңан жоң. ОлардҰқ ҚндемеулерӘне ңараүанда, б&үан шариүатта р&ңсат болүанҰ үой.

Жауап: М&ндай салҰстҰрманҰқ айҰрмашҰлҰтӘндӘкан анҰң. ЕсӘ д&рҰс бӘреудӘқ м&ндай салҰстҰрулардҰ ҚлгӘ т&туҰнҰқ ешбӘр ж+нӘ жоң. ЯйткенӘ, шариүат тӘлӘнде м&сҰлман емес +лкеге "Дарул Харб" дейдӘ. Ондаітижесе к+птеген нірселерге р&ңсат берӘлуӘ мҚмкӘн. М&сҰлман елде оларүа р&ңсат берӘлмейдӘ. Сондай-аң Европа елдерӘ христиандҰң билӘк аÇсҰнда. Ислами терминдер мен ңасиеттӘ с+здердӘқ маүҰналапсӘ імке тҚсӘрӘп, сездӘрӘп т&ратҰн орта болмаүандҰңтан, ңасиеттӘ с+здердӘқ орнҰна киелӘ маүҰналардҰ бӘлдӘретӘн с+здердӘ тақдауүа міжбҚр болүан.

— 490 —
çүни, маүҰналар с+здердӘқ орнҰн басңан. ЖаманнҰқ жаңсҰсҰн тақдау боб&л міМ&сҰлман елдегӘ ортанҰқ +зӘ, +з болмҰсҰмен сол ңасиеттӘ с+здердӘқ мазм&нҰ арңҰлҰ м&сҰлмандарүа сабаң беруде. Ислами &рпаң жалүастҰүҰ, Ислам тарихҰ, бҚкӘл Ислами терминдер, м&сҰлмаَ السّқ Иман шарттарҰна ңатҰстҰ іқгӘмелерӘ сол ңасиеттӘ с+здердӘқ маүҰналарҰн ҚнемӘ м&сҰлмандардҰқ есӘне тҚсӘрӘп отҰрадҰ.
ТӘптӘ, б&л елдӘқ үибадатханаларҰ мен медреселерӘн бҰлай ңойүанда, ңабӘрстандаүҰ ң&лпҰтасҰрлҰүҰ ірңайсҰсҰ ескертушӘ, м&үалӘм секӘлдӘ. Сол киелӘ маүҰналардҰ еске салҰп т&р. ЯзӘн м&сҰлманмҰн деген бӘр адам б&л дҚниелӘк пайда ҚшӘн европанҰқ елу с+зӘн бӘр кҚнде жаттап قَ بَع Ал, кҚнӘне елу рет ңайталанҰп т&ратҰн "С&бханаллаЭ, ЮлхамдулиллаҒ, Лі иліҒі ИллаллаҒ, Аллаху Юкбар" секӘлдӘ ңасиеттӘ с+здердӘ елу жҰлда Қйрене алмаүан бӘреу, хайуаннан елу есе т+мен тҚспей ме? Ондай ңасиеттӘ с+здер мебеп б хайуандар ҚшӘн тіржӘма жасалмайдҰ, +згертӘлмейдӘ. Тастауүа да болмайдҰ. ОлардҰ +згерту, б&зу ң&лпҰтастардҰ талңандаумен теқ. Б&л ңорлҰңңа шҰдай алмай д+қбекшӘген іруаңтардҰ +здерӘне ңарсҰ ңоŞ боладҰ.

Жолдан тайүан дӘнсӘздердӘқ ң зақдҰна тҚскен пиүҰлҰ б&зҰң үалҰмсҰмаңтар: Язге имамдар олай демесе де, Имам Аүзам "Арабша бӘлмейтӘн алҰс +лкелердегӘлердӘқ ңажет болүан жаүдайда ФатиханҰқ парсҰша аудармасҰн оңуҰна боладиÇн тиен. Олай болса, бӘз де м&ңтажбҰз үой. ТҚрӘкше оңи берейӘк дейдӘ.

Жауап: Имам АүзамнҰқ б&л пітуасҰна ңатҰстҰ Қлкен имамдардҰқ еқ мҰңтҰларҰнан бастап, он екӘ мҚджтаҒид имам олай болмайтҰндҰүҰн айтҰпа жаңҰ берген. ИсламнҰқ дақүҰлҰ сол к+пшӘлӘктӘқ жолҰ. ммет сол жолмен кетӘп барадҰ. Басңа жаңңа б&ра тартатҰндар адасушҰлҰңңа апарадҰ.

Ал, Имам АүзамнҰқ ол пітуасҰ тар шеқберге, жекелеге.." Юсдарүа арналүан. М&нҰ бес жаңтҰ тҚсӘндӘруге боладҰ.

БӘрӘншӘсӘ: Ислам орталҰүҰнан +те &заң елдерде т&рҰп жатңандарүа ңатҰстҰ.

ЕкӘншӘсӘ: ШҰн м&ңтаж болүандарүа ңатҰстҰ.

шӘншӘсӘ:>БӘр риуаÇтта жаннаттаүҰлيَا فَбӘр тӘ٩پۙпарсҰша болатҰндҰүҰ айтҰлуҰна байланҰстҰ парсҰша аудармасҰна үана тиесӘлӘ.

Т+ртӘншӘсӘ: ФатиханҰ бӘлмейтӘндер намаздҰ тастап кетпеуӘ ҚшӘн Фатихаүа үана байланҰстҰ айтҰлүан.

— 491 —

БшҰүарасӘ: ИманнҰқ кҚштӘлӘгӘнен туҰндайтҰн Ислами патриоттҰң сезӘммен, ңасиеттӘ маүҰналардҰ ңарапайҰм халҰң тҚсӘнуӘ ҚшӘн айтңан. Ал, иманнҰқ ілсӘздӘгӘнен шҰүатҰн, ісӘре ңҰрсҰң, &лтшҰлдҰң ниетпен араб тӘлӘн менсӘнбейрдӘқ лҰншҰлҰң пиүҰлмен аударма жасап (арабша) тҚпн&сңасҰн тірк ету дӘндӘ тірк еттӘру деген с+з.

ЕкӘншӘ ишара: Ислами нҰшандардҰ +згертушӘ іҒл-Ә бидүат іуе ЕкӘнҰлҰ б&зҰң үалҰмдардан пітуа с&радҰ. Олар жоүарҰдаүҰ бӘздӘқ жекелеген адамдар мен жаүдайларүа үана ңатҰстҰ екенӘн бес жаңтҰ тҚсӘндӘрӘп берген пітуанҰ үана к+рсете алдҰ.

ЕкӘншӘден бидүатшҰлар шетелдӘк т+қкерӘсшӘлерден мҰнаднгӘ бе с&рңиÇ кеқес алдҰ. çүни, Европа католик мізҒабҰн жаңтҰрмай к+терӘлӘсшӘлдер, т+қкерӘсшӘлдер, философтар бас болҰпю(католик мізҒабҰ бойҰнша)>бидүатшҰлар мен б&зүҰншҰлар болҰп саналатҰн протестанттҰң мізҒабҰн жаңтап, француздардҰқ &лҰ т+ б&йҰрӘн пайдалана отҰрҰп, католик мізҒабҰн бӘршама ҰүҰстҰрҰп, протестанттҰң мізҒабҰн жариÇладҰ.

ЕндӘ к+рсоңҰрлҰңпен елӘктей беруге ідеттенген осҰндаүҰ патриотсҰмаңтар бҰлай дейдӘ:ق۪يلَ иан дӘнӘнде осҰндай бӘр +згерӘс болдҰ. Юуелде т+қкерӘсшӘлердӘ дӘннен шҰңңандар деп атадҰ да, кейӘннен олардҰқ Христиан екенӘн мойҰндадҰ. Ендеше Исламда да осҰндай +згерӘс жасауүа боладҰ үой.

Жауап: Б&Ә.>ТарстҰрмақнҰқ ңисҰнсҰздҰүҰ бӘрӘншӘ ишарадаүҰ салҰстҰрмақнан да бетер. ЯйткенӘ, Христиан дӘнӘ ХазретӘ Иса алейҒиссаламнан дӘннӘқ тек негӘздерӘн үана алдҰ. ШариүаттҰқ ңоүамдҰң +мӘрге ңатҰстҰ ҚкӘмдерӘн Иса алейҒиссала8

КікӘрттерӘ мен рухани к+семдер ңалҰптастҰрдҰ. ОлардҰқ к+пшӘлӘгӘ б&рҰқүҰ киелӘ кӘтаптардан алҰндҰ. ХазретӘ Иса алейҒиссалам імӘршӘ, с&лтан болмаүандҰңтан ңоүамдҰң +мӘр зақдарҰн ңалҰптаоүарҰ н жоң. Мідени ідеп-ү&рҰптар, дістҚрлер ХристиандҰң зақдар есебӘнде ңалдҰ. Язгеше бейнелер берӘлдӘ. Ал, б&л бейнелер сҰртңҰ к+рӘнӘстер +згертӘлсе де, Иса алейҒиссаламнан ңалүан дӘни негӘздер саңталҰп ңала бередӘ. ХазретӘ Иса алеَالْاَламдҰ жоңңа шҰүармайдҰ. Ал, Ислам дӘнӘ мен сол шариүаттҰқ ИесӘ, бҚкӘл ілемнӘқ маңтанҰшҰ ПайүамбарҰмҰз АлейҒиссалату Уассалам екӘ жиҒаннҰқ с&лтанҰ болүандҰңтан, шҰүҰс пен батҰс, Андалус педҚниенстаню(ОқтҚстӘк ШҰүҰс АзиÇ)>сонҰқ билӘгӘнде. Ислам дӘнӘнӘқ негӘздерӘн тӘкелей +зӘ к+рсеттӘ. Жіне дӘннӘқ
— 492 —

еқ кӘшкене міселелерӘ мен ҚкӘмдерӘн, тӘптӘ еқ ңарапайҰм ідеттерӘн де тӘкелей +зӘбетӘн туде, бірӘн +зӘ хабарлап б&йҰруда. Демек, ИсламнҰқ еқ кӘшкентай ҚкӘмӘнӘқ +зӘ +згертуге болатҰн киӘм емес.

çүни, олар +згертӘлсе дӘн сол таза ңалпҰ ңала алмайдҰ. ЯйткенӘ, олар дӘннӘқ +зегӘ, негӘзӘ, ҚниенӘас аүза, терӘ. ЯзегӘнен ажҰратуүа келмейтӘндей бӘтӘсӘп, бҚтӘн денеге айналүан. ОлардҰ +згертем деу Ислам шариүатҰнҰқ ИесӘн жоңңа шҰүару, мойҰндамау болҰп шҰүадҰ.

Ал, мізҒабтар арасҰндаүҰ айҰрмашҰлҰңтар, Шариүат ИесӘ к+рсеткен теоң, ідӘ зақдардҰ тҚсӘндӘруден туҰндаүан "ДӘннӘқ +зектӘ" ңаүидаларҰ деп аталатҰн +згертуге болмайтҰн ңаүидалардҰ, +згертуге болмайдҰ. Оларүа ИждтиҒадй жінейдӘ. ОлардҰ +згерткен адам дӘннен шҰүадҰ.

يَمْرُقُونَ مِنَ الدّ۪ينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الْقَوْسِ

ңаүидасҰна сай келедӘ.

БидүатшҰлмону, сӘздӘктерӘ мен б&зүҰншҰлҰңтарҰн бҚркемелеп, бӘр сҰлтау айтуда. Адамзат тарихҰндаүҰ елеулӘ оңиүалардҰқ бӘрӘ саналатҰн Француз револŞциÇсҰ кезӘнде поптар мен дӘнбасҰларүа жіне емесе Ұқ тӘрегӘ болүан Католик мізҒабҰна ңарсҰ к+терӘлӘп, +згерӘске &шҰрадҰ. К+пшӘлӘк сол т+нкерӘстӘ маң&лдадҰ. Содан кейӘн Европа ңарҰштап дамҰдҰ.

Жауап: Б&л салҰстҰрмақ алдҰқүҰлардан да алшаң. ЯйткенӘ, христиан дӘнмен кіесе, католиктӘк аүҰм, аңсҚйектер мен билеушӘ таптҰқ ңолҰнда ҚкӘм жҚргӘзудӘқ, диктатуранҰқ ң&ралҰна айналдҰ. АңсҚйектер халҰңтҰ солай биледӘ. ЯздерӘсе Үадмен кеткендер" деп атаүан т+менгӘ таптҰқ к+зӘ ашҰң патриоттарҰ мен Қстем таптҰқ залҰмдарҰна ңарсҰ бас к+терген бостандҰң сҚйгӘш ойшҰлдардҰқ бастарҰн к+тертпеуге ң&рал болүан. Б&л мізҒабңа ж&рт т+рт жҚз жҰлүа &ласңан ЕуропадаүҰ толңҰн соңқ себебӘ, халҰңтҰқ шҰрңҰн б&зушҰ, ңоүамдҰң +мӘрдӘқ астан-кестеқӘн шҰүарушҰ ретӘнде ңаралүандҰңтан, оүан ңарсҰ дӘнсӘздӘк атҰнан емес, ХристиандҰңтҰқ екӘншӘ бӘрҰнан жбҰ атҰнан бас к+терӘлдӘ. Ал, М&хаммед (с.а.у.) нҰқ дӘнӘ мен Ислам шариүатҰна ңарсҰ шҰүуүа ешбӘр ойшҰлдҰқ, т+менгӘ тап +кӘлӘнӘқ шаүҰмданатҰн ж+нӘ жоң.

ЯйткенӘ, б&л дӘн олардҰ ренжӘтпейдӘ, ңайта ңамңорлҰүҰна йлайдҰ Б&үан Ислам тарихҰ куі. М&сҰлмандар арасҰнда бӘр-екӘ оңиүадан басңа +зара дӘни соүҰс болүан емес. Католик мізҒабҰ болса, т+рт жҚз жҰл бойүҰ ӘшкӘ аласапҰран т+қкерӘстерге себеп болҰп келдӘ.

— 493 —

Сондай-аң Ислам дӘнӘ жоүарүҰ топтҰқр ңолҰ ңарапайҰм халҰңтҰқ ңорүанҰ болдҰ. ЗекеттӘқ парҰз болуҰ мен +сӘмңорлҰңтҰқ харам болуҰ байлардҰ ңанаушҰ емес, ңамңоршҰ етӘп ңойдҰ.

سَيِّدُ الْقَوْمِ خَادِمُهُمْ ٭ خَيْرُ النَّاسِ مَنْ يَنْفَعُӘк лізاسَ

б&нҰқ айүаүҰ.

Сондай-аң:

اَفَلَا تَعْقِلُونَ ٭ اَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ ٭ اَفَلَا يَتَفَكَّرُونَ

аÇттарҰ секӘлдӘ киелӘ жолдаулар арңҰлҰ адамнҰқ аңҰлҰн алүа Ұ алатҰ, ескертедӘ, аңҰлүа сал, аңҰлҰқдҰ пайдалан дейдӘ. Сол арңҰлҰ үалҰмдар мен даналардҰқ міртебесӘн дӘн атҰнан к+тередӘ, баүалайдҰ. Католиктер секӘлдӘ аңҰлдҰ шетке ңаңпайдҰ. ОйшҰлдардҰқ аузҰн жаппайдҰ. К+зж&мбайлҰңтҰ ере бер демейдӘ.

ИсламнҰқ негӘздерӘ наүҰз ХристиандҰң емес, ңазӘргӘ Христиан-дҰңтҰқ негӘздерӘнен мақҰздҰ бӘр нҚктеде айҰрҰлүандҰңтан, жоүарҰда айтҰлүқ мен рмашҰлҰңтар сиÇңтҰ к+п нірселерде б+лек кетӘп бара жатҰр. Ол мақҰздҰ нҚкте мҰнау: Ислам тіухид дӘнӘ. СҰртңҰ себептер мен ң&ралдарүа мін бермейдӘ. МенмендӘктӘлҰп, с, ҰңҰласпен ң&лшҰлҰң етудӘ негӘзге аладҰ. НіпсӘнӘқ билӘгӘнен бастап уаңҰтша билӘктердӘқ ешңайсҰсҰн ңабҰлдамайдҰ. ОсҰ сҰрүа байланҰстҰ жоүарлҰ ристан бӘр адам шҰнайҰ дӘндар болса, менмендӘгӘн тастауүа міжбҚр боладҰ. МенмендӘгӘн ңоймаса дӘндар бола алмайдҰ. К+птеген дӘни ңаүидалардҰ тірк етедӘ.

Ал, ңазӘргӘ Христианд+з жандайдҰқ &лҰ" деген сенӘмдӘ ңабҰлдаүандҰңтан сҰртңҰ себептердӘ шҰн ісер етушӘ деп бӘледӘ. МенмендӘктӘқ бетӘн ңайтармайдҰ, ңайта ХазӘретӘ Иса алейҒиссаламнҰқ киелӘ уікӘлӘ деп сол менмендӘкттариңаӘлӘкке балайдҰ. СондҰңтан б&л дҚниеге еқ жоүарүҰ міртебеге ие Христиан билеушӘлерӘ наүҰз дӘндар бола аладҰ. ТӘптӘ АмериканҰқ б&рҰқүҰ президентӘ Вилһсон жіне АүҰлшҰннҰқ б&рҰқүҰ премһер министрӘ Лойд Джордж секӘлдӘ к+птеген адамдنَ فِىӘне мейлӘнше берӘк, бӘр поп ң&рам дӘндар болүан. Ал, м&сҰлмандар арасҰнан ондай міртебеге жеткендердӘқ шҰнайҰ дӘндар болҰп ңалүанҰ +те сирек. ЯйткенӘ, тікаппарлҰң пен менмендӘктӘ ңоÇ алмайдоптасуаппарлҰң пен менмендӘк жҚрген жерде шҰнайҰ таңуалҰң болмайдҰ.
— 494 —

Иі, Христиан билеушӘлерӘнӘқ дӘнӘне берӘктӘгӘ мен м&сҰлман билеушӘлерӘнӘқ дӘнӘне ілсӘздӘгӘ мақҰздҰ бӘр айҰрмашҰлҰңб&за асетедӘ. Сол сиÇңтҰ христиандардан шҰңңан философтардҰқ дӘнӘне деген немң&райлҰүҰ немесе дӘнге ңарсҰ болуҰ мен м&сҰлмандардан шҰңңан ойшҰлдардҰқ басҰм к+пшӘлӘгӘнӘқ +з хикметтерӘн Ислами негӘздергеболадҰӘ таүҰ бӘр мақҰздҰ айҰрмашҰлҰңтҰ к+рсетедӘ.

Сондай-аң, зҰндандарүа тҚсӘп, ңиҰншҰлҰңтарүа тап болүан ңарапайҰм христиандардҰқ к+бӘ дӘннен медет кҚтпейдӘ. Б&рҰндарҰқ аманҰқ к+бӘ дӘнсӘз болатҰн. ТӘптӘ, Француз револŞциÇсҰн шҰүарҰп "БетӘмен кеткен дӘнсӘздер" атанүан атаңтҰ т+қкерӘсшӘлер, сол ңаналүан ңара халҰңтан шҰңңан едӘ. Ал, м&сҰлмандар аррӘптӘ.үҰ ңапасңа ңамалүандар мен ңиҰндҰң шегушӘлердӘқ басҰм к+пшӘлӘгӘ дӘннен медет кҚтедӘ жіне дӘндар боладҰ. МӘне, б&л жаүдайдҰқ +зӘ мақҰздҰ бӘр айҰрмашҰлҰңтҰ к+рсетедӘ.

шӘншӘ ишара: БидүатшҰларнҰқ м& дейдӘ: "ДӘнге жабҰсҰп ңалу, бӘздӘ керӘ ңалдҰрдҰ. БҚгӘнгӘ тақда тамаша т&рмҰсңа, жаңсҰ +мӘрге дӘнге к+п мін бермеу арңҰлҰ ңол жеткӘзуге боладҰ. Европа солай жасап барҰп дамҰдҰ."

Жауап: ҮателесесӘқ, алданҰп жҚрсӘқ! Немесе сен алдап т&рсҰқ! ЯЮрбӘр , Европа +з дӘнӘне берӘк. БӘр болгарүа немесе бӘр аүҰлшҰн солдатҰна, не болмаса ңарапайҰм Французүа: "БасҰқа сілде ора, ійтпесе тҚрмеге ңамаласҰ ЕкӘ ке, дӘнӘне берӘктӘгӘ сол, "ТҚрмеге ңамамаң тҚгӘл, +лтӘрӘп жӘберсеқ де дӘнӘме, &лтҰма м&ндай сатңҰндҰң жасамаймҰн" дейдӘ.

Сондай-аң м&сҰлмандар ңай уаңҰтта +з дӘнӘне ден ңойҰп, бет б&рүан болсаен ңаркезде дами тҚскен. Мін бермей салүҰрттҰң жасаса ң&лдҰрап кеткен. Христиандарда б&л жаүдай керӘсӘнше. Б&л да еқ негӘзгӘ айҰрмашҰлҰңтардан туҰндап т&р.

ОнҰқ ҚстӘне ИсламдҰ басңа дӘндермен сал" дейсүа болмайдҰ. БӘр м&сҰлман, Исламнан алҰстап, дӘнӘнен шҰңса, басңа ешбӘр ПайүамбардҰ мойҰндай алмайдҰ. ТӘптӘ, киелӘ, ңасиеттӘ нірселердӘқ ешңайсҰсҰн танҰмайдҰ. Кемелде ңалмаамуҰна септӘгӘ тиер ар-&ждан да ңалмайдҰ, ңасиеттен ж&рдай боладҰ. СондҰңтан ИсламиÇтта кіпӘр д&шпаннҰқ да +мӘр сҚруге ң&ңҰ бар. СҰрттҰқ адамҰ болса, бӘтӘм жасау арңҰлӘқ ҚреегӘ бӘреу болса, джизие т+лесе, онҰқ ңауӘпсӘздӘгӘ

— 495 —

ңамтамасҰз етӘледӘ. БӘраң, мҚртеттӘқю(м&сҰлман болҰп жҚрӘп дӘннен шҰңңан адам)>+мӘр сҚруге ң&ңҰ жоң. ЯйткенӘ, адамгершӘлӘк ңасиеттен ж&рдай болүан неме ңоүамдҰ улайдҰ.

Ал, ХристиандҰңлу керзген бӘр дӘнсӘздӘқ ңоүамүа бӘр пайдасҰ тиӘп ңалуҰ мҚмкӘн. КейбӘр киелӘ нірселердӘ мойҰндауҰ мҚмкӘн. КейбӘр Пайүамбарларүа сенуӘ мҚмкӘн. ЖаратушҰ ХаңтҰқ бар , жаул мойҰндауҰ мҚмкӘн.

çпҰрау! МҰна бидүатшҰлар, шҰнтуайтҰнда дӘннен безген дӘнсӘздер, дӘнсӘздӘктерӘнен не пайда табадҰ. Ел басңару мен елдӘқ ңауӘпсӘздӘгӘн ойлап жҚрсе, АллаҒтҰ танҰмайтҰн бетӘмен кеткен он дӘнсӘздӘ басңарҰпйҒиссасӘмен алҰсу, мҰқ дӘндар адамдҰ басңарудан да ңиҰн. Егер дамудҰ ойлап жҚрген болса, ондай дӘнсӘздер басңаруүа кедергӘ келтӘргендерӘмен ңоймай дамуүа да кедергӘ боладҰ. Даму мен ÊкономиканҰқ негӘзӘ болүан ңауӘпсӘздӘк пен ерекштҰлҰңңа зиÇн тигӘзедӘ. АнҰүҰн айтңанда, олардҰқ жолҰ б&зүҰншҰлҰң.

М&ндай бетӘмен кеткен дӘнсӘздерден даму мен баңҰттҰ +мӘр кҚтӘп жҚргендер, дҚниедегӘ еқ аңҰмаң н&рүаар.

ЛауазҰмдҰ орҰнүа шҰүҰп алүан сондай бӘр аңҰмаң: "БӘз АллаҒ, АллаҒ деп жҚрӘп дамҰмай ңалдҰң. Еуропа мҰлтҰң, зеқбӘрек деп жҚрӘп дамҰп кеттӘ" деген екен.

"АңҰмаңңа берӘлер жауап Қндемеу" ңаүидасҰ бойҰннӘқ алайларүа берӘлер жауап Қндемеу. Алайда сол аңҰмаңтарүа аңҰлдҰ бейбаңтар да ерӘп бара жатңандҰңтан айтамҰз: Ей, бейбаңтар! Б&л дҚние ңонаң Қй! КҚн сайҰн отҰз мҰқ куігер "ЯлӘм хаң" деген ҚкӘмге ар деуазаларҰмен бармаң басҰп, куі болуда. ЯлӘмдӘ +лтӘре аласҰқ ба? МҰна куігерлерге сендердӘкӘ +тӘрӘк дей аласҰқ ба? Олай дей алмайсҰқ. Ал, +лӘм АллаҒ, АллаҒ деуге міжбҚр етедӘ. Жан алңҰмүа келгенде АллаҒ, АллаҒ дегенерӘ жҰсңа.

Үандай мҰлтҰң, ңандай зеқбӘрек онҰқ алдҰн жарҰң ңҰладҰ. Үандай мҰлтҰң ҚмӘтсӘздӘктен ң&тңарҰп, ҚмӘт бередӘ. ЯлӘмнӘқ барҰ рас. К+рден ң&тҰлу жоң. Б&л +мӘр +тӘп, міқгӘ +мӘр басталрӘмдӘлӘр рет мҰлтҰң, зеқбӘрек десе, мҰқ рет АллаҒ деу керек. Егер АллаҒ жолҰнда болса, мҰлтҰң та АллаҒ дейдӘ. ЗеқбӘрек те АллаҒу Юкбар деп жар саладҰ. АллаҒ деп жатҰп, АллаҒ деп т&радҰ.

Т+ртӘншӘ ишарлңос ңүҰншҰ, бидүатшҰлар екӘ топңа б+лӘнедӘ. БӘр тобҰю(ДӘн ҚшӘн, Исламүа шҰн берӘлген сиÇңтҰ с+йлеп) &лтшҰлдҰң

— 496 —

арңҰлҰ дӘндӘ кҚшейту ҚшӘн: "Үурай бастаүан дӘннӘқ н&рлҰ аүашҰн &лтшҰлдҰң тоӘ, +з на егӘп нір бергӘмӘз келедӘ" деп, дӘнге жаңтас секӘлдӘ к+рӘнуде.

ЕкӘншӘ топ: лт жолҰнда, &лтшҰлдҰңңа, нісӘлшӘлдӘкке кҚш беру ниетӘмен ИсламиÇт арңҰлҰ &лттҰ кҚшейткӘмӘз келедӘ деп бидүалар шҰүаруда.

БӘрӘншӘ топңа айтарҰмҰخَتْ

с "адал аңҰмаң" атҰна лайҰң бишара б&зҰң пиүҰл үалҰмдар, не Әстеп жҚргенӘн бӘлмейтӘн аңҰмаң, надан б&зүҰншҰлар. ТамҰрҰ үаламнҰқ аңиңаттарҰна жайҰлҰп т&рүан ИсламиÇттҰқ Туба аүашҰн ңиÇли, уаңҰтша, керӘ ісерӘ мол, негӘзсӘз аласҰӘз, з&лҰмдҰң жайлаүан &лтшҰлдҰң топҰраүҰна еге алмайсҰқ. ОнҰ сол жерге егуге тҰрҰсу аңҰмаңтҰң, бҚлдӘру, бҚйректен сираң шҰүаруүа тҰрҰсу.

ЕкӘншӘ топтаүҰ &лтшҰлдарүа айтарҰмҰз: Ей, есалақ отаншҰлсҰмаң! БжабҰлҰҰр б&рҰн &лтшҰлдҰң ірекеттер жасауүа болар едӘ.

Ал, мҰна үасҰр &лтшҰлдҰң үасҰрҰ емес. Болһшевизм, социализм идеÇларҰ жайлап барадҰ, &лтшҰлдҰң идеÇсҰн жоŞда. лтшҰлдҰңтҰқ діуренӘ +тӘп барадҰ. МіаүҰ ад т&раңтҰ Исламиет &лттҰ ң&ндҰлҰңтарҰнҰқ уаңҰтша, ң&бҰлмалҰ нісӘлшӘлдӘкпен ешбӘр байланҰсҰ жоң, араласпайдҰ. Егер араласатҰн болса м&сҰлмандарүа зиÇнҰ тиедӘ. Ана ЮрӘ Әда пайда бермейдӘ. УаңҰтша ліззат, уаңҰтша кҚш берген сиÇңтҰ болуҰ мҚмкӘн. СоқҰ жаңсҰ болмайдҰ. Сондай-аң тҚрӘк халңҰ +мӘрӘ бӘтӘспестей болҰп екӘге б+лӘнедӘ. ңаншал кҚш екӘншӘ жаңтҰқ кҚшӘн ілсӘретӘп екеуӘнӘқ де еқбегӘ еш боладҰ.

ТаразҰнҰқ екӘ басҰна екӘ тау ңойҰлса, бӘр батпандҰң салмаң екӘ жаңтҰ да ойната аладҰ. ҮалаүанҰн к+терӘп, ңалаүанр жауҰӘредӘ.

ЕкӘншӘ с&раң: ЕкӘ ишарадан т&радҰ.

БӘрӘншӘ ишара: "Бес ишарадан" т&радҰ. Яте мақҰздҰ с&раңтҰқ ңҰсңаша жауабҰ.

С&раң: АңҰрзаманда ХазретӘ МіҒдидӘқ келетӘнӘне жіне б&зүҰншҰлҰңңа &шҰраүан ілемеуӘ Әлге келтӘретӘнӘне ңатҰстҰ к+птеген наңтҰ риуаÇттар бар. Ал, ңазӘргӘ кез, жамаүат діуӘрӘ, жеке т&лүанҰқ уаңҰтҰ емес! Жеке т&лүа ңанша жерден дантранстп кетсе де, тӘптӘ жҚз данҰшпаннҰқ дірежесӘнде болса да, егер бӘр жамаүаттҰқ +кӘлӘ болмаса, белгӘлӘ бӘр жамаүаттҰқ рухани болмҰсҰна ие болмаса,

— 497 —

ңарсҰ топтҰқ рухани т&лүасшара ееқӘлӘс табатҰн боладҰ. Б&л діуӘрдею(ңандай кҚштӘ іулие болса да)>сондай бӘр топтҰқ алапат б&зүҰншҰлҰңтарҰн ңалай ж+нге келтӘредӘ. Егер МіҒдидӘқ бҚкӘл ӘстерӘ үажайҰп болса, онда Ол б&л дҚниедегӘ ИліҒи хике жоң, мен АллаҒтҰқ зақдарҰна ңайшҰ келедӘ. ОсҰ МіҒди міселесӘнӘқ сҰрҰн тҚсӘнгӘмӘз келедӘ.

Жауап:>ЖаратушҰ Хаң Ислам шариүатҰнҰқ міқгӘ жалүаса беруӘн ңамтамасҰз ету ҚшӘн ЯзӘнӘқ аса мейӘрӘмдӘлӘгӘмен, Қммет б&зҰлүан кезде бӘр тҚзетушӘнӘ, жақүҰртуш الْحَмесе бӘр атаңтҰ халифанҰ не болмаса Ү&тҰб АүзамдҰ, кімӘл &стаздҰ, МіҒдилӘк ңҰзмет атңарар ңасиеттӘ т&лүалардҰ жӘберӘп отҰрүан. Олар б&зүҰншҰлҰңтҰ тоңтаСҚресӘлҰңтҰ ж+нге келтӘрӘп отҰрүан. М&хаммед (с.а.у.) нӘқ дӘнӘ б&зҰлмай саңталүан. ОсҰлай жалүасҰп келе жатңан болса аңҰрзамандаүҰ еқ Қлкен б&зүҰншҰлҰң кезӘнде ірине еқ Қлкен мҚл бауҰдтӘ, еқ кҚштӘ тҚзетушӘнӘ, +зӘ ХакӘм, +зӘ стаз, +зӘ МіҒди бӘр кӘсӘнӘ жӘбередӘ. Ол н&рлҰ жан да ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) &рпаүҰнан боладҰ. Хаң Таүала бӘр минуттҰқ ӘшӘнде жер мен к+ктӘқ арасҰн б&лттарүа толтҰрҰп, ңайта аектеул ӘспеттӘ, бӘр секунтта теқӘздегӘ дауҰлдҰ да басадҰ. К+ктемде, бӘр саүаттҰқ ӘшӘнде жаз шҰңңандай жайнатса, жаз ортасҰнда ңҰстаүҰдай боран соңңҰзадҰ. Ислам ілемӘн басңан ңара тҚнектӘ де МіҒдидӘқ ңолҰмен ашадҰ. "Сонд боладе берген болса, ірине уідесӘнде т&радҰ. Б&л АллаҒтҰқ ң&дӘретӘне оп-оқай. Себептер шеқберӘнде де Раббани хикметтер жаүҰнан алҰнса да аңҰлүа ңонҰмдҰ, солай болуүа лайҰң. ПайүамбарҰмҰздан ондай хабар жетпеген кҚннӘқ +зӘнде солайладҰ. керек едӘ. Солай боладҰ да" дейдӘ ойшҰлдар. АллаҒңа шҚкӘр.
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلٰٓى اٰلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلٰى اِبْرَاه۪يمَ وَ عَلٰٓى اٰلِ اِبْرَاه۪يمَ فِى الْعَмаүҰнаنَ اِنَّكَ حَم۪يدٌ مَج۪يدٌ

д&үасҰю(бҚкӘл Қммет, барлҰң намаздарҰнда кҚнӘне бес рет осҰ д&үанҰ ңайталайдҰ)>ашҰң ңабҰл болүанҰ сол М&хаммедмешӘттиссаламнҰқ &рпаүҰ да ИбраҒим АлейҒиссаламнҰқ &рпаүҰ секӘлдӘ бӘр жаүдайда. Үай кезеқде ңай жерде болмасҰн бҚкӘл ңасиеттӘ &рпаңтардҰқ басҰнда солар т&р.

{ СӘлтеме: СолардҰқа ЖараСейӘт Ахмед СҚнуси, миллиондаүан мҚридтӘ басңаруда. СейӘт Идрис, жҚз мҰқнан астам м&сҰлмандҰ басңаруда. СейӘт çхиÇ сҰндҰ бӘр т&лүа да жҚз мҰқ мҚридтӘқ пӘрӘ. ОсҰлай жалүаса бередӘ. Б&л СейӘттер ңауҰмҰнҰқ арасҰніне жаӘргӘ ңаҒармандардан басңа СейӘт АбдулңадӘр Гейлани, СейӘт Юбулхасан Шазели, СейӘт Ахмед Бідіуи сҰндҰ рухани ңаҒармандардҰқ к+шбасшҰларҰ да бар.}

— 498 —

ОлардҰқ к+птӘгӘ сонша, бп т&рүҰрлардҰқ жиҰнтҰүҰ орасан зор іскер боладҰ. Егер б&лар материÇлҰң бейне алҰп, иҰң тӘрестӘрер болса Ислам дӘнӘн ңасиеттӘ бӘр &лт болҰп бӘрӘгуге жіне оÇнуүа дінекер етсе, онда ешңандай іскер оларүа ңарсн таби алмайдҰ.

МӘне, сол +те кҚштӘ к+п іскер М&хаммед (с.а.у.) нҰқ &рпаүҰ. ХазӘретӘ МіҒдидӘқ еқ тақдаулҰ іскерӘ.

Иі, дҚние жҚзӘ тарихҰнда ПайүамбарҰмҰздан (с.а.у.) тараүан СейӘттердей шежӘре ам ж+нд&рпаңтан-&рпаңңа жалүасҰп келе жатңан ңасиеттӘ де мақҰздҰ &рпаң жоң. БаÇүҰдан берӘ іҒли аңиңат жамаүаттҰқ басҰнда отҰрүан кімӘл жандар сол тӘлӘман. ҮазӘр де санҰ миллиондардан асатҰн берекелӘ нісӘп бар. К+зӘ ашҰң, жҚректерӘ иман мен ПайүамбарҰмҰзүа деген махаббатңа толҰ асҰл тектӘ, абҰройлҰ жандар да солар.

ОсҰндай лҰ жамаүаттҰқ бойҰндаүҰ кҚштӘ толңҰтҰп оÇтатҰн &лҰ оنَ

дедр басталуда. Юлбетте сол үаламат кҚштегӘ асңаң жӘгер буҰрңанатҰн боладҰ. Оларүа ХазӘретӘ МіҒди жетекшӘ болҰп аңиңат пен хаң жолҰна бастайдҰ. Б&лай болуҰ мҰна ңҰстан кейӘн к+ктемнсӘн к+уӘндей анҰң. Солай болуҰн АллаҒтҰқ мейӘрӘмӘ мен зақдҰлҰңтарҰнан кҚтемӘз. КҚтуге де хаңҰмҰз бар.

ЕкӘншӘ ишара, Çүни алтҰншҰ ишара: ХазӘретӘ МіҒдидӘқ н&рлҰ жамаүатҰ СҚфиÇн &йҰмҰнҰқ б&зүҰншҰ бидүашҰл режимӘн ж+нге келтӘредӘ. ПайүамбарҰмҰзне ңол.а.у.) сҚннеттерӘн ңайта жақүҰртадҰ. çүни, Ислам ілемӘнде М&хаммед (с.а.у.) нҰқ пайүамбарлҰүҰн жоңңа шҰүару ниетӘмен М&хаммед (с.а.у.) жеткӘзген шариүаттҰ б&зуүа, б&рмалауүа тетедӘ

н СҚфиÇн &йҰмҰ ХазӘретӘ МіҒди жамаүатҰнҰқ м&үжизалҰ, рухани ңҰлҰшҰмен +лтӘрӘлӘп, тас-талңан боладҰ.

Сондай-аң ХазӘретӘ Иса алейҒиссаламнҰқ таза дӘнӘн Ислам аңиңаттарҰмен бӘрӘктӘруге тҰрҰсңан ИсауилердӘқ патриоттар жамаүатҰ маңсаҰн "М&сҰлман Исауилер" атҰна лайҰң бӘр жамаүат, ХазӘретӘ Иса алейҒиссаламнҰқ басшҰлҰүҰмен адамзатңа АллаҒтҰ жоңңа шҰүару ниетӘмен +ркениет пен адамгершӘлӘк ңасиеттердӘқ тас-талңанҰн шҰүарүан. Таджал &йҰмҰн +лтӘрӘп, тан ңақүжӘбередӘ. АдамзаттҰ АллаҒтҰ жоңңа шҰүару пӘкӘрӘнен ң&тңарадҰ. Б&л сҰр +те тереқ. Басңа жерлерде бӘршама айтҰлүандҰңтан осҰ ңҰсңаша ишаралардҰ жеткӘлӘктӘ деп бӘлемӘз.

— 499 —

Жп, рен ишара: çүни ҚшӘншӘ с&раң: СенӘқ Ислам жолҰндаүҰ ңайрат кҚрестерӘқ, ңорүау баÇндарҰқ б&рҰндарҰ ңазӘргӘден басңаша болатҰн. Европаүа ңарсҰ ИсламдҰ ңорүаушҰ ойшҰлдар сиÇңтҰ емессӘқ. Б&рҰқүҰ СаидтӘқ &станҰмдарҰн неге +згерттӘқ. Неге Ислам генӘмӘа рухани жихад жасаушҰлардҰқ ідӘсӘ бойҰнша ірекет етпейсӘқ?

Жауап: Б&рҰқүҰ СаидтҰқ ойшҰл болмҰсҰ, философиÇ мен ЕвропалҰң үҰлҰмнҰқ кейбӘр ңаүидаларҰн ңабҰл к+рӘп, солардҰқ ңаруларҰмен +здерӘне ңарсҰ кҚрестӘ. ОлардҰ бӘршама мойҰндадҰ. Кейб мастҰидаларҰн пайдалҰ үҰлҰм ретӘнде ңаз-ңалпҰнда ңабҰлдадҰ. М&ндай жаүдайда ИсламнҰқ наүҰз ң&ндҰлҰңтарҰн к+рсете алмадҰ. БҰлайша айтңанда, тамҰрларҰ +те тереқде жатҰр деп ойлаүан пӘкӘрлердӘқ б&таңтарҰмен ИсламдҰ к+ркемҰсалү нҰүайтуүа тҰрҰстҰ. Б&л ірекеттермен жеқӘске жете алмайтҰндҰңтан жіне ИсламнҰқ ңадӘрӘн тҚсӘру болатҰндҰңтан б&л жолдҰ тастадҰ. Ислам негӘздерӘнӘқ тамҰрҰ тереқде жатңандҰүҰ сонша, философиÇнҰкелтӘререқ міселелерӘ оларүа жете алмайдҰ. ТӘптӘ, елеусӘз ңалатҰнҰн Әс жҚзӘнде к+рсетӘп бердӘм. ОтҰзҰншҰ с+з, ЖиҰрма т+ртӘншӘ хат, ЖиҰрма тоүҰзҰншҰ с+з б&л аңиңаттардҰ айүаңтармен ділелдеп бердӘ. Б&рҰқүҰ &станҰм бойҰншасӘрӘнеофиÇ +те тереқ, ал Ислами ҚкӘмдер сҰртңҰ жаүдайлар, олардҰ философиÇнҰқ тармаңтарҰмен нҰүайтҰп, саңтап т&руүа боладҰ деген тҚсӘнӘк бар едӘ. ШҰндҰүҰнда философиÇлҰң ңаүидалардҰқ Ислам аңиңаттарҰна жете алатҰн шамасҰ жоң!

سُبْحَانَكَ لَا عِلْӘреткеَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذ۪ى هَدٰينَا لِهٰذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِىَ لَوْلَا اَنْ هَدٰينَا اللّٰهُ لَقَدْ جَٓاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ
اَللّٰهр ң&стَلِّ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلٰٓى اٰلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلٰى سَيِّدِنَا اِبْرَاه۪يمَ وَ عَلٰٓى اٰلِ اِبْرَاه۪يمَ فِى الْعَالَم۪ينَ اِنَّكَ حَم۪يدٌ مَج۪يدٌ
— 500 —

СегӘзӘншӘ б+лӘм аталүан сегӘ, к+бӘз

"СегӘз рімӘз" Çүни сегӘз шаүҰн рисале. Б&л рімӘздердӘқ негӘзӘ Жифр ӘлӘмӘнӘқ мақҰздҰ ңаүидаларҰ мен ң&пиÇ үҰлҰмдардҰқ кӘлттерӘнӘқ бӘрӘ жіне Ү&айтҰнҰ үаиби сҰрларҰнҰқ бӘр кӘлтӘ болүан сійкестӘктер. Келешекте +з алдҰна жариÇланатҰндҰңтан б&л жинаңңа енбедӘ.

— 501 —

ТОҺұЗұНШұ БЯЛӨМ

ТоүҰз анҰңтама
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اَلَٓا اِنَّ اَوْلِيَٓاءَ اللّٰه бӘрӘ:خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَاهُمْ يَحْزَنُونَ
[Б&л б+лӘм іулиелӘк жолдар жайлҰ, "ТоүҰз анҰңтамадан" т&радҰ]

БӨРӨНШӨ АНұҮТАМА: "Тасаввуф", "тариңат", "іулиелӘҰн тҚсійр-сулук" деген нірселердӘқ киелӘ аңиңаттарҰн жариÇлап, сабаң беретӘн, тҚсӘндӘретӘн мҰқдаүан кӘтап жазүан іҒли кішф, іҒли зауң жандардҰқ осҰнша еқбектерӘне ңараүанда, оларда н&рлҰ да тіттӘ, рухани шаттҰң сҰйлар ңасиеттер болүанҰ үой.

дӘкӘ.

м&сҰлмандарүа да, бӘзге де сонҰ айтуда.

جَزَاهُمُ اللّٰهُ خَيْرًا كَث۪يرًا

БҚгӘнгӘ кҚннӘқ ңажеттӘлӘктерӘне орай бӘз сол м&хиттҰқ бӘрнеше тамшҰсҰнҰқ кӘшкене б+лшектерӘн ЯздертӘп беремӘз.

С&раң: Тариңат деген не?

Жауап: ТариңаттҰқ тҚп маңсатҰ АллаҒтҰ танҰп бӘлу. Иман аңиңаттарҰнҰқ жан-жаңтҰ тҚсӘндӘрӘлуӘ жіне ПайүамбарҰмҰз М&Ұзда с (с.а.у.) нҰқ миүражҰ саÇсҰнда, ңалбю(жҚрек)>арңҰлҰ рухани самүаудҰқ нітижесӘнде Иман, Ү&ран аңиңаттарҰн к+збен к+ргендей болҰп, к+қӘл шаттҰүҰна, ерекше сезӘмдерге б+лену. "Тариңат", "сопҰлҰң" деп аталатҰнлӘ пиү имани сҰр жіне адамнҰқ кемелденуӘ.

Адам мҰна үаламнҰқ жиҰнтҰң мазм&нҰ болүандҰңтан адамнҰқ жҚрегӘ мҰқдаүан ілемдердӘқ рухани картасҰ ӘспеттӘ. АдамнҰқ басҰндаүҰ ми - к+птеген сҰматңан леграф, телефондардҰқ тҚйӘскен орталҰүҰ жіне үаламнҰқ +зӘндӘк бӘр рухани орталҰүҰ екенӘн адамзаттҰқ үҰлҰми жетӘстӘктерӘ к+рсетӘп отҰр. АдамнҰқ +н бойҰндаүҰ ңалбю(жҚрек)>те, ілемнӘқ к+птегермен ңаттарҰнҰқ айнасҰ, дінӘ, дінекерӘ екендӘгӘн сансҰз іулиелер жазүан миллиондаүан н&рлҰ кӘтаптар к+рсетӘп беруде.

— 502 —

СонҰмен, адамнҰқ жҚрегӘ мен миҰ ілгӘндей орталҰң. Олай болса, алҰп аүаштҰқ бҚкӘл болмҰсҰн саңтап т&рүан дін. Жіне міқгӘр екенңҰреттӘк үаламат ң&рҰлүҰнҰқ ң&рал жабдҰңтарҰ, тетӘктерӘ сонҰқ ӘшӘне орналастҰрҰлүан. Юрине, сол жҚректӘ осҰлай жаратңан ЖаратушҰ, онҰқ +н бойҰндаүҰ ңабӘлеттерӘнӘқ ашҰла тҚсуӘн, Әс атңаруҰн ңалайдҰ. Сондай ңалауазҰлман соқ, ол жҚрек те аңҰл сиÇңтҰ Әс атңаратҰн боладҰ. ЖҚректӘқ ж&мҰс атңаруҰн ңамтамасҰз ететӘн еқ мҰңтҰ дінекер, іулиелӘк дірежелердегӘ зӘкӘр мен тариңат жолҰ арңҰлҰ Иман аңиңаттарҰна бет б&ру.

ЕКӨНШӨ АНұҮТАМА:>ЖҚректӘқ рухани самүауҰ мен рмен РаірекеттердӘқ кӘлттерӘ мен дінекерӘ ИліҒи зӘкӘр мен тіфіккҚр.ю(Юлемге зер сала ңарау, ой толүау).>М&ндай зӘкӘр мен пӘкӘрдӘқ игӘлӘктерӘн санап бӘтӘре алмайсҰқ. ШексӘз аңҰреттӘк пайдалаَعْد۪ىадами кемелдӘктердӘ айтпаүаннҰқ +зӘнде, тек мҰна аумалҰ т+кпелӘ б&л дҚниелӘк тӘршӘлӘкке ңатҰстҰ кӘшкене бӘр пайдасҰ мҰнау: Кез келген адам тӘршӘлӘктӘқ у-шуҰнан,Ұ мҰнас тауңҰметӘнен бӘр ауҰң ң&тҰлүҰсҰ келедӘ. ДемалҰстҰ, жан тҰнҰштҰүҰн ӘздейдӘ. УайҰмнан ң&тҰлҰп, к+қӘл к+тергӘсӘ келедӘ. МідениеттӘқ ңол жеткӘзген ойҰн сауҰңтарҰ он адамнҰқ бӘр екеуӘне үана мастҰң пен бейңамдҰңңа бой алдҰрдӘ саҰлҰ уаңҰтша к+қӘлӘн аулап, тҰнҰш тапңҰзадҰ. Ал, жҚзде сексенӘ тӘршӘлӘк тауңҰметӘн тартҰп, тҰнҰм таппай жан жаңта жҚр. ҮоүамдҰң +мӘрден ңол ҚзӘп, тау таста жалүҰз +мӘр сҚрӘп жатңандар ддаүа ң ҮиҰншҰлҰңтар мен ңарттҰң секӘлдӘ аңҰреттӘ еске салатҰн жаүдайлар ңоүамдҰң ойҰн сауҰңтардан маң&рҰм ңалдҰрүан. Б&л нірселер оларүа ңҰзҰң емес. Ж&банҰш бее жоүа.
Ондай жандардҰқ шҰнайҰ ж&банҰштарҰ, наүҰз жан рахатҰ, алар ліззатҰ зӘкӘр мен пӘкӘр арңҰлҰ жҚректӘ Әске ңосу. Тау таста, оқаша жерлерде жан де бӘр не ден ңойҰп, "АллаҒ" дейдӘ. ЖанҰ жай табадҰ. АйналасҰндаүҰ Қрей туүҰзар нірселердӘ бауҰрмал, кҚлӘмсӘреген кҚйде к+редӘ. "ЗӘкӘр етӘп жҚрген ЖаратушҰмнҰқ барлҰң жерде сансҰз ң&лдарҰ бар. Олар аладҰ.ҰштҰ болҰп к+рӘнген мҰна жерлерде де к+п, мен жалүҰз емеспӘн. рейленӘп ңорңудҰқ маүҰнасҰ жоң" деп, иманүа толҰ жҚрегӘ рахатңа б+ленӘп, +мӘрден толҰң ліззат аладҰ. ЯмӘрдегӘ баُورِ

с маүҰнасҰн тҚсӘнӘп, АллаҒңа шҚкӘр етедӘ.

ШӨНШӨ АНұҮТАМА: ЮулиелӘк - ПайүамбарлҰңтҰқ бӘр ділелӘ. ШариүаттҰқ растаушҰ бӘр ділелӘ де Тариңат. Юулиелер

— 503 —

Пайүамбарлар жеткӘзӘп жатңан Иман аңиңаттарҰн +зӘндӘк бӘр к+кӘрек кедергӘ, рухани сезӘмдерӘмен айнелÇңин дірежедею(к+збен к+ргендей)>к+редӘ, растайдҰ. Б&л растаулар, ПайүамбарлҰң мӘндеттӘ растаушҰ ң&жат боладҰ. Шариүат ҚкӘмдерӘнӘқ аңиңаттарҰ Хаңтан келген, Хту, жандӘгӘн сонҰ пайдаланҰп, содан нір алҰп отҰрүан тариңаттаүҰ кішфтер мен рухани ліззаттар наңтҰ ділелдеп отҰр. ЮулиелӘк пен тариңат, ПайүамбарлҰң миссиÇ мен ШариүаттҰ +зге ңтарҰ, ділелдерӘ болүанҰндай ИсламиÇттҰқ кемелдӘк сҰрҰ, н&рларҰн танҰстҰрар дінекер.

АдамгершӘлӘктӘқ ИсламиÇт арңҰлҰ дамитҰн кенӘ, нір алар б&лаүҰ.

МӘне, ОсҰ сҰ сҰрлар осҰншалҰңтҰ мақҰздҰ бола т&ра, кейбӘр адасушҰ топтар м&нҰ жоңңа шҰүаруда. ЯздерӘ маң&рҰм ңалүан ол н&рлардан, басңалардҰқ да маң&рҰм ңалуҰна себеп болуда. Одан да +кӘнӘштӘсӘ, ЮҒли сҚннет уіл анҰ, бттҰқ сҰрт к+рӘнӘстерге к+п мін бергӘш кейбӘр үалҰмсҰмаңтарҰ жіне ЮҒли суннет уіл жамаүат ӘшӘндегӘ бӘр топ саÇсатшҰл үапҰл адамдар, тариңатшҰлардан байңаүан кейбӘонҰ бас ірекеттер мен бӘршама ңателӘктердӘ сҰлтау етӘп, б&л ңазҰнанҰ мҚлдем жауҰп тастауүа, тӘптӘ, жойҰп жӘберуге ірекет етуде. ЯзӘндӘк бӘр тӘршӘлдӘ. ОсӘн берӘп т&рүан кіусар б&лаңтҰқ к+зӘн бӘтеп тастауүа тҰрҰсуда. Ал, ешңандай кемшӘлӘксӘз, ңай жаүҰнан болсҰн ңайҰрлҰ бола беретӘн жолдар, &станҰмдар аз. ҮмайдҰ,да бӘр кемшӘлӘгӘ, б&рҰс жаңтарҰ боладҰ. ЯйткенӘ, ібден машҰңтанҰп, маманданбаүан адамдар араласса, б&ра тартҰп кетедӘ. БӘраң, Хаң Таүала аңҰретте бҚкӘл амалдардҰ есепке ала отҰрҰп тартадҰ. ЖаңсҰлҰңтар меُّخْطِндҰңтардҰ тартңан кезде, АллаҒтҰқ ідӘлдӘгӘ к+рӘнедӘ. çүни, жаңсҰлҰңтар ауҰр басса, сҰйлҰң аладҰ. ЖамандҰңтар ауҰр басса, жазаланадҰ. ЖаңсҰлҰң пен жамандҰңтҰқ +лшемарүа ка емес, сапаүа ңарайдҰ. Кейде, бӘр жаңсҰлҰң, мҰқ жамандҰңтан артҰң шҰүҰп, кешӘрӘлуӘне себеп боладҰ.

Демек, АллаҒтҰқ ідӘлдӘгӘ осҰндай. Аңиңат та осҰлай болуҰн ңалайдҰ. çүни, ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) сҚннетӘ аÇсҰндаүҰ тариңаттҰқ жаңсҰлҰңтарҰ ЕндӘ мшӘлӘктерӘнен басҰм болүанҰнҰқ ділелӘ - ТариңатшҰлар адасушҰ кіпӘрлердӘқ шабуҰлҰна &шҰраса да, имандарҰн саңтап ңалуда. Тариңаттан алар шабҰтҰ мен іулиелерге деген махаббатҰ арңҰлҰ иманҰн ңорүайдҰ. лкен кҚнілардҰ жасап ңоŞҰ, па жасаллуҰ мҚмкӘн, бӘраң кіпӘр болмайдҰ. ОқайлҰңпен

— 504 —

дӘннен шҰүҰп, азүҰндҰңңа тҚспейдӘ. Ешңандай кҚш онҰқ "Ү&тҰп" деп сенӘп, шҰнайҰ сҚйӘспеншӘлӘк танҰтҰп, соқҰнан ерген шейхтерӘне деген сенӘмӘн ілсӘрете алмайдҰ. СондҰңтан Оларүа деген сенӘмӘн Қн &заңайдҰ. СенӘмӘ мҰңтҰ болса дӘннен шҰңпайдҰ.

Тариңатпен байланҰсҰ жоң, жҚректегӘ сезӘмдерӘ оÇнбаүан бӘреу, аңиңатшҰл үалҰм болса да, ңазӘргӘдей дӘнсӘз нде емардҰқ айлаларҰна ңарсҰ т&рҰп, +зӘн ңорүап ңалуҰ +те ңиҰн.

ТаүҰ бӘр жаүдай бар: ТаңуалҰңңа жатпайтҰн, тӘптӘ ИсламнҰқ шеқберӘнен де шҰүҰп кететӘн, кейбӘр аңиҰн ідҰқ ж+нсӘз болса да, +здерӘн тариңатпҰз дейтӘндердӘқ б&рҰс ірекеттерӘне бола тариңаттҰ кӘнілауүа болмайдҰ.

ТариңаттҰқ дӘни, аңҰреттӘк, рухани, мақҰздҰ да ңҰмбат к+птеген нітижелерӘн бҰлай ңойүаннҰқ +зӘнде, м&сҰлмандар арезелеаүҰ киелӘ байланҰс болүан бауҰрластҰңтҰқ дамуҰ мен нҰүаŞҰна еқ ісерлӘ, еқ негӘзгӘ дінекер сол тариңаттар. Сондай-аң, кіпӘрлер мен христиандҰң саÇсаттҰқ И&раңтҰ&рҰн с+ндӘру ҚшӘн жасап жатңан с&мдҰң шабуҰлдарҰна ңарсҰ т&рар мақҰзҰ зор, мҰзүҰмас Қш Ислами ңамалдҰқ бӘреуӘ осҰ тариңат. ХалифаттҰқ орталҰүҰ болүан СтамбулдҰ бес жҚз елу жҰл бойҰ бҚкӘл христиан ілемӘнӘқ шбҰмҰз нан ңорүаүан, СтамбулдаүҰ бес жҚз жерден жарңҰраүан тіухид н&рларҰ мен сол Ислам орталҰүҰндаүҰ м&сҰлмандардҰқ арңа сҚйер мақҰздҰ кҚшӘ - сол Қлкен мешӘттерд адамдасҰндаүҰ теккелердегӘ "АллаҒ, АллаҒ" дегендердӘқ иман кҚшӘ. Жіне АллаҒтҰ танҰп бӘлген сайҰн арта тҚсетӘн м&сҰлмандар арасҰндаүҰ рухани махаббаттарҰ мен жан тебӘренӘстерӘ.

Ей, аңҰлсҰз патриотсҰмаңтар мен +тӘрӘктен &лтжандҰ ба мейӘлүандар! ТариңаттҰқ ңоүамдҰң +мӘрдегӘ осҰ игӘлӘктерӘн жоңңа шҰүаратҰндай не жамандҰңтарҰ бар, айтҰқдаршҰ.

ТЯРТӨНШӨ АНұҮТАМА: ЮулиелӘк жол, +те оқай болуҰмебой але, +те мҚшкӘл. Яте ңҰсңа болуҰмен бӘрге, +те &заң. Яте ң&ндҰ болуҰмен бӘрге, +те ңауӘптӘ. Яте кеқ болуҰмен бӘрге, +те тар. ОсҰ сҰрларүа байланҰстҰ ол жолдҰ &станүандар кейде батҰп кетедӘ. Кейде зиÇн шегедӘ. Кейде ңиҰс кетӘп, басңалардҰ жолдесесӘнарадҰ. АйталҰң: Тариңатта "сейр інфуси" жіне "сейр афаңи" деп аталатҰн екӘ &станҰм бар.

БӘрӘншӘ "Юнфуси" &станҰм: ніпсӘден бастайдҰ, сҰртңа ңарамайдҰ. ЖҚрегӘне ҚқӘледӘ, менмендӘктен елу бӘ, жҚрегӘне жол ашҰп, аңиңатңа

— 505 —

жетедӘ. Содан кейӘн барҰп сҰртңҰ ілемге +тедӘ. Ол кезде сҰртңҰ ілемдӘ н&рлҰ етӘп к+редӘ. ТамашалаудҰ тез тоңтатадҰ. Яз ілемӘнде к+рген аңиңаттардпсӘсӘнаңта да ҚлкейтӘп к+редӘ. Хафии тариңаттардҰқ к+бӘ осҰ жолмен жҚруде. Б&нҰқ да еқ мақҰздҰ жерӘ менмендӘктен арҰлу, іуестӘктӘ тоңтату, ніпсӘнӘ +лтӘру.

филосшӘ &станҰм. СҰрттан бастайдҰ.>ОсҰнау кеқ шеқбердегӘ АллаҒтҰқ ЕсӘм, СҰфаттарҰн тамашалайдҰ. Сонан соқ +з ілемӘне ҚқӘледӘ. КӘшӘ шеқберде, +з ілемӘнде сол н&рлардҰ тамашалайдҰ. Соүан жеткӘзетӘн еқ жаңҰн жолдҰ табадҰ. ЖҚрекен ҰнтлаҒтҰқ айнасҰ екенӘн к+редӘ. Өздеген маңсатҰна жетедӘ.

БӘрӘншӘ &станҰмдҰ &станүан адамдар ніпсӘсӘн +лтӘре алмаса, іуестӘктӘ ңойҰп, менмендӘктӘ жоймаса, шҚкӘр етушӘ дірежесӘнен фахрю(маңтаншаңтҰң)>деқгейӘне тҚседӘ. МаңтангершӘлӘк, тікаасалүаңңа ң&лдҰратадҰ. Егер, м&ндай тартҰмдҰ нірселерге масаттанҰп кететӘн болса, "Шатахат" деп аталатҰн транстҰң жаүдайдҰ сҰлтау етӘп, +з шамасҰнан тҰс нірселерге кӘрӘсе бастайдҰ. ЯзӘ де зиÇн шегедӘ, басңаларүа да з алмайгӘзедӘ. МҰсалүа бӘр т+менгӘ шендӘ офицер +зӘндегӘ командирлӘк сезӘмнӘқ шабҰтҰмен маңтанҰп кетӘп, +зӘн маршал орнҰна ңоÇдҰ. ЯзӘнӘқ аÇдай үана б&йрҰң шеқберӘсен жан шеқбермен шатастҰрадҰ. ТаүҰ бӘр мҰсал; КӘшкентай үана айнада к+рӘнӘп т&рүан КҚндӘ, теқӘз бетӘне жарңҰрай тҚсӘп т&рүан КҚннӘқ бейнесӘмен шатастҰру секӘлдӘ. ОсҰ ңайда арүа &ңсайтҰн к+птеген іулиелер бар. ТауҰс ң&сҰнҰқ жанҰндаүҰ шҰбҰндай үана болҰп к+рӘнетӘн +зӘн, +зӘнен ілдеңайда жоүарҰ дірежеде т&рүан іулиелерден артҰң к+редӘ, +зӘнӘкӘ ңайтас санайдҰ. ТӘптӘ, мен мҰнаүан куі болдҰм. ЖҚрегӘ үана оÇнҰп, іулиелӘктӘқ сҰрларҰн ендӘ үана сезӘне бастаүан бӘреу, +зӘн ң&тҰб аүзаммҰн деп ойлап, солай ірекет ете бастадҰ. Мен оүан бҰлай дедӘм: БауҰрҰм,اَمِن۪лҰң билӘктӘқ бас уізӘрден бастап, сонау ауҰл ікӘмӘне дейӘнгӘ ір тҚрлӘ деқгейлерӘ боладҰ. Сол сиÇңтҰ іулиелӘк пен ң&тҰптҰң міртебелердӘқ де деқгейлерӘ, шеқберлерӘ бар. ЮрбӘр деқгейдӘқ е арңаен +зӘндӘк, к+леқкелерӘ, с&лбаларҰ бар. Сен бас уізӘр деқгейӘндегӘ ң&тҰптҰңтҰқ &лҰ к+рӘнӘстерӘн ауҰл ікӘмӘ деқгейӘндегӘ +з шеқберӘқдегӘлермен бӘрдей етӘп к+рудесӘқ. АлданҰп отӘру м. К+ргендерӘқ д&рҰс, бӘраң т&жҰрҰмҰқ ңате. ШҰбҰнүа бӘр шелек су кӘшӘгӘрӘм теқӘздей болҰп к+рӘнедӘ. Ол кӘсӘ б&л іқгӘмеден кейӘн ИншаллаҒ аңитҰрҰп,тҚсӘнӘп, ілгӘ ңиҰн жаүдайдан ң&тҰлдҰ.
— 506 —

Мен мҰнадай адамдардҰ к+п к+рдӘм. ЯздерӘн МіҒдимӘн деп ойлайдҰ. "Мен МіҒди боламҰн" дейдӘ. Б&л кӘсӘлер +тӘрӘк айтҰп ж&рттҰ алдап жҚрген жоң. ЯздерӘ алданҰп жҚрге &наендерӘнӘқ бірӘн аңиңат деп ойлайдҰ. Міселен: ИліҒи есӘмдер сонау Һарш Аүзамнан бастап, ірбӘр зірреде к+рӘнӘс беруде, заттардҰқ ол есӘмдерге б+ленуӘ де +з деқгейлерӘнде боладҰ. Діл солай да ИліҒи есӘмдт жайл+ленуден туҰндайтҰн іулиелӘк дірежелер де ір тҚрлӘ боладҰ. М&ндай шатастҰрҰп алулардҰқ еқ негӘзгӘ себебӘ мҰнау: ЮулиелӘк дірежелердӘқ кейбӘреуӘнде МіҒдилӘк мӘндеттӘқ ерекшелӘктерӘ мен Ү&тҰб Аүзамүа тиесӘлӘ жаүдайлар жіне ХазӘретӘ ХҰдҰрдҰқ даеседӘ.е байланҰсҰ, жіне басңа да атаңтҰ кӘсӘлермен байланҰсатҰн дірежелер бар. Ол дірежелер: "Маңам-Ұ ХҰдҰр", "Маңам-Ұ Увеис", "МіҒдиет маңамҰ" деп аталадҰ.

МӘне, осҰ сҰрларфират ланҰстҰ сол дірежелерге жеткендер немесе сол дірежелердӘқ к+леқкесӘне жаңҰндаүандар +здерӘн сол атаңтҰ жандармҰз деп ойлайдҰ. ЯзӘн ХҰзҰрмҰн деп пӘшӘндҰ немесе МіҒди екендӘгӘне сенедӘ. Ү&тҰб аүзаммҰн деп ңиÇлдайдҰ. Егер атаң сҚйгӘш менмендӘгӘ болмаса кӘнілӘ болмайдҰ. ОнҰқ +з шамасҰнан тҰс ірекеттерӘ айсҰқдҰң жаүдайдаүҰ тӘрлӘгӘ болҰп саналадҰ. Б&л ірекеттерӘ ҚшӘн жауап бермеуӘ де мҚмкӘн. Егер атаңң&марлҰүҰ мен менмендӘгӘ жасҰрҰнҰп т&рүан болса, онда ол менмендӘкке бой алдҰрадҰ, шҚкӘрдӘ ңон, "ЮлаңтангершӘлӘкке тҚседӘ. Барүан сайҰн тікаббарлҰүҰ арта бередӘ. ç есӘ ауҰсҰп ң&рдҰмүа ң&лайдҰ немесе Хаң жолдан таÇдҰ. ЯйткенӘ, Қлкен іулиелердӘ +зӘ сиÇңтҰ к+редӘ. Олар туралҰ жаңсҰ ойларҰ ңалмайдҰ. НегӘзӘнде ніпсӘ ңанша тідер он болса да +з кемшӘлӘгӘн бӘледӘ. ЮлгӘ &лҰ жандардҰ да +зӘмен салҰстҰрҰп Оларүа да мӘн таүадҰ. ТӘптӘ, Пайүамбарларүа деген ң&рметӘ де азаÇдҰ. М&ндай жаүдайүа кӘойҰнда болүандар Шариүат таразҰсҰн ңолҰнан тастамай, дӘни ӘлӘмдердӘ зерттеушӘ ү&ламалардҰқ ңаүидаларҰн +лшем т&тҰп, Имам Һазали, Имам Раббани сҰндҰ аңиңатшҰл іулиелердӘқ тілӘмӘн ҚлгӘ т&туҰ керек. Сондай-аң, ірдайҰм ніпсӘсӘн кӘнілау керек. НіпсӘнРасҰндшӘлӘктер мен бишара, паңҰрлҰң шеқберӘнен шҰүармау керек. Б&л жолдардаүҰ шатахатю(транстҰң жаүдайда +зӘн жоүарҰ дірежелерден к+ру)>ніпсӘнӘ жаңсҰ к+руден туҰндайдҰ. ЯйткенӘ, махаббаттҰқ к+зӘ кемшӘлӘктӘ к+рмейдӘ. НіпсӘсӘн жаңсҰ Ұ аңҰлдӘктен аңауҰ мол, тҚкке т&рүҰсҰз ійнек сҰнҰңтарҰ секӘлдӘ ніпсӘсӘн аса ң&ндҰ бриллиант

— 507 —
деп ойлайдҰ. Б&лардҰқ ӘшӘндегӘ еқ ңауӘптӘ ңالْعَا мҰнау: ЖҚрекке илҒамю(шабҰт)>болҰп бӘлдӘрӘлген шаүҰн маүҰналардҰ "АллаҒтҰқ с+зӘ" деп ойлап, аÇт санайдҰ. Б&л ірекетӘмен УахидӘқ ңасиеттӘ де лҰ міртебесӘне ң&рметсӘадҰ.

асайдҰ.

Бал арасҰ мен бҚкӘл хайуандарүа келетӘн илхамдардан бастап ңарапайҰм адамдарүа жіне тақдаулҰ жандарүа берӘлетӘн илхамдар, ңатаар арңперӘштелерден бастап сонау лҰ перӘштелерге берӘлетӘн бҚкӘл илхамдар +зӘндӘк бӘр КіламуллаҒю(АллаҒтҰқ с+здерӘ)>жетпӘс мҰқ перденӘқ арүҰ жаүҰнан жететӘн Раббани ҚндеулердӘқ шаүҰлҰстарҰ.

Ал, Уахи мен КіламуллаҒтҰқ ерекше атҰ жіне онҰқ еқ жаасҰндадара мҰсалҰ болүан Ү&раннҰқ ж&лдҰздарҰна тиесӘлӘ арнайҰ атауҰ "АÇт" деген аттҰ ілгӘндей илхамдарүа беру +рескел ңателӘк. Он екӘншӘ, ЖиҰрма бесӘншӘ жіне ОтҰз бӘрӘншӘ киӘп рде баÇндалҰп ділелденгенӘндей, ңолҰмҰздаүҰ боÇулҰ айнада к+рӘнген кӘшкентай, кҚқгӘрт, бҚркеулӘ кҚннӘқ бейнесӘ, аспандаүҰ кҚнмен ңаншалҰңтҰ жаңҰндҰүҰ болса, ілгӘндей іқгӘмелердӘ айтҰп жҚргеналүан рдҰқ к+қӘлӘндегӘ илхамдардҰқ, тӘкелей КіламуллаҒ болүан Ү&ран аттҰ КҚннӘқ аÇттарҰна жаңҰндҰүҰ сондай-аң. Егер, айна бетӘне шаүҰлҰсңан КҚннӘқ бейнесӘ аспандаүҰ кҚндӘкӘ, "СонҰмен байланҰсҰ бар" десе д&рҰс айтадҰ. БӘраң, б&л айнадаүҰ кӘетедӘ.й кҚндердӘқ тартҰлҰс кҚшӘне жер шарҰн байлап ңоÇ алмайсҰқ.

БЕСӨНШӨ АНұҮТАМА:>тариңаттаүҰ +те мақҰздҰ бӘр тҚсӘнӘк Вахдет ул Вужуд деп аталатҰн "Вахдет уш Шухуд". çүни, Важибул ВужудтҰю(АллаҒтҰ)>үана ойлап, ОҮ&ран салҰстҰрүанда басңа заттардҰ болмашҰ нірселер етӘп к+редӘ. Дене, болмҰс деп атауүа да лайҰң емес деп т&жҰрҰмдайдҰ. ҮиÇл үана деп бӘледӘ. АллаҒтан басңа үана.к ету тҚсӘнӘгӘ арңҰлҰ олардҰқ бірӘн жоңңа шҰүарадҰ. ИліҒи ЕсӘмдердӘқ ңиÇли айнасҰ үана дейтӘндей тереқдеп кетедӘ. Б&л тҚсӘнӘктӘқ +те мақҰздҰ бӘр аңиңатҰ бар. Иман кҚшӘнӘқ артатҰнҰ сондай аңиңаттардҰ хаңңалÇңин (ңолмен &стаүанда15. БоежесӘнде тамашалап, АллаҒтан басңа болмҰстардҰ тҚкке т&рүҰсҰз етӘп к+ретӘнӘ сондай олар ңиÇли, бос нірселер деп тҚсӘнедӘ. АллаҒ ңана бيُّهَا арңҰлҰ ілемдӘ жоңңа шҰүарадҰ.

БӘраң, б&л тҚсӘнӘктӘқ ңауӘптӘ жаңтарҰ бар. Еқ бӘрӘншӘсӘ мҰнау: ИманнҰқ алтҰ шартҰ бар. АллаҒңа иман келтӘруден басңа АңҰрет кҚнӘне сену сиÇңтҰ шарттар бар. Б&л шарттар мҚмкӘнаттҰқю(АллаҒтан

#50а &шҰрңа нірселер)>бар болуҰн ңажет етедӘ. ИманнҰқ мҰзүҰмас шарттарҰ ңиÇли нірселерге табан тӘремейдӘ. СондҰңтан б&л жолдҰ &станүан адам транстҰң жаүмаүҰна шҰүҰп ңалҰптҰ жаүдайүа келген кезде б&л тҚсӘнӘктерӘн тастауҰ керек, ондай тҚсӘнӘкпен ірекет етпеуӘ керек.

Сондай-аң, жҚрекке, к+қӘлге, шабҰтңа тін б&л тҚсӘнӘктӘ с+збен айтҰп жеткӘзуге аңҰлүа ңонҰмдҰ етӘп бейнелеуге үҰлҰмиқдар? ділелдеуге тҰрспау керек. ЯйткенӘ, КӘтап пен СҚннеттен бастау алатҰн аңҰли ңаүидалар үҰлҰми зақдҰлҰңтар жіне АллаҒтҰ танҰстҰру ӘлӘмӘ б&л тҚсӘнӘктӘ ңабҰлдай алмайдҰ. ОлелдӘ еуҰ мҚмкӘн емес. СондҰңтан "Хулефе-и РашидиннӘқ" муджтехид имамдардҰқ сахабалардҰқ м&ндай жолдҰ &стаүандҰүҰ жайлҰ мілӘмет жоң. Демек, еқ жоүарүҰ деқгей емес. ЖоүарҰ болуҰ мҚмңтарҰ Әраң, толҰң емес. Яте ң&ндҰ, бӘраң +те ңауӘптӘ. АуҰр жол бӘраң ңҰзҰүҰ мол. Сол ңҰзҰң ҚшӘн ол жолүа тҚскендер шҰңңҰсҰ келмейдӘ. ЯзӘмдӘкӘ д&рҰс пӘкӘрӘ арңҰлҰ еқ жоүарүҰ міртебе деп ойлайдҰ. Б&л &станҰмнҰқ негӘздерӘ мен мінӘсӘн "НҚкте рисалесӘнٰهِ الне бӘрнеше С+зде, сондай-аң Мектубатта едіуӘр айтңандҰңтан солар жеткӘлӘктӘ деп бӘлӘп, б&л жерде сол &станҰмнҰқ аса ңауӘптӘ жаүҰн айтамҰз. Б&л &станҰм себептер шеқберӘнен шҰүҰ&лҰ ңааҒтан басңанҰ тірк ету сҰрҰ бойҰнша АллаҒтан басңадан байланҰсҰн ҚзушӘ ңастардҰқ ңасҰ үана транстҰң жаүдайда ңол жеткӘзер салих &станҰм. Б&л &станҰмдҰ себептердӘқ ӘшӘнде т&ншҰүҰп жҚргендер мен дҚниеге үашҰңтарүа жіне материалистӘк филосай бололҰнда табиүат батпаүҰна батҰп жҚргендерге үҰлҰми тҚрде тҚсӘндӘруге тҰрҰсу, олардҰ табиүат пен материÇүа батҰрҰп ИсламнҰқ аңиңаттарҰнан алҰстатҰп жӘбередӘ. ЯйткенӘ, дҚниеге үМутезисебептердӘқ шҰрмауҰна тҚскен бӘр к+зңарас мҰна дҚниенӘқ міқгӘ т&ра беруӘн ңалайдҰ. ДҚние деген сҚйӘктӘсӘнен айҰрҰлҰп ңалүҰсҰ келмейдӘ. Вахдетул ВужудтҰ сҰлтау етӘп дҚниенӘ міқгӘлӘ байлаҰс деп ойлайдҰ. СҚйӘктӘ дҚниесӘн міқгӘ, т&раңтҰ деп сенгеннен кейӘн онҰ Маүбудю(ТабҰнушҰ)>дірежесӘне шҰүарадҰ. АллаҒ саңтасҰн! АллаҒтҰ жоңңа шҰүару деген ң&рдҰмүа жол ашадҰ.

БҚгӘнгӘ тақда материалислүан. зңарастҰқ жайлап кеткенӘ сонша барлҰң нірсенӘқ негӘзӘ материÇ деп бӘледӘ. ОсҰндай бӘр кезеқде хас іҒли Иман материÇнҰ жоңңа шҰүарардай оларүа міноладҰ.бермегендӘктен Вахдетул Вужуд &үҰмҰн шҰүаратҰн болса, материалистер ӘлӘп ікетуӘ мҚмкӘн. БӘз де солай деймӘз үой дейтӘн боладҰ.

— 509 —

Ал, шҰндҰүҰнда дҚниедегӘ &станҰмдардҰқ ӘшӘнде материалистер метҰсҰ жүатперестердӘқ &станҰмҰна еқ ңашҰң &станҰм Вахдетул Вужуд &станҰмҰ. ЯйткенӘ, Вахдетул Вужуд АллаҒтҰқ бар екенӘне иман етӘп, соүан үана мін беретӘндӘгӘ соншҰнҰқ жа жаратҰлҰстар мен үаламдҰ жоңңа шҰүарадҰ. Материалистер болса материÇ мен жаратҰлҰстарүа мін беретӘнӘ сонша АллаҒтҰ жоңңа шҰүаруда. МӘне, ара ңашҰңтҰңтарҰ лшеммежатҰр.

АЛТұНШұ АНұҮТАМА: ш тоңтамнан т&радҰ.

БӘрӘншӘ тоңтам: ЮулиелӘк жолдардҰқ ӘшӘндегӘ еқ ідемӘсӘ, еқ д&рҰсҰ, еқ жарңҰнҰ, еқ берекелӘсӘ ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.)к сҰрҰтӘмен жҚру. çүни, амал ірекеттерӘнде ҚнемӘ сҚннеттӘ естен шҰүармай, соүан мойҰн&сҰну, сҚннеттӘ ңайталап, Әс-ірекеттерӘнӘқ бірӘнде Шариүат ҚкӘмдерңолҰнаӘ т&ту. МӘне, осҰ бойс&ну мен ҚлгӘ т&ту арңҰлҰ ідеттегӘ ңарапайҰм жаратҰлҰсңа тін ірекеттерӘ ң&лшҰлҰңңа айналумен ңатар, СҚннет пен ШариүаттҰ естен шҰүармаүандҰңтан ірбӘр амалҰ ШариүаттҰ еске тҚсӘрӘп отҰрадҰ.рӘ, ніаттҰ еске тҚсӘру - сол Шариүат ИесӘн еске тҚсӘру боладҰ. ОнҰқ ар жаүҰнда ЖаратушҰ ХаңтҰ еске алу т&р. Ал, ОнҰ ойлау, ірдайҰм СонҰқ ң&зҰрҰнда екенӘн еске саладҰ. Б&л жаүдай +мӘрдӘқ ірбӘр сітӘн баңҰтңа б+леп, ірбӘр сіт, санашҰлҰңңа айналдҰруҰ мҚмкӘн. МӘне, осҰ Қлкен дақүҰл, іулиелӘк жолдардҰқ еқ ҚлкенӘ болүан ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) ӘзбасарларҰ болүан сахабалар мен салих кейбӘ жолҰ.

ЕкӘншӘ тоңтам: ЮулиелӘк жолдар мен тариңат тармаңтарҰндаүҰ еқ мақҰздҰ &станҰм ҰңҰлас. ЯйткенӘ, адам ҰңҰлас арңҰлҰ жасҰрҰн ширктерденю(АллаҒңа серӘк ңосқ аңҰсң&тҰладҰ. ұңҰласңа ңол жеткӘзе алмаүан жан ол жолдармен жҚре алмайдҰ. Ол жолдардҰқ еқ негӘзгӘ кҚштерӘнӘқ бӘрӘ де махаббат. Махаббат арңҰлҰ МаүрифетуллаҒңаю(АллаҒтҰ тануүа)>бет б&рүан аш кӘм кҚміндар мен ңарсҰлҰңтарүа ң&лаң аспайдҰ, оқай ң&тҰладҰ. МҰқдаүан шайтан жиналҰп келсе де, олардҰқ шҰн сҚйӘктӘсӘнӘқ кемелдӘгӘне ишара ететӘн бӘр белгӘнӘ шҰүарта алмайдай тарр махаббат болмаса, ніпсӘсӘ мен шайтаннҰқ жіне сҰртңҰ шайтандардҰқ ңарсҰлҰңтарҰнан к+п ңиналатҰн боладҰ. Ондай жаүдайда +зӘн ң&тңарҰп ңалу ҚшӘн ңас батҰрдҰқ ңаттҰлҰүҰ мен Иман кҚшӘ жіне м&ңиÇт назар керек. ОсҰ сҰрүа бадеп с&тҰ іулиелӘк міртебелердӘқ барлҰүҰндаүҰ МаүрифетуллаҒтаню(АллаҒтҰ танҰп бӘлу)>туҰндайтҰн махаббат еқ мақҰздҰ &йҰтңҰ, Êлексир. БӘраң,

— 510 —

махабаттҰқ бӘр ңатерлӘ жерӘ бар. Ү&лшҰлҰңтҰқ сҰрҰ +з кемшӘлӘгӘн тҚсӘнмаса, барҰну, махаббат б&лардан аттап назданҰп, еркелеп кетедӘ. ЯлшемсӘз ірекеттер жасайдҰ. АллаҒтан басңа нірселердӘ &натҰп ңалүан кезде б&л нірсенӘқ АллаҒтҰ танҰстҰрушҰ айна ңҰзметӘн атңарҰп т&рүанҰна ңарамай, тса ңай сол заттҰқ +зӘн &нату арңҰлҰ дауа бола т&ра уүа айналадҰ. çүни, АллаҒтан басңаүа махаббат ңҰлүан кезде онҰ АллаҒ ҚшӘн, АллаҒтҰқ есӘмдерӘн танҰстҰрушҰ айна реазүантсҚŞӘ ңажет бола т&ра кейде сол заттҰқ +з кемелдӘгӘн, с&лулҰүҰн ойлап тӘкелей соүан ҰнтҰң боладҰ. АллаҒтҰ да, ПайүамбардҰ да еске алмай-аң, тӘкелей сонҰ жаңсҰ к+рӘп ңалуҰ мҚмкӘн. М&ндай махаббат АллаҒңа деген махаббатңа жол ашпайдҰ, кедергӘ бҰлдҰң АллаҒтҰ танҰстҰрушҰ ң&рал ретӘнде жаңсҰ к+рсе АллаҒңа деген махаббатңа жол ашадҰ. СонҰ танҰстҰрҰп т&р дейдӘ.

шӘншӘ тоңтам: Б&л дҚние хикмет орнҰ, ңҰзмет орнҰ. СҰйаңҰ алатҰн жер емес. Б&л жердегӘ амалдар мен ңҰзметтердӘсӘредӘҰ Берзахта, аңҰретте. Б&л жердегӘ амалдар Берзах пен аңҰретте жемӘс бередӘ. Б&л аңиңат, ендеше аңҰреттӘк амалдарүа ңатҰстҰ нітижелердӘ б&л дҚниеде с&рамау керек. Б&л дҚниеде берӘлӘп жатса ңуанҰп емес, м&қайҰп ңабҰ бӘрдеерек. ЯйткенӘ, ЖаннаттаүҰ жемӘстер ж&лҰнүан кезде орнҰна басңасҰ келе ңалатҰнҰ секӘлдӘ, аңҰреттӘк амалдардҰқ міқгӘлӘк жемӘсӘн б&л дҚниеде +ткӘншӘ тҚрде жеп ңоŞ аңҰлдҰқ ӘсӘ емес. Б&л жаүдай міқгӘ жанҰп т&ратҰн бӘр лампбӘр реӘр минут ңана жанҰп с+нӘп ңалатҰн лампаүа айҰрбастау сиÇңтҰ. МӘне, осҰ сҰрларүа байланҰстҰ, іулиелер ңҰзмет пен машаңңаттҰ, бейнет пен ңиҰншҰлҰңтҰ хош к+редй маүнданбайдҰ, шаүҰмданбайдҰ. "ЮлхамдулиллаҒи, үала кулли хал" дейдӘ. Кішф, кереметтерге ңол жеткӘзӘп н&рларүа б+ленген кезде ИліҒи илтифат деп ңабҰлдап, жасҰруз жасҰҰсадҰ. МаңтанбайдҰ, керӘсӘнше шҚкӘр етӘп, ң&лшҰлҰңңа одан сайҰн берӘле тҚседӘ. К+пшӘлӘгӘ ондай жаүдайлардҰқ жасҰрҰн ңалуҰн, тоңтатҰлуҰн ңалаүан. ОсҰлайша амалдарҰндаүҰ ҰңҰлас б&зҰлмасҰн деген. М&ндай адамднге &ралбарҰнудан наздануүа, шҚкӘрен к+рӘ маңтанҰшңа берӘлӘп кетпеулерӘ ҚшӘн жасалар еқ Қлкен ИліҒи жарҰлңау сол жарҰлңаулардҰ сездӘрмеу.

ОсҰ аңиңаттарүа байланҰстҰ іулиелӘк пен тариңаттҰ ңалаушҰлар, егер іулиелӘктӘқ кеҰ, жаблгӘлерӘ болүан рухани ңҰзҰңтар мен кереметтердӘ ңалайтҰн болса, соларүа ден ңойса, олардҰ &нататҰн

— 511 —

болса, онда аңҰреттӘк баңи жемӘстердӘ піни дҚниеде, піни тҚрде жеу болуҰмен ңоса, іулиелӘктӘқ &йҰтңҰсҰ болүан ҰңҰластҰ жоүалтҰпитҰнҰнелӘктен алҰстап кетуӘне жол ашадҰ.

ЖЕТӨНШӨ АНұҮТАМА: Т+рт т&жҰрҰмнан т&радҰ.

БӘрӘншӘ т&жҰрҰм:>Шариүат - ЮхадиеттӘқ сҰрҰ мен абсолŞттӘк Рубубиет т&рүҰсҰнан, ешңандай б+гетсӘз, пердесӘзмҚмкӘнлей ИліҒи ҚндеудӘқ нітижесӘ. Тариңат пен аңиңаттҰқ еқ жоүарүҰ міртебелерӘ ШариүаттҰқ кӘшкене бӘр б+лшектерӘ есебӘнде. ЮрдайҰм сонҰқ бастамасҰ ретӘнде, соүан ңҰзмет етедӘ. НітижелерӘ ШариүаттҰқ наңтҰ ҚкӘмдерӘ. çүни, Шари۪يمٌ

д аңиңаттарҰна ңол жеткӘзу жолҰндаүҰ ңҰзмет. Тариңат пен аңиңат аүҰмдарҰ ңҰзметшӘ баспалдаңтар ӘспеттӘ. Бара бара еқ жоүарүҰ міртебеде, ШариүаттҰқ +зегӘнде бар болүан аңиңат маүҰналар мен тариңаттҰқ сҰрҰна айналадҰ. Сол кеӘнӘп, риүаттҰқ б+лщектерӘ болҰп шҰүадҰ. Юйтпесе, кейбӘр сопҰлар ойлаүандай Шариүат сҰртңҰ бӘр ңабҰң, аңиңат онҰқ ӘшӘ жіне нітижесӘ, тҚпкӘ маңсатҰ деп суреттеу д&рҰс емес. Адамдар +з деқгейлерӘнатҰлуҰп ШариүаттҰ іртҚрлӘ тҚсӘнедӘ. ҮарапайҰм халҰң ШариүаттҰқ сҰрт к+рӘнӘстерӘн ШариүаттҰқ ӘшкӘ мінӘсӘ деп ойлайдҰ. ШариүаттҰ оңҰмҰстҰ, бӘлӘмдӘлер тҚсӘнетӘн міртебесӘне "Аңиңат, Тариңат" есебӘт ңоŞ ңате. ШариүаттҰқ барлҰң деқгейлерӘне ңарайтҰн міртебелерӘ бар. ОсҰ сҰрларүа байланҰстҰ, тариңатшҰлар мен аңиңатшҰлар тереқӘрек кеткен сайҰн ШариүаттаүҰ аңиңаттетпест+бӘрек мін берӘп, ң&лшҰнҰстарҰ мен бойс&нуларҰ арта тҚседӘ. ПайүамбарҰмҰздҰқ к+ркем сҚннеттерӘнӘқ еқ ңарапайҰм тҚрӘн еқ негӘзгӘ маңсат секӘлдӘ к+рӘп, соүан бойс&нҰп, сонҰ орҰндауүа тҰрҰсадҰ. ЯйткенӘайдҰ. илхамнан ңаншалҰңтҰ жоүарҰ болса, уіҒидӘқ жемӘсӘ болүан шариүаттҰқ ідептерӘ илхамнҰқ жемӘстерӘ болүан тариңат ідеттерӘне соншалҰңтҰ жоүарҰ жіне мақҰздҰ. СондҰңтан, тариңаттҰқ еқ м сҚнне +зегӘ сҚннетке мойҰнс&ну.

ЕкӘншӘ т&жҰрҰм:>Тариңат пен аңиңат Шариүатңа дінекер болуда айнҰмауҰ керек. Егер, негӘзгӘ маңсат тариңаттҰқ +зӘ болатҰн болса, онда шариүаттҰқ наңтعَلٰٓىдерӘ мен амалдарҰ сондай-аң сҚннетке мойҰнс&ну ресми тҚрде үана ңаладҰ. ЖҚрекю(к+зӘн )>келесӘ жаңңа бет б&радҰ. çүни, намаздан к+рӘ алңа-ңотан зӘкӘр салу б+лӘнӘрек ойлайдҰ. ПарҰздан к+рӘ тариңаттҰқ ңаүидаларҰн к+бӘрек орҰндауүа тҰрҰсадҰ. лкен кҚнілардан ңашудан к+рӘ тариңаттҰқ ідеттерӘне ңайшҰ келуден к+бӘрек ңашадҰ.
— 512 —

Ал, шҰнҰна келгеналлаҒуиңат ңаүидаларҰ шариүаттҰқ наңтҰ ҚкӘмдерӘ болүан парҰздардҰқ бӘреуӘне де теқ келе алмайдҰ. ОлардҰқ орнҰн толтҰра алмайдҰ. ТариңаттҰқ ідептерӘ мен сопҰлҰң ңаүидаларҰ парҰздардаүҰ шҰнайҰ ліззаттҰ арттҰра тҚсуӘ керек. ШҰнаар ОнҰзатңа негӘз болмауҰ керек. çүни, текие мешӘттегӘ намаздҰқ ліззатҰ мен д&рҰс оңҰлуҰна дінекер болуҰ тиӘс. Юйтпесе, мешӘттегӘ намаздҰ тездетӘп рдар. БҚрде оңи салҰп, наүҰз ліззат пен кемелдӘктӘ текиеден табудҰ ойлайтҰн жан аңиңаттан алҰстайдҰ.

шӘншӘ т&жҰрҰм: СҚннет пен Шариүат ҚкӘмдерӘнен тҰс тариңақ еқ тҰ мҚмкӘн бе? - деп с&раң ңоŞда.

Жауап: Бар деуге де, жоң деуге де боладҰ. Бар деймӘз. ЯйткенӘ, кейбӘр кімӘл іулиелер Шариүат ңҰлҰшҰмен шабҰлдҰ. Жоң деймӘз. ЯйткенӘ, аңиңатшҰл іулиелер Сади ШиразидӘқ мҰна:

مُحَالَسْتْ سӘр-бӘр بَرَاهِ صَفَا ٭ ظَفَرْ بُرْدَنْ جُزْ دَرْ پَىِ مُصْطَفٰى
ңаүидасҰн бӘрауҰздан ң&птаүан. çүни, АрдаңтҰ ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) дақүҰаÇт, бнан тҰс жіне сонҰқ ӘзӘмен жҚрмеген жаннҰқ наүҰз аңиңат н&рҰна ңол жеткӘзуӘ мҚмкӘн емес. Б&л міселенӘқ сҰрҰ мҰнада. АрдаңтҰ ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.) Хатамул ЮнбиÇю(Еқ соқүҰ ПайүамбармӘнӘқ дай-аң АллаҒ бҚкӘл адамзатңа +з с+зӘн сол КӘсӘ (с.а.у.)арңҰлҰ жеткӘзӘп т&р. Ендеше, адамзат ОнҰқ дақүҰл жолҰнан тҰс кете алмайдҰ. Жіне СонҰқ байраүҰнҰқ астҰнда болуҰ шарт. Сондай-аң, транстҰң жаүдайдаүҰ бӘр адالْحَكнӘқ ңайшҰлҰңтҰ ірекеттерӘ мен с+здерӘ ҚшӘн жауаптҰ емес. Эім адамда кейбӘр нізӘк сезӘмдер бар, шектеуге келмейдӘ. Сол сезӘм ңозүан кезде Шариүатңа ңарсҰ келдӘ деп жауапңа тартҰлмайдҰ. АдамдаүҰ ондай сезӘмдер шектеуге ِه۪ وَмей, ерӘкке баүҰнбай, тӘптӘ аңҰлүа да ң&лаң аспай кетедӘ. ЖҚректӘ де аңҰлдҰ да тҰқдамайдҰ. Ондай сезӘм ңозүан кездею(сол уаңҰтңа үана тін)>ол адам шариүатңа ңайшҰ келуӘмен дҚниеқ от брежеден тҚсӘп ңалмайдҰ, ҚзӘрлӘ боп саналадҰ. БӘраң, бӘр шартҰ бар. ШариүаттҰқ аңиңаттарҰ мен ИманнҰқ шарттарҰна ңарсҰ шҰүҰп жоңңа шҰүаруүа, менсӘнбеуге, мазаң етуге болмайдҰ. кӘмдердӘ орҰндамаса да олардҰ д&рҰс деп мой мойҰнкерек. Юйтпесе, ілгӘ сезӘмдерге берӘлӘпю(АллаҒ саңтасҰн)>ШариүаттҰқ берӘк ҚкӘмдерӘне ңарсҰ келӘп, олардҰ жоңңа шҰүарудҰ меқзейтӘн жаүдайда жҚен артлдҰраудҰқ белгӘсӘ.
— 513 —

ТҚйӘн: Шариүат шеқберӘнӘқ сҰртҰна шҰүҰп кететӘн тариңатшҰлар екӘ тҚрлӘ боладҰ. БӘрӘншӘсӘ:ю(ЖоүарҰда айтҰлүандай)>транстҰң жаүдайүа, белгӘлӘ бӘр кҚйге бой алдҰрадҰ не болмаса адамндӘ. СоӘ мен ҰңтиÇрҰн тҰқдамай кететӘн нізӘк сезӘмдердӘқ жетегӘнде шариүат шеқберӘнен шҰүҰп кетедӘ. БӘраң, б&л шариүаттҰқ ҚкӘмдерӘн жаңтҰрмау, олардҰ ңаламау емес. БілкӘм, ҰңтиÇрсҰз жаүдайда тірк етуге міжбҚр ңаладҰ. , дене іулиелер бар. КейбӘр атаңтҰ іулиелер де уаңҰтша б&лардҰқ арасҰнда болүан. КейбӘр аңиңатшҰл іулиелер м&ндайлардҰ тек ңана Шариүат шеқберӘнен емес, тӘптӘ Ислам шеқберӘнен шҰүҰп кеттӘ деп ҚкӘм шҰүарүан. БӘраң, бӘр шартҰҰналарМ&хаммед (с.а.у.) жеткӘзген ҚкӘмдердӘқ ешңайсҰсҰн жоңңа шҰүармауҰ керек. ОлардҰ ойламай, ңҰзҰңпай, бӘле алмай, бӘлмей жҚруӘ мҚмкӘн. БӘле т&ра ңабҰл етпесе болмайдҰ.

ЕкӘншӘ тҚрَاسْتَиңат пен аңиңаттҰқ ліззатҰна берӘлӘп, б&лардан ілдеңайда жоүарҰ т&рүан шариүи аңиңаттардҰқ ліззатҰна ңол жеткӘзе алмаүандҰңтан , ліззатҰ жоң ресмий оқайірсе деп ойлап оүан селңос ңарайдҰ. Барүан сайҰн шариүаттҰ сҰртңҰ бӘр ңабҰң деп ойлайдҰ. Үол жеткӘзген аңиңатҰн еқ негӘзгӘ маңсат деп ойлайдҰ. "МенӘқ тапңанҰм осҰ, мен ҚшӘн осҰ жеткӘлӘктӘ" дейдӘ. Шариүат Қолар кӘне ңайшҰ келетӘн ірекеттер жасайдҰ. Б&лардҰқ арасҰнда аңҰлҰнан алжаспаүандар жауапңа тартҰладҰ. Олар ң&рдҰмүа кетӘп барадҰ. ТӘптӘ, бӘразҰ шайтанүа масңара болуда.

Т+ртӘншӘ т&жҰрҰм: АдасушҰлар мен бидүаүҰн бептардҰқ ӘшӘнде кейбӘр адамдар бар. М&сҰлман ҚмметӘ олардҰ ңабҰл к+редӘ. Солар сиÇңтҰ кейбӘр адамдар бар. СҰрт ңараүанда ешбӘр айҰрмашҰлҰңтарҰ жоң болүанҰмен Қммет олардҰ ңабҰл к+ (р.а.. ОсҰүан тақ ңалатҰнмҰн. МҰсалүа: Мутезиле мазҒабҰндаүҰ Замахшери ңиҰс кеткенӘне ңарамай, +з к+зңарасҰнда табандап т&рүан бӘреу болса да ЮҒли СҚннеттӘқ аңиңатшҰлдарҰ онҰқ сол ңарсҰлҰңтарҰна байланҰстҰ онҰ кіпӘр санап, сҰртңа теппейдӘетӘп та ң&тңарҰп ңалуүа тҰрҰсадҰ, Оүан ңараүанда ілдеңайда тіуӘрӘ Мутезиле имамҰ Али Хуббеин секӘлдӘ кӘсӘлердӘ сҰртңа ңаүҰп, дӘннен шҰңңан деп санауда. заң уаңҰт бойҰ б&л сҰрдҰ тҚсӘне алмай жҚрдӘм. АллаҒтҰқ жарҰлңауҰмен кейӘн тҚсӘндӘм. За ХазӘрдӘқ ЮҒли СҚннетке деген ңарсҰлҰүҰ +зӘ тура санаүан жолҰндаүҰ аңиңатңа деген махаббаттан туҰндауда екен. çүни, міселен АллаҒтҰ шҰнайҰ піктеу - онҰқ ойҰнша

— 514 —

хайуандар +з ӘстерӘн +здҰ баÇнратадҰ деген тҚсӘнӘк арңҰлҰ боладҰ. ЮҒли СҚннеттӘқ амалдардҰ жарату міселесӘндегӘ ңаүидасҰн ңабҰл етпеуӘ, ОнҰқ Хаң ТаүаланҰ піктеуге деген махаббатҰнан туҰндайдҰ екен. нӘм арле мазҒабҰнҰқ басңа имамдарҰнҰқ ЮҒли сҚннетке ңарсҰ келулерӘ аңиңатңа деген махаббаттан емес. ЯздерӘнӘқ ңҰсңа аңҰлдарҰ ЮҒли СуннеттӘқ жоүарҰ дірежедегӘ ңаүидаларҰна жете алмаүандҰңтан. Жіне ЮҒли СуннеттӘқ кеқ ауңҰмдҰ зақдарҰ ӘнӘқ иқ тар ойларҰна сҰймаүандҰңтан. Сол зақдардҰ жоңңа шҰүаратҰндҰңтан олар да сҰртңа ңаүҰлүан. ОсҰ Келам ӘлӘмӘндегӘ Мутазила +кӘлдерӘнӘқ ЮҒли СҚннет уіл Жамаүатңа ңарсҰлҰңтарлҰң детҰ, кейбӘр СҚннеттен тҰс тариңат +кӘлдерӘнӘқ ңарсҰлҰңтарҰ да екӘ нірседен туҰндайдҰ.

БӘрӘншӘсӘ: Замахшари секӘлдӘ +з жаүдайҰна, +з &станҰмҰна ңаттҰ байлануҰ себептӘ ізӘрге +зӘ ліззатҰн ала алмаүан Шариүат ідептерӘне селңостҰң таладҰ. .

ЕкӘншӘсӘ болса: АстаүфируллаҒ! Шариүат ідептерӘ тариңат ңаүидаларҰмен салҰстҰрүанда мақҰзсҰз деп ңарайдҰ. ЯйткенӘ, тар тҚсӘнӘктерӘ ондай кеқ ауңҰмдҰ жан рахаша жаүмти алмайдҰ, онҰқ аласа орнҰ сондай жоүарҰ ідептерге жете алмай жҚр...

СЕГӨЗӨНШӨ АНұҮТАМА. "СегӘз ңатердӘ" анҰңтап бередӘ.

БӘрӘншӘсӘ: ПайүамбарҰмҰздҰқ к+ркем сҚннеттерӘне мойҰнс&нудҰ жолүа ңоÇ алмаүан кейбӘр Ә босаулук іулиелӘктӘ ПайүамбарлҰңтан артҰң ңоŞ арңҰлҰ ңатерге &рҰнадҰ. ЖиҰрма т+ртӘншӘ жіне ОтҰз бӘрӘншӘ С+здерде ПайүамбарлҰңтҰқ ңаншалҰңтҰ жоүарҰ екендӘгӘ ол іулиелӘктӘқ онҰмен салҰстҰрүанда ңаншалҰңтҰ к+мескӘ екендӘгӘ ділелденген болатҰн.

а к+п ӘсӘ:>ТариңатшҰлардҰқ кейбӘр асҰра сӘлтеушӘ іулиелерӘн Сахабалардан артҰң к+ру, тӘптӘ ЮнбиÇ дірежесӘнде к+ру себептӘ ңатерге &рҰнадҰ. Он екӘншӘ жіне ЖиҰрма жетӘншӘ С+зде Сахабалар жайлҰ ңосҰмшада наңтҰ ділелденген. ПайүамбарҰмҰзбен)>к+р.у.) с&хбаттасу нісӘп болүан Сахабаларүа іулиелӘк жолмен жету мҚмкӘн емес. ОлардҰқ Сахабалардан асҰп кетуӘ мҚмкӘн емес. Юулиелер ешңашан да ЮнбиÇларүа жете алмайдҰ.

шӘншӘсӘ: ТариңаттҰқ ңаүидаларҰн берӘк &стап асҰра сӘлтеушӘлер, , ҮадиттаүҰ ідептерӘ мен ңаүидаларҰн СҚннеттен артҰң к+рӘп, СҚннетке ңайшҰ ірекеттерге барадҰ. СҚннеттӘ орҰндамаса да тариңат

— 515 —

ідептерӘн тастамайдҰ. ОсҰлайша, Шариүи ідептерге сру арңҰң танҰтҰп ңатерге &рҰнадҰ. К+птеген С+здерде ділелденгенӘндей Имам Һазали, Имам Раббани сҰндҰ аңиңатшҰл іҒли тариңат бҰлай дейдӘ: БӘр үана СҚннетке бойс&ну арңҰлҰ ңол жеткӘзер сауап жекД&үанҰдӘк ідептӘқ жҚзӘн орҰндаүаннан артҰң. БӘр парҰздҰқ мҰқ сҚннеттен артҰң болуҰ сҰндҰ бӘр СҚннет те мҰқ сопҰлҰң ідеттен артҰң.

Т+ртӘншӘсӘ: КейбӘр асҰра сӘет Аст сопҰлар ИлхамдҰю(ШабҰт)>уахи секӘлдӘ деп ойлайдҰ. Илхам да уахидӘқ бӘр тҚрӘ деп ойлап ңатерге &рҰнадҰ. УахидӘқ дірежесӘ ңаншалҰңтҰ жоүарҰ жіне ауңҰмҰ кеқ, киелӘ, ал илхамю(шабҰт)>оноладҰ.алҰстҰрүанда ңаншалҰңтҰ тар, к+мескӘ екендӘгӘ Он екӘншӘ С+зде жіне Ү&раннҰқ м&үжизалҰүҰна ңатҰстҰ ЖиҰрма бесӘншӘ С+зде жіне басңа да Рисалелерде наңтҰ ділелденген.

БесӘншӘсӘ: Тариңат сҰрҰн тҚсӘнбеген кейбӘр сопҰлар ілсӘздердӘ ңуа. СондсалүҰрттардҰ ң&лшҰндҰру жіне к+п ңҰзмет етуден туҰндайтҰн шаршау мен машаңаттҰ жеқӘлдету ҚшӘн с&рамай берӘлген ліззаттар мен н&рлардҰ, кереметтердӘ хош к+рӘп, ҰнтҰң болуда. ОлардҰ ң&лшҰлҰңтан, ңҰзметтендан атрден артҰң к+рӘп ңатерге &рҰнадҰ. ОсҰ рисаленӘқ АлтҰншҰ анҰңтамасҰнҰқ ҚшӘншӘ нҚктесӘнде ңорҰта айтҰлүан жіне +зге де С+здерде наңтҰ ділелденгенӘндей: Б&л дҚние ңҰзмет орнҰ, аңҰ алатҰн жер емес! Б&л жерде аңҰ талап еткендер, баңи т&раңтнде осстердӘ піни, уаңҰтша нірселерге айналдҰрумен бӘрге дҚниенӘқ міқгӘ т&ра беруӘн ңалайдҰ. ұнтҰзарлҰңпен берзахңа к+қӘлӘ аумайдҰ. ДҚниелӘк +мӘрдӘ &натардай боладҰ. ЯйткенӘ, +зӘндӘк бӘр аңҰреттӘ осҰ жерден табадҰ.

АлтҰн жоң. ЮҒли аңиңатңа жатпайтҰн кейбӘр іҒли сулук, іулиелӘк дірежелердӘқ к+рӘнӘстерӘ мен кейбӘр ҚлгӘлерӘн кеқ, ауңҰмдҰ, негӘзгӘ дірежелермен шатастҰрҰп ңатерге &рҰнадҰ. ЖиҰрма т+ртӘншӘ С+здӘқ екӘншӘ б&таүҰнда жіне +зге де С+здердубубиеҰ ділелденгенӘндей; МҰсалүа КҚн, к+птеген айналар арңҰлҰ санҰ артҰп, мҰқдаүан мисали кҚндер кідӘмгӘ кҚн сиÇңтҰ жарҰң пен ңҰзуүа ие боладҰ. БӘраң, сол мисали кҚндер наүҰз кҚнмен салҰстҰрүандаке ар лсӘз. Сол сиÇңтҰ ПайүамбарлҰң пен &лҰ іулиелӘк маңамдардҰқю(орҰндардҰқ) маңамдар к+леқкелерӘ бар. ЮҒли сулук соларүа шҰүҰп, +зӘн сол &лҰ іулиелерден де жоүарҰ к+редӘ, тӘптӘ Пайүамбарлардан да жоүарҰ кеттӘм деп ойлайдҰ, ңатерге &рҰн толҰңл, ендӘ бҚкӘл сол айтҰлүан ңауӘптерден

— 516 —

зиÇн шектеудӘқ жолҰ - ИманнҰқ шарттарҰ мен ШариүаттҰқ негӘздерӘн ірдайҰм ҚлгӘ жіне негӘз етӘп, +зӘнӘқ к+ргендерӘ мен жан рахатҰнбасңа арүа ңайшҰ келетӘн т&старҰн айҰптау болмаң.

ЖетӘншӘсӘ:>Рухани самүауданю(сулук)>жанҰ рахат тауҰп, ліззат алатҰн кейбӘр кӘсӘлер б&л ӘсӘне маңтанеп бӘлзданҰп, адамдардҰқ +зӘне мін беруӘн, +зӘне жебеу болуҰн +тӘнудӘ. ШҚкӘр етӘп жалбарҰнудан, пендешӘлӘктен аулаң болудан артҰң к+рӘп ңатерге &рҰнадҰ. Ал, негӘзӘнде еқ жоүарүҰ міртебе М&сӘктӘлтӘ (с.а.у.) ҚлгӘ т&тҰп ң&лшҰлҰң ету. Б&л "Махбубиет" деп аталадҰ. Ал ң&лшҰлҰңтҰқ еқ негӘзгӘ мінӘ ниÇз ету, шҚкӘр ету, жалбарҰну, ңорңҰнҰш пен ҚмӘтда анаҰнда +з ілсӘздӘгӘн сезӘну, халҰңтан бас тарту арңҰлҰ кімӘл аңиңатңа ңол жеткӘзедӘ. КейбӘр, &лҰ іулиелер рухани самүау кезӘндегӘ к+пшӘлӘкке тҚсӘнӘ ңайтақгӘмелер мен маңтанҰшңа уаңҰтша +з ҰңтиÇрҰнсҰз кӘрген. БӘраң, м&ндай Әске +з еркӘмен барүандарүа еруге болмайдҰ. Олар +здерӘ тура жолда болүанҰмен басңалардҰ тура жолүа сала алмайдҰ. СондҰңтан, оларүа еруге болмайдَبِّ اСегӘзӘншӘ ңатер:>ЯзӘнӘкӘн үана д&рҰс к+ретӘн кейбӘр ңҰзба іҒли сулук аңҰретте ҚзӘп жейтӘн іулиелӘк жемӘстерӘн осҰ дҚниеде жегӘсӘ келедӘ. а кӘта самүау кезӘнде солардҰ ңалап ңатерге &рҰнадҰ.

Ал,

وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا اِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ
сҰндҰ аÇттар арңҰлҰ бӘлдӘрӘлгенӘндей жіне к+Әр етк С+здерде наңтҰ ділелденгендей міқгӘлӘк ілемдегӘ бӘр үана жемӘс, піни дҚниенӘқ мҰқ баңшасҰнан артҰң. СондҰңтан, ол берекелӘ жемӘстӘ б&л жерде жемеу керек. Егер, с&рамай-аң берӘлӘп жатса шҚкӘр ету керек. СҰйлҰң ҚшӘн емес ң&лшҰндҰру ҚшӘн ّٰهُ بен АллаҒтҰқ жарҰлңауҰ деп ңабҰлдауҰ керек.

ТОҺұЗұНШұ АНұҮТАМА: ТариңаттҰқ к+птеген жемӘстерӘ мен пайдаларҰнҰқ тек "ТоүҰзҰ" үана ңорҰта айтҰлмаң.

БӘрӘншӘсӘ: МіқгӘлӘк баңҰттҰқ, міқгӘлӘк ңазҰналардҰқ кӘлттерӘ мен б&у УіссҰ жіне кенӘ болүан Иман аңиңаттарҰнҰқ сҰрҰ тура баүҰттаүҰ тариңаттар арңҰлҰ ашҰлҰп, айнелÇңин дірежесӘнде к+рӘнуӘ.

ЕкӘншӘсӘ: Адам деген мішиненӘқ орталҰүҰ, ңозүаушҰ кҚшӘ болүан жҚректӘю(к+қӘлдӘ)>тариңат арңҰлҰ Әске ңосҰп, сол ірекетпен басақ бӘрадами сезӘмдердӘ ңозүап, +з жаратҰлҰсҰна сай - наүҰз адам болу.

шӘншӘсӘ: Берзах пен АңҰрет ілемӘне сапар шегерде тариңат тӘзбектерӘнӘқ бӘрӘне ңосҰлҰп, сол н&рлттҰ үаенмен міқгӘлӘк жолҰнда

— 517 —

жолдас болу, сондай-аң жалүҰздҰңтҰқ ҚрейӘнен ң&тҰлҰп, уайҰмдар мен кҚміндардҰқ шабуҰлҰна ңарсҰ сол топтҰқ бӘрлӘгӘне арңа сҚйеп, барлҰң &стаздарҰн кҚштӘ ділел, ңуаттҰ айаң тобтӘнде к+рӘп, ойүа келген ілгӘндей б&рҰс пӘкӘр, кҚміндардҰ сол айүаңтар арңҰлҰ тойтару.

Т+ртӘншӘсӘ: ИмандаүҰ МаүрифетуллаҒю(АллаҒтҰ танҰп бӘлу)>жіне сол МаүрифетуллаҒтаен, бӘаббаттуллаҒтҰқю(Аллаүа деген махаббат)>ліззатҰн саф тариңат арңҰлҰ тҚсӘну жіне сол тҚсӘнӘк арңҰлҰ дҚниенӘқ шексӘз ҚрейӘнен жіне мҰна үаламдаүҰ адамнҰқ шҰнайҰ жалүҰздҰүҰнан ң&тҰлу. ЕкӘ жиҒаннҰқ баңҰтҰ мен ңайүҰсҰз ліззатҰңтҰқйсӘз ж&банҰш, шҰнайҰ жан рахатҰ наүҰз баңҰт Иман мен Ислам аңиңаттарҰнда екендӘгӘн к+птеген С+здерде ділелденгенбӘз. ЕкӘншӘ С+зде айтҰлүандай Иман +з бойҰнда ЖаннаттаүҰ Тубар.]

%нҰқ дінӘн саңтайдҰ. МӘне, тариңаттҰқ тірбиесӘ арңҰлҰ сол дін +сӘп-+недӘ, +ркендейдӘ.

БесӘншӘсӘ: Шариүат &сҰнҰп отҰрүан нізӘк аңиңаттардҰ тариңат арңҰлҰ АллаҒтҰ зӘкӘр ету арңҰлҰ туҰндмӘзге к+кӘректӘқ оÇнуҰ арңҰлҰ сезӘну, ңадӘрӘн бӘлу... Сол кезде ң&лшҰлҰңңа ңиналмай, керӘсӘнше ң&лшҰнҰспен үибадат жасайдҰ.

АлтҰншҰсҰ: НаүҰз жан рахатН&р артҰнҰштҰңңа, уайҰмсҰз ліззат пен ҚрейсӘз ж&банҰшңа шҰнайҰ себеп жіне дінекер болар тіуекелге, тіслӘм мен риза дірежесӘне ңол жеткӘзу.

ЖетӘншӘсӘ: Тарңиүала кӘрудӘқ еқ мақҰздҰ шартҰ, еқ ңҰмбат нітижесӘ болүан ҰңҰлас арңҰлҰ жасҰрҰн ширктеню(АллаҒңа серӘк ңосу)>жіне риÇ мен жасандҰлҰң сҰндҰ нашар ңҰлҰңтардан арҰлу.

Жіне тариңат амалдарҰнҰқ мінӘ болүан ніпсӘнӘ тазарту арңҰлҰ ніпсӘсӘ мен менмеңасиетқ ңауӘптерӘнен ң&тҰлу.

СегӘзӘншӘсӘ: Тариңат - ЖҚрекпен зӘкӘр ету, аңҰлмен ой жҚгӘрту арңҰлҰ ңол жеткӘзӘлетӘн АллаҒңа жаңҰндау жіне ірдайҰм СонҰқ алдҰнда т&рүанҰн сезӘну. ӨзгӘ ниеттердӘқ арңасҰнда ңарапайҰм ідеттерӘн үибн мірт айналдҰру. ДҚниелӘк ӘстердӘ аңҰреттӘк амалдар есебӘне +ткӘзӘп, +мӘр байлҰүҰн д&рҰс пайдалану. ЯмӘрӘнӘқ ір сітӘн міқгӘлӘк +мӘрдӘқ +нӘмдерӘн беретӘн дінге айналдҰру.

ТоүҰзҰншҰсҰ: ЖҚрекпен рудан)>самүаую(сулук)>жіне рухани кҚрес нітижесӘнде рухани даму арңҰлҰ кімӘл адам болуүа тҰрҰсу. çүни, наүҰз мҚмӘн, наүҰз м&сҰлман болу. çүни, тек сҰрт к+рӘнӘсӘ

— 518 —
үана емес, шҰнайҰ Иман мен Ислам аңиңаттарҰна ңол жеткӘзу. çүни, мҰна үае жінебӘр жаүҰнан үаламнҰқ уікӘлӘ ретӘнде тӘкелей ЖаратушҰ Хаңңа ң&л болу жіне с+зӘн тҰқдаушҰ болу, дос болу жіне айна болу жіне +зӘнӘқ еқ тамаша жаратҰлҰс екендӘгӘн к+рсете бӘлу арңҰлҰ адам баласҰнҰқ перӘштелерден атҰ ренкенӘн ділелдеу. Жіне ШариүаттҰқ Иман жіне амал ңанаттарҰмен жоүарҰ дірежелерге самүау жіне б&л дҚниеде міқгӘлӘк баңҰтңа мін беру. ТӘптӘ, сол баңҰтңа ңауҰшірселеْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلَى الْغَوْثِ الْاَكْبَرِ ف۪ى كُلِّ الْعُصُورِ وَ الْقُطْبِ الْاَعْظَ. онҰқ كُلِّ الدُّهُورِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ ۨالَّذ۪ى تَظَاهَرَتْ حِشْمَةُ وَلَايَتِه۪ وَ مَقَامُ مَحْبُوبِيَّتِه۪ ف۪ى مِعْرَاجِه۪ وَ اِنْدَرَجَ كُلُّ الْوَلَايَاتِ ف۪ى ظِلِّسِرَ اَاجِه۪ وَ عَلٰٓى اٰلِه۪ وَ صَحْبِه۪ٓ اَجْمَع۪ينَ اٰم۪ينَ وَ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَ
— 519 —

ҮОСұМША

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ

[Б&л кӘшкене ңосҰмшанҰқ с+здемақҰздҰлҰүҰ бар. КӘмге де болсҰн пайдалҰ]

Хаң Таүалаүа апаратҰн жолдар бек к+п. БарлҰң хаң жолдар Ү&раннан бастау аладҰ. БӘраң, хаң жолдар +зара б+лӘнедӘ. КейбӘреуӘ басңаларүа ңараүансаттарү&рлҰм ңҰсңа, +те сенӘмдӘ ірӘ жалпҰүа ортаң болҰп келедӘ. Сондай жолдардҰқ ӘшӘнде таÇз &үҰмҰммен Ү&рандҰ пайдалана отҰрҰп салүан жолҰм бар. Ол "ілсӘздӘк", "паңҰрлҰң", "мейӘрӘмдӘлӘк" жіне "тереқ ой-толүанҰс" жолҰ деондай адҰ.

Иі, ілсӘздӘк деген үашҰңтҰң секӘлдӘ, тӘптӘ ол, одан да саламаттҰ. Ү&лшҰлҰң арңҰлҰ АллаҒтҰқ сҚйӘктӘ ң&лҰна айналдҰрадҰ. ПаңҰрлҰң, ол да АллаҒтҰқ "Рахман" есӘмӘне ңол жеткӘзедӘ. МейӘрӘмдӘлӘк, ол да үашҰңтҰң секӘлдӘ, тӘптӘ оданай уідкен сара жол, дақүҰл деуге боладҰ. Ол, пенденӘ АллаҒтҰқ "Рахим" есӘмӘне табҰстҰрадҰ. ТіфіккҚр, Çүни пӘкӘрлеу, толүану, ол да үашҰңтҰң секӘлдӘ, тӘптӘ одан да бай, ілдеңайда жарңҰн, анаү&рлҰм дақүҰл, кеқберекеОл, пенденӘ АллаҒтҰқ "Хаким" есӘмӘне б+лейдӘ. Б&л жолҰмҰз "Хафи" тариңаттарҰ секӘлдӘ "літайф-Ұ үашара" секӘлдӘ он адҰмнан т&рмайдҰ. Немесе "ЖаҒри" тариңаттарҰ секӘлдӘ "нуфус-Ұ сайналадеп аталатҰн жетӘ адҰмүа негӘзделмеген. Б&л жол "т+рт адҰмнан" т&радҰ. çүни т+рт аттаса маңсатңа жеткӘзедӘ. М&нҰ "тариңат" емес "шариүат т&тҰниңат" деп атаүан ж+н болар. Үате тҚсӘнӘп ңалмақҰз, б&л айтҰлҰп отҰрүан "ілсӘздӘк", "паңҰрлҰң", "кемшӘлӘк" жаңтарҰн пенде Хаң ТаүаланҰқ алдҰнда к байңамойҰндау деген с+з. Юйтпесе жасандҰлҰңңа салҰнҰп, олардҰ ж&рттҰқ алдҰнда жайҰп салҰп, халҰңңа к+рсету деген емес.

Б&л ңҰсңа жолдҰқ ереже-шартҰ мҰнау: СҚнлтҚстӘмҰңтап &стану, парҰздардҰ орҰндау, Қлкен кҚнілардҰ тіркӘ ңҰлу, жіне аса мін берӘлетӘн нірсе, намаздҰ "таүдил-Қл іркінмен" оңу Çүни шарттарҰн толҰң орҰндап, байҰппен оңу, намаздҰ байланда тісбихат оңу.

— 520 —
БӘрӘншӘ адҰмүа:
فَلَا تُزَكُّٓوا اَنْفُسَكُمْ

аÇтҰ ишара ңҰладҰ.

ЕкӘншӘ адҰмүа:
وَلَا تَكُونُوا كَالَّذ۪ينَ نَسُوا اللّٰهَ فَاтасңа هُمْ اَنْفُسَهُمْ

аÇтҰ ишара ңҰладҰ.

шӘншӘ адҰмүа:
مَٓا اَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللّٰهِ وَمَٓا اَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ

аÇтҰ ишара ңҰладҰ.

Т+ртӘншӘ адҰмүа:
كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْ шҰнайÇтҰ ишара ңҰладҰ.
ОсҰ аталүан т+рт адҰмүа ңҰсңаша тҚсӘнӘктеме жасайҰң:

БӘрӘншӘ адҰмда:

فَلَا تُزَكُّٓوا اَنْفُسَكُمْ

аÇтҰ ишара еткенӘндей пенде ніпсӘсӘн Çүни +зӘн ешңашан аңтамауҰ кереӘр аңикенӘ, пенде жаратҰлҰсҰнан ніпсӘсӘн жаңсҰ к+редӘ. Адам бірӘнен б&рҰн, тӘкелей +зӘн жаңсҰ к+редӘ, басңалардҰ +з ніпсӘсӘне пида етедӘ. АлланҰ мадаңтауүа үана жарасар ірекет пен ніпсӘсӘн маңтайдҰ. Ү&дайүа жарасатҰн й пенд арңҰлҰ ніпсӘсӘн кемшӘлӘк атаулҰдан ада к+рӘп, ніпсӘсӘн барҰнша аңтауүа тҰрҰсадҰ. ҮолҰнан келсе кемшӘлӘгӘн мойҰндамауүа тҰрҰсадҰ. НіпсӘсӘне бейне ң&лдҰң &рүандай шамадан тҰс &лҰңтайдҰ.

ТӘптӘ, табиүатҰнда ЖаратушҰ ИемӘ жаратктеп, мадаңтасҰн, &лҰңтасҰн деп берӘлген ңабӘлеттердӘ ніпсӘсӘне ж&мсап

مَنِ اتَّخَذَ اِلٰهَهُ هَوٰيهُ

аÇтҰнҰқ сҰрҰна &рҰнадҰ. ЯзӘн үана к+рӘп, +зӘне үана сенӘп, +зӘн үана &нататҰн боладҰ.

МӘне, б&л жаүдайдан ніпсӘнӘ ң&тңарудҰқ жолҰ, ң&лдҰңап ңалудҰқ тісӘлӘ; ніпсӘсӘн аңтамау, онҰқ кемшӘлӘктерӘн к+ру.

ЕкӘншӘ адҰмда:
وَلَا تَكُونُوا كَالَّذ۪ينَ نَسُوا اللّٰهَ فَاَنْسٰيهُمْ اَنْفُسَهُلْكِ деп дірӘс бергенӘне сійкес, ніпсӘ жалпҰ +зӘн істе &мҰтңан, +зӘнен хабарҰ жоң бейңам бӘреу. Егер оүан +лӘм туралҰ айтса онҰ дереу басңаүа сӘлтейдӘ. АÇңталудҰ, айҰрҰлудҰ к+рсе д&мҰтңҰегендей сҰқай танҰтадҰ. Ж&мҰс кезӘнде, бӘр ңиҰндҰң, бӘр бейнет шҰңса +зӘн жасҰрҰп, басҰн б&үа ңаладҰ, ал бӘраң аңҰ алатҰн, ліззат берӘлетӘн
— 521 —

кезде +зӘн ідҰ ірбҰтпай, тӘптӘ алдҰна жан салмай бірӘнен б&рҰн алүа &мтҰлҰу, жҚгенсӘз ніпсӘнӘқ ңҰлҰүҰ. Б&л жаүдайдан ніпсӘнӘ тазартҰп, онҰ тірбиелеу ҚшӘн осҰүан ңарама-ңайшҰ ірекет ету керек. çүни, ніпсӘсӘн &мҰтар кездеӘгӘ, іау керек. çүни ліззат алҰп, рахаттанарда +зӘн &мҰтҰп, ал +лӘмде жіне ңҰзмет шҰңңанда &мҰтпау, ңҰзметтӘ ойлау.

шӘншӘ адҰмда:
مَٓا اَصَابَكَ مِ Яз Қлَنَةٍ فَمِنَ اللّٰهِ وَمَٓا اَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ

аÇтҰ ҚйреткенӘндей ніпсӘ ірдайҰм жаңсҰлҰңтҰ +зӘнен деп бӘлӘп маңтанадҰ, амалдар соншаңа сҚйейдӘ. Б&л адҰмда ніпсӘнӘқ тек ңана кемшӘлӘктерӘн, айҰптарҰн, бейшара ілсӘз, паңҰр екенӘн к+рӘп, ал барлҰң кемелдӘктер мен жаңсҰлҰңтар ФатҰр-Ұ ЗҚлжілал сҰйүа Ұ батҰн нҰүметтер деп бӘлӘп, маңтанудҰқ орнҰна шҚкӘршӘлӘк ету, +зӘн дірӘптеудӘқ орнҰна хамд етуӘ керек. Б&л міртебедегӘ ніпсӘнӘ тазартудҰқ жолҰ

قَدْ اَفْلَحَ مَنْ زَكّٰيهَا

аÇтҰнҰқ сҰрҰмен,ңҰлҰ ОӘлӘк кемелсӘздӘктен шҰүатҰнҰн бӘлу, кҚштӘ ілсӘздӘкте байлҰңтҰ паңҰрлҰңта деп бӘлу.

Т+ртӘншӘ адҰмда:

كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهُ

аÇтҰ дірӘс бергенӘндей, ніпсӘ +зӘн емӘн еркӘн, тіуелсӘз, +здӘгӘнмҰз, омҰн деп бӘледӘ. СондҰңтан, белгӘлӘ бӘр маүҰнада Рубубиет даулайдҰ. ТабҰнуүа лайҰң ЖаратушҰсҰна ңарсҰ ңастҰң ңҰлүандай бас к+теруге дайҰн т&радҰ.

МӘне, ніпсӘ мҰна т+мендегӘ аңиңаттҰ тереқ пайҰмдаса үанана. БӘң&тҰладҰ. Аңиңат мҰнау: БарлҰң нірсе, +зӘ-+зӘмен ңалар болса Çүни "маүҰна-и исми" т&рүҰсҰнда фіни, тҚкке т&рүҰсҰз, тӘптӘ жоң, +ткӘншӘ нірсе. Ал, бӘраң Жаратңан ИесӘне, онҰқ есӘм-сипаттарҰна айназде, мжаүҰмен ңараүандаю(м&нҰ арапша "маүҰна-и харфи" дейдӘ),>жіне мӘндеткер ретӘнде ңараса, ол к+зге к+рӘнетӘн, назарүа ӘлӘнетӘн, болмҰсңа ие болад жасапНіпсӘнӘқ б&л жаүдайда тазаруҰ, жаманнан арҰлуҰ бҰлай жҚзеге аспаң: "УжудҰнда адем, адемӘнде ужудҰ бар". çүни, ол +зӘн мойҰндап, "мен бармҰн" десе мҚлдем жоң болҰп кетедӘ. Басңаша айтар болсаң, ол +зӘнӘқ жеке болмҰсҰна сенӘп, кетедр үҰп отҰрүан МҚжид-Ә ХаңиңисӘн &мҰтса, +зӘнӘқ болмашҰ жарҰүҰна сенген жарңҰрауҰң ңоқҰз секӘлдӘ, ол да шексӘз жоңтҰңтҰқ, міқгӘге айҰрҰлҰсудҰқ т&қиҰүҰна батҰп,тҰ адаңарақүҰда ңаладҰ. Ал, менмендӘгӘн тастап, негӘзӘнде еш екенӘн, +зӘнӘқ тҚкке т&рүҰсҰз екенӘн ақүарҰп, +зӘнӘқ ЖаратушҰ АллаҒтҰқ айнасҰ, онҰқ есӘмдерӘнӘқ шаүҰлҰсҰ екенӘн к+рсе, мӘне сол кезде ол жалпҰ болмҰс атаулҰүа иекенӘн Ұ жіне +зӘ де шексӘз болмҰсңа ңол жеткӘзедӘ. ЯйткенӘ, болмҰс атаулҰ есӘмдерӘнӘқ шаүҰлҰсҰ, к+рӘнӘсӘ үана болҰп табҰлатҰн Зат-Ұ Уажиб-ул УжудтҰю(АллаҒ)>тапңан жҚрек барлҰң нірсенӘ табадҰ.

СОҢұ

ОсҰ айтҰлүан "ілсӘздӘк", "мейӘадамдҰӘк", "паңҰрлҰң", "толүанҰс" деп аталатҰн &станҰм-жолдҰқ т+рт адҰмҰ жайлҰ, онҰқ мінӘсӘн бӘлгӘқ келсе, аңиңатңа бастар ӘлӘм туралҰ, жіне шариүаттҰқ мін-жайҰн талдап тҚсӘндӘретӘн, сондай-аң, хикметке тортҰң еаннҰқ сҰрҰн шертетӘн, +зӘ жиҰрма алтҰ С+зде айтҰлүан. Б&л жерде бӘр-екӘ нҚктеге ңҰсңаша ишара етемӘз. Ол бҰлай:

Иі, б&л жол ілдеңайда ңҰсңа. ЯйткенӘ, т+рт адҰмнан т&радҰ.

Ні اَعْدӘнӘқ мҚлдем ілсӘз екенӘн ңабҰлдаса дереу ң&дӘретӘ кҚштӘ Хаң Таүалаүа ңолҰн созадҰ. Алайда, еқ +ткӘр жол болүан үашҰңтҰң жолҰ болса, ніпсӘден бетӘ ңайтңанҰмен жалүан ідемӘлердӘ тастап, оларданрдей тн ңол Қзе алмайдҰ. ОлардҰқ жоүалҰп, к+зден таса болатҰнҰна к+зӘ ібден жеткенде үана Махбуб-Ұ ХаңиңидӘю(наүҰз СҚйӘктӘ АллаҒ)>табадҰ. Эім, б&л жол +те саламаттҰ, еш ңаупӘ жоң. ЯйткенӘ, б&л жолда ніпсӘнӘқ руханитҰрсҰқүҰ секӘлдӘ шамасҰнан асҰп, ңозушҰлҰң болмайдҰ. СебебӘ, ніпсӘ +зӘнӘқ бойҰнда ілсӘздӘк, паңҰрлҰң, кемшӘлӘктен басңа ештеқе таппаүандҰңтан шектен шҰңпайдҰ. Эімде тарол жалпҰүа ортаң, Қлкен дақүҰл жол.
ЯйткенӘ, "іҒл-Ә уахдіт-ул уджудшҰлар" секӘлдӘ +зӘн АллаҒтҰқ алдҰнда ірдайҰм сезӘну ҚшӘн: لَٓا مَوْجُودَ اِلَّا هُوَ(АллаҒтан басңа ешкӘм жоң)>деп, ілемдӘ жоңңа шҰүаруүа немесе "іҒл-Ә уахдітрмейдӘҒудшҰлар" секӘлдӘ لَٓا مَشْهُودَ اِلَّا هُوَ деп ңоршаүан ортадан алҰстап, олардҰ естен шҰүарҰп &мҰтуүа міжбҚр болмайдҰ.
— 522 —

кездеседӘ. БӘраң, үаиби кҚштӘқ арнайҰ осҰндай болуҰн ңалауҰ м&ншалҰңтҰ байңалмайдҰ. Б&л айтңандарҰмҰздҰ терӘске шҰүару мҚмкӘн емес болса да, сҰрт к+зге терӘске шҰүарүандай болҰп к+рӘнудӘқ бӘр-екӘ жолҰ жазул БӘрӘншӘсӘ: Сендер келӘсӘп алҰп ідейӘ солай сійкестендӘргенсӘқдер. М&ндай нірсенӘ ідейӘлеп жасау оқай үой деуӘ мҚмкӘн. Б&үан ңарсҰ айтарҰнҰқ аÇӘр дауүа екӘ шҰншҰл куігер жеткӘлӘктӘ. Ал, б&л жерде арнайҰ маңсат та, ңалау да болүан жоң. ЕкӘ-Қш жҰлдан кейӘн барҰп байңадҰң. Б&үан жҚздеген шҰншҰл куігерлер куі. ОсҰүан байланҰстҰ бӘр нірсе айта кетейӘн: Б&. РухаизалҰң керемет Ү&ран ХакӘмнӘқ шешендӘгӘндегӘ м&үжизаларҰ секӘлдӘ емес. ЯйткенӘ, ол дірежеге

— 523 —

ЯйткенӘ, Ү&ран мҰна ілемдӘ жоң деуден, &мҰтңҰзжіне Оулаң болүандҰңтан ол да назарҰн негӘзгӘ міселеге аударҰп, "болмҰс +здерӘ ҚшӘн ңҰзмет жасап жҚрген жоң" деп, олар ЖаратңаннҰқ атҰнан ж&мҰс Әстеп, ОнҰқ к+ркем есӘмдерӘнӘқ айнасҰ болҰп ңҰзмет атңарадҰ. Олар б+ленушӘ маүҰнасҰнда" депҰп т&рүа ірӘп ретӘнде ңарау арңҰлҰ бейңамдҰңтан ң&тҰлҰп, "хузур-Ұ дайҰмиүа" ңолҰ жетедӘ, Çүни +зӘн ірдайҰм ЖаратңаннҰқ алдҰнда екенӘн сезӘнӘп к+қӘлӘ хош, жанҰ жай табадҰ. БарлҰң нірседен Хаң Таүалаүа жӘбертҰн бӘр жол табадҰ.

СонҰмен, б&л жолдҰқ тҚйӘнӘ, болмҰс атаулҰ +з-+зӘне ңҰзмет етуде, демеу оларүа "маүҰна-и исмимен" ңарамау, олар +здерӘ ҚшӘн, +здӘгӘнен жҚариңатннен аулаң болу.

ОТұЗұНШұ ХАТ

Арабша Ишаратул Ижаз тіпсӘрӘ.

ОТұЗ БӨРӨНШӨ ХАТ

ОтҰз бӘр Лема.

ОТұЗ ЕКӨНШӨ ХАТ

ЮдейӘ &йңастҰрмай-аң +леқге &ңсап жазҰлүан Лемаүат рисала тҚсӘнҰқ бӘр атҰ ОтҰз екӘншӘ Лема. С+здер жинаүҰнҰқ соқүҰ жаүҰна енгӘзӘлдӘ.

ОТұЗ ШӨНШӨ ХАТ

АллаҒтҰ танҰстҰрар терезелер ашңан "ОтҰз Қш терезелӘ рисале" едӘ. ТаүҰ бӘр атҰ "ОтҰз ҚшӘншӘ С+з" болүандҰңтан С+здер жинаүҰна енгӘзӘлдӘ. Б&л жинаңтӘқ діедӘ.

— 524 —

Һайби ишаралар жайлҰ

Имам ЮлидҰқ (р.а.) Рисалей-Н&р жайлҰ үайби хабарҰнҰқ бӘр б+лӘмӘ болүан б&л жазбанҰ Сикке-и Тасдиң-Ұ үайби жинаүҰнаҚлайма "Ү&рандаүҰ ишаралар" мен ХазҰретӘ ЮлидӘқ Қш кереметӘ жіне Һаус АүзамнҰқ кереметӘ аттҰ рисалелермен бӘрге сарапшҰлардҰқ маңтаулҰ сараптамаларҰнан +ткендӘктен сот иелерӘнеӘне жірҰп берген едӘ.

Имам ЮлидӘқ (р.а.) Жілжілутиеде Рисалей-Н&р жайлҰ айтңан Қш кереметӘнен сегӘз рімӘзден т&ратҰн бӘр кереметӘнӘқ жетӘншӘ жіне сегӘзӘншӘ рімӘздерӘнӘқ бӘр б+лӘмӘ Сикке-и Тасдиң-Ұ үайби аларҰннҰқ жҚз жиҰрма бесӘншӘ бетӘнен, жҚз отҰзҰншҰ бетӘне дейӘнгӘ б+лӘмӘне енгӘзӘлген.

ЖЕТӨНӨШ РЮМӨЗ: ХазӘретӘ Имам-Ұ Али (р.Ғ.) ңалайша:

وَ بِالْاٰيَةِ الْكُبْرٰى тҰ талّى مِنَ الْفَجَتْ ٭ وَ بِحَقِّ فَقَجٍ مَعَ مَخْمَةٍ يَٓا اِلٰهَنَا ٭ وَ بِاَسْمَٓائِكَ الْحُسْنٰى اَجِرْن۪ى مِنَ الشَّتَتْ ٭ حُرُوفٌ لِ бар. امٍ عَلَتْ وَ تَشَامَخَتْ ٭ وَ اسْمُ عَصَا مُوسٰى بِهِ الظُّلْمَةُ انْجَلَتْ

деп, бӘрӘншӘ жазбасҰ арңҰлҰ ЖетӘншӘ ШуаңтҰ мегзеген едӘ, діл сол секӘлдӘ осҰ жазбасҰмен де Тіфаккурнама ірӘ Тіухидпен ңаттӘқ абаүрифатнама Çүни пӘкӘрлеу, АллаҒтҰ танудҰқ ҚздӘк ҚлгӘсӘ ЖиҰрма тоүҰзҰншҰ арабша ЛеманҰ да меқзеп ишара еткен.

ЕкӘншӘ жазбасҰмен Исм-Ә Аүзам жіне "сікина" деп аталүан АллаҒтҰқ мішҒҚр алтҰ есӘмӘнӘқ аңиңатҰн керемет б БҚкӘл ділелдеген, сондай-аң, ЖиҰрма тоүҰзҰншҰ ЛеманҰқ ӘзӘн ала бере жазҰлүан ОтҰзҰншҰ Лема деп аталатҰн АллаҒтҰқ алтҰ есӘмӘнӘқ т&жҰрҰмдҰ рисалесӘне:

بِاَسْمَٓائِكَ الْحُسْنҰрҰм бِرْن۪ى مِنَ الشَّتَتْ

деген с+йлем арңҰлҰ ишара еткендӘктен ОтҰз бӘрӘншӘ ЛеманҰқ БӘрӘншӘ ШуаүҰ ретӘнде жіне бастан соқҰна дейӘн ірӘптер жайлҰ ӘлӘм деуге болатҰн, Ү&раннҰқ м&үжизасҰ боп саналатҰн рисаленӘ

حُرُوفٌ لِبَهْرَامٍ عَلَتْ وَ تَشَامَайтҰн +зӘмен ишара етӘп, дереу,
— 525 —
وَ اسْمُ عَصَا مُوسٰى بِهِ الظُّلْمَةُ انْجَلَتْ
с+зӘмен де сол ірӘптер жайлҰ сҰр шертетӘн рисаледен, кейӘн Юл-АÇт-ул КҚбра рисалесӘнен т&ратҰн жіне Аса-и Муса деп аталатҰн жіне шҰнҰмен де М&санҰқ (а. +нерӘÇүҰ тірӘздӘ ширк пен адасудҰқ сиңҰрларҰн тоңтатңан, Рисалей-Н&рдҰқ ізӘрге еқ соқүҰ рисалесӘне "Аса-и Муса" деп айдар таүҰп, ишара етӘп маүҰнауи ңарақүҰлҰңтаلٰٓى اң ңҰлатҰнҰн мегзеп сҚйӘншӘлеп хабар беруде.

Иі,

وَ بِالْاٰيَةِ الْكُبْرٰى

с+зӘ арңҰлҰ ЖетӘншӘ Шуаңңа ишараларҰ ңуаттҰ белгӘлермен ділелденгенӘ секӘлдӘ діл сол с+з, басңа мамҰз: БрңҰлҰ расҰнда Рисалей-Н&рдҰқ АÇт-ул КҚбрасҰ саналатҰн жіне к+птеген рисалелердӘқ мін-маүҰнасҰн ңамтитҰн жіне арабша жазҰлүан ЖиҰрма ТоүҰзҰншҰ Лемаүа осҰ с+з "ерге д би-атут тіракиб" ңаүидасҰ бойҰнша ңатҰстҰ болҰп аÇсҰна аладҰ. Олай болса, ХазӘретӘ Имам-Ұ Али (р.Ғ.) б&л жазбадан осҰнҰ к+рӘп ишара ңҰлүан деуге боладҰ.

Эім, баңҰтҰн ара-белгӘлермен Мектубаттан Лемаларүа, онҰқ ӘшӘнде ерекше тҚрде ЛемалардҰқ еқ жарңҰнҰнҰқ с&мдҰң кезеқде жарҰңңа шҰүҰп, сол бӘр ңарақүҰ кҚндерде ңамаудан, +лӘм жазірсеге ң&тҰлу ҚшӘн, ңауӘпсӘздӘкке, сау-сіламаттҰңңа ңауҰшу ҚшӘн, астарлҰ маүҰнамен ХазӘретӘ Имам-Ұ Али (р.Ғ.) +зӘне ңауӘптӘ жаүдайда т&рүан рисаленӘқ авторҰнҰқ атҰнан +зӘ с+йлеп,

وَ بِالْاٰيَةِ الْكُبْرٰى اَمِنّ۪ى مِنَ الْفَجَتْ

Çүни, "О, РаббҰм сӘп ңааңтай г+р! Аман-сау есендӘкке ңауҰштҰр!" деп д&үа етуӘ діл автордҰқ ауҰр кезеқӘне Çүни ЕскӘшіҒир ңаласҰндаүҰ тҚрмеде +лӘм жазасҰна кесӘлуӘ мҚмкӘн кезӘне немесе &заң мерзӘмге сотталу ңаупӘ т+нгенде жазҰлүан ЖиҰрма тоүҰзҰншҰ ЛемаадҰм. зеқӘне теуафук етуӘ арңҰлҰ ол с+з астарлҰ тҚрде, ишарамен бӘлдӘрӘп т&рүандҰңтан бҰлай деуге толҰң ң&ңҰмҰз бар: ХазӘретӘ Имам-Ұ Али (р.Ғ.) да осҰ с+зӘмен ілгӘ маүҰнанҰ меқзеп ишара ңҰлҰп отҰр. Сондай-аң ОтҰзҰншҰ Лема деп аталатҰн АлтҰ Т&ждерӘнӘолүан "Юсма" рисалесӘн к+рӘп,

بِاَسْمَٓائِكَ الْحُسْنٰى
деп, басңа ишаралардҰқ белгӘ-нҰшандарҰмен, ЖиҰрма тоүҰзҰншҰ Лемадан кейӘн басңа да сійкестӘктер арңҰлҰ жінеُهُولِжаүдайүа тап болүан автор, кӘтаптҰқ берекетӘнен ж&банҰш тауҰп, астарлҰ тҚрде ХазӘретӘ Имам-Ұ АлидӘқ (р.Ғ.) тӘлӘмен +зӘне д&үа етӘп Çүни
— 526 —
وَبِاَسْمَٓائِكَ الْحُسْنٰى اَجِرْن۪ى مِنَ الشَّتَتْ
Çүни, "Исм-Ә Аүзам болүан ілгӘ "Юсма" рисалесӘндҰ. ЯйекетӘмен менӘ ңиҰн-ңҰстаудан, ңауӘп-ңатерден саңта! О, РаббҰм!" деуӘ ділме-діл ілгӘ рисаленӘқ жіне автордҰқ жаүдайҰна тіуафук етуӘ астарлҰ тҚрде осҰнҰ бӘлдӘрӘп отҰр жіне ХазӘретӘ Имам-Ұ Али (р.Ғ.) болса м الَّتйҰптан тҚрде ишара еткен деуге негӘз боладҰ.

ЖалпҰ, ДжіжілутиÇнҰқ негӘзӘ уахи екенӘ рас жіне ӘшӘ тола сҰр. ЮрӘ ол болашаңтҰ ңамтҰп, үайҰптан Çүни келешекте болатҰуларҰналардан хабар беретӘнӘ рас. Сондай-аң, Ү&ран назарҰнда б&л үасҰр с&мдҰң үасҰр боп саналадҰ жіне, Ү&ран ҚшӘн Рисалей-Н&р мҰна ңарақүҰ заманда мақҰзҰ зор оңи тоңтае анҰң байңаүанҰмдай, оүан негӘз болар белгӘ-нҰшандар жеткӘлӘктӘ. Сондай-аң, Рисалей-Н&р ДжілжілутиÇнҰқ ӘшӘнен орҰн алүан ірӘ +те мақҰздҰ жерӘнде ардҰқ дҰ. Сондай-аң, Рисалей-Н&р мен онҰқ кӘтаптарҰ сол маңамүа лайҰң ірӘ +зӘ туралҰ хабар беруӘне т&рарлҰң ң&ндҰ тіпсӘр ірӘ ХазӘретӘ Имам-Ұ Али (р.Ғ.) Сирадж-упен +нтуралҰ ашҰң тҚрде хабар бергеннен кейӘн екӘншӘ кезекте, жасҰрҰн тҚрде С+здерден, сосҰн Мектубаттан, сосҰн Лемалардан діл рисалелердегӘ секӘлдӘ бӘҰрмашҰіртӘппен, діл айнҰтпай міртебесӘне ңарай ңуаттҰ нҰшандармен белгӘ берӘп, ХазӘретӘ АлидӘқ (р.Ғ.) ишара еткенӘн ділелдеп т&р. Сондай-аң, жазбанҰқ басҰнда

بَدَئْتُ بِبِسْمِ اللّٰهِ رُوح۪ى بِهِ اهْتَدَتْ ٭ اِلٰى كَشْفِӘлерӘ َارٍ بِبَاطِنِهِ انْطَوَتْ
с+зӘ арңҰлҰ РисалелердӘқ бастамасҰ жіне БӘрӘншӘ С+з деп аталүан بِسْمِ اللّٰهِ рисалесӘн мегзеп хабар бергенӘ секӘлдӘ, "муаззам жами ң ңалҰпҰқ" соқҰнда Çүни &лҰ да мазм&ндҰ ант с+зӘнӘқ рисалелердӘқ соқүҰ б+лӘмдерӘ болүан Лемалар жіне Ш&үалар кӘтабҰн ісӘресе, Тіухид аÇтҰ ЖиҰрлҰ Ү&рҰзҰншҰ арапша тақүажайҰп ЛеманҰ, сондай-аң АллаҒтҰқ алтҰ есӘмӘ жайлҰ жіне Ү&рани ірӘптердӘқ ишараларҰ жайлҰ баÇндайтҰн рисалелердӘ ісӘресе, адасушҰлҰңтҰқ барлҰң маүҰнауи срдҰқ крҰн тоңтататҰн +те ң&ндҰ жіне белгӘлӘ маүҰнада "АÇт-ул КҚбра" атануүа лайҰң ізӘрге еқ соқүҰ Шуаң боп саналатҰн Аса-и Муса секӘлдӘ керемет рисаердӘқ егзеп т&рүандай баÇнҰ +згеше.
— 527 —

Сондай-аң, бӘр міселеге ңатҰстҰ белгӘ-нҰшандар таңҰрҰп ортаң болүандҰңтан сол белгӘ-нҰшандар бӘр-бӘрӘн ңуаттап, ілсӘз де болса ңайнар б&лаүҰн к+рсетӘп бӘр жерге тоүҰсҰп жатадҰ. Юлбетте, осҰ атлүан сжетӘ негӘзге сҚйене отҰрҰп бҰлай деймӘз: ХазӘретӘ Имам-Ұ Али (р.Ғ.) С+здер кӘтабҰна рет-ретӘмен ишара еткенӘ секӘлдӘ жіне Мектубат кӘтабҰнҰқ кейбӘрӘне, Лемалар кӘтабҰнҰқ мақҰздҰ б+лӘмдерӘне ретӘмеизанҰқр бергенӘ секӘлдӘ

بِاَسْمَٓائِكَ الْحُسْنٰى اَجِرْن۪ى مِنَ الشَّتَتْ

с+йлемӘмен ОтҰзҰншҰ ЛеманҰ Çүни дара рисале ЛемалардҰқ еқ соқүҰ б+лӘмӘ "Юсма-и Ситте" рисалесӘн жшңандабаүалап ол туралҰ хабар бередӘ. Жіне

حُرُوفٌ لِبَهْرَامٍ عَلَتْ وَ تَشَامَخَتْ

с+зӘмен де ОтҰзҰншҰ Лемадан кейӘн т&ратҰн Ү&раннҰқ ірӘптерӘнӘқ ишараларҰ тураҰ, ласаленӘ маңтап, ишарамен растап отҰр.

Жіне

وَ اسْمُ عَصَا مُوسٰى بِهِ الظُّلْمَةُ انْجَلَتْ

с+зӘмен де ізӘрге соқүҰ рисале жіне Тіухид пен ИманнҰқ ңолҰнда Аса-и Муса баүҰттӘ тақүажайҰп ңуат пен айүаңтарүа толҰ ңалҰқ рисаленӘ жоүарҰ баүалап рімӘздӘ тҚрде мегзеп к+рсетӘп т&рүандай с+здер пайдаланүан. ОсҰүан баб&рҰнҰтҰ, бӘз сенӘмдӘ тҚрде бҰлай айта аламҰз: ХазӘретӘ Имам-Ұ Али (р.Ғ.) Рисалей-Н&р ірӘ онҰқ мақҰзҰ зор рисале кӘтаптарҰ жайлҰ хаңиңи маүҰна жаүҰмен, астарлҰ тҚрде, ишариерӘ, іи, имали, тілуиҒи тҚрде хабар берген. Ол туралҰ кӘм кҚмінданса ишара етӘлген рисалелерге м&ңиÇт бӘр ңарасҰн! Егер, ҰнсаптҰ бӘреу болса шҚбісӘсте &мйдҰ деп ойлаймҰн.

Б&л жерде, ерекше мін берер жаүҰ ишари маүҰналардҰқ, межази Çүни астарлҰ белгӘ-нҰшандардҰқ +зара реттӘлӘгӘн саңтай отҰрҰп атау-есӘмдердӘқ тӘр мірайланҰстҰ болуҰ.

МҰсалҰ, жиҰрма тоүҰз, отҰз, отҰз бӘр, отҰз екӘ деп санап жатңанда ЖиҰрма тоүҰз, ОтҰз, ОтҰз бӘр, ОтҰз екӘншӘ с+здерге сай атаулармен сондай-аң, іу баста С+здер кӘтабҰ+здердстамасҰ БӘрӘншӘ С+зге ділме-діл "бисмилліҒтҰқ" сҰрҰмен жіне соқҰнда ізӘрге рисалелердӘқ соқүҰсҰнҰна діл сол рисаленӘқ мін-маүҰнасҰн к+рсететӘн +зӘне лайҰң жеке-жеке есӘм-атау берӘп ис.) татуӘ - рас ң&пиÇ тҚрде болса да - +те тамаша ірӘ керемет.

Мен толҰң мойҰндаймҰн, м&ндай маңб&л кӘтаптҰ жарҰңңа шҰүаруүа, ондай н&рүа б+ленуге мҚлдем лайҰң емеспӘн. БӘраң, кӘп-кӘшкене

— 528 —

жіне тҚкке т&рүҰсҰз бӘр дінектен зіулӘм аүаш жараүалар айдҰқ ң&дӘретӘ, онҰқ ідетӘ ірӘ ол ОнҰқ &лҰңтҰүҰн ділелдейдӘ. МенӘқ ант ете отҰрҰп айтпаүҰм:

Рисалей-Н&рдҰ маңтаудаүҰ маңсатҰм, ол Ү&раннҰқ аңиңаттарҰн, иманнҰқ шарттарҰн мҰңтап бекӘтӘп, ділелдеп, ір тарапңа ж жанда ҚшӘн.

РахҰмҰ мол ЖаратушҰма сансҰз шҚкӘр етемӘн, менӘ +зӘн &натпайтҰн адам үҰп жаратңан. НіпсӘмнӘқ айҰп-кемшӘлӘктерӘн ірдайҰм +зӘме к+рсетӘп отҰрадҰ. Сол апарасӘз ніпсӘмдӘ бӘреулерге жаңсҰ к+ргӘзу, &намдҰ болу секӘлдӘ ойлар мҚлдем менде жоң. ҮабӘрдӘқ аузҰнда кезегӘн кҚтӘп т&рүан адамнҰқ артҰна, піни дҚниÇүа Ұ керуп, ңимастҰңпен ңарауҰ тҰм аÇнҰштҰ ірӘ аңҰмаңтҰң ірӘ орнҰ толмас +кӘнӘш, кҚллӘ зиÇн. МӘне, осҰ ниетпен үана иман аңиңаттарҰн жеткӘзушӘ Рисалей-Н&рдҰқ д&рҰс ірӘ хаң екенӘне байланҰстҰ бӘйҰнша е айта кетейӘн:

ДжілжілутиÇ с+зӘ АссириÇ тӘлӘнде "Біди" Çүни "тақүажайҰп" деген маүҰнанҰ бӘлдӘредӘ. РасҰнда, с+здерӘ үажайҰп біди болүан Рисалей-Н&р. ДжілжілутиÇнҰқ т+рӘнен орҰн алҰп онҰқ к+птеген жерӘнде +зӘ жайлҰ хабар берӘлетӘндӘ ЮлгӘ ол "ДжілжілутиÇ" ңасидасҰнҰқ атауҰ да онҰмен ңатҰстҰ к+рӘнедӘ.

Мен, ендӘ тҚсӘндӘм, б&рҰннан берӘ лайҰң болмасам да, маүан таүҰлүан "БідиҚззаман" лаңаб-атҰ менӘкӘ емес екен. Ол Рисалей-Н&рдҰқ маүҰнау&л сабҰ едӘ. СҰрт к+зге аудармашҰ, тӘлмашҰна Çүни маүан аманат ретӘнде таүҰлүан болатҰн. ЕндӘ, сол аманат атау +з иесӘн таптҰ. Демек, АссириÇ тӘлӘнде "біди" маүҰнасҰн бӘлдӘретӘн жіне ң, ата-а к+п ңайталанатҰндҰңтан солай аталүан ДжілжілутиÇ есӘмӘ, астарлҰ тҚрде мҰнанҰ бӘлдӘредӘ: АңҰрзаман орнап бидүат к+бейген кезде жарҰңңа ңараүн "Біди-ул БаÇн", "БідиҚззаман" болүан Рисалей-Н&р тақүажайҰп кӘтап Çүни онҰқ с+здерӘ де, маүҰнасҰ да ерекше біди. МӘне, атауҰнҰқ +зӘ бӘршама сонҰ бӘлдӘредӘ. ДжілжілутиÇда Рисалей-Н&р с+зӘ к+п кездесеаң, дҚтен солай болуҰ орҰндҰ деп ойлаймҰн.

رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَٓا اِنْ نَس۪ينَٓا اَوْ اَخْطَاْنَا

СЕГӨЗӨНШӨ РЮМӨЗ: Б&л рімӘздӘ баÇндамас б&рҰн мақҰздҰ екӘ с&раңтҰқ жауабҰн жазүан ж+н болар.

— 529 —

БӘрӘншӘ сауал: НебӘр ң&ндҰ кӘтаптардҰқ ар ашк+з Рисалей-Н&рүа Ү&раннҰқ ишара ңҰлуҰна не себеп? Сондай-аң, ХазӘретӘ Имам-Ұ АлидӘқ (р.Ғ.) жоүарҰ баүалап, маңтауҰна жіне Һаус-Ұ Аүзам (ң.с.) назарҰна ӘлӘгӘп, сҚйӘншӘ с&рауҰна нендей себеп, не ңасиетранүа ЮлгӘ, атаңтҰ екӘ ӘрӘ т&лүанҰқ кірамат тҚрде Рисалей-Н&рүа м&нша мін берӘп ңошаметтеуӘнӘқ хикметӘ не?

ЖауабҰ: ЯздерӘқе мілӘм, кейде бӘр минут бӘр саүатңа татитҰндай мр мен болҰп, тӘптӘ бӘр кҚндей, тӘптӘ бӘрнеше жҰлдай мақҰздҰ к+рӘнедӘ. Кейде бӘр саүат бӘр жҰлдҰң тӘптӘ +мӘрлӘк нітиже берӘп, мақҰзҰ зор болмаң. Міселен, бӘр минутта шіҒид болүан адам бӘр іулиенӘқ дірежесӘне бӘр сітте ңол жеткӘзедӘ. ҮаттҰ суҰңңа пейдӘ. +лген адам немесе жау шауҰп, ңҰсҰлтаÇқ сітте бӘр саүат кҚзетте т&рүан іскер бӘр жҰл үибадат еткенмен теқ. Діл сол секӘлдӘ Рисалей-Н&рүа к+п мін берӘлуӘнӘқ себебӘ, заманҰнҰқ ңауӘптӘлӘгӘ жіне сол үасҰрдҰқ АрдаңтҰ пайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) шариүатҰна, ИсламнҰқ ң&ндҰлҰңтарҰна жасалүан жауҰздҰңтардҰқ шектен шҰңңан сораңҰлҰүҰ жіне осҰ аңҰр заманната ална-бҚлӘгӘнен б&рҰнүҰ заманнан берӘ м&сҰлмандар жаппай АллаҒңа сиҰнҰп ңаттҰ ңорҰңуҰ ірӘ сол фитненӘқ ңоүамдҰ жаппай ңаумалап отҰ +ршӘген кезӘ божинаүҰҚшӘн деп ойлаймҰн. ОсҰндай аласапҰран заманда мҚминдердӘқ иманҰн саңтап ңалуҰ т&рүҰсҰнан Рисалей-Н&р +те мақҰздҰ р+л ойнап Қлкен мӘндет атңардҰ. Сол ҚшӘн де, ҮасиеттӘ Ү&ран ңуаттҰ тҚрде ол туралҰ ишара ңҰлүан, ХазӘретӘ Имам-Ұ Али (р.етер". кіраматпен сҚйӘншӘ хабар берген жіне Һаус-Ұ Аүзам (р.Ғ.) кірамат к+рсетӘп, ол жайлҰ хабарлап авторҰн жӘгерлендӘрӘп демеу берген.

Иі, б&л үасҰрдҰқ с&мдҰң дауҰлҰнан таңлиди иман Çүни к+шӘрӘлӘп алҰнүан иман шҰдай алмай тӘректерҒ" с+зп жіне алҰстап ірӘ т&мшалануда. М&ндай кезеқде адастҰрушҰ топтардҰқ &йҰмдасңан шабуҰлҰна ірбӘр мҚмин-м&сҰлмандар жеке +зӘ ңарсҰ т&рҰп, т+теп беру ҚшӘн +те ңуаттҰ тахңиңи иман ңажет Çүни сенендӘнӘрӘк, ібден к+з жеткӘзӘлген, к+қӘлӘне орнҰңңан саналҰ тҚрде имандҰ болуҰ керек. МӘне, Рисалей-Н&р осҰ ңҰзметтӘ +те ңауӘптӘ де ңажеттӘ кезӘнде ірӘ +те кҚрделӘ кезеқде жтҰ ондкӘм оқай тҚсӘне алатҰндай етӘп Ү&рани аңиңаттардҰ, ИманнҰқ тереқ сҰрларҰн б&лтартпас айүаңтармен ашҰп ділелдеп беруде. ОнҰқ иманҰ кімӘл, адал ірӘ таза шікӘрттерӘ +здерӘ

— 530 —

т&ратҰн ауҰл-аймаңта, аудан-ңрисале иманүа ңҰзмет етӘп бейнебӘр ірбӘрӘ жасҰрҰн "Ү&т&б" секӘлдӘ мҚминдерге рухани демеу болҰп +здерӘ бӘлӘнбесе де, к+рӘнбесе де, топтасҰп бӘр жерге жиналмаса да имандарҰ болаттай берӘк, дӘнӘ ңаттҰ біҒадҚр батҰрдай мҚминдердӘқ р зақдҰтҰн ңуаттап м&сҰлмандарүа демеу болҰп ҚмӘт, сенӘмдӘлӘк туүҰзуда.

Егер, ңҰрсҰң бӘреу бҰлай десе: Имам-Ұ Али (р.Ғ.) осҰ аталүан барлҰң астарлҰ маүҰналардҰ ниет етпеген сҰлҰң

БӘз оүан бҰлай деп жауап беремӘз: Егер, Имам-Ұ Али (р.Ғ.) ниет етпеген болса да, бӘраң с+з-с+йлемдерӘ сонҰ мегзеп бӘлдӘрӘп т&р. БелгӘ-нҰшандар бӘрӘгӘп ишари жіне астарлҰ тҚрде ділелдеп аталүан маүҰналардҰ ңамтҰп т&р. Юб&ларҰҰ астарлҰ маүҰналар, ишари &үҰмдар хаң Çүни д&рҰс жіне аңиңатңа ҚйлесӘмдӘ жіне м&ндай Әлтипатңа, ң&рметке лайҰң, сондай-аң, ишари-белгӘлер ңуаттҰ екенӘ рас. Юлбетте, ХазӘретӘ Имам-Ұ АлидӘқ (р.Ғ.) м&ндай барлҰң ишари маүҰналардҰ ниет етеӘнез-ң кҚлли Çүни +те ауңҰмдҰ назарҰ болмаүаннҰқ +зӘнде ДжілжілутиÇ уахи болүандҰңтан онҰқ наүҰз иесӘ ХазӘретӘ Имам-Ұ АлидӘқ (р.Ғ.) &стазҰ АрдаңтҰ П бӘрӘнарҰмҰздҰқ (с.а.у.) назарҰ кҚлли Çүни ауңҰмдҰ жіне стазҰнҰқ &стазҰ Хаң ТаүаланҰқ &шҰ-ңиҰрсҰз ӘлӘмӘ олардҰ жаппай ңамтидҰ, ңалау шеқберӘнен тҰс ңалдҰрмайдҰ.

Б&л міселеде менӘқ жекеше наңтҰ ірӘ анҰң тоңтамүа келуӘмнӘқ себебӘ мҰнау: Юбден ен ңайап машаңатпен Юл-аÇт-ул КҚбранҰқ ң&ндҰ тіпсӘрӘн Çүни ЖетӘншӘ ШуаңтҰ жазҰп жатңанҰмдҰ ңаттҰ ңиналүанҰм рас. Сол ҚшӘн киелӘ демеуге, ң&лшҰндҰруүа шҰнҰмен аса м&ңтаждҰң сезӘндӘм. ОсҰ кезге шейӘн к+птеген тіжӘрибелермен белгӘлӘ, м&ндай ңиҰн-ُمَّ ص кездерде ИліҒи инает-жірдем, Ү&дайдҰқ жарҰлңауҰ медет болҰп ң&тңаратҰн-дҰ. ОсҰ риселенӘ жазҰп бӘтӘрген уаңҰтта діл сол сітте кҚтпеген жерден кенет осҰ аталүан ХазӘретӘ Имам-Ұ АлидӘқ (р.Ғ.) кірамӘсӘге таүа шҰңтҰ. Сонда, б&л кезге дейӘн маүан демеу болүан басңа инает-жірдемдер секӘлдӘ б&л да Рабб-Ұ РахимнӘқ мейӘрӘм-ңамңорлҰүҰ екенӘне еш кҚмінӘм ңалмадҰ.

ЖалпҰ Инает Çүни м&ндай ИліҒи жірдем ешңашан алдатпайдҰ, жій іншейӘн болут алмаӘн емес.

— 531 —

Аңиңат дінектерӘ

[ОтҰз бес жҰл б&рҰн басҰлүан "Аңиңат дінектерӘ" аттҰ рисаледен алҰнүан ңанаттҰ с+здер]

بِسْمِ اللّт ңалүرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلٰٓى اٰلِه۪ وَ صَحْبِه۪ٓ اَجْمَع۪ينَ
1. СҰрңат үасҰрдҰқ, дертке шалша اَل дененӘқ, аупу аүзанҰқ емӘ, Ү&раннҰқ імӘрлерӘне мойҰнс&ну.

2. АлҰп та баңҰтсҰз бӘр ң&рлҰңтҰқ, дақңтҰ болүанҰмен баүҰ жоң бӘр мемлекеттӘқ, ң&ндҰ болүанҰмеерген сӘз ңалүан бӘр ңауҰмнҰқ емӘ, Ислам бӘрлӘгӘ.

3. Жер шарҰ мен бҚкӘл ж&лдҰздардҰ, кҚндердӘ тісбихатҰқ тасҰндай шҰр айналдҰра алатҰн кҚшке ие болмаүан бӘреудӘқ Мен жаратушзүан хеуӘне болмайдҰ. ЯйткенӘ, кез келген нірсе барлҰң нірсемен байланҰсҰп жатҰр.

4. Рух иелерӘн Хаширде ңайта тӘрӘлту, Ү&дрет ҚшӘн, ңҰстҰқ кҚнӘ +лӘп ңалүандай болҰп &йңҰүа кететӘн шҰбҰндҰ крдӘ бае ңайта жандандҰрудан ауҰр емес. ЯйткенӘ, міқгӘлӘк Ү&дрет +здӘгӘнен Ү&дӘреттӘ. Ол +згермейдӘ. ЮлсӘздӘк араласа алмайдҰ. КедергӘлер тумайдҰ. Ол Ү&дӘретте ір тҚрлӘ деқгей деген болмайдҰ. Ол Қш барлҰң нірсе бӘрдей.

5. МасанҰқ к+зӘн к инаÇтатңан болса, КҚндӘ де Сол жараттҰ.

6. БҚргенӘқ асңазанҰн жҚйеге келтӘрген кӘм болса, КҚн жҚйесӘн жҚйеге келтӘрушӘ де Сол.

7. Һаламна масңатҰлуҰ м&үжиза. ТӘптӘ бҚкӘл табиүи себептер +з ерӘктерӘмен бӘр Әс атңара аладҰ дегеннӘқ +зӘндею(олай болуҰ мҚмкӘн

— 532 —

юемес)>ілгӘндей м&үжизанҰқ алдҰнда +те ілсӘз екендӘгӘн мойҰндап, сіждеге жҰүҰлҰп

سُبْрҰп, нَ لَا قُدْرَةَ لَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَز۪يزُ الْحَك۪يمُ

дер едӘ.

8. СебептердӘқ ңолҰна шҰнайҰ ісер ете алу кҚшӘ берӘлмеген. АллаҒтҰқ бӘр жіне лҰ екендӘгӘ сонҰ талап етедӘ. Алайда ілгӘ себептер сҰрт к+зге АллаҒтҰқ ң&&рттҰқ к+рсетпей т&р.

Б&л лҰңтҰқ талабҰ. Сондай, Ү&дрет сҰрт к+зге жаүҰмсҰз ӘстердӘқ орҰндаушҰсҰ болҰп к+рӘнбейдӘ.

9. БарлҰң нірселердӘқ Ү&дӘретпен байланҰсҰп т&рүан ӘшкӘ жаүҰ +те м+лдӘр, пік, таза.

ңаүиорнҰна сай бӘр нҚктенӘ жарата алатҰн, шексӘз ң&дӘрет керек. ЯйткенӘ мҰна жаратҰлҰс аттҰ алҰп кӘтаптҰқ ір бӘр ірӘбӘнӘқ, ісӘресе тӘрӘ, жандҰ ір бӘр ірӘбӘнӘқ, ір бӘр с+йлемге баүҰтталүан бӘр жаүҰ, ңарайтиÇңтҰ Ә бар.

12. МішҒҚр бӘр оңиүа: АйттҰқ алдҰнда АйдҰ ӘздейтӘн. ЕшкӘм к+ре алмай т&рүанда бӘр ңарт кӘсӘ ант-су ӘшӘп, "АйдҰ к+рдӘм" дедӘ. Ал онҰқ к+ргенӘ кӘрпӘгӘнен тҚскен+рӘне ал аң ңҰл едӘ. ЮлгӘ ңҰл ңайда? Ай ңайда? АтомдардҰқ ңозүалҰсҰ ңайда? БарлҰң жаратҰлҰстарүа пӘшӘн берушӘю(Ү&дӘрет)>ңайда?

13. Табиүат - МҰсали бӘр баспахана. БастҰрушҰ емес. Ол - +рнелӘк діек салушҰ емес. ҮабҰлдаушҰ, Әс-атңарушҰ емес. ОрҰндаушҰ ң&рал. Ол жҚйе, жҚйеге келтӘрушӘ емес. ЗақдҰлҰңтар жҚйесӘ, зақдардҰ ңоŞшҰ аңиңат емес.

14. СаналҰ болмҰс болүан ождандаүҰ тебӘренӘстер, тартҰмдҰ аңиңаттҰқ ісерӘмен болуда.

діл солмҰс +тӘрӘк айтпайдҰ. БӘр дінектӘқ +сӘп жетӘлуге деген бейӘмдӘлӘгӘ "Мен +сӘп-жетӘлемӘн, бҚр жарамҰн", дейдӘ. Д&рҰс айтадҰ. Ж&мҰртңада +мӘрге деген бейӘмдӘлӘк бар. "Балапан болүҰм келедӘ", дейдӘ. АллаҒтҰқ р&ңсатҰмен боладҰ да. Д&рҰс айтадҰ. БӘ сҚйеуаң су &лүаŞүа деген бейӘмдӘлӘгӘмен "К+бӘрек орҰн алүҰм келдӘ" дейдӘ.

ҮаттҰ темӘр онҰ жоңңа шҰүара алмайдҰ. С+зӘнӘқ растҰүҰ сол, темӘрдӘ ңаң айҰрадҰ. Б&л бейӘмдӘлӘктер жаратҰлҰстарҰна орнатҰлүан б&йрҰңтардҰқ белгӘлерӘ, к+рӘнӘстерӘ.

— 533 —
алаңанҮ&мҰрсңанҰ к+семсӘз, аранҰ аталҰңсҰз ңалдҰрмаүан міқгӘлӘк Ү&дӘрет, ірине адамзаттҰ ПайүамбарсҰз ңалдҰрмайдҰ. К+зге к+рӘнӘп т&рүан мҰна ілемдегӘ адамдарүа к+рсеолҰнда АйдҰқ екӘге б+лӘнуӘ м&үжизасҰ М&хаммедттӘқ (с.а.у.) адамдар ҚшӘн болса, миүражда мелекут ілемӘндегӘ перӘштелер мен руханилерге к+рсетӘлген лҰ М&хаммеُمَّ اа.у.) м&үжиза едӘ. ПайүамбарлҰң іулиелӘгӘ осҰ анҰң керемет арңҰлҰ ділелдендӘ. Ол Н&рлҰ Жан (с.а.у.) Найзаүай мен АйдҰқ сіуле шашңанҰндай мелекут ілемӘне сіуле шаштҰ.

17. Кілима-и шіхадаттҰқбасҰ. +йлемӘ бӘрӘн-бӘрӘ куіландҰрадҰ. БӘрӘншӘсӘ екӘншӘсӘне лимми ділел, Çүни себептӘқ нітижеге ділел болатҰнҰндай.ю(ОттҰқ тҚтӘнге ділел болатҰнҰ сиÇңтҰ). ЕкӘншӘсӘ адал рӘсӘне Инни ділел. çүни туҰндҰнҰқ +нерпазүа ділел болуҰ (тҚтӘннӘқ отңа ділел болуҰ сиÇңтҰ.)

18. ЯмӘр, к+п нірселерден АллаҒтҰқ бӘр екендӘгӘн к+рсетедҰ, онндҰңтан бӘрлӘкке шаңҰрадҰ. ЯмӘр бӘр нірсенӘ барлҰң нірсеге ие ңҰладҰ.

19. Рух-сҰртңҰ бейнесӘ к+рӘнбейтӘн зақдҰлҰң. СаналҰ ережелер жиҰнтҰүҰ. Т&раңтҰ жіне ҚздӘксӘз зақдҰлҰңтра етеңтҰ рух та б&йрҰң ілемӘнен, АллаҒтҰқ ңалаүан нірсесӘн жасай алуҰ ерекшелӘгӘне бастау алуда. Ү&дӘрет оүан сезӘмтал дене кигӘзген. СалмаүҰ, +лшемӘ, тҰүҰздҰүҰ жоң, +те жҰлдам болмҰстҰ сол жауҒарүа ңабҰң еткен. Дене кигӘзген рух аңҰлүа ңонҰмдҰонҰқ блҰңтардҰқ бауҰрҰ. ЕкеуӘ де т&раңтҰ жіне б&йҰрңтар ілемӘнен келген. Егер міқгӘлӘк Ү&дӘрет тҚрлӘ зақдҰлҰңтарүа сҰртңҰ дене берсе рух боладҰ. Егер рух дй жаүҰшешӘп тастаса, басҰнан сананҰ шҰүарҰп тастаса міқгӘлӘк зақдҰлҰңңа айналар едӘ.

20. Бар нірселер жарҰң арңҰлҰ к+рӘнедӘ. ЯмӘр арңҰлҰ денелердӘқ бар екендӘгӘ бӘлӘнедӘ. Ен жазҰе к+рсетӘп, танҰстҰрушҰ.

21. Христиан дӘнӘ ие жоң боладҰ немесе с&рҰпталадҰ, ИсламиÇттҰқ алдҰнда ңауңарсҰз ңаладҰ. ХристиандҰң бӘрнеше рет б+лӘндӘ. ПротестанттҰңңа келдӘ. ПротестанттҰң та б+лӘндӘ. Тіухидке жаңҰндадҰ. ТаүҰ да б+лӘгӘ

дайҰндалуда. Не жоң болҰп, с+нӘп ңалдҰ не шҰнайҰ ХристиандҰңтҰқ негӘздерӘн ңамтҰп т&рүан ИсламдҰ к+рӘп, соүан мойҰнс&натҰн боладҰ.

— 534 —
МӘне осҰ &лҰ сҰрүа ХазретӘ ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.) ишара еткен. "ХазртӘ Иса к+ктен тҚсӘп, маүَاةً تет боладҰ, шариүатҰм бойҰнша амал ететӘн боладҰ", деген.

22. ҮарапайҰм халҰң айүаңтардан г+рӘ мілӘметтердӘқ ңайнар б&лаүҰндаүҰ ңасиеттерге к+п ередӘ.

23. ШариүаттҰқ .

- тоңсанҰю(аңиңат екендӘгӘ анҰң дӘни шарттар).>Юр ңайсҰсҰ бӘр бӘр алмас тӘректер. Юр тҚрлӘ ижтихад етӘлген міселелер жҚзде он. Тоңсан алмас тӘрек он алтҰннҰқ ңармаүҰна берӘлмейдӘ. КӘтаптар мене арңҰадтар Ү&ранүа дҚрбӘ, айна болуҰ керек. К+леқке немесе +кӘл болмауҰ керек.

24. Кез келген ңабӘлеттӘ т&лүа +зӘ ҚшӘн ижтихад ете аладҰ. ЖалпҰлҰң зақ шҰүара алмайдҰ.

25. БӘр пӘкӘрдӘ маң&л к+руге шаңҰру, ү&ламалардҰқ ңабҰлдауҰлҰ жоңланҰстҰ. Юйтпесе бидүат боладҰ. ҮабҰлданбайдҰ.

26. Адам жаратҰлҰсҰнан сҰйүа б+ленгендӘктен аңиңаттҰ ӘздейдӘ. Кейде аңиңаттан тҰс нірсе тиедӘ ңолҰна, аңиңат деп ойлап, ңойнҰна саладҰ. АңиңаттҰ Әздеп жҚрг. К+ргеркӘнен тҰс жаүдайда басҰна адасушҰлҰң келӘп тиедӘ. Аңиңат деп ойлап, басҰна киедӘ.

27. Ү&дӘреттӘқ бӘр бӘрӘнен +ткен м+лдӘр, нізӘк к+птеген айналарҰ бар. Судан ауаүа, ауада Êсиргею(ер айтң Êлемент)>Êсирден мисал ілемӘне, мисал ілемӘнен Рухтар ілемӘне, тӘптӘ заманүа, пӘкӘрге +тӘп тҚрленедӘ. БӘр с+з ауа айнасҰнда миллиондаүан с+зге айналадҰ. ОсҰ к+бейту сҰрҰн Ү&дӘрет ңаламҰ, ӘштйҰп пайдаланадҰ,ю(к+бейтедӘ).>ОсҰндай шаүҰлҰсу не форманҰ немесе сол форма арңҰлҰ мін-маүҰнанҰ &стап т&радҰ. ТҰүҰз нірселердӘқ бейнелерӘ ңимҰлдап жҚрген жансҰз нірселер. Н&рлҰ рухтҰқ айнадаүҰ бейнелерӘ бӘр бӘрӘмен ей)>үаҰсҰп жатңан тӘрӘ нірселер. Діл сонҰқ +зӘ болмаса да +зге емес.

28. КҚн +зӘ ірекет етӘп жҚрген орбитасҰнда сӘлкӘнсе, жемӘстерӘ шашҰлҰп кетпейдӘ. СӘлкӘнбесе жемӘстерӘ болүан планеталар шашҰлҰп кетедӘ.

29. ПӘкӘрдӘқ н&рҰ жҚректӘқ сіулезде ШажарңҰрап араласҰп кетпесе ңарақүҰлҰң орнайдҰ. З&лҰмдҰң шашадҰ. К+здӘқ тақдай іппаң аүҰ, тҚндей ңара ңарашҰүҰмен бӘрге болмаса к+ре алмайтҰндҰібүа" ӘлдӘ, аң пӘкӘр мен жҚректӘқ ңара нҚктесӘю(к+крек к+зӘ)>бӘрӘкпесе к+р-соңҰр болүанҰ.

— 535 —

30. ӨлӘм жолҰнда жҚректӘқ ңалауҰ болмаса, ол надандҰң. иенӘқ Әну басңа. Сену басңа.

31. Б&рҰс нірселердӘ жаңсҰлап суреттеу, кӘршӘксӘз зейӘндердӘ адастҰрадҰ.

32. МҚршид ҺалҰм ңой сиÇңтҰ болуҰ керек. Ү&с сиÇңтҰ емес. Үой ңозҰсҰна сҚт бередӘ. Ү&с балапанҰна ң&сҰҚниесӘредӘ.

33. БӘр нірсенӘқ бар болҰп т&руҰ, барлҰң дене мҚшелерӘнӘқ тҚгел болуҰна тіуелдӘ. Жоң болуҰ бӘр мҚшесӘнӘқ жойҰлуҰна байланҰстҰ болүандҰңтан ілсӘз адам +з кҚшӘн к+рсету ҚшӘн бҚлдӘруге бет б&радҰ. БоҰн жерірекет етудӘқ орнҰна, болҰмсҰз ірекет етедӘ.

34. ДаналҰңтҰқ ңаүидаларҰ мен кӘметтӘк зақдар, Хаң зақдар мен кҚштӘк ң&рлҰмдар бӘрӘкпесе ңоүамда жемӘс бермейдӘ.

35. З&лҰмдҰң, ідӘлдӘктӘқ ңалпаүҰнҰңңа, алүан ңиÇнат. ҮамңоршҰнҰқ киӘмӘн киӘп алүан. Жихадңа з&лҰмдҰң деген ат ңойҰлүан. Ү&лдҰңңа еркӘндӘк деген ат ңойҰлүан!.. Үарама-ңайшҰ нірселте тҚсн ауҰстҰрҰп алүан.

36. Пайда к+здеген саÇсат, жҰртңҰшпен теқ.

37. Аш жҰртңҰшңа сҚйӘспеншӘлӘк танҰту, онҰқ сҚйӘспеншӘлӘгӘн оÇтпайдҰ, тібетӘн ашадҰ.ю(ТӘстеп аде. Хаоқ)>ТӘсӘ мен тҰрнаүҰнҰқ аңҰсҰн ңоса с&райдҰ.

38. УаңҰт Ж&маң арзан емес, Тозаң ңажетсӘз емес екенӘн к+рсеттӘ.

39. êлита ретӘнде танҰлүрлҰң хаттҰ адамдардҰқ жаүдайҰ кӘшӘпейӘлдӘлӘкке себеп болуҰ керек едӘ. ТікіпбарлҰң пен басҰнушҰлҰңңа себеп болдҰ. КедейлердӘқ ілсӘздӘгӘ мейрӘммен к+мекке себеп болуҰ керек едӘ. Ү&лдҰң пен кӘрӘптарлҰңңа алҰп барадҰ.

40. ЖаңсҰ нірселерретӘ Мса Êлитаүа меншӘктеп, жамандҰңтар жасалса ңарапайҰм халҰңңа жаба саладҰ.

41. Маңсат болмаса немесе &мтҰлҰп, естен шҰңса, зейӘн мен ой-пӘкӘр менмендӘкке айналадҰ.

42. БарлҰң т+қкерӘстер мен б&зүҰншҰлҰңтардрҰм ірӘзатҰ, барлҰң ідепсӘздӘктердӘқ ңоздҰрүҰшҰ жіне ңайнар б&лаүҰ екӘ-аң с+з. БӘрӘншӘ с+з: "Мен тоң болсам, басңанҰқ аштан +лгенӘнде шаруам жоң!" ЕкӘншӘ с+з: "Сен ж&мҰс Әсте, еқбек ет, ңҰзҰүҰн мен к+рейӘн!"

БӘрӘншӘ с+здӘқ тамҰрҰн кесӘп, дауа болар бӘр-аң нірсе бар. Ол, зекеттӘқ парҰз болуҰ.

— 536 —

ЕкӘншӘ с+здӘқ емӘ, +сӘмңорлҰңтҰқ харам болуҰ. Ү&, ИліҒ ідӘлдӘгӘ ілемнӘқ есӘгӘне т&рҰп алҰп, +сӘмңорлҰңтҰқ "СенӘқ м&нда кӘруге ңаңҰқ жоң" дейдӘ. Адам б&л б&йрҰңтҰ тҰқдамадҰ. ҮаттҰ таÇң жедӘ. Б&дан да ауҰр таÇң жемей т&рүанда, ілгӘ імӘ, +зделаң асуҰ керек.

43. Мемлекеттер мен &лттар арасҰндаүҰ соүҰс, таптар арасҰндаүҰ соүҰсңа айналадҰ. ЯйткенӘ адам ң&л болүҰсҰ да жалшҰ болүҰсҰ да келмейдӘ.

44. Шариүатңа ҚйлеспейтӘн жолмен жҚрӘп, +з маңсатҰна жеткӘсӘ келген ңоүм, к+бӘне маңсаттарҰна ңарама ңайшҰ жаүдайда жазаланадҰ. Европаүа шариүатңа ҚйлеспейтӘн жаүдайда, сҚйӘспеншӘлӘк танҰтудҰқ соқҰ сҚйӘктӘсӘнӘқ аÇусҰз д&шпандҰүҰ.

45. Яткен нірселерге, ңиҰншҰлҰңтарүа таүдҰр деп ңарау керек. Келешекке кҚнілаӘгӘп кнаң ретӘнде ңарау керек. Жебр жіне Мутезиле &станҰмдарҰ осҰ жерде тӘл табҰсадҰ.

46. ШарасҰ бар нірседе ілсӘздӘкке, шарасҰз нірседе де сабҰрсҰздҰңңа жҚгӘнуге болмайдҰ.

47. Тін жарасҰ жазҰлар. Ислами абҰрой мен намҰстҰқ жідам батҰң абҰройдҰқ жараларҰ +те ауҰр боладҰ.

48. Сондай бӘр заман боладҰ: БӘр ауҰз с+з бҚкӘл іскердӘқ соқҰна жетедӘ. БӘр оң отҰз миллионнҰқ +лӘмӘне себеп боладҰ.

{ СӘлтеме*: БӘр сербтӘқ АвстриÇнҰқ таң м&рагерӘне атңан бӘр оүдҰқ еқӘншӘ дҚниежҚзӘлӘк соүҰстҰ т&таттҰ. ОтҰз миллион халҰңтҰқ ңҰрҰлуҰна себеп болдҰ.}

Сондай бӘр жаүдай орҰн аладҰ: Азүантай бӘр ірекет адамдҰ жоүарүҰлардҰқ еқ жоүарҰсҰна шҰүарадҰ.осҰ бебӘр жаүдайда, кӘшкентай бӘр амал адамдҰ, т+менгӘлердӘқ еқ т+менӘнӘне тҚсӘредӘ.

49. БӘр үана шҰндҰң білен мҰқ +тӘрӘктӘ жоңңа шҰүарадҰ. БӘр үана аңиңат мҰқ ңиÇлдан артҰң. Демَلْزَمُ مِنْ لُزُومِ صِدْقِ كُلِّ قَوْلٍ قَوْلُ كُلِّ صِدْقٍ

ЮрбӘр с+зӘқ д&рҰс болу керек. Д&рҰс нірсенӘқ бірӘн айта беру де д&рҰс емес.

50. К+зңарасҰ жаңсҰ адам жаңсҰ ойлайдҰ. ЖаңсҰ ойлаүан адам +мӘрден ліен ҚйлладҰ.

51. Адамүа ң&лшҰнҰс беретӘн ҚмӘт. ЯлтӘретӘн ҚмӘтсӘздӘк.

52. БаÇүҰдан берӘ АллаҒтҰқ імӘрлерӘн тҚсӘндӘру, жаŞ жіне

— 537 —

м&сҰлмандардҰқ бостандҰүҰн ңорүау жолҰнда парҰз болүан жиҒадтҰқ мақҰзҰн тҚсндергебӘр т&тас Ислам ЮлемӘн ңорүау жолҰнда +з жанҰн пида етуге дайҰн жіне соүан +зӘн борҰштар санайтҰн жіне ХалифаттҰқ ту &станушҰсҰ болүан мҰна Ислам мемлекетӘнӘқ кҚйреуӘнӘқ орнҰн Ислам ЮлемӘнӘқ баңкӘ ай н бостандҰүҰ үана толтҰра аладҰ. Б&л пілекеттер +мӘрӘмӘздӘқ +зегӘ болүан Ислам бауҰрластҰүҰнҰқ арта тҚсуӘн тездеттӘ.

53. ХристиандҰңңа ңанмӘн. оң мідени игӘлӘктердӘ соүан еншӘлеу, ИсламнҰқ жауҰ болүан ң&лдҰраудҰ соүан дос етӘп к+рсету, дҚниенӘқ терӘс айналүанҰ.

54. Баүа жетндӘгӘмҰл алмас ңанша шақ басса да, жҰлтҰраүан шҰнҰдан артҰң.

55. БарлҰң нірсенӘ материÇдан ӘздеушӘлердӘқ аңҰларҰ к+здерӘнде. Ал к+з рухани нірселердӘ к+ре алмайдҰ.

56. МҰсали теқеулер үҰлҰми ортадан шжерденнадандҰңтҰқ ңолҰна тиер болса, аңиңат ретӘнде ңабҰлданадҰ. ҮисҰнсҰздҰңтарүа жол ашадҰ.

57. АллаҒтҰқ жарҰлңауҰнан артҰң жаңсҰлҰң жасаудесу тҰсу-жаңсҰлҰң емес.

Юр нірсенӘқ +з орнҰ бар.

58. Дақң, бӘр адамда жоң нірсенӘ де соүан еншӘлеп бередӘ.

59. Хадистер +мӘрдӘқ кенӘ, аңиңаттҰқ б&лаүҰ.

60. Хаң дӘннӘқ +ркен жаŞҰ - халҰңтҰқ дамуҰ. ДӘннӘқмен орсуҰ +мӘрдӘқ н&рҰ.

61. Адамзатңа мейрӘм т+ккен Ү&ран, баршанҰқ, олай болмаса да к+пшӘлӘктӘқ баңҰтҰна негӘзделген мідениеттӘ ңабҰлдай аладҰ. ҮазӘрйҰп, мениет бес тҚрлӘ болҰмсҰз негӘздерге орнатҰлүан.

ю1. Арңа сҚйерӘ ңара кҚш. ОнҰқ ӘсӘ зорлҰң-зомбҰлҰң.

ю2. К+здегенӘ пайда. ОнҰқ ӘсӘ басңанҰ зиÇнүа &шҰрату.

ю3. ЯмӘрлӘк ңаүидасҰ кҚрес. ОнҰқ ӘсӘ ңаңтҰүҰс.

ю4. ҮоүамдҰң байланҰстарҰ,Ә т&сҰнҰ ж&тҰп ңоректенетӘн нісӘлшӘлдӘк, болҰмсҰз &лтшҰлдҰң. ОнҰқ ӘсӘ соүҰс.

ю5.К+рсетер ңҰзметӘ сезӘмдердӘ ңоздҰру, ң&мар ңандҰру. Ондай желӘгулер, адамнҰқ рухани ң&лдҰрауҰна себеп боладҰ.

— 538 —

Ал М&хаммедттӘқ (с.а.у.) шариүатҰ орнатңан, імен жҚрен мідениеттӘқ арңа сҚйер кҚшӘ ңара кҚш емес, аңиңат. ОнҰқ ӘсӘ ідӘлдӘк пен теқдӘк. К+здегенӘ пайда емес, рухани даму. ОнҰқ ӘсӘ сҚйӘспеншӘлӘк пен бӘрмес, те демеу болу.

ҮоүамдҰң байланҰсҰ нісӘлшӘлӘк пен &лтшҰлдҰң емес, дӘни бауҰрластҰң, отан сҚйгӘштӘк, ілеуметтӘк байланҰс. ОнҰқ ӘсӘ шҰнайҰ бауҰрластҰң, татулҰң, сҰртңҰ шабуҰлдарүа ңарсҰ ңорүану. ЯмӘрлӘк ңаүидасҰ кҚрес емес, +з а Хакимек. ОнҰқ ӘсӘ бӘрлӘк пен бӘр бӘрӘне арңа сҚйеу. ЖелӘгу емес, аңиңатңа к+з жеткӘзу. ОнҰқ ӘсӘ адами даму, рухани кемелдӘк. БӘзге ңамңор болҰп т&рүан Исламнан айҰрҰлма, ңос ңолдап жабҰс. Юйтпес ң&рисҰқ.

62. ЖалпҰлҰң кке ераүҰ білелер, к+пшӘлӘктӘқ ңателӘгӘнен келедӘ. Біле ңҰлмҰстҰқ нітижесӘ немесе сҰйлҰңтҰқ бастамасҰ.

63. ШіҒид +зӘн тӘрӘмӘн деп бӘледӘ. ЖанҰ шҰүар алдҰнда ңиналмаүандҰңтан, +мӘрӘнӘқ ҚзӘлгенӘн сезбейдӘ. Б&рҰнүҰдан да жаңсҰ болҰп кеттӘ деп бӘлӘкке с 64. Ү&раннҰқ наүҰз ідӘлдӘгӘ, бӘр бейкҚні жаннҰқ +мӘрӘн, ңанҰн бҚкӘл адамзаттҰқ жолҰнда бӘр болүандай, ідӘлеттӘқ алдҰнда да бердей. ЯзӘмшӘлдӘкке тҚскен кейбӘр адамдар, жанҰнҰқ рахатҰна кедергӘ болар барлҰң нірсенӘ, тӘптӘ ңолҰнан келсе&йрҰң ілемдӘ тас-талңан етӘп, адамзаттҰ жойҰп жӘберуге бар.

65. ҮорңҰнҰш пен ілсӘздӘк сҰртңҰ ісерлерге кҚш бередӘ.

66. АнҰң пайданҰ, зиÇндҰ нірселердӘқ жолҰна пида етуге болмайдҰ.

67. ҮазӘргӘ Стамбул саÇсатҰ, Ислам т&мауҰ с жайлабӘр дерт.

68. Есерсоң адамүа "жаңсҰсҰқ, жаңсҰсҰқ" дей берсе жаңсарҰп жаңсҰ адамүа "жамансҰқ, жамансҰқ" дей берсе жаманүа айналуҰ сирек емес.

69. ЖаудҰқ д&шпанҰ жаулҰүҰн ңойүаншаю(саүан)>дос. ЖааталатосҰ достҰүҰн ңойүаншаю(саүан)>жау.

70. ҮҰрсҰүу мҰнаүан апарадҰ. БӘреуге шайтан к+мектесӘп т&рса, ол "ПерӘште" деп алүҰс айтадҰ. ҮарсҰласҰна перӘште к+мектесӘп т&рса. КиӘмӘн ауҰстҰрҰп алү ңазҰнйтан" деп ңарүҰс айтадҰ.

71.БӘр дерттӘқ дауасҰ, басңа бӘр дертке у болуҰ мҚмкӘн. БӘр дауа шектен шҰңса дерт ікелуӘ мҚмкӘн.

— 539 —

72.

اَلْجَمْعِيَّةُ الَّت۪ى ف۪يهَا التَّسَانُدُ اٰلَةٌ خُلِقَتْ لِتَحْر۪يكِ السَّكَنَاتِ وَالْجَمَاعَةُуҰ ҚшӘ۪ى ف۪يهَا التَّحَاسُدُ اٰلَةٌ خُلِقَتْ لِتَسْك۪ينِ الْحَرَكَاتِ

73. Жамаүатта бӘрлӘк болмаса, б+лшек сандардҰ к+бейткен сайҰн нітиже азаÇ беретӘнӘ смӘндетазаÇ бередӘ.

{ СӘлтеме: ЕсептӘк зақдар бойҰнша к+бейту жіне ңосу нітиженӘ к+бейтедӘ. Т+рттӘ т+ртке к+бейтсе он алтҰ боладҰ. БӘраң б+лшек сандардҰ к+бейту нітиженӘ азайтадҰ. штен бӘрдӘ, Қштен бӘрге к+бейтсе тоүҰздан бӘр боладҰ. Сол схайуанадамдар арасҰнда ауҰзбӘршӘлӘк, бӘр баүҰт, бӘрлӘк болмаса, азайҰп, бҰтҰрап кетедӘ, ң&нсҰз болҰп ңаладҰ.}

74. ҮабҰл к+рмеу, жоңңа шҰүару болҰп к+рӘнедӘ. БӘр нірсенӘқ ба+зӘнӘқдӘгӘне ділел табҰлмау ңабҰл к+рмеуге ділел боладҰ. Жоңңа шҰүару, жоң екендӘгӘне ділел талап етедӘ. БӘреуӘ кҚмін, екӘншӘсӘ жоңңа шҰүару.

75. И۪يدُونіселелерде шҚбі, бӘр ділел тӘптӘ жҚз ділел айтса да ділеле болушҰларүа зиÇн келтӘре алмайдҰ. ЯйткенӘ мҰқдаүан ділел бар.

76. БасҰм к+пшӘлӘкке ерген ж+н. Немң&райлҰ іміуилӘк к+пшӘлӘжоң.ю(гендӘктен іҒли СҚннет жамаүатңа кӘрдӘ. АзшҰлҰңта ңалүан ңатақ АлевилӘктӘқ бӘр б+лӘгӘ РафизилӘкке бет б&радҰ.

77. Д&рҰс нірселерге бҰз &стеқ д&рҰсҰнда алауҰздҰң тудҰрадҰ. Кейде д&рҰс нірсе еқ д&рҰстан да д&рҰс боладҰ. ЖаңсҰлҰң еқ жаңсҰдан да жаңсҰраң боладҰ. Юр кӘм +з &станҰмҰна "ОсҰ д&рҰс" деуӘ керек. "ОсҰ үана д&рҰс" деуӘне бозҰңтан немесе "ОсҰ жаңсҰ" десӘн. "ЖаңсҰсҰ осҰүан" демесӘн.

78. Ж&маң болмаса, ТозаңтҰқ азабҰ сезӘлмес едӘ.

79. Заман ңартайүан сайҰн Ү&ран жасаруда. Ишара, белгӘлерӘ анҰң к+рӘнуде. Н&рдҰ +кӘнӘолҰп к+рӘнетӘнӘндей кеде аса шешендӘк те асҰра суреттеу болҰп к+рӘнедӘ.

80. ұстҰңтҰқ дірежелерӘ суҰң арңҰлҰ бӘлӘнедӘ. С&лулҰңтҰқ дірежесӘ де &сңҰнсҰздҰң арңҰлҰ к+рӘнедӘ. МіқгӘлӘк Ү&дрет Алتٍ ثَل +зӘне тін. Солай болуҰ шарт. Оүан ілсӘздӘк араласа алмайдҰ. Міртебелер де жоң. Ол ң&дӘреттӘқ алдҰнда барлҰң нірсе бӘрдей.

81. КҚннӘқ бейнесӘ теқӘздӘқ бетӘнде де тамшҰсҰнда да бӘрдей к+рӘнедӘ.

Рисал 82. ЯмӘр, АллаҒтҰқ бӘр екендӘгӘн к+рсетедӘ, соқҰ да сонҰ к+рсетедӘ.

83. Адамдар арсҰнда іулиелердӘқ, Ж&мада д&үалар ңабҰл болар сіҰтҰ меРамазанда ҮадӘр ТҚнӘнӘқ, АллаҒтҰқ к+ркем есӘмдерӘнен Исм-Ә АүзамнҰқ, +мӘрде ажалдҰқ жасҰрҰн болуҰ басңа нірселердӘқ ң&нҰн арттҰрадҰ. Мін бергӘздӘредӘ. Алда не боларҰ белгӘсӘз жиҰрма жҰлдҰң +мӘр, соқҰнда не боларҰ белгӘлӘ мҰқ жҰб&л аймӘрден артҰң.

84. Б&л дҚниедегӘ кҚнілардҰқ соқҰ, АңҰреттегӘ азаптҰқ ділелӘ.

85. Ү&дӘреттӘқ алдҰнда РҰзҰң, +мӘр секӘлдӘ мақҰздҰ. Ү&дӘре зҰмҰррадҰ таүдҰр кигӘзедӘ. ИнаÇт асҰрайдҰ. ЯмӘр нітиже ретӘнде к+рӘнедӘ. РизҰң аз аздан берӘледӘ, ойландҰрадҰ. Аштан +лу жоң. ЯйткенӘ денеде Әш май тҚрӘтӘнӘқ аүҰ да басңа жиналҰп т&рүан азҰң ңорҰ бар. Олар таусҰлмай т&рҰп та +ледӘ. Демек, ңалҰптҰ ідеттен ауҰтңудан туатҰн ауру +лӘмге себеп бол жаңтаҰзҰң жетӘспеуден емес.

86. ЖҰртңҰш ақдардҰқ адал рҰзҰңтарҰ +лекселер. Олар жер бетӘн тазалап т&радҰ ірӘ рҰзҰңтарҰн табадҰ.

87. БӘр асам тамаң ңҰрҰң тиҰн, екӘншҰқ бел теқге ... Б&л ауҰзүа жеткенше. Яқештен +ткен соқ екеуӘ бӘрдей. Тек ауҰзда бӘр секунттҰң айҰрмашҰлҰң боладҰ. ТексерушӘ жіне ңарауҰл болүан дімтату сезӘмӘн еркелету ҚшӘн бӘрден онүа аттау ҰсҰден се еқ сораңҰсҰ.

88. ЛіззаттҰ нірселер шаңҰрүан кезде "б&лардҰ жеп алүам" дей салу керек. Жеп алдҰм деп ойлаудҰ ідетке айналдҰрүан адам, "ЖеҰп, нам деп ойла" деп аталатҰн мешӘттӘ жеп ңоÇр едӘ үой. Ал ол жемедӘ.

89. Б&рҰн м&сҰлмандардҰқ к+пшӘлӘгӘ аш емес едӘ. ТоңшҰлҰңта +мӘр сҚруге мҚмкӘндӘкттерӘ бар едӘ. ҮазӘр аш. Рахат +мӘр сҚрер жаүдай жоң.

е к+рмУаңҰтша ліззатңа емес, уаңҰтша ңиҰндҰңтарүа ңуану керек. Үош келдӘқ деу керек. УаңҰтша ліззат іттеген-ай дегӘзедӘ. "Юттеген-ай" деу жасҰрҰнасул ЮштӘқ жаршҰсҰ. ЯтӘп кеткен ңиҰндҰңтар "Ой шӘркӘн" дегӘзедӘ. Ол да жасҰрҰн бӘр ліззат пен нҰүҰметтӘқ жаршҰсҰ.

91. мҰту да бӘр нҰүҰмет. БӘр кҚннӘқ үана ңайүҰсҰн тартңҰзадҰ. Б&рҰнүҰлардҰ &мҰттҰрад жарат92. ұстҰңтҰқ дірежелерӘ сиÇңтҰ, ірбӘр ңиҰншҰлҰңтҰқ ӘшӘнде нҰүҰметтӘқ де +зӘндӘк дірежелерӘ бар. Одан да зор бар екенӘн ойлап,

— 541 —

кӘшкентайлардаүҰ нҰүҰметтеӘқ дірежелерӘн к+рӘп, АллаҒңа шҚкӘр ету керек. Юйтпесе ҚлкейтӘп к+ру арңҰлҰ Қрлей тҚссек &лүаÇ бередӘ. УайҰмдаүан сайҰн ңос к+рӘнедӘ. ЖҚректегӘ ңиÇли, мҰсали бейнесӘ аңиңааүан ҮналадҰ. ЖҚрекке соңңҰ бередӘ.

93. ЮрбӘр адамнҰқ ңоүамүа зер салатҰн, +зӘ к+рӘнетӘн міртебе деп аталатҰн терезесӘ бар. Сол терезе онҰқ +з деқгеَّمٰوَжесӘнен жоүарҰ болса, тікіббарлҰңпен мойнҰн созадҰ. Егер +з деқгейӘнен т+мен болса, сол терезеден зер салу, +зӘ де к+рӘнуӘ ҚшӘн кӘшӘпейӘлдӘлӘкпен иӘледӘ. АдамдаүҰ &лҰлҰңтҰқ +лшемӘ кӘшӘк бола бӘлуде. çүни кӘшӘпейӘлдӘлӘк. Т+мендӘктӘуманизмӘ к+кӘрек керу Çүни тікапбарлҰң.

94. ЮлсӘздӘқ кҚштӘге ңарсҰ т&руҰ, +з намҰсҰн ңорүау. КҚштӘнӘқ ілсӘзге ңарсҰ т&руҰ, тікіпбарлҰң. КҚштӘнӘқ ілсӘзге кӘшӘпейӘлдӘлӘк танҰтуҰ орҰндҰ. ЮлсӘздӘқ кҚштӘҰ

وَ هдҰнда кӘшӘпейӘлдӘлӘк танҰтуҰ ңор болу. М&сҰлман бӘр басшҰнҰқ ж&мҰс орнҰнда кеудесӘн тӘк &стауҰ орҰндҰ. ЮлсӘздӘк танҰтуҰ ңор болу. йӘнде кеуде керуӘ тікіпбарлҰң. ЯзӘн т+мен &стауҰ кӘшӘпасңа, лӘк. БӘр адам +з атҰнан ірекет етӘп т&рса, кешӘрӘмшӘлдӘгӘ, кӘшӘпейӘлдӘлӘгӘ жаңсҰ амал. К+пшӘлӘктӘқ атҰнан ірекет етӘп т&рса, ондай ірекетӘ ңиÇнат боладҰ, пайдасҰз Әс боладҰ. БӘр адамнҰқ +з атҰнан шҰдаّ۪يق۪ي танҰтуҰ орҰндҰ. МаңтангершӘлӘкке бармауҰ керек. ХалҰңтҰқ атҰнан маңтана аладҰ. ШҰдамдҰлҰң танҰтуҰна болмайдҰ.

95. БӘр ӘстӘқ басҰнда-аң сол ӘстӘ басңаүа "тапсҰру" жалңаулҰң. Үолда ңажетеннӘқ бірӘн жасап, нітиженӘ кҚту-тіуекел. ЕқбектӘқ жемӘсӘ мен нісӘбӘне риза болу-ңанаүатшҰлдҰң. Ол, ж&мҰсңа деген ң&лшҰнҰстҰ арттҰрадҰ. Үолда бармен тоңтап ңалу - жӘгерсӘздӘк.

96. ШариүаттҰқ імӘрлерӘне мойҰнс&ну да, ңарсҰ келу дее +зӘнСол сиÇңтҰ жаратҰлҰсңа тін імӘрлерге де мойҰнс&ну мен ңарсҰ келу бар. БӘрӘншӘсӘнде, жарҰлңаудҰқ да жазалаудҰқ да к+бӘ аңҰретте боладҰ. ЕкӘншӘсӘнден (с.ане б&л дҚниеде боладҰ. МҰсалҰ: СабҰрдҰқ сҰйҰ жеқӘс. ЖалңаулҰңтҰқ жазасҰ кедейлӘк. ЕқбектӘқ сауабҰ байлҰң. ТабандҰлҰңтҰқ сҰйҰ табҰсңа жету. Теқ ңаралмаүан ңазҰлҰан ңҰзлдӘкке жатпайдҰ.

97. ңсастҰң, +згешелӘктерге себеп боладҰ. ТҚсӘнӘсу, +зара к+мектӘқ негӘзӘ. ҮорлҰң к+ру-тікӘпбарлҰңтҰқ бастауҰ. ЮлсӘздӘк - маңтаншаңтҰлҰңтҰқ шикӘз шексӘірменсӘздӘк - ңасарсудҰқ б&лаүҰ. ҮҰзҰүушҰлҰң - үҰлҰмнҰқ &стазҰ.

— 542 —

98. АллаҒтҰқ Ү&дӘретӘ м&ңтаждҰң арңҰлҰ, ісӘресе, аштҰң арңҰлҰ адамдардҰ да хайуанаттардҰ да тежеп, жҚйеге келтӘрӘбӘреуӘан. ЮлемдӘ де астан-кестеқ болудан саңтап, ңажеттӘлӘктердӘ мідениетке м&үалӘм еткен. ДамудҰқ негӘздерӘн орнатңан.

99. Өш пҰсу - азүҰндҰңтҰқ м&үалӘмӘ. саүан дӘк - зейӘннӘқ адасуҰ. ЖҚректӘқ ңараŞҰ - рухтҰқ кҚйзелӘс б&лаүҰ.

100.

اِذَا تَاَنَّثَ الرِّجَالُ بِالتَّهَوُّسِ ٭ تَرَجَّلَ النِّسَٓاءُ بِالتَّوَقُّحِ

БауҰрлар арасҰндаүҰ жиҰнүа бӘр к+рӘктӘ ійел кӘрсе, риÇ, баңталасумҚмкӘнасу деген мӘнсӘздер оÇнадҰ. Демек ійелдердӘқ ңоүамдаүҰ белсендӘлӘгӘнен мідени ңоүамда жаман мӘнездер арта тҚседӘ.

101. ҮазӘргӘ адамзаттҰқ жамандҰңтар жайлаүан тентек р+зден , кҚлӘмсӘреп т&рүан шаүҰн +лӘ жандар секӘлдӘ суреттердӘқ р+лӘ зор.

102. Шариүатңа ҚйлеспейтӘн мҚсӘн-не тасңа айналүан з&лҰмдҰң немесе денеге айналүан іуестӘк не бейне киген риÇшҰлдҰ ілсӘр103. ИсламиÇттҰқ аңиңаттарҰна толҰң мойҰнс&нҰп, сол шеқберге бар болмҰсҰмен кӘрген адамдаүҰ ашҰла тҚссем деген талпҰнҰс, кемелденуге деген талпҰнҰс болүанҰ. Немң&райлҰлҰңтҰқ кесӘрӘнен б&л шеқберден сҰр жасалан адамдаүҰ ашҰла тҚссем деген пиүҰл бҚлӘнуге деген бет б&рҰсңа айналадҰ.ю(Рухани)>дауҰл соүҰп, зӘл зала болҰп жатңанда иджтихадтҰқ есӘгӘ тҚгӘл терезесӘн де жауҰп тастаүан ж+н. ШариүаттҰқ р&ңсаттарҰн алүа тартҰп, немң&райлҰлҰң танҰтпау керек. раннҰқаңтҰ імӘрлер ңатақ ескертедӘ.

104. ҮадӘрсӘз ңолдарүа тиген бейшара аңиңаттардҰқ ңадӘрӘ болмайдҰ.

105. Жер шарҰ жануарүа &ңсайдҰ. ТӘршӘлл хикмнҰшанҰ байңаладҰ. Егер ж&мҰртңадай болҰп кӘшӘрейсе, +зӘндӘк бӘр жануар болҰп ңалмай ма екен. Ал бӘр микроб жер шарҰндай болҰп Қлкейсе осҰ үаламшарүа &ңсап ңалмай ма? ТӘрӘ болса рухҰ да бар. Һал адамгмдай үана болҰп кӘшӘрейсе, ж&лдҰздар атомдардай болҰп ңалса, ол да бӘр саналҰ жануар болҰп ңалмай ма? АллаҒ жаратңан м&ндай жануарлар к+п.

106. ЕкӘ ттӘқдет бар:

БӘрӘншӘсӘ: ШаүҰн үалам тҚрӘндегӘ адманҰқ ірекеттерӘ мен хал-ахуалҰн жҚйеге келтӘретӘн, АллаҒтан жеткен кідӘмгӘ хаң шариүат.

— 543 —

ЕкӘншӘсӘ: АлҰп адам секӘлдӘ үаламнҰқ ірекетӘн жҚйеге шӘ топӘп, АллаҒтҰқ басңару сипатҰнан бастау алҰп т&рүан жаратҰлҰстардҰқ болмҰсҰна тін алҰп шариүат. Б&үан кейде "Табиүат" деген ңате айдар таүҰладҰ. ПерӘштелер - Қлкен жамаүат. Б&лар - АллаҒтҰқ басңару сипатҰнан бастау алатҰн жаратҰлҰстардҰқ бүҰлҰңтна тін шариүаттҰқ імӘрлерӘн орҰндаушҰлар жіне солардҰқ уікӘлдерӘ.

107.

اِذَا وَازَنْتَ بَيْنَ حَوَاسِّ حُوَيْنَةٍ خُرْدَب۪ينِيَّةٍ وَحَوَاسِّ الْاңҰстауنِ تَرٰى سِرًّا عَج۪يبًا اِنَّ الْاِنْسَانَ كَصُورَةِ يٰسٓ كُتِبَ ف۪يهَا سُورَةُ يٰسٓ

108. МетериалистӘк рухани тҚрдегӘ ж&ңпалҰ ауру. АдамБара-босҰндай с&мдҰң безгекке душар еттӘ. АллаҒтҰқ ңаҒарҰна &шҰраттҰ. Иммунитет пен сҰн ңабӘлетӘ кҚшейген сайҰн ол дерт те +рши тҚсуде.

109. Еқ баңҰтсҰз, еқ ңаттҰ ңиналатҰн адам, ңолҰ бос адам. ЯйткенӘ жалңаулҰң жоңңртебелн нірсе, сонҰқ туҰсңанҰ. Еқбек бар болу, сонҰ жандандҰратҰн, +мӘрдӘ оÇтушҰ кҚш.

110. ЯсӘмңорлҰңтҰқ &ÇсҰ мен ңаңпасҰ болүан банктер адамзаттҰқ еқ оқбаүандарҰ болүан кіпӘрлердӘқ жіне солардҰқ еқ залҰмдарҰнҰқ, олал екӘ а еқ азүҰндарҰнҰқ пайдасҰна ңҰзмет етедӘ. Б&л Ислам ілемӘне +те зиÇн. АдамзаттҰқ игӘлӘгӘне міне берӘлмей ңаладҰ.

Егер кіпӘр бӘтӘмге келмеген, шабуҰлҰн тоңтатпаүан болса, кӘнісӘз емес, ң&рметтеуге болмайдҰ.

ндҰң б. Ж&мадаүҰ ң&тба аса ңажеттӘю(шарт)>жіне наңтҰ нірселердӘ еске салдҰ. К+зңарастардҰю(ҚйретпейдӘ)>айтпайдҰ. Арабша айтҰлүандарҰ да +те жоүарҰ аңиңаттардҰ жеткӘзедӘ. Хадис пен аÇтт БЕСӨНстҰрар болса, адамзаттҰқ еқ шешенӘнӘқ с+зӘ де аÇттҰқ шешендӘгӘне жете алмайтҰндҰүҰ, оүан &ңсамайтҰндҰүҰ к+рӘнедӘ.

Саид Н&рси
— 544 —
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
يَا اَللّٰهُ يَا رَحْمٰنُ يَا رَح۪يمُ ерге бرْدُ يَا حَىُّ يَا قَيُّومُ يَا حَكَمُ يَا عَدْلُ يَا قُدُّوسُ

Исм-Ә АүзамнҰқ хаңңҰ ҚшӘн, ҮасиеттӘ Ү&раннҰқ ң&рметӘ ҚшӘн, ПайүамбарҰмҰз АлейҒиссалату УіссілімнҰқ ң&рметӘне, осҰ МектубаттҰ бастҰрушҰлар мен жірдем еткендердӘ, Рисалей-Н&р ен: АлтерӘн Фердаус Жіннатта міқгӘ баңҰттҰ ете г+р. Юмин....

Иман жіне Ү&ран ңҰзметӘ жолҰнда ҚнемӘ табҰсңа жеткӘз... Юмин.... Амал діптерлерӘне осҰ Мектубат жинаүҰнҰқ ірбӘр ірпӘне мҰқ сауасҰнана г+р.... Юмин. Н&рлардҰқ жайҰлуҰ жолҰнда табандҰлҰң пен ҰңҰлас бере г+р. Юмин.

Уа, Юрхамуррахимин! Рисалей-Н&рдҰқ бҚкӘл шікӘрттерӘн екӘ дҚниеде баңҰттҰ ете г+р... Юмин. ОемдерӘадам жіне жҰн шайтандарҰнан ңорүа! Юмин... МҰна ілсӘз, бейшара СаидтҰқ кҚніларҰн кеше г+р! Юмин...

БҚкӘл Н&р шікӘрттерӘнӘқ атҰнан
Саид Н&рси