Risale-i Nur

Хаттар
— 3 —
"Рисалей-Н&р" жинаүҰнан

МЕКТУБАТ

БідиҚззаман
Саид Н&рси
— 4 —

юҮасиеттӘ Ү&раннҰқ ң&ндҰ тіпсӘрӘ, маүҰнасҰ +те тереқ, к+лемӘ Қлкен б&л кӘтаптҰқ маүҰнасҰн аз да болса ңазаңшаүа аудару)>ділесҰлҰп жарҰңңа шҰүуҰна, жан-жаңтҰ к+мектесӘп, демеу болүан бауҰрларҰмҰзүа ризашҰлҰүҰмҰздҰ бӘлдӘре отҰрҰп, АллаҒ таүала оларүа екӘ жаҒанда баңҰт кел!"сҰн, амал діптерлерӘне кӘтаптҰқ ірӘптерӘ ңанша болса сонша сауап жазсҰн демекпӘз. Юрине б&л бӘр адамнҰқ ңолҰнан келер Әс емес, іу баста РаббҰмҰздҰқ жарҰлңауҰ, Ғім осҰ иман аңиңаттарҰна м&ңтаж кнӘстерҚминдердӘқ д&үа-тӘлектерӘнӘқ ңабҰл болуҰ деп бӘлемӘз.

— 5 —
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
وَ بِهِ نَسْتَع۪ينُ

БӨРӨНШӨ МЕКТУБ

بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪

Т+рт С&раңтҰқ ҮҰсңаша ЖауабҰ бар. ӨРӨНШӨ С РАҮ:>ХазӘретӘ ХҰзҰр АлейҒиссаламнҰқ тӘрӘ екенӘ рас па? Рас болса кейбӘр мҰңтҰ үалҰмдар онҰқ тӘрӘ екенӘн неге ңабҰлдамайдҰ?

ЖауабҰндер а, бӘраң ол бӘздӘкӘнен б+лек ілемде +мӘр сҚруде. Ондай бес ілем бар. Ол екӘншӘ міртебеде. СондҰңтан кейбӘр үалҰмдар онҰқ тӘрӘ екенӘне кҚміейҒиссараүан. Ондай ілем бесеу дедӘк.

БӘрӘншӘсӘ: БӘздӘқ ілемӘмӘз. Б&л ілемнӘқ к+птеген шарттарҰ мен шектеулерӘ бар.

ЕкӘншӘсӘ: ХазӘретӘ ХҰзҰр мен ИлÇс АлейҒиссіламнҰқ ілемӘ. Б&л ілемнӘқ шарт-шектеулерӘ аз. çүни, олар бӘр мезгӘлде б ірбӘр жерде бола аладҰ. БӘз сиÇңтҰ т&рмҰстҰң ңажеттӘлӘктерге тіуелдӘ емес. Үалаүан уаңҰтҰнда бӘз секӘлдӘ ӘшӘп-жейдӘ, бӘраң бӘз сиÇңтҰ міжбҚр емес. "ЮҒл-и шухуд уі кішф" деп аталатҰн іулиелердӘқ ХазӘретӘ ХҰзҰрмен арасҰнқда т&үан наңтҰ оңиүалар б&л ілемнӘқ жарңҰн ділелӘ. ТӘптӘ іулиелӘк жолда "ХҰзҰр маңамҰ" деп аталатҰн діреже бар. Б&л дірежеге жеткен іулие ХазӘретӘ ХҰзҰрмен кездесӘп одан сабаң аладҰ. Кейде о АлейҒиенӘ ХҰзҰрдҰқ +зӘмен шатастҰрадҰ.

шӘншӘсӘ: ХазӘретӘ ұдҰрҰс пен Иса АлейҒиссіламнҰқ ілемӘ. Олар адами т&рмҰстҰң ңажетӘлӘктерге м&ңтаж емес. ПерӘштелердӘқ +мӘрӘ сиÇңтҰ, бӘр +мӘрге кӘрӘп, н&рлҰ м+лдбӘрейӘ нізӘктӘкке б+ленедӘ. Бейне бӘр маүнауи дене ідемӘлӘгӘнде жіне ж&лдҰздар сиÇңтҰ н&рлҰ

— 6 —

денеде болүан дҚниедегӘ денесӘмен аспан ілемӘнде болҰп отҰр. «АңҰрзаманда ХазӘретӘ Иса АлейҒиссаафаңиюледӘ, М&хаммедтӘқ (с.а.у.) шариүатҰмен амал ететӘн боладҰ» деген маүҰнадаүҰ хадистӘқ сҰрҰ мҰнау болса керек:

АңҰрзаманда материалистӘк философиÇдан туҰндаүан Ү&дайдҰ жоңңа шҰүарудҰқ атейстӘккейбӘрӘ белеқ аладҰ. ЕсесӘне, іртҚрлӘ ақҰз-ертегӘлерден арҰлүан Христиан дӘнӘ оүан ңарсҰ шҰүҰп, Исламүа оралҰп, тазарадҰ. Сол дӘннӘқ рухани т&лүасҰ УаҒидӘқ ңҰлҰшҰ اَنَّүни, Ү&раннҰқ аңиңатҰмен ілгӘ с&мдҰң дӘнсӘздӘк пӘкӘрӘнӘқ рухани т&лүасҰн +лтӘредӘ. Сондай-аң, ХазӘретӘ Иса АлейҒиссалам Христиан дӘнӘнӘқ рухани т&лүасҰнҰқ уікӘлӘ ретӘнде дӘнсӘздӘктӘқ рухани т&лүасібидӘқікӘлӘ-ТажалдҰ +лтӘредӘ... Çүни, Ү&дайдҰ жоңңа шҰүару пӘкӘрӘн жоÇдҰ.
Т+ртӘншӘсӘ:>ШіҒидтердӘқ ілемӘ. ҮабӘрде жатңан жай адамдарүа ңараүң. ШекіҒидтердӘқ ілемӘ жоүарҰраң екендӘгӘ Ү&ранда анҰң айтҰлүан. Иі, ШіҒидтер дҚниелӘк +мӘрӘн хаң жолҰна пида еткендӘктен, Хаң Таүала кемел км, сахгӘмен берзах ілемӘнде оларүа дҚниелӘк +мӘрге &ңсас, бӘраң м&қсҰз, бейнетсӘз рахат +мӘр сҰйлайдҰ. Олар +здерӘнӘқ +лӘп ңалүандарҰн бӘлмеүан. ЮБ&рҰнүҰдан да жаңсҰ ілемге кетӘп ңалдҰң" - деп бӘледӘ. Мол баңҰтңа б+ленӘп, рахаттанадҰ. ЯлӘм арңҰлҰ болатҰн ңоштасудҰқ ащҰ ңайүҰсҰн сезӘнбейдӘ. ШҰнҰмда ңабӘрдегӘ жай адамдардҰқ да рухтарҰ міқгӘ, дегенмен олар, +здерӘнӘқ +الَتْ лүандарҰн бӘледӘ. ОлардҰқ берзах ілемӘнде к+рген ңҰзҰңтарҰ мен алүан ліззаттарҰ шіҒидтердӘкӘне жетпейдӘ.
МҰсалүа:>ЕкӘ адам тҚсӘнде жіннат секӘлдӘ ісем бӘр сарайда жҚредӘ. БӘреуӘкем Юс тҚс екенӘн бӘледӘ. Алүан рахаттҰлҰүҰ мен ліззатҰ +те ноңсан. "ОÇнҰп кетсем мҰна ліззат бӘтӘп ңаладҰ" дегендӘ ойлап жатадҰ. ЕкӘншӘсӘ, м&нҰқ тҚс екенӘн бӘлмейдӘ. ШҰнайҰ ліззат пен баңҰтңа б+ْعُجَا.

МӘне, +лген адамдар мен шіҒидтердӘқ берзах ілемӘндегӘ жаүдайдан пайдалануларҰ осҰлай іртҚрлӘ. ШіҒидтердӘқ осҰндай ілемде +мӘр сҚре беретӘндӘктерӘн, ірӘ +здерӘнҰқ (с деп ойлайтҰндҰңтарҰн ділелдейтӘн к+птеген оңиүалар мен риуаÇттар бар. ТӘптӘ, шіҒидтердӘқ еқ жоүарҰ міртебелӘсӘ ХазӘретӘ ХамзанҰқ (р.Ғ.) +зӘнен медет с&раүандардҰ желеп-жебейтӘнӘ, сондай-аң, олардҰқ дҚниÇлҰң ӘстерӘн кейӘн беруӘ жіне басңаларүа жасаттҰруҰ сиÇңтҰ к+птеген оңиүалар

— 7 —

ондай ілемнӘқ бар екенӘн айңҰндап, ділелдей тҚседӘ. ТӘптӘ +зӘмнӘқ бейд дейтӘн ӘнӘм, ірӘ шікӘртӘм, соүҰста менӘқ жанҰмда жҚрӘп, мен. çүниҰма шіҒид болдҰ. КейӘнӘрек, мен ол жерден Қш айлҰң жерде т&тңҰнда болүан кезӘмде, онҰқ ңайда жерленгенӘн бӘлмесем де, тҚсӘмде жер астҰндаүҰ ңабӘа мҰнаÇрат еттӘм. Б&л ірине жій бӘр тҚс емес, аңиңатңа сай оңиүа едӘ. Мен онҰ шіҒидтердӘқ арасҰнан таптҰм. Ол менӘ +лӘп ңалдҰ деп, к+п жҰлаүанҰн айттҰ. ЯзӘн тӘрӘмӘн деп жҚр. ОтанҰн орҰстар басҰп алүандҰңтан, +зӘне жер астҰнан ідемӘ пана жас +мӘрганҰн айттҰ. МӘне, б&л ңҰсңа үана тҚс, кейбӘр шарттар жіне белгӘлермен жоүарҰда айтҰлүан аңиңаттҰ к+збен к+ргендей наңтҰлай тҚседӘ.

БесӘншӘсӘ: ҮайтҰс болүан адамдар арңасхани ілемӘ. Иі, +лӘм дегенӘмӘз - орҰн ауҰстҰру, рухтҰқ бостандҰңңа шҰүуҰ, жҚктелген мӘндеттен босатҰлуҰ. Ол ірине жоң болҰп

— 8 —

ң&рҰп кету емес. КейбӘр іулие адамдардҰқ рухтарҰнҰқ к+рӘнуӘ, сондай-аң, басңа да +лген кӘсӘлердӘқ бӘз жарҰң тҚсӘмӘзде, не +қӘмӘзде байланҰс ң&руҰ жіне д&рҰс хабар беруӘ сиÇңтҰ ділелдер, ілгӘ ілемнӘқ бар екенӘн айңҰндап, наңтҰлай тҚседӘ. Ал, рухтҰқ міқгӘ екендӘгӘ жайлҰ баÇндайтҰн "ЖиҰрма тоүҰзҰншҰ С+з", ол ілемнӘқ баррахҰмҰн наңтҰ айүаңтармен ділелдеп берген-дӘ.

ЕКӨНШӨ С РАҮ: Ү&ранда:

اَلَّذ۪ى خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيٰوةَ لِيَبْلُوَكُمْ اَيُّكُمْ اَحْسَنُ عَمَلًا

сиÇңтҰ аÇттарда: "ЯлӘм де +мӘр секӘлдӘ жаратҰлҰс Ғім нҰүмер +нӘм тҚсӘндӘрӘледӘ. Алайда сҰрттай ңараүанда, +лӘм дегенӘмӘз - ажҰрап ҰдҰрау, жоүалу, шӘру, +мӘрдӘқ с+нуӘ, ліззатардҰқ жойҰлуҰ емес пе? ол ңалай жаратҰлҰс жіне нҰүмет бола аллҰмсҰз Жауап: БӘрӘншӘ с&раңтҰқ жауабҰнҰқ соқҰнда айтҰлүандай: ЯлӘм - +мӘрдегӘ уізипадан, мӘндеттерден босау, демалҰс, мекен ауҰстҰру, басңа бӘр болмҰс тҚрӘне ауҰсу міқгӘ +мӘрге шаңҰру, бастама, баңи тӘршӘлӘктӘқ кӘрӘспесӘ. Үалайша бӘр тӘрӘ жаннҰқ н ңозде келуӘ - таүдҰрдҰқ жазуҰ арңҰлҰ ң&дӘретпен боладҰ. Сондай-аң дҚниеден кетуӘ де, таүдҰрдҰқ жазуҰ мен хикметпен басңару арңҰлҰ ң&дӘретпен боладҰ. ЯйткенӘ тӘлӘк ие иесӘнӘқ еқ т+мен сатҰсҰ +сӘмдӘктердӘқ +лӘмӘ - +мӘрӘнен ілдеңайда жҚйелӘ, +нер туҰндҰсҰ. ЯйткенӘ жемӘстер мен діндердӘқ +лӘмӘ - сҰрт к+зге шӘру, ҚгӘтӘлӘп ҰдҰрау болҰп к+рӘнгенӘмен&үа ңҰҰүҰнда, +те тіртӘптӘ бӘр химиÇлҰң процесстен, ÊлементтердӘқ +лшемдӘ тҚрде бӘр-бӘрӘне араласуҰнан жіне хикметтӘ тҚрде атомдардҰқ тҚзӘлуӘнен т&ратҰн илену. ОлардҰқ осҰ к+зге к+рӘнбейтмазасҰелӘ ірӘ хикметтӘ +лӘмӘ +сӘмдӘктӘқ +сӘп шҰүуҰ арңҰлҰ тӘршӘлӘкке айналадҰ.

Демек, діннӘқ +лӘмӘ - +сӘмдӘктӘқ к+ктеуӘнӘқ, тӘптӘ онҰқ +мӘрӘнӘқ діл +зӘ болүандҰңтан, б&л +лӘм де +мӘр секӘлдӘ жҚйелӘ жаратҰлҰс.

Сондай-аң, тӘршӘлӘк ип т&рүмӘстер мен жан-жануарлардҰқ адам асңазанҰна тҚсӘп ңорҰтҰлуҰ, Çүни +луӘ, олардҰқ жоүарҰ, адам +мӘрӘ деқгейӘне к+терӘлуӘне негӘз болатҰндҰңтан олардҰқ ол +лӘмӘ тӘршӘлӘгӘнен ілдеңайда жҚйелӘ ң&бҰлҰс жіне жаратҰлҰс деуге болӘ бӘрд МӘне, тӘршӘлӘктӘқ еқ ңарапайҰм сатҰсҰ +сӘмдӘктердӘқ тӘршӘлӘгӘ аÇңталҰп +луӘ, осҰндай хикметке толҰ жҚйелӘ жаратҰлҰс болатҰн болса, тӘршӘлӘктӘқ жоүарҰ сатҰсҰ адам +мӘрӘнӘқ аÇңталуҰ, Çүни +үа Хазбетте жерге тҚскен діннӘқ жер бетӘне +нӘп шҰүҰп, ауада жайңалүан аүашңа айналатҰнҰ ӘспеттӘ, жерге к+мӘлген адам да ілбетте берзах ілемӘнде міқгӘ +мӘрдӘқ ңауҰзҰн жаратҰесӘмдӘдҰ.

Ал, +лӘмнӘқ нҰүмет екендӘгӘн к+рсететӘн к+птеген жаңтарҰ бар. СонҰқ т+ртеуӘне үана ишара етемӘз.

БӘрӘншӘсӘ: ЯлӘм - ңиҰндап кеткен +мӘр мӘндетӘнен жіне тӘршӘлӘк жҚгӘнен азат етедӘ. ДостарҰнҰқ жҚзде тоңсан тоүҰзҰ кеткенси, Хух ілемӘне апаратҰн есӘк болүандҰңтан ол - еқ Қлкен нҰүмет.

ЕкӘншӘсӘ: АумалҰ-т+кпелӘ, ңиҰншҰлҰүҰ мол, тар дҚние зҰнданҰнан шҰүҰп, кеқ, ңайүҰсҰз, ңуанҰштҰ баңи ілемге +тӘп, Махбуб-Ұ БаңидҰқ мейӘрӘмӘне б+лену.

шӘншӘсӘ: ТтанҰмашарттарҰн ңиҰндатҰп жӘберетӘн ңарттҰң, таүҰ да басңа себептер +лӘмнӘқ +мӘрден де артҰң нҰүмет екенӘн к+рсетедӘ.

Міселен сенӘ ңҰнжҰлтҰп, кҚйзелтетӘн ібден ңартайүан ікеқ мен шешеқе ңоса, атақнҰқ аталарҰ аÇнҰштҰ халде, ңазӘр сенӘқ алдҰтҰхтанрса, +мӘр неткен бейнет, +лӘм ңандай нҰүмет екендӘгӘн бӘлер едӘқ. ТаүҰ бӘр мҰсал: ЮдемӘ гҚлдердӘқ үашҰңтарҰ болүан ідемӘ ірӘ нізӘк к+белектер мен аралардҰқ ңҰстҰқ саңҰлдаүан аÇзҰнда тӘрӘ жҚрулерӘ ңаншалҰңтҰ бейнеталҰң, дерӘ ңаншалҰңтҰ мейӘрӘм екендӘгӘ тҚсӘнӘктӘ болар.

— 9 —

Т+ртӘншӘсӘ: йңҰ ңалайша жан тҰнҰштҰүҰ, бӘр рахаттану, ісӘресе, басҰна Әс тҚскендер мен жаралҰлар, аурулар ҚшӘн наүҰз мейӘрӘм. Солай да &йңлелӘн лкен туҰсҰ болүан +лӘм де ңиҰн жаүдайүа &шҰраүандарүа жіне +зӘн-+зӘ +лтӘруге дейӘн итермелейтӘн білеге душар болүандар ҚшӘн нҰүмет пен шҰнайҰ мейӘрӘмнӘқ діл +зӘ. "Рисалей Н&рда" талай рет наңтҰ ділелденгенӘндей дӘнсӘçүни ХшӘн +лӘм де, +мӘр сиÇңтҰ бейнет ҚстӘне бейнет, азап ҚстӘне азап... Ол жаүҰ таңҰрҰптан тҰс.

ШӨНШӨ С РАҮ: ЖіҒіннам ңай жерде?

Жауап:
قُلْ اِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ ٭ لَا يَعْайе атلْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ

ЖіҒіннам кейбӘр риуаÇттар бойҰнша жер шарҰнҰқ астҰнда. Басңа жерлерде де айтңанҰмҰздай, Жер шарҰ бӘр жҰлдҰң орбитасҰнда болашаңта махшар жерӘ болатҰн бӘр алақдҰ айналҰп, шеқбер сҰзҰп жҚр. ЖіҒіннам, Әқ жер сол жҰлдҰң орбитасҰнҰқ астҰнда деген с+з. Ол перделӘ Ғім н&рсҰз от болүандҰңтан к+рӘнбейдӘ жіне байңалмайдҰ. Жер шарҰ саÇхат етӘп жҚрген кеқӘстӘкте к+птеген жаратҰлҰс бар, бӘраң олар н&рсҰз болүа, таңун к+рӘнбейдӘ. Айүа н&р тҚспесе к+рӘнбей ңалатҰнҰ сиÇңтҰ, к+птеген н&рсҰз планеталар, жаратҰлҰстар к+з алдҰмҰзда болса да, бӘз олардҰ к+ре алмаймҰз.

ЮзӘрге ЖіҒіннам екеу, бӘреуӘ кӘшкентай, бӘреуӘ Қлкен. БолсӘмдер кӘшӘсӘ Қлкенге айналадҰ. ҮазӘр кӘшӘсӘ ҚлкенӘнӘқ шаүҰн ҚлгӘсӘ, бейне бӘр т&ңҰмҰ деуге боладҰ.. Болашаңта Қлкен жіҒіннамнан +з орнҰн аладҰ. шҰларүіҒаннам жердӘқ ортасҰнда. ГеологиÇ ӘлӘмӘ бойҰнша ір бӘр отҰз Қш метр тереқдеген сайҰн жҰлу бӘр градусңа артатҰнҰ белгӘлӘ. Ал жердӘқ радиусҰ алтҰ мҰқгӘн ңуҰмнан астам. Демек ол жерде екӘ жҚз мҰқ градустҰң от бар деген с+з. Ол дҚниелӘк оттан екӘ жҚз есе ҰстҰң. çүни хадисте айтҰлүан ҰстҰңңа сійкес келедӘ. ОсҰ кӘшӘ жіҒіннам дҚниеде жі Расулзах ілемӘнде Қлкен жіҒіннамүа тиӘесӘлӘ к+птеген мӘндеттердӘ атңаруда. Ол туралҰ к+птеген хадистерде ишара етӘлген. АңҰрет кҚнӘ Жер шарҰ +з т&рүҰндарҰн жҰлдҰң орбитасҰндаүҰ махшар алақҰна т+гедӘ. Солайда ӘшӘндегӘ кӘшкентай жіҒіннамдҰ АллаҒтқ ір

#рӘмен Қлкен жіҒіннамүа тапсҰрадҰ. ЮзӘрге Қлкен жіҒіннам +з т&рүҰндарҰна лайҰң, толҰң ңҰзмет к+рсетӘп т&рмаүандҰңтан, кейбӘр Муүтазила имамдарҰ: "ЖіҒіннам кейӘннен жаратҰладҰ" дегенӘ ңате жіне аңҰлсҰйткенӘСондай-аң, аңҰрет ілемӘне тиӘстӘ к+зге к+рӘнбейтӘн үайҰп пердесӘнӘқ

— 10 —
ар жаүҰндаүҰ нірселердӘ дҚниелӘк к+збен к+рӘп, к+рсету ҚшӘн не үаламдҰ кӘшӘрейтӘп, екӘ ауҰл си>ХунейҰлҰп ңоŞ керек, не болмаса к+зӘмӘз ж&лдҰздай Қлкен болуҰ керек, сонда үана олардҰ к+рӘп бӘле аламҰз. وَالْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ АңҰрет ілемӘне тиӘстӘ орҰнмардҰқ&л дҚниелӘк к+зӘмӘзге к+рӘнбейдӘ. Дегенмен кейбӘр риуаÇттардҰқ ишараларҰ бойҰнша, аңҰреттегӘ жіҒіннамнҰқ б&л дҚниемен байланҰсҰ бар. ЖаздҰқ ңаттҰ ҰстҰүҰна مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ деп айтҰладҰ.

Демек, мҰна дҚниелӘк сҰүҰрайүаӘрден ескӘ аңҰл к+зӘмен сондай Қлкен жіҒіннам к+рӘнбейдӘ. БӘраң АллаҒтҰқ Хаким есӘмӘнӘқ н&рҰмен ңарауүа болар.

Ол бҰлай:>ЖердӘқ бӘр жҰлдҰң орбитасҰнҰқ астҰндаүҰ Қлкен жіҒіннам, жердӘқ ортасҰндаүҰ">деп жіҒіннамдҰ, ң&ддҰ бӘр +зӘнӘқ уікӘлӘндей етӘп, кейбӘр мӘндеттерӘн жҚктеген. Үадир-Ә ЗҚлжілалдӘқ иелӘгӘ +те кеқ. ИліҒи хикмет ңай жердӘ ңаласа, Қлкен жіҒіннам сол жерге орналасадҰ. Иі,лӘгӘ б-Ә ЗҚлжілал, كُنْ فَيَكُونُ імӘрӘнӘқ иесӘ Хаким-Ә ЗҚлжімал к+з алдҰмҰзда кемел хикметпен жҚйелӘ тіртӘп бойҰнша айдҰ жерге байлап ңойүан лҰ Ү&дӘрет, кімӘл жҚйе арңҰлҰ жердӘ кҚнмен байланҰстҰруда. РубубиетӘнӘқ &лҰлҰүҰ - КҚндӘ де айналасҰндаүҰ үалдҰндрлармен ңоса, жер шарҰнҰқ бӘр жҰлдҰң жҰлдамдҰүҰна жаңҰн жҰлдамдҰңпен, Шімс-ул шумуске (еқ Қлкен кҚн) ңарай жҰлжҰтҰп бара жатңан болуҰ мҚмкӘн.

Сондай-аң, безендӘру ҚшӘн жасалүан Êлектр лампаларҰ сиÇңтҰ ж&лдҰздардҰ РубҰм. КенӘқ билӘгӘне н&рлҰ ділелдер етӘп, сол арңҰлҰ РубубиетӘнӘқ билӘгӘ мен Ү&дӘретӘнӘқ &лҰлҰүҰн к+рсетӘп т&р.

МӘне, Қлкен ЖіҒіннамдҰ, Êлектр лампаларҰна жарге баретӘн станциÇнҰқ ңазандҰүҰ етӘп, аспан ілемӘнӘқ аңҰретке ңатҰстҰ ж&лдҰздарҰн сол арңҰлҰ жаүҰп, ңҰзу мен ңуат беру, Çүни, н&р ілемӘ болүан Жінніттан ж&лдҰзтаҒид н&р берӘп, ЖіҒіннамнан от пен ңҰзу беруӘ, діл сол халде ЖіҒіннамнҰқ бӘр б+лӘгӘн азапңа лайҰң кҚніҒарларүа мекен жіне тҚрме жасау хикметӘнӘқ кеҰқ да Ә мен ң&дӘретӘнӘқ &лҰлҰүҰна жіне рубубиетӘнӘқ билӘгӘне ңиҰн шаруа емес. Юр бӘр Фатир-Ұ Хаким үой алҰп аүаштҰ, тҰрнаңтай дінге сиүҰзҰп, саңтап ңоÇдҰ.алдамште жер шарҰнҰқ ортасҰндаүҰ кӘшкене жіҒіннамнҰқ дінӘне де Қлкен жіҒіннамдҰ сҰйүҰзҰп ңоŞ, Зат-Ұ ЗҚлжілалдҰқ Ү&дӘретӘ мен ХикметӘне сай нірсе.

— 11 —

ҮорҰтҰндҰ: Жіннат пен ЖіҒіннам - жаратҰлҰс аүашҰнҰқ міқр кҚнӘе ңарай бет алҰп, иӘлӘп бара жатңан б&таүҰнҰқ екӘ жемӘсӘ. ЖемӘстӘқ орнҰ б&таңтҰқ &шҰнда боладҰ. Эім, үалам аттҰ тӘзбектӘқ екӘ &шҰ, Çүни нітижесӘ. Нітижелер тӘзбектӘай к+пбасҰнда боладҰ. ЖаманҰ мен нашарҰ астҰнда, н&рлҰ ірӘ тіуӘрӘ ҚстӘнде. Эім, Раббани ӘстердӘқ к+рӘнӘстерӘ мен жер бетӘндегӘ рухани жемӘстердӘқ екӘ ңаме КҚн ҮамбанҰқ орнҰ +нӘмдердӘқ тҚрӘне байланҰстҰ: нашарҰ астҰнда, жаңсҰсҰ ҚстӘнде. Эім міқгӘлӘкке ңарай ірекет еткен жіне толңҰнданҰп селдей аңңан жаратҰлҰс аүҰсҰнҰқ екӘ тоүанҰ. Тоүан болса - аүҰстҰқ тоңтап, жиналүан жерӘнде себеп.. çүни ласҰ мен ңоңҰсҰ т+менде, тазасҰ мен м+лдӘрӘ жоүарҰда. Сондай-аң, мейӘрӘм мен ңаҒардҰқ, рахҰм мен &лҰлҰңтҰқ екӘ к+рӘну сахнасҰ. Б&л, кез-келген жерде болуҰ мҚмкӘн. Рахман-Ұ ЗҚлжіміл, ҮаҒҒар-Ұ ЗҚлжіліл ңалдай-аңерӘне орнатадҰ.

Ал, Жіннат пен ЖіҒаннамнҰқ бар екендӘгӘ ОнҰншҰ жіне ЖиҰрма сегӘзӘншӘ Ғім ЖиҰрма тоүҰзҰншҰ С+здерде наңтҰ ділелденген болатҰн. ЕндӘ с+зӘмдӘ тбша мійтӘн болсаң: Аүаш болса, мӘндеттӘ тҚрде жемӘсӘ де бар. ЖемӘстӘқ бар екендӘгӘ б&таңтҰқ болмҰсҰнан анҰң, нітиженӘқ болатҰндҰүҰ тӘзбектӘқ т&рпатҰнан к+рӘнӘп т&р. ҮамбанҰқ болатҰнҰн оүан келӘп тпен же +нӘмнен, тоүаннҰқ болатҰнҰн оүан аүҰп келетӘн +зеннен к+ремӘз. МейӘрӘм мен ңаҒар бар жерде олардҰқ к+рӘнӘс табатҰн жерӘ де бар. Б&үан кҚмін жоң.

ТЯРТӨНШӨ С РАҮ: СҚйӘктӘлерге деген уаңҰтша махаббат АллаҒңа дкен ешахаббатңа айналатҰнҰ секӘлдӘ, апҰрҰм-ай к+п адамдарда болатҰн дҚниеге деген махаббат АллаҒңа деген махаббатңа &ласуҰ мҚмкӘн бе?

Жауап: МҚмкӘн, егер дҚниенӘқ +ткӘншӘ жаүҰна үашҰң адам, дҚниенӘқ т&раңсҰз, тез аÇңталҰп ңалатҰн жаүҰнҰқ жаү бҚгӘнҰңтарҰн к+рӘп, одан терӘс айналар болса, міқгӘ, баңи сҚйӘктӘнӘ Әздесе, дҚниенӘқ ИліҒи есӘмдердӘқ айнасҰ жіне ахиреттӘқ егӘстӘк алңабҰ болүан +те ідемӘ +зге де ңҰрларҰна ңарай алса, мӘне сол кезде, шар м&үжи ңайшҰ келетӘн +ткӘншӘ үашҰңтҰң, шҰнайҰ үашҰңтҰңңа айнала бастайдҰ. БӘраң бӘр шартҰ бар: ЯзӘнӘқ +ткӘншӘ жіне жеке +мӘрӘне тӘкелей байланҰстҰ т&раңсҰз дҚниесӘн, сҰртңҰ дҚниемен шатастҰрмауҰ керек. ЕҰңтҰ уасңандар мен үафҰлдарүа &ңсап, +зӘнӘқ кӘм екенӘн &мҰтҰп, +зӘне ңатҰсҰ шамалҰ сҰртңҰ, ортаң

— 12 —

ілемге +з ілемӘм деп ңарап, соүан үашҰң болса, онда материализмнӘқ &йҰүҰна батҰп кетедӘ. Юрине, егеқ жеткйҰп тҚрде АллаҒтҰқ жарҰлңауҰ ң&тңармаса...

Б&л аңиңаттҰ тҚсӘну ҚшӘн мҰна тімсӘлге ңара: Міселен, мҰна ідемӘ безендӘрӘлген б+лменӘқ т+рт ңабҰрүасҰнда, анүа кмӘзге тиӘстӘ т+рт Қлкен айна болса, бес б+лме пайда боладҰ. БӘреуӘ шҰн жіне бірӘмӘзге ортаң, т+ртеуӘ мисали жіне ір ңайсҰмҰзүа тиесӘлӘ жеке б+лме. БӘз +з айнамҰз арңҰлҰ +зӘмӘзге тиӘстӘ б+лмемӘздӘқ тҚр-тҚсӘн +згерте аламҰзҰрлҰңтл боÇу жаңсаң ңҰзҰл, жасҰл боÇу жаңсаң жасҰл етӘп к+рсетедӘ. Айнаүа ісер ету арңҰлҰ к+п нірселердӘ +згерте аламҰз. К+рӘксӘз ңҰлҰп, немесе ідемӘ етӘп к+рсетуге, неше тҚрлӘ етӘп ңоŞүа боладҰ. БӘраң, шҰмнҰқ р ортаң б+лмеге оқайлҰңпен ісер етӘп, +згерте алмаймҰз. АйнадаүҰ жеке б+лме мен бірӘмӘзге ортаң б+лме шҰндҰүҰнда бӘр-аң б+лме болүанҰмен, жаүдаÇ естӘгем басңа. Сен +з б+лмеқдӘ оп-оқай ңирата аласҰқ, бӘраң екӘншӘсӘнӘқ бӘр тасҰн да, ңимҰлдата алмайсҰқ.

МҰна дҚниенӘ тамаша бӘр б+лме десек, ірбӘрӘмӘздӘқ +мӘрӘмӘз Қлкен айна Әспеттес. Б&л дҚниеде ірңайсҰмҰзүа тиестҰқ)>аке дҚниÇмҰз, жеке ілемӘмӘз бар. БӘраң онҰқ керегесӘ, ӘргетасҰ, есӘгӘ іркӘмнӘқ +з +мӘрӘ. ОсҰ жеке ілемӘмӘз параң болса, +мӘрӘмӘз ңалам.... Сол ңаламмен амриуаÇттерӘмӘзге к+п нірселер жазҰлуда. ЕндӘ осҰнша ҰнтҰң болүан ілемӘмӘзге ңарасаң, б&л ілемӘмӘз +з +мӘрӘмӘздӘқ ҚстӘне т&рүҰзҰлүандҰңтан ол да сол +мӘрӘмӘз секӘлдӘ баÇнсҰз, фіни екенӘн сезӘп бӘлсек, ендӘ, оүан де Гаус хаббатҰмҰз, сол +мӘрӘмӘздӘқ +зӘ айна болҰп к+рсетӘп т&рүан ИліҒи есӘмдердӘқ тамаша наңҰш-+рнектерӘне бет б&радҰ. Одан сол есӘмдердӘқ к+рӘнӘстерӘне ауадҰ. ЕндӘ сол жеке +мӘрӘмӘз аңҰрет пен ж&ман кейуаңҰтша к+шет +сӘретӘн жерӘ екенӘн тҚсӘнӘп, сол жеке дҚниемӘзге деген шектен тҰс ң&марлҰң пен махаббат секӘлдӘ сезӘмдерӘмӘздӘ +мӘрдӘқ нітижесӘ, +нӘмӘ, жемӘсӘ болүан аңҰреттӘк пайдаларҰна ңарай б&рүан кезде үана, дҚниеге деген махаббат Аүаш +с деген махаббатңа айналадҰ.

Юйтпесе, نَسُوا اللّٰهَ فَاَنْسٰيهُمْ اَنْفُسَهُمْ اُولٰٓئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ сҰрҰна нҰсана болҰп, аңнӘқ н&да +здерӘнӘқ кӘм екенӘн &мҰтҰп, +мӘрдӘқ бӘтетӘнӘн ойламай, +зӘнӘқ т&раңсҰз жеке ілемӘне баршаүа ортаң ілем сиÇңтҰ т&раңтҰ деп ңарап, +зӘн +лмейтӘндей к+рӘп, дҚниеге берӘлсе, соүан жан-тінӘмен жабҰсса, ُ اُنَе т&ншҰүҰп батҰп кетедӘ. Ондай
— 13 —

махаббат, адамдҰ шексӘз азапңа салҰп, білеге &шҰратадҰ. ЯйткенӘ ондай махаббаттан, ңолҰнан тҚк келмейтӘн шарасҰар, ИмшҰрлҰң, ҚмӘтсӘз аÇнҰш туҰндайдҰ. БҚкӘл тӘршӘлӘк иелерӘн аÇп, жанҰ ашидҰ. ТӘптӘ жойҰлҰп кететӘн бҚкӘл ідемӘ жаратҰлҰстардҰ аÇп, налидҰ, ңолҰнан еш нірсе келмей тда таүмӘтсӘз ңайүҰүа тҚседӘ. Ал бейңамдҰңтан ң&тҰлүан іуелгӘ адам, ондай ңаттҰ аÇнҰштан туҰндаүан ңайүҰнҰ басатҰн ңасиеттӘ дірӘ табадҰ. çүни, жанҰқе теқн бҚкӘл тӘршӘлӘк иелерӘнӘқ +луӘ мен жойҰлуҰнан Зат-Ұ БаңидҰқ баңи есӘмдерӘнӘқ тоңтаусҰз шаүҰлҰстарҰн к+рсететӘн айналарҰнҰқ баңи екенӘн, Çүни рухтарҰнҰқ міқгӘ екмӘндет+редӘ, аÇнҰшҰ ңуанҰшңа айналадҰ. Б&л жерде уаңҰтша үана +мӘр сҚрӘп, жойҰлҰп кетӘп жатңан бҚкӘл ідемӘ жаратҰлҰстардҰқ арүҰ жаүҰнда киелӘ де палүан.улҰңтҰ сездӘретӘн есӘм-сипаттардҰқ т&рүанҰн сезӘп, б&л СонҰқ ідемӘ оŞ-+рнегӘ, тамаша наңҰшҰ, жарҰлңауҰ, ҚздӘксӘз н&рландҰруҰ деп к+редӘ. УаңҰтша нірселердӘқ жойҰлуҰ ме, +лӘмболуҰ ісемдӘктӘ одан ірӘ арттҰру, ліззаттҰ жақалау, +нердӘ к+рсету ҚшӘн жасалҰп жатңан жақартулар екенӘн к+рӘп, ліззатҰ мен ң&штарлҰүҰ, тақданӘлӘ жета тҚседӘ.

اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рси
— 14 —

ЕКӨНШӨ МЕКТУБ

بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
[Юуелде айтҰлүан, шікӘртӘне сҰйлҰүҰна ңатҰстҰ жауаптҰқ бӘр бҚрейлӘ

ШӨНШӨДЕН: Маүан сҰйлҰң жӘберӘпсӘқ. Яте мақҰздҰ бӘр ңаүидамдҰ б&зүҰқ келедӘ. Мен саүан: "бауҰрҰм Абдулмажидтен жіне аүамнҰқ &лҰ Абдуррахманнан алмаүанҰм секӘлдӘ сенен де алмаймҰн" демеймӘн. ЯйткенӘ сен маүан оларірсе о ҰстҰң жіне рухҰма жаңҰнҰраңсҰқ. БірӘнӘқ сҰйлҰүҰн керӘ ңайтарсам да, сенӘкӘн бӘр жолүа ңайтармаймҰн. Дегенмен, ретӘ келӘп т&рүан соқ, сол ңаүидамнҰқ сҰрҰн айтҰп берейӘн:

Б&рҰнүҰ Саид бӘреудӘқ мӘндетсӘнгдӘқ ір+тере алмайтҰн. Одан да +лӘмдӘ артҰң к+ретӘн. К+п ңиҰншҰлҰңтар мен неше тҚрлӘ машаңат шексе де, ол ңаүидасҰн б&збадҰ. СенӘқ б&л бишара бауҰрҰқа Б&рҰнүҰ Саидтан мирас боп ңалүан б&л уӘ бар ж&ртңа таңуа болҰп к+рӘнушӘлӘк немесе жасандҰ тоңмейӘлсу емес. ШҰндҰүҰнда т+рт-бес негӘзгӘ себептерге байланҰстҰ.

БӘрӘншӘсӘ:>Хаң жолдан тайүан رِيَّةар, ӘлӘм адамдарҰн "ӘлӘмӘн пайдаланҰп мал табадҰ" деп кӘнілайдҰ. "ӨлӘм мен дӘндӘ +здерӘне кҚнк+рӘс к+зӘ етуде" деп, оларүа ҰнсапсҰз тҚрде тиӘседӘ. Олай емес еҰқдап оларүа Әс жҚзӘнде ділелдеу керек.

ЕкӘншӘсӘ: АңиңаттҰ жаŞ жолҰнда пайүамбарлардҰқ ӘзӘнен еруге мӘндеттӘмӘз. ҮасиеттӘ Ү&ранда аңиңаттҰ жаŞшҰлар

اِنْ اَجْرِىَ اِلَّا عَلَى اللّٰهِ ٭ اِنْ اَجْرِىَ اِلَّا عَلَى الбасҰнадеп, адамдардҰқ заттҰң к+мегӘнен бас тартңан. çсин сҚресӘндегӘ:
اِتَّبِعُوا مَنْ لَا يَسْئَلُكُمْ اَجْرًا وَهُمْ مُهْتَدُونَ

аÇтҰ, б&л міселенӘ +те анҰң тҚсӘндӘредӘ.

шӘншӘсӘ: БӘрӘншӘ с+зде айтҰлүандай бӘр зат берерде Ғасат атҰмен беру, АллаҒ атҰмен алу керек. ЯкӘнӘшке орай к+бӘне не берушӘ бейңам, +з атҰнан берӘп, Әштей мӘндетсӘнедӘ. Не болмаса алушҰ бейңам, Муним-Ә Хаңиңиге айтҰлуҰ тиӘс алүҰс пен мадаңтҰ сҰртңҰ себептерге берӘп ңателеседӘ.

— 15 —

Т+ртӘншӘсӘ: ТҰй жас ету, ңанаүат ңҰлу жіне ҚнемдӘлӘк жасау сондай - бӘр ңазҰна, жіне байлҰң, ңой ешбӘр нірсе оларүа жетпейдӘ. Адамдардан бӘр нірсе алҰп сол бӘр таусҰлмас ңазҰна байлҰңтан айҰрҰлүҰм келмейдӘ. Раззаң-Ұ ЗҚлжілал, кӘшкентай кезӘмнресе аӘ бӘреудӘқ, мӘндетсӘнуӘне жол бермептӘ. Оүан мҰқ шҚкӘр етемӘн. ОнҰқ кеқшӘлӘгӘне арңа сҚйеп, ңалүан +мӘрӘмдӘ де сол ңаүидамен бойҰнша +ткӘзуӘмдӘ онҰқ рахметӘнен +тӘнӘп с&раймҰн.

БесӘншӘсӘ: БӘр-екӘ жҰлйӘн ш+рӘ, ишаралар мен тіжӘрибелер арңҰлҰ наңтҰ к+зӘм жеткенӘ, халҰңтҰқ малҰн, ісӘресе байлар мен мемлекет ңҰзметкерлерӘнӘқ сҰйлҰңтарҰн алуүа р&ңсат жоң. Б&лардҰқ кейбӘреуӘ маүан керӘ ісерӘн тигӘзедӘ... ТигӘздӘрӘледӘ, Әкпен.ейдӘ. Кейде маүан зиÇндҰ нірсеге айналадҰ. Демек +згенӘқ дҚние-мҚлкӘн алмауүа рухани б&йрҰң, алуүа тҰйҰм бар. ОнҰқ ҚстӘне мен +зӘммен + басңашау жҚрген жанмҰн. Кез-келген уаңҰтта, кез-келген адамдҰ ңабҰлдай алмаймҰн. Ж&рттҰқ сҰйлҰүҰн алатҰн болсам, олардҰқ к+қӘлӘне ңарап, ңабҰлдауүа тура келедӘ. Мен ондайдҰ жаңтҰрмаймҰн. ЖасандҰлҰң пен жалтаңтаудан, жаүҰмпаздҰңтан ң&тңаратҰн, бӘр н алдаатңан нан жеп, жҚз жамаулҰ киӘм кигенӘм артҰң. Б&лай ңҰлу маүан +те &найдҰ. БӘреулердӘқ еқ тіттӘ таүамҰн жеп, еқ ідемӘ киӘмӘн киӘп алҰп, солардҰқ к+қӘлӘне ңарауүа міжбҚр болудҰ жек к+ремӘн.

АлтҰншҰсҰ: Бас тарту адамнӘмнӘқ еқ бастҰсҰ, мазҒабҰмҰздаүҰ еқ сенӘмдӘ т&лүалардҰқ бӘрӘ Ибн Хажар бҰлай дейдӘ: "СенӘ игӘ жан, салих адам деп, сондай ниетпен берӘлген нірсенӘ ңабҰл алсақ, егер сен салих болмасақ, ол харам боладҰ".

оң. ДҚ, ңазӘргӘ заманнҰқ адамдарҰ ашк+здӘк пен тойҰмсҰздҰүҰ себептӘ кӘшкене сҰйлҰүҰн +те ңҰмбатңа сатадҰ. Мен секӘлдӘ кҚніҒар бейшаранҰ, салих немесе іулие деп ойлап, бӘр ҚзӘм нан &сҰнадҰ. АллаҒ саңтасҰн, егер мрмейтӘмдӘ салих деп бӘлсем, ол, к+кӘректӘктӘқ белгӘсӘ, демек салих еместӘгӘме ділел. Ал егер +зӘмдӘ салих деп бӘлмесем, онда ол заттҰ ңабҰл алуҰма болмайдҰ. Сондай-аң, аңҰретке ңатҰстҰ амалдардҰқ аңҰсҰна садаңа мен сҰйлҰңсол аңаңҰреттӘқ баңи жемӘстерӘн дҚниенӘқ +ткӘншӘ жемӘстерӘне айҰрбастау деген с+з.

اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рси
— 16 —

ШӨНШӨ МЕКТУБ

بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
[Ол танҰмал шікӘр&ран жӘберӘлген хаттҰқ бӘр б+лӘгӘ.]

БЕСӨНШӨДЕН: БӘр хатҰқда менӘқ осҰндаүҰ сезӘмдерӘме, Қлестес болудҰ ңалайтҰнҰқдҰ жазүан едӘқ. Сол сезӘмдерӘмнӘқ мҰқнан бӘрӘн жеткӘзейӘн.

ТҚнде жҚз ңабаттҰң биӘктӘкте самҰрсҰн аүашҰнҰқ басҰндаүҰ &ÇшҰни: "О&лдҰздармен безенген ісем аспан ілемӘн тамашаладҰм. Ү&ран ХакӘмнӘқ

فَلَٓا اُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ ٭ اَلْجَوَارِ الْكُنَّسِ
ант еткен аÇтҰнҰқ ِ وَيَрңҰн м&үжизалҰң н&рҰ мен шешендӘктӘқ керемет сҰрҰн к+рдӘм. Иі, кейде к+рӘнӘп, кейде жасҰрҰнҰп ңалатҰн ж&лдҰздарүа ишара ңҰлатҰн осҰ аÇт, зер салүан жанүа +те жоүарҰ санаттҰ бейнелеу +нерӘн, аса үибраттҰ к+рӘнӘстӘ назарүа &сҰнадҰ. Иі, б&л үаламир-Ұ Р ңолбасшҰларҰ болүан кҚннӘқ шеқберӘнен шҰүҰп ңозүалмайтҰн ж&лдҰздардҰқ шеқберӘне кӘрген кезде, аспанда неше тҚрлӘ жақа наңҰштар +рнектер к+рсетедӘ. Кейде +здерӘ секӘлдӘ жарҰң ж&лдҰзбен иҰң та к+рӘрӘп ңатар т&радҰ да тамаша к+рӘнӘс бередӘ. Кейде кӘшкентай ж&лдҰздардҰқ арасҰна кӘрӘп, +зӘ ңолбасшҰ секӘлдӘ к+рӘнедӘ. ЮсӘресе осҰ айларда, аңшам уаңҰтҰнда к+рӘнетӘн ЕсекңҰрүан ж&лдҰзҰ мен тақ алд (с.а.уатҰн онҰқ екӘншӘ бӘр жарҰң жолдасҰ Шолпан ж&лдҰзҰ, к+кжиекте +те ідемӘ де ісерлӘ бейнеде к+рӘнедӘ. Содан кейӘн +здерӘнӘқ баңҰлаушҰлҰң мӘндеттерӘн жіне осҰ ге б&л +нерӘндегӘ адарүҰ ңҰзметӘн атңарүан соқ, ңайтадан керӘ ңайтҰп, с&лтандарҰ болүан КҚннӘқ жарңҰраүан аÇсҰна кӘрӘп, жасҰрҰнҰп ңаладҰ.
— 17 —

ОсҰлайша «Хунніс, Кунніс» деп аталүан ж&лдҰздар мен жер шарҰмҰмҰзбеалам кеқӘстӘгӘнде бейне бӘр кеме немесе &шаң тҚрӘнде кемел тіртӘп бойҰнша жҚргӘзӘп, саÇхат еткӘзӘп т&рүан АллаҒтҰқ рубубиетӘнӘқ &лҰлҰүҰ мен улуҒиет билӘгӘнӘқ айбҰндҰлҰүҰн кҚндей жарңҰн бейнеде к+рсетӘп т&р. сахихіҒи билӘктӘқ &лҰлҰүҰна ңарашҰ! КемелерӘ мен &шаңтарҰнҰқ ӘшӘнде сондайлар бар үой кейбӘреулерӘ жер шарҰнан мҰқ есе Қлкен жіне бӘр секундарҰ айӘз саүаттҰң ңашҰңтҰңтҰ жҚрӘп +тетӘндей жҰлдам.

МӘне, Иман етӘп, ң&лшҰлҰң жасау арңҰлҰ сол С&лтанмен ңарҰм-ңатҰнаста болу, б&л дҚниеде ОнҰқ мейманҰ болу - ңаншалҰңтҰ Қлкен баңҰт, ңандай асңа(с.а.уой екендӘгӘн шамалай бер.

СосҰн Айүа ңарадҰм:

وَالْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ حَتّٰى عَادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَد۪يمِ

аÇтҰнҰқ +те жарңҰн м&үжизалҰң н&рдҰ баÇндап жатңанҰн к+рдӘм. Иі, айдҰқ белгӘлӘ блӘ ахуппен жҚргӘзӘлуӘ, басңарҰлуҰ мен н&рландҰрҰлуҰ жіне жер мен кҚнге ңатҰстҰ жаүдайларҰ +те м&ңиÇт есеппен жҚзеге асҰрҰлуҰ тақңалдҰрадҰ. Яте үажап. ОнҰ солай ҚйлесӘмдӘ ңҰлҰп, есебӘн солай жасаүан Үадир АллаҒңа еш нірсе ңиҰн емес. «М&нҰ осҰлай жасҰл алҰбарлҰң нірсенӘ жасай аладҰ» деген пӘкӘр зер салҰп ңараүан ірбӘр аңҰл иесӘне дірӘс бередӘ. Эім КҚннӘқ ӘзӘнен ерӘп отҰратҰнҰ сондай, бӘр секундңа да жолҰнан шатаспайдҰ, +з мӘндетӘн мҚлтер онҰорҰндайдҰ.

М&ңиÇт ңараүан жанүа дегӘзедӘ.

سُبْحَانَ مَنْ تَحَيَّرَ ف۪ى صُنْعِهِ الْعُقُولُ

ЮсӘресе, мамҰрдҰқ соқҰндаүҰ Ай жӘқӘшке, ңиÇңтай болҰп, ркер шоң ж&лдҰзҰнҰқ шеқҒта. О кӘрген шаңта, ң&рма аүашҰнҰқ иӘлген аңшҰл б&таүҰ секӘлдӘ, ал ркер бӘр шоң жемӘс бейнесӘнде к+рӘнетӘндӘктен, аспан пердесӘнӘқ арүҰ жаүҰнда бейне бӘр Қлкен н&рлҰ аүаштҰқ бар екенӘндӘгӘн адамнҰқ ңиÇлҰна елестетедӘ. Ү&ддҰ сол аүаштҰн болак бӘр б&таүҰнҰқ &шҰ, ілгӘ перденӘ тесӘп шҰүҰп, жемӘстӘ шашаүҰменен ңоса басҰн шҰүарҰп, ркер мен Ай болҰп т&рүандай. Басңа ж&лдҰздар да сол к+рӘнбейтӘн алҰп аүаштҰқ жемӘстерӘндей боп ңиÇлүа орнҰңтҰрадҰ.

— 18 —
МӘне, كَالْعُرْجُونِ الْقَد۪يа ХазрдеуӘнӘқ ісемдӘгӘне, шешен-дӘгӘне ңара!

Содан кейӘн,

هُوَ الَّذ۪ى جَعَلَ لَكُمُ الْاَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا ف۪ى مَنَاكِبِهَا

аÇтҰ. Б&л аÇт, жер шарҰ ңҰзметшӘ кеме, тасҰмалдаушҰ к+лӘк екендӘгӘне ишара етедӘ. ОсҰ ишараттанлденгеӘ үарҰш кеқӘстӘгӘнде аса жҰлдамдҰңпен саÇхат етушӘ алҰп кеменӘқ ҚстӘқгӘ жаүҰнда, биӘк бӘр орҰнда отҰрүандай сезӘндӘм. Ат, кеме секӘлдӘ к+лӘкке мӘнгенде оңҰлуҰ сҚннет болүан

سُبْحَانَ الَّذ۪ى سَخَّرَ لَنَا هٰذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْ шексӘَ

аÇтҰн оңҰдҰм.

Жіне бӘр байңаүанҰм, Жер шарҰ осҰ ірекетӘ мен кино таспалардҰ к+рсетӘп т&рүан аппаратңа &ңсайдҰ. БҚкӘл аспан к+з алдҰмда ңозүалҰп, барлҰң ж&лдҰздар іскери саппен ж+қкӘлӘп барадҰ. Сондай асңаң к+рӘ ОнҰқ дӘ к+рсететӘнӘ сонша, б&үан ой жҚгӘрткен адамдҰ ңайран ңалдҰрадҰ. Мен де "СҚбханаллаҒ!" дедӘм, ңаншалҰңтҰ аз шҰүҰнмен к+птеген алҰп Әстер, тақүаларлҰң ж&мҰстар жҚзеге асҰрҰлуда. ОсҰ арада иманүа ңатҰстҰ екӘ ى ÇүнимаүҰна ойүа оралдҰ:

БӘрӘншӘсӘ: БӘрнеше кҚн б&рҰн бӘр ңонаүҰм менен с&раүан едӘ. ОнҰқ ойҰндаүҰ кҚміндӘ с&раңтҰқ мінӘсӘ мҰнадай едӘ: "Жіннат пен ЖіҒаннам +те &заңта үой. АйтҰндҰңтжіннаттҰңтар АллаҒтҰқ кеқшӘлӘгӘмен найзаүайдай жалт етӘп, пҰраң секӘлдӘ заулап &шҰп, хаширден +тӘп, Жіннатңа жетедӘ делӘк. Ал, жіҒаннамдҰңтар ше? Олар зӘлдей ауҰр денелерӘмен тҚрде Қлкен кҚніларҰн арңалап, ЖіҒаннамүа ңалай жетедӘ? Немен барадҰ?

Ойүа келген жауап бҰлай: Міселен, бҚкӘл &лттар Америкаүа конгреске шаңҰрҰлса, ір бӘр &лт +кӘлӘ +зӘнӘқ Қлкен кемесӘне мӘнӘп барадҰ. Сол сиÇңтҰ, кеқӘстӘк дейтӘн теқӘзде бкдадтҰда, жиҰрма бес мҰқ жҰлдҰң жолдҰ жҚрудӘ ідет ңҰлүан Жер шарҰ, +з т&рүҰндарҰн махшар алақҰна апарҰп т+гедӘ. Сондай-аң, тереқдеген сайҰн, ірбӘр отҰз Қш метрдеате таірежеге ңҰзудҰқ артатҰндҰүҰнҰқ ділелӘ етумен, жердӘқ ортасҰндаүҰ температура, хадисте айтҰлүан ЖіҒаннам отҰнҰқ ңҰзу дірежесӘне сійкес, екӘ жҚз мҰқ градус. Хадисте айтҰлүандай, дҚниеде жіне берзахта Қлкен ЖіҒаннамнҰқ

— 19 —

кейбӘрердегӘттерӘн атңарушҰ оттҰ, ЖіҒаннамүа апарҰп т+гедӘ. КейӘн АллаҒтҰқ б&йрҰүҰ бойҰнша міқгӘлӘк бейнеге енӘп, аңҰрет ілемӘнде мекенжайүа айналадҰ.

Ойүа келген екӘншӘ маүна: Сан-и Үадир, ФатҰр-Ұ Хаким, Уахид-Ә Ахад АллаҒ ң&дӘретӘнӘқ кемелулиеле хикметӘнӘқ жамалҰн жіне УахдетӘн ділелдеу ҚшӘн, аз нірсемен +те к+п ӘстердӘ жҚзеге асҰруда, +те кӘшкене нірсе арңҰлҰ +те Қлкен мӘндеттердӘ атңаруда. КейбӘр СілӘк ее айтңанмҰн: Егер бҚкӘл нірсенӘ бӘр ЖаратушҰ жараттҰ десе, +те оқай, ірӘ жеқӘл болар едӘ. Егер жаратҰлҰс к+птеген жаратушҰлар мен себеойҰлүа телӘнсе, олай болуҰ мҚмкӘн емес екендӘгӘ ортаүа шҰүҰп, ңисапсҰз, ңисҰнсҰз ңиҰндҰңтар пайда боладҰ. ЯйткенӘ, бӘр сардар к+п сарбаздҰ бӘр үана б&йрҰңпен немесе бӘр &ста аз ірекетӘмен бӘрнеше тастҰ оп-оқарата арте отҰрҰп, нітижеге ңол жеткӘзе аладҰ. Егер діл сол нітижеге ңол жеткӘзу ілгӘ сарбаздар мен тӘрексӘз кҚмбездегӘ ірбӘр тасңа тапсҰрҰлар болса, +те к+п ірекет ңажет болҰп, к+п ңи Ү&дӘрар туүҰзҰп, к+п шатасҰп Әске асуҰ мҚмкӘн.

МӘне, егер осҰнау үаламдаүҰ ңозүалҰстар мен айналҰстар, т+рт мезгӘлдӘқ ауҰсуҰ, кҚн мен тҚннӘқ алмасуҰ сиÇңтҰ Әстер Уахдетке берӘлсе онда жалүҰз +зӘ, бӘр үайҰштҰқрҰңпен бӘр тек дененӘ ңозүалтумен мезгӘлдердӘқ алмасуҰндаүҰ үажайҰп ң&бҰлҰстардҰ жіне кҚн мен тҚннӘқ +згеруӘндегӘ хикметтӘ кереметтердӘ, Ай мен КҚннӘқ үажайҰп к+рӘнӘстерӘн к+рсетӘдӘлетӘдӘ де керемет жемӘстӘ нітижелердӘ бередӘ.

ЯйткенӘ, бҚкӘл жаратҰлҰс СонӘкӘ. Үаласа, Жер шарҰ дейтӘн бӘр сарбазҰн барлҰң ж&лдҰздарүа ңолбасшҰ етӘп таүайҰндайдҰ. Орасан алҰп КҚндӘ бҚкӘл т&рүге шапҰ жҰлҰтушҰ ірӘ жарҰң берушӘ лампа ңҰладҰ. Ү&дҰрет наңҰштарҰнҰқ к+рӘнӘстерӘ болүан т+рт маусҰмд бӘр мекик, хикмет жазуларҰнҰқ параңтарҰ болүан кҚн мен тҚндӘ біне жепӘн жасайдҰ. КҚн сайҰн айдҰ басңаша тҚрде +згертӘп, уаңҰттардҰқ есептелуӘ ҚшӘн кҚнтӘзбелӘк мӘндеттӘ атңартҰп ңоÇдҰ. Билеп жҚрген перӘштелердӘқ ңолҰндаүҰ жалтҰлдаүан ідемӘ шҰраң +те кҚ жерге ңатҰстҰ к+п хикметтерӘн к+рсете аладҰ. Егер б&л ң&бҰлҰстар зақдарҰ жалпҰүа ортаң, тіртӘбӘ ңатақ, басңару тісӘлӘ мен ҚкӘмӘ бҚкӘл жамул десңа жҚретӘн Ү&дайдҰқ ӘсӘ деп ңабҰлданбаса, онда бҚкӘл кҚндер, ж&лдҰздар к+з Әлеспес жҰлдамдҰңпен шексӘз ңашҰңтҰңтҰ кҚн сайҰн жҚрӘп +тулерӘ керек боладҰ.

— 20 —

МӘне Уахдеттею(бӘр басшҰүа баүҰнуда)>оқайлҰң бауҰрреттею(бет-бетӘмен ірекет етуде)>шексӘз ңиҰндҰң туҰндайтҰндҰңтан кісӘпкерлер мен саудагерлер басңару жеқӘл ірӘ оқай болуҰ ҚшӘн к+пшӘлӘкке бӘр БасшҰ таүайҰндайдҰ имансктестӘктер ң&радҰ.

ҮорҰтҰндҰ: Адасу жолҰнда сансҰз ңиҰндҰңтар бар, ал тура жолда Çүни уахдет жолҰнда бірӘ оқай, жеқӘл.

اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَйүамба Саид Н&рси
— 21 —

ТЯРТӨНШӨ МЕКТУБ

بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
سَلَامُ اللّٰهِ وَ رَحْمَتُهُ وَ بَرَكَاتُهُ عَلَيْكُп-мадаعَلٰٓى اِخْوَانِكُمْ لَاسِيَّمَا...الخٓره

ҮҰмбаттҰ бауҰрларҰм!

Діл ңазӘр Шам тауҰнда, биӘк бӘр т+бенӘқ басҰнда, Қлкен самҰрсҰн аүашҰнҰқ жоүарүҰ жаүҰнда, ңолдан жасалүан бӘр &ÇшҰңта отҰратта айҰм бар. Адамдардан оңшау, оқаша +мӘр сҚруге ҚйренӘп кетӘппӘн. БӘреумен іқгӘмелескӘм келсе, ңиÇлҰммен сӘздердӘ діл жанҰмнан табамҰн да, хал-жаүдай с&расамҰн. С+йтӘп +зӘмдӘ ж&батамҰн. Егер, ңанда+те жаӘр жійт кедергӘ болмаса, бӘр-екӘ ай осҰнда жалүҰз бола т&рудҰ ж+н к+рӘп отҰрмҰн. ЯздерӘқмен к+збе-к+з с&хбаттасуүа сӘздерден бетер ң&штармҰн. Барлаүа ңайтсам онҰқ да бӘр ж+нӘн ңарастҰрармҰз. ЕндӘ, осҰ &ÇшҰңта отӘп ілда ойүа оралүан бӘр-екӘ нірсенӘ айтайҰн.

БӘрӘншӘсӘ: Б&л бӘр іркӘмге айтҰла бермейтӘн сҰр едӘ. БӘраң сенен жасҰрмаймҰн. АллаҒтҰқ Уідуд есӘмӘне б+ленген кейбӘр іанҰқ Қр +те жоүарҰ міртебеде сол есӘмнӘқ тамаша к+рӘнӘстерӘ арңҰлҰ ілемдегӘ жаратҰлҰстҰқ терезесӘнен Уажиб-ул-Ужудңа назар аударадҰ. Сол секӘлдӘ, тҚкке т&рмайтҰн б&л бауҰрҰқҰзүа ҚзӘм ңӘн Ү&ран ңҰзметӘне арнап, осҰнау сарңҰлмас ңазҰнанҰқ жаршҰсҰ болүан кездерӘ АллаҒтҰқ Рахим, Хаким есӘмдерӘнӘқ н&рҰна б+ленуге себеп боларлҰң бӘр жаүдай берӘлетӘн. БҚкӘл С+здер сол н&рлҰ, киелӘ есӘмдерге б+ленудӘқ к+рӘнӘстерӘ. алҰп шаллаҒ ол С+здер,

وَمَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ اُ۫وتِىَ خَيْرًا كَث۪يرًا

сҰрҰна б+ленген.

— 22 —

ЕкӘншӘсӘ: Наңшибенди тариңатҰн &станүандар жайлҰ айүан се: "Дер тарийңҰ Наңшибенди, лазҰм амед чар терк: ТеркӘ дҚние, теркӘ уңба, теркӘ Ғестий, теркӘ терк" деген ңанаттҰ с+з бӘрден есӘме тҚстӘ. çүни Наңшибенди тариңатҰнда т+ртқ ңҰзмнӘ тірк ету керек: 1-ДҚниенӘ, 2-ахиреттӘ, 3-ніпсӘнӘ, 4-осҰ тірк еткендерӘн тірк ету керек, Çүни олардҰ ойламау керек. СонҰмен ңатар мҰна с+здер де бӘс жінеуҰндадҰ:

"Дер тарийңҰ ажиз мендий, лазҰм амед чар чиз: ФаңрҰ мутлаң, ажзҰ мутлаң, шҚкрӘ мутлаң, шіуңҰ мутлаң ей ізиз!" çүни, менӘқ ілне берке негӘзделген жолҰмда т+рт нірсе шарт: 1-мҚлдем паңҰрлҰң, 2-ібден ілсӘздӘк, 3-толҰң шҚкӘршӘлӘк, 4-барҰнша Ұнта-ҰңҰлас.

Содан кейӘн +зӘқ жазүан, "РеқдерӘ мҰқ ң&бҰлүан үалам кӘтабҰна ңара!" деп басталатҰн к+ркем де маүҰналҰ +леқӘқ б&рҰсткелдӘ. СонҰқ ісерӘмен аспандаүҰ ж&лдҰздарүа зер салдҰм. "Юттеқ, шайҰр болүанҰмда, мҰнанҰқ бірӘн кемелӘне келтӘре суреттесем үой..." дедӘм. Ялеқ жазуүа ңабӘлетӘм болмаса да, мҰна жолдардҰ бастадҰм. Алайда, &йңастҰра мауҰ мм. Ялеқ де шҰңпадҰ.

К+қӘлӘме ңалай келген болса солай жаздҰм. Сен менӘқ ӘзбасарҰмсҰқ үой, ңаласақ &йңастҰрҰп, ретке келтӘрерсӘқ.

СонҰмен ойүа оралүан шумаңтар бҰлай едӘ:

ТҰқдап к+р ж&лдҰздардҰқ мҰнау шҰрҰн х&тбасҰн

Н&ранЖіҒил:ет кӘтабҰ, ңара, ңалай баÇндауда!

БірӘ бӘрдей Қн ңатҰп, хаң тӘлӘмен бҰлай деуде:

БӘр ҮадҰр-Ұ ЗҚлжілалдҰқ айбҰндҰ с&лтанҰна

ЮрбӘрӘмӘзргендӘ шашңан айүаңпҰз бӘз,

Сан-и Ү&дӘретке жіне Уахдетке куілермӘз бӘз.

Сонау жердӘқ жҚзӘн жарңҰратңан

НаздҰ м&үжизалҰ секӘлдӘ перӘштелер сайранҰна!

МҰнау аспаннҰқ жерге ңараүан, к+лӘккке мін берген

МҰқдаүан ден ңоŞ байңаүан к+здерӘмӘз бӘз.

{ СӘлтеме: çүни Жіннат гҚлдерӘнӘқ к+шет жіне егӘстӘгӘ болүан жірдӘқ бетӘнде ң&дӘреттӘқ сансҰз м&үжизаларҰ к+рсетӘлгендӘктен, аспан ілстӘгенгӘ перӘштелер, ол м&үжизалар мен үажайҰптардҰ тамашалаүанҰ сиÇңтҰ, аспан денелерӘнӘқ к+здерӘ ҚкӘмӘнде болүан ж&лдҰздар да, бейне бӘр ПерӘштелерге адҰ.

жер бетӘндегӘ нізӘк ідемӘ жаратҰлҰстардҰ к+рген сайҰн Жінніт ілемӘне ңарайдҰ. Ол уаҰтша үажайҰптардҰ міқгӘ бӘр суретте Жіннітта да тамашалап жатңандай, бӘр де жерге, бӘр де Жіннітңа ңарайдҰ. çүни о екӘ ілемге баңҰлап ңара хайуабар деген с+з.}

— 23 —

ЖаратҰлҰс аүашҰнан аспан б+лӘгӘне

Ү&с жолҰ, бҚкӘл б&таүҰна.

БӘр Жімил-Ұ ЗҚлжілалдҰқ хикметӘмен таүҰлүан

Яте ісем жемӘстерӘмӘз бӘз

ОсҰнау аспан т&лүаларҰна &шҰп жҚрген мешӘтп к+мӘлЮрбӘрӘне айналҰп жҚрген баспана, Қлкен ҚймӘз!

Жіне жарңҰраүан шам, зор кеме, ірӘ &шаңпҰз бӘз.

БӘр ҮадҰр-Ұ ЗҚлкімалдҰқ, БӘр Хаким-Ә ЗҚлжілалдҰқ

Ү&дҰретӘнӘқ м&үжизасҰ, +нерӘнӘқ үажайҰбҰ.

ХикметӘнӘқ екӘ дҰсҰ, жаратҰлҰс кереметӘ.

ЮрбӘрӘмӘз Н&р ілемӘмӘз бӘз.

С+йтӘп жҚз мҰқ тӘлмен жҚз мҰқ айүаң к+рсетемӘз,

ЕстӘртемӘз адам болүан адамүа.

СоңҰр болүҰр дӘнсӘз к+зӘ, к+рмес бӘздӘқ жҚзӘмӘздӘ.

ЮрӘ естӘмес с+зӘмӘздӘ, хаң с+йлеген айүаңбҰ Яйтке

ТақбамҰз бӘр, м+рӘмӘз бӘр РаббҰмҰзүа тісбих ңҰлҰп, ң&л болҰп зӘкӘр етушӘмӘз.

Ү&с жолҰнҰқ Қлкен аÇңасҰна байланүан

ЮрбӘрӘмӘз ісерлӘ ірекет ңҰлушҰмҰз бӘз.

اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рса.у.)

БЕСӨНШӨ МЕКТУБ

بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪

Наңшибенди тариңатҰнҰқ ңаҒарманҰ жіне бӘр кҚнӘ жҰлдан бӘрӘ Имам Раббани (р.а.), МектубатҰнда бҰлай деген: "Иман аңиңаттарҰнҰқ бӘр үана міселесӘнӘқ тҚсӘнӘктӘ болуҰн, зауҰң пен кереметтерден туҰндайтҰн мҰқдаүан ліззаттардан артҰң к+ремӘн"

ТаүҰ бӘр с+зӘкіпӘрлБҚкӘл тариңат жолдарҰнҰқ соқүҰ нҚктесӘ - иман аңиңаттарҰн тҚсӘну, соларүа ңол жеткӘзу" - деген.

Басңа бӘр жерде бҰлай деген: " ЮулиелӘк Қш тҚрлӘ боладҰ:

БӘрӘншӘсӘ: КӘшӘ іулиелӘкю(уілаÇт-Ұ суүра).>Б&л кідӘмгӘ іулиелӘк.

ЕкӘншӘсӘ:, емтиа іулиелӘкю(уілаÇт-Ұ уста).

шӘншӘсӘ: лҰ іулиелӘкю(уілаÇт-Ұ кубра).> лҰ іулиелӘк пайүамбарлҰңңа Әзбасар болу жолҰмен, тариңаттҰқ машаңаттҰ жолдарҰнан +тпңҰт сабӘрден аңиңатңа жол ашу".

ТаүҰ да бҰлай деген: "Наңшибенди тариңатҰнда екӘ ңанатпен кемелдӘк жолҰна тҚсу бар". çүни, "Иман аңиңаттарҰна шҰн жҚрекпен сену жіне дӘни парҰздардҰ орҰндаурланҰ Ұ боладҰ. ОсҰ екӘ нірседе кемшӘлӘк болса, ол жолмен жҚре алмайдҰ". Ендеше, Наңшибенди тариңатҰндаүҰларүа Қш тҚрлӘ жол бар.

БӘрӘншӘсӘ жіне еқ ҚлкенӘ: ТӘкелей сат ҚшңиңаттарҰна ңҰзмет ету. Имам Раббани (р.а.) де +мӘрӘнӘқ соқҰнда осҰ жолүа тҚскен.

ЕкӘншӘсӘ: Д Әни парҰздарүа жіне ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) к+ркем СҚннетӘне тариңат жолҰ арңҰлҰ ңҰзмет ету.

шӘншӘсӘ: СопҰлҰң жолҰмен рухани жараларҰн жазуүмайдҰ су, Çүни жҚрекпен алүа &мтҰлу, рухани кемелдену. БӘрӘншӘсӘ - парҰз, екӘншӘсӘ - уіжӘп, ал ҚшӘншӘсӘ - сҚннет есебӘнде.

Ендеше аңиңат осҰлай мен де бҰлай деп шамалаймҰн: Егер Абдулңадир Гейлани (р.а.), Шах Наңшибенд (р.а.), Им жолҰнбани (р.а.) секӘлдӘ т&лүалар ңазӘр тӘрӘ болса, онда олар бҚкӘл кҚш - ңайраттарҰн иман аңиңаттарҰ мен Ислам аңидасҰнҰқ кҚшеŞӘне сарп етер едӘ.

— 25 —

ЯйткенӘ, міқгӘлӘк баңҰдейӘн інекерӘ солар. Егер, оларда кемшӘлӘк болса, міқгӘлӘк баңҰтсҰздҰңңа себеп боладҰ. ИмансҰз Жіннатңа кӘру мҚмкӘн емес. Ал, тариңатсҰз Жіннатңа кеткендер к+п. Адам нансҰз +мӘр сҚре алмайдҰ, бӘраң жемӘсаларҰн-аң тӘршӘлӘк етуге боладҰ. Тариңат - жемӘс, Ислам аңиңаттарҰ - азҰң.

Б&рҰнүҰ кездерӘ ңҰрҰң кҚннен бастап ңҰрҰң жҰлүа дейӘн рухани кемелдену арңҰлҰ иманнҰқ кейбӘр аңиңаттарҰна үана жетуге болатҰн-дҰ. ЖаратушҰ ХаңтҰқ рахме аузҰнңазӘргӘ тақда сол аңиңаттарүа ңҰрҰң минутта жететӘн жол табҰлса, оүан мін бермеу, немң&райлҰлҰң танҰту, ілбетте аңҰлдҰнҰқ ӘсӘ емес.

МӘне, ОтҰз ш С+з, Ү&ран аңиңаттарҰ арңҰлҰ осҰндай жол ишара н м&ңиÇт оңҰүандар анҰң байңайдҰ. Б&л, рас.

Ендеше, Ү&раннҰқ сҰрларҰна ңатҰстҰ жазҰлүан С+здер, ңазӘргӘ заманнҰқ рухани жараларҰна еқ шипалҰ дірӘ, айтҰпе дӘнсӘздӘк шабуҰлҰна душар болүан Ислам ілемӘне ңалңан, еқ пайдалҰ н&р, сондай-аң адасушҰлҰң батпаүҰнда даүдарҰп ңалүандар ҚшӘн еқ сенӘмдӘ жолбасшҰ екендӘгӘне сенемӘн. Егер адам бӘлӘмсӘздӘгӘнен адасҰп жҚрген болса, онҰқ ж+Әр-екӘлуӘ оқай. Алайда, оңҰүан, бӘлем деген жан адасҰп жатса, онҰ ж+нге келтӘру ңиҰн. Б&рҰнүҰ заманда адасудҰқ екӘншӘ тҚрӘ мҰқнан бӘр жаүдайда болатҰн едӘ. ОндайлардҰқ тек мҰқнан бӘрӘ үана тҚсӘндӘру арңҰлҰ ж+нге келлдӘ. ДСебебӘ, ондайлар +здерӘне сенӘмдӘ боладҰ. ЯзӘ бӘлмейдӘ, бӘраң бірӘн бӘлемӘн деп ойлайдҰ. ЖаратушҰ Хаң Ү&ран ХакимнӘқ н&рлҰ ш&үҰласҰ болүан С+здерге бҚгӘнгӘ кҚнгӘ адасу мен азүҰндаушҰлҰңңа ңарсҰ дірӘ боларлҰңолҰндат берген деген ойдамҰн.

اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рси
— 26 —

АЛТұНШұ МЕКТУБ

بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
سَلَامُ اللّٰهِ وَ رَحْمَتُهُ وَ بَرَكَاتُهُ عَلَيْكُمَا وَ عَلٰٓى اِخْүан еқُمَا مَادَامَ الْمَلَوَانِ وَ تَعَاقَبَ الْعَصْرَانِ وَ مَادَارَ الْقَمَرَانِ وَ اسْتَقْبَلَ الْفَرْقَدَانِ
ЖӘгерлӘ бауҰрларҰм, ңайретӘ МаостарҰм жіне
дҚние деген үарӘптӘк мекендегӘ ж&банҰштарҰм!

ЖаратушҰ Хаң сендердӘ пӘкӘрӘме берӘлген маүҰналарүа Қлескер еткен екен, ілбетте сезӘмдерӘме де Қлескер болуүа хаңҰқҰз бар. СендердӘ к+п м&қайтпау ҚшӘатҰн аудаүҰ аса ңиҰн кездердӘ іқгӘме ңҰлмай-аң, тек бӘр б+лӘгӘн үана баÇндамаңпҰн.

ЕкӘ-Қш ай болдҰ, мҚлдем жалүҰз ңалдҰм. Он бес, жиҰрма кҚнде бӘр ңонаң келедӘ, басңа кезде жалүҰзбҰн. ЖиҰрма кҚнге таÇдҰ, таудаүҰ малшҰлар да жоң, тарап +лӘгӘ]..

МӘне, ңас ңарайҰп, тҚн болдҰ. МҰна үарӘп тау ӘшӘ тҰм-тҰрҰс, тек ңана аүаштардҰқ шер т+ккендей сҰбдҰрларҰ естӘледӘ. БӘрӘнӘқ ӘшӘне бӘрӘ кӘрӘп т&рүан бес тҚрлӘ үарӘптӘк жаүдайҰмдҰ байңадҰм.

БӘрӘншӘсӘ: КірӘлӘктӘқ белгӘсӘ осҰатҰлҰсастарҰм мен достарҰмнан жіне жаңҰндарҰмнҰқ барлҰүҰнан дерлӘк айҰрҰлҰп жалүҰз, үарӘп болҰп ңалдҰм. Олар менӘ тастап Барзах ілемӘне кеткендӘктен м&қдҰ, үарӘп халдӘ сездӘм. ОсҰ үарӘптӘктӘқ ӘшӘнен екӘншӘ іуекелрӘптӘк шеқберӘ ашҰлдҰ. Б&л да менӘмен байланҰста болүан жаратҰлҰстардҰқ к+бӘ +ткен к+ктем ң&сап менӘ тастап кетуӘнен туҰндаүан ңимастҰңтҰқ үарӘп сезӘмӘ едӘ. Б&л жаүдайдан, таүҰ бӘр үарӘптӘхат айер ашҰлдҰ. ОтанҰмнан, аүайҰн-туҰстан жҰраң, жалүҰз ңалуҰмнан туҰндаүан үарӘптӘктӘ сезӘндӘм. ТҚн ӘшӘнде таулардҰқ жалүҰзсҰраүан кейӘпӘ маүан таүҰ бӘр аÇнҰштҰ үарӘптӘктӘ сездӘрдӘ. Жіне мҰна уаңҰтша мейманхана - дҚниеден міқгӘлӘкке айна кетӘп бара жатңан рухҰмдҰ ідеттен тҰс үарӘп халде к+рдӘм. БӘрден "ФісҚбханаллаҒ" дедӘм; "Б&л үарӘптӘктер мен ңарақүҰлҰңтарүа ңалай т+теп беруге боладҰ?" деп ойладҰм.

— 27 —

К+қӘлӘм жан&шҰрамсануш"ç, Раб! ҺарӘппӘн, жалүҰзбҰн, кҚшсӘзбӘн, сҰрңатпҰн, ілсӘзбӘн, ңартпҰн!..

ұңтиÇрсҰзбҰн! Дірмен тӘлеймӘн, кеқшӘлӘгӘқдӘ ӘздеймӘн, медет с&раймҰн діргейӘқнен, ИліҒи!" дедӘ.

БӘрден , абҰрқ н&рҰ, Ү&раннҰқ берекетӘ, РахманнҰқ ӘлтипатҰ к+мекке жеттӘ. ЮлгӘ бес ңарақүҰ үарӘптӘктӘ достҰңтҰқ бес н&рлҰ шеқберӘне айналдҰрдҰ.

ТӘлӘм: حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَك۪يلُ дедӘ. К+қӘлӘм:
فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقнӘ жерسْبِىَ اللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظ۪يمِ

аÇтҰн оңҰдҰ.

АңҰлҰм да ңиналу мен ңорңҰнҰштан жан&шҰрүан ніпсӘме арнап, бҰлай дедӘ:

ҮайдаүҰ бӘр ңайүҰнҰ айтҰп, ей бейшара, жҰламҰрҰп бАщҰ жасҰқ азайүанмен, м&қ азаймас сӘрі да.

Үайдан келдӘ мҰна ңайүҰ кҚқӘренген бар үалам,

ТҚсӘндӘқ бе, ей аңҰмаң, иманҰ бҚр жармаүан?

Б&л дҚние ңарақ ңалар тҚсӘнбесеқ б&л сҰрдҰ

СенӘ сҰйсҰз ңалдҰрмайдҰ Ол, тапсақ егер тҰлсҰмртӘ ір ЖасҰқдҰ тҰй, тіуекел де сенӘкӘ бӘр жай кҚмін,

Ал, ілемнӘқ белӘ ҚзӘлӘп кететӘндей ңайүҰдан.

"Сіл шарпҰүан ҰзүарҰма селт ете ме б&л адам?"

деп сҰнаүан Ү&дӘреттӘ танҰдҰқ ба ей, жҰлаүан.

Тани тҚссеқ, ңасӘрет пен азаÇдҰ&рҰ Хақ да,

Ал, ендеше ң&лшҰлҰң ңҰп белӘқдӘ бу, ңайүҰрма!

ЯлеқдӘ еркӘн аударма жасаүан: Самат&лҰ Н&рлҰбек

Эім &стаздарҰмнҰқ бӘрӘ Міулана ЖілаладдиннӘқ +з ніпсӘсӘне айтңанҰндай бҰлай дедӘм.

اُوҰнҰ со اَلَسْتُ و تُو گُفْت۪ى بَلٰى شُكْرِ بَلٰى چ۪يسْتْ كَش۪يدَنْ بَلَا
— 28 —
سِرِّ بَلَا چ۪يسْتْ كِه يَعْن۪ى مَنَمْ حَلْقَه زَنِ دَرْگَهِ فَقْر و فَنَا

ОсҰ кезде ніпсӘм де: "Иі, иі... ам мҰнӘк пен тіуекел арңҰлҰ, паңҰрлҰң пен жалбарҰну арңҰлҰ үана н&р ңаңпасҰ ашҰлар, тҚнектер де сейӘлер"

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى نُورِ الْا۪يمَانِ وَ الْاِسْلَامِ
>дذَا تُішҒҚр ХікӘм АтаийдӘқ:
مَاذَا وَجَدَ مَنْ فَقَدَهُ ٭ وَ مَاذَا فَقَدَ مَنْ وَجَدَهُ
çүни,"ЖаратушҰ ХаңтҰ тапңан, не жоүалтар? ОнҰ жоүалтңан, не табар?".>çүни,"ОнҰ тапңан барлҰң нірсенӘ табадҰ. ОнҰ таба алмаүан ешбӘр нірсе таба алмап болүса да, басҰна біле табар">с+зӘ ңаншалҰңтҰ асңаң аңиңат екендӘгӘн к+рдӘм жіне طُوبٰى لِلْغُرَبَٓاءِ хадисӘнӘқ сҰрҰн тҚсӘндӘм, шҚкӘр еттӘм.

МӘне бауҰрларҰм, б&л ңарақүҰ үарӘптӘктер иман н&рҰрлҰңтарланүанҰ рас. Алайда, маүан да бӘраз ісер ңалдҰрдҰ жіне: «ЯзӘм үарӘп екенмӘн, жалүҰздҰңтамҰн жіне жалүҰздҰңңа кетемӘн апҰрмай, мҰна ңонаң Қйдегдеп, аетӘм бӘттӘ ме екен ? СендердӘ жіне С+здердӘ осҰнда уікӘл етӘп ңалдҰрсам, мҚлдем байланҰсҰмдҰ Қзсем...» деген бӘр ой салдҰ. СондҰңтан сендерден С+здер жеткӘлӘктӘ ме? КемшӘ. БӘрнар ма? çүни, уізипам бӘттӘ ме? - деп с&радҰм.

Егер уізипа-мӘндетӘм бӘткен болса, к+қӘлӘм шат, жанҰм рахат кҚйге енӘп, зауҰңтҰ шҰнайҰ бӘр жалүҰздлген оӘрӘп дҚниÇнҰ &мҰтҰп, Міулана Жілаладдин айтңандай:

دَان۪ى سَمَاعِ چِه بُوَدْ ب۪ى خُودْ شُدَنْ زِهَسْت۪ى
اَنْدَرْ فَنَاىِ مُطْلَقْ ذَوْقِ بَقَا چَش۪يدَنْ

деп, асңаң бӘр сезӘмсулулларӘптӘктӘ Әздеп кетсем бе екен?" деген с&раңтармен мазалаүан едӘм.

اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рси
— 29 —

ЖЕТӨНШӨ МЕКТУБ

بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اНұНШұ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا

ҮҰмбаттҰ бауҰрларҰм!

Менен с&расҰн деп ШамлҰ ХафҰзүа екӘ нірсе айтңан екенсӘздер.

БӘрӘншӘсӘ: ХазӘретӘ ПайүамбарҰмҰздҰқ (с. а. уа, салнепке ҚйленуӘ. Б&рҰнүҰ заманнҰқ м&нафҰңтарҰ секӘлдӘ ңазӘргӘ азүҰндар да Юз ПайүамбарҰмҰздҰ (с.а.у.) мӘнеп, м&нҰ с+з ңҰлуда. НіпсӘң&марлҰңтан туҰндаүан оңиүа деп айтада, жайан не дейсӘз?

Жауап:>Ү&дай саңтасҰн! Олай емес! ЖҚз мҰқ рет ңайталайҰн, олай емес! АзүҰндардҰқ +те т+мен, піс кҚміндарҰнҰқ ңолҰ асңаң абҰрой, кӘршӘксӘз ар ИесӘнӘқ мақайҰна да жуҰмайдҰ. Иі, он бес жасҰнан ңҰрҰِلَّا на дейӘнгӘ жастҰңтҰқ жанҰп т&рүан кезӘнде, ніпсӘнӘқ іуестӘгӘ басҰм шаңта, дос-д&шпанүа мілӘм, абҰройлҰ да бейкҚні ү&мҰр кешӘп, Хадишат-ул КҚбра (р.а.) анамҰздай жасҰ &лүа деп оӘр үана ійелге ңанаүат еткен КӘсӘнӘқ ңҰрҰңтан кейӘн, Çүни ніпсӘнӘқ іуестӘгӘ басҰлүан кезде, к+п ійелмен некелесуӘ с+зсӘз жіне анҰң тҚрде ніпсӘң&марлҰңтан емес, басңа мақҰздҰ хикметтерге байланҰстҰ. Б&л аз үана нҰсаппен ңараүан жаннҰқ ктӘлментерлӘктей ділел.

Ол хикметтердӘқ бӘрӘ де мҰнау: ПайүамбарҰмҰздҰқ с+здерӘ де, ірекеттерӘ де, хал-ахуалҰ да ДӘннӘқ ӘргесӘн ңалайтҰн ңайнар к+зӘ, Шариүат ҚкӘмдерӘнӘқ негӘзӘ. Б&п жатң ж&ртңа белгӘлӘ жаңтарҰн жеткӘзудӘ, тҚсӘндӘрудӘ сахабалар мойҰнҰна алүан болса, жеке +мӘрдегӘ, к+пшӘлӘкке ашҰң айтҰла бермейтӘн ерекше жаүдайлардҰ, шариүат ҚкӘмдерӘн тҚсӘндӘрӘп, танҰстҰрудҰ да ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) пік ж&байларҰ +зҰм:>ЕйдарҰна алүан едӘ. Өс жҚзӘнде ол ңҰзметтӘ атңардҰ. ДӘнӘмӘздӘқ жеке +мӘрге ңатҰстҰ, отбасҰлҰң жаүдайдаүҰ нізӘк ҚкӘмдерӘнӘқ жартҰсҰна жуҰүҰн сол кӘсӘлер жеткӘзӘп отҰрүан.

— 30 —

Демек осҰндай аса мақҰздҰ мӘндеттералүандару ҚшӘн ір тҚрлӘ мӘнез-ң&лҰңтҰ, тҚрлӘ деқгейдегӘ дҚниетанҰмҰ бар бӘрнеше пік ійелдер керек едӘ.

ЕндӘ, ХазӘретӘ Зейнеппен некелесуӘне келетӘн болсаң: ЖиҰрма бесӘншӘ с+здӘқ бӘрӘншӘ тармаүҰнҰқ ҚшӘншӘ шуаүҰндаүҰ мҰсалда:

مَا كَкерек.حَمَّدٌ اَبَٓا اَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلٰكِنْ رَسُولَ اللّٰهِ وَ خَاتَمَ النَّبِيّ۪ينَ
аÇтҰна ңатҰстҰ бҰлай делӘнген болатҰн: АдамдардҰқ дірежелерӘне, ір кӘмнӘқ тҚсӘнӘгӘне ңарай бӘс.а.у. аÇт ір ңҰрҰмен ір ңилҰ маүҰна бӘлдӘредӘ. КейбӘреулер б&л аÇттҰ бҰлай деп тҚсӘнген: РасулуллаҒтҰқ ңҰзметшӘсӘ болүан жіне "балам" деп шаңҰрҰлатҰн ЗійӘт (р.а.) абҰройҰ асңаң ж&байҰнҰқ +зӘнею(куфуф)>теқ емес екендӘгӘн мойҰндап, талаң еткен. ойҰндаазӘретӘ ЗейнептӘқ болмҰсҰ мен мӘнез-ң&лңҰ мҚлдем ерекше болатҰн. Ол Пайүамбарүа жар болатҰндай керемет нізӘк жан едӘ. М&нҰ Зійт (р.а.) +зӘнӘқ парасаттҰлҰүҰмен сезӘп, +зӘнӘқ оүан кҚйеу боларлҰң жаратҰлҰста, к وَاِنтеқ)>еместӘгӘн бӘлӘп, ірӘ м&ндай жаүдай рухани ҚйлесӘмсӘздӘкке себеп болүандҰңтан талаң ңҰлүан. АллаҒтҰқ імӘрӘмен РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілам алүан.
çүни زَوَّجْنَاكَهَا аÇтҰнҰқ ишара етуӘмен б&л неке к+ктен тҚскен келӘсӘм шаррамай,дӘгӘ наңтҰлана тҚседӘ. Б&л ідеттен тҰс оңиүа, ҚйреншӘктӘ ідет ү&рҰптан ілдеңайда жоүарҰ, таүдҰрдҰқ ҚкӘмӘ болатҰн.

РасулуллаҒ (с.а.у.) сол таастҰруқ ҚкӘмӘне мойҰнс&нуүа міжбҚр едӘ. НіпсӘнӘқ ңалауҰмен болүан жоң. ТаүдҰрдҰқ б&л шешӘмӘ +те мақҰздҰ бӘр шариүи ҚкӘмдӘ, жалпҰүа ортаң бӘр хикметтӘ, ауңҰмҰ кеқ б&ңаралҰң міселенӘ ңамтидҰ.

çүни

لِكَىْ لَا يَكُونَ عَلтҚсӘп مُؤْمِن۪ينَ حَرَجٌ ف۪ٓى اَزْوَاجِ اَدْعِيَٓائِهِمْ

аÇтҰнҰқ ишаратҰ бойҰнша: лкендердӘқ кӘшӘлерге «балам» деуӘ, шариүаттаүҰ «зҰхар» міселесӘндегӘ +з ж&байҰна «Сен анам сиÇңтҰсҰқ» десде +зглӘнӘқ оүан харам болҰп кететӘнӘ сиÇңтҰ емес. çүни ҚкӘм жҚрӘп кетпейдӘ.

— 31 —

Сондай-аң лҰ т&лүалардҰқ +з халңҰна немесе ПайүамбарлардҰқ +з ҚмбетӘбен нелӘк назармен ңарап, іке секӘлдӘ с+йлеуӘ жеке адам т&рүҰсҰнан емес, рисалет уізипасҰ, Çүни пайүамбарлҰң мӘндетӘ т&рүҰсҰнан болүандҰңтан, +з ҚмӘрбаÇен ійел алуҰнҰқ ешңандай ҚйлесӘмсӘз жаүҰ жоң.

ЕндӘ, ой-+рӘсӘнӘқ деқгейӘ басңа адамдар м&нҰ бҰлай тҚсӘнедӘ: БӘр &лҰ імӘршӘ халңҰна ікедей ңамңор боладҰ. Егер сол імӘршӘ ӘшкӘ-сҰртңҰ ӘстердӘқ бірӘн бӘлетӘн руханий ңала-патша болса, онда онҰқ ңамңорлҰүҰ ікелӘк ңамңорлҰңтан жҚз есе асҰп тҚседӘ. СондҰңтан, халңҰ онҰқ +з баласҰндай болҰп, оүан ікесӘндей ңаңҰмдар ХалңҰнҰқ "ікемӘз" деуӘ "кҚйеу" деген маүҰнаүа ауҰса ңоймайдҰ жіне ңҰзҰм деп ңарау "ж&байҰм" деп ңарауүа бӘрден +згере салмайдҰ. СондҰңтан халҰңтҰқ назарҰнда ПайүамбардҰқ мҚминдердӘқ ңҰздарф" депекелесуӘ осҰ к+зңарасңа жат келетӘндӘктен, б&л тҚсӘнӘктӘ жоŞ маңсатҰнда Ү&ран бҰлай дейдӘ: Пайүамбар, ИліҒи раңҰмдҰлҰң атҰмен сендерге ңамңорлҰң етӘк+рсетдей мейӘрӘмдӘлӘк етедӘ. Рисалет т&рүҰсҰнан сендер онҰқ балаларҰ сиÇңтҰсҰқдар. БӘраң кӘсӘлӘк, жеке т&лүалҰң жаүҰнан ол сендердӘқ ікелерӘқ емес. Сендерден ійел алуҰнда т&рүан еш нірсе жоң, орҰндҰ. СендердӘ "балам" десе де, шариүат ҚкӘмӘнеҒиссал сендер онҰқ баласҰ болҰп саналмайсҰқдар.

اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рси
— 32 —

СЕГӨЗӨНШӨ МЕКТУБ

بِاسْمِهِ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
АллаҒтҰқ الرَّحْمٰлмандаَّح۪يمِ есӘмдерӘнӘқ بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ нан орҰн алуларҰ жіне барлҰң берекелӘ нірселердӘқ басҰнда айтҰлуларҰнҰқ к+птеҰп, іркметтерӘ бар.

Б&л іқгӘменӘ басңа кезге ңалдҰра т&рҰп, ізӘрге +з сезӘмдерӘмдӘ жеткӘземӘн.

БауҰрҰм الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ есӘмдерӘ маүан бҚкӘл үаламдҰ ңамтитҰн, ірбӘр рухт болүагӘлӘк ңажеттӘлӘктерӘн ңанаүаттандҰратҰн, сансҰз д&шпандарҰнан саңтайтҰн лҰ да ңуаттҰ н&р боп к+рӘнедӘ. ОсҰнау, екӘ лҰ н&р болүан есӘмдерге б+ленӘп, ңол жеткӘзудӘ Т+рақҰздҰ, еқ ңҰсңа жолҰ паңҰрлҰң пен шҚкӘршӘлӘк, ілсӘздӘк пен мейӘрӘм. çүни +зӘнӘқ ң&л екенӘн сезӘну мен м&ңтаждҰң.

ОсҰ міселеге байланҰстҰ ойүа келген бӘр тӘгӘ ме Ислам үалҰмдарҰмен, тӘптӘ &стаздарҰмнҰқ бӘрӘ болүан Имам Раббанимен келӘспеген кҚйӘ бҰлай деймӘн:

ХазӘретӘ çкуб АлейҒиссіламнҰқ баласҰ şсуф АлейҒиссіламүа деген из, ХаштӘ, жалҰндҰ сезӘмӘ махаббат немесе ңаттҰ жаңсҰ к+ру емес. РасҰнда ол мейӘрӘм едӘ. ЯйткенӘ мейӘрӘм, махаббат пен үашҰңтҰңтан ілдеңайда +ткӘр, жарңҰн да жоүарҰ, кӘршӘксӘз жіне ПайүамбарлҰңңа лайҰң сезӘқдӘ жӘйда, махаббат пен үашҰңтҰңтҰқ жоүарҰ дірежесӘ АллаҒтан басңа жаратҰлҰсңа арналатҰн болса, ПайүамбарлҰңтҰқ асңаң міртебесӘне лайҰң келмейдӘ.

Демек, Ү&ран Хаким жарңҰн да бӘр дзалҰ тҚрде к+рсетӘп берген жіне çкуб АлейҒиссіламнҰқ АллаҒтҰқ Рахим есӘмӘне б+ленуӘне себепкер болүан сезӘмӘ - мейӘрӘмнӘқ жоүарҰ дірежесӘ едӘ.

Ал, Уідуд есӘмӘне б+ленуге дінекер болатҰн үашҰңтҰң ЗҰлиханҰқ şсуф А жҰлдҰсіламүа деген махаббат міселесӘ. Демек, баÇндауҰ м&үжиза болүан Ү&ран Хаким, çкуб АлейҒисіламнҰқ сезӘмӘн, ЗҰлиханҰқ сезӘмӘнен ңаншалҰңтҰ жоүарҰ етӘп к+рсеткен болса, мейӘрӘм де үашҰңтҰңтан соншалҰңтҰ жоүаралауатанҰ. стазҰм

— 33 —

Имам Раббани АллаҒтан басңаүа үашҰң болу пайүамбарлҰң дірежеге жараспайтҰндҰүҰн бӘлӘп, şсуф (а.с.)-нҰқ керемет ідемӘлӘгӘ б& дҚниелӘк емес, о дҚниеге ңатҰстҰ болүандҰңтан оүан деген махаббат кемшӘлӘк болҰп е берзамейдӘ деген. Мен де бҰлай деймӘн:

Уа, стаз, м&нҰқҰз міселенӘ ңиҰндатҰп жӘберетӘн жору. Аңиңат бҰлай болса керек, ол махаббат емес, анҰүҰнда ол, махаббаттан жҚз есе жоүарҰ, ауңҰмдҰ да жарңҰн меамай, сезӘмӘнӘқ асңаң міртебесӘ. МейӘрӘмнӘқ барлҰң тҚрӘ де нізӘк ірӘ саф. Ал, үашҰңтҰң пен махаббаттҰқ к+птеген тҚрлерӘне шҰнайҰ к+қӘлмен берӘлуге де болмайдҰ.

ЮрӘ мейӘрӘмнӘқ ауңҰмҰ +те кеқ. Адам +з ҰндҰ ңна мейӘрӘмӘ оÇнүан кезде, бҚкӘл сібилерге, тӘптӘ бҚкӘл тӘршӘлӘк иелерӘне мейӘрӘмӘн т+гӘп, сол ірекетӘмен Рахим есӘмӘнӘқ ауңҰмдҰлҰүҰна +зӘндӘк айна боладҰ. Ал үашҰңтҰң болса, +з сҚйӘктӘсӘне үана назар салҰп, сонҰқ жолҰнда барлҰң нірсӘрнешеда ңҰладҰ. Немесе сҚйӘктӘсӘн асңаңтатҰп маңтау ҚшӘн +згелердӘ т+менсӘтӘп, астарлҰ тҚрде айҰптайдҰ, ңадӘрӘн тҚсӘредӘ. Сондай бӘр үашҰң: «КҚннӘқ +зӘ менӘдуллаҒктӘмнӘқ с&лулҰүҰн к+рӘп &ÇладҰ. ОнҰқ с&лулҰүҰн к+рмеу ҚшӘн б&лттҰқ артҰна жасҰрҰнуда» - деген екен.

Ей, үашҰң жан! АллаҒтҰқ сегӘз Аүзам есӘмӘн шаүҰлҰстҰрҰп т&рүан н&рлҰ параңтҰқ бетӘ болүан КҚндӘ б&лай &Çлтуүа ңандай хаңҰқ бар.

Мей МӘне езӘмӘ шҰнайҰ, таза, ірӘ кӘршӘксӘз боладҰ, жауап талап етпейдӘ, аңҰ с&рамайдҰ. ТӘптӘ, ңарапайҰм хайуандардҰқ т+лдерӘнен аңҰ талап етпейтӘн жанңиÇрлҰ залҰмрӘмдерӘ б&үан ділел. Ал, үашҰңтҰң ңайтарҰм, аңҰ с&райдҰ. ҺашҰңтардҰқ зарҰ, ол - бӘр нірсе талап етудӘқ, аңҰ с&раудҰқ белгӘсӘ. Демек, Ү&ран сҚрелерӘнӘқ еқ жарңҰнҰ şсуф сҚресӘнӘқ де еқ жарңҰн наламшазӘретӘ çкубтҰқ (а.с.) мейӘрӘмӘ, Рахман жіне Рахим есӘмдерӘн к+рсетедӘ. МейӘрӘм жолҰ раңҰм жолҰ екенӘн бӘлдӘредӘ.

Сондай-аң, мейӘрӘмнен туҰнруде: ңайүҰ-м&қүа ңарсҰ дауа ретӘнде فَاللّٰهُ خَيْرٌ حَافِظًا وَهُوَ اَرْحَمُ الرَّاحِم۪ينَ дегӘзедӘ.
اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рс, хамд

ТОҺұЗұНШұ МЕКТУБ

بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
[ТаүҰ да сол ҰкҰластҰ шікӘртӘне жазүан хатҰнҰқ бӘр б+лӘгӘ]

ЕкӘншӘден: Ү&ран н&рларҰн жаŞҰүҰ сҚдегӘ сіттӘлӘктерӘқ, кҚш ңайратҰқ, ерекше ң&лшҰнҰсҰқ да АллаҒ ТаүаланҰқ сҰйҰ. ТӘптӘ, осҰнҰқ бірӘ Ү&раннҰқ +з кереметӘ, Раббани жарҰлңау. Ү&ттҰңтаймҰн болсҰн. Керемет пен икрамю(сҰй)>жіне инаетю(жарҰлңау)>жайлҰ с+з ңозүалүан соқ керемем: "АзсҰйдҰқю(икрам)>айҰрмашҰлҰүҰн айта кетейӘн.

Керемет к+рсету зірулӘк болмаүан жаүдайда зиÇндҰ. БӘраң АллаҒтҰқ берген сҰйлҰүҰн айтҰп, к+рсету - нҰүметке шҚкӘр ету боладҰ. çүни нҰүметтӘқ ңадӘрӘн бӘлу. Егер, керемет арңҰлҰ абҰройүа жеахданидам, бӘле т&ра тақүажайҰп бӘр Әске ңол жеткӘзсе, ондай жаүдайда онҰқ ніпсӘсӘ б&л Әстер +зӘмнӘқ ерекше ңасиетӘммен болдҰ деп, менменсӘп кетуӘ мҚмкӘн. Егер +зӘ бӘлмей тақүажайҰп бӘр Әске ңол ж екенде, мҰсалҰ бӘреудӘн ӘшӘнде жҚрген с&раүҰнҰқ жауабҰн д+п басҰп айтҰп берсе, жаүдайдҰқ б&лай болүанҰн кейӘн тҚсӘнсе, +з ніпсӘсӘне емес, РаббҰсҰна деген сҰүҰ меартҰп, "менӘ +зӘмнен де артҰң бӘлушӘ тірбиешӘ, ңорүаушҰм бар", б&л сонҰқ ӘсӘ деп, тіуекелӘ арта тҚседӘ. Б&л ңауӘпсӘз керемет. М&нҰ жасҰруүа мӘндеттӘ емес.ергендмен, маңтану ҚшӘн ідейӘ к+рсетуге тҰрҰспау керек. ЯйткенӘ, ол Әске сҰрттай ңараүанда адамнҰқ кісӘбӘ, бӘр нірсенӘ жасау ҚшӘн бет б&руҰ араласңанӘ ҚшӘн +з ніпсӘсӘне берӘп ңоŞҰ мҚмкӘн. Ал, икрам болса, кереметтӘқ еқ ңауӘпсӘз екӘншӘ бӘр тҚрӘне жатадҰ. МенӘқше міртебесӘ жоүарҰ. СондҰңтан, онҰ к+рсету - нҰүметтӘқ ңадӘрӘн бӘлудӘқ ӘзгӘ бӘр ҚлгӘсӘ. МӘне, тахдис нҰүмет деген осҰ. ЯйткенӘ, онда аүанҰмд ешңандай р+лӘ жоң. Адам онҰ +з ніпсӘсӘне еншӘлей алмайдҰ. МенӘқ ӘсӘм деп айта алмайдҰ.

МӘне бауҰрҰм, сенӘқ де, менӘқ де басҰмҰздан +ткен нірселер, ісӘресе Ү&раУіссілзмет ету жолҰндаүҰ баÇүҰдан бергӘ айтҰп та, жазҰп та жҚрген жаүдайлар - Ү&дайдҰқ жарҰлңауҰ, АллаҒтҰқ

— 35 —

икрамҰ. Б&лардҰ айту - нҰүметтӘ ңадӘрлеу. Сол нҰүметтердӘқ ңадӘрӘн бӘле тйда таз ҚшӘн +з ңҰзметӘмӘздегӘ жетӘстӘктердӘ жазҰп отҰрмҰн. Б&л сенӘ маңтануүа емес, шҚкӘр етуге шаңҰрадҰ деп бӘлемӘн.

шӘншӘден: МҰна дҚниенӘ іскери ңонаң Қй деп тҚсӘнӘп, соүан салап, соүан ңарай ірекет еткен жан - б&л дҚниеде еқ баңҰттҰ адам. Солай ойлаүан адам еқ жоүарүҰ міртебеге Çүни, ЖаратушҰнҰ риза ету міртебесӘне оқай к+терӘле аладҰ. Тез сҰнҰп ңалатҰҰ кӘрекке ірдайҰм болатҰнҰн алмастҰқ ң&нҰн т+лемейдӘ. Тура жолда уайҰмсҰз +мӘр сҚредӘ. Иі, +ткӘншӘ дҚниеге ңатҰстҰ ӘстердӘн бірӘ де тез сҰнатҰн ійнек секӘлдӘ баÇ, ҮусеАл, аңҰрет ҚшӘн жасалүан ңҰзметтер алмас секӘлдӘ асҰл, ірӘ баÇндҰ. НегӘзӘнде, адамнҰқ болмҰсҰндаүҰ ң&марлҰң, махаббат, ңарҰмдҰ ңайрат, тегеурӘндӘ талап... басңа да к+птеген ңҰр с+ сезӘмдер осҰ аңҰреттӘк маңсатңа жету ҚшӘн берӘлген. ОсҰндай ерекше сезӘмдердӘ тек +ткӘншӘ +мӘр ҚшӘн сарп ету, ілгӘ асҰл алмастардҰ ң&нсҰз ійнек сҰнҰңтарҰна алм çүни,мен теқ.

ОсҰүан байланҰстҰ бӘр нірсе есӘме тҚскендӘктен сонҰ айта кетудӘқ ж+нӘ келӘп т&р: ҺашҰңтҰң сезӘм дегенӘқ +зӘ ессӘз махаббат болүандҰңтан +ткӘншӘ нірселерге арӘнен д иесӘн ірдайҰм ңайүҰ мен азапңа саладҰ. Немесе, ондай т&раңсҰз сҚйӘктӘлер ілгӘ жалҰндҰ махаббатңа сай келмегендӘктен, басңа міқгӘ сҚйӘктӘнӘ ӘздетедӘ. С+йтӘп, +ткӘншӘ нірселерге деген сҚйӘспеншӘң &лттаңиүа деген сҚйӘспеншӘлӘкке айналадҰ.

МӘне, адам бойҰнда осҰндай алуан тҚрлӘ сезӘмдер бар. БірӘнӘқ де үашҰңтҰң сиÇңтҰ екӘ міртебесӘ бар. БӘреуӘ етедӘшӘ, екӘншӘсӘ т&раңтҰ. МҰсалҰ, ж&рттҰқ бірӘнде болашаңтҰ уайҰмдау бар. Алайда, сол болашаңтҰ ңанша уайҰмдаса да, байңайдҰ, сол болашаңңа жететӘнӘ жайлҰ ңолҰнда ешңандай кепӘлдӘк жоң. Сондай-аң, РҰзҰңтандҰрҰлатҰнْمَدُ пӘлдӘк берӘлген жаңҰн болашаң, ондай ңаттҰ уайҰмүа салҰнуүа т&рмайдҰ. СондҰңтан, м&ндай алдамшҰ болашаңтан бас тартҰп, ңабӘрден кейӘнгӘ шҰнайҰ да &заң, адасңандар ҚшӘн уіде беелген пӘлдӘк ңҰлҰнбаүан бӘр болашаңңа бет б&радҰ. Жіне мал мен мансапңа да ашк+здӘкпен &мтҰладҰ. Үараса... Б&нҰқ ңарауҰна уаңҰтша берӘлген ілгӘ мал мҚлӘк пен алдамшҰ ан" есӘрежелер риÇ мен ңауӘп-ңатерге толҰ. ОсҰ бӘр мансап, осҰншама ашк+здене &мтҰлуүа т&рмайдҰ. Б&дан, еқ жоүарүҰ атаң болүан рухани міртебеге, таңуалҰ мен Ж&лшҰлҰңңа, наүҰз байлҰң болүан салих
— 36 —

амалдарүа к+қӘл б&ратҰн боладҰ. С+йтӘп, ілгӘ нашар мӘнез болүан дҚниеге деген тойҰмсҰздҰң, тамаша ңасиет болүан міқгштелереге деген шҰнайҰ ашк+здӘкке айналадҰ.

ТаүҰ бӘр мҰсал, ңҰрсҰң мӘнездӘ адам ілгӘ үажайҰп сезӘмдерӘн +тпелӘ, мақҰзсҰз Әстерге босңа сарпУіссіл. С+йтӘп, бӘр сіт назар аударуүа татҰмайтҰн нірсеге бӘр жҰл ңҰрсҰүадҰ. ЮлгӘ зиÇндҰ ірӘ сананҰ улайтҰн нірсеге бҚкӘл т+зӘмӘн ж&мсайдҰ. АңҰрҰ, осҰншп кеткуаттҰ сезӘмдердӘқ ондай нірселерге арналмаүанҰн байңайдҰ. СоншалҰңтҰ асҰл сезӘмдердӘқ ондай нірсеге босңа ж&мсаудҰқ аңиңат пен хикметке ңайшҰ екенӘн &үадҰ. ОсҰндай асҰл сезӘмдерӘн, наңтҰ сенӘ жарңҰ ілгӘ тҚкке т&рүҰсҰз нірселерге ж&мсамай, баÇндҰ да баңи Иман аңиңаттарҰна Ислам негӘздерӘне, аңҰреттӘк амалдарүа арнайтҰн боладҰ. ОнҰқ бӘрбеткей ңҰрсҰтихан ідемӘ де міндӘ аңиңат жолҰндаүҰ т&раңтҰлҰңңа, табандҰлҰңңа айналадҰ.

МӘне осҰ Қш мҰсалдаүҰдай, егер адам +зӘне берӘлген жойңҰн рухани ңасиеттердӘ +з ніпсӘсӘнӘқ ңалауҰмен +ткӘншӘ дҚниенӘқ ңҰзедӘ. Юарнап б&л +мӘрде міқгӘ ңалатҰндай, ойланбай жҚре берсе, &Çттан ж&рдай болҰп, кҚш ңайратҰн бос нірселерге ж&мсайдҰ. Егер, осҰ асҰл ңасиеттердӘқ аз м+лшерӘн дҚниеге, ал негӘзгӘ б+лӘгӘн аңҰреттӘк жіне рухани мӘндеттерге арнайтҰн болса, к+ркембар. Оге ңол жеткӘзӘп, даналҰң пен аңиңатңа сай тҚрде екӘ дҚниенӘқ баңҰтҰна б+ленедӘ.

ОсҰүан байланҰстҰ, мҰнандай бӘр ой келедӘ. ҮазӘргӘ заманнҰқ насиардҰқ

тушҰларҰнҰқ с+зӘнӘқ ісер етпеу себебӘ мҰнау болса керек: МӘнезӘ нашар адамдарүа: "ҮҰзүаншаң болма, ңҰрсҰңпа, ашк+з болма, ңастҰң ойлама, дҚниеге ңҰзҰңпа", Çүни болмҰсҰқдҰ +згерт деп, олардҰқ ңолҰнан жранҰқтӘн нірселердӘ айтадҰ. Ал, "б&л сезӘмдердӘ жаңсҰ нірселерге ңолданҰқҰз, олардҰқ баүҰтҰн +згертӘқӘз!" десе, айтңан с+здерӘ ісерлӘ болҰп, тақдау еркӘндӘгӘнӘндегӘ бӘр мӘндет жҚктеу болар едӘ.

дҚниегтӘншӘден:>Ислам үалҰмдарҰнҰқ арасҰнда «Ислам» мен «Иман» &үҰмҰнҰқ айҰрмашҰлҰүҰ жайлҰ к+п с+з боладҰ. БӘр тобҰ «екеуӘ бӘр нірсе» десе, келесӘ топ, «екеуӘ екӘ нірсе, алайда бӘр-бӘрӘнсуаңҰтша алмайдҰ» деп, іртҚрлӘ пӘкӘр +рбӘтедӘ. Мен мҰнадай бӘр айҰрмашҰлҰңтҰқ барҰн тҚсӘндӘм.

— 37 —

Ислам - ң&птау, ңалтңҰсҰз берӘлу. Иман - мойҰндау, ренӘ тҰ çүни, Ислам - аңиңаттҰ жаңтау, тісӘлӘм, бойс&ну. Иман - ХаңтҰ жҚрекпен ңабҰл ету, к+қӘлмен бекӘту. Б&рҰндарҰ, Ү&раннҰқ б&йрҰңтарҰна ңҰзу ңолдау к+рсететӘн дӘнсӘздердӘ кездестӘретӘнмӘн. осҰ к, бӘр жаүҰнан алүанда ол дӘнсӘздер АллаҒтҰқ ңалауҰмен ИсламиÇттҰқ ӘшӘнде жҚргендӘктен оларүа «дӘнсӘз м&сҰлман» десек, Ү&раннҰқ б&йрҰңтарҰна еш ңолдау к+рсетпейтӘн, ңажет санамайтҰн мҚмӘндердӘ де кмӘр бо Олар «м&сҰлман емес мҚмӘн» деген атңа лайҰң болар едӘ.

çпҰрау, сонда ИсламиÇтсҰз иман тозаңтан ң&тңара ала ма?

Жауап: ИмансҰз ИсламиÇт тоз (с.а.ң&тңара алмайдҰ. Сондай-аң, ИсламсҰз Иман да тозаңтан ң&тңара алмайдҰ. Иі, АллаҒңа шҚкӘр Ү&ран КірӘмнӘқ тҰлсҰм маүҰналарҰнҰқ б&лаүҰнан нір алүан Рисалей-Н&р Ислам дӘнӘ мен Ү&ран аңиңаттарҰнҰқ жемӘстерӘ мен нітижилерӘн к+рсетӘп бе: БӘр гӘ сонша, егер тҚсӘне алса, дӘнсӘздердӘқ +зӘ оүан ңолдау к+рсетпеуӘ мҚмкӘн емес. СонҰмен ңатар, Иман мен ИсламнҰқ ділелдерӘ мен айүаңтарҰн соншалҰңіне Б&ң тҚрде к+рсетуден егер тҚсӘне алса, м&сҰлман еместер де м&нҰ маң&л к+редӘ.

Ондайлар м&сҰлман болмаса да, иман етедӘ. çүни, аңиңаттҰ м н&рҰ йдҰ. С+здер жинаүҰнда жазҰлүан аңиңаттар ЖіннаттаүҰ Туба аүашҰнҰқ жемӘстерӘ секӘлдӘ болүан Иман мен ИсламнҰқ жемӘстерӘн жіне екӘ дҚниенӘқ баңҰтҰн к+рсетӘп бап, ітӘгӘ сонша, б&үан к+з жеткӘзгендердӘқ ңолдау к+рсету, ңабҰл алу, мойҰнс&ну сезӘмдерӘн оÇтадҰ. ЖаратҰлҰстардҰқ +зара байланҰстарҰ секӘлдӘ мҰңтҰ жіне зірре б+лшектердӘқ санҰндай к+п ділелдермен Иман мен Ислажіне ейүаңтарҰн к+рсетӘп бергендӘгӘ сонша, ңалтңҰсҰз мойҰнс&ндҰрҰп, кҚштӘ иман бередӘ. ТӘптӘ, кейде Нахшибенди тариңатҰнда оңҰлуҰ ідетке айналүан д&ра недҰқ ӘшӘнен

عَلٰى ذٰلِكَ نَحْيٰى وَ عَلَيْهِ نَمُوتُ وَ عَلَيْهِ نُبْعَثُ غَدًا
дегенӘмде Иман аңиңаттарҰн жаңтау сезӘмӘ артҰп кететӘн. Егер маүан бҚкӘл дҚниенӘ берсе де,قِيَامаңиңаттарҰнҰқ бӘреуӘн де пида етпес едӘм. БӘр үана аңиңаттҰ бӘр сіт жоңңа шҰүару, мен ҚшӘн аса ауҰр ңасӘрет. БҚкӘл дҚние менӘкӘ болса да, олардҰ бӘр үана Иман аңиңатҰнҰазүан нӘс табуҰ жолҰнда ойланбастан ңиŞүа дайҰнмҰн.
— 38 —
وَ اٰمَنَّا بِمَا اَرْسَلْتَ مِنْ رَسُولٍ وَ اٰمَنَّا بِمَا اَنْزَلْتَ مِنْ كِتَابٍ وَ صَدَّقْنَا
деген кезӘмде, шексӘз Иман кҚيلَةُ земӘн. Иман аңиңаттарҰнҰқ ңай ңайсҰсҰнҰқ да керӘсӘнше болуҰ аңҰлүа сиҰмсҰз. АдасҰп жҚрген дӘнсӘздердӘ есуас, аңҰмаңтар деп бӘлемӘн.
БауҰрҰм, ата-анақа к+птен-к+п ң&рмет перлҰүҰ м жолдаймҰн. Ол кӘсӘлер де маүан д&үа жасасҰн. Сен менӘқ бауҰрҰм болүандҰңтан, олар менӘқ де ата-анам секӘлдӘ. АуҰлҰқа да сілем айт, ісӘресе сенен С+здердӘ тل۪يلًاжҚргендерге айрҰңша сілем жолдаймҰн.
اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рси
— 39 —

ОНұНШұ МЕКТУБ

(ЕкӘ с&раңңа жауап)
بِاسْمِهِ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪

БӘрӘншӘсӘ: ОтҰзіқгӘ ң+здӘқ екӘншӘ маңсатҰндаүҰ зірре б+лшектердӘқ +згеруӘн тҚсӘндӘретӘн тҰм &заң с+йлемнӘқ тҚсӘнӘктемесӘ.

Ү&ран КірӘмде «ИмамҰ МҚбин» жіне «КӘтабҰ МҚбин» деген с+здер бӘрнеше жерде ңайталанадҰ. КейбӘр тіпсӘршӘлер б&лардҰқ екеуӘ ңайтҰ маүҰнада десе, кейбӘреулерӘ ір тҚрлӘ маүҰнасҰ бар деп тҚсӘндӘрген. Үандай маүҰна беретӘндӘгӘ жайлҰ тҚсӘндӘрмелерӘ де іртҚрлӘ. ҮорҰта келе, «ИліҒи ӘлӘмнӘқ атауларҰ» деп тҚсӘндӘрдӘ ест Алайда, Ү&ран КірӘмнӘқ берекетӘнӘқ арңасҰнда &ңңанҰм: "ИмамҰ МҚбин" ИліҒи ӘлӘм мен ИліҒи імӘрдӘқ бӘр тҚрӘнӘқ атауҰ. Б&лар к+зге к+рӘссілімрүан ілемнен г+рӘ, к+зге к+рӘнбейтӘн үайҰп ілемӘне к+бӘрек ңарайдҰ. çүни, діл ңазӘргӘ уаңҰттан г+рӘ +ткен шаң пен болашаңңа назар аударадҰ. Басңаша айтңанда, жаратҰлҰстҰқ наңтҰлҰ болмҰсҰнан г+рӘ онҰқ жалүасҰ мен шҰүу тегӘне,септелҰна, дінегӘне ңатҰстҰ ИліҒи таүдҰрдҰқ діптерӘ. Ал, б&л діптердӘқ болмҰсҰ ЖиҰрма алтҰншҰ С+зде жіне ОнҰншҰ С+здӘқ тҚсӘнӘктемесӘнде ділелденген.

Иі, "ИмамҰ МҚбин" ИліҒи ӘлӘм мен ИліҒи імӘрдӘқ бӘр тҚрӘнӘқ атауҰуда жа, бҚкӘл нірсенӘқ тегӘ мен тамҰрҰн жіне негӘздерӘн үажайҰп кемел тіртӘппен жаратҰп, бірӘн +нер туҰндҰсҰ етӘп жатңанҰна ңараүанда м&нҰқ бірӘ шексӘз ИліҒи ӘлӘмнӘқ діптерлерӘ арңҰлҰ жасалҰп жатңанҰн ділелдейдӘ. Ал, сол ні МҰсҰңдӘқ жалүасҰ, нітижелерӘ, дінектерӘ алдаүҰ болмҰсҰнҰқ бҚкӘл баүдарламаларҰ мен мазм&нҰн +зӘне сиүҰзҰп т&рүандҰңтан ИліҒи б&йрҰңтар жазҰлүан кӘшкентай кӘтапша екенӘн бӘлдӘрӘп бола тҰсалҰ, бӘр аүаштҰқ кӘшкентай т&ңҰмҰ - аүаштҰқ бҚкӘл болмҰсҰн тҚгелдей +з бойҰнда мазм&ндап, тӘзӘм етӘп саңтап т&рүан АллаҒтҰқ б&йрҰңтарҰнҰқ кӘшкентай денеге айналүан тҚрӘ.

— 40 —

ҮорҰтҰндҰ: Олай болса, «ИмамҰ аңтан >дегенӘмӘз, +ткен шаң пен келешек тҚгел ңамтҰлүан жіне үайҰп ілемӘнӘқ кеқӘстӘгӘнде таралүан ілем аүашҰнҰқ мазм&нҰ, программасҰ деуге боладҰ. Б&л маүҰнада "ИмамҰ МҚбин» дегенӘмӘз - ИліҒи ТаүдҰрдҰқ бӘр діптерӘ, ережелер жинаүҰ. ОсҰ&ңсап рде жазҰлүан ережелер бойҰнша зірре б+лшектер ңандай да бӘр болмҰстҰқ бойҰнда зҰр жҚгӘрӘп, +з мӘндеттерӘн атңарадҰ.

Ал,"КӘтабҰ МҚбин">болса, үайҰп ілемӘнен г+рӘ к+зге к+рӘнӘلِيُظْан ілемге ңарайдҰ. çүни, +ткен шаң пен келер шаңтан г+рӘ діл ңазӘргӘ шаңтҰ к+рсетедӘ. КӘтабҰ МҚбин ӘлӘм мен ИліҒи імӘрлерге ңараүанда ИліҒи ң&дӘрет пен Ираде-ңалаудҰқ бӘр атауҰ, діптерӘ, кӘтабҰ."ИмамҰ М Б&л ктаүдҰр діптерӘ болса,"КӘтабҰ МҚбин">ң&дӘрет діптерӘ. çүни, ірбӘр нірсенӘқ болмҰсҰнда, негӘзӘнде, ңасиет, ңабӘлеттерӘнде к+рӘнетӘн ерекшлкен ү мен тіртӘп онҰқ шексӘз кемел ң&дӘреттӘқ ңалауҰмен жаратҰлҰп, ңалҰпңа келетӘндӘгӘн айүаңтайдҰ. НірселердӘқ сурет пӘшӘндерӘ анҰңталҰп, +зӘндӘк ерекшелӘктерӘ наңтҰланҰп шҰүадҰ. Демек, ілгӘ ң&дӘреен +тӘңалаудҰқ кҚлли жіне жалпҰүа ортаң зақдар жинаүҰ, алҰп діптерӘ бар. БарлҰң нірсенӘқ +зӘндӘк бейне пӘшӘндерӘ сондаүҰ жазу бойҰнша пӘшӘле +мӘр гӘледӘ, кигӘзӘледӘ. Б&л діптердӘқ бар екендӘгӘ ңалау, ерӘк таңҰрҰбҰн ңозүайтҰн б+лӘмдерде ділелденген.

Ал, бейңамдар мен дӘнсӘздердӘқ жіне философтлтаурааңҰмаңтҰүҰна ңарасайшҰ, ЖаратушҰ Ү&дӘреттӘқ «Ліух Махфуз» деп аталатҰн лҰ ДіптерӘнӘқ жіне Раббани Хикмет пен ҮалаудҰқ заттардаүҰ бейнесӘн, ҚлгӘ мҰсалдарҰн сезӘп, «Табиүат» деген айдар таңңан. АңиңаттҰ бҚркеп тастаүан. ШҰндшӘн жа, ИліҒи Ү&дӘрет бӘр нірсе жаратар кезде, «ИмамҰ МубиннӘқ» жазуҰмен, Çүни, таүдҰрдҰқ ҚкӘм ңаүидаларҰмен ірңайсҰсҰ +зӘнше ділел болҰп т&рүан жаратҰлҰс б+лшектерӘн «ЛаухҰ МахвҰ Испат» деп аталатҰн уаңҰттҰқ ÊкранҰнда жазуда, жарашеметӘзірре б+лшектердӘ ірекетке келтӘруде.

Демек, зірре б+лшектердӘқ ңозүалҰстарҰ - ілгӘ жазулардан туҰндаүан тербелӘстер, ңозүалҰстар. çүни, жаратҰлҰстардҰқ үайҰп ілемӘнен к+зге к+рӘнетӘн ілемге к+шудегӘ жіне ӘлӘмнен ң&дӘретке +тудегӘ тербелӘсн Юмеун ңозүалҰстар. Ал, «ЛаухҰ МахвҰ Испат» болса, т&раңтҰ, ірӘ +згермейтӘн «ЛаухҰ Махфуз АүзамнҰқ»

— 41 —

мҚмкинат шеқберӘндегӘ Çүни, ҚнемӘ +мӘр менкӘтаптӘқ, бар болу мен жойҰлудҰқ арасҰндаүҰ материалдардҰқ +згерӘп отҰратҰн діптерӘ, жасап-б&зу таңтасҰ. «Заман» аңиңатҰ деген осҰ.

Юр нірсенӘқ бӘр аңиңатҰ бар. ЖаратҰлҰстаүҰ «Заман» деп аталатҰн &лҰ дариÇнҰқ аңиңатҰ да "ЛаухҰ МахвҰ Ис {СӘлтеп аталатҰн Ү&дӘрет КӘтабҰнҰқ параүҰ, сиÇсҰ.

لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ

ЕкӘншӘ с&раң: Хашир алақҰ Çүни ңайта тӘрӘлу алақҰ ңайда?

Жауап:>وَالْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ Халиң-Ұ ХакимнӘқ ірбӘр нірсلٰكِنّрсетӘп т&рүан &лҰ хикметтерӘ, тӘптӘ кӘшкентай нірсенӘқ +зӘнде аса Қлкен хикметтердӘқ болуҰ, Ап-айңҰн дірежеде ишара етедӘ үой. Жер шарҰ беталдҰ айналҰп, ңақейдӘ. рген жоң. АрнайҰ алҰп шеқбердӘқ, ңажеттӘ бӘр алақнҰқ айналасҰн белгӘлеп, сонҰқ шекарасҰн сҰзҰп к+рсетуде. ОсҰнау сҰзҰлҰп белгӘленӘп жатңан алҰп алақүа рухани жемӘстерӘн +ткӘзӘп берӘп жҚр. Б&лар болашаңта сол осҰ же адамдардҰқ назарҰна &сҰнҰлатҰн боладҰ. Демек, жиҰрма бес мҰқ жҰлдҰң шеқбердӘқ ӘшӘнде айналҰп жҚр. АнҰң риуаÇттар бойҰнша Шам-Ұ Шариф +лкесӘ сол алақнҰқ кӘшкентай дінегӘ. Келешекте хашир алақҰна айналатҰн боладҰ. Жер шарҰнҰқ бҚкӘл рухани жемӘсб+лмесзӘрге үайҰп пердесӘнӘқ артҰндаүҰ сол алақнҰқ діптерлерӘне, параңтарҰна жӘберӘлуде. КейӘн, сол алақ ашҰлүан кезде т&рүҰндарҰн да сонда апарҰп т+гедӘ. Рухани жемӘстерӘ де үайҰптан ортаүа шҰүадҰ. СонҰмен, Жер ам тҚрегенӘмӘз егӘс алңабҰ, бастау к+зӘ, таразҰ табаүҰ секӘлдӘ мӘндетӘн атңарҰп, сол алҰп хашир алақҰн толтҰратҰндай +нӘмдер, жаратҰлҰстар, +нер туҰндҰларҰн б жоүар орҰн. Демек, жер шарҰ дінек, ал Хашир алақҰ болса, +з ӘшӘндегӘлерӘмен ңоса алүанда, алҰп аүаш, +нӘм немесе ңойма.

Иі, ңалайша Н&рлҰ бӘр нҚкте тез ңозүалуҰмен н&рлҰ бӘр сҰзҰң немесе бӘр шеқбер боладбайланай да Жер ШарҰ да +зӘнӘқ жҰлдам да хикметтӘ ңозүалҰсҰ арңҰлҰ алҰп шеқбер сҰзуда. Сол шеқбердегӘ бҚкӘл +нӘмдерӘмен бӘрге Хашир алақҰнҰқ ңалдӘқ ишҰна негӘз болуда.

قُلْ اِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ
اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рси
— 42 —

ОН БӨРӨНШӨ МЕКТУБ

بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
[Б&л хат +те кҚштӘ рухани діркке айт аÇттҰқ ңазҰнасҰнан шҰңңан т+рт кӘшкене жауҒарүа ишара <>етедӘ]

ҮҰмбаттҰ бауҰрҰм!

Б&л т+рт тҚрлӘ міселенӘ Ү&ран КірӘм ір кезеқде ніпсӘме дірӘс етӘп берген едӘ. Үаласа бауҰрларҰм да б&дан +з ҚлестерӘ мен гӘлӘк н алсҰн деген ниетпен жаздҰм. ТаңҰрҰптарҰ ір тҚрлӘ т+рт аÇттҰқ ірңайсҰсҰнҰқ аңиңат ңазҰналарҰнан бӘр-бӘр кӘшкене гауҒарлар ҚлгӘ ретӘнде к+рсетӘлген. Б&л т+рт таңҰрҰптҰқ ірңайсҰсҰнҰқ іртҚрлӘ бейнесӘ, іртҚрлӘ пайдас" алай

БӘрӘншӘ таңҰрҰп:
اِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَع۪يفًا

Ей, жаман ой - уісуісанҰқ кесӘрӘнен ңиналүан ніпсӘм! БастаүҰ ңиÇлдҰқ бӘрӘнен соқ бӘра тҚсууҰндауҰ, ңиÇли ойлардҰқ к+бейуӘ ерӘктен тҰс болатҰн к+рӘнӘс, бейне. Егер б&л бейнелер н&рлҰ нірселерден туҰндап жатса, аңиңат нірселердӘқ ңасиетӘ суретӘне де, мҰсалҰна да +тедӘ. КҚннӘқ жарҰүҰ мен жҰлуҰ айнадаүҰ бейнесӘне +тетӘнӘ секӘлдӘ. ткендеүҰ КҚннен де бӘршама жҰлу мен жарҰң шҰүадҰ. Егер ол бейнелер жамандҰң пен ңарақүҰлҰңтан туҰндап жатса, аңиңатта бар нірсенӘқ ңасиеттерӘ суретӘне берӘлмейдӘ, айнадаүҰ бейнесӘне +тпейдӘ. МҰсалүа, ніжӘс пен лас нірсенӘқ айнадаүҰ суретрайдҰ.с те емес, лас та емес. ЖҰланнҰқ суретӘ шаңпайдҰ.

МӘне, осҰ сҰрүа сҚйенсек, кҚпӘрлӘк ойлардҰқ ойүа келуӘ кҚпӘр емес. Бейідеп с+здердӘқ ойүа орал, кҚйлепсӘздӘк емес. ЮсӘресе, ерӘксӘз, ңиÇли үана ой болса, еш зиÇнҰ жоң. Сондай-аң, тура жолдаүҰ ЮҒл-Ә СҚннет мізҒабҰ бойҰнша бӘр нірсенӘқ шариүат бойҰнша жаман, лас нірсе болҰп саналуҰ АллаҒ тҰйҰм салүандҰңтан боладҰ., жапа ойлар ризашҰлҰңпен емес, ерӘксӘз болҰп жатса, тҰйҰмнҰқ ҚкӘмӘ жҚрмейдӘ. Олар ңанша жаман, лас нірселердӘқ бейнесӘ болса да, лас, жаман нірсе болҰп саналмайдҰ.

— 43 —

ЕкӘншӘ міселе: Барла жайлауҰ, Т+б адам Ә самҰрсҰн, ңараүай, теректӘқ жемӘсӘ. С+здер жинаүҰна енгендӘктен м&нда жазҰлмадҰ.

шӘншӘ міселе: Б&л екӘ міселе ЖиҰрма бесӘншӘ С+здегӘ Ү&раннҰқ м&үжизалҰүҰнҰқ алдҰнда дӘнсӘз мідениеттӘқ жеқӘлӘс табуҰна бае, состҰ айтҰлүан мҰсалдардҰқ бӘр б+лӘмӘ. Ү&ранмен ҚйлеспейтӘн мідени ң&ңҰңтҰқ ңаншалҰңтҰ ж+нсӘз Ғім ідӘлетсӘз екендӘгӘн ділелдейтӘн мҰқдаүан мҰсалдардан екӘ мҰсал.

Ү&раннҰқ

فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْاُنْثَيَيْنِ
ҚҰндай аүҰз ідӘлет жіне мейӘрӘмдӘлӘк. Иі, ідӘлдӘк. ЯйткенӘ, к+п жаүдайда ер адам бӘр ійелге ҚйленӘп, онҰқ ніпаңасҰн +з мойнҰна аладҰ. Ал ійел ер адамүа жар болҰп, ніпаңасҰн онҰқ моеру арартадҰ. Мирастан алмаүан кем-кетӘгӘнӘқ орнҰн осҰлайша толтҰрадҰ. СонҰмен ңатар б&л мейӘрӘмдӘлӘк. ЯйткенӘ ілжуаз ңҰз, ікесӘ мен бауҰрларҰнҰқ мейӘрوفِ وَ+те м&ңтаж. Ал, Ү&раннҰқ ҚкӘмӘ бойҰнша ілгӘ ңҰз ікесӘнӘқ мейӘрӘмӘне алақсҰз б+ленедӘ. ЮкесӘ:"МенӘқ жинап-терген байлҰүҰмдҰ +згенӘқ ңолҰна +ткӘзетӘн зиÇндҰ бала">деген ой-пиүҰлда болмайдҰ. ЮкелӘк пік мейӘрӘмге кҚдӘк пен ңатӘгездӘк у аңҰрараласпайдҰ. ЮрӘ, бауҰрларҰмен де бісекелеспей ешңандай ңҰзүанҰшсҰз ңамңорлҰң пен мейӘрӘм к+редӘ. ЯйткенӘ, бауҰрларҰ да оүан:"ЮулетӘмӘздӘқ байлҰүҰнҰқ жартҰсҰн ередӘ.мал-мҚлкӘмӘздӘқ бӘр б+лӘгӘн б+тен жандарүа б+лӘп беретӘн баңталас">деп ңарамайдҰ. Үайта жанҰна жаңҰн тартадҰ.
МӘне, м&ндай жаүдайда нізӘк те наздҰ жаралүан ілсӘз ңҰз, аз бӘр шҰүҰнмен УіссілтуҰстарҰнан +зӘне таусҰлмас ңамңорлҰң пен сарңҰлмас мейӘрӘм табадҰ. Юйтпесе, Хаң Таүаладан артҰң мейӘрӘм к+рсетемӘз десе, ол мейӘрӘм емес, керӘсӘнше ңаталдҰң, з&лҰмдҰң боладҰ. ТӘптӘ хаң джоң. Югенге дейӘн бейкҚні ңҰздардҰ тӘрӘдей к+метӘн с&мдҰң жабайҰлҰң болүанҰ секӘлдӘ, ңазӘргӘ кездегӘ надандҰңтан сондай з&лҰмдҰңңа жол ашҰлҰпйӘн боҰңтималҰ бар. ОсҰ сиÇңтҰ Ү&рандаүҰ бҚкӘл ҚкӘмдер وَمَٓا اَرْسَلْنَاكَ اِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَم۪ينَ жарлҰүҰн наңтҰлай тҚседӘ.
Т+ртӘншӘ міселе:>فَیلِاُمِّهِ السُّدُسُ ДӘнсӘз мідениет ңҰздардҰқ ң&ңҰүҰн ңорн бота деп, олардҰқ жаратҰлҰсҰна сай келмейтӘн ідӘлетсӘздӘкке себеп болуда. СонҰмен ңатар аналардҰқ да ң&ңҰн б&зу арңҰлҰ с&мдҰң ідӘлетсӘздӘк жасауда.
— 44 —

ИÇ, Раббани мейӘрӘмнӘқ еқ ң&рметтӘ, еқ ідемӘ, еқ нізшҰсҰз ӘнӘсӘ болүан ананҰқ мейӘрӘмӘ - бҚкӘл жаратҰлҰстардҰқ ӘшӘндегӘ еқ керемет аңиңат.

Ана - еқ мейрӘмдӘ, наүҰз жанкештӘ дос. О, мейӘрӘмдӘлӘк сезӘмӘмен бӘр ана, бҚкӘл дҚниесӘн, +мӘрӘн жіне рахатҰн баласҰ ҚшӘн пида ңҰладҰ. ТӘптӘ аналҰң сеҰн мен еқ т+менгӘ дірежесӘндегӘ ңорңаң тауҰң екеш тауҰңтҰқ +зӘ, сол аналҰң мейӘрӘмӘнӘқ кӘшкентай шуаүҰмен балапанҰн ңорүап, итке де, арҰстанүа да тап бередӘ.

МӘне, осҰндай ң&рметке лайҰң, ізиз ثَرَهُтҰ бойҰна сӘқӘрген бӘр ананҰ баласҰнҰқ мал-мҚлкӘнен маң&рҰм ңалдҰру, ілгӘ киелӘ аңиңатңа ңарсҰ ңаншалҰңтҰ ң&рметсӘздӘк, озбҰрлҰң, арсҰздҰң, ңҰлмҰстҰң ірекет. ТӘптӘ, жер мен к+ктӘ шайңалтк+белееретӘндей мейӘрӘмсӘздӘк, нҰүметтӘқ ңадӘрӘн бӘлмеу. АдамзаттҰқ ңоүамдҰң +мӘрӘнӘқ аса пайдалҰ бӘр дірӘсӘне у сепкенмен бӘрдей екенӘн гуманистсҰмаң болҰп жҚрген ібжҰландар тҚсӘнбесе +ткӘндамгершӘлӘгӘн жоүалтпаүан жандар тҚсӘнедӘ. Олар Ү&ран ХакимнӘқ فَیلِاُمِّهِ السُّدُسُ б&йрҰүҰнҰқ наүҰз хаң жіне ідӘлдӘктӘқ +зӘ деп бӘледӘ.
اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى

т&рүан Н&рси

— 45 —

ОН ЕКӨНШӨ МЕКТУБ

بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ عَلٰى رُفَقَائِكُمْ

ҮҰмбаттҰіссіліларҰм!

Сол тҚнӘ маүан с&раң ңойдҰқдар, мен жауап бермедӘм. ЯйткенӘ иман міселелерӘне байланҰстҰ іқгӘмелер дау-дамаймен шешӘлмейдӘ. Ал сендер дауласҰп кеттӘқдер. ЕндӘ сол талас-тартҰс тудҰрүан Қш с&раңңа ңҰсңаша жауап жазҰп отҰрмҰн. Ал, жарүа, ңҰ жауаптҰ дірӘханашҰ мҰрзанҰқ +з атҰн жазҰп ңойүан С+здерден табасҰқдар. ТаүдҰр мен ңалау ерӘк міселесӘне байланҰстҰ ЖиҰрма АлтҰншҰ С+з ойҰма келмеген соқ, айтпаппҰн, онҰ да оңҰрсҰқдар. Алайда, газет оңҰلرَّحْкӘлдӘ оңҰмақдар. ДірӘханашҰ мҰрзаүа С+здердӘ м&ңиÇт оңҰ деуӘмӘздӘқ сҰрҰ мҰнада, м&ндай міселелердегӘ кҚміндар иман негӘздерӘне деген сенӘмнӘқ ілсӘздӘгӘнен туҰндайдҰ. Ал, С+здер иман негӘздерӘн жан-жаңтҰ ділелдеп бҰүҰнда

БӨРӨНШӨ С РАҺұҢұЗ: ХазӘретӘ АдамнҰқ (а.с.) Жіннаттан шҰүарҰлуҰ жіне Адам баласҰнҰқ бӘр б+лӘгӘнӘқ ЖіҒаннамүа тҚсуӘнӘқ ңандай хикметқүажай бар?

ЖауабҰ: ХикметӘ Адамүа белгӘлӘ бӘр мӘндет, уізипа жҚктелгендӘгӘнде. Адамүа сондай бӘр жауапкершӘлӘгӘ мол ерекше мӘндет жҚктелӘп, арнайҰ ңҰзметр үанар бетӘне жӘберӘлген. АдамзаттҰқ бҚкӘл рухани кемелденуӘ мен ңабӘлеттерӘнӘқ тҚгелдей ашҰлуҰ, к+рӘнӘс табуҰ, адам болмҰсҰнҰқ мінӘсӘ, ИліҒи к+ркем есӘмдерге толҰң айна болуҰ, сол уазипа, сол мӘнд КЮЛИМӘкелей байланҰстҰ, сонҰқ нітижесӘ. Егер Адам Ата Жіннаттан шҰңпай міқгӘ ңалүан болса, онда Ол перӘште секӘлдӘ бӘр ңалҰптҰ кҚй кешӘп, адамнҰқ зор ңабӘл себеб ашҰлмай ңалар едӘ. Ал, ҚнемӘ т&раңтҰ жаүдайдаүҰ перӘштелер к+п, ондай ң&лшҰлҰң ҚшӘн адамүа ңажеттӘлӘк жоң.

ИліҒи хикмет шексӘз міртебелерге к+терӘле алатҰн адамзаттҰрӘп келетӘне сай бӘр мӘндет жҚктеу жерӘн керек еткендӘктен болмҰсҰ перӘштелерге &ңсамайтҰн адамнҰқ жаратҰлҰсҰна сай, мілӘм кҚні

— 46 —

арңҰлҰ ж&маңтан шҰүарҰлдҰ. Олай болса, Адам АтанҰқ Жіннаттан шҰүарҰлуҰнда шҰнайҰ хикмет пен мейжіне колүанҰ секӘлдӘ, кіпӘрлердӘқ де ЖіҒаннамүа тҚсуӘ +те орҰндҰ жіне ідӘлдӘк.

ОнҰншҰ С+здӘқ шӘншӘ ИшарасҰнда бҰлай делӘнген едӘ: КіпӘр ңҰсңа +мӘрӘнде азсӘресе кҚні жасаүанҰмен, ол кҚні аса ауҰр ңҰлмҰс боп саналадҰ. ЯйткенӘ, кҚпӘрлӘк, бҚкӘл жаратҰлҰстҰ ңорлау, ңадӘрӘн тҚсӘру жіне бҚкӘл жаратҰлҰстҰқ бӘр АллаҒңа куілӘк етуӘн жоңңа шҰүару. ЖаратҰлҰс айналарҰнда к+рӘнӘБірӘ дан ИліҒи ЕсӘмдердӘқ үажайҰп шаүҰлҰстарҰн бекерге шҰүарҰп, кемсӘту. СондҰңтан ЖаратҰлҰстҰқ аңҰсҰн жеген кіпӘрден олардҰқ есесӘн ңайтару маңсатҰнда бҚкӘл ілемнӘқ с&лтанҰ ҮаҒҒар-Ұ ЗҚлжілал ХазӘрердӘ міқгӘлӘк жіҒаннамүа тастауҰ +те орҰндҰ жіне асңан ідӘлдӘк. ЯйткенӘ, шексӘз ңҰлмҰс, шексӘз азапңа лайҰң.

ЕКӨНШӨ С РАҺұҢұЗ: Шайтан не Қ немӘратҰлүан? ЖаратушҰ Хаң шайтандар мен жамандҰңтардҰ жаратудҰқ хикметӘ не? ЖамандҰңтҰ жарату - жамандҰң. Б&рҰс нірселердӘ жарату да, б&рҰс емес пе?

Жауап: МҚлде олай емес! ЖамандҰңтҰқ жаратҰлуҰ жамандҰң ешҰүҰп,амандҰң Әстеу жаман. Жарату мен жасау барлҰң нітижелерге ңарайдҰ. Ал бӘр нірсенӘ Әстеу іркӘмге жеке Әс болүандҰңтан +зӘндӘк нітижелерге ңарайдҰ. МҰсалҰ, жақбҰрдҰқ жаууҰ мҰқдаүан нітиже бередӘ. БірӘ де жаңсҰ. БӘреу +зӘнӘқ орҰнсҰз ірп жатңен жақбҰрдан зиÇн шексе, "жақбҰрдҰқ жаратҰлуҰ мейӘрӘмсӘздӘк" дей алмайдҰ. ЖақбҰрдҰқ жаратҰлуҰ жамандҰң деген ҚкӘм шҰүара алмайдҰ. ЯзӘнӘқ терӘс ірекетӘнӘқ кесӘрӘнен сол үана зиÇн шек сҚйӘнтҰқ да сондай к+п пайдаларҰ бар. БірӘ де жаңсҰ. Алайда, адам +з ңателӘгӘнен оттан зиÇн шексе, оттҰ жарату жаман дей алмайдҰ. ЯйткенӘ от тек ңана сонҰ кҚйдӘру сталударатҰлмаүан. Ол +зӘнӘқ олаңтҰүҰнан, ас пӘсӘретӘн отңа ңолҰн тҰүҰп, +з ңҰзметшӘсӘн +зӘне жау етӘп алдҰ.

ҮорҰтҰндҰ: К+п жаңсҰлҰң тудҰратҰн азүантай бодҰлҰүҰ нірселердӘ ңабҰлдауүа тура келедӘ. Егер онҰ жамандҰң деп, жолҰн б+гесе, наүҰз жамандҰң сонда боладҰ. МҰсалҰ, сарбаздардҰ жиҒадңа жӘберуден азүантай шҰүҰн шҰүҰп, ірӘс белуӘ мҚмкӘн. Алайда, онҰқ жаңсҰлҰүҰ одан да к+п. Ислам, кіпӘрлердӘқ жаулап алуҰнан, бодандҰүҰнан ң&тҰладҰ. Егер еш жамандҰң болмасҰн деп, жиҒадтан ңашса, онда Қлкен жаңсҰлҰң жасалмай ңалүан соқ, Қлкен

— 47 —

біле келндҰлҰң&л з&лҰмдҰңтҰқ наүҰз +зӘ. ТаүҰ бӘр мҰсал, гангрена болүан саусаңтҰқ хирургиÇлҰң жолмен кесӘлгенӘ д&рҰс ірӘ орҰндҰ. СҰрт ңараүанда жаман нірсе. Егер саусаң кесӘлмесе онда ңолдҰ кесуге тура келедӘ, Қлкен зиÇн шегедӘ.

Соем жін ілемдегӘ жамандҰңтар мен білелердӘқ жіне шайтандардҰқ жаратҰлуҰ жамандҰң емес +йткенӘ, аса мақҰздҰ нітижелер ҚшӘн жаратҰлүан. Міселен, шайтандар перӘштелерге тиӘспейтӘндӘктен оларда жетӘлу, даму болмайдҰ, бӘр ңалҰптҰ жамен керҰнда ңала бередӘ, +згермейдӘ. Сол сиÇңтҰ шайтандар хайуандарүа да тиӘспейтӘндӘктен олардҰқ да міртебелерӘ +згермейдӘ. Ал, адам баласҰнҰқ дамҰп, жетӘлуӘнӘқ жіне т+мендеп ң&лдҰрауҰнҰқ шегӘ жоң. Німрудтар мен ПерүауҰндар, СҰддҰңтар мен Юулие лар +лар бастаүан топтардҰқ арасҰнда дамудҰқ ңаншама сатҰларҰ бар.

МӘне, к+мӘрдей дірежесӘ т+менгӘ рухтардҰ, дірежесӘ алмастай жоүарүҰ рухтардан ажҰрату ҚшӘн шсҰз тҚардҰқ жаратҰлуҰ мен оларүа белгӘлӘ бӘр мӘндет жҚктелуӘнӘқ сҰрҰ жіне адамзатңа ПайүамбарлардҰқ жӘберӘлуӘ арңҰлҰ дҚниелӘк емтихан, сҰнаң орнҰ жіне кҚрес, жиҒад алақҰ ашҰлүан. Егер кҚрес пен біӘр тҚнолмаса, адам бойҰндаүҰ алмастай ңасиеттер мен к+мӘр сҰндҰ ңабӘлеттер бӘр деқгейде ңалар едӘ. Еқ жоүарүҰ сатҰдаүҰ Юбу БікӘр СҰддҰңтҰқ рухҰ мен Еқ т+менгӘ деқгейдегӘ Юбу ЖаҒилдӘқ рухҰ бӘр дірежеде ңалар едӘ.на к+т шайтандар мен жамандҰңтардҰқ жаратҰлуҰ, жалпҰ жіне Қлкен нітижелерге ңараүандҰңтан жамандҰң емес. ПенденӘқ б&рҰс ңолдануҰнда жіне жаман ідеттерӘнен туҰндайтҰн жамандҰңтар ол пенденӘқ жаманңасиеткісӘп ңҰлуҰна ңатҰстҰ. АллаҒтҰқ жаратуҰна еш ңатҰсҰ жоң.

Егер мҰнандай бӘр с&раң туҰндаса: Пайүамбарлар жӘберӘлуӘмен ңатар, шайтандардҰқ кесӘрӘнен к+птеген адамдар кіпӘр болҰп, кҚпӘршӘлӘк етуде, зиÇн шегуде. "К+пшӘлӘкке ңарай ҚкӘм шҰүарҰлҚниедеаүидасҰ бойҰнша к+пшӘлӘк одан жамандҰң к+рсе, демек жаман болүанҰ, ол жамандҰңтҰ жарату да жамандҰң. ТӘптӘ ПайүамбарлардҰқ жӘберӘлуӘ де, мейӘрӘмдӘленӘ пис деуге бола ма?

Жауап: Сапамен салҰстҰрүанда саннҰқ ешңандай мақҰздҰлҰүҰ жоң. НаүҰз к+пшӘлӘк сапада. МҰсалҰ: ЖҚз ң&рма дінӘ болса... топҰраңңа егӘп, су берӘлмесе, химиÇлҰңн айттсс жҚрмесе, +мӘр ҚшӘн

— 48 —

кҚрес болмаса, жҚз теқгелӘк ң&нҰ бар жҚз дін кҚйӘнде ңаладҰ. Ал, су берӘлӘп, +мӘрге кҚрес басталүан кезде, +зӘнӘқ нашарлҰүҰнан сексенӘке айнҰп кетсе, жиҰрмасҰ жиҰрма жемӘстӘ аүашңа айналса, "су беру д&рҰс болмадҰ, к+пшӘлӘгӘ б&зҰлҰп кеттӘ" дей аласҰқ ба? Юрине, дей алмайсҰқ. ЯйткенӘ ілгӘ +нӘп шҰңңан жиҰрма ді М&ндама мҰқүа татидҰ. Сексеннен айҰрҰлҰп, жиҰрма мҰқ &тңан зиÇн шекпейдӘ, жаман болмайдҰ.

ТаүҰ бӘр мҰсал: ҮолҰқда тауҰс ң&сҰнҰқ жҚз ж&мҰртңасҰ болса, ж&мҰртңа ретӘнде бес жҚз теқгелӘк ң&нҰ бар. Сол ж&мҰртңалардҰ ң&рҰң? болүан тауҰссезӘм басңан кезде сексенӘ б&зҰлҰп кетӘп, жиҰрмасҰнан жиҰрма тауҰс ң&сҰ шҰңса, "к+п ж&мҰртңа заÇ болдҰ, б&л Әс б&рҰс болдҰ, ң&рҰң тауҰс ң&сҰна ж&мҰртңа бастҰру жамандҰң болдҰ" деуге бола ма?

Юрине олай емес. Сол с ңайҰрлҰ нірсе үой. ЯйткенӘ тауҰс ң&старҰ т+рт жҚз ң&рҰштҰң ң&нҰ бар сексен ж&мҰртңанҰ жоүалтҰп, сексен лиралҰң ң&нҰ бар жиҰрма тауҰс ң&сҰна ңол жеткӘздӘ.

МӘне адамзат баласҰ да, ПайүамбарлардҰқ жӘберӘлуӘмен "тіклиф" Çүни белгӘлӘ соүҰст жҚктеу арңҰлҰ кҚресудӘқ саÇсҰнда, шайтандармен соүҰсудҰқ нітижесӘнде адамзаттҰқ бетке &стар жарңҰн т&лүаларҰ, айҰ, кҚнӘ, ж&лдҰздарҰ тірӘздес жҚз мҰқдаүан Пайүамбарлар мен милиондаүан іуْوَك۪ي, миллиардтаүан АсфиÇлармен толҰңтҰ. ЮрӘ санҰ к+п, сапасҰ жоң, зиÇндҰ хайуан тҚрӘндегӘ кіпӘрлер мен м&нафҰңтардан тазардҰ.

ШӨНШӨ С РАҺұҢұЗ: Хаң Таүала ңиҰншҰлҰңтар мен біле-жілеге &шҰратуда. ЮсӘресе бейкҚні жандар, тӘптӘ хайуандар &шҰрап жӘ болү Б&л з&лҰмдҰң емес пе?

ЖауабҰ: Юлбетте з&лҰмдҰң емес! МҚлӘк +зӘнӘкӘ. Яз мҚлкӘне не Әстесе де, +з еркӘ. АйталҰң, +те шебер бӘреу саүан аңҰ т+леп, моделһ ретӘнде сенӘ жалдаса. Яте шебер тӘгӘлген киа тҰрҰӘ кигӘзӘп, +з +нерӘн к+рсету ҚшӘн олардҰ кесӘп-пӘшӘп, &зартҰп-ңҰсңартса, сенӘ отҰрүҰзҰп, т&рүҰзса, сен: "Маүан жарасҰп т&рүан киӘмдӘ б&зҰп жӘбердӘқ, отҰрүҰзҰп-т&рүҰзҰп ібӘгерге салдҰқ" дей аз жанаба? Юрине, айта алмайсҰқ. Айтсақ аңҰмаң болүанҰқ. Діл солай да, ЖаратушҰ АллаҒ саүан к+з, ң&лаң, тӘл секӘлдӘ сезӘмдермен жабдҰңталүан +те шебер жасалүан детпӘс жаүан кигӘзӘп ңойүан. Юр тҚрлӘ к+ркем есӘмдерӘнӘқ наңҰш-+рнектерӘн к+рсету ҚшӘн сенӘ

— 49 —

ауҰртадҰ, дерт бередӘ, аш ңалдҰрадҰ, тоң ңҰладҰ, ш+лдетедӘ... ір тҚртӘретӘалүа саладҰ. ЯмӘрдӘқ мінӘсӘн арттҰрҰп, есӘмдерӘнӘқ сіулелерӘн к+рсету ҚшӘн сенӘ осҰндай жаүдайлармен жҚргӘзедӘ. Ал, сен "неге менӘ м&ндай машаңаттарүа душар ңҰлдҰқ" десеқ, мҰсалда ишара етӘлген жҚздеген хикметтер сенӘқ аӘ б+лӘң&м ң&ÇдҰ. ОнҰқ ҚстӘне тҰнҰштҰң, жалңаулҰң, бӘрсарҰндҰлҰң, тоңҰраушҰлҰң. Б&лар - бӘр тҚр жоңтҰң, болҰмсҰздҰң жіне зиÇнүа &шҰрау. Юрекет, +згерӘн жариу, б&лар болмҰс бар болу ірӘ жаңсҰлҰң. ЯмӘр сол ірекет арңҰлҰ кемелденедӘ. ҮиҰншҰлҰңтар арңҰлҰ дамҰп жетӘледӘ.

ЯмӘр, АллаҒтҰқ тҚрлӘ есӘмдерӘдамҰм рҰмен ңимҰл-ірекет жасап, тазарадҰ, кҚшӘ артҰп дамидҰ, шаттанадҰ, +з таүдҰрҰн жаза алатҰн ңаламүа айналадҰ, мӘндетӘн орҰндайдҰ, аңҰреттӘк аңҰсҰн алуүа ң&ңҰ боладҰ.

МӘне, таласҰп-тартҰсҰп жҚрген Қш с&раүҰқҰздҰқ ңҰсңаша кеттӘ. осҰ. ОтҰз Қш с+зден т&ратҰн «С+здер» жинаүҰнда толҰң тҚсӘндӘрмелер бар.

ҮҰмбаттҰ бауҰрҰм, сен б&л хаттҰ дірӘханашҰүа жіне сол талашҰңпайҰстҰ естӘгендердӘқ арасҰнан лайҰң к+ргенӘқе оңҰп бер! Жақа бӘр шікӘртӘм болҰп саналатҰн дірӘханашҰүа менен сілем айт жіне оүан бҰлай де: "Яте мақҰздҰ м&ндай имани міселелердӘ к+пшӘлӘктӘқ арасҰнда ж+нсӘз айтҰс-тартҰсңа салу д&рҰс емес. ЯлСонҰме болса, дірӘ де уүа айналадҰ. Айтңандарүа да, тҰқдаүандарүа да зиÇн. М&ндай имани міселелердӘ байсалдҰлҰңпен тартҰспай, Ұнсаппен, пӘкӘрМҚбіретҰрҰп, іқгӘме ңҰлүан ж+н.

ТаүҰ да бҰлай де: Егер сенӘқ жҚрегӘқде осҰндай міселелерге ңатҰстҰ кҚдӘк, кҚміндар туҰндаса, олардҰқ жауабҰн «С+здерден» де таба алмасақ, маүан хат жаз! ТаүҰ да айтарҰм: Марң&м ікесӘ жайлнша, Аен тҚсӘне байланҰстҰ мҰнандай ой келдӘ: "Марң&м ікесӘ дірӘгер болүандҰңтан к+птеген аÇулҰ, ӘзгӘ жандарүа, тӘптӘ іулие кӘсӘлерге ңҰзмет к+рсетӘп, пайдасҰ тигендӘктен оүан риза болүан жанда

кӘтапруаңтарҰ ол кӘсӘ дҚние салар кезде, еқ жаңҰн адамҰ ретӘндегӘ баласҰна ң&стар бейнесӘнде к+рӘнген, онҰқ рухҰн ңош келдӘқ деп мейӘрбандҰңпен ңарсҰ алүан болуҰ керек.

&тңҰнүҚнӘ бӘрге болүан барлҰң достарүа сілем айтҰп, д&үа етемӘн.

اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рси
— 50 —

ОН ШӨНШӨ МЕКТУБ

بِاسْمِهِ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا ухани ّحُ بِحَمْدِه۪
السَّلَامُ عَلٰى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدٰى وَالْمَلَامُ عَلٰى مَنِ اتَّبَعَ الْهَوٰى

ҮҰмбатҰ бауҰрларҰм!

МенӘқ хал-жаүдайҰмдҰ, осҰШам таңа дейӘн жеқӘлдӘк алу ҚшӘн +тӘнӘш жасамай жҚргендӘгӘмдӘ, сондай-аң ілемнӘқ саÇси жаүдайҰна мін бермеуӘмдӘ к+п с&райсҰқдар. Б&л с&раңтар к+п ңайталанатҰндҰңтан, маүҰнауи тҚрде де менен с&ралүандҰңңтаулҰҰ Қш с&раңңа БҚгӘнгӘ Саид емес, Б&рҰнүҰ СаидтҰқ тӘлӘмен жауап беруге міжбҚр болдҰм.

БӘрӘншӘ с&раң: ДенсаулҰүҰқҰз, хал-жаүдайҰқҰз ңалай?

Жауап: ЮҒл-и дҚниенӘқ маүан жасаүан неше тҚрлӘ зжіне дңтарҰн мейӘрӘмге айналдҰрүанҰ ҚшӘн Аса МейӘрӘмдӘ АллаҒңа жҚз мҰқ шҚкӘр етемӘн.

СаÇсатңа араласпай, дҚниеден бойҰмдҰ аулаң салҰп, бӘр таудҰқ ҚқгӘрӘн мекенЖіннітңҰреттӘқ ңамҰн ойлап жҚргенӘмде, іҒл-и дҚние менӘ ол жерден кҚштеп шҰүарҰп, жер аудардҰ. Аса РахҰмдҰ ЖаратушҰ б&л з&лҰмдҰңтҰ мейӘрӘмге айналдҰрҰп жӘбердӘ. ұңҰластҰ б&затҰн себептерӘ бар, сол ҚқгӘрдегӘ ңатерл وَمَاҰздҰүҰмдҰ, Барла тауларҰнда ңауӘпсӘз де ҰңҰластҰ оңшаулҰңңа айналдҰрдҰ. Ресейде т&тңҰнда жҚргенӘмде ңалүан +мӘрӘмдӘ ңоүамнан оңшау бӘр ҚқгӘрде +ткӘзейӘн деп д&үа етӘп едӘм. МейӘрӘмдӘ АллаҒ БариуаÇтмаүан діл сондай пайдалҰ ҚқгӘр жасадҰ. МенӘқ ілсӘз болмҰсҰма ҚқгӘрдӘқ ңиҰн т&рмҰсҰн жҚктемедӘ. Тек БарладаүҰ екӘ-Қш адам аса кҚдӘкшӘл едӘ. СолардҰқ кесӘрӘнен маүан ңҰсҰм жасалдҰ. ТӘптӘ солрҰна крҰмнҰқ менӘқ жаүдайҰмдҰ ойлайтҰн, уайҰмшҰлдҰңтарҰ менӘқ жҚрегӘме де Ү&ран ңҰзметӘне де зиÇн тигӘздӘ.

ЮҒл-и дҚние барлҰң жер аударҰлүандарүа бостандҰң берӘп, ауҰр ңҰлмҰс жасаүандардҰ тҚгелптергеден шҰүарҰп, кешӘрӘм берсе де, маүан ңасаңана бостандҰң бермей ңойдҰ. Рабб-Ұ РахимҰм, менӘ Ү&ран

— 51 —
ңҰзметӘнде &заүҰраң &стап,"С+здер" الْمُҮ&раннҰқ н&рлҰ тіпсӘрӘн маүан к+бӘрек жаздҰру ҚшӘн менӘ тҰп-тҰнҰш, жалүҰз ңалдҰрҰп, аса раңҰмшҰлҰң жасадҰ. Сондай-аң, осҰ дҚниенӘ үана ойлаушҰ ЮҒл-и дҚниүалар иÇуи ӘстерӘне араласуҰ мҚмкӘн барлҰң беделдӘ, атаңтҰ басшҰлар мен шейхтердӘ ңалаларда, ӘрӘ елдӘ-мекендерде ңалдҰрҰп, ж&ртпен де, туҰстарҰмен де кездесуге р ОсҰ бере т&ра, менӘ жалүҰз ңалдҰру ҚшӘн ңасаңана алҰс ауҰлүа жӘбердӘ. ТуҰстарҰм мен жерлестерӘмнӘқ бӘр-екеуӘнен басңасҰн жанҰма жолатпадҰ. Ал менӘқ Аса МейӘрӘмдӘ ЖаратушҰм б&л жалүҰздудармаен ҚшӘн Қлкен рахметке айналдҰрдҰ. Ой пӘкӘрӘмдӘ, санамдҰ тазартҰп, бос ойлардан арҰлтҰп, бҚкӘл зейӘнӘмдӘ Ү&ранүа б&рүҰздҰ. Ү&ран ХакӘмнен барҰнша н&р-фейз алуүа мҚмкӘндӘк бердӘ. ЮҒл-и дҚние алүашңҰ екӘ жҰлда, ңҰсңа жазҰлүан екӘ хаттҰқ گُفْتْ+п к+рдӘ. ТӘптӘ ңазӘр де солай. ЖиҰрма кҚнде немесе бӘр айда бӘр-екӘ адамнҰқ тек аңҰрет ҚшӘн ңасҰма келгенӘн &мҰтпадҰ, ңиÇнат жасадҰ. Алайда менӘқ Рабб-Ұ РахимҰм, ЖаратушҰ АемиÇсҰаүан жасалүан м&ндай з&лҰмдҰңтардҰ мен ҚшӘн жаңсҰлҰңңа айналдҰрдҰ. Тоңсан жҰлдҰң рухани сауаптҰ +мӘрге ңол жеткӘзуге болатҰн ңасиеттӘ Қш айда, жалүҰз +зӘм алақсҰз ң&лшҰлҰң жасауҰма ҰқүайлҰ, оқаша ңалдҰтанҰп кен. Үандай жаүдайүа да "ЮлхамдулиллаҒ". МӘне, менӘқ жаүдайҰм осҰ.

ЕкӘншӘ с&раң: ЖеқӘлдӘк алу ҚшӘн неге +тӘнӘш бермей отҰрсҰз?

Жауап: Б&л міселеде мен таүдҰрдҰқ т&тңҰнҰмҰн. ЮҒда негниенӘқ т&тңҰнҰ емеспӘн. ЯтӘнӘшӘмдӘ таүдҰрҰма айтамҰн. М&ндаүҰ рҰзҰүҰмдҰ тоңтатҰп, р&ңсат берген кҚнӘ кетемӘн. С+зӘмнӘқ аңиңатҰ мҰнау: Басңа тҚскен ӘстӘқ екӘ тҚрлӘ себебӘ боладҰ. БӘрӘншӘсӘ сҰртңҰ болса, екӘншӘсӘ аңиңи иүатңа ЮҒл-и дҚниею(дӘнсӘздер)>сҰртңҰ себеп болҰп, менӘ осҰнда алҰп келдӘ. Аңиңи себеп ИліҒи таүдҰр, менӘ оқаша отҰрүҰзҰп ңойдҰ. СҰртңҰ себептер маүан з&лҰмдҰң жасап жатса, аңиңи себетастардӘк жасауда. СҰртңҰ себептердӘқ ойҰ мҰнау едӘ: Б&л адам үҰлҰм мен дӘнге к+п ңҰзмет етӘп кетсе, бӘздӘқ дҚниелӘк ӘсӘмӘзге кесӘрӘн тигӘзуӘ мҚмкӘн деп, менӘ жер аударҰп, ҚстӘ-ҚстӘне Қш жіне +з&лҰмдҰң жасадҰ. Ал, ИліҒи таүдҰр менӘқ үҰлҰм мен дӘнге шҰнайҰ ҰңҰласпен ңҰзмет ете алмай жҚргенӘм ҚшӘн менӘ осҰнда айдап ікелдӘ. ОлардҰқ ңат-ңабат з&лҰмдҰңтарҰнан екӘ есе артҰң мейӘрӘмге б+ледӘ. МенӘқ жеадистерҰлуҰм тӘкелей таүдҰрдҰқ ідӘл ҚкӘмӘ. Ендеше соүан +тӘнӘш жасайҰн. СҰртңҰ себептер болса,

— 52 —

іншейӘн сҰлтау үана. Демек, оларүа +тӘнӘш жасаудҰқ ешбӘр маүҰнасҰ жоң. Егер олардҰқ ңандай да бӘр хаңҰ немесе кдан ҮаиӘсу себебӘ болса, онда оларүа +тӘнӘш жасауүа болар едӘ.

Мен мҚлдем тірк еткен дҚниÇ бастарҰн жалмасҰн, еш араласпай ңойүан саÇсат аÇңтарпат">дсау болсҰн! ОлардҰқ кҚдӘк-кҚмінмен сҰлтауларҰнҰқ ешбӘр негӘзӘ жоң. Оларүа +тӘнӘш жасау арңҰлҰ, кҚдӘктерӘне негӘз болҰп растаүҰм келмейдӘ. Егер тӘзгӘнӘ шетелдӘктердӘқ ңолҰнда т&рүан дҚниеуи сааратуша килӘгуге деген бӘр ниет болса едӘ, сегӘз жҰл емес, сегӘз-аң саүатта белгӘлӘ болар едӘ. Ал, мен сегӘз жҰлдан берӘ бӘр де бӘр газет оңм халҰоңпҰн, оңҰүҰм да келмейдӘ. Т+рт жҰлдан берӘ ҚздӘксӘз баңҰлауда отҰрмҰн, ешңандай негӘз таба алүан жоң. Демек Ү&ран Хакимге ңҰзмет ету бҚкӘл саÇсаттан жоүарҰ. БӘр &лҰлҰүҰ бар үой, басҰм к+пшӘлӘгӘ +тӘрӘкке негӘздан с+здҚниеуи саÇсаттҰқ т+мен деқгейӘне тҚсуге жол бермей т&р.

ЯтӘнӘш бермеуӘмнӘқ таүҰ бӘр себебӘ, б&рҰстҰ д&рҰс деп ойлайтҰн адамдардан хаң пен ідӘлдӘктӘ даулау, Аңиңатңа ңиÇнат. М&ндай б&рҰс ірекет жасаүҰм келмейдӘ.

шӘншӘ с&раңмере а саÇсатңа осҰнша немң&райлҰлҰң танҰтҰп отҰрсҰз? Юлемде м&ншалҰң +згерӘстер болҰп жатса да сӘз +з &станҰмҰқҰздҰ +згерткен жоңсҰз. ОсҰ +згерӘстер д&рҰс деп ойлайсҰз ба, ілде, ңорңаие бол, неге ҚнсӘз отҰрсҰз?

Жауап: Ү&ран Хакимге ңҰзмет, менӘқ саÇсатңа араласуҰма ңатақ тҚрде тҰйҰм салдҰ. ТӘптӘ, саÇсат туралҰ ойлаудҰқ +зӘн мҚлде &мҰттҰрдҰ. Юйтпесе, басҰмнан +ткен шҰтҰрманҰлмаүам куі, +зӘм аңиңат деп сенген ӘсӘмнен ешңашан ңорңҰп, шегӘнӘп к+рмеппӘн. Үорңа ңоÇтҰн дінеқем де жоң ңой. Б&л дҚниемен ажалҰмнан басңа бӘр байланҰсҰ жоң. Бала-шаүанҰ, дҚние-мҚлӘктӘ іулетӘмдӘ ойлайтҰндай ештеқем жаүҰп бниелӘк ештемем жоң атаң, риÇлҰңңа салатҰн дақңтҰ ңорүаушҰларүа емес, ң&латушҰларүа рахмет айтамҰн... ажалдан басңа не ңалдҰ? ОнҰқ +зӘ жалүҰз ЖаратушҰ Халиң-Ұ ЗҚлжілалдҰқ ң&зҰрҰнда, уаңҰтҰ п тиӘм оүан ешкӘм араласа алмайдҰ. ШҰнҰн да абҰройлҰ +лӘмдӘ, ңорлҰңта +мӘр сҚруден артҰң санайтҰндарданмҰн.

Б&рҰнүҰ Саид секӘлдӘ бӘреу бҰлай деген екен:

وَ نَحْنн Баңиاسٌ لَا تَوَسُّطَ بَيْنَنَا ٭ لَنَا الصَّدْرُ دُونَ الْعَالَم۪ينَ اَوِ الْقَبْرُ
— 53 —

Ү&ран ңҰзметӘ, менӘ ңоүамдҰң +мӘрдӘқ саÇсатҰна араласудан алҰстатҰп отҰр. БҰлайша: Адамзат +мӘрӘ дегенӘмӘздӘқ +зӘ -лүастҰшҰлҰң. Ү&раннҰқ н&рҰмен байңап к+рсем, діл ңазӘргӘ жаүдайда б&л жол батпаңңа кӘрдӘ. Бишара адамзат осҰ жиӘркенӘштӘ, сасҰң, батпаңтҰ жолда жҰүҰл жіне ӘнӘп кетӘп барадҰ. Алайда, адамзаттҰқ бӘр тобҰ б+гетсӘз сара жолдҰ тауҰп сонҰмен жҚрӘп барадҰ. Ал бӘр тобҰ ілгӘ батпаңтҰ жолдан аман шҰүу ҚшӘн ңолдарҰнан келгенше кейбӘр ң&ралдардҰ тауҰп алүан. К+пшӘлӘгӘ осҰнау батпаңтҰ жолдҰқ тереқӘнелатҰн , ңарақүҰлҰңтан шҰүар жол таппай мҚлде адасуда. Ал ілгӘ батпаңтҰ жолдаүҰлардҰқ жҚзден жиҰрмасҰ мастҰңңа тҚскендӘктен сасҰң батпаңтҰ ж&пар иӘстӘ ітӘр деп,ндай:

уҰзҰна жаүҰп, бҰлүануда, сҚрӘнӘп-ңабҰнҰп жҚрӘп, батҰп кетӘп жатҰр. Үалүан сексен пайҰзҰ б&л жолдҰқ батпаңтҰ бҰлүанҰш екенӘн бӘлсе де, басңа таза, дақүҰл жолүа тҚсудӘқ бӘр үаендӘктен амалсҰз ақ-тақ. Ал м&нҰқ екӘ шарасҰ бар:

БӘрӘншӘсӘ: ЮлгӘ мас жиҰрма пайҰздҰқ есӘн жидҰратҰн амал, олардҰ таÇңтап оÇту.

ЕкӘншӘсӘ: СератҰлҰайҰз есӘ шҰүҰп, ақ-тақ ңалүандардҰқ к+зӘн н&р арңҰлҰ ашҰп, дақүҰл жолдҰ к+рсету.

Байңасам, ілгӘ жиҰрмаүа ңарсҰ сексен адам ңолҰна таÇң &стап алүан. Ал, анау ақ-тақ болүан сексенге к+зӘн ашатҰн жарҰң н&р толҰ УіссіетӘлӘп жатңан жоң... к+рсетӘлген жаүдайда да бӘр ңолҰна таÇң, бӘр ңолҰна н&р &стаүандҰңтан сенӘмсӘздӘк туүҰзуда. Ақ-тақ байү&с адам: "çпҰрау, менӘ н&рмен алдап шаңҰрҰп алүан соқ, шоңпармен &рҰп жҰңпаң па?" деп, кҚдӘктенуде. , серӘн ңатар кейбӘр кедергӘлердӘқ кесӘрӘнен шоңпар сҰнҰп ңалса ... н&р да жоң болҰп кетуде, не с+нӘп ңалуда.

МӘне батпаң дегенӘмӘз адасушҰлҰңңа, дӘнсӘздӘкке, ңҰзҰң ң&марлҰңңа салҰнҰп, турӘм. Сотаппай ңалүан адамзат ңоүамҰ. Ал, мастар дегенӘмӘз б&рҰс жолда жҚруден ліззат алатҰн тікіппар ңҰрсҰңтар. Ал, ақ-тақ ңалүандар дегенӘмӘз, адасу жӘрӘмдӘ шаршап, тура жолдҰ ңалай табарҰн бӘлмей сенделӘп ңалүандар. Ал шоңпар дегенӘмӘз, саÇси аүҰмдар. Ал, жарҰң н&р дегенӘмӘз Ү&ран аңиңаттَبَبُ &рүа ңарсҰ шҰүуүа д&шпандҰң етуге болмайдҰ. ҮуҰлүан шайтаннан басңа, одан жиӘркенетӘн ешкӘм жоң. МӘне, мен де Ү&ран н&рҰна
— 54 —

б+лену ҚшӘн

اَعُوذُ بِاللّ" дейдنَ الشَّيْطَانِ وَ السِّيَاسَةِ‌

деп, саÇсат сойлҰн тастап, ңос ңолҰммен н&рүа жабҰстҰм. Байңасам, саÇсаттҰқ ӘшӘнде жҚргендердӘқ екӘ жаүҰрген к Çүни, жаңтастарда да, ңарсҰластарда да н&рүа ң&штарлар бар.

БҚкӘл саÇси аүҰмдар мен соларүа жаңтас болудҰқ барлҰүҰнан жоүарҰ, олардҰқ бӘр-бӘрӘне деген +шпендӘлӘк к+зңарастарҰнан таза, жоүарүҰ дірселер берӘлетӘн Ү&ран дірӘстерӘ мен к+рсетӘлӘп жатңан Ү&рани н&рлардан ешкӘмнӘқ де тартҰнбауҰ жіне олардан кҚмінданбауҰ керек. Ал, дӘнсӘздӘктӘ, дӘнге жасалҰп жатңан ңастандҰңтҰ саÇсат санап, соларүа жаңтасҰп жҚргеَسْتَطдам бейнесӘндегӘ шайтандар мен адамша киӘнген хайуандар.

ЮлҒамдулиллаҒ, саÇсаттан аулаң т&рҰп, саÇси насихаттарүа алданҰп, Ү&раннҰқ алмастай асҰл аңир.

ҰнҰқ ң&нҰн, шиша сҰнҰңтарҰнҰқ нарңҰна тҚсӘрмедӘм. БарлҰң топтардҰқ к+з алдҰнда б&л алмастар барүан сайҰн жарңҰрай тҚсӘп, ң&нҰ артадҰ ілӘ.

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذ۪ى هَدٰينَا لِهٰذَاЮрине كُنَّا لِنَهْتَدِىَ لَوْلَٓا اَنْ هَدٰينَا اللّٰهُ لَقَدْ جَٓاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ
اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рси
— 55 —

ОН ТЯРТӨНШӨ МЕКТУБ

ЖазКӘшӘ жн
* * * * *

ОН БЕСӨНШӨ МЕКТУБ

بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪

ҮҰмбаттҰ бауҰрҰм!

СенӘқ бӘрӘншӘ с&раүҰқ бҰлай едӘ: Хуліфа-и РашидиннӘқ Қшеунде менен соқ бӘрӘ шіҒид болатҰндай сахабалар неге іулиелӘк назармен бҚлӘкшӘлердӘ бӘле алмай ңалдҰ. ҮарапайҰм сахабанҰқ +зӘ Қлкен іулиелерден жоүарҰ дейдӘ үой...

ЖаَحْمٰنкӘ б+лӘмнен т&радҰ.

БӨРӨНШӨ БЯЛӨМ: Б&л с&раң іулиелӘктӘқ +те нізӘк сҰрҰ ашҰлүанда үана шешӘмӘн табадҰ. Ол бҰлай: сахабалардҰқ іулиелӘгӘ пайүамбарүа Әзбасар болудан туҰндарирденлҰ іулиелӘк. Ол - к+з алдҰмҰздаүҰ нірселерге к+п тоңталмай тӘкелей аңиңатңа +тӘп кететӘн, АллаҒтҰқ оларүа жаңҰндауҰнан туҰндайтҰн іулиелӘк. +мӘрӘй іулиелӘк жол едіуӘр ңҰсңа болүанҰмен +те жоүарҰ дірежеде. ҺажайҰптарҰ аз, ӘзгӘлӘгӘ мол. Кішф, кереметтерӘ аз. ЮулиелердӘқ кереметтерӘ к+бӘне +з ңалауҰмен болмайдҰ. Ойламаүан жерден ИліҒи сҰйлҰң ретӘнде к+лҰүҰ м. Б&л кереметтердӘқ де к+пшӘлӘгӘ тариңат ңаүидаларҰн орҰндай отҰрҰп, ңарапайҰм адами жаүдайдан бӘршама ажҰрап, сейр-сҚлӘкке кӘрӘпю(транстҰң жаүдай),>ідеттен тҰс жаүдайүа б+ленген кезде к+рӘнедӘ. Ал, Пайүамбарол кӘсқ (с.а.с.) тартҰмдҰ с&хбатҰнҰқ н&рҰна б+ленӘп, маүнауи ісерӘнде болүан сахабалар тариңат жолдарҰнҰқ Қлкен шеқберӘн жҚрӘп +туге міжбҚр емес. Па аңҰрерҰмҰзбен (с.а.с.) бӘр рет дидарласҰп, іқгӘмелескеннен кейӘн-аң, ілемнӘқ аңиңатҰн тҚсӘне аладҰ.

— 56 —

МҰсалүа: КешегӘ +ткен ҮадҰр тҚнӘне жайда б екӘ жолҰ бар.

БӘрӘншӘсӘ,>бӘр жҰл бойҰ жҚрӘп отҰрҰп о тҚнге жету. Б&лай жаңҰндау ҚшӘн бӘр жҰлдҰң жолдҰ артңа тастау керек. Б&л белгӘлӘ бӘр ңаүидалардҰ &стану жолҰ. ТариңатшҰлардҰқ денӘ осҰْصَافِедӘ.

ЕкӘншӘсӘ, рухтҰқ уаңҰтңа тіуелдӘ дене ңабҰүҰнан шҰүуҰ арңҰлҰ к+терӘлӘп, кешегӘ ҮадҰр тҚнӘн арүҰ кҚнгӘ айтпен ңоса бҚгӘнгӘдей к+ре алу. ЯйткенӘ, рух уаңҰтңа тіуелдӘ емес. Адами сезӘммҰсалүх дірежесӘне шҰңңан кезде, осҰ шаң кеқейӘп кетедӘ. Басңалар ҚшӘн +ткен шаң, келер шаң болҰп есептелетӘн уаңҰт, ол ҚшӘн осҰ шаң кҚйӘнде ңаладҰ. МӘне, осҰ тімсӘл бойҰнша кеше тҚндегӘ ҮадҰр тҚнӘне жету ҚшӘн рух міртебесӘне ендей +ткен шаңтҰ осҰ шаң тҚрӘнде к+ру болмаң. ОсҰ тереқ сҰрдҰқ негӘзӘ Акребиет-Ә ИліҒиенӘқю(АллаҒтҰқ адамүа +те жаңҰн екендӘгӘнӘқ)>ашҰлуҰ. МҰсалүа, кҚнр б&ла жаңҰн. ЯйткенӘ жарҰүҰ, жҰлуҰ, бейнесӘ ңолҰмҰздаүҰ айнада т&р. БӘраң, бӘз одан &заңпҰз. Егер бӘз онҰқ сіулелерӘ арңҰлҰ бӘзге жаңҰн екенӘн сезсек, айнамҰзүа шаүҰлҰсҰп т&рүан бейне к+рӘнӘсӘ арңҰлҰ онҰмен байланҰсҰп т&рүанҰмҰздҰ тҚсӘнсек, сол артоңҰманҰ танҰп бӘлсек, жарҰүҰ, жҰлуҰ, к+рӘнӘсӘ ңалай екенӘн тҚсӘнсек, онҰқ бӘзге жаңҰндҰүҰ сезӘледӘ. ОнҰ жаңҰннан танҰп байланҰс орнатамҰз. Егер бӘздӘқ одан &заңта екенӘмӘз ескерӘле отҰрҰп, жаңҰннан танҰп бӘлгӘмӘз келсе, &заң оатастҰр жіне аңҰлмен шарлауүа міжбҚр боламҰз. БӘрӘншӘ адам ңолҰндаүҰ айнасҰна ңарап-аң ңол жеткӘзетӘн нітижеге, үҰлҰми зақдҰлҰңтардҰ ескере отҰрҰп, ойша к+кке к+терӘлӘп, аспандаүҰ кҚндӘ елестетӘп, ж&рмҰс мен жҰлуҰн, сіулелерӘндегӘ жетӘ тҚстӘ ібден зерттегеннен кейӘн үана ңол жеткӘзе аламҰз.

МӘне, осҰ мҰсалдаүҰ секӘлдӘ ПайүамбарлҰң пен Пайүамбардан м&ра болүан іулиелӘк, аңрабиет сҰрҰнҰқ ашҰлуҰ арңҰлҰ боладҰ.

ЮулиелӘктӘқ басңа тҚрлерӘ ар Ғім ң&рбиетке негӘзделедӘ.ю(çүни, АдамнҰқ АллаҒңа жаңҰндауҰ)>Б&л жолда &заң жҚрӘп, к+птеген міртебелерге к+терӘлуге міжбҚр боладҰ.

ЕКӨНШӨ БЯЛӨМ:>Сол оңиүаларүа себепкер болҰп, сол бҚлӘктӘ &йҰмдаснда да бӘрнеше ÇхудидӘ ішкерелеу арңҰлҰ бҚлӘктӘқ алдҰ алҰнбас едӘ. ЯйткенӘ, к+птеген халҰңтардҰқ Исламүа кӘруӘ арңҰлҰ бӘр-бӘрӘне ңарама-ңайшҰ пӘкӘрлер мен &станҰмдар араласҰп ُ اَحْ
— 57 —

ЮсӘресе, кейбӘреулерӘнӘқ &лттҰң тікаппарлҰңтарҰ ХазӘретӘ ОмардҰқ (р.а.) соңңҰсҰнан ңаттҰ жараланүандҰңтан, кек алудҰқ оқтайлҰ сітӘн кҚтӘп жҚрдӘ. ЯйткенӘ, олардҰқ б&рҰнүҰ дӘндерӘ жарамсҰз ңалҰп, маңтан т&тар б&рҰнүҰ ҚкӘметӘ мен билӘгӘ де ж жіне н едӘ. ЕндӘ олар ӘстӘқ байҰбҰна барса да, бармаса да Ислам билӘгӘнен кек алудҰ к+ксеп жҚрдӘ. СондҰңтан çхуди секӘлдӘ ңу ірӘ ізізӘл бӘр топ м&нафҰң ңоүамдлейҒисҰндай жаүдайдҰ пайдаланҰп кеттӘ деп айтҰладҰ. Демек, б&л оңиүалардҰқ алдҰн алу, бӘр-екӘ б&зүҰншҰнҰ ішкерелеумен емес, сол кездегӘ ңоүамдҰң +мӘр мен тҚрлӘ пӘкӘрлердӘ ж+н, жаратӘру арңҰлҰ үана болатҰн едӘ.

Егер бҰлай десе, ХазӘретӘ ОмардҰқ (р.а) мӘнберде т&рҰп, бӘр айлҰң жердегӘ СариÇ аттҰ ңолбасшҰсҰна: يَا سَارِيَةُ اَلْجَبَلَ اَلْجَبَلَ дҰрҰ бо, СариÇнҰқ естуӘ, іскердӘқ жеқӘске жетуӘне себеп болүан керемет б&йрҰүҰ онҰқ назарҰ ңаншалҰңтҰ ңҰраүҰ екендӘгӘн к+рсете т&ра, діл жанҰнда жҚрейдӘ? Ән +лтӘрген ФеруздҰ сол іулиелӘк +ткӘр назармен неге к+ре алмадҰ?

Жауап: ХазӘретӘ çңуб АлейҒиссаламнҰқ берген жауабҰмен жауап беремӘз.

{ СӘлтеме:

زِ مِصْرَشْ بُوىِ پ۪يرَاهَنْ شِن۪يد۪ى چِرَا دَرْрайүа كَنْعَانَشْ نَد۪يد۪ى بَگُفْتْ اَحْوَالِ مَا بَرْقِ جِهَانَسْتْ دَم۪ى پَيْدَا و د۪يگَرْ دَمْ نِهَانَسْتْ گَه۪ى بَرْ طَارُمِ اَعْلٰى نِش۪ينَمْ گَه۪ى بَرْ پُشْتِ پَاىِ خُودْ نَب۪ينَمْ

}

çүни, ХазӘретӘ çңубтан "МҰсҰрдан келген к+йлегӘнӘқ иӘсӘнп:

قَرқ де, жаңҰн жердегӘ Кенан ң&дҰүҰндаүҰ şсуфтҰ неге к+рмедӘқ">деп с&раүанда, бҰлай деп жауап берген. БӘздӘқ халӘмӘз найзаүай сиÇңтҰ. Кейде к+рӘнӘп, кейде к+рӘнбей ңаладҰ. Кейде еқ биӘк жерде отҰрқ т&рү тараптҰ к+ретӘндей боламҰз. Кейде аÇүҰмҰздҰқ астҰндаүҰнҰ к+ре алмаймҰз.
— 58 —
ҮорҰтҰндҰ:>Адам ңанша жерден +з ӘсӘне ерӘктӘ болүанҰмен وَمَا تَشَٓاؤُنَ اِلَّٓا اَنْ يَشَٓاءَ اللّٰهُ сҰрҰ бойҰнша АллаҒтҰқрӘн б&Ұ, жазмҰштҰқ ҚкӘмӘ жҚредӘ. АллаҒтҰқ ңалауҰ пенденӘқ ңалауҰн керӘ ңайтарадҰ. اِذَا جَٓاءَ الْقَدَرُ عُمِىَ الْبَصَرُ ҚкӘмӘ жҚредӘ. ЖазмҰш с+йлегенде, пенденӘқ ңалауҰ аузҰн жабадҰ. ЕрӘктӘқ ҚнӘ +шедӘ.

ЕкӘншӘ с&раүҰқҰздҰқ мазм&нҰ: ХдӘ. ЕгӘ Али (р.а) заманҰнда басталүан соүҰстардҰқ мінӘсӘ не? Сол соүҰсңа ңатҰсңандардҰ, сол жерде +лгендердӘ жіне +лтӘргендердӘ кӘм деймӘз?

Жауап: Жімел оңиүасҰ деп аталатҰн ХазӘретӘ Али (р.ашпаннҰХазӘретӘ Талха, ХазӘретӘ ЗубейӘр, ХазӘретӘ Айша СҰддиңанҰқ (р.а) арасҰнда болүан соүҰс ЮдӘлетӘ МаҒзаю(наүҰз ідӘлет)>мен ЮдӘлетӘ ИзафиÇнҰқю(салҰстҰрмалҰ ідӘлет)>тартҰсҰ. Б&л бҰлай.сулуллетӘ Али (р.а) ЮдӘлетӘ МаҒзанҰ негӘз етӘп, ШейҒейню(ЕкӘ шейх)>ХазӘретӘ Юбу Бакр (р.а) мен ХазӘретӘ Омар (р.а) заманҰндаүҰдай жалүаса берусҰн то ижтиҒад еткен. ҮарсҰластарҰ болса, ШейҒейн заманҰндаүҰ ИсламнҰқ сафтҰүҰ, ЮдӘлетӘ МаҒзаүа мҚмкӘндӘк беретӘн едӘ. БӘраң, уаңҰт +те келе, м&сҰлманшҰлҰңтарҰ ілсӘз, іртҚрлӘ халҰңтардҰқ Ислами ңоүамдҰң +мӘрге араласуҰай болдӘлетӘ МаҒзанҰ">&стану +те ңиҰнүа соңңандҰңтан «ЖамандҰңтҰқ жеқӘлӘн тақдау» деп аталатҰн салҰстҰрмалҰ ідӘлет негӘздерӘ бойҰнша ірекет еткен. ИжтиҒад тартҰсҰ саÇсатңа &ласҰп кеткендӘктен ңаңтҰүҰс шҰңтҰ. СонҰмен, тек ңана АллаҒ ҚшӘн жіне ИслаҰрҰм-ақ пайдасҰ ҚшӘн ижтиҒад етӘлгендӘктен жіне сол ижтиҒадтан ңаңтҰүҰс туҰндаүандҰңтан ілбетте, +лген де, +лтӘрген де ЖаннаттҰң. ЕкеуӘ де сауап аладҰ данҰқ (мҰз. Үанша дегенмен, ХазӘретӘ АлидӘқ ижтиҒадҰ д&рҰс, ңарсҰластарҰнӘкӘ ңате болса да, бірӘбӘр азапңа лайҰң емес. ЯйткенӘ, ижтиҒад ңҰлушҰ д&рҰс тапса, екӘ сауастауҰр. Таппаса +зӘндӘк бӘр үибадат саналатҰн ижтиҒад сауабҰ ретӘнде бӘр сауап аладҰ. ҮатесӘ ҚзӘрлӘ боладҰ. БӘздӘқ жаңта +те мішҒҚр, ірӘ с+зӘ ң&жат есебӘне жҚретӘн аапон ңҰл бӘр кӘсӘ кҚрдше бҰлай деген екен:

ژِى شَرِّ صَحَابَانْ مَكَه قَالُ وق۪يلْ لَوْ رَا جَنَّت۪ينَه قَاتِلُ و هَمْ قَت۪يلْ

çүни, сахабалардҰқ ңаңтҰүҰсҰна ңатҰстҰ, "Анау +йттӘ, МҰнау бҚйттӘ" - деме. СебебӘ, +лтӘрген де, +лген делмаүанттҰң.

— 59 —

ЮдӘлетӘ МаҒза мен ЮдӘлетӘ ИзафиÇнҰқ тҚсӘндӘрмесӘ мҰнадай:

مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ اَوْ فَسَادٍ فِى الْاَرْضِ فَكَاَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَم۪يعًا

аÇттҰқ ишари маүҰнасҰ бойҰ аулапӘр бейкҚні жаннҰқ ң&ңҰ, бҚкӘл халҰң ҚшӘн де тапталмайдҰ. К+пшӘлӘктӘқ сілеметӘ ҚшӘн бӘр кӘсӘнӘ пида етуге болмайдҰ".>Жінаб-Ұ ХаңтҰқ мейӘрӘмӘ алдҰнда ХаңтҰқ атҰ хаң, бірӘнӘқ ң&ңҰ бӘрдссалатшкенесӘне, ҚлкенӘне ңарамайдҰ. КӘшкене Қлкен ҚшӘн тапталмайдҰ. БӘр жамаүаттҰқ амандҰүҰ ҚшӘн бӘр т&лүанҰқ ризашҰлҰүҰнсҰз +мӘрӘ мен ң&ңҰ пида етӘлмейдӘ. ПатриоттҰда ардммен жіне +з ризасҰмен болса, ол басңа міселе.

ЮдӘлетӘ ИзафиÇ болса к+пшӘлӘктӘқ амандҰүҰ ҚшӘн, аздҰ пида етедӘ. Жамаүат ҚшӘн жалүҰздҰқ ң&ңҰ наалату алҰнбайдҰ. ЮҒуіну-ш-шірю(ЖамандҰңтҰқ жеқӘлӘн тақдау)>деп +зӘндӘк бӘр салҰстҰрмалҰ ідӘлет жасауүа тҰрҰсадҰ. Алайда, ЮдӘлетӘ МаҒзанҰ &стану мҚмкӘн болүан жаүдайда, ЮҰрдҰ т ИзафиÇнҰ &стануүа болмайдҰ. станүан болса, з&лҰмдҰң боладҰ.

МӘне, Имам Али (р.а.) ЮдӘлетӘ МаҒзанҰ ШейҒейин заманҰндаүҰдай етӘп &стануүа боладҰ деп, ХалифаттҰ сол негӘздер бойҰнша басңарүан едӘ. рүан еарсҰ шҰүҰп, наразҰлҰң бӘлдӘрушӘ топ «Олай басңаруүа болмайдҰ, +те ңиҰнүа соүадҰ» деп ЮдӘлетӘ ИзафиÇ бойҰнша ижтиҒад ңҰлдҰ. Тарихта айтҰлатҰн +зге себептерк ет. згӘ себептер емес, сҰлтаулар.

Егер бҰлай десеқ: Имам АлидӘқ (р.а.) ідеттен тҰс ңабҰлеттӘлӘгӘ, керемет зеректӘгӘ жіне сол орҰнүа лайҰң и шікӘ&ра, Ислам халифалҰүҰ т&рүҰсҰнан алүанда алдҰқүҰлармен салҰстҰрүанда сітсӘздӘкке &шҰрауҰнҰқ сҰрҰ не?

Жауап: Ол АсҰлзат саÇсат пен билӘктен г+рӘ, одан да мақҰздҰ басңа уіелдеушрүа лайҰң едӘ. Егер саÇси табҰсңа жіне толҰң билӘкке ңол жеткӘзгенде «ЮулиелӘктӘқ патшасҰ» деген рухани міртебеге толҰң ңол жеткӘзе алмас едӘ. МаҰн болҰң жіне саÇси халифалҰңтан ілдеңайда жоүарҰ рухани салтанатңа ңол жеткӘзӘп, лҰ стазүа айналдҰ. ТӘптӘ рухани салтанатҰ ңиÇметке дейӘн жалүаса бермек.

— 60 —

андҰңт"СҰффин">оңиүасҰнда, ХазӘретӘ Имам Али (р.а) мен ХазӘретӘ МаүауиÇнҰқ (р.а.) жаңтастарҰ арасҰндаүҰ ңаңтҰүҰс - халифалҰң пен билӘктӘқ соүҰсҰ едӘ. çүни, ХазӘретӘ Имам Али (р.а.) дӘни ҚкӘмдер мен Ислами аңиңаге кел жіне аңҰреттӘ негӘзге ала отҰрҰп, билӘктӘқ кейбӘр зақдарҰ мен саÇсаттҰқ мейӘрӘмсӘз жаңтарҰн ілгӘ аңиңаттардҰқ жолҰнда пида етӘп отҰрдҰ. ХазӘра жӘбеүауиÇ (р.а.) мен онҰқ жаңтастарҰ болса, Ислам ілемӘнӘқ ңоүамдҰң тӘршӘлӘгӘн, саÇси билӘк арңҰлҰ мҰүҰмдау жолҰнда, негӘзгӘ аңиңаттардҰ тасаүан ж&ңсат берӘлген жолдардҰ &стандҰ. ЯздерӘн соүан міжбҚр санап ңателестӘ.

Ал, ХазӘретӘ Хасан мен ХусейӘннӘқ (р.а.) Юміуилерге ңарсҰ кҚресӘ, дӘн мен &лтшҰлдҰңтҰқ соүҰсҰ едӘ.ٰهِ مِ Юміуилер Ислами мемлекеттӘ араб &лтшҰлдҰүҰна негӘздеп, ИсламиÇт бӘрлӘгӘн &лттҰң бӘрлӘктен т+мен ңойүандҰңтан екӘ жаңтҰ зиÇн бердӘ.

БӘрӘншӘсӘ: Язге &лмесе,Ұ ренжӘтӘп, шошҰттҰ жат ңҰлдҰ.

ЕкӘншӘсӘ: НісӘлшӘлдӘк пен &лтшҰлдҰң негӘздерӘ, ідӘлет пен хаңтҰ басшҰлҰңңа алмайтҰндҰңтан з&лҰмдҰң етедӘ. ЮдӘл бола алмайдҰ.

ремет нӘ, нісӘлшӘл ңазҰ +з &лтҰна б&ра тартадҰ. ЮдӘл бола алмайдҰ.

اَلْاِسْلَامِيَّةُ جَبَّتِ الْعَصَبِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةَ لَا فَرْقَ بَيْنَ عَبْدҰүҰна شِىٍّ وَسَيِّدٍ قُرَيْشِىٍّ اِذَا اَسْلَمَا

деген наңтҰ б&йрҰң бойҰнша дӘни бӘрлӘктӘқ орнҰна &лттҰң бӘрлӘк орнатҰлмайдҰ. Олай етсе, ідӘлет болмайдҰ. Турашлдем ежойҰладҰ.

МӘне, ХазӘретӘ ХусейӘннӘқ (р.а.) дӘни бӘрлӘктӘ негӘз т&тҰп, оларүа ңарсҰ кҚресуӘ д&рҰс едӘ. АңҰрҰ шійӘттӘк дірежеге к+терӘлдӘ.

Егер бҰлай ٍ حَبَОнҰқ ӘсӘ м&ншалҰңтҰ д&рҰс болса, неге табҰсңа жете алмадҰ? ИліҒи жазмҰш пен ИліҒи мейӘрӘм, олардҰқ соқҰ осҰлай аÇнҰштҰ болуҰна неге жол бердӘ?

Жауап: ХазӘретӘ ХусейӘннӘқ (р.а.) жаңҰн жолдастарҰнда болмаса да жамаүатҰнСаүад лүан басңа халҰңтарда &лттҰң, маңтанҰштарҰнҰқ соңңҰ алуҰна байланҰстҰ араб &лтҰна ңарсҰ +ш алу пӘкӘрӘнӘқ болуҰ, ХазӘретӘ Хусеин (р.а.) мен жаңңа сҚрҰнҰқ таза да, жарңҰн &станҰмдарҰна зиÇн келтӘрӘп, жеқӘлулерӘне себеп болүан.

Ал, жазмҰш т&рүҰсҰнан алүанда +мӘрӘнӘқ соқҰндаүҰ аÇнҰштҰ жаүдайдҰқ атңартӘ мҰнада: Хасан мен Хусейн жіне олардҰқ іулеттерӘ мен &рпаңтарҰ рухани билӘкке тақдалүан едӘ. ДҚниелӘк

— 61 —

билӘк пен рухани билӘктӘ бӘргеТӘптӘ, +те мҚшкӘл. СондҰңтан олардҰ дҚниеден жирендӘрдӘ. ДҚниеге жҚрекпен байланҰп ңалмасҰн деп, дҚниенӘқ к+рӘксӘз бетӘн к+рсеттӘ. ОлардҰқ ңолдарҰ уаңҰтша жіне соүан Ұ билӘктен ңаүҰлдҰ. БӘраң, т&раңтҰ жіне жарңҰраүан рухани билӘкке таүайҰндалдҰ. ҮарапайҰм уілилердӘқю(ікӘмдердӘқ)>орнҰна іулиелердӘқ дӘқгегӘне айналдҰ.

шӘншӘ с&раүҰқҰз: Сондай асҰлзаттардҰқ ейсӘқ?н кешкен аÇнҰштҰ ңатҰгездӘк ӘстердӘқ хикметӘ не?

Жауап: Яткенде айтңанҰмҰздай ХазӘретӘ ХусейӘннӘқ (р.а) ңарсҰластарҰ болүан ЮміуилердӘқ билӘгӘарҰндайӘрӘмсӘз ңатҰгездӘкке себеп болатҰн Қш негӘз бар едӘ.

БӘрӘншӘсӘ: МейӘрӘмсӘз саÇсаттҰқ бӘр ңаүидасҰ " кӘметтӘқ амандҰүҰ мен тіртӘптӘқ т&раңтҰлҰүҰ жолҰнда т&лүалар пида етӘледӘ."

ЕкӘнде міқОлардҰқ билӘгӘ нісӘлшӘлдӘк пен &лтшҰлдҰңңа сҚйенгендӘктен &лтшҰлдҰңтҰқ ңатҰгез бӘр принципӘ &лттҰқ амандҰүҰ жолҰнда барлҰң нірсе пида етӘледӘ.у.) дӘӘншӘсӘ: ЮміуилердӘқ Хашимилерге деген б&рҰннан келе жатңан баңталастҰң сезӘмӘ çзид сиÇңтҰ кей бӘреулер де болүандҰңтан, мейӘрӘмсӘз бӘр ңатҰгездӘк к+рсҒ (с.а Т+ртӘншӘ: бӘр себеп те ХазӘретӘ ХусейӘннӘқ жаңтастарҰнда едӘ. çүни, ЮміуилердӘқ араб &лтшҰлдҰүҰн негӘз т&тҰп +зге &лттарүа мімлҚктер (малайлар) деп ң&л назарҰмен ңарауларҰ жіне олардҰқ &лттҰң намҰсҰн таптауларҰ кесӘрӘнен, +згердҰқ ір +ш алу ҚшӘн жіне басңа да тҚсӘнӘксӘз ниеттермен ХазӘретӘ ХусейӘннӘқ (р.а.) жамаүатҰна ңосҰлүандҰңтан ЮміуилердӘқ &лтшҰлдҰң сезӘмӘне ңаттҰ тиген. Яте ңатӘгез жіне мейӘрӘмсӘз тҚрдегӘ ійгӘлӘ с&мдҰңңа аҒтҰқ болүан. АйтҰлүан т+рт себеп те сҰртңҰ себептер. Ал, жазмҰш т&рүҰсҰнан ңараүанда ХазӘретӘ Хусейн мен жаңҰндарҰ сол с&мдҰң оңиүанҰқ арңасҰнда ңол жеткӘзген аңҰреттӘк нітем пӘр мен рухани салтанат пен +рлеудӘқ ң&ндҰлҰүҰ сонша, сол с&мдҰңтҰқ кесӘрӘнен шеккен азаптарҰ жій үана арзан нірсе болҰп ңаладҰ. МҰсалҰ, бӘр сарбаолҰ жесаүат азап шегӘп шіҒид болса, басңа бӘреу, он жҰл талпҰнҰп барҰп к+терӘлетӘн міртебеге ңол жеткӘзедӘ. Егер сол сарбаз шіҒид болүаннан кейӘн одан с&рау мҚмкӘн болса, «аз нірсе берӘп к+п нірсе &ттҰм» дер едӘ.

— 62 —

Т+ртӘншӘ с&раүҰқҰздҰқ мазм&ленедӘҰрзаманда ХазӘретӘ Иса (а.с.) ТажалдҰ +лтӘргеннен кейӘн адамдардҰқ к+бӘ Хаң дӘнге кӘредӘ. Алайда: "Жер бетӘнде АллаҒ, АллаҒ деушӘлер болса ңиÇмет болмайдҰ" деп риуÇттарда айтҰлүан. Иманүа келушӘлер соншама к+бейетӘн болса, ңалай біркӘр-тҚей кіпӘр болҰп кетедӘ?

Жауап: Сахих хадисте риуаÇт етӘлген ХазӘретӘ Иса (а.с) келетӘнӘн жіне Ислам шариүатҰмен амал ететӘнӘн, ТажалдҰ +лтӘретӘнӘн иманҰ ілсӘз болүандар шҰндҰңңа жанастҰра алмайдҰ. ОнҰқ аңиңатҰ тҚсӘна едӘ,е, ешңандай шҰндҰңңа жанаспайтҰн жаүҰ ңалмайдҰ. Ол бҰлай: ЮлгӘ хадистӘқ жіне СуфиÇн мен МіҒди жайҰндаүҰ хадистердӘқ маүҰналарҰ мҰнадай. АңҰрза

аÇтҰ,дӘнсӘздӘктӘқ екӘ аүҰмҰ кҚш алатҰн боладҰ. БӘреуӘ: Нифаң (ӨрӘткӘ) пердесӘнӘқ артҰнда АхмедтӘқ (с.а.у.) пайүамбарлҰүҰн жоңңа шҰүаратҰн "СуфиÇالخٓ

мдӘ с&мдҰң бӘреу дӘнб&зарлардҰ басңара отҰрҰп, Ислам шариүатҰн б&зуүа тҰрҰсадҰ.

Оүан ңарсҰ ПайүамбарҰмҰздан (с.а.у.) тарайтҰн н&рлҰ шежӘренӘқ бӘр б&таүҰ іулиÇлар мен кімӘлдердӘқ басшҰсҰ болатҰн "М&хаммед МіҒди" лаҒ Қш&рлҰ бӘр т&лүа, СуфиÇннҰқ рухани т&лүасҰ ретӘндегӘ мунафҰңтҰң аүҰмдҰ талңандап жоÇдҰ.

ЕкӘншӘсӘ:>ТабиүатшҰлдҰң жіне материалистӘк философиÇ туҰндатңан НемрудтҰң аүҰмю(жеке басңа табҰну аүҰмҰ)>аңҰрзаманда материалистӘк философиÇүатҰн. сҚйеп, барүан сайҰн таралҰп кҚшейе тҚседӘ. ЖаратушҰнҰ жоңңа шҰүаратҰн дірежеге дейӘн барадҰ. МҰсалҰ, ЕлдӘ бӘр патшанҰқ басңарҰп т&рүанҰн бӘлмейтӘн, іскердегӘ сардарлар мен сарбаздардҰқ бірӘ де с. ТапбаүҰнатҰнҰн тҚсӘнбейтӘн, мойҰндамайтҰн бӘр жабайҰ адам ж&рттҰқ бірӘне, ірбӘр сарбазүа жеке-жеке патша деп ңарайдҰ. Бас басҰна би деп бӘледӘ. Діл сол сиÇңтҰ, АллаҒтҰ жоңңа шҰүаратҰн ілгӘ аүҰмдаүҰлар НімретуӘ ҚӘлдӘ, +здерӘн Ү&дайдай сезӘнедӘ. Ал солардҰқ басшҰсҰ жіне еқ ҚлкендерӘ спиритизм мен гипноздау ідӘстерӘн пайдалана отҰрҰп, с&мдҰң ісер етушӘ Тажал, тӘптӘ асҰрҰп жӘбередӘ. ЯктемшӘл, а ӘшӘнд билӘгӘн, бірӘн билеушӘ етӘп к+рсетӘп, +зӘнӘқ Ү&дайлڤۀн жариÇлайдҰ. БӘр шҰбҰннан жеқӘлӘп ңалүан жіне бӘр шҰбҰннҰқ ңанатҰн да жарата алмайтҰн сорлҰ бӘр адамнҰқ +зӘнӘқ Ү&дай екендӘгӘйӘрӘм ÇлауҰ ңаншалҰңтҰ аңҰмаңтҰң, масңара екендӘгӘ мілӘм.
— 63 —
МӘне осҰндай бӘр кезеқде, сол аүҰмнҰқ +те кҚштӘ болҰп к+рӘнӘп т&рүан шаүҰнда, ХазӘретӘ Иса алейҒиссала тібетухани т&лүасҰ тҚрӘндегӘ наүҰз христиандҰң дӘнӘ ортаүа шҰүадҰ. çүни, ИліҒи мейӘрӘм к+гӘнен тҚседӘ. ҮазӘргӘ жаүдайдаүҰ христиан дӘнӘ сол аңиңатңа негӘзделӘп, тазарадҰ. Үоспалар мен бнуда. ҰлҰңтан арҰлҰп, Ислам аңиңаттарҰмен бӘрлеседӘ. çүни, христиандҰңтҰқ мін маүҰнасҰ Исламүа айналадҰ. Ү&рандҰ негӘзге ала отҰрҰп, христиандҰңтҰқ сол рухани т&лүасҰ - ңосшҰ, ал ИслаҰмен н басшҰ дірежесӘнде ңаладҰ. ОсҰндай бӘрӘгудӘқ нітижесӘнде Хаң дӘн зор кҚшке ие боладҰ. Б+лек-б+лек кезӘнде дӘнсӘздӘк аүҰмҰнан жеқӘлӘс тапңан ХристиандҰң пен ИсламиÇт, бӘрӘгу нітижесӘнде дӘнсӘздӘк аүҰмҰн жеқӘпр ңоŞүандай алатҰн кҚшке ие болүан кезде, аспан ілемӘнде адами денесӘмен жҚрген Иса алейҒиссалам сол Хаң дӘн ңозүалҰсҰнҰқ басшҰсҰ болҰп келетӘнӘ жайлҰ хабардҰ, барлҰң нірсенӘ ЖаратушҰ Ү&дӘреттӘқ уідел-и дҚҚйене отҰрҰп, ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.) жеткӘзген. Демек ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.) айтңан онда ол рас. БарлҰң нірсеге ң&дӘретӘ жетушӘ АллаҒ уіде берген болса, ілбетте солай жасайдҰ. Иі, немӘ перӘштелердӘ аспаннан жергеӘз ңалушӘ АллаҒ, кейде перӘштелердӘ адам бейнесӘнде де жӘбергеню(ХазӘретӘ ЖібӘрейӘлдӘқ ДҰхиÇ бейнесӘне кӘруӘ сҰндҰ).>Жіне руханилардҰ рухтар ілеамбарлжӘберӘп, адам бейнесӘне енгӘзген, тӘптӘ, ңайтҰс болҰп кеткен к+птеген іулиелердӘқ іруаңтарҰн мҰсали денелерӘмен дҚниеге жӘберген Хаким-ӘӘр кезалал, христиан дӘнӘнӘқ осҰндай +те мақҰздҰ нітижелермен +з мӘндетӘн аÇңтауҰ ҚшӘн, аспанда +з денесӘмен тӘрӘ жҚрген Иса алейҒиссалам тҚгӘлӘ,меткерттӘк ілемнӘқ еқ &заң тҚкпӘрӘне кетӘп ңалса да, тӘптӘ шҰнҰмен +лӘп кеткен болса да, ОсҰндай Қлкен нітиже ҚшӘн Иса (а.с.)-үа ңайтадан дене берӘп مِنْهеге ікелу - лҰ ХакимнӘқ хикметӘне ңисҰнсҰз емес. Үайта ОнҰқ хикметӘ солай болуҰн ңалаүаннан кейӘн соүан уіде берген. Егер Ол уіде берген болса, ілбетте жӘбередӘ.

ХазӘретӘ Иса алейҒиссала жетеген кезде барлҰң адамнҰқ онҰқ Иса екендӘгӘн бӘлуӘ шарт емес. ОнҰ, оүан жаңҰн кӘсӘлер мен тақдаулҰ жандар үана Иман н&рҰмен тани аладҰ. Юйтпесе, ашҰң тҚрде ж&рттҰқ бірӘ нша "БбӘлмейдӘ.

С&раң: РиуаÇттарда ТажалдҰқ жалүан бӘр ж&маүҰ боладҰ. ЯзӘне ергендердӘ соүан жӘбередӘ. Сондай-аң жалүан тозаүҰ боладҰ. ЯзӘне баүҰнбаүандардҰ со процеладҰ. ТӘптӘ, есегӘнӘқ бӘр ң&лаүҰн

— 64 —

ж&маң сиÇңтҰ, екӘншӘ ң&лаүҰн тозаң сиÇңтҰ етӘп жасаүан. ДенесӘнӘқ ҚлкендӘгӘ м&ншама, соншама деген суреттеулер бар.

Жауап: ТажалдҰқ сҰртңҰ бейнесӘ адам сиÇңтҰ, тікаппар менмендӘгӘ ПерүауҰндай. ҰлдҰң Ұ &мҰтңандҰңтан алдамшҰ, зорлҰңшҰл билӘгӘн Ү&дай етӘп к+рсетушӘ аңҰмаң шайтан, айлакер адам. БӘраң онҰқ рухани т&лүасҰ болҰп есептелетӘн орасан зор дӘнсӘздӘк аүҰмҰ +те Қлкен, Тажалүа ңатҰстҰ риуаÇттарда айтҰлүан нҰқ аÇ суреттеулер соүан ишара етедӘ. БӘр кездерӘ Жапон бас ңолбасшҰсҰнҰқ бӘр аÇүҰ ТҰнҰң м&хиттта, екӘншӘ аÇүҰ он кҚндӘк жердегӘ Порт-Артур ңаласҰнда т&рүан суретӘ шҰңңан едӘ. ЯзӘ кӘп-кӘшкене Ж табҰлолбасшҰсҰнҰқ солай бейнеленуӘ онҰқ іскерӘнӘқ рухани т&лүасҰн к+рсетуде едӘ.

Ал, ТажалдҰқ жалүан ж&маүҰ - мідениеттӘқ ніпсӘнӘ ңоздҰру арңҰлҰ +зӘне тартҰп кететӘн фантазиÇларҰ. ЕсегӘ поезд. çүни, к+лӘк. БӘр басайттҰқт жанатҰн ошаң бар, +зӘне баүҰнбаүандардҰ кейде отңа лаңтҰрадҰ. Ол есектӘқ бӘр ң&лаүҰ Çүни, екӘншӘ басҰ жаннат сиÇңтҰ ретке келтӘрӘлген. ЯзӘне баүҰнҰштҰлардҰ сол жаңңа отҰрүҰзадҰ. НегӘзӘнде ңҰзҰңң&мар да ңатӘгез мідениеттӘқ +те мақҰздҰ к+аббаниолүан поезд б&л дҚниенӘ үана ойлайтҰн ңҰзҰңң&марларүа жалүан ж&маң ікеледӘ. «МідениеттӘқ» ңолҰндаүҰ б&л нірсе бишара дӘндарлар мен м&сҰлмандарүа тозаңтаүҰ бҚйрекдей ңауӘп ікеледӘ. БостандҰңтан айҰрҰп, кедейшӘлӘкке тҚсӘредӘ.

СонҰмен, шҰнайҰ Христиан дӘнӘнӘқ шҰүуҰ мен ИсламиÇтңа айналуҰ арңҰлҰ ілемнӘқ басҰм б+лӘгӘне ну ӘлӘмаÇдҰ. БӘраң, ңиÇметтӘқ орнауҰна жаңҰн ңалүанда ңайтадан бӘр дӘнсӘздӘк аүҰмҰ бой к+рсетӘп, басҰмдҰң танҰтадҰ. «БасҰмдҰң к+пшӘлӘкте» ңаүидасҰ бойҰнша жер бетӘнде «АллаҒ, АллаҒ» дейтӘн адам ңалмайдҰ. çүни, дҚнибетӘнде мақҰздҰ ролһ атңаратҰн мҰңтҰ жамаүаттҰқ ңалмауҰ «АллаҒ, АллаҒ» дейтӘн ешкӘм ңалмайдҰ деген с+з. Юйтпесе, азшҰлҰңта ңалҰп жеқӘлӘске &шҰраүан м&сҰлмандар ңиÇметке деен дӘнла бередӘ. БӘраң, ңиÇмет орнар шаңта, онҰқ ҚрейлӘ с&мдҰүҰн к+рмеуӘ ҚшӘн АллаҒтҰқ мейӘрӘмӘ ретӘнде, имандҰлардҰқ рухтарҰ басңалардан б&рҰнҰраң алҰнадҰ. ҮиÇмет кіпӘрлердӘқ басҰна орнайдҰ.

БесӘншӘ с&раүҰқҰздҰқ мазм&нҰ: ҮиÇметтӘқ ң&бҰлҰстарҰниман аи іруаңтар ісер ала ма?

— 65 —

Жауап: ДірежесӘне ңарай ісер аладҰ. ПерӘштелердӘқ АллаҒтҰқ ңаҒарҰнҰқ к+рӘнӘстерӘнен +здерӘнше ісерлетӘнӘ секӘ бӘрӘсер аладҰ. МҰсалүа, жҰлҰ жерде т&рүан кӘсӘнӘқ сҰрттаүҰ ңарлҰ боранда дӘрдектеп жҚргендердӘ к+ргенде, аңҰлҰ мен сезӘмдерӘнӘқ ісер алатҰнҰ секӘлдӘ. Сол сиÇңтҰ тҚйсӘк иелерӘ болүан баңи үдҰрдҰар үаламмен байланҰста болүандҰңтан үаламнҰқ &лҰ ң&бҰлҰстарҰнан дірежелерӘне ңарай ісер аладҰ. Азапңа тартҰлатҰндар ңайүҰ шегедӘ, баңҰтңа б+ленетӘндер тақданҰспен ңайран ңаладҰ. ТаттҰ дбӘр жаүҰнан алүанда сҚйӘншӘлейтӘн хабар алүандай ісер алатҰнҰ Ү&ранда ишара етӘлген. Ү&ран Хаким ңиÇметтӘқ үажайҰптарҰн ҚнемӘ ңорңҰнҰштҰ етӘп айтадҰ. "К+дар арер" дейдӘ. Ал онҰ адами денемен к+ретӘндер ңиÇметке жеткендер үана. Демек, ңабӘрде денелерӘ шӘрӘп кеткен іруаңтар да, Ү&раннҰқ сол ңорңҰтң мейӘ+з ҚлестерӘн аладҰ.

АлтҰншҰ с&раүҰқҰздҰқ мазм&нҰ:

كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهُ

Б&л аÇттҰқ аңҰретке, жіннатңа, жіҒаннамүа жіне сондаүҰларүа ңатҰсҰ бар ма, жоң па?

ЖаушӘлӘгӘл міселе, к+птеген зерттеушӘлердӘқ, ЮҒли КішфтӘқ, іулиелердӘқ талңҰлауларҰна себеп болүан. Б&л міселеде с+з солардӘкӘ. Сондай-аң, б&л аÇттҰқ ауңҰмҰ +те кеқ. Жіне к+птегадҰ" ңтебелерӘ бар. ЗерттеушӘлердӘқ к+пшӘлӘгӘ "Баңи ілемге ңатҰсҰ жоң" деген. БӘр б+лӘгӘ ңас-ңаүҰм сітте олар да +зӘндӘк бӘр жойҰлуүа &шҰрайдҰ. ОңиүанҰқ тез орҰн алатхани шндай, олар жойҰлҰп кетӘп ңайта оралүандарҰн сезбей ңаладҰ деген. Ал кейбӘр ісӘре пӘкӘрлӘ ЮҒли Кешф т&жҰрҰмдаүан мҚлдем жойҰлҰп кету аңиңатңа жатпайдҰ. ЯйткенӘ, АллаҒтҰқ пік болмҰсҰ міқтар аржіне т&раңтҰ. Юлбетте, ОнҰқ сипаттарҰ мен есӘмдерӘ де т&раңтҰ жіне міқгӘ. Юлбетте олардҰқ айналарҰ мен шаүҰлҰстарҰ, наңҰштарҰ к+рӘнетӘн жер болүан МіқгӘ ілемдегӘ міқгӘлӘк жаратҰлҰстар, баңи нірселер, с+зсӘз тде болҚлдем жойҰлҰп кетпейдӘ. ЮзӘрге Ү&ран ХакимнӘқ берекетӘ арңҰлҰ ойүа келген екӘ т&жҰрҰм ңҰсңаша жазҰладҰ.

БӘрӘншӘсӘ: Хаң Таүала ҮадҰр Мутлаң. Жоң пен бар - Ү&дӘретӘ мен ҮалауҰна салҰстҰрүанда екӘ орҰнҰқ бӘттӘ. Яте оқай тҚрде сол орҰнүа жӘбередӘ немесе ікеледӘ. Үаласа бӘр кҚнде, ңаласа бӘр мезетте орҰндарҰн алмастҰрадҰ. НегӘзӘнде мҚлдем жоң болу деген нірсе жоң. ЯйткенӘ, баршанҰ ңамтҰп т&рүан бӘр ӘлӘм бар. БӘр нірсенӘқ сол жаңңа кетӘп ңалаҰ. Олаай ИліҒи ӘлӘм шеқберӘнӘқ сҰртҰ жоң

— 66 —
ңой. Ал, ӘлӘм шеқберӘ ӘшӘндегӘ жоңтҰң, ол сҰрттай үана. Жіне ӘлӘми болмҰсңа перде болүан бӘр атау. ТӘптӘ осҰ چَاهِболмҰстардҰ кейбӘр зерттеушӘлер АÇн-Ұ Сабитаю(т&раңтҰ т&лүалар)>деп атаүан. Олай болса, жоң болҰп кету дегенӘмӘз - сҰртңҰ киӘмӘн уаңҰтша шешӘп, рухани жіне Әлми болмҰсңа айналу. çүни, жойҰлүандар мен уаңҰтша нірсамал жҰртңҰ болмҰстарҰн тастап, рухани болмҰс киедӘ. Ү&дӘрет шеқберӘнен шҰүҰп, ӘлӘм шеқберӘне кӘредӘ.
ЕкӘншӘсӘ:>К+птеген С+здерде тҚсӘндӘргенӘмӘздей ірбӘр нірсе есӘмдӘк маүҰнасҰмен жіне +зӘне ңатҰстҰ жаүҰмен тҚкке де т&рмайдҰ. пҰтпадҰнда, +здӘгӘнен т&ратҰн болмҰсҰ жоң. Сондай-аң +здӘгӘнен бар болатҰн аңиңатҰ да жоң. БӘраң Хаң Таүалаүа ңатҰстҰ жаүҰмен Çүни, ірӘптӘк маүҰнасҰю(бӘр нірсенӘ тҚсӘндӘрушӘ сипатҰ)>арңҰлҰ болмҰсңа аүа басҰ. ЯйткенӘ, онда шаүҰлҰстарҰ к+рӘнетӘн т&раңтҰ есӘмдер бар. Жоң емес, +йткенӘ онда міқгӘ бӘр болмҰстҰқ к+леқкесӘ бар. АңиңатҰ бар. Т&раңтҰ Ғім +те жоүарҰ. ЯйткенӘ +зӘ к+рсетӘп т&рүа. Ү&тң бӘр есӘмнӘқ +зӘндӘк т&раңтҰ бӘр к+леқкесӘ. Сондай-аң كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهُ аÇтҰ адамнҰқ ңолҰн АллаҒтан +згелерден кесуге арналүан ңҰлҰш. Б&л аÇттҰқ ҚкӘмӘ АллаҒ жолҰнда болмаүан +ткӘншӘ дҚниелер мен фіни нірсел КейӘнеген байланҰстардҰ кеседӘ. Демек, АллаҒ ҚшӘн болса, ірӘптӘк маүҰнасҰмен болса, АллаҒ жолҰнда болса, онда كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهُ ңҰлҰшҰнҰқ ҚкӘмӘ оларүа жҚрмейдӘ.

ҮорҰтҰндҰ: Егер АлӘр серӘн болса, АллаҒтҰ тапса, онда б+тен нірсе ңалмайдҰ. Егер АллаҒтҰ таппаса жіне АллаҒ ҚшӘн ңаралмаса, онда бҚкӘл нірсе б+тен боладҰ.

كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَандҰ ң

ңҰлҰшҰн ңолдану керек, перденӘ жҰрту керек, с+йтӘп ОнҰ табу керек.

اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рси
— 67 —

ОН АЛТұНШұ тӘ ңон

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اَلَّذ۪ينَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ اِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ اِيمَانًا وَ قَالُوا حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الмҰнадаلُ
Б&л хат فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَيِّنًا сҰрҰна сай, ңаттҰ кетпей, ж&мсаң тӘлмен жазҰлдҰ.

К+пшӘлӘктӘқ с&райтҰн да, к+кейӘнде де жҚретӘн бӘр с&раүҰна жауап.

[Б&л с&раңңа жауап беруге зауңҰ едӘ. ірӘ ңаламаймҰн. БҚкӘл нірсемдӘ АллаҒңа тапсҰрҰп, соүан үана тіуекел етуде едӘм, бӘраң менӘқ +зӘммен +зӘм жҚруӘме мҚмкӘндӘк бермей, бетӘмдӘ дҚниÇүа б&ра бергендӘктен +зӘм ҚшӘн емес, достарҰм мен ни-Ұ АӘмдӘ іҒли дҚниÇнҰқ кҚдӘгӘ мен ңҰсҰмҰнан ң&тңару ҚшӘн, жаүдайдҰқ анҰң-ңанҰүҰн достарҰма да, іҒли дҚниеге де, билӘкке де тҚсӘндӘру маңсатҰнда "Бес т&жҰрҰмлдҰна лҰ "БҚгӘнгӘ Саид" емес, "Б&рҰнүҰ СаидтӘқ" тӘлӘмен баÇндауүа міжбҚр болдҰм].

БӨРӨНШӨ Т ЖұРұМ: СаÇсаттан неге бас тарттҰқ? Неге жоламай кеттӘқ? - дейдӘ.

Жауап: ОсҰдаілімнӘаңтҰ жҰл б&рҰқүҰ Саид бӘршама саÇсатңа араластҰ. БілкӘм саÇсат арңҰлҰ дӘнге, үҰлҰмүа ңҰзмет етермӘн деп босңа шаршадҰ. Б&л жолдҰқ кҚміндӘ, ңиҰн жіне мен ҚшӘн боен кешшӘлӘк, керӘсӘнше еқ мақҰздҰ ңҰзметке кедергӘ келтӘрер ңауӘптӘ жол екенӘн к+рдӘ. К+бӘ +тӘрӘк, тӘптӘ шетелдӘктердӘқ ңолҰнда ойҰншҰң болҰп ңалүанҰн да байңа бӘреуҚмкӘн. Сондай-аң, саÇсатңа араласңан адам, не жаңтас боладҰ, не ңарсҰлас боладҰ. Жаңтас болатҰндай, мен ңҰзметкер де, депутат та емеспӘн. Олай болса, менӘқ саÇсатңа араласуҰм бос нірсе. Бостан-босңа деп с&ңа араласуҰмнҰқ ңажетӘ жоң.

— 68 —

Егер, ңарсҰлас жаңңа шҰңсам не пӘкӘрменю(идеологиÇ),>не кҚшпен араласуҰм керек. ПӘкӘрмен араласуүа маүан м&ңтаждҰң жоң. ЯйткенӘ, міселелердӘқ бірна іленӘктӘ. МенӘқ бӘлгенӘмдӘ ж&рттҰқ бірӘ бӘледӘ. Босңа ауҰз ауҰрту маүҰнасҰз.

Егер, кҚш ңолданҰп, бҚлӘк шҰүару арңҰлҰ ңарсҰлҰң к+рсетсем нітижесӘ кҚміндӘ маңМаңдисӘн мҰқдаүан кҚні арңалау ҰңтималдҰүҰ басҰм. БӘр адамнҰқ кесӘрӘнен к+п адам білеге ңаладҰ. Оннан бӘр Ұңтималүа бола кҚні арңалап, бейкҚні жандардҰ да кҚніүа батҰруүа ар-ожданҰм бармайдҰ деп б&рҰнүҰ Саид, темекӘ мен бӘрге газеҰн, +з, саÇсаттҰ да, саÇси-дҚниелӘк іқгӘмелердӘ де тірк еттӘ.

Содан берӘ, сегӘз жҰл +тсе де бӘрде-бӘр газет оңҰмауҰм, не тҰқдамауҰм б&нҰқ наңтҰ айүаүҰ. ОңҰүанҰмдҰ, не тҰқдаүанҰмдҰ к+рген бӘреу болса айтсҰн.

Ал, б&дан сегӘз жҰл б&рҰнүقُلْ ت кҚнӘне сегӘз газет оңитҰн едӘ. ОнҰқ ҚстӘне бес жҰлдан берӘ ңатақ баңҰлаудамҰн. СаÇсатңа тарҰдай ңатҰсҰм барҰн байңаүан адам болса айтсҰн. Ал мен секӘлдӘ ңҰзба мӘнездӘ اِنَّمَا الْح۪Әмен, ف۪ى تَرْكِ الْحِيَلِ ңаүидасҰ бойҰнша"АйланҰқ ҚлкенӘ айла жасамау">деп тҚсӘнетӘн ңорңудҰ бӘлмейтӘн адамнҰқ ой-пӘкӘрӘ сегӘз жҰлдҰ ңойҰп, сегӘз кҚн де жасҰрҰн ңала алмайдҰ.
— 69 —

болмаң. ЕкӘншӘсӘ менӘқ ңолҰмнан келмейдӘ. МҰнадай аласапҰран заманда тиÇнаңтҰ ңҰзмет ете алмайсҰқ. СондҰңтан ол жаңтҰ ңоÇ т&рҰЯзӘнӘқмақҰздҰ, еқ ңажеттӘ, еқ сенӘмдӘ ңҰзмет - Иман жолҰндаүҰ ңҰзметтӘ тақдадҰм. ЯзӘм к+з жеткӘзген Иман аңиңаттарҰна жіне +з тіжӘрибемнен +ткен рухани дірӘлерге басңалардҰқ да ңолҰ жетуӘ ҚшӘн ол есӘктӘ ашҰң ңалдҰрдҰм. МҚмкӘн, АллаҒҰндардҰзметӘмдӘ ңабҰл етер. Б&рҰнүҰ кҚніларҰма +теу болар. Б&л ңҰзметке шайтан ражимнен басңаю(м&сҰлман болсҰн, кіпӘр болсҰн, сҰддҰң болсҰн, азүн он шсҰн)>ешкӘмнӘқ ңарсҰ шҰүуүа хаңҰсҰ жоң. ЯйткенӘ, имансҰздҰң басңа нірселерге &ңсамайдҰ. З&лҰмдҰңта, пасҰңтҰңта, Қлкен кҚніларда жиӘркенӘштӘ болса да, шайтани ліззат болуҰ мҚмкӘн. БӘраң, имансҰздҰңта ешңанқ сҚйӘззат жоң. ҮайүҰ ҚстӘне ңайүҰ, ңиналҰс ҚстӘне ңиналҰс, азап ҚстӘне азап.

Үартайүан шаүҰмда міқгӘ +мӘр ҚшӘн еқбектенудӘ, ңасиеттӘ имани н&рүа ңҰзмет етудӘ тастау, мен сиÇңтҰ елеусӘз, жалүҰзӘлӘктӘ, бдӘ. Ен кҚніларҰн жеқӘлдетер сауаптҰ Әс атңаруүа міжбҚр адамүа ңауӘптӘ саÇси ойҰндарүа араласу, ңаншалҰңтҰ аңҰлүа ңонҰмсҰз, хикметке ңайшҰ аңҰмаңтҰң екенӘн аңҰмаңтар да тҚсӘнер.

Ал, Ү&ран мен Иманүа ңҰзмет менӘқ жолҰмдҰ неге б+гейдӘ десеқ, мен дӘрӘ мей деймӘн: "Егер, саÇсатңа аралассам, алдануҰ оқай, ақңау ңарапайҰм халҰң алмастай ңҰмбат Иман мен Ү&ран аңиңаттарҰн - +зӘне жаңтас жинау ҚшӘн саÇси ҚгӘт емес пе?" деп ойлауҰ мҚмкӘн. ЮлгӘндей ңҰмбат елада арүа арзанңол ійнек деп ңарауҰ мҚмкӘн. Олай болса саÇсатңа араласу арңҰлҰ алмастай ң&ндҰ аңиңаттардҰқ ң&нҰн тҚсӘрӘп ңиÇнат жасаүан боламҰн.

Ей, іҒл-и дҚние.>МенӘмен неге іуре боласҰқдар. МенӘ неге +з жайҰма ңалдҰрмайіссілі. "Шейхтар кейде бӘздӘқ ӘсӘмӘзге араласадҰ. Саүан да кейде шейх дейдӘ" десеқдер, менӘқ де айтарҰм мҰнау: Ей, мҰрзалар! Мен шейх емеспӘн, молдамҰн, аүартушҰмҰн. Б&үан ділел т+рт жҰлдан берӘ осҰндамҰн. Еқ болмаса бӘр адамүа тариңат نَّهَاн бергенӘмде, кҚміндануларҰқа болар едӘ. Маүан келушӘлердӘқ барлҰүҰна дерлӘк Иман керек, ИсламиÇт керек.... Тариңат заманҰ емес дедӘм.

Саүан "Саид кҚрди" дейдӘ. СенӘқ &лтшҰлдҰңлҰ бӘрбар шҰүар. Б&л да бӘзге жаңпайдҰ десеқдер. Оүан да айтарҰм мҰнау: Ей, мҰрзалар! Б&рҰнүҰ СаидтҰқ да, БҚгӘнгӘ СаидтҰқ да жазүандарҰ алдарҰқда.

— 70 —

СолардҰ куіүа тартамҰн. Мен

اَلْاِسْلَامِيَّةُ جَبَّتِ الْعَصَبِيَّةَ الْіссіліِيَّةَ

ңатақ б&йрҰүҰ бойҰнша, баÇүҰдан берӘ шариүатңа ҚйлеспейтӘн &лтшҰлдҰң пен нісӘлшӘлдӘкке ЕуропалҰң ауру, +лтӘргӘш у ретӘнде ңарадҰм.

Ал, Европа +здерӘнӘқ осҰ кеселӘн м&сҰмаүҰнардҰқ арасҰна жайҰп алауҰздҰң тудҰру арңҰлҰ б+лӘп-б+лӘп, ж&та салудҰ ойлап отҰр. ОсҰ бӘр ЕуропалҰң дерттӘ баÇүҰдан берӘ емдеуге тҰрҰсңанҰмдалмадҰрттерӘм де, менӘмен араласңан адамдар да бӘледӘ.

Олай болса, ей, мҰрзалар! Юр нірсенӘ сҰлтауратҰп маүан ңҰсҰм к+рсетуге апҰрмай не себеп бар?ійгӘлӘҰүҰста бӘр солдат ңателӘк жасаса, батҰстаүҰ бӘр солдаттҰ -"Сен де іскерсӘқ" деп ңинау, жазаүа тарту... Немесе, СтамбулдаүҰ бӘр саудагердӘқ бӘр ңҰлмҰсҰ ҚшӘн БаүдаттаүҰ бӘр дҚкеншӘнӘ "Сен де саудагерсӘқ" деп соттау сиÇңтҰ нірсе. Юр оңиүанҰ сҰт&рүантҰп маүан тиӘсу, ңандай зақүа саÇдҰ? Б&үан кӘмнӘқ арҰ барадҰ? Б&л ңай ҚкӘмнӘқ талабҰ?

ШӨНШӨ Т ЖұРұМ: МенӘқ жаүдайҰмдҰ, тҰнҰштҰүҰмдҰ ойлайтҰн жіне іртҚрлӘ ңиҰншҰлҰңтарүа сабҰр етӘп, Қндемей жҚргн, б&лтақ ңалатҰн достарҰм "ЯзӘқе жасалҰп жатңан ңҰсҰмдарүа, ңинауларүа ңалай шҰдап жҚрсӘқ? Сен б&рҰн ашушақ, намҰсңой едӘқ. БасҰқнан с+з асҰрмайтҰн едӘқ. Ондайүа т+зе алмайтҰн едӘқ" - дейдӘ.

Жауап: КӘшкентай екӘ оңиүа мен екӘ іқгӘмүҰста қдап жауабҰн алҰқдар.

БӘрӘншӘ іқгӘме: ЕкӘ жҰл б&рҰн бӘр бастҰң менӘ сҰртҰмнан, себепсӘзден себепсӘз мазаң ңҰлҰп, ңорлаушҰ с+здер айтҰптҰ. Мен кейӘн естӘдӘм. Б&рҰқүҰ СаидтҰң сезӘмдерӘм ңозҰп, бӘр саүаттай ашуландҰм. Содан кейжесӘнелаҒтҰқ мейӘрӘмӘ жҚрегӘме мҰнадай аңиңаттҰ жеткӘздӘ. АшуҰмдҰ да тарңаттҰ, ілгӘ адамүа да кешӘрӘм бергӘздӘ. Аңиңат мҰнау едӘ. ЯзӘме +зӘммӘнен дедӘм. Егер онҰқ ңорлау с+здерӘ мен айтңан кемшӘлӘктерӘ жеке басҰм мен ніпсӘме ңатҰстҰ болса, оүан АллаҒ разҰ болсҰн. НіпсӘмнӘқ айҰптарҰн айтҰп жатҰр. Егер шҰндҰңтҰ айтңан болса, ніпсӘмнӘқ тірбиесӘне итермелейдна б+ліппарланудан ң&тҰлуүа к+мектеседӘ. Егер +тӘрӘк айтңан болса, менӘ риÇдан жіне риÇнҰқ негӘзӘ болүан жалүан атаңтан ң&тңаруүа к+мектеседӘ. Ал, мен +з ніпсӘмменӘмнӘқ асңан жоңпҰн. ЯйткенӘ, тірбиелегем жоң. БӘреу менӘқ мойнҰмда немесе ңойнҰмда улҰ

— 71 —
шаÇннҰқ т&рүанҰн айтса немесе к+рсетсе, оүан ренжу емес, ңайта ңوَالْقерек боладҰ. Егер ол адамнҰқ мазаң етӘп ңорлауҰ менӘқ Иман мен Ү&ранүа ңҰзметшӘ екендӘгӘме ңатҰстҰ болса, оүан менӘқ ңатҰсҰм жоң. Ол адамдҰ менӘ ңҰзмет ңҰлдҰрҰп отҰрүан Ү&раннҰқ ИесӘне тапсҰрамҰн. Ол - Юзлмаүанким.

Егер, тек менӘ с+гӘп, ңорлау, табалау ҚшӘн жасаса онҰқ да маүан ңатҰсҰ жоң. Мен айдауда жҚрген ңолҰм байлаулҰ т&тңҰн, үарӘппӘн. Язк ңҰлмзӘм ңорүап ңалу менӘқ мӘндетӘм емес. Б&л менӘ осҰнда баңҰлауда &стап отҰрүан ауҰлдҰ, аудандҰ, уалаÇттҰ басңарҰп отҰрүандардҰқ шаруасҰ. БӘр адамнҰқ ңолҰндаүҰ т&тңҰнҰн с+гӘп-ңорлау, онҰқ и&лҰмдҰтиӘстӘ, ол ңорүау керек. МіселенӘқ аңиңатҰ осҰлай болүан соқ жҚрегӘм жай таптҰ.

وَاُفَوِّضُ اَمْر۪ٓى اِلَى اللّٰهِ اِنَّ اللّٰهَ بَص۪يرٌ بِالْعِبَادِ

дедӘм. Ондай оңиүа болүан жоң деп есептедӘм, &мҰттҰм. БӘраң, +кӘнӘштӘ,тоүҰзҰ бӘлӘнедӘ, Ү&ран онҰ кешӘрмедӘ.

ЕкӘншӘ іқгӘме. БиҰл бӘр оңиүанҰқ орҰн алүанҰн естӘдӘм. Ол оңиүа болҰп кеткеннен кейӘн ңҰсңаша үана естмес!

е, маүан сол оңиүаүа тҰүҰз байланҰсҰм бардай ңарадҰ. ОнсҰз да ешкӘммен хабарласҰп жатңанҰм жоң хабарлассам да. БӘр досҰма Иман міселесӘне байланҰстҰ хаттардҰ +те сирек жазатҰнмҰн. ТӘптӘ, +з бауҰрҰма т+рт жҰлдаайтандң рет хат жаздҰм. ЯзӘмдӘ +зӘм ңарҰм-ңатҰнастан тҰÇтҰнмҰн. ЮҒли дҚние де маүан тҰйҰм салушҰ едӘ. АптасҰна бӘр рет ңана, бӘр екӘ танҰсҰммен жолҰүа алатҰн едӘм. АуҰлүа келген ңоқ (с.адҰқ бӘр-екеуӘ үана айҰна бӘр рет аңҰреттӘк міселелер жайлҰ бӘр-екӘ минут с+йлесе алатҰн. Ніпаңа ҚшӘн ж&мҰс Әстеуге +те ңолайсҰз. Елден жҰраң бӘр ауҰлда жападан жалүҰз, үарӘп халде бҚкӘл нірселерден тҰ:

. ТӘптӘ, т+рт жҰл б&рҰн ңирап ңалүан бӘр мешӘттӘ ж+ндеттӘм. Елде жҚргенде имамдҰң, уаүҰзшҰлҰң ң&жатҰм болүандҰңтан сол мешӘтте т+рт жҰлдан берӘ имамдҰң етсем дею(Алла ңабҰл етсӘн кету жҰлҰ ңасиеттӘ Рамазан айҰнда мешӘтке бара алмадҰм. Кейде намаздҰ жалүҰз оңҰдҰм. Жамаүатпен оңҰлүан намаздҰқ жиҰрма бес есе сауабҰ мен игӘлӘгӘнен ң&р ңалдҰм.

ЕкӘ жҰл б&рҰқүҰ ілгӘ бастҰңтҰқ маүан ңарсҰ жасаүан ірекеттерӘне шҰдаүанн, к+мм, басҰмнан +ткен осҰ екӘ оңиүаүа да діл солай шҰдамдҰлҰң танҰттҰм. ИншаАллаҒ, ірӘ ңарай да осҰлай жалүастҰрамҰн. БҰлай да ойлап ңоÇмҰн жіне деймӘн: "Егер іҒлӘ

— 72 —

дҚниÇнҰқ маүан жасап жатңан ңҰспаңтарҰ, ңинауларҰ айҰптҰ да кболмайніпсӘм ҚшӘн болса кештӘм. МҚмкӘн менӘқ ніпсӘм осҰлай тҚзелер. КҚніларҰнҰқ кешӘрӘлуӘне себеп болар".

ДҚние деген ңонаңҚйдӘқ ңҰзҰүҰн к+п к+рдӘм. Аздап жапасҰн шексем де шҚкӘр етемӘн. Егер, іҒлӘ дҚниÇ менӘ Иман мен Ү&ранүа ңҰзметшӘ болүандҰүҰмүа, баңҰспаңңа алҰп жатса, ңорүап шҰүу менӘқ шаруам емес. ОнҰ Юзиз Жаппарүа тапсҰрамҰн. Егер, баÇнсҰз жіне риÇүа себеп болатҰн жіне ҰңҰластҰ да б&затҰн жалүан атаңтҰ жоŞ жіне маүан деген к+птӘқ ңореттепн тҚсӘру маңсатҰнда жасалҰп жатса оларүа рахмет. ЯйткенӘ, к+птӘқ ңошеметӘне б+лену жіне халҰңтҰқ алдҰнда атаңтҰ болу мен сиÇңтҰ адамдарүа зиÇн деп бӘлемӘӘне, АӘмен араласңан адамдар менӘ жаңсҰ бӘледӘ. МенӘ ң&рметтегендерӘн ңаламаймҰн. ТӘптӘ, жек к+ремӘн. ТӘптӘ маүан шамадан тҰс ң&рмет к+рсеткенӘ ҚшӘн ңҰмбаттҰ бӘр досҰма елу рет ескерту жҰ адам шҰүармҰн. Егер ж&рттҰқ алдҰнда менӘ т+мен тҚсӘрӘп, мін бергӘзбеудегӘ маңсаттар, мен тіржӘміндӘк жасап жҚрген Иман мен Ү&ран аңиңаттарҰ ҚшӘн болса, оларҰ бос іурешӘлӘк. ЯйткенӘ, Ү&раннҰқ ж&лдҰздарҰна перде т&тҰлмайдҰ. К+зӘн ж&мүан адам, +да айта к+рмейдӘ. Басңаларүа ңарақүҰлҰң орната алмайдҰ.

ТЯРТӨНШӨ Т ЖұРұМ: БӘрнеше кҚміндӘ с&раңтҰқ жауабҰ.

БӘрӘншӘсӘ: ЮҒли дҚние бҰлай дейдӘ. Немен кҚн к+ресӘқ? Ж&мҰссҰз ңалай кҚнелтесӘқ? МемлекетӘмӘзде жалңаулар жіне басңанҰқ еқбегӘмен кҚнтӘн, бӘлердӘ ңаламаймҰз.

Жауап: Мен ҚнемдӘлӘк пен берекеттӘқ арңасҰнда +мӘр сҚремӘн. РаззаңҰмнаню(АллаҒтан)>басңа ешкӘмнӘқ бӘр нірсенӘ мӘндетсӘнуӘн ңаламаймҰнӘндерд ешкӘмнен ешнірсе алмауүа ңарар бергенмӘн. Иі, КҚнӘне жҚз тиҰн, тӘптӘ ңҰрҰң тиҰнмен кҚнелткен адам ешкӘмнен еш нірсе с&рамайдҰ. Б&л міселенӘ ңозүаүҰм келмейдӘ. МенменсӘп маңтанҰп т&рүандай болмас ҚшӘн, б&л туралҰ айМӘне, натпаймҰн. БӘраң, іҒли дҚние кҚдӘктӘ тҚрде с&рап т&рүандҰңтан мен де айтайҰн. КӘшкене кҚнӘмнен берӘ ешкӘмнен ешнірсе алмаую(ТӘптӘ зекет болса да),>айлҰң та алмаую(БӘр-екӘ жҰл Ислам акадкметтӘнда Әстеген кезӘмде достарҰмнҰқ ерӘксӘз к+ндӘруӘмен алуүа міжбҚр болдҰм. Ол аңшанҰ да рухани тҚрде халҰңңа ңайтардҰң),>дҚниÇуи кҚнк+рӘс ҚшӘн бӘреуге кӘрӘптар болмау + ңасиейүҰ ңаүидам. Яз елӘмдегӘлер мен басңа жерлердегӘ менӘ танитҰндар м&нҰ жаңсҰ бӘледӘ.

— 73 —
ОсҰ айдауда жҚрген бес жҰл ӘшӘнде ңаншама достарҰм маүан кіде срдҰ жіауүа тҰрҰстҰ, ңабҰлдамадҰм."Онда ңалай кҚн к+ресӘқ">десеқдер, берекет пен АллаҒтҰқ жарҰлңауҰмен +мӘр сҚрӘп келемӘн. Рас, ніпсӘм ірңандай ңорлҰңңа да, елеусӘз ңалуүа да лайҰң болса да, Ү&ран ңҰзметӘнӘқ керلَمُ اретӘнде ризҰң ж+нӘнен ИліҒи жарҰлңау болүан берекетке б+ленудемӘн.
وَ اَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ

сҰрҰ бойҰнша АллаҒтҰқ маүан жасаүан жаңсҰлҰңтарҰн еске тҚсӘре отҰрҰп, рухани шҚкӘр ретӘнде бӘрнешеуӘн айтайҰн.

РууҰна сҚкӘр болуҰмен ңатар, риÇ мен маңтанҰш та +з ҚлесӘн алҰп кетсе, осҰ берекеттен айҰрҰлҰп ңалам ба?-деп ңорңамҰн. ЯйткенӘ, жасҰрҰн берекеттӘ маңтанҰшпен ішкере ету берекеттӘқ кесӘлуӘне себеп боладҰ. Амал ңайсҰ, айтуүа міжбِّفُ اдҰм. СонҰмен бӘрӘншӘсӘ:

ОтҰз алтҰ нан шҰүатҰн бӘр киле бидай маүан алтҰ айүа жеттӘ. ЮлӘ де бар. Үаншаүа жететӘнӘн бӘлмеймӘн.ю(БӘр жҰлүа жеттӘ.)

ЕкӘншӘсӘ: БиҰлүҰ ңасиеттӘ Рамазанда маүан екӘ Қйден тамаң келдӘ. ЕкеуӘ дүамбар ауҰрттҰ. Ж&рттҰқ асҰн Әшуге маүан тиҰм салҰнүанҰн тҚсӘндӘм. Одан кейӘн Қш нан мен бӘр кило кҚрӘш РамазаннҰқ соқҰна дейӘн жеткенӘн, маүан ңарасҰп жҚрген берекелӘ отбасҰнҰқ иесӘ, ардаңтҰ йтӘн ңАбдуллаҒ Чавуш айттҰ. Куі болүан сол. ТӘптӘ, ілгӘ кҚрӘш Рамазаннан он бес кҚн кейӘн бӘтӘптӘ.

шӘншӘсӘ:>Тауда, маүан жіне ңонаңтарҰма бӘр кило сарҰ май Қш айүа жеттӘ.ю(КҚнде нанүа жаүҰп жегенде)>СҚлеймен аттҰ мҚбіракالْكَاҰм бар едӘ. ОнҰқ да менӘқ де нанҰмҰз таусҰлуүа таÇдҰ. СірсенбӘ кҚнӘ болатҰн. БарҰп нан алҰп кел дедӘм. АйналамҰзда екӘ саүаттҰң жерден берӘде нан ала ңоÇтҰн ешкӘм жоң. Ж&маӘқ бӘрнӘн сенӘмен бӘрге осҰ тауда д&үа жасап +ткӘзгӘм келедӘ дедӘ. Мен де تَوَكَّلْنَا عَلَى اللّٰهِ ңал дедӘм. Содан кейӘн, жҚре-жҚре бӘр таудҰқ басҰна шҰңтҰң. М&нҰқ еш Ә дҚниӘлӘгӘ де себебӘ де жоң едӘ. Ү&манда суҰмҰз да бӘраз шай шекерӘмӘз де бар едӘ. "БауҰрҰм, шай ңойшҰ" дедӘм. Ол Әске кӘрӘсӘп кеттӘ. Мен де тереқ сайдҰқ жарңабаүҰна бӘткен ңараүайдҰқ тҚбӘне отҰрдҰм тор. лӘм жабҰрңау, мҰнадай бӘр ойүа баттҰм. "Азүантай үана к+герген нанҰмҰз бар, екеумӘзге кешке дейӘн үана жетедӘ. ЕкӘ
— 74 —

кҚн бойҰ не ӘстеймӘз. МҰна аң к+қӘл жанүа не айкӘлдӘ,. ОсҰлай, ойланҰп отҰрүанда бӘрден басҰм +зӘнен +зӘ б&рҰлүандай басҰмдҰ б&рдҰм. Үарасам, ңараүай аүашҰнҰқ ҚстӘқгӘ жаүҰнда, б&таңтардҰқ арасҰнда Қлкен бӘр нан т&р. «СҚлеймен,Әр кӘршӘ. Жінаб-Ұ Хаң бӘзге ризҰң бердӘ» дедӘм. ЮлгӘ нандҰ алҰп ңарасаң, ақ да ң&с та тимеген... ЖиҰрма-отҰз кҚннен берӘ б&л т+беге ешкӘм шҰңпаүан едӘ. Сол нан екеумӘзге екӘ кҚнге жеттӘ. ТаусҰлуүа таÇүандабасҰ мжҰлдан бергӘ адал досҰм М&стаңим СҚлеймен ңолҰнда нанҰ бар, т+меннен шҰүа келдӘ.

Т+ртӘншӘсӘ: МҰна ҚстӘмдегӘ шапандҰ жетӘ жҰл б&рҰн ескӘлей алүан едӘм. БеттӘ.

дҰқ ӘшӘнде киӘм, ӘшкиӘм, кебӘс, ш&лҰңңа т+рт жарҰм лира ж&мсадҰм. Берекет, Қнемдеу жіне АллаҒтҰқ мейӘрӘмӘ маүан жеткӘлӘктӘ.

МӘне, ойүамбаалдар сиÇңтҰ к+п нірселер бар. ИліҒи берекеттӘқ к+птеген ңҰрларҰ бар. ОсҰ ауҰлдҰқ халңҰ м&нҰқ бӘрталайҰн бӘледӘ. БӘраң, б&лардҰ маңтану ҚшӘн айтҰп отҰрОүан айлап ңалма. Айтуүа міжбҚр болдҰм. Сондай-аң, мен ҚшӘн жаңсҰ нірсе деп ойламақдар. Б&л берекеттер не менӘқ жанҰма келген адал ниет достарҰма сҰй. Немесе Ү&ран ңҰзметӘнӘқ жарҰлңауҰ. Не болмаса ҚнемшӘлдӘктӘқ берекелӘ пайдасҰ. АлейҒе зӘкӘрлерӘн ç, Рахим, ç, Рахим деп салатҰн ңасҰмдаүҰ т+рт мҰсҰңтҰқ ризҰңтарҰ. Берекет тҚрӘнде келедӘ. Мен де содан пайдаланудамҰн. МҰсҰңтардҰқ жабҰрңаулҰ пҰр-пҰрларҰн м&ңиÇт тҰқдасақ, ç, Рахим, ç, Рахим деп зӘкӘр салатҰндарҰн ақүарасҰқ.н бӘр туралҰ с+з болүан соқ тауҰңтҰ еске тҚсӘрдӘ. БӘр тауҰүҰм бар. ОсҰ ңҰста ж&мҰртңа машинасҰ секӘлдӘ кҚн сайҰн АллаҒтҰқ мейӘрӘм ңазҰнасҰнан бӘр ж&мҰртңа ікелӘп т&рдҰ. Азүантай үана ҚзӘлӘс жасадҰ. БӘр кҚнӘ екӘ ж&мҰртңа ікелдӘ. Мен де таبَنَا Ұм. ДостарҰмнан осҰлай бола ма деп с&радҰм. ИліҒи сҰй шҰүар дедӘ. ОсҰ тауҰңтҰқ жазда шҰүарүан балапанҰ бар едӘ. ҮасиеттӘ РамазаннҰқ басҰнда ол да ж&мҰртңалай бастадҰ. ҮҰрҰң кҚнге осҰ ожалүастҰ. ЯзӘ кӘшкене, ңҰстҰқ кҚнӘ, Рамазан айҰнда б&л берекелӘ жаүдай ңасиеттӘ РамазаннҰқ сҰйҰ екендӘгӘне менӘқ де, маүан к+мектесӘп жҚргендердӘқ де шҚбісӘ ңалмадҰ, ңайү ҚстӘне анасҰ тоңтатңан кезде, бӘрден сол бастадҰ. МенӘ ж&мҰртңасҰз ңалдҰрмадҰ.

ЕкӘншӘ кҚдӘктӘ с&раң: ЮҒл-и дҚние бҰлай дейдӘ. БӘзд АңҰреиÇмҰзүа араласпайтҰнҰқа ңалай сенемӘз. СенӘ еркӘқе ңоÇ берсек бӘздӘқ дҚниÇмҰзүа араласатҰн шҰүарсҰқ. ҮулҰң жасамайтҰнҰқдҰ

— 75 —

ңайдан бӘлемӘз. ЯзӘқдӘ дҚниÇнҰ тірк еткен адам ретӘнде к+рсетӘп, ж&рттан дҚние алмайтҰндай к+рӘнгенӘқмен,мен тіҰн тҚрде ңулҰң жасап, бӘр нірселер алҰп жҚрмегенӘқдӘ ңайдан бӘлемӘз?

Жауап. ЖиҰрма жҰл б&рҰқүҰ іскери трибуналдаүҰ жіне демократиÇлҰң т+қкерӘстен б&рҰқүҰ к+пшӘлӘкке мілӘм хал-жаүдайҰм. Сондай-асҰз баери трибуналдаүҰ "ЕкӘ бейнет мектебӘнӘқ куілӘгӘ" аттҰ +зӘмдӘ ңорүау с+здерӘм ділел. ҮулҰң бҰлай т&рсҰн, кӘшкентай да болса айла жасаудҰ ара арңамен +мӘр сҚрдӘм. Егер, айлакерлӘгӘм болса, осҰ бес жҰлдҰқ ӘшӘнде бӘр рет болса да сендерге жалпаңтап, +тӘнӘш жасап барар едӘм. Айлакер адам +зӘн жаңсҰ к+рсеткӘсӘ келедӘ. Одан тартҰнбайдҰ. АйласҰн ау Жіми, алдауүа тҰрҰсадҰ. Ал, мен +зӘме ңарсҰ жасалҰп жатңан с&мдҰң шабуҰлдар мен сҰнаңтардҰқ алдҰнда бас иӘп, +зӘмдӘ ңорлатпадҰм. "Тіуеккелту іл-АллаҒ" деп іҒли дҚниеден сҰрт айналдҰм. Сондай-аң, аңҰреттӘқ бар екенӘн бӘлетӘн идӘқ шҚниенӘқ аңиңатҰн тҚсӘнген есӘ д&рҰс жан +кӘнбейдӘ. Үайта айналҰп, дҚниемен іуре болмайдҰ. Елу жастан асңан, жалүҰзӘлӘктӘ, елеусӘз жан дҚниÇнҰқ бӘр-екӘдеген ң бос іқгӘмесӘне, к+збоÇушҰлҰүҰна міқгӘ +мӘрӘн пида ете алмайдҰ. Пида етсе, айлакер емес, аңҰмаң, есуас болүанҰ. ОнҰмен іуре болатҰндай аңҰмаң, есуас адамнҰқ ңолҰнан не келедӘ. Ал, сҰрттай дҚниÇнҰ тірк етӘп, Әштей сонҰ тӘлеу деген кҚдуллаҒ елер болсаң,

وَمَٓا اُبَرِّئُ نَفْس۪ٓى اِنَّ النَّفْسَ لَاَمَّارَةٌ بِالسُّٓوءِ

сҰрҰ бойҰнша:

Мен ніпсӘмдӘ аңтамаймҰн. НіпсӘм іртҚрлӘ жамандҰңтҰ ңалайдҰ. БӘраң, мҰна фіни дҚниÇда, уаңҰтша ңонаң Қйде, ңартайүан шаңта, ңҰсңа үана қ жоүа, азүантай ліззат ҚшӘн міқгӘ де т&раңтҰ +мӘрӘ мен міқгӘлӘк баңҰтҰн тас-талңан ету аңҰлдҰнҰқ ӘсӘ емес. АңҰлҰ бар саналҰнҰқ пайдасҰна шешӘлмейтӘндӘктен ніпсӘм ңаласа да, ңаламаса да аңҰлүа мойҰнс&надҰ.

шӘншӘ кҚдӘктӘ с&раңан баң дҚние бҰлай дейдӘ. Сен бӘздӘ жаңсҰ к+ресӘқ бе? ЖаңтҰрасҰқ ба? Егер жаңтҰратҰн болсақ, неге бӘзбен араласпай, ренжӘп жҚрсӘқ. Егер, жаңтҰрмайтҰн болсақ, онда бӘзге ңарсҰсҰқ. Ал, бӘз ңарсҰластарҰмҰздҰ жаншҰп тастаймҰз.

Жауап: Мен сендер тҚӘсӘ емдҚниелерӘқдӘ жаңсҰ к+рген болсам дҚниÇдан тартҰнбас едӘм. СендердӘ де, дҚниÇларҰқдҰ да &натпаймҰн. БӘраң, араласпаймҰн. ЯйткенӘ, менӘқ маңсатҰм басңа. ЖҚрегӘм басңа

— 76 —
нірселермен толтҰрҰлүан. Язге нірселердӘ ойлауَنَتْ егӘмде орҰн жоң. СендердӘқ шаруаларҰқ жҚректӘ емес, Әс-ірекеттӘ баңҰлау. Сендер елдӘ басңарудҰ, ңауӘпсӘздӘктерӘқдӘ ңалайсҰқдар. СендердӘқ ӘстерӘқе араласпаса болдҰ емес пе. ЛайҰң еместӘктерӘқе ңарамай"ЖҚрегӘқ де жаңсҰ к+рсӘн"гӘ ала ңандай аңҰларҰқ бар. ЖҚрекке араласатҰн болсақдар.....

Иі, мен ңҰс ортасҰнда к+ктемдӘ ңалаймҰн, сонҰ тӘлеймӘн мҚмкӘн. БӘраң, онҰ жасай алмаймҰн. К+ктем орнатуүа ірекет ете алмаймҰнӘгӘн, ай-аң, ілемдегӘ жаүдайдҰқ тҚзелуӘн ңалаймҰн, д&үа етемӘн. ЮҒли дҚниÇнҰқ тура жолүа тҚсуӘн ңалаймҰн. БӘраң, м&нҰ жасай алмаймҰн. ЯйткенӘ ңолҰмнан келмейдӘ. Өс жҚзӘнде орҰндауүа ңират алмаймҰн. ЯйткенӘ, ол менӘқ мӘндетӘм де емес, кҚшӘм де жетпейдӘ.

Т+ртӘншӘ кҚдӘктӘ с&раң: ЮҒли дҚниÇ бҰлай дейдӘ. Неше тҚрлӘ біленӘ к+рдӘк. ЕшкӘмге сенӘмӘмӘз ңалмадҰ. ҮолҰқа мҚмкӘндӘк берӘлсе, бӘздӘқ ӘсӘмӘимасҰнлаүанҰқша араласҰп кетпейтӘнӘқе ңалай сене аламҰз.

Жауап: ОсҰүан дейӘн айтҰлүан нірселер, сендерге сенӘм туүҰзуҰ керек едӘ... Туүан мзаттҰе, шікӘрттерӘм мен туҰсңандарҰмнҰқ арасҰнда, менӘқ тӘлӘмдӘ алатҰндардҰқ ортасҰнда, буҰрңанүан оңиүалардҰқ ӘшӘнде жҚрӘп дҚниелерӘқе араласпаүанда, елден жҰраң Али мдан-жалүҰз, үарӘп, ілсӘз, бҚкӘл кҚшӘн аңҰретке арнаүан, ңарҰм-ңатҰнас, хабар-ошар жоң, Иман мен АңҰретке ңатҰстҰ нірселерде үана алҰстан аңҰреттӘк дос тапңанубиетӘ+зӘ де ж&ртңа, ж&рт та б&үан б+тенси ңарайтҰн бӘреу, ңауӘптен басңа, пайдасҰ жоң дҚниÇларҰқа араласса, аңҰмаңтҰқ аңҰмаүҰ болуҰ керек...

БЕСӨНШӨ Т ЖұРұМ: Бес кӘшкентай міселеге ңатҰстҰ.

БӘрӘншӘсӘҰ бар. дҚние маүан бҰлай дейдӘ. Сен бӘздӘқ мідени ідеттерӘмӘздӘ, +мӘр салтҰмҰздҰ неге орҰндамайсҰқ? Неге бӘз сиÇңтҰ киӘнбейсӘқ? Демек, бӘзге ңарсҰсҰқ.

МенӘқ де айтар Али с, мҰрзалар! ЯздерӘқнӘқ мідени +мӘр салттарҰқдҰ орҰнда деуге ңандай аңҰларҰқ бар? Сендер емес пе, менӘ мідени ң&ңҰмнан айҰрүандай, бес жҰл бойҰ хабаруге тиан, ңарҰм-ңатҰнастан тиҰп, бӘр ауҰлда ж+нсӘз &стап отҰрүан? Жер аударҰлүандардҰқ бірӘн ңалаларда достарҰмен, туҰстарҰмен бӘрге отҰрүҰзҰп, ң&жат бердӘқдер. МенӘ себепсӘзден мес, жӘз жалүҰз &стап, ешбӘр жерлесӘммен кездестӘрмей отҰрсҰқдарю(БӘр-екеуӘнен басңа). Демек, менӘ ңоүамнҰқ бӘр мҚшесӘ, бӘздӘқ бӘр азамат деп

— 77 —

санамайсҰқдар. МідениеттерӘқнӘқ ңаүидаларҰн орҰнда дӘн осҰай айтасҰқдар. Б&л дҚниенӘ маүан зҰндан еттӘқдер. ЗҰнданда жатңан адамүа м&ндай &сҰнҰс жасалмайдҰ. Сендер маүан б&л дҚниенӘқ есӘгӘн жаптҰқдар, мен де аңҰреттӘқ есӘгӘн ңаңтҰм. ИліҒи мейӘрӘм ол есӘктӘ аштҰ., бӘлеттӘқ есӘгӘнде т&рүан адамүа б&л дҚниенӘқ сапҰрҰлҰсҰп жатңан ңаүидаларҰ мен ідеттерӘн ңалай &сҰнасҰқдар. МенӘ еркӘме ңалдҰрҰп, елӘме ңайтарҰп, ң&ңҰүҰмдҰ берген кездерӘқде үана зақ-тіртӘптерӘқдӘ ңолдана аласҰз.

ЕкӘншӘ міселе: ЮҒли дҚ жолаулай дейдӘ. БӘзде, дӘни ҚкӘмдер мен Ислам аңиңаттарҰн тілӘм беретӘн ресми мекеме бар. СенӘқ дӘн жаŞүа ңандай +кӘлеттӘлӘгӘқ бар. Сен айдауда жҚрсӘқ. Онда б&л Әстерге араласуүа хаңҰқ жоң.

Жауап:>Хаң пен Аңиңат шектеуге алҰнбайдҰ. Иман мен Ү&р тҚсӘпалай шектеуге боладҰ. Сендер дҚниÇларҰқнҰқ тіртӘбӘн, зақҰн шектей аларсҰқдар. БӘраң, Иман аңиңаттарҰ мен Ү&раннҰқ негӘздерӘн ресми тҚрде аңҰ-п&л т+ленетӘн дҚниÇуи міселелермен ңатаَعْصَاа болмайдҰ. НегӘзӘнде, ИліҒи сҰйлҰң болүан ол сҰрлар, таза ниет арңҰлҰ жіне дҚние мен ніпсани ңҰзҰңтардан ң&тҰлҰп, тазару арңҰлҰ ашҰладҰ. ОнҰқ ҚстӘне сендердӘқ сол ресми мекемелерӘқ де елде жҚргенӘмде менӘ уаүҰзшҰ деп танлсҰн оіне сол ңҰзметке таүайҰндадҰ. Мен уаүҰзшҰлҰңтҰ ңабҰлдадҰм, бӘраң айлҰүҰн алмадҰм. ҮолҰмда ң&жатҰм бар. УаүҰзшҰлҰң, имамдҰң ң&жатҰммен кез-келген жерде туҰс, асай аламҰн. ЯйткенӘ, менӘқ жер аударҰлуҰм ідӘлетсӘз болдҰ. Сондай-аң, айдаудаүҰлардҰқ бірӘ ңайтарҰлдҰ. Ендеше, б&рҰнүҰ ң&жаттарҰмнҰқ кҚшӘ жойҰлүан жоң. ЕкӘншӘдеӘлдӘ ім жазүан Иман аңиңаттарҰн тӘкелей +з ніпсӘме арнаүан едӘм. К+пшӘлӘкке арнаүам жоң. РасҰнда рухтарҰ м&ңтаж, жҚректерӘ жаралҰ жандар Ү&раннҰқ сол емдерӘн Әздеп тауҰп жатҰр. Тек азҰң-тҚлӘк алу ҚшӘн жақа ірӘптер шҰңпай т&рҰп, ХашинҰ:>АңтҰстҰ бӘр рисалемдӘ бастҰрдҰм. Ол кезде де б&рҰқүҰ найсап ікӘм, ілгӘ рисаленӘ тексертӘп, айҰп таүатҰн ешнірсе таба алмай, тиӘсе алмаүан едӘ.үан, сӘншӘ міселе:>ЮҒли дҚниÇ маүан кҚдӘкпен ңараүандҰңтан, менӘқ кейбӘр достарҰм іҒли дҚниÇүа жаңсҰ к+рӘну ҚшӘн, сҰрт к+зге менен аулаң жҚрг+те ауболадҰ. ТӘптӘ сҰнап та жҚрген болар. Б&лардҰқ менен аулаң жҚрӘп ңашңаңтауларҰн зҰмиÇн іҒли дҚниÇ +здерӘне деген адалдҰң емес, екӘжҚздӘ оқбаүандҰң деп бӘлусҰз жлгӘ достарҰма да жаман к+збен ңарайдҰ.
— 78 —

Ал, менӘқ айтарҰм, ій, аңҰреттӘк достарҰм! МенӘқ Ү&ранүа ңҰзметшӘлӘк жаүҰмнан терӘс айналҰп ңашпақдар. ЯйткенӘ, ИншаллаҒ, менен сендерге зиÇн келмейдӘ. Егер айталҰң, піле кла, м&емесе маүан з&лҰмдҰң жасалса, СӘздер менен ңашңаңтаумен ң&тҰла алмайсҰздар. Олай ету арңҰлҰ одан сайҰн пілекет пен таÇңңа лайҰң боласҰқдар. ОнҰқ ҚстӘне, соншалп т&рүайҰмдайтҰн не бар.

Т+ртӘншӘ міселе:>ОсҰ айдауда жҚрген кезӘмде байңаүанҰм, менмендӘк пен саÇсаттҰқ батпаүҰна тҚскен кейбӘр кӘсӘлер маүан +здерӘне жаңтас немесе ңарсҰлас сиÇңтҰ ңарайдҰ. Ү&ддҰ мен де +здерӘ секӘлдаҒ ТаүÇлҰң аүҰмдармен байланҰсҰм бардай. Юй, мҰрзалар! Мен ИманнҰқ баүҰтҰндамҰн. ҮарсҰ жаңта ИмансҰздҰң аүҰмҰ бар. Басңа аүҰмдарда шаруам жоң. Ол адамдардҰқ айлҰң алُصَدَّмҰс Әстеп жҚргендерӘ +здерӘн аңтауүа тҰрҰсадҰ. БӘраң, аңҰсҰз, п&лсҰз +з еркӘмен маүан ңарсҰ бісекелестӘк, ңарсҰластҰң &станҰмда болу, тиӘсӘп, ңҰсҰм к+рсету +рескел ңателӘк. ЯйткенӘ, б&үан дейӘн ділелденгендей ген КӘи саÇсатта шаруам жоң. БҚкӘл уаңҰтҰмдҰ да, +мӘрӘмдӘ де тек ңана Иман мен Ү&ран аңиңаттарҰна арнадҰм. Сол жолүа баүҰштадҰм. Олай болса, маүан тиӘсӘп, ңҰсҰм жасап жҚрген адамнҰқ сол ірекетӘ дӘнсӘздӘк пенасиеттҰздҰң атҰнан Иманүа тиӘсу болҰп саналатҰнҰн ойласҰн.

БесӘншӘ міселе: ДҚниÇ фіни. ЯмӘр ңҰсңа. АтңарҰлатҰн Әстер де к+п. МіқгӘлӘк баңҰтңа ңол жеткӘзу немесе айҰрҰлҰп ңалу міселесӘ , ілемрде шешӘледӘ. МҰна, дҚниÇ аттҰ ңонаңжай иесӘз, босңа емес. ОнҰқ аса Хаким, аса Үамңор басңарушҰсҰ бар. Сондай-аң, дҚниедегӘ игӘлӘк те, жамандҰң та ескерусӘз ңалмайдҰ.

لَا يُكَلللّٰهِللّٰهُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَا
ңаүидасҰ бойҰнша "Шамадан тҰс ауҰр жҚк жҚктелмейдӘ" ЗиÇнсҰз жол зиÇндҰ жолдан ілдеңайда артҰң. ДҚниелӘк атаң пен дақң, дос-жарандар да ңабҰр аузҰна дейӘн үана. Юлбетте еқ баңҰттҰ адاق۪ى
а адамүой:

ДҚние ҚшӘн аңҰретӘн &мҰтпасҰн,. аңҰретӘн б& дҚниенӘқ ңҰзҰүҰна пида ңҰлмасҰн, міқгӘ +мӘрӘн дҚниелӘк +мӘр ҚшӘн б&збасҰн, +мӘрӘн бос нірселермен заÇ ңҰлмасҰн жүҰн туӘн ңонаңпҰн деп бӘлӘп, ңонаңжай ИесӘнӘқ імӘрлерӘне к+ре ірекет етсӘн ңабҰр есӘгӘн абҰроймен ашҰп міқгӘлӘк баңҰт ілемӘне кӘрсӘн.

* * * * *
— 79 —

Он алтҰншҰ мектубтҰқ ңосҰмшасҰ

بِاسْمِهِ وَاِنْ مِنْҰлай дٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪

ЮҒли дҚниÇ ешңандай себепсӘз, мен сиÇңтҰ ілсӘз, үарӘп бӘр адамнан кҚдӘктенӘп, мҰқдаүан адамдҰң кҚшӘм бардай ҚрейленӘп, маүан к+птеген шектеулер ңойҰп отҰр. БарланҰқ шетӘндегӘ Бедреде д Юр үада да, бӘр-екӘ кҚн ңалуҰма р&ңсат бермедӘ. ЕстуӘмше, СаидтҰқ елу мҰқ сарбаздҰң кҚшӘ бар. СондҰңтан онҰ еркӘн жӘбере алмаймҰз дейдӘ екен. МенӘқ де айтарҰм, Юй, бейбаң, іҒли дҚниÇ! Бар кҚштерӘқмен дҚние ҚшӘн жанталасстудҰ &да дҚниелӘк ӘстӘ бӘлмейсӘқдер. АңҰмаңша ірекет етесӘқдер. Егер, жеке басҰмнан ңорңатҰн болсақдар, елу мҰқ іскер емес, бӘр үана сарбаз менен елу есе к+п ж&мҰс атңара аладҰ. çүни, есӘктӘқ алдҰнда т&рҰп, Сол си"ШҰңпайсҰқ">дей аладҰ. Егер, ңорңуҰқҰз менӘқ &станҰмҰмнан, Ү&ран аңиңаттарҰна делдалдҰүҰмнан жіне ИманнҰқ рухани кҚшӘнен болса, елу мҰқ іскер емес, ңателестӘқӘз. станҰмҰм бойҰнша елу милҚштӘ тң кҚшӘм бар. ХабарҰқҰз болсҰн! ЯйткенӘ, Ү&ран ХакимнӘқ ңуатҰмен сендерге дӘнсӘздерӘқмен ңоса, бҚкӘл Еуропаүа «Т&рҰсатҰн жерӘқдӘ айт» деп отҰрмҰн. ЯзӘмнӘқ жазҰп, таратҰп жҚрген Имани н&рлар арңҰлҰ олардҰқ «наңтҰ үҰлҰм", "ттанҰүа» деп жҚрген берӘк ңамалдарҰн тас-талңан еттӘм. ОлардҰқ еқ мҰңтҰ дӘнсӘз философтарҰн, хайуаннан да т+мен дірежеге тҚсӘрдӘм. ДӘнсӘздерӘқмен ңоса, бҚкӘл Еуропа жиналҰп келсе, АллаҒтҰқ таупҰүҰмен менӘ б&л &станҰмҰмнаңтан ж жолҰмнан ңайтара алмайдҰ. ИншаллаҒ жеқе алмайдҰ.

Демек, осҰлай мен сендердӘқ дҚниÇларҰқа араласҰп жатңам жоң, сендер де менӘқ аңҰретӘме араласпақҰздар. Аралассақдар да, тҚк шҰңпайдҰ.

Ү&дай жазүан таүдҰріне ілк кҚшке к+нбес,

АллаҒ жаңңан шам, Қрлегенмен с+нбес.

— 80 —

ЮҒли дҚниÇ, мен туралҰ ерекше ойлап, ңаттҰ ңорңатҰн сиÇңтҰ. Менде жоң, бӘраң бола ңалүан кҚннӘқ +зӘнде саÇси кемшӘлӘк болҰп саналмайтҰн жіне айҰптауүа себеп кӘ +зӘтҰн шейх болу, лидер болу, тектӘ т&ңҰмҰ болу, рубасҰ болу, жоүарҰ беделдӘ болу, халҰңтҰ соқҰнан ерту, жерлестермен кездесӘп т&ру, дҚниÇед (с.селермен ш&үҰлдану, тӘптӘ саÇсатңа араласу, тӘптӘ, оппозициÇда болу сиÇңтҰ менде жоң нірселердӘ ойлап Қрейленуде. ТӘптӘ, тҚрмеде отҰрүан немесе сҰртта жҚрген, +здерӘнӘқ ойҰнша ешңашан кешӘруге болмайтҰн адамдарүа да раңҰмшҰлҰң жатҰлҰүҰңарастҰрҰп жатса да, менӘ бҚкӘл нірселерден тҰйҰп отҰр.

ЮлсӘз жіне фіни бӘр адамнҰқ мҰнадай бӘр тамаша &мҰтҰлмас с+зӘ бар:

З&лҰмдҰңтҰқ зеқбӘрегӘ, оүҰ бар, ңамалҰ бар болса.

ЮдӘлеттӘқ денӘме пас жҚзӘ, ңайҰрҰлмас ңолҰ бар.

Мен де бҰлай деймӘн: ЮҒли дҚниÇнҰқ билӘгӘ мен кҚш-ңуатҰ бар болса, Ү&раннҰқ Н&р-берекетӘмен, ңҰзметшӘсӘ анҰң шатаспайтҰн ӘлӘмӘ, ҚнӘ +шпейтӘн с+зӘ бар. ЖақҰлмайтҰн жҚрегӘ, с+нбес н&рҰ бар.

К+птеген достарҰммен бӘрге менӘ ңадаүалап жҚрген бӘр бастҰң: «ЖеқӘлдӘк алу ҚшӘн неге +тӘнӘш жас "Тоңтқ, неге арҰз бермейсӘқ?» деп бӘрнеше рет с&радҰ.

Жауап: Бес-алтҰ себепке байланҰстҰ, арҰз бермеймӘн жіне бере алмаймҰн.

БӘрӘншӘсӘ: Мен іҒли дҚниÇнҰқ т&тңҰнҰ болатҰндай олардҰқ дҚниесӘне араласңанҰм жоӘн кел ОлардҰқ т&тңҰнҰ болатҰндай, оларүа +тӘнӘш жасайтҰндай ңала алмаймҰн. Мен ИліҒи таүдҰрдҰқ т&тңҰнҰмҰн. СонҰқ алдҰнда айҰптҰмҰн. Соүан +тӘнӘш жасаймҰн.

ЕкӘншӘсӘ: Б&л дҚниенӘқ тез +згеретӘн ңонаң Қй екенӘн наңтҰ сенӘп бӘлдТіжӘриндҰңтан, шҰнайҰ отан емес, барлҰң жер бӘрдей. Демек ол жерде, отанҰмда міқгӘ ңала алмаймҰн. Ол жерге жету ҚшӘн, жанталасу да бос нірсе, еш нірсеге жарамайдҰ. Демек барлҰң жер ңонаңҚй. Егер, ңонаң Қй ИесӘнӘқ мейӘрӘм Ардаңболса, ж&рттҰқ бірӘ дос. Юр жердӘқ пайдасҰ бар. Егер, ол МейӘрӘм жар болмаса, бҚкӘл жер де жҚрегӘқе тар боладҰ. БарлҰң нірсе жау боладҰ.

шӘншӘмен н&Ұз жазу, жҚгӘну ң&ңҰң шеқберӘнде жасаладҰ. АлтҰ жҰлдан берӘ маүан ңарсҰ жасалҰп жатңан Әс-ірекет ж+н-жосҰңсҰз тҚрде, зақүа ңайшҰ жасалуда. МенӘмен жер аударҰлүандар туралҰ

— 81 —

зақүа сійкес ңарҰм-ңатҰнас жасалүан ждайҰм үан бейне бӘр мідени ң&ңҰңтан, тӘптӘ дҚниелӘк ң&ңҰңтан ж&рдай адам ретӘнде ңарадҰ. М&ндай зақсҰз ірекет етушӘлерге зақатҰнан арҰз беру маүҰнасҰз.

Т+ртӘншӘсӘ: БарланҰқ бӘр б+лӘмшесӘ есебӘндегӘ БадҰ: МуҰлҰнҰқ ауасҰ +згешерек болүан соқ, бӘрнеше кҚн сол жаңта болҰп ңайтуҰм ҚшӘн, биҰл, осҰ жердӘқ бастҰүҰ менӘқ атҰмнан +тӘнӘш жасадҰ. Р&ңсат бермедӘ. Сол тай елеусӘз бӘр нірсеге р&ңсат бермей жҚргендерге ңалай +тӘнӘш жазуүа боладҰ. ЯтӘнӘш жасау, +зӘқдӘ +зӘқ т+мен тҚсӘрӘп ңорлау боладҰ.

БесӘншӘсӘ: ЮдӘлетсӘздӘктӘ д&рҰс деп бӘлетӘндерден ідӘлет с&рау, соларүа +тердӘ басау хаңсҰздҰң. ЮдӘлеттӘқ +зӘне ң&рметсӘздӘк боладҰ. Мен м&ндай хаңсҰздҰңтҰ жіне ідӘлдӘкке ңарсҰ ң&рметсӘздӘктӘ жасаүҰм келмейдӘ. Уіссалам...

АлтҰншҰ себеп: ЮҒли дҚниÇ маүан саÇсат ҚшӘн ңҰсҰм жасап жатңан жоң. ЯйткенӘ, ме осҰ аÇсаттан ңашатҰнҰмдҰ, оүан араласпайтҰнҰмдҰ олар да бӘледӘ. МенӘқ дӘнге берӘлгендӘгӘм ҚшӘн, бӘле т&ра немесе бӘлместӘкпен дӘнсӘздӘктӘқ атҰна менӘ азапңа салуда. Ендееген мрүа +тӘнӘш жасау, дӘн жолҰнда жҚргенӘме +кӘнӘп, дӘнсӘздӘк жолҰн ң&птау деген с+з. ОнҰқ ҚстӘне мен оларүа +тӘнӘш жасап, к+мек с&раүан сайҰн ЮдӘл, ИліҒи таүдҰр менӘ солардҰқ залҰм ңолҰмен азапңа саладҰ. Яңарай , олар менӘ дӘнге берӘлгендӘгӘм ҚшӘн ңҰспаңңа алуда. Ал, таүдҰр менӘ дӘндарлҰңта, ҰңҰласта кемшӘлӘгӘм болүанҰ ҚшӘн, анда-санда іҒли дҚниÇүа риÇ ңҰлүанҰм ҚшӘн ңҰсуда. Олай болса, ізӘрйлҰүҰн бейнеттен ң&тҰлу жоң. Егер іҒли дҚниÇүа +тӘнӘш жасасам таүдҰр: "Юй, риÇшҰл, мҰна +тӘнӘшӘқнӘқ жазасҰн тарт" дейдӘ. Егер +тӘнӘш жасамасам, іҒли дҚниÇ: "БӘздӘ мойҰндабаланҰекенсӘқ, ңҰспаңтан ң&тҰлмайсҰқ" дейдӘ.

ЖетӘншӘ себеп:>БӘр ңҰзметкердӘқ мӘндетӘ, ңоүамүа зиÇндҰ адамдарүа мҚмкӘндӘк бермеу жіне пайдалҰларүа жірдем ету екенӘ белгӘлӘ. Ал, менӘ баңҰлаушҰ ңҰзметкер к+птен берӘ менӘқ жанҰма жаңҰндамай жҚрсе дӘр ибнӘр аузҰнда т&рүан ңарт ңонаүҰма لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ->таүҰ иманнҰқ нізӘк сҰрларҰн тҚсӘндӘрӘп жатңан кезӘмдею(МенӘ бӘр ауҰр ңҰлмҰс ҚстӘнде &стап алүандай)>жанҰма жетӘп келдӘ. ұңҰласпен тү&ламаотҰрүан ілгӘ бейшаранҰ аңиңаттан маң&рҰм ңалдҰрдҰ. МенӘқ де ашуҰма тидӘ. Б&л жерде басңа кӘсӘлер
— 82 —

де бар едӘ. ЮлгӘ ңҰзметкер оларүа мін бермейтӘн. КейӘн, сол адамдар ауҰлдаүҰ ңоүамдҰң +мӘрдӘ улайтҰн ідепсӘз ірекеттер жасаүан кезде, соларүан Қлкет к+рсетӘп, ңадӘрлей бастадҰ. ЖҚз ңҰлмҰс жасап, зҰнданда жатңан бӘр адамнҰқ, +зӘн ңарауҰлдап жҚрген сардармен де, сарбазбен де с+йлесе алатҰнҰ белгӘлӘ. Ал, менӘ ңарауҰлдап жҚрген &лттҰң ҚкӘметтӘқ екӘ мақҰздҰ адамҰ, бастҰң та&зүҰншеткер де бӘр жҰлдан берӘ б+лмемнӘқ алдҰнан ңанша рет +тсе де, менӘмен с+йлескен де жоң, хал-жаүдайҰмдҰ да с&раүан жоң. БастапңҰ кезде, менӘ жек к+ргендӘктерӘнен жоламай жҚр екен үой деп ойладҰм. КейӘн тҚсӘнӘктӘ болүалерӘн бос Қрейден екен. Мен олардҰ ж&тҰп ңоÇтҰндай ңашадҰ. МӘне, ҮҰзметкерлерӘ мен шенеунӘктерӘ осҰндай адамдардан т&ратҰн ҚкӘметтӘ ҚкӘмет деп, арңа сҚйеп, +тӘнӘш жасау аңҰлүа сҰймайдҰ. Босңа ңор болу.

Б& аÇүҰ Саид болүанда Антере сиÇңтҰ:

مَاءُ الْحَيَاةِ بِذِلَّةٍ كَجَهَنَّمَ ٭ وَ جَهَنَّمُ بِالْعِزِّ فَخْرُ مَنْزِل۪ى

дер едӘ.

Б&рҰқүҰ Саид жоң. БҚгӘнгӘ Саид іҒӘмдердиÇмен с+йлесудӘ маүҰнасҰз деп бӘледӘ. ДҚниелерӘ бастарҰн жалмасҰн. Не Әстесе, сонҰ ӘстесӘн. Олармен лҰ Сотта соттасамҰз деп, Қндемей-аңм&үжиз.

ЯтӘнӘш жазбауҰмнҰқ сегӘзӘншӘ себебӘ: "Шариүатңа ңайшҰ махаббаттҰқ нітижесӘ мейӘрӘмсӘз жек к+ру">ңаүидасҰ бойҰнша іҒли дҚниÇнҰқ лайҰң еместӘгӘне ңаүҰп жҚ соларүа к+қӘл б&рүанҰм ҚшӘн ЮдӘл, ИліҒи таүдҰр іҒли дҚниÇнҰқ залҰм ңолҰмен менӘ азапңа салуда. Мен де, б&л азапңа лайҰңпҰн деп ҚнӘмдӘ шҰүармай отҰрмҰн. ЯйткенӘт екенежҚзӘлӘк соүҰста ерӘктӘлер полкҰнҰқ командирӘ болҰп екӘ жҰл соүҰстҰм. Жаумен арпалҰстҰм. ЮскердӘқ бас ңолбасшҰсҰ Юнуар пашанҰқ маңтауҰна ие болүан шікӘрттерӘмдӘ, достарҰмдҰ пида ңҰлдҰм. ЖараланҰп т&тңҰнүа тҚстӘм. Т&тңҰннан ораманнен кейӘн, аүҰлшҰндардҰқ Стамбулүа басңҰншҰлҰүҰ кезӘнде басҰмдҰ ңатерге тӘгӘп,"АлтҰ ңадам">секӘлдӘ еқбектерӘммен аүҰлшҰндардҰқ басҰнан &рдҰм. МенӘ мҰна азапңа салҰп, منين оепсӘз т&тңҰнүа алүандарүа к+мектестӘм. Б&лар да сол к+мектӘқ жазасҰн осҰлай беруде. ш жҰл Ресейде т&тңҰнда жҚрӘп, шеккен бейнет пен азаптҰ б&л жерде мҰна достарҰм маүан Қш анҰқ жортңҰздҰ. Ал, орҰстар маүан кҚрдтердӘқ ерӘктӘ ңолбасшҰсҰ, казактар мен т&тңҰндардҰ бауҰздаүан ңатҰгез адам деп ңараса да, дірӘстерӘме тҰйҰм салмадҰ.
— 83 —

Т&тңҰндаүҰ тоңсан офицердӘқ к+пшӘлӘгӘнен кезд беретӘн едӘм. БӘр рет орҰс офицерӘ келӘп тҰқдадҰ. ТҚрӘкше бӘлмегендӘктен саÇси дірӘс деп ойлап, бӘр рет тҰйҰм салдҰ. КейӘн, ңайта р&ңсат бердӘ. Сол кандӘгӘнҰқ бӘр б+лмесӘн мешӘт жасадҰң. Мен имам болдҰм. ЕшкӘм килӘккен жоң. АраласҰп, хабарласуүа тҰйҰм салүан жоң.

Ал, мҰна достарҰм +здерӘнше отандастарҰм жіне дӘндңайта м, олардҰқ иманҰн ң&тңаруүа тҰрҰсҰп жҚргенӘм. Б&л адамдар, ешңандай себепсӘз, менӘқ саÇсаттан да, дҚниеден де байланҰсҰмдҰ ҚзгенӘмдӘ бӘле т&ра, Қш жҰл емес, алтҰ жҰл бойҰ т&тңҰнда &стап ңинауда. ҮарҰм-ңатҰнастан тҰйҰп тастадҰ. Ү&жатҰм бар екеншара срамай, дірӘс беруге, тӘптӘ б+лмемде жеке дірӘс +ткӘзуге, хабарласуүа тҰйҰм салдҰ. ТӘптӘ, ң&жатҰм бола т&ра +зӘм ж+ндеп, имамдҰң еткен мешӘтӘме де барүҰзбай отҰр. ҮазӘр үан адӘ жамаүат сауабҰнан маң&рҰм ңалдҰру ҚшӘн Қш адамүа даю(т&раңтҰ жамаүат жіне аңҰреттӘк бауҰрларҰм)>имамдҰң етуӘмдӘ ңабҰлдамай отҰр. Сондай-аң, мен ңаламасам да,үантай маүан жаңсҰ десе, баңҰлаушҰ ңҰзметкер ңҰзүанҰштан булҰүадҰ. БеделӘқдӘ тҚсӘрем деп, бейбастаң шаралар ңолданадҰ. БастҰңтарүа жаүҰну ҚшӘн менӘқ мазамдҰ аладуллаҒте, осҰндай жаүдайдаүҰ бӘр адам АллаҒтан басңа кӘмге бас &радҰ, кӘмге жҚгӘнедӘ. ҮазҰнҰқ +зӘ айҰптаушҰ болса, ілбетте оүан шаүҰм айтҰлмайдҰ. Кел, сен айт. Б&л жаүдайүа не длуллаҒ Сен не десеқ о де, менӘқ айтарҰм б&л «достардҰқ» ӘшӘнде к+п м&напҰңтар бар. М&напҰң кіпӘрден де жаман. СондҰңтан б&лар кіпӘр орҰстҰқ ӘстемегенӘн Әстеп отҰр.

Юй, бейбаңтар! Мен сендерге не ӘстедсӘздӘке не Әстеп жҚрмӘн. ИмандарҰқдҰ ң&тңаруүа жіне міқгӘ баңҰтңа жетулерӘқе ңҰзмет етӘп жҚрмӘн. Демек, ңҰзметӘм таза АллаҒ ҚшӘн болмаүанҰ үой, керӘ ісер беруде. Сендер жауап ретӘнде мҚмкӘндӘк тапсақдар болдҰ, менӘ ренжӘтуге тҰрҰсасҰқда ДемекСендермен МаҒкеме-и Кубрада кездесемӘз.

حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَك۪يلُ ٭ نِعْمَ الْمَوْلٰى وَنِعْمَ النَّص۪يرُ

деймӘн.

اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рси
— 84 —

ОН ЖЕТӨНШӨ МЕКТУБ

(ЖиҰрма бесӘншӘ леманҰқ ңосберӘлг)
(БАЛАСұ ҮАЙТұС БОЛҺАНДАРҺА КЯҢӨЛ АЙТУ)
بِاسْمِهِ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪

Ү&рметтӘ аңҰреттӘк бауҰрҰм Хафиз Халид ЮпендӘ!

بِسْمِ اللّٰهِ الَ الذمٰنِ الرَّح۪يمِ
وَبَشِّرِ الصَّابِر۪ينَ ٭ اَلَّذ۪ينَ اِذَا اَصَابَتْهُمْ مُص۪يبَةٌ قَالُوا اِنَّا لِلّٰهِ وَاِنَّا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ

БауҰрҰм! БалақнҰқ ңайтҰс болүанҰн естӘп ңҰнжҰлдҰм.

Дегенмен, اَلْңайта لِلّٰهِ ңазаүа Çүни, болүан нірселерге риза, жазмҰшңа к+ну дӘн ИсламнҰқ бӘр белгӘсӘ үой. Хаң таүала сӘздерге сабҰр берсӘн. Марң&мдҰ да аңҰретте сӘздереп ңалаүатшҰ етсӘн. СӘзге, жіне сӘз секӘлдӘ таңуа мҚминдерге зор сҚйӘншӘ жіне наүҰз ж&банҰш беретӘн"Бес т&жҰрҰмдҰ">баÇндап берейӘн.
БӘрӘншӘ Т&жҰрҰм:>Ү&ран Хакз бӘрӘ: وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ аÇтҰнҰқ сҰрҰ мен мазм&нҰ бҰлай: МҚминдердӘқ білиүат жасҰна жетпей ңайтҰс болүан балаларҰ жіннатта міқгӘ, сҚйкӘмдӘ Жіннітңа лайҰң бӘр тҚрде бала болҰп ңалатҰнҰн... жіне Жіннатңа кӘрген ата-аналарҰнҰқ ң&шаүҰнда мӘр осҰуанҰш сҰйлайтҰнҰн... жіне ол жаңта сіби сҚŞ, баланҰ еркелету сиÇңтҰ еқ ідемӘ зауҰң-ліззаттҰ іке-шешесӘне ңол жеткӘзуге негӘз болатҰнҰн. жіне Жіннатта рахаттандҰратҰн барлҰң нірсе табҰлатҰнҰн... сондай-аң,"жіннат &рпаң к+бейтетӘн жер бо. ОнҰқдҰңтан, сіби сҚŞ мен еркелету онда болмайдҰ">дегендердӘқ ҚкӘмдерӘнӘқ аңиңатңа ңайшҰ екенӘн... мҰна дҚниеде
— 85 —
бӘрнеше жҰл үана ңуанҰш пен м&қ аралас сіби сҚŞ мен еркелетудӘқ орнҰна, осӘнетӘа м&қсҰз тҚрде миллиондаүан жҰлдар бойҰ міқгӘ баңи сіби сҚŞ, онҰ еркелету имандҰлар ҚшӘн баңҰттҰқ еқ Қлкен ңайнарҰ болатҰнҰн ңасиеттӘ аÇт وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ с+йлемӘ арңҰлҰ ишара етӘп, сҚйӘншӘлеуде.
ЕкӘншӘ Т&жҰрҰм:>БаÇүҰ да бӘр адам зҰндلْمُطْатадҰ. СҚйӘктӘ баласҰ да онҰқ жанҰна жӘберӘлӘптӘ. Ол бейшара т&тңҰн, +з ңайүҰсҰмен ңатар, ендӘ баласҰнҰқ ңамҰн ойлап кҚйзелӘске тҚседӘ. БӘзӘнде мейӘрбан патша оүан бӘр адам жӘберӘп бҰлай деп б&йҰрҰптҰ:"Б&л бала сенӘқ перзентӘқ екенӘ даусҰз. БӘраң, бала менӘқ де халңҰм емес пе? ОнҰ мен аламҰн. Сарайда жаңсҰлап ңараймҰн...">ЮлгӘ адаҰп, ж&п-сҰңтап:"МенӘқ жалүҰз ж&банҰшҰм, бере алмаймҰн!..">дейдӘ. Оүан жанҰндаүҰ жолдастарҰ бҰлай деп аңҰл айтадҰ: "СенӘқ б&лай ңайүҰруҰқ ж+нсӘз. Егер сен балақа шҰн жанҰқ ашҰса, бала мҰна лас, ңоңҰрсҰүан зҰнданда жатңаншабҰ балҰ сарайүа барсҰн.

Егер сен +з ңамҰқ ҚшӘн уайҰмдап т&рсақ, онда балақ осҰнда ңалса, уаңҰтша к+қӘлӘқ тҰнҰш болуҰ мҚмкӘн, бӘраң бала к+п ңиҰндҰң шегеӘ. Демер сарайүа кетсе, саүан мҰқ пайдасҰ тиедӘ. ЯйткенӘ патшанҰқ да мейӘрӘмӘн оÇтҰп, саүан шапаүатшҰ боладҰ. Патша онҰ сенӘмен кездестӘргӘсӘ келедӘ. Юлбетте, кездесу ҚшӘн онҰ зҰнданүа жӘбермейдӘ. Үайта сенӘ зҰнданнан шҰүарҰп, сасекӘлдалдҰрадҰ, балақмен кездестӘредӘ. М&нҰқ шартҰ, Патшаүа сенӘп, б&йрҰүҰн орҰндау..."

АÇулҰ бауҰрҰм, осҰ тімсӘлдӘ ҚлгӘ етӘп, +зӘқ сиÇңтҰ мҚминдердӘқ балаларемнӘқ лҰң болүанда бҰлай ойлауҰ керек: Б&л бала бейкҚні. ОнҰқ ЖаратушҰ иесӘ Рахим ірӘ Кірим. МенӘқ кемшӘн тірбием мен мейӘрӘмӘмнӘқ орнҰна, онҰ +те кімӘл мҰқ адна б+ледӘ. ДҚниенӘқ ңайүҰлҰ, білелӘ, машаңаттҰ зҰнданҰнан шҰүарҰп, Жіннат-Қл ФирдаусҰна жӘбердӘ. Балам ңандай баңҰттҰ! Б&л дҚниеде ңалса, кӘм бӘледӘ ңалай боларҰн. СондҰңтан онҰ уайҰмдамаймҰн, баңҰттҰ деп бӘлемӘн. ЯзӘме тигӘзер пайдасң бораап та уайҰмдамаймҰн, +кӘнбеймӘн. ЯйткенӘ, б&л +мӘрде ңалса, ңайүҰсҰ мен ңиҰншҰлҰүҰ аралас он жҰлдҰң бала сҚŞ ңҰзҰүҰн сҰйлар едӘ. Егер ңайҰрлҰ бала болса, дҚниелӘк Әстерде маүан к+мегӘ тиер едӘ. ҮайтҰс болҰп кетуӘ арңҰлҰ міқгӘئِمًا ннатта он миллион жҰл маүан бала болҰп, бала сҚŞ баңҰтҰна дінекер, міқгӘ баңҰтңа ңол жеткӘзуӘм ҚшӘн маүан
— 86 —

шапаүатшҰ боладҰ. Юлбетте, ілбетте ПайдасҰ тиӘп, тимеуӘ неүайбҰл ңоспаа нірсенӘ жоүалтҰп, кейӘнӘрек мҰқ пайдасҰ тиерӘ анҰң нірсеге ңол жеткӘзген жан, ірине ңаттҰ +кӘнӘп, ңайүҰүа салҰнбайдҰ.

шӘншӘ Т&жҰрҰм: АрамҰздан кеткен ол бала, бҚкӘл болмҰсҰмен Рахим А еттӘ.қ жаратңан пендесӘ, ң&лҰ жіне СонҰқ +нерӘ, ал ата-ана онҰқ аз уаңҰтңҰ жолдасҰ едӘ.... Ата-анасҰнҰқ ңарауҰна уаңҰтша берген-дӘ. Ата-анасҰнҰқ сол ңҰзметӘ ҚшӘн уаңҰтша бӘр аңҰ ретӘнде ліззатҰ мол, еиелер ен жанашҰрлҰң берӘлген-дӘ. ЕндӘ, мҰқнан тоүҰз жҚз тоңсан тоүҰз ҚлестӘқ иесӘ болүан Халиң-Ұ Рахим, рахҰмҰ мен хикметӘнӘқ талабҰ бойҰнша ол баланҰ сенӘқ ңолҰқнан алса, ңҰзметӘқдӘ тоңтатса, сҰрттай үана бӘр Қлескер бола т&ра, шҰнайҰ, мҰқ СПЕ

есӘнӘқ ҚстӘнен шаүҰмданүандай болҰп баланҰ жоңтау, зар еқӘреу имандҰ жанүа жараспас, расҰнда ол дӘнсӘздердӘқ ӘсӘ.

Т+ртӘншӘ Т&жҰрҰм: Егер дҚние міқгӘлӘк болҰп, адам да осҰнда міқгӘ т&рар болса, айрҰлҰсу міқгӘ болҰп еш к+Әп, бӘн болсаң, онда ңайүҰрҰп м&қаŞдҰқ жіне ҚмӘтсӘз +кӘнудӘқ бӘр мінӘ болар едӘ. БӘраң, дҚние бӘр мейманхана үой, ендеше +лген бала ңайда кеткен болса, сӘз де, бӘз де сонда барамҰесӘне м деген нірсе оүан үана тін емес, бірӘне ортаң бӘр жол. Б&л айрҰлҰсу да міқгӘлӘк емес, ӘлгерӘде, Бірзахта да, Жіннатта да кездесемӘз. اَلْ, &лҰл لِلّٰهِ деу керек. "ЯзӘ бердӘ, ЯзӘ алдҰ",

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى كُلِّ حَالٍ

деп сабҰрмен шҚкӘр ету керек.

БесӘншӘ Т&жҰрҰм: ИліҒи рахҰмнҰқ еқ жаүҰмдҰ, еқ ісем, жанүа жайлҰ к+рӘнӘстерӘнӘқ бӘрӘ болүан мейӘрӘм - н&рлҰ бӘр Êликсир, +те к кӘшӘ ірӘ. ҺашҰңтҰңтан да +ткӘр. Хаң таүалаүа тез &ласуүа дінекер боладҰ. ДҚниеуи үашҰңтҰң, +те к+п ңиҰндҰңтар арңҰлҰ үана АллаҒңа деген үашҰңтҰңңа айналадҰ, Хаң ТаүаланҰ таба аладҰ. Ал меңңа ңа еш ңиҰндҰңсҰз, таза ірӘ ңҰсңа жолмен жҚректӘ Хаң Таүалаүа байлайдҰ. Юке де, шеше де перзентӘн бҚкӘл дҚниеден артҰң к+редӘ. Егер олар имандҰ, наүҰз мҚмин жандар болса, перзентӘнен айҰрҰлүан кезде, дҚниеден терӘс айналҰп, МҚн алу, аңиңидӘ табадҰ.

Демек дҚние піни, ендеше оүан жҚрекпен байланҰп, к+қӘл б+леуге т&рмайдҰ - дейдӘ. ПерзентӘ ңайда кеткен болса, сол жаңңа к+қӘлӘ ауадҰ, +те керемет рухани кҚй кешедӘ.

— 87 —

ҺапҰл - дӘнсӘздер болса, осҰ бес аңиңаттаүҰ сҚйӘнлмастамаңр&м ңалүандар. ОлардҰқ халӘ ңандай ңайүҰлҰ екендӘгӘн мҰна мҰсалмен салҰстҰрҰп к+рӘқӘз: Егде жастаүҰ бӘр ійел, +те жаңсҰ к+ретӘн жалүҰз баласҰ +лӘм аузҰнда жатңанда, б&л дҚние, ПайүгӘ ңалатҰндай, +лӘмдӘ жоң болу, міқгӘге айҰрҰлҰсу деп бӘлгендӘктен мамҰңтай ж&мсаң т+сегӘнӘқ орнҰна ңабӘрдӘқ суҰң топҰраүҰн ойлап, үапҰлдҰңтҰқ кесӘрӘнен Юрхам-урБ&нҰқ иннӘқ ЖіннатҰн, шексӘз раңҰмҰн ойламай, ңаншалҰңтҰ ҚмӘтсӘз ңайүҰ мен м&қүа бататҰнҰн ойлақҰз! БӘраң, екӘ жиҒаннҰқ баңҰтҰна ңол жеткӘзуге дінекер болүан Иман мен Ислам дӘнӘ, мҚминнӘқ к+қӘлӘне ҚмӘт отҰн жаүадҰ: "МҰна +лӘм аузҰнда жатңан бабаласҰХалиң-Ұ РахимӘ, онҰ мҰна піни дҚниеден шҰүарҰп, ЖіннатҰна ікетедӘ. Саүан ірӘ шапаүатшҰ, ірӘ міқгӘлӘк бӘрге болатҰн бала етедӘ.

Б&л айрҰлҰсу уаңҰтша, уайҰмдама:

اَلْحُكْمُ لِلّкенӘн اِنَّا لِلّٰهِ وَاِنَّا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ

деп сабҰр ет!" - дейдӘ.

اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рси
— 88 —

ОН СЕГӨЗӨНШӨ МЕКТУБ

بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِатҰнҰнه۪
(Б Л ХАТ Ш МАҢұЗДұ МЮСЕЛЕДЕН Т РАДұ)

БӨРӨНШӨ МАҢұЗДұ МЮСЕЛЕ: "ФутухатҰ МеккенӘқ" авторҰ Мухиддин Араби (к.с.) жіне «КімӘл адам» деп атал м&нҰқтаңтҰ кӘтаптҰқ авторҰ Сеид Абдулкерим (к.с.) сҰндҰ ійгӘлӘ іулиелер, жер шарҰнҰқ жетӘ ңабатҰ жайлҰ жіне Үап тауҰнҰқ арүҰ жаүҰндаүҰ аппаң жер туралҰ жіне «Футухатта» Мешмешие деген үажайҰптанмен, ÇозүайдҰ, «к+рдӘк» дейдӘ. Б&лардҰқ айтңандарҰ рас па? Рас дейтӘндей жер бетӘнде м&ндай жерлер жоң ңой. Сондай-аң, географиÇ үҰлҰмҰ да олардҰқ с+.>ЮҒли жоңңа шҰүарадҰ. Егер +тӘрӘк болса, б&лар ңалай іулие болмаң? Аңиңатңа, шҰндҰңңа жанаспайтҰн нірсенӘ айтушҰлар ңалай іҒли аңиңат бола аладҰ?

Жауап:>ОлардҰқ тура жолдаүҰ аңиңатшҰл іулАйнадажіне жасҰрҰн сҰрлардҰ к+ре алушҰлар екенӘ рас. К+ргендерӘ рас, бӘраң үаиби нірселердӘ к+ргенӘмен, ол кезде олардҰ толҰң тҚсӘнӘп кете амҰна бжаүдайда болмайдҰ. ТҚс сиÇңтҰ болҰп к+рӘнедӘ жіне олардҰ тҚсӘндӘрген кезде наңтҰ т&жҰрҰм жасауүа болмайдҰ. СондҰңтан, аздап ңателеседӘ. ТҚс к+рӘан денан адам +з тҚсӘн жори алмайтҰнҰ секӘлдӘ, ондай іҒли кішф жіне іҒли шуҒуд жандар сондай халде отҰрҰп, к+ргендерӘн +здерӘ тҚсӘндӘруӘне болмайдҰ. ОлардҰ тҚсӘндӘрелуүа рсфиÇ деп аталатҰн пайүамбарлардҰқ ӘзбасарларҰ, аңиңат үалҰмдарҰ. ЮлгӘндей үайҰптҰ к+ре алатҰн іҒли шуҒуд та АсфиÇ дірежесӘне к+терӘлген кезде, КӘтап пен СҚннеттӘқ ж+н сӘлтеуӘнӘқ арңасҰнда +з ңателӘктерӘн ақүарадҰ, тҚзете:>وَحْзеткен де.

Б&л аңиңаттҰ тҚсӘндӘретӘн мҰна бӘр мҰсали іқгӘменӘ тҰқда: БаÇүҰда іҒли ңалбю(аңиңаттардҰ жҚрекпен сезушӘ)>екӘ шопан болҰптҰ. БӘр кҚнӘ +здерӘ аүаш тостаңңа сҚттӘ сауҰп алҰп, ҚстӘне

— 89 —

сҰбҰзүҰларҰн к+лденеқ ңой отҰр.а кетӘптӘ. БӘреуӘ "&йңҰм келдӘ" дейдӘ де, &йҰңтап кетедӘ. ЕкӘншӘсӘ, жолдасҰн баңҰлап отҰрадҰ. Үараса, шҰбҰн сиÇңтҰ бӘр нірсе ілгӘнӘқ м&рнҰнан шҰүҰп, сҚт ң&йүан тостШӨНШӨ ҚстӘнен +тӘп, ҚстӘндегӘ сҰбҰзүҰнҰқ бӘр басҰнан кӘрӘп, екӘншӘ басҰнан шҰүҰп кетедӘ. БӘр жантаңтҰқ тҚбӘндегӘ тесӘкке кӘрӘп кетедӘ. БӘраздан кейӘн шҰүҰп, ңайтадан сҰбҰзүҰнҰқ ӘшӘнен +тӘп келӘп, &йңҰдаүҰ кӘсӘнӘқ м&рнҰна кӘрӘп кетедӘаттҰқ а оÇнҰп кетӘп, бҰлай дейдӘ: «ДостҰм, бӘр үажап тҚс к+рдӘм", оÇу досҰ да "АллаҒ ңайҰрҰн берсӘн, не к+рдӘқ» дейдӘ. «СҚттен теқӘз к+рдӘм, ҚстӘнде бӘр ңҰзҰң к+пӘр бар. К+пӘрдӘқ айналасҰ жабҰң, терезелерӘ бар. Мен сол к+пӘрдАллаҒтп барҰп, ңалҰқ емен орманҰн к+рдӘм, бірӘнӘқ басҰ сҚйрӘк екен. СолардҰқ астҰнда бӘр ҚқгӘрге тап болдҰм. ӨшӘ толҰ алтҰн, ңазҰна екен. Б&дҰ оңируҰ не?» дейдӘ.

ОÇу отҰрүан досҰ да бҰлай дедӘ: ТҚсӘқде к+рген сҚт теқӘзӘ мҰна аүаш тостаң. ЮлгӘ к+пӘрӘқ мҰна сҰбҰзүҰ. БастарҰ сҚйрӘк еменӘқ мҰна жантаң. қгӘрӘқ мҰна кӘшкене тесдҰ. Ке ендӘ кҚрек ікел саүан ңазҰнанҰ к+рсетейӘн дейдӘ. КҚрек ікелӘп ңазадҰ да, екеуӘн де дҚниеде діулеттӘ ететӘн алтҰн тауҰп аладҰ.

МӘне, &йҰңтаүан адамнҰқ к+ргендерӘ аңиңат, д&рҰс к+рген. БӘраң тҚсӘнде ойланҰп, аңиңаттҰ ажҰОүан ңлмаүандҰңтан тҚсӘндӘрӘп беруге де хаңҰ жоң. МатериалҰң ілем мен рухани ілемдӘ ажҰрата алмаүандҰңтан айтңандарҰ бӘршама ңате. ШҰнҰнда да сҚттен теқӘз к+рдӘберӘнеӘ. БӘраң, оÇу адам мҰсал ілемӘ мен материÇлҰң ілемдӘ ажҰрата алатҰндҰңтан жоруүа хаңҰ бар. К+ргенӘқ рас, бӘраң шҰн теқӘз емес, шҰндҰүҰнда мҰна тостаңтаүҰ сҚт сенӘқ к+зӘсоүатҰӘз болҰп к+рӘндӘ. СҰбҰзүҰ да к+пӘр болҰп к+рӘндӘ - дейдӘ... ТаүҰсҰн таүҰ.

Демек материÇлҰң ілем мен рухани ілемдӘ бӘр-бӘрӘнен ажҰрата бӘлу керек. АраластҰрҰп алса, ңателелүан оМҰсалҰ: СенӘқ тар бӘр б+лмеқ бар делӘк. БӘраң онҰқ т+рт жаүҰ да айнамен ңапталүан. Сен ӘшӘне кӘрген кезде, ол жер Қлкен алақ сиÇңтҰ болҰп к+рӘнедӘ. Егер, мен б+лмемдӘ Қлкен алақ сиÇңтҰ етӘп к+рӘп т&рмҰн десеқ, д&рҰс айтасҰқ. Ал, б+лмем ҚлңтанҰпақ сиÇңтҰ кеқ десеқ, ңателесесӘқ. ЯйткенӘ, мҰсали ілемдӘ шҰн ілеммен шатастҰрҰп аласҰқ.

СонҰмен жер шарҰнҰқ жетӘ ңабат екендӘгӘне ңатҰстҰ аттҰқ ЮҒли КішфтӘқ КӘтап пен СҚннеттӘқ таразҰсҰнан +ткӘзбей айтңан

— 90 —

суреттеулерӘ, тек ңана, географиÇ үҰлҰмҰ ңарастҰратҰн материÇлҰң жаүдайдан т&рмайдҰ. МҰсалҰ, олар «ЖердінӘсӘ ңабатҰ жҰндар мен ифриттердӘкӘ, кеқдӘгӘ мҰқдаүан жҰлдҰң» - дейдӘ. Ал, бӘр-екӘ жҰлда айналҰп шҰүуүа болатҰн Жер шарҰна ондай үажайҰп жерлер сҰймайдҰ. БӘраң, Жер шарҰн маүҰна ілемӘ мен мҰсал ілемӘндегӘ жіне берзах ілемӘ мен рухтар ілемӘндееген еаүайдҰқ дінӘ деп ойласаң, сол діннен +нӘп шҰңңан мисали аүаш, ілгӘ дінмен салҰстҰрүанда зіулӘм ңараүайдай боладҰ. СондҰңтан кейбӘр іҒли шуҒуд іулиелер, рухани самүау кезӘнде, мҰсал ілемӘнде н сілерҰнҰқ кейбӘр ңабаттарҰн +те Қлкен, мҰқдаүан жҰлдҰң жол жҚретӘндей етӘп к+редӘ. К+ргендерӘ шҰндҰң БӘраң мҰсал ілемӘнӘқ к+рӘнӘсӘ материÇлҰң ілемге &ңсайтҰндҰңтан екӘ ілеҚресӘнрӘктӘрӘп к+редӘ. Солай тҚсӘнедӘ. Яз-+здерӘне келгеннен кейӘн к+ргендерӘн сол ңалпҰнда жазүан кезде, +лшемсӘз боп шҰүадҰ. Басңалар онҰ шҰндҰңңа жанӘ екенҰ деп санайдҰ. Үалайша кӘшкене бӘр айнаүа Қлкен сарай мен баңшанҰқ сҰйҰп кетедӘ. Солай-да, материÇлҰң ілемнӘқ бӘр жҰлдҰң алақҰ, мисали болмҰстар мен маүҰналҰң ап:>Б&тардҰқ мҰқдаүан жҰлдҰң кеқӘстӘгӘн ңамтидҰ.

СОҢұ:>Б&л міселеден тҚсӘнӘктӘ болүанҰндай, к+збен к+рудӘқ дірежесӘ, үайҰпңа иман келтӘрудӘқ дірежесӘнен к+п т+мен. çүни, тек ңана к+ргендерӘнқ к+рӘнетӘн кейбӘр іулиелердӘқ толҰң тҚсӘнӘксӘз кішфтерӘ, ПайүамбарлҰң м&рагерлӘктӘқ иелерӘ болүан АсфиÇлар мен АңиңатшҰлдардҰқ Ү&ранүа жіне Уаңиүа байحُكْمُҰ, сондай-аң, үаиби болүанҰмен саф, толҰң тҚсӘнӘктӘ Иман аңиңаттарҰна байланҰстҰ д&рҰс ҚкӘмдерӘне жете алмайдҰ. Демек, бҚкӘл кішфтердӘқ, ір тҚрлӘ халдерге кӘрӘп, үайҰптҰ к+рудӘқ, ліззат алпҰ, +таразҰсҰ - КӘтап пен СҚннет. ЯлшемдерӘ - КӘтап пен СҚннеттӘқ ңасиеттӘ шарттарҰ мен аңиңатшҰл АсфиÇнҰқ наңтҰ ңаүидаларҰ.

ЕКӨНШӨ МАҢұЗДұ МЮСЕЛЕ: С&раң. Вахдет-ул Вужуд міселесӘн, к+п кӘсӘлер еқ жоүарана т&еже деп ңарайдҰ. Ал, іулиелӘктӘқ еқ жоүарүҰ дірежесӘне шҰңңан жандар Т+рт Халифа бастаүан Сахабалар жіне Бес Юл-Аба бастаүан ЮҒли Бійт ИмамдарҰ жіне Т+рт мізҒаб имамдарҰ, муджтехидтер, табиүиндер вахдет-ул вужуд жолҰн &с санауан. Сонда олардан кейӘн шҰңңандар олардан да ӘлгерӘ кеткен бе? ОлардӘкӘнен де кемел жол тапңан ба?

— 91 —

ЖауабҰ: Жоң. МҚлдем олай емес. КҚндей жарңҰн ПайүамбарҰмҰзүа еқ жаңҰн ж&лдҰздар, еқ жаңҰн ӘӘ. СонларҰ болүан АсфиÇдан ешкӘм асҰп кете алмайдҰ. Еқ Қлкен жол солардӘкӘ. Ал, Вахдет-ул Вужуд &үҰмҰ, рухани ліззат алудҰқ бӘр жолҰ, рухани жаүдай, кемел бӘр міртебе емес. БӘрак+п жаҰмдҰ, зауҰңтҰ болүандҰңтан рухани самүау кезӘнде ол міртебеге к+терӘлгендердӘқ к+бӘ сол жаүдайдан шҰңңҰларҰ келмейдӘ. Сол жерде ңалҰп, еқ соқүҰ міртебе деп ойлайдҰ.

Ал, б&л жолдҰ &станушЮбу ХҚ, материÇдан жіне материÇлдҰң септӘгӘ тиер себептерден арҰлүан жан болса, транстҰң жаүдайдаүҰ к+ргендерӘ Вахдет-ул Вужудтан емес, Вахдетул Шахидтан туҰндаүан, үҰлҰми негӘзсӘз транстҰң халдегӘ Вахдет-ул Вужуд, он

шл дірежеге жеткӘзуӘ мҚмкӘн. ТӘптӘ, АллаҒтан басңа бҚкӘл жаратҰлҰстҰ жоңңа шҰүаруҰ мҚмкӘн. Ал материÇмен ңаттҰ ш&үҰлданҰп, сҰртңҰ себептерден шҰүа алмай жҚрген бӘреудӘқ Вахдет-ул Вужуд деуӘ, жаратҰлҰстар жолҰндوَانِكҒтҰ жоңңа шҰүаруүа дейӘн апарадҰ.
Иі, еқ Қлкен дақүҰл Сахабалар мен ТабиүиндердӘқ жіне АсфиÇнҰқ жолҰ حَقَٓائِقُ الْاَشْيَٓاءِ ثَابِتَةٌейӘн жмӘ солардҰқ жалпҰ ңаүидасҰ.
Сондай-аң, لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ негӘзӘ бойҰнша АллаҒ ешнірсеге &ңсамайдҰ. Ол мекеннен, б+лшектенуден пік. ЖаратҰлҰстармен байланҰсҰ - ЖаратушҰ болүандану да. Вахдет-ул ВужудшҰлар айтатҰндай, жаратҰлҰстар елес немесе ңиÇл емес. К+рӘнӘп т&рүан заттардҰқ бірӘ АллаҒтҰқ жаратңандарҰ. БарлҰң нірсе, Сол емес. БарлҰң нірсе, СонӘкӘ. ЯйткенӘ, кейӘннен пайда болүан нірсе, ҮадимнӘқ наң +, б&л а алмайдҰ. Б&л міселенӘ мҰна екӘ тімсӘлмен тҚсӘндӘремӘз.

БӘрӘншӘсӘ: Міселен бӘр патшанҰқ, ЮдӘл Сот атҰмен ж&мҰс ӘстейтӘн Зақ басңармасҰ, Сол есӘмдӘ жаңсҰлап танҰсӘр сҚрбередӘ. БӘр атҰ Халифа. ДӘн ӘстерӘ мен үҰлҰми шаруалар Сол есӘмнӘқ к+рӘнетӘн жерӘ. Бас ҮолбасшҰ деген таүҰ бӘр атҰ бар. Ол есӘмӘмен іскердӘ басңарадҰ. Юскер сол Еса.у.) к+рӘнетӘн жерӘ. Ал, бӘреу: "Ол Патша ЮдӘл Сот ңана, ЮдӘлет басңармасҰнан басңа басңармасҰ жоң" десе. Ол кезде міжбҚрлӘ тҚрде ЮдӘлет ңҰзметкерлерӘнӘқ ӘшӘнде шҰнайҰ емес, шарттҰ тҚрде сол ңҰзметтӘ де атңарҰп т&р деп ойлайк+рсетн ӘстерӘ басңармасҰндаүҰ үалҰмдардҰқ ңасиеттерӘн, ңҰзметтерӘн солар атңарүан болҰп к+рӘнетӘн ңиÇли тҚрдегӘ дӘн ӘстерӘ басңармасҰ

— 92 —
бар деп ойлау, Пайү. Сондай-аң, іскери басңармадаүҰ ңҰзметтердӘ де ілгӘ ідӘлет басңармасҰндаүҰ ңҰзметкерлер атңарҰп жҚрген болҰп к+рӘнетӘн ңиÇли, іскери басңарма бар деп ойлау керек. Солай жалүаса бередӘ. Ал м&ِعَظَمаүдайдаүҰ ПатшанҰқ, шҰнайҰ атҰ ЮдӘл Сот, шҰнайҰ басңармасҰ ЮдӘлет басңармасҰ үана. Халифа, Бас ңолбасшҰ, С&лтан сҰндҰ есӘмдерӘ шҰнайҰ емес, шарттҰ тҚрдегӘ есӘмдерӘ болҰп ңаладҰ. Ал, патшалҰге б+лінӘсӘ мен билӘктӘқ аңиңатҰ б&л есӘмдердӘқ шҰнайҰ болуҰн талап етедӘ. ШҰнайҰ есӘмдер шҰнайҰ басңармалардҰқ болуҰн ңалайдҰ жіне талап етедӘ.

МӘне, Улухиет, БилӘгңҰдҰ. ман, РҰзҰңтандҰрушҰ, ЖарҰлңаушҰ, ЖаратушҰ, Өс атңарушҰ, Жомарт, МейӘрӘмдӘ сҰндҰ к+птеген киелӘ есӘмдердӘқ шҰнайҰ тҚрде бар болуҰн талап етедӘ. ШҰнайҰ есӘмдер де шҰнайҰ айналардҰқ болуҰн талап етедӘ.

Ал Уахдет-ул УжудшҰлар لَا مَوْجُودَ اҰнда оهُوَ деп, заттардҰқ аңиңат болмҰсҰн ңиÇли дірежеге тҚсӘредӘ. ЖаратушҰ ХаңтҰқ Уажиб-ул Ужуд жіне Міужуд, Уахид, Ахад есӘмдерӘнӘқ шҰнайҰсулуллӘстерӘ мен шеқберлерӘ бар. Б&л есӘмдердӘқ айналарҰ, шеқберлерӘ шҰнайҰ емес, ңиÇли ірӘ жоңңа тін болса да, оларүа зиÇн келмейдӘ. Үайта натҚрлӘюлмҰстҰқ айнасҰнда реқ болмаса, одан сайҰн таза ірӘ жарҰүҰраң боладҰ.

БӘраң, Рахман, РизҰңтандҰрушҰ, ҮаҒарлҰ, МіжбҚрлеушӘ, ЖаратушҰ сҰндҰ есӘмдердӘқ к+рӘнӘстерӘ шҰнайҰ емес, шарттҰ тҚрде болҰп ңаладҰ. Ал расҰнда, ол е м&үжи де «Міужуд» есӘмӘ секӘлдӘ шҰнайҰ есӘмдер. БӘр нірсеге тіуелдӘ к+леқке емес..

МӘне, Сахабалар мен МужтаҒид АсфиÇлар жіне ЮҒли Бійт ИмамдарҰне оүаائِقُ الْاَشْيَٓاءِ ثَابِتَةٌ дейдӘ, Çүни ЖаратушҰ ХаңтҰқ бҚкӘл есӘмдерӘмен ңоса шҰнайҰ тҚрде к+рӘнӘстерӘ бар. БҚкӘл нірселердӘқ АллаҒтҰқ жаратуҰ арңҰлҰ кейӘннен пайда болүан болмҰстарҰ бар. Ол болмҰстар Уажибул-УжудтҰқ болмҰсҰмен ӘрӘншӘҰрүанда +те ілсӘз ірӘ т&раңсҰз к+леқкелер үана, бӘраң ңиÇл емес, елес емес. ЖаратушҰ Хаң, ЖаратушҰ есӘмӘмен болмҰс бередӘ жіне сол болмҰстҰқ бар болҰп т&руҰн ңамтамасҰз етедӘ.

ЕкӘншӘ тімсӘл: Міселен, мҰна б+лменӘқ т+рт ңабҰрүасҰнда т+рт ҚлкӘнӘ тҚа болса, онда ірбӘр айнанҰқ ӘшӘнде осҰ б+лменӘқ ңалүан Қш айнасҰмен ңоса алүандаүҰ бейнесӘ т&радҰ. БӘраң, ірбӘр

— 93 —

айнанҰқ к+лемӘ ңанша болса, сонша зат сҰÇдҰ, тҚсӘ ңанд істе са, солай етӘп к+рсетедӘ. ЮрбӘр айна +зӘнӘқ пӘшӘнӘне жіне тҚсӘне ңара, нірселердӘ +зӘнде ңамтидҰ, ӘшӘне аладҰ. ЯзӘндӘк бӘр мисали б+лмеге айналадҰ.

ЕндӘ, екӘ адам осҰ зде, ае кӘрсе, олардҰқ бӘреуӘ бӘр үана айнаүа ңарап: "БарлҰң нірсе осҰ айнанҰқ ӘшӘнде" дейдӘ. Язге айналар туралҰ жіне сол айналардҰқ ӘшӘндегӘ суреттер жайлҰүамбарен кезӘнде, естӘгендерӘн сол +зӘ к+рӘп т&рүан жалүҰз айнанҰқ бӘр б&рҰшҰндаүҰ к+леқке, шҰнайҰ бейнелерӘ кӘшӘрейген, +згерӘске &шҰраүан нірселер деп бӘледӘ. «Мен осҰлай к+рӘп т&рмҰн, демек б&л шҰндҰң» - дейдӘ. ЕкӘншӘ адам оүан: «Иі, сен солай кетӘн. &рсҰқ, к+ргенӘқ рас. БӘраң, аңиңат олай емес. Сен м&ңиÇт ңараүан айна секӘлдӘ басңа да айналар бар, олар сен к+ргендей кӘшкене үана, елестӘқ елестерӘ емес» дейдӘ.

МӘне, ИліҒи есӘмдердӘқ ірңайсҰсҰ б+лек-б+лек, бӘр-бӘретӘ жоталап етедӘ. Міселен, Рахман, РизҰңтандҰрушҰ деген есӘмдер шҰнайҰ болүандҰңтан, +здерӘне лайҰң, ризҰңңа жіне мейӘрӘмге м&ңтаж болмҰстардҰ талап етедӘ. Рахман есӘмӘ шҰнайҰ дӘмен А ризҰңңа м&ңтаж, шҰнайҰ рух иелерӘн талап етсе, Рахим де сондай, шҰнайҰ бӘр ЖаннаттҰ талап етедӘ. Егер, тек Міужуд жіне Уажиб-ул Ужуд, Уахид-Ә Ахад есӘмдерӘ шҰнайҰ деп ңаралҰп, ңалүан есӘмдер солардҰқ ӘшӘндегӘ к+леқке Ұң, ж&Ә ңаралса, ол есӘмдерге ідӘлетсӘздӘк жасаладҰ.

СонҰмен, осҰ сҰрүа байланҰстҰ: лҰ ДақүҰл дегенӘмӘз, ілбетте лҰ ЮулиелӘкке жеткен Сахабалар мен АсфиÇлардҰқ жіне ТабиүиннӘқ, ЮҒли Бійт Имамдар мен МужаттҰқ ИмамдардҰқ жолҰ. Олар Ү&раннҰқ бӘрӘншӘ дірежелӘ шікӘрттерӘ.

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪Ұн ойлبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ اِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً اِنَّكَ اَنْتَ الْوَهَّابُ
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلٰى مَنْ اَرْسَلْتтап, рحْمَةً لِلْعَالَم۪ينَ وَ عَلٰٓى اٰلِهِ وَ صَحْبِهِ اَجْمَع۪ينَ
— 94 —

ШӨНШӨ МЮСЕЛЕ. Хикмет пен аңҰл шешӘмӘн таппаүан мақҰздҰ бӘр міселе

كُلَّ يَوْمٍ هُوَ ف۪адҰ?
نٍ ٭ فَعَّالٌ لِمَا يُر۪يدُ

С&раң: ҺаламдаүҰ ңайран ңалдҰрарлҰңтай тоңтаусҰз ірекеттердӘқ сҰрҰ мен хикметӘ не? немӘ ңозүалҰс ҚстӘнде жақарҰп отҰрадҰ. Неге тоңтамайдҰ?

Жауап. Б&л хи н&рла тҚсӘндӘру ҚшӘн мҰқ бет жазу керек боладҰ. Олай болса, тереқ бойламай-аң ңҰсңаша тҚйӘнӘн екӘ бетке сҰйүҰзамҰз. Міселен, бӘр адам +зӘнӘқ табиүи мӘндетӘн немесе бӘр ңҰ. Б&үң ж&мҰс атңарүан кезде сол ж&мҰсңа ңҰзу кӘрӘссе, онҰ м&ңиÇт баңҰлап т&рүан адам, оүан б&л мӘндеттӘ атңартҰп жатңан екӘ нірсе бар екенӘн тҚсӘнедӘ.

БӘрӘншӘсӘ: Сол ж&мҰстҰқ нітижесӘнӘ бӘр жететӘн жемӘстер мен пайдалар. Б&л "Илле-и Һайе"ю(маңсаттҰң себептер)>деп аталадҰ.

ЕкӘншӘсӘ:>Сол ж&мҰсңа ң&лшҰнҰс тудҰратҰн махаббат, ң&штарлҰң, ліззат бар. Б&л, "Даи жіне М&ңтази"ю(ң&гӘлӘ, ң пен ңажеттӘлӘк)>деп аталадҰ. Міселен, тамаң жеу тібеттӘқ ашҰлуҰнан туҰндайтҰн ліззат, ңой, онҰ тамаң жеуге итермелейдӘ. Ал, тамаң жеудӘқ нітижесӘ дененӘ азҰңтандҰру, тӘршӘлӘктӘ жалүастҰру. Сол секӘлдӘ وَلِلّٰهِ заманَلُ الْاَعْلٰى үаламдаүҰ шошҰп кетерлӘктей жіне ңайран ңаларлҰңтай шексӘз ңозүалҰстар екӘ тҚрлӘ ИліҒи ЕсӘмдерге сҚйенӘп, екӘ жан-жаңтҰ хикмет ҚшӘн.ммедте хикметӘ де шексӘз.

БӘрӘншӘсӘ: ЖаратушҰ ХаңтҰқ ісем есӘмдерӘнӘқ шексӘз, шетсӘз к+рӘнӘстерӘ бар. ЖаратҰлҰстардҰқ іртҚрлӘ болуҰ - сол к+рӘнӘстердӘқ і мҰқдалӘгӘнен туҰндайдҰ. Ал, ол есӘмдер, ҚздӘксӘз к+рӘнудӘ ңалайдҰ. çүни, наңҰштарҰн к+рсеткӘсӘ келедӘ. çүни, наңҰштардҰқ айналарҰнда жамал к+рӘнӘстерӘн к+рудӘ, к+рсетудӘ ңалайдҰ. çүни, үалам кӘтабҰн жіне жаратҰлҰстардҰқ жазбаларҰн ір стейдӘсайҰн жақалаудҰ ңалайдҰ. çүни, ірдайҰм ңайтадан маүҰналҰ етӘп жазудҰ жіне ірбӘр жазбанҰ, ЯзӘнӘқ Пік ЗатҰ мен Мусемма-и АңдесӘне ңоса, бҚкӘл тҚйсӘгӘ бар оңушҰлардҰқ назарларҰна да к+рсетудӘ жін ңолҰнудҰ талап етедӘ.

ЕкӘншӘ себеп пен хикмет:>ЖаратҰлҰстардҰқ ірекеттерӘ, рухани ң&штарлҰңтарҰ ҰнтҰңтҰрушҰ бӘр ліззаттан туадҰ. ТӘптӘ, ірбӘр ірекетте наңтҰ ліззат бар, тӘптӘ ірбӘр ірекеттӘқ +зӘ ліззат. Сол сеَخْلَة Уажиб-ул Ужудке лайҰң жіне еш нірсеге м&ңтаж емес теқдессӘз
— 95 —

затҰна жіне шексӘз байлҰүҰнҰқ шексӘз камалҰна сай, ОнҰқ киелӘ мейӘрӘмӘ мен пік махаббатҰ бар. Жіне сол киелӘ мейӘрӘм мен пік махаббаттан туҰндайтҰн пік ң&штадӘгӘн,бар. Сол пік ң&штарлҰңтан шҰүатҰн шексӘз киелӘ ңуанҰшҰ бар. Жіне сол киелӘ ңуанҰштан туҰндайтҰн айтуүа р&ңсат болса шексӘз киелӘ ліззатҰ бар. Жіне сол киелӘ ліззаттан туҰндайтҰн шексӘз мейӘрӘм р аудау мен Ү&дӘрет ӘстерӘ арңҰлҰ жаратҰлҰстардҰқ ңабӘлеттерӘ ірекетке к+шуӘ арңҰлҰ олардҰқ дамҰп жетӘлулерӘ мен ңуанҰштарҰнан жіне кемелдӘкке келуӘнен Зат-Ұ Рахман-Ұ Рахимге тиесӘлӘю(солай айту мҚмкӘн болса)>шексӘз киелӘ ңуанҰш пенм&үжизз киелӘ маңтанҰшҰ бар үой шексӘз, бӘр тҚрде ҚздӘксӘз ірекеттӘ талап етедӘ.

МӘне, б&л наңтҰ хикметтӘ, философиÇ мен пін, үҰлҰмҰ бӘлмегендӘктен, санасҰз табиүат пен оңҰр кездейсоңтҰң жансҰз себептердӘ осҰншалҰңтҰ ӘлӘммен, хикметпен к+регендӘлқ ңабӘ атңарҰлҰп жатңан Әспен шатастҰрҰп алүан. АдасушҰлҰңтҰқ ңарақүҰлҰүҰна тҚсӘп, аңиңат н&рҰн таба алмаүан.

قُلِ اللّٰهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ ف۪ى خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ
رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ اِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ рге м&مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً اِنَّكَ اَنْتَ الْوَهَّابُ
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلٰى كَاشِفِ طِلْسِمِ كَائِنَاتِكَ بِعَدَدِ ذَرَّاتِ الْمَوْجُودَاتِ وَ عَلٰٓى اٰلِه۪ وَ صَحْبِه۪ مَا دَامَ الْاَرْضُ وَ السَّمٰوَاتُ
اَلْبَاق۪ى هُو. çүниَاق۪ى
Саид Н&рси
— 96 —

ОН ТОҺұЗұНШұ МЕКТУБ

Б&л жинаңта ардаңтҰ ПайүамбарҰмҰз М&хаммедтӘқ (с.а.у.) Пайүамбар екенӘн ділелдейтӘн Қш жҚзден астам м&ү

БаÇндалҰп ңана ңоймай, +зӘ де сол м&үжизанҰқ бӘр кереметӘ десе боладҰ. ТақүажайҰп кереметӘ мҰнада:

БӘрӘншӘден: НаңҰл мен риуаÇт тҚрӘндегӘ жҚз параңтан астам шҰүарма болса да, ешңандай к Юлбет ңарамастан жатңа, ірӘ тауда, баңша ӘшӘнде Қш-т+рт кҚннӘқ ӘшӘнде кҚнде екӘ-Қш саүат ш&үҰлданҰп, барлҰүҰ он екӘ саүатта жазҰлҰп бӘтуӘ тақүажайҰп&р. Ал.

ЕкӘншӘсӘ: Б&л жазба к+лемӘ жаүҰнан Қлкен болса да к+шӘрӘлӘп жазҰлуҰ еш жалҰңтҰрмадҰ. ОңҰүанда да ңҰзҰңтҰүҰ арта тҚседӘ. Жалңау хатшҰларүа даю(к+шӘрушӘлерге)>кҚш-ңайрат пен Ұнта бергендӘгӘ сонша, б&ндай зерӘке +мӘрн, жалҰңтҰратҰн мезгӘлде осҰ т+қӘректе бӘр жҰл к+лемӘнде жетпӘске жуҰң н&сңасҰ ңолмен жазҰлҰп к+бейтӘлдӘ. Б&л ПайүамбарҰмҰздҰқ м&үжизасҰнҰқ кереметӘ екендӘгӘне шҚбімӘз ңалмадҰ.

шӘншӘсӘ: ттҰ сҚбесӘз, теуафуңтан бейхабар ірӘ бӘзге де теуафуң { Теуафуң* - сійкестӘк, ҚйлесӘмдӘлӘк.} к+рӘнбей т&рүанда, жазуүа жақа бастаүан бӘр к+шӘрушӘнӘқ жіне одан басңа сегӘз к+шӘрушӘнӘқ бӘр-бӘрӘнен хабарсҰз жазүан н&сңаларҰнда РасулуллаҒ (с.манҰ кс+зӘ барлҰң жерӘнде ал, "Ү&ран" с+зӘ бесӘншӘ б+лӘмӘнде бӘр-бӘрӘне сійкес келгенӘ сондай, мҰсңалдай ҰнсабҰ бар жан м&нҰ кездейсоң дей алмас. К+рген жандардҰқ бірӘ м&нда бӘр ң&пиÇ-сҰр жатңандҰүҰн, б&шӘн жаамбарҰмҰз М&хаммедтӘқ (с.а.у) м&үжизасҰнҰқ кереметӘ екендӘгӘн толҰң мойҰндадҰ.

— 97 —

КӘтаптӘқ бас жаүҰндаүҰ негӘздер +те мақҰздҰ. СонкӘсӘле, баÇндалүан хадистер барлҰң хадис имамдарҰ тарапҰнан "Сахих"ю(д&рҰс)>екендӘгӘ ң&пталүан жіне ПайүамбарлҰңтҰ наңтҰ ділелдейтӘн мақҰздҰ оңиүалар.

Б&л к&стап,қ ң&ндҰлҰүҰн тҚсӘндӘру ҚшӘн еқ кемӘ осҰ кӘтапшанҰқ к+лемӘндей таүҰ бӘр кӘтап жазуүа тура келедӘ. СондҰңтан ңҰзҰүушҰлар бӘр рет болса да оңҰп шҰңңанҰ ж+н деп бӘлемӘз.

Саид Н&рси
— 98 —

ет бӘрмед (с.а.у.)

ПайүамбардҰқ м&үжизаларҰ
بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
هُوَ الَّذ۪ٓى اَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدٰى وَد۪ينِ الْحَقِّ ббас, هِرَهُ عَلَى الدّ۪ينِ كُلِّهِ وَ كَفٰى بِاللّٰهِ شَه۪يدًا مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ

[М&хаммедтӘқ (с.а.у.) пайүамбарлҰүҰ жайлҰ жазҰлүан Он тоүҰзҰншҰ С+з бен ОтҰүайҰп ншӘ С+зде, ОнҰқ (с.а.у.) ніби екендӘгӘ +те ңуаттҰ, наңтҰ ділелдермен к+рсетӘлдӘ. Ділелдеу жаүҰн сол жазбаларүа ңалдҰрҰп, м&нда тек ңосҰмша ретӘнджиза бҰнасҰ тереқ Он тоүҰз ишара" арңҰлҰ осҰ &лҰ аңиңаттҰқ кейбӘр &шңҰн, сіулелерӘн к+рсетемӘз.]

БӨРӨНШӨ ИШАРА: МҰна үаламнҰқ ИесӘ, ЮмӘршӘсӘ А де боаүала ілбетте бірӘн бӘлӘп ӘстейдӘ, ір нірсенӘ хикметпен жасайдҰ, барлҰң нірсенӘқ сҰрҰн, маңсатҰ мен пайдаларҰн к+здеп бҚкӘл ілемдӘ жан-жаңтҰ басңарҰп т&р. Иі жасаүан жаңсҰ бӘледӘ. Олай болса, ілбетте бӘлгенден Юбес+йлейдӘ. С+йлейтӘн болса, ілбетте саналҰ, с+здӘ тҚсӘнетӘн тҚйсӘгӘ бар жандармен с+йлеседӘ. ТҚйсӘгӘ барлармен с+йлесетӘн болса, ілбетте саналҰ жандарадҰ.

е санасҰ жетӘк адамзатпен с+йлеседӘ. Адамзатпен с+йлесетӘн болса, адамзаттҰқ ӘшӘнде де с+з &үатҰн кімӘл жандармен с+йлеседӘ. Егер кімӘл, мӘнез-ң&лңҰ к+ркем, тірбиесӘ жоүарҰ, халңҰна с+зӘ нге ке жандармен с+йлесетӘн болса, ілбетте достарҰ үана емес, д&шпандарҰнҰқ +зӘ мойҰндаүан жіне мӘнезӘ асңаң, тӘлӘ +ткӘр, ойҰ &шңҰр, адамзаттҰқ бестен бӘрӘн елтӘп, ж&мҰр жердӘқ жартҰсҰн рухани ҚкӘмӘне мойҰнс&ндҰрүан, ікелген н&рҰмен бӘр мерӘ ӘсжҚз елу жҰлдан берӘ

— 99 —

ілемге жарҰң берӘп, оүан иман келтӘргендер кҚнӘне бес рет уідесӘне берӘктӘгӘн к+рсететӘн, Оүан рахҰм мен баңҰт тӘе, тау&үа ететӘн адамзаттҰқ маңтанҰшҰ, ХазретӘ М&хаммедпен (с.а.у.) с+йлесер едӘ. С+йлестӘ. Пайүамбар жасар едӘ, жасадҰ. БҚкӘл адамзатңа сол арңҰлҰ жол к+рсетер едӘ ХҰмереттӘ.

ЕКӨНШӨ ИШАРА: ХазретӘ М&хаммед (с.а.у.) ҮасиеттӘ Ү&раннҰқ &лҰ б&йрҰң екенӘн к+рсетӘп, +зӘнӘқ ПайүамбарлҰүҰн жар салдҰ. Аңиңатңа жанҰ ң&мар зерттеушӘ кӘсӘлердӘқ айтуҰнша мҰқдаүан м&үжизалар к+рсеттӘ. ЖалпҰ тарихта Па+рдӘм.рлҰңтҰқ болүанҰ рас, олай болса, онҰқ м&үжизаларҰ хаң. Ү&раннҰқ к+птеген аÇттарҰнда айтҰлүанҰндай, +те ңҰрсҰң, бӘр беткей кіпӘрлердӘқ +зӘ онҰқ м&үжизаларҰн жоңңа шҰүара алмай тек +здерӘен шҰүп немесе +зӘне ергендерден айҰрҰлҰп ңалмауҰ ҚшӘню(Ү&дай саңтасҰн!)>М&хаммед (с.а.у.) сиңҰр к+рсеттӘ деген.

Иі, М&хаммедтӘқ (с.а.у.) м&үжиза к+рсеткенӘ жҚздеген нмдӘ зийүаңтармен ділелденген. М&үжиза дегенӘмӘз, бҚкӘл ілемдӘ ЖаратушҰ АллаҒ +зӘнӘқ пайүамбарҰн صَدَقْتَ Çүни сенӘкӘ д&рҰс деп растауҰ, бҰлайша айтңанда онҰқ елшӘ екенӘн растайтҰн м+р, тақба ӘспеттӘ.
МҰсалҰ, сен бӘр міжӘлӘсте, патшанҰқ ңарапда: "Патша менӘ пілен ңҰзметке таүайҰндадҰ" десеқ, Патша: "Иі, рас!" десе, с+зӘқ ділелденген боладҰ. Ал, егер сенӘқ +тӘнӘшӘқ бойҰнша Патша +зӘнӘқ кҚнделӘктӘ ідетӘн +згертӘп, сен ҚшӘн ідеттегӘ жаүдайдан тр- бӘрр берсе, онда сенӘ ауҰзша растаүаннан ілдеңайда бек растаүан боладҰ. Сол сиÇңтҰ, М&хаммед (с.а.у.) +зӘнӘқ пайүамбарлҰүҰн жариÇ ңҰлҰп: "Мен, мҰна ілемдӘ жаратӘнӘқ тлаҒтҰқ елшӘсӘмӘн. ДілелӘм болса мҰнау, Жаратңан Ием ідеттегӘ жаүдайдҰ менӘқ +тӘнӘшӘме орай +згертедӘ. МӘне, саусаңтарҰма ңарақдар! Бес шҚмектӘ б&лаң сиÇңтҰ су аүҰп жатҰр. Аَ النّрақдар! БӘр саусаүҰммен мегзеп едӘм екӘге б+лӘндӘ. МҰна аүашңа ңарақдар! Маүан куілӘк ету ҚшӘн жанҰма келӘп пайүамбарлҰүҰмдҰ растап т&р. МҰна азүана таүамүа ңарақдар! Ек, Хазрдам ізер тоÇтҰндай аз бола т&ра, екӘ жҚз-Қш жҚз адам жеп, тойҰп кеттӘ". ОсҰ сиÇңтҰ жҚздеген м&үжизалар к+рсеттӘ.

ХазретӘ М&хаммедтӘқ (с.а.у.) ПайүамбарлҰң ділелдерӘ тек м&үжизаларҰмен үана ладҰ. мейдӘ. Мін берӘп ңараушҰларүа ОнҰқ барлҰң Әс-ірекеттерӘ мен с+здерӘ, мӘнез-ң&лңҰ мен жҚрӘс-т&рҰсҰ, к+қӘл кҚйӘ мен сҰрт к+рӘнӘсӘ тҚгел, онҰқ тура ірӘ рас айтҰп т&рүанҰн

— 100 —
ділелдейдӘ. ТӘптӘ, Біни ИсраилдҰқ атаңтҰ үалҰмҰاَطْلُла ибн Салам сҰндҰ жандар, ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) тек бет ілпетӘн к+рӘп:"Б&л дидарда айлакерлӘк жоң! АлдауҰ мҚмкӘн емес">деп, иманүа келген екен.
НегӘзӘнде аңиңатҚр. ЕшлҰмдар ПайүамбарҰмҰздҰқ м&үжизаларҰ мҰқүа жуҰң деп айтңанҰмен, білкӘм мҰқдаүан тӘптӘ жҚз мҰқдаүан шҰүар. Олар жҚз мҰқ жолдармен келӘп, к+зңарасҰ мен пӘкӘрӘ іртҚрлӘ жҚз мҰқдаүан адамдар тарапҰнан расталҰп бӘзге жеткӘзӘлген. Тек Ү&ран КірӘмнӘқ +َنِعْمңҰрҰң м&үжизасҰ наңтҰ тҚрде баÇндалҰп, мҰқдаүан ділел табҰладҰ.

Адамзат ілемӘне пайүамбарлар жӘберӘлгенӘ белгӘлӘ. ЖҚз мҰқдаүан кӘсӘ пайүамбарлҰң мӘндетӘн атңарҰп, М&үжизалар к+рсеткен +мӘрден +ткен. Юлбетте ХазретӘ М&хаммедтӘқ (с.а.у.) па ӘшӘндрлҰүҰ барлҰүҰнан да жоүарҰ. ЯйткенӘ, Иса (а.с.) жіне М&са (а.с.) сҰндҰ Пайүамбар дегӘзген, пайүамбар екендӘгӘне негӘз болүан белгӘ-сипаттарҰ мен ҚмметтӘне деген ңарҰм-ңатҰнасҰ ХазретӘ М&хаӘле ал (с.а.у.) ілдеңайда кімӘл тҚрде, жан-жаңтҰ ңамтҰүан тҚрде болүан.

Олай болса, ілбетте, онҰқ пайүамбарлҰүҰ мен киелӘ сипаттарҰ басңа пайүамбарларүа ңараүанда ілдеңайда анҰң ірӘ +зӘ бірӘнее бҰлам.

ШӨНШӨ ИШАРА: ХазретӘ М&хаммедтӘқ (с.а.у.) м&үжизаларҰ сан-алуан. ПайүамбарлҰүҰ жалпҰүа ортаң болүандҰңтан жаратҰлҰс атаулҰнҰқ ір тҚрӘнен м&үж &лтта к+рсеткен. ОнҰ бҰлай тҚсӘнген ж+н болар.

МҰсалҰ, атаңтҰ падишанҰқ бӘр елшӘсӘ ір тҚрлӘ сҰйлҰңтар алҰп, сан-алуан &лттҰқ +кӘлӘ +мӘр сҚрӘАллаҒ ан бӘр ңалаүа барса, ірбӘр &лт +з +кӘлдерӘн жӘберӘп, +з тӘлдерӘнде «Үош келдӘқӘз!» деп ңошеметтеп ңарсҰ аладҰ. Сол сиÇңтҰ Юзел мен Юбед С&лтанҰ Хаң ТаүаланҰқ еқ &лҰң ПайүамбарҰ ХазретӘ М&хаммед (с. келетжер шарҰнҰқ т&рүҰндарҰна елшӘ болҰп, ңуанҰштҰ хабар ікелдӘ. БҚкӘл жаратҰлҰстҰқ ИесӘ тарапҰнан ілемнӘқ мін-маүҰнасҰн ашатҰн ң&ндҰ да н&рлҰ аңиңаттар мен рухани кіде-сҰйлҰңтар ікелдӘ. Сол кезде тау-тас, су, аүаш,аңтарҰнат, адамдардан бастап, сонау Ай мен КҚн, ж&лдҰздарүа дейӘн ірбӘр жаратҰлҰс +з тӘлдерӘмен "Үош келдӘқӘз!", дегендей тҚрлӘ м&үжизаларүа б+лендӘ. ОнҰқ ПайүамбарлҰүҰн ңолдап, ңошаметтеп ңарсҰ алдҰ. ЕгеррдҰ бам&үжизалардҰ толҰңтай айта бастасаң, том-том кӘтап жазуүа тура келедӘ.

— 101 —

Зерек зерттеушӘлер мен аңиңатңа жанҰ ң&мар кӘсӘлер пайүамбарлҰүҰнҰқ ділелдерӘ жайлҰ мол тҚсӘндӘрме еқбектер ңалдҰрүан. БӘз тек ңанане нірша ишара тҚрӘнде наңтҰ жіне к+пшӘлӘк тарапҰнан ңабҰлданүан м&үжизаларүа тоңталамҰз.

ХазретӘ М&хамедтӘқ (с.а.у.) ділелдерӘ (м&үжизаларҰ) екӘ тҚрге б+лӘнедӘ:

БӘрӘншӘсӘ: "ИрҒасатрӘнде аталатҰн пайүамбарлҰң келмей т&рүанда жіне дҚниеге келген кезӘнде болүан тақүажайҰп оңиүалар.

ЕкӘншӘсӘ:>ПайүамбарлҰүҰна ңатҰстҰ басңа да ділелдер. Б&л да екӘ б+лӘмнен&рүан Ұ.БӘрӘншӘсӘ:>ПайүамбарҰмҰз ңайтҰс болүаннан кейӘн онҰқ пайүамбарлҰүҰна ділел боларлҰң тақ үажайҰп оңиүалар.ЕкӘншӘсӘ:>БаңҰт үасҰрҰнда, Çүни, +зӘ +мӘр сҚп естӘезӘнде болүан үажайҰп оңиүалар. Б&л екӘншӘ б+лӘмдӘ де екӘге б+луге боладҰ. БӘрӘншӘсӘ: Яз бойҰнда, жан дҚниесӘнде жіне сҰрт к+рӘнӘсӘнде, мӘнез-ң&лңҰ мен кемелдӘлӘгӘнде байңалүан пай ңҰсңалҰң ділелдер.ЕкӘншӘсӘ:>ЮлемдегӘ, ң&бҰлҰстарда к+рӘнген м&үжизалар. Б&л екӘншӘ тҚрӘн де екӘге б+лӘп ңарастҰрамҰз.БӘрӘншӘсӘ:>МаүҰнауию(рухани)>жіне Ү&рани.ЕкӘншӘсӘ:>Маддию(материÇлҰң)>жіне үаламмен ңатҰстҰ. Б&л екӘншӘ б+лӘмдӘ де е اَخَذңа б+лӘп талдаймҰз.БӘрӘншӘсӘ:>ПайүамбарлҰүҰн ділелдеу маңсатҰнда, кіпӘрлердӘқ ңасарҰсуҰн тоңтату немесе иман етушӘлердӘқ иманҰн ңуаттау ҚшӘн к+рсетӘлген үажайҰп м&үжизалар. МҰсалҰ, АйдҰқ екӘге б+лӘнуӘ, саусаүҰнан су іне д&азүана таүамүа к+п адамнҰқ тоŞҰ, хайуанат пен аүаш, тастардҰқ с+йлеуӘ секӘлдӘ, м&нҰқ да жиҰрмаүа жуҰң тҚрӘ бар. Б&лардҰқ ірбӘрӘ тіуітҚр дірежесӘнде, Çүни, еш кҚмінсӘз анҰң тҚрде бӘрнеше тҚрмейталанүан. Ал екӘншӘ тҚрӘ болса, келешекте болатҰн оңиүалардҰ хабарлауҰ. РасулуллаҒңа Хаң Таүала бӘлдӘредӘ, ол да хабар бередӘ. БӘз осҰ соқүҰ б+лӘмӘнен бастап рет-ретӘмен баÇндайҰң.

{ СӘлтеме*: ЯкӘнӘшке орай ниет еткендей жаза алмадҰм. ЕрӘксӘзейҒисс жҚрекке ңалай келсе солай жазҰлдҰ. АйтңанҰмдай толҰң тіртӘппен жаза алмадҰм.}

ТЯРТӨНШӨ ИШАРА: ҺайҰптҰ бӘлушӘ АллаҒтҰқ бӘлдӘруӘмен ХазретӘ М&хаммед (с.а.у.) үайби Әстер +ткен замандардҰ жіне келешектӘ суБуватд берген. Ол жайлҰ хабар беретӘн хадистердӘ толҰң баÇндап тауҰса алмаспҰз.

Ү&раннҰқ м&үжизаларҰна байланҰстҰ жазҰлүан ЖиҰрма бесӘншӘ С+зден БаңҰралҰ бӘршама тҚсӘндӘрӘлӘп, ділелденген болатҰн. Яткен

— 102 —

заманүа, б&рҰнүҰ пайүамбарларүа ңатҰстҰ жіне ИліҒи аңиңаттар мен дҚниенӘқ мінӘсӘ, о дҚниедегӘ жаүдайларүа байланҰстҰ м&ндай үайҰптан келген хабарлардҰ ілгӘ ЖиҰрма бесӘншӘ С+зге телӘдегп, ізӘрге с+з ңозүамаймҰз. Тек +зӘнен кейӘн сахабаларҰ, &рпаүҰ, ҚмметӘ &шҰрасатҰн оңиүалардан азүана мҰсалдар келтӘрӘп, ишара етемӘз. Б&л таңҰрҰптҰ толҰң тҚсӘнӘктӘ болуҰ ҚшӘн кӘрӘспе ретӘнде "АлтҰ негӘз" баÇндаладҰ.

БӘрӘншӘ негӘз: Хазрелап, таммедтӘқ (с.а.у.) ірбӘр ӘсӘ, ірбӘр жҚрӘс-т&рҰсҰ пайүамбарлҰүҰна турашҰлдҰүҰна куілӘк ете аладҰ. БӘраң ірбӘр Әс-ңимҰлҰ жаппай тақүажайҰп болуҰ шарт емес. ЯйткенӘ, АллаҒ Таүала ОнҰ (с.а.у.) адам бала толүаӘпӘнде жӘберген адамзатңа т&рмҰс пен тӘршӘлӘк жаүдайҰн ҚйретсӘн, дҚниелӘк жіне аңҰреттӘк баңҰтңа ңол жеткӘзетӘн Әс-амалдардҰ к+рсетсӘн, а жіне ңа жол басшҰ, имам болсҰн жіне ірбӘрӘ ИліҒи ң&дӘреттӘқ м&үжизасҰ болҰп табҰлатҰн ңарапайҰм сиÇңтҰ к+рӘнген тақүажайҰп Раббани +нердӘқ, ИліҒи ң&бҰлҰстҰқ сҰрҰн ашсҰн деп жӘберген. Егер барлҰң Әс-ірекетӘ тақүажайҰп болҰп, мҚүҰн барекше болса, толҰң ңандҰ имам бола алмас едӘ. Өс-ірекетӘмен, мӘнез-ң&лңҰмен т&рмҰс пен тӘршӘлӘк ңамҰнда ҚлгӘ бола алмас едӘ. Ол тек ңасарҰсңан кіпӘрлерге ПалдҰ. ҮрлҰүҰн ділелдеу ҚшӘн жіне ңажет болүан жаүдайда үана кейде үажайҰп м&үжизалар к+рсететӘн. Юрине м&үжизалар дҚниедегӘ сҰнаң пен емтиханнҰқ талабҰна сай болҰна саАп-анҰң жіне ерӘксӘз мойҰндауүа міжбҚрлейтӘн тҚрде болмайтҰн. ЯйткенӘ, емтиханнҰқ сҰрҰ мен сҰнаңтҰқ талабҰ, аңҰлүа жол сӘлтеп, бӘраң адамнҰқ ераңталснде ңалуҰн керек етедӘ. Егер ашҰңтан ашҰң болатҰн болса, аңҰлдҰқ ңалау еркӘ болмас едӘ. Ол кезде Юбу ЖіҒил де Юбу БікӘр сиÇңтҰ мойҰндап, емтиханнҰқ сҰрҰ мен сҰнаңтҰқ млай ойжойҰлар едӘ. Б&л дегенӘқӘз к+мӘр мен алмас бӘр деқгейде ңалдҰ деген с+з.

ТақңаларлҰң бӘр жійт: Неше тҚрлӘ адамдар РасулуллаҒтҰқ (с.а.у.) бӘр үана м&үжизасҰн, пайүамбар екендӘгӘнӘқ бӘр үана діҰ шікӘк+рӘп, немесе бӘр үана с+зӘмен тіубісӘне келтӘрдӘ. ТӘптӘ, кейбӘр жандар ОнҰқ (с.а.у.) дидарҰн бӘр к+ргенде-аң иманүа келдӘ. АпҰрм-ай, ілгӘ сан тҚрлӘ адамдардҰ, ой СаидлҰмдардҰ иманүа келтӘрген м&үжизалардҰ, мҰқдаүан ділелдердӘ естӘп, анҰң бӘле т&ра кейбӘр сорлҰ бейбаңтар ілӘ кҚнге дейӘн адасҰп жҚр.
— 103 —

ЕкӘншӘ негӘз: РасулуллаҒ (с.а.у.) Ғім кідӘмгр мірт болатҰн. Адам болүасҰн соүан сійкес ірекет ететӘн. Эім Пайүамбар едӘ. Ол т&рүҰдан Хаң ТаүаланҰқ елшӘсӘ едӘ. ОнҰқ (с.а.у.) ПайүамбарлҰүҰ уахиүаю(аÇн)>сҚйенедӘ. Уахи екӘ тҚрлӘ б ол ту

БӘрӘншӘсӘ: "Сарихи Уахи". РасулуллаҒ м&нда тек ңана жеткӘзушӘ, ңосарҰ жоң. Оүан Ү&ран жіне кейбӘр ң&дси хадистер жатадҰ.

ЕкӘншӘсӘ: " ЗҰмни Уахи". М&нҰқ РахимӘзӘ мен +зегӘ уахи мен илҒамүа сҚйенедӘ. БӘраң тҚсӘндӘрӘп баÇндау РасулуллаҒңа (с.а.у.) байланҰстҰ. Уахимен келген ңҰсңаша оңиүанҰ суреттеп, баÇндау ҚшӘн РасулуллаҒ (с.а.у.) таүҰ да илҒамүа немесе уахиге сҚйенелҰүҰндп парасаттҰлҰүҰмен жеткӘзедӘ. Яз с+зӘмен тҚсӘндӘру кезӘнде пайүамбарлҰң мӘндетӘ жаүҰмен иліҒи киелӘ, жоүарҰ ңуатпен ірӘ к+пшӘлӘктӘқ &үҰмҰна сай тҚсӘнӘктӘ болуҰ ҚшӘнта сегайҰм тӘлмен баÇндайдҰ.

МӘне, сондҰңтан ірбӘр хадистӘқ бҚкӘл жаүҰна наүҰз уахи ретӘнде ңарау шарт емес. Адам болүасҰн болуҰ мӘндеттӘ пӘкӘрӘ мен амалдарҰнан пайүамбарлҰңтҰқ &лҰ нҰшандарҰн ӘздеудӘқ ңаж керекң. КейбӘр хадистер жалпҰ маүҰнада уахи арңҰлҰ келген. ПайүамбарҰмҰз онҰ +з парасатҰмен к+пшӘлӘк ңауҰмүа тҚсӘнӘктӘ тӘлде жеткӘзе бӘлген. М&ндай ңҰсңа-н&сңа с+збен айтҰлүан немесе теқеумен жеткӘзӘіуӘт, ҚсӘнӘксӘздеу т&старҰн тіпсӘрлеу, тӘптӘ, жору ңажет боладҰ. ЯйткенӘ кейбӘр аңиңаттардҰ мҰсалдар арңҰлҰ жеткӘзу оқай боладҰ. МҰсалүа, бӘр кҚнӘ ПайүамбарҰмҰздҰқ ң&зҰрҰнда "гҚрс" еткен дауҰс естӘлдатңандда ПайүамбарҰмҰз: "Б&л дауҰс жетпӘс жҰлдан берӘ домалап келӘп, ендӘ үана ЖаҒаннамнҰқ тҚбӘне тҚскен бӘр тастҰқ дауҰсҰ" дедӘ. БӘр саүаттан кейӘн же АлейҒасңа келген атҰ шулҰ бӘр м&напҰң +лдӘ деген хабар келдӘ. ЖаҒаннамүа тҚсӘптӘ. ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у) шешен тҚрде тімсӘл-теқеумен жеткӘзген оңиүанҰқ осҰлайша жоруҰ тҚсӘнӘктӘ болдҰ.

шӘншӘ негӘз:>ЖеткӘзӘлген хабарлар тіуітур { Тіуітجَاهِل жалүан болуҰ мҚмкӘн емес наңтҰ хабар.} дірежесӘнде болса ол наңтҰ хабар. Тіуітур екӘ тҚрлӘ боладҰ. БӘрӘншӘсӘ "АшҰң тіуітур", екӘншӘсӘ "МаүҰнауи тіуітур". м жоң,уи тіуітурдӘқ де екӘ тҚрӘ бар.

БӘрӘншӘсӘ: "Сукути", Çүни, Қндемеу арңҰлҰ ңабҰлданүан. МҰсалүа, бӘр адам, жамаүаттҰқ к+зӘнше бӘр оңиүа туралҰ айтса, жамаүат онҰ жоңңа шҰүармай ҚндеӘтапңанҰ растап, маң&лдаүан

— 104 —

боладҰ. ЮсӘресе, хабарлап отҰрүан оңиүаүа жамаүаттҰқ да ңатҰсҰ болҰп, онҰқ ҚстӘне жамаүат шҰншҰл, жалүандҰ жек к+ретӘн жандар болса, ілбетте, ілгӘ кӘсӘнӘқ с+зӘне Қнс? ҮайдуҰ онҰқ с+зӘн растайтҰн кҚштӘ ділел болҰп есептеледӘ.

МаүҰнауи тіуітурдӘқ екӘншӘсӘ: БӘр оңиүанҰ бӘрнеше адамнҰқ ір тҚрлӘ жеткӘзуӘ. МҰсалҰ, "БӘр кӘлі таүам екӘ жҚз адамдҰ тодесе:>тҰ". БӘраң б&л оңиүанҰ хабар берушӘлер тҚрлӘ-тҚрлӘ с+збен жеткӘзсе де, барлҰүҰ да онҰқ шҰндҰүҰн растайдҰ. Б&л оңиүанҰқ болүанҰ маүҰнауи тҚрде расталүттҰқ шадҰ. ТҚрлӘ-тҚрлӘ айтҰлуҰнҰқ зиÇнҰ жоң. КейбӘр жаүдайда бӘр үана хабар тіуітур дірежесӘнде аңиңат болҰп есептеледӘ. Кейде бӘр үана хабар ңосалңҰ н Әспеер арңҰлҰ да наңтҰлҰң дірежесӘне шҰүадҰ.

МӘне, РасулуллаҒтан (с.а.у.) бӘзге жеткен м&үжизалар мен пайүамбарлҰң ділелдердӘқ к+пшӘлӘгӘ тіуітур, Çүни, сарихи, маүҰнауи немесе сукути жолалмастеткен. Рас кейбӘрӘ бӘр үана рауи арңҰлҰ, Çүни, бӘр үана адамнҰқ айтуҰмен жеткен. БӘраң, Хадис имамдарҰ тарапҰнан ңабҰлданүандҰңтан рас екендӘгӘ анҰң. Хадис имамдарҰ мен үалҰмдарҰ «Мухаңңиң", "Юл ХафҰз» деген атаңңа арлҰүҰҰп, еқ аз дегенде жҚз мҰқ хадистӘ жадҰнда саңтаүан. ОсҰндай мҰқдаүан мухаңңиң хадисшӘлер жіне таңуа, Çүни, елу жҰл бойҰ ң&птан намазҰнҰқ діретӘмен тақ намазҰн оңҰүан хадис үалҰмдарҰ жӘнӘн ххари, Муслим секӘлдӘ «Кутуб-Ұ Ситте-и ХадисиенӘ» жинаңтаүан хадис ӘлӘмӘнӘқ ү&ламаларҰ мойҰндаүан "уахид хадис", Çүни, рауиӘю(жеткӘзушӘ)>бӘреу болса да тіуітур дірежесӘнде деп есептеледӘ.

Хадис ӘлӘмӘнӘқ мухаңңиң мамандарҰ Расул ЮрбӘрҰқ (с.а.у.) керемет тҚсӘндӘру ідӘстерӘн, ОнҰқ (с.а.у.) с+з саптау ңабӘлетӘн тереқ зерттеп, ібден меқгергенӘ сонша жҚз хадистӘқ ӘшӘнен "міузу хадис" к+рсе, "Б&л хадис емеснде: "амбарҰмҰздҰқ с+зӘне &ңсамайдҰ" деп дереу танитҰн болүан. Олар с+здӘқ зергерӘ секӘлдӘ хадистӘқ ң&рҰлҰс-ң&рамҰн танҰп, басңа с+здермен шатастҰрмайтҰн. Тек Ибн Жіузи секӘлдӘ хадис мамандарҰ сҰн айтуда артҰң кетӘп, кейбӘр сахих хадисде бӘр"міузу хадис">деген. БӘраң «міузу хадис» деген с+з маүҰнасҰ д&рҰс емес дегенӘ емес, «Б&л с+з хадис емес» деген с+з.

С&раң: ХадистердӘқ ауҰз екӘ тарауҰ, анаүан анау айттҰ, ол анаүан айттҰ деп жалүастҰру ідӘсӘнӘқт пен сҰ бар ма?

— 105 —

Жауап: ПайдасҰ +те к+п. АуҰздан ауҰзүа жеткӘзӘлгенде с+здӘқ сенӘмдӘлӘгӘ артҰп, онҰ шҰншҰл хадис жинаңтаушҰлардҰқ ңостаүанҰн к+рсетедӘ жіне бӘрӘнен-бӘрӘне жа жаратрүан хадисшӘлердӘқ маң&лдайтҰнҰн бӘлдӘредӘ. зӘлмей жалүасҰн тауҰп келген хадис ірбӘр имам, ірбӘр ү&лама б&л хадистӘ растап, ҚкӘмӘнӘқ д&рҰарҰ. НӘн мойҰндап м+р басңандай боладҰ.

С&раң: НелӘктен м&үжизалар шариүаттҰқ ҚкӘмдерӘ секӘлдӘ тіуітур тҚрӘнде, к+птеген жолдармен тармаңталҰп жеткӘзӘлмеген?

Жауап: ЯйткенӘ шариүСҰффинҚкӘмдерӘне халҰңтҰқ к+пшӘлӘгӘ ірңашан м&ңтаж. Ол ҚкӘмдер фарз үайн секӘлдӘ ір кӘмге ңатҰстҰ. Ал ір адам ірбӘр м&үжизаүа м&ңтаж емес. БӘр рет естӘсе жетӘп жатҰр. Б&л фарз кифайе секӘлдӘйдӘ. "еше адам бӘлсе жетедӘ. МӘне, сондҰңтан кейде бӘр м&үжизанҰқ анҰң болүандҰүҰ шариүи ҚкӘмнен он есе наңтҰраң бола т&ра онҰқ жеткӘзушӘсӘ бӘр-екӘ адам үана, ал ҚкӘмнӘқ жеткӘзушӘлерӘ он-жиҰрма болуҰ мҚмкӘн.

Т+ртӘншӘз

з:>РасулуллаҒтҰқ (с.а.у.) келешектен хабар беретӘн м&үжизаларҰ жій, ңарапайҰм хабар, оңиүалар емес. Олар +мӘрде жиӘ ңайталанатҰн мақҰздҰ оңиүалар ПайүамбарҰмҰз олардҰ ңҰсңа да н&сңа баÇндаүан. Алайда олардҰқ бӘрнеше ңҰрларҰ бар. Юр кезӘ де СӘр ңҰрҰн баÇндаүан. КейӘн хадистӘ жеткӘзушӘ рауи ілгӘ сан-алуан ңҰрларҰн ңосҰп жӘбередӘ. СондаҰңтан ондай болуҰ мҚмкӘн емес болҰп к+рӘнедӘ. МҰсалүа, ХазретӘ МіҒдиге (Міди) ңатҰстҰ іртҚрлӘ сҚреттелген риуаÇттар бар. НегӘзӘнде, Жрир Тат+ртӘншӘ С+здӘқ бӘр тарауҰнда ділелденгенӘндей, РасулуллаҒ (с.а.у.) уахиге сҚйене отҰрҰп ір үасҰрда м&сҰлмандарүа рухани ңуат беру маңсатҰнда ірӘ ңорңҰнҰштҰ жаүдайларда ҚмӘтсӘздӘкке тҚспеу Алайд.Ғім Ислам ілемӘнӘқ н&рлҰ тӘзбегӘ болҰп табҰлатҰн Юли БейтӘне, Çүни, +зӘнӘқ &рпаүҰнҰқ айналасҰна имандҰ кӘсӘлердӘ шоүҰрландҰру ҚшӘн МіҒди туралҰ хабар берген. АңҰрзаманда келетӘуллаҒтиден басңа, тарихта Юли Бейттен тараүан белгӘлӘ бӘр маүҰнада МіҒди, тӘптӘ, МіҒдилер болүан. Юли Бейттен шҰүатҰн Аббаси халифаларҰнҰқ ӘшӘненимдегӘіҒдидӘқ к+птеген сипаттарҰна ие +зӘндӘк МіҒдилер болүан.

МӘне, &лҰ МіҒдиден б&рҰн келген МіҒди тірӘздӘ халифалар мен Ү&тҰбтардҰқ сипаттарҰ &лҰ МіҒдидӘқ ңасиет, сипаттарҰмен шатасҰкейӘн ендӘктен ір тҚрлӘ риуаÇттар пайда болүан.

— 106 —
БесӘншӘ негӘз: РасулуллаҒ (с.а.у.) لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ сҰрҰ бойҰнша үайҰптҰ +здӘгӘнен бӘлмейтӘн едӘ. АллаҒ Таүала оүан бӘлдӘретӘн, Ол (с.а.у.) да адамдарүа хабарлайтҰн. Алл:>ТӘрӘала Хаким Ғім Рахим. СондҰңтан онҰқ ХикметӘ мен РахметӘ келешек оңиүалардҰқ к+бӘсӘ жасҰрҰн ңалуҰн ңалайдҰ. ЯйткенӘ, мҰна дҚниеде пендеге &намайтҰн жаүҰмсҰз нірселер к+п-аң. ОлардҰ алдҰн-ала бӘлу адамүа +те ауҰр тиедӘ. МӘне, сондҰңтан ажа ДегенелетӘн уаңҰтҰ беймілӘм, басңа келер пілекеттер де к+рсетпейтӘн пердемен жасҰрулҰ келедӘ. АллаҒтҰқ хикметӘ мен РаңҰмҰ солай болуҰн ңажет етедӘ. ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) ҚмметӘне деген аса мейӘрӘмдӘлӘгӘн ескерӘп, ПайүамбарҰмҰз ңайтҰс болүада наңейӘн, Қй-ӘшӘ мен ҚмметӘ душар болатҰн ңайүҰлҰ оңиүалардҰ оүан ежгей-тегжейлӘ бӘлдӘрмеген
{ СӘлтеме*: АрдаңтҰ ПайүамбарҰмҰздҰқ Айша анамҰзүа деген ҰстҰң сезӘмӘн ренжӘтпеу ҚшӘн "Жіміл" оңиүасҰнда АйшанҰқда (р.а.) ңатксен пҰн анҰң бӘлдӘрмеген. Оүан ділел, бӘр кҚнӘ ПайүамбарҰмҰз пік ханҰмдарҰна "Үап, сол ңандҰ оңиүада ңайсҰқ болатҰнҰқдҰ бӘлсем үой" - деп айтңан екен. КейӘн астарлап ңана бӘлдӘрген болса керек, ХазретӘ Юлигуд секй дептӘ: "Айша екеуӘқнӘқ арақда бӘр нірсе бола ңалса فَارْفَقْ وَ بَلِّغْهَا مَاْمَنَهَا "Çүни онҰ кешӘр, ж&мсаң ңара" деген екен"}

БӘраң кейбӘр мақҰзӘ адамүалардҰ АллаҒ хикметке сай ңорңҰнҰштҰ тҚрде емес бӘраң бӘлдӘретӘн, Ол (с.а.у.) да хабар беретӘн. СонҰмен ңатар жаңсҰ оңиүалардҰқ кейбӘрӘн жасҰрҰн, кейбӘрӘн ашҰң бӘлдӘрген, онҰ да ҚмметӘне жеткӘзген. СосҰн ол хабарлардҰ таңуалҰүҰ жоүарҰ ңажеттдегӘ +те ідӘл, адал жіне

وَمَنْ كَذَبَ عَلَىَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّاْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ

деген хадисӘне нҰсана болудан сескенетӘн, сондай-аң,

فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَب ірңайى اللّٰهِ

аÇтҰндаүҰ ңатақ ескертуге &шҰраудан ңаттҰ ңорңатҰн Сахабалар кейӘнгӘ &рпаңңа наңҰл еткен.

МӘне, хадис ӘлӘмӘмен ш&үҰлданушҰ кімӘл жандар бӘзге олардҰқ риуаÇттарҰн ңаз-ңалпҰнда жеткӘзӘбӘрлесен.

АлтҰншҰ негӘз:>РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссаламнҰқ ахуалҰ мен сипаттарҰ,"СиÇрҰ ніби",>Çүни, +мӘрбаÇнҰ жайлҰ кӘтаптарда жазҰлүан. Алайда ол кӘӘ маүҰдаүҰ сипаттарҰ мен хал-ахуалҰнҰқ к+пшӘлӘгӘ адами жаүҰна к+п назар аудартадҰ. Дегенмен осҰ мҚбірік КӘсӘнӘқ (с.а.у.) рухани жаүҰна, ОнҰқ (с.а.у.) тап-таза жан дҚниесӘ мен асңаң та н&рлҰ рухҰна баса назар аударүан ж+н.жҚйелӘЯмӘрбаÇнҰ мен тарих кӘтаптарҰнда баÇндалүан сипаттарҰ ілгӘндей жоүарүҰ дірежелӘ асңаң абҰройҰн суреттеп, лайҰң бейнесӘн бере алмайдҰ. ЯйткенӘ, اَلسَّبَبُ كَالْفَاعِلِ Çүни, бӘр Әске себеп болҰ мен ам ол ӘстӘ атңарүанмен теқ дегендей, ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) амал діптерӘне ір сітте барлҰң ҚмметӘнӘқ үибадаттарҰнҰқ м+лшерӘндей үибадатс+здерп жазҰлуда. АллаҒтҰқ шексӘз мейӘрӘмӘне ауңҰмдҰ тҚрде б+ленуде. СонҰмен ңатар, кҚн сайҰн сансҰз ҚмметӘнӘқ сансҰз д&үа-тӘлектерӘн алуда. Жіне ЮлемнӘқ нітижесӘ, еқ кімӘл жемӘсӘ, ЖаратушҰнҰқ аудармашҰсҰ, тӘлмае бҰлае сҚйӘктӘсӘ болүан осҰ мҚбірік КӘсӘнӘқ (с.а.у.) бҚтӘндей болмҰсҰ мен кемелдӘгӘнӘқ дірежесӘн тек +мӘрбаÇнҰн үана оңҰп, адами хал-ахуалҰна ңарап лайҰң баүасҰн беру мҚмкӘн емес. МҰсалүа айталҰң, БідӘр соүҰсҰндةِ شَف жаүҰнда екӘ перӘште ХазретӘ ЖібӘрейӘл мен Микаил оңңаүар ңҰзметӘн атңарүан мҚбірік КӘсӘ (с.а.у.) бӘрде базарда бідіуи бӘр арабпен ат саудасҰнда &рҰқүҰ алмай ңалдҰ, куігер Әздеп, жалүҰз ХузейфиенӘ үана табуҰ сҰрт к+зге ілгӘндей &лҰңтҰүҰмен ҚйлеспейдӘ. СондҰңтан, осҰндай ңате ой болмау ҚшӘн ірңашан адами болмҰсҰ туралҰ естӘген сітте ңарапайҰм сипаттарҰнан назардҰа жатңҰ &стап, наүҰз болмҰсҰна, Çүни, ПайүамбарлҰң міртебесӘндегӘ н&рлҰ да рухани кемел болмҰсҰна ңараүан д&рҰс. Юйтпесе, ң&рметӘне сҰзат тҚседӘ немесе кҚдӘк пайда боладҰ. Б&л сеттерӘҚсӘну ҚшӘн мҰна мҰсалүа назарҰқдҰ сал!

МҰсалүа, бӘр ң&рма аүашҰнҰқ дінегӘн алайҰң. Дін топҰраңңа егӘлгеннен кейӘн, +сӘп-+нӘп ол Қлкен жемӘс аүашҰна айналадҰ. УаңҰт +те келе б&таңтарҰ тарам-тарам болҰп жайңала +седӘ. Немесе тйбӘр м&сҰнҰқ бӘр ж&мҰртңасҰн алайҰң. Ж&мҰртңаүа жҰлу берӘлӘп, одан тауҰстҰқ бӘр балапанҰ шҰңтҰ. ЕндӘ т&ла бойҰ ң&дӘретпен сінделген, ісем де кімӘл бӘр тауҰс ң&сҰ пайда болдҰ. ЮрӘ барүан сайҰн к+рӘктенӘп, ң&лпҰра тҚ, тӘптЮлгӘ дінектӘқ немесе ж&мҰртңанҰқ +зӘне тін заттҰң сипаттарҰ, кҚй-жаүдайларҰ +зӘндӘк ерекшелӘктерге ие боладҰ. БӘраң одан шҰңңан аүаш пен ң&с, дінек пен ж&мҰртңанҰқ ңарапайҰм сипаттарҰмен салҰстҰрүанда ілдеңайда асңаң ірӘ ң&ндҰ да ерекше уаңҰтӘп, ілгӘ дінек пен ж&мҰртңанҰқ сипаттарҰ аүаш пен ң&стҰқ сипаттарҰмен аралас айтҰлүан кезде тҰқдарманнҰқ назарҰ дінекке емес аүашңа, ж&мҰртңаүа емес ң&сңа ауҰп, солай баүалап мін берӘлуӘ ңажет. Сонда үана сипаттама орҰндҰ болҰп аңҰлүа ңонадҰ.

— 107 —

тңа деген Ұнтам, &мтҰлҰсҰм болүанда ақдуүа, баңҰлауүа ңажеттӘлӘк тумай-аң, зеқбӘректен оң атҰлүандай анҰң естӘлер едӘ.

ЕКӨНШӨ Т ЖұРұМ: БҚгӘнгӘ Саид саÇсатӘптер ге осҰнша тартҰнадҰ?

Жауап: Милиардтаүан жҰлдарүа &ласатҰн міқгӘ +мӘрге дайҰндалҰп, сол +мӘрде жеқӘске жету жолҰн кҚміндӘ, ңажетсӘз, арзан бӘр-екб+лӘгӘҰң б&л дҚниелӘк нірселерге араласу жолҰнда пида ңҰлмау ҚшӘн. Сондай-аң еқ мақҰздҰ, еқ ңажеттӘ, еқ таза, еқ шҰнайҰ ңҰзмет Иман мен Ү&ран жолҰндаүҰ ңҰзмет болүандҰңтан саÇсаттан ңашудамҰн. Мен ңаолҰнанм, ендӘ неше жҰл +мӘр сҚретӘнӘмдӘ бӘлмеймӘн. Олай болса, мен ҚшӘн еқ мақҰздҰ шаруа міқгӘ +мӘрге дайҰндалу. МіқгӘ +мӘрде жеқӘске жету жжердӘқүҰ еқ бӘрӘншӘ дінекер жіне міқгӘлӘк баңҰттҰқ кӘлтӘ - Иман. Сол жолда еқбек ету керек. БӘраң, шариүат бойҰнша, адамдарүа ӘлӘм ҚйретӘп пайдам тиетӘндей ңҰзмет атңаруүа мӘндеттӘмӘн. Сол мӘндетӘмдӘ атату Уі келедӘ. Ал ондай ңҰзмет Ç Иманүа, Ç ңоүамдҰң +мӘрге жіне дҚниелӘк т&рмҰсңа ңатҰстҰ

— 108 —

Юйтпесе, «бӘр грамм дінектен мҰқ батпан ң&рма алдҰм» немесе «мҰна ж&мҰртңа ң&стардҰқ еқ ідемӘсӘ» десе, аңҰлүа симай, сену ңиҰн болар едӘ.

МӘне, сол сиÇңтҰ Расул келсеҰқ (с.а.у.) адами болмҰсҰ онҰқ +мӘрбаÇнҰ ілгӘ дінекке немесе ж&мҰртңаүа &ңсайдҰ. Ал, атңарүан ПайүамбарлҰң &лҰ мӘндетӘ жаүҰ мен жарңҰраүан н&рлҰ жан-дҚниесӘ, рухани болмҰсҰ болса, ЖаннаттаүҰ Туба аүашҰ мен баңҰт ң&сҰ тірӘздӘ ірдаүҰ мкемелденӘп, ң&лпҰра тҚсуде. Сол ҚшӘн базарда бӘр арабпен айтҰсңан КӘсӘнӘ (с.а.у.) ойлаүан кезде, дереу, Ол - ПҰраңңа мӘнӘп, ЖібӘрейӘл (а.с.) перӘштенӘ артта ңалдҰрҰп, ҮабҰ КіусейӘнге самүап &шңан н&рлҰ КӘсӘлҰ м&үу.) деп, ңиÇлдҰ шарҰңтатҰп, назардҰ асңаңтату ңажет. Юйтпесе, ң&рметсӘздӘк жасаүан боладҰ Çки менмен ніпсӘ кҚмінмен ңарайдҰ.

БЕСӨНШӨ ИШАРА: ҺайҰп туралҰ оңиүалар жайлҰ хадистердӘқ бӘрнеше мҰсалҰ.

Сахих риуаÇттардҰқ тіуітуржҚйелееде бӘзге жеткенӘ бойҰнша, РасулуллаҒ (с.а.у.), мӘнбердӘқ ҚстӘнде, бӘр топ сахабаларҰна бҰлай деген екен:

اِبْن۪ى حَسَنٌ هٰذَا سَيِّدٌ سَيُصْلِحُ اللّрттеуӘهِ بَيْنَ فِئَتَيْنِ عَظ۪يمَتَيْنِ

çүни, "мҰнау менӘқ &лҰм Хасан, +зӘ сейӘт (мҰрза). АллаҒ осҰ арңҰлҰ екӘ Қлкен топтҰ татуластҰрадҰ". Иі, ңҰрҰң жҰлдан кейӘн ИсламнҰқ екӘ ңалҰқ іскерӘ бетпе-бет келген кезде ХазретӘ Хасан (руи тіуазретӘ Муауиеменю(радиаллаҒу анҒу)>бӘтӘмгершӘлӘк жасап, Қлкен атасҰнҰқ үайҰптан айтңан м&үжизасҰн растадҰ.

ЕкӘншӘсӘ: ТаүҰ бӘр сахих риуаÇтта ХазретӘ Алиүа бҰлай деген екен:

سَتُقَاتِلُ النَّاكِث۪ينَ еқде бَاسِط۪ينَ وَالْمَارِق۪ينَ

Сондай-аң, Жіміл, СҰффин, Хауаридж оңиүаларҰнан алдҰн ала хабар берген. Жіне ХазретӘ Али (р.а.) ХазретӘ ЗҚбейӘрмен ң&шаңтасҰп бӘрӘн-Ұң нірҚйген кезде: "Б&л саүан соүҰс ашадҰ, бӘраң онҰкӘ д&рҰс емес" дедӘ. Эім Юзуаж-Ұ ТахиратҰнаю(пік ж&байларҰ)>айттҰ: "АраларҰқҰздан бӘреу Қлкен бҚлӘк шҰүарадҰ жіне айналасҰндаүҰлар ңҰапсҰрҰ &шҰрайдҰ".

وَتَنْبَحُ عَلَيْهَا كِلَابُ الْحَوْئَبِ
— 109 —

МӘне, осҰ сахих, наңтҰ хадистер отҰз жҰлдан кейӘн ХазретӘ АлидӘқ (р.а.), ХазретӘ Айша мен ЗҚбейӘр жіне Талхамен арасҰнда болүан "Жіміл" оңиүасҰ жіне Муауиемен "йнмен де", ал Хауариджге ңарсҰ Харіурада жіне НеҒриуанда шайңасуҰ ілгӘ үайҰптан берӘлген хабардҰқ Әс жҚзӘнде расталуҰ едӘ. Эім ХазретӘ Алиүа: «МҰнау, сенӘқ саңалҰқдҰ басҰқнҰқ ңанҰмен аүҰ ос кӘсӘ» - деп бӘреудӘ к+рсеттӘ. ХазретӘ Али ол адамдҰ танидҰ екен, ол ЮбдӘррахман ибн МҚлжем ул-Харижи едӘ.

Эім ХарижилердӘқ ӘшӘнде ЗҚсседие йтӘндебӘр кӘсӘнӘ суреттеп, онҰқ ерекше белгӘсӘн айтҰп, хабар бердӘ. КейӘн сол адам +лтӘрӘлген харижилердӘқ ӘшӘнен табҰлдҰ. ХазретӘ Али м&нҰ +зӘнӘқ д&рҰстҰүҰна ділел ңҰлдҰ, осҰлайша НібиүаймҰзүжизасҰн жариÇ ңҰлдҰ.

Расул-Ұ Юкрім (с.а.у.), мму СілеменӘқ жіне басңа да рауилердӘқ жеткӘзген сахих риуаÇтҰ бойҰнша:"ХазретӘ Хусейн Таффта, Çүни, Кербَ عَلَ+лтӘрӘледӘ">деген екен. Елу жҰлдан кейӘн, жан тҚршӘгерлӘк ңайүҰлҰ оңиүа діл сол жерде болҰп, ілгӘ үайҰптан берӘлген хабар расталдҰ.
Эім к+п мірте бмен кееген екен:>يَلْقَوْنَ قَتْلًا وَ تَشْر۪يدًا Çүни,"МенӘқ ЮлӘ-БейтӘм менен кейӘн ңҰрүҰнүа, білеге жіне ңуүҰн-сҚргӘнге &шҰрайдҰ".>Ол туралҰ бӘршама тҚсӘндӘрӘп айтңан, діл солай болҰп шҰңтҰ.

ОсҰ жерде мҰнадай мақҰзддҰ. Язс&раң туадҰ: " ХазретӘ Али халифа болуүа ібден лайҰң едӘ ірӘ РасулуллаҒңа (с.а.у.) жаңҰн туҰсңандҰүҰ жіне тақңаларлҰң батҰрлҰүҰ мен бӘлӘмӘ де бола тм ҺазалӘктен бӘрӘншӘ халифа болҰп таүайҰндалмадҰ жіне нелӘктен халифалҰүҰ кезӘнде &рҰс-керӘс к+п болдҰ?".

ЖауабҰ: ЮлӘ-Бейттен Қлкен бӘр іулие бҰлай деген екен: "Расулулла тҚрде.у.) ХазретӘ АлидӘқ (р.а.) халифа болуҰн ңаттҰ ңалаүан екен, бӘраң Оүан (с.а.у.) үайҰптан хабар келӘп АллаҒтҰқ ңалауҰ басңа екендӘгӘ бӘлдӘрӘлӘптӘ. Ол (с.а.у.) +зӘнӘқ ңалауҰн тастап, АллаҒтҰқ ңалауҰна к+нӘптӘ" - дейдӘ. М&нҰқ ИліҒи хикметтдаңа ң бӘреуӘ бҰлай болса керек:

АрдаңтҰ ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.) дҚниеден +ткен соқ сахабалар ауҰзбӘршӘлӘкке, ҰнтҰмаңңа м&ңтаж кҚн туадҰ. Егер ХазретӘ Али билӘк басҰна +тсе, ХазретӘ АлидӘқ халифалҰүҰ кезӘнде орҰн алүан

— 110 —

оңиүалар кӘ. Т+рендей, ХазретӘ АлидӘқ ңорңу дегендӘ бӘлмейтӘн теқдессӘз батҰрлҰүҰ мен аса таңуалҰүҰ, тҰм ңанаүатшҰлдҰүҰ мен ңарапайҰмдҰлҰүҰ к+пшӘлӘктӘқ жіне кейбӘр ңауҰмдардҰқ ңҰзүанҰоңиүаүмӘн оÇтҰп, +зара баңталастҰң тудҰрҰп, ҰдҰрап б+лӘнуӘне себеп болуҰ ібден мҚмкӘн едӘ.

СонҰмен ңатар ХазретӘ АлидӘқ халифалҰүҰнҰқ кейӘнге ңалуҰнҰқ таүҰ бӘр хикметӘ мҰнау болса керек: ТҚрлӘ ңауҰмданасҰ бӘр-бӘрӘмен араласуҰнан пайда болүан жіне ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.) айтңандай кейӘннен пайда болүан жетпӘс Қш к+зңарас сан-алуан ңауҰмдардҰқ арасҰнда бҚлӘк туүҰзҰп, ңандҰ оңиүалар басталүалҰ т&рүанда ХазретӘана жеҰндҰ керемет батҰр, ержҚрек ірӘ парасаттҰ, кез келген соңңҰүа шҰдай алатҰн, хашими руҰнан М&хаммед ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) туҰсңанҰ жіне Юл-Ә Бейт, Çүни, іулетӘнен бӘр ерекше т&лүа, ңуаттҰ Ұ. СолаңтҰ бӘр кҚш ңажет едӘ. Иі, ол т+теп бередӘ... РасулуллаҒтҰқ ХазӘретӘ Алиге (с.а.у.) хабар бергенӘндей "Мен Ү&раннҰқ тҚсуӘ ҚшӘн соүҰстҰм, ал сен болсақ онҰқ д&рҰс тҚсӘнӘлуӘ Қп кеткүҰсасҰқ!" дегенӘ растайдҰ.

Сондай-аң, егер ХазретӘ Али болмаүанда дҚниенӘқ сін-салтанатҰ Юмеуилер мемлекетӘн ібден жолдан тайдҰрҰп адастҰруҰ мҚмкӘн едӘ. БӘраң ңарсҰ алдҰнда ХазретӘ Али (р.а.) мен Юли Бейт &рпаңтарҰ т&рүмметӘнан, олармен санасуүа тура келдӘ. М&сҰлмандардҰқ алдҰнда абҰройҰн саңтап ңалуҰ ҚшӘн ңаласа да, ңаламаса да Юмеуи патшаларҰнҰқ бірӘ дерлӘк +здген матемесе де ңолдау к+рсетӘп, ңол астҰндаүҰларҰ мен жаңтастарҰ бар ҰнтасҰмен Ислам аңиңаттарҰн, Иман негӘздерӘн, Ү&ран ҚкӘмдерӘн орҰндауүа, онҰ саңтауүа ірӘ жайҰлуҰна ат салҰстҰ. ЖҚз мҰқдаүан аңиңатшҰл имамдар, кімӘл хадисшӘлер с+йлеа іулиелер мен асфиÇлар жетӘлдӘрдӘ. Егер ңарсҰ алдарҰнда Юли БейттӘқ +те таңуа іулиелерӘ, дӘндар-абҰздарҰ мен кімӘл жандарҰ болмаүанда, Аббасилер меүжиза илердӘқ соқүҰ кезеқӘ сиÇңтҰ іу бастан-аң адасҰп, жолдан таŞларҰ ібден мҚмкӘн едӘ.

С&раң: "НелӘктен Ислам халифатҰ НібидӘқ Юли БейтӘнде, Çүни, &рпаүй +згеалүаспадҰ? Юйтсе де еқ лайҰүҰ да, д&рҰсҰ да солар едӘ үой"

ЖауабҰ: ДҚниенӘқ салтанатҰ алдамшҰ. Юли Бейт болса Ү&раннҰқ ҚкӘмдерӘ мен ИсламнҰқ аңиңаттарҰн саңтап ңалуүа мӘндеттӘ едӘ. ХалифалҰңңлел ботанатңа, билӘкке +ткендер Ніби сиÇңтҰ бейкҚні

— 111 —

болуҰ керек немесе Хулефа-и Рашидин немесе Омар ибн Абдулазизи Юмеуи немесе МіҒди-и Аббаси сиÇңтҰ жҚрегӘ ірдайҰм АллаҒ деп рге ңан үажайҰп таңуа болуҰ керек. ЯйткенӘ, МҰсҰрда Юли Бейт атҰнан ң&рҰлүан Фатимие халифатҰ, Африкада МуаҒҒидин ҚкӘметӘ жіне Иранда Сафіуилер мемлекетӘ болүанҰ мілӘм. Олар сітсӘздӘкке &шҰрап дҚнне ійгсалатанатҰ Юли Бейтке ңол емес екендӘгӘн к+рсеттӘ. БастҰ мӘндетӘ болүан Исламүа ңҰзмет ңҰлу жіне дӘндӘ жаŞ таратудҰ оларүа &мҰттҰрадҰ. Ал билӘктен бас тартңан кезде, Исламүа,екен.

үа +те берекелӘ де жарңҰн тҚрде адал ңҰзмет еткен.

МӘне ңарақҰз! ХазретӘ ХасаннҰқ &рпаүҰнан тараүан ңутубтар ісӘресе АңтабҰ Юрбаа, Çүни, т+рт имам, атап айтңандалген тАүзам Шейх Абдулңадир Гейлани жіне ХазретӘ ХусейӘннӘқ &рпаүҰнан тараүан Имамдар, онҰқ ӘшӘнде айрҰңша Зейнелабидин мен Жаүфар СадҰң. ОлардҰқ ірңа&үалармаүҰнауи міҒди секӘлдӘ заманҰнҰқ рухани з&лҰмдҰүҰ пен ңоŞ ңарақүҰлҰүҰн жойҰп, айналасҰна ИманнҰқ аңиңаттарҰ мен Ү&раннҰқ н&рларҰн шаштҰ. ЮрңаӘптӘ б&лҰ аталарҰнҰқ ӘзбасарҰ екендӘгӘн Әс жҚзӘнде к+рсете бӘлдӘ.

С&раң: МҚбарак Ислам дӘнӘнӘқ басҰна тҚскен сонау баңҰт үасҰрҰндаүҰ зобалақ ңандҰ бҚлӘктердӘқ хикметӘ не? ОңиүанҰқ мейӘрӘмдӘ жаүҰн к+рсетсеқӘз. Олар ңҰрүкенӘ жшҰрауүа лайҰң емес едӘ үой?

Жауап:>Н+серлеп жауатҰн к+ктемгӘ жақбҰр, алас&ра соүатҰн дауҰл +сӘмдӘк атаулҰнҰқ т&ңҰмдарҰн шашҰп, аүаштардҰқ ңабӘлетӘн ашҰп, олардҰ ңозүалҰсңа тҚсӘредӘ. ЮрңайсҰсҰ +зӘне лайҰңтҰ гҚл-шешек ашҰп, табиүатҰна сай +з с+з ңӘн атңарадҰ. Сол сиÇңтҰ, сахабалар жіне олардҰқ шікӘрттерӘ ТабииндердӘқ басҰна келген фитнію(бҚлӘк),>олардҰқ т&ңҰм секӘлдӘ сан-алуан ңабӘлеттерӘاُبَالҰрҰп ңамшҰладҰ:"ДӘн Исламүа ңатер т+ндӘ, +рт шҰңтҰ. Аттан!">деп ірбӘр м&сҰлман жамаүаттарҰн ңорңҰтҰп, ИсламдҰ ңорүаштауүа &мтҰлдҰрдҰ. ЮрңайсҰсҰ ңабӘлетӘне ңарай ИсламнҰқ бӘрлӘгӘн саңтауүа тҰрҰсҰп, сан-ңилҰ ңҰзметтерден бӘр ң шаңҰрӘ мойнҰна алҰп, кімӘл ҰңҰласпен еқбек еттӘ. С+йтӘп бӘреуӘ хадистердӘқ, бӘреуӘ шариүаттҰқ, ендӘ бӘреуӘ иман аңиңаттарҰнҰқ саңталуҰна, басңаларҰ Ү&раннҰқ саңталуҰна жанҰнҰ болү, тер т+ктӘ. Топ-топ болҰп +зара ңҰзметтӘ б+лӘстӘ. Ислами киелӘ мӘндеттердӘ ж&мҰла атңаруүа ңҰзу кӘрӘстӘ. ҮабӘлеттерӘ бҚршӘк жарҰп, тҚрлӘ-тҚстӘ гҚлдер ашҰлдҰ. Сол
— 112 —

дауҰлдҰқ саÇсҰнда Ислам кеқ байтаң ілемнӘқ тҚпне ікепкӘрӘне жайҰлҰп, т&ңҰм шашҰлдҰ. Олар бҚршӘк жарҰп жер жіҒаннҰқ жартҰсҰн гҚл баңшаүа айналдҰрдҰ. БӘраң, +кӘнӘшке орай сол гҚл-шешектердӘқ арасҰнда дӘн б&зар топтар - тӘкендер де шҰңпай ңалүан жоң. Бейне бӘр ң&дӘрет, сол үасҰрдҰ +зӘнӘқ айбли дҚнолҰмен шайңап, ңаттҰ теқселттӘ де, ңажҰрлҰ да ңайраттҰ жандардҰ шабҰттандҰрҰп ірекетке келтӘрдӘ. Сол ірекеттен пайда болүан ортадан шҰңңан кҚш-ңуат тҚстӘген мҚджтіхид имамдар мен ү&ламалардҰ, хадис жинаушҰлар мен мҚбірак ңарилардҰ, асфиÇ-іулиелердӘ дҚниеге келтӘрдӘ. С+йтӘп, олар Ислам ілемӘнӘқ ір тарапҰна ңонҰс тептӘ. ШҰүҰстан БатҰсңа дейӘнгӘ аймаңтҰ ИсламнҰқ н&р толңҰнҰ тербеп, Ү&раннҰқ аоңиүалзҰнасҰнан сусҰндап пайдалану ҚшӘн халҰңтҰқ к+зӘн аштҰ. ЕндӘ таңҰрҰбҰмҰзүа оралайҰң.

РасулуллаҒтҰқ (с.а.у.) үайҰби оңиүалардан хабар берӘп жіне айтңанҰ діл кеَٓائَتңиүалар мҰқдап саналадҰ, +те к+п. БӘз тек бӘрнеше мҰсалҰна ишара етемӘз.
БӘрӘншӘден:>Б&хари мен МҚсӘлӘм сиÇңтҰ сенӘмдӘлӘгӘмен ійгӘлӘ болүан хадис имамдардҰ бастаүан алтҰ кӘтап жінелҰп жа да имамдар, т+менде баÇндамаңшҰ болүан хабарҰмҰзүа бӘр ауҰздан ңосҰладҰ. Б&л хабарлардҰқ к+бӘсӘ маүҰнасҰ жаүҰнан тіуітур жіне таүҰ бӘр б+лӘмӘ де зерттеушӘ үалҰмдар тарапҰнан д&рҰстҰүҰна шҚбі келтӘрӘлмеген. СондҰңтан тіуітур сиÇңтҰ сенӘмдُوَ عَ боладҰ.

Сахих риуаÇт бойҰнша бӘрде ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.) сахабаларҰна: "Сендер д&шпандарҰқдҰ жаппай жеқесӘқдер! МеккенӘ, ХайбердӘ, ШамдҰ, ИрактҰ, Бейтул МаңдистӘ алҰп, ңолдарҰқа ңаратасҰқдар. Сол заманнҰқ еқ Қлкен мемлекеттерӘ Иран мен уҰнда тшаларҰнҰқ ңазҰналарҰн +зара б+лӘсетӘн боласҰқдар!" деп хабар берген. «ОсҰлай ойлаймҰн Çки болжаймҰн» демей, к+рӘп т&рүандай кесӘп айтңан. АйтңанҰ діл келдӘ.ттӘ деа, ол с+здӘ айтңан кезӘнде, +здерӘ пана Әздеп к+шуге міжбҚр болатҰн. Дос жарандарҰ Сахабалар аз, Мідина аумаүҰ мен бҚкӘл жіҒан оүан жау едӘ.

Эім, сахих риуаÇт бойҰнша бӘрнеше мірте:
عَلَيْكُңтан, ۪يرَةِ الَّذَيْنِ مِنْ بَعْد۪ى اَب۪ى بَكْرٍ وَ عُمَرَ

деп, Юбу БікӘр мен ОмардҰқ +зӘнен кейӘн халифа болатҰнҰн, сонҰмен ңатар Олар ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.) ңалаүанҰндай жіне

— 113 —

АллаҒ риза болатҰндай +те тамаша ңҰзмдилердтӘнӘн, Юбу БікӘрдӘқ ңҰсңа, ОмардҰқ &заң халифа болатҰнҰн жіне +те к+п жеқӘстерге жететӘнӘн хабарлаүан. Эім:

زُوِيَتْ لِىَ الْاَرْضُ فَاُر۪ي, к+рсَارِقَهَا وَمَغَارِبَهَا وَسَيَبْلُغُ مُلْكُ اُمَّت۪ى مَا زُوِىَ ل۪ى مِنْهَا

деген, "ШҰүҰстан БатҰсңа дейӘнгӘ жерлер менӘқ ҚмметӘмнӘқ меншӘгӘнде боладҰ. Еш бӘр ҚмметӘн жҚйа жердӘ иеленбеген". ХабарҰ діл келдӘ.

Сахих риуаÇтта айтҰлүандай, БідӘр соүҰсҰнан б&рҰн:

هٰذَا مَصْرَعُ اَب۪ى جَهْلٍ، هٰذَا مَصْرَعُ عُتْبَ едӘ, ذَا مَصْرَعُ اُمَيَّةَ، هٰذَا مَصْرَعُ فُلَانٍ وَ فُلَانٍ

деп, АллаҒңа серӘк ңосушҰ Ү&райҰш тайпасҰнҰқ басшҰларҰнҰқ ңай жерде жер жастанатҰнҰн к+рсетӘп бергей-пӘкӘн +з ңолҰммен бей ибн ХалефтӘ +лтӘремӘн">деген, діл солай болдҰ.

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай, бӘр айлҰң ңашҰңтҰңтаүҰ Шам т+қӘрегӘнде, "Мута" мӘндежердегӘ ійгӘлӘ соүҰста шайңасҰп жҚрген сахабаларҰн к+рӘп т&рүандай:

اَخَذَ الرَّايَةَ زَيْدٌ فَاُص۪يبَ، ثُمَّ اَخَذَهَا اِبْنُ رَوَاحَةَ فَاُص۪يبَ، ثُمَّ اَخَذَهَا جَعْفَرُ فَاُص۪يبَ، ثُمَّадан кَهَا سَيْفٌ مِنْ سُيُوفِ اللّٰهِ

деп, болҰп жатңан оңиүалардҰ достарҰна хабарлаүан. ЕкӘ-Қш аптадан кейӘн çүла ибн МҚнеббих деген сахаба алүҰ шептен келдӘ. Ол ілӘ аузҰн ашпаҰң ИесҚхбир СадҰң, Çүни, РасулуллаҒ (с.а.у.) соүҰстҰқ жайҰн +зӘ баÇндап бердӘ. çүла ант етӘп: «СӘз айтңандай болдҰ» дедӘ.

Эім, сахих риуаÇтта

اِنَّ الْخِلَافَةَ بَعْد۪ى ثَلَاثُونَ سَنَةً ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا عَضُوضًا وَاтӘне жٰذَا الْاَمْرَ بَدَاَ نُبُوَّةً وَرَحْمَةً ثُمَّ
— 114 —
يَكُونُ رَحْمَةً وَخِلَافَةً ثُمَّ يَكُونُ مُلْكًا عَضُوضًا ثُمَّ يَكُونُ عُتُوًّا وَ جَبَرُوتًا

деп ХазретӘ ХасаннҰқ алтҰ ай халифа болатҰнҰн жіне сенӘмдӘ т+рт шадиÇрлдӘрӘлфа Рашидин)>халифа болатҰн кезеқдерӘн жіне олардан кейӘн халифалҰң жойҰлҰп, м&рагерлӘк басталҰп, патшалҰң орнап, кейӘн сол м&рагерлӘк билӘктӘқ ідӘдейӘн айтҰнҰнан жіне ҚмметӘнӘқ б&зҰлатҰндҰүҰнан хабар берген. Хабар бергенӘндей болдҰ.

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай,

يُقْتَلُ عُثْمَانُ وَهُوَ يَقْرَاُ الْمُصْحَفَаүуҰ, َّ اللّٰهَ عَسٰى اَنْ يُلْبِسَهُ قَم۪يصًا وَاِنَّهُمْ يُر۪يدُونَ خَلْعَهُ

деп, ХазретӘ ОсманнҰқ халифа болатҰндҰүҰн жіне халифалҰң орҰндҰ босатуҰ талап етӘлетӘндҰ ҚшӘнҮ&ран оңҰп отҰрүан кезӘнде бӘреудӘқ ңолҰнан шійӘт болатҰнҰнан хабар берген. Хабар бергенӘндей болдҰ.

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай,ِنَّ هтҰ ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.) ңан алдҰрүанда, мҚбірак ңанҰн АбдуллаҒ ибн ЗҚбейӘр тібірӘк деп шербет сиÇңтҰ Әшкен кезӘнде, оүан:
وَيْلٌ لِلنَّاسِ مِنْكَ وَ وَيْلٌ لَكَ مِنَ النَّاسِ

деп, онҰқ керемет баТіухидпен ҚмметтӘ басңаратҰндҰүҰн жіне к+п соңңҰүа &шҰрайтҰнҰн, адамдардҰқ к+бӘсӘ сонҰқ салдарҰнан ңайүҰлҰ жаүдайларүа тап болатҰндҰүҰн хабар бетердӘ Хабар бергенӘндей болдҰ. АбдуллаҒ ибн ЗҚбейӘр Юмеуилер заманҰнда, Меккеде халифалҰң жариÇлап, батҰрлҰңпен соүҰс жҚргӘздӘ. АңҰрҰнда залҰм Хаджаж к+п іскерӘмен шабуҰл жасап, ңиÇн-кескӘ шайңастан кейӘн, атаңтҰ ңаҒарман шейӘт болдҰ.

Эім,Ұнда ж риуаÇт бойҰнша, Юмеуилер мемлекетӘнӘқ ң&рҰлатҰнҰн жіне патшаларҰнҰқ к+бӘ залҰм болатҰнҰн, арасҰнан Езид пен УілидтӘқ шҰүатҰнҰн, ХазретӘ МудҰ хадмметтӘ басңаратҰнҰн жіне оүан: وَاِذَا مَلَكْتَ فَاَسْجِحْ деп ж&мсаң жіне ідӘл болуҰн +сиет еткен.
— 115 —

Ал,

يَخْرُجُ وَلَدُ الْعَبَّاسِ بِالرَّايَاتِ السُّودِ وَ يَمْلِكُونَ اَضْعَافَ مَا مَلَكُوا

деп, Юм. ҮҰзҰден кейӘн Аббаси мемлекетӘ ң&рҰлҰп, &заң уаңҰт жалүасатҰндҰүҰнан хабар берген. ХабарҰ д&рҰс шҰңтҰ.

Эім, шҚбісӘз, наңтҰ хабар бойҰнша وَيْلٌ لِلْعَرَبِ مِنْ شَرٍّ قَدِاقْتَرَЕй, ад, ШҰқүҰсхан мен ХулагудҰқ атой салҰп бҚлӘк шҰүаратҰнҰн, Аббаси араб мемелекетӘн тас талңан ететӘнӘн хабар бердӘ. ХабарҰ діл шҰңтҰ.
Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай, ف۪ى ذибн Юбу Уаңңас, +те ңаттҰ ауҰрҰп жатңанда оүан:
لَعَلَّكَ تُخَلَّفُ حَتّٰى يَنْتَفِعَ بِكَ اَقْوَامٌ وَيَسْتَضِرَّ بِكَ اٰخَرُونَ

деп, болашаңта &лҰ ңолбасшҰ болатҰнҰн, к+п жеқӘстерге жететӘнӘн, к+п &лттар мен ңауҰмдар одан паҰүҰна ретӘндӘгӘн, Çүни ИсламдҰ ңабҰлдайтҰндҰүҰн жіне к+п кӘсӘлердӘқ зиÇн шегетӘнӘн, Çүни мемлекеттерӘ сонҰқ ңолҰмен ң&лайтҰндҰүҰн хабарладҰ. Хаб аңҰрүтҰлүандай діл шҰңтҰ. ХазретӘ Саүад Ислам іскерӘн шебер басңардҰ. Иран мемлекетӘн талңандадҰ. К+п ңауҰмдардҰқ Исламүа кӘрӘп, тура жолүа тҚсуӘне себеп болдҰ.

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүанҰндай, иманүа келген Хабеш (êфиопиÇ) патшасҰ Неджаши, хикеттӘ. жетӘншӘ жҰлҰнда ңайтҰс боладҰ. Сол кҚнӘ онҰқ +лгенӘ жайлҰ сахабаларүа +зӘ хабар берген екен. ТӘптӘ, жаназа намазҰн да оңҰптҰ. БӘр аптадан соқ НеджашидӘқ діл сол кҚнӘ дҚниеден +ткендӘгӘ жайлҰ хабар келдӘ.

Эім, сахих риуаÇтттарданлүанҰндай, тақдаулҰ достарҰмен бӘрге Ухуд ілде Хира тауҰнҰқ басҰна шҰңңанда тау дӘрӘлдеп, шайңаладҰ.

Тауүа:
اُثْبُتْ فَاِنَّمَا عَلَيْكَ نَبِىٌّ وَ صِدّ۪يقٌ وَ شَه۪يدٌ

деп, ХазретӘ Омар мен ОсманнҰқ жіне Юл% АлтейӘт болатҰндҰүҰн хабарладҰ. АйтңанҰндай болдҰ.

Араб М&хаммед (с.а.у.) аңҰлдҰ бӘр адам едӘ деп, аңиңаттҰқ осҰнау кҚн к+семӘне к+зӘн ж&мүан бейшара, бейбаң! лкен м&үжизаларҰнедӘм. бес тҚрӘнӘқ бӘр үана тҚрӘ болүан үайҰптаүҰ оңиүалар жайлҰ он бес, білкӘм жҚз б+лӘмӘнен бӘр б+лӘмӘн естӘдӘқ. МаүҰнасҰ тіуітур дірежесӘнде +те сенӘмдӘ бӘр үана б+лӘмӘн тҰқдадҰқ. ОсоүамдҰмдегӘ

— 116 —
үайҰптан берӘлген хабарлардҰқ жҚзден бӘрӘн аңҰл к+зӘмен к+рӘп, парасатҰмен парңҰна барҰп, болашаңтҰ болжай алүан адамүа" лҰ дана">деп жатамҰз. ЕндӘ осҰндай жҚздеген &лҰ данадан да жоүّ بِالсиеттӘ дананҰқ жақҰлҰсҰп ңате к+руӘ істе мҚмкӘн бе? Жалүан хабар беруге батҰлҰ бара ма? ОсҰндай жҚз есе &лҰ даналҰң иесӘнӘқ екӘ дҚниенӘқ баңҰтҰ жайлҰ с+здерӘн тҰқдамау, ілбетте, жҚз есе аңҰмаңтҰқ белгَلَاةٍес пе?!

АЛТұНШұ ИШАРА: Сахих риуаÇтта айтҰлүанҰндай, ХазретӘ Фатимаүа (р.а.)

اَنْتِ اَوَّلُ اَهْلِ بَيْتِى لُحُوقًا ب۪ى

Çүни "Юли БейтӘмнӘқ ӘшӘнен бірӘнен б&рҰн сен маүан ңауҰшасҰқ" деген. АлтҰ айдан кейӘн Фатима (р.а.) ңайтҰсзӘ бол хабар бергенӘндей болдҰ.

Эім, Юбу Зірге:
سَتُخْرَجُ مِنْ هُنَا وَتَع۪يشُ وَحْدَكَ وَتَمُوتُ وَحْدَكَ
деп, Мідинадан жер аударҰлҰп, жалүҰз +мӘрدیٌрм жҰла, жалүҰз +зӘ сахарада +летӘндӘгӘн хабар берген. ЖиҰрма жҰлдан кейӘн хабар бергенӘндей болдҰ.

Эім, бӘрде Юніс ибн МілӘктӘқ анасҰ мму ХарамнҰқ ҚйӘнде &йңҰдан оÇндҰ да, кҚлӘмсӘреп бҰлай дедӘ:

رَاَيْتُ اُمَّت۪ى يَغْزُونَ فِى الْبَحْرِ ك тамҰрلُوكِ عَلَى الْاَسِرَّةِ

Умму Харам: "Д&үа ңҰлҰқҰз, мен де солармен бӘрге болайҰн" деп +тӘндӘ. Оүан: «БӘрге боласҰқ!» - дедӘ. ҮҰрҰң, ңорҰн кейӘн кҚйеуӘ Убаде ибн Самитке ерӘп КипрдӘқ алҰнуҰна ңатҰстҰ. Сол жерде ңайтҰс болҰп, мазарҰ зиÇрат орнҰна айналдҰ. Хабар бергенӘндей болдҰ.

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай:
يَخْرُجُ مِنْ ثَق۪يفَ كжуатҰнٌ وَ مُب۪يرٌ

деген. çүни, "СакҰф ңауҰмҰнан бӘреу +зӘн пайүамбармҰн деп жариÇлайдҰ жіне бӘреуӘ ңанӘшер залҰм боладҰ". ОсҰлайша +зӘн пайүамбармҰн деп жариÇлаүан мішҒҚр М&хтардҰ жіне жҚз , шҰндам +лтӘрген залҰм ХаджаждҰ айтңан екен.

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай:
سَتُفْتَحُ الْقُسْطَنْط۪ينِيَّةُ فَنِعْمَ الْاَم۪يرُ اَم۪يرُهَا و шаш бَ الْجَيْشُ جَيْشُهَا
— 117 —

деп СтамбулдҰ м&сҰлмандар жеқӘп алатҰнҰн, ХазретӘ С&лтан Мехмед ФатихтӘқ жоүарҰ міртебеге ие болатҰнҰн хабар берген. Діл хабар олҰндаӘндей болдҰ.

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай:
اِنَّ الدّ۪ينَ لَوْ كَانَ مَنُوطًا بِالثُّرَيَّا لَنَا لَهُ رِجَالٌ مِنْ اَبْنَٓاءِ فَارِسَ

деп Юбу Ханифа секӘлдӘ Ираннан шҰүатҰн теқдессӘз кімӘл үалҰмдар мен іулиелерге ишара ңҰлҰаүҰ м&рлаүан.

Эім:

عَالِمُ قُرَيْشٍ يَمْلَءُ طِبَاقَ الْاَرْضِ عِلْمًا

деп, Имам ШафидӘ меқзеп, келетӘнӘнен хабар берген екен.

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай:

سَتَفْتَرِقُ اُمَّت۪ى ثَلَاثًا وَسَبْع۪ينَ فِرْقَةً اَلنَّاجِيَةُ وَاحِدَةٌлжӘрегَا. ق۪يلَ مَنْهُمْ؟ قَالَ مَا اَنَا عَلَيْهِ وَ اَصْحَاب۪ى

деп, ҚмметӘнӘқ жетпӘс Қш топңа б+лӘнетӘнӘн, тура да кімӘл жолдаүҰлардҰқ ЮҒли сҚннет уіл жамаүат тобҰ дамзат хабар бердӘ.

Эім:>اَلْقَدَرِيَّةُ مَجُوسُ هٰذِهِ الْاُمَّةِ деп, к+птеген б+лӘмдерге б+лӘнген жіне таүдҰрдҰ жоңңа шҰүарүан Үадерие аүҰмҰн хабарладҰ. СонҰмен ңатар к+птеген тармаңтарүа б+лӘнген РафизилеУіссілтҰп кеткен.

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай, Имам Алиүа (р.а.): "ХазретӘ Иса (а.с.) сиÇңтҰ сен ҚшӘн адамдардҰқ екӘ тобҰ зиÇнүа &шҰрайдҰ. БӘреулерӘ шектен тҰс махабба ңол ждҰ, бӘреулерӘ шектен тҰс д&шпандҰң етедӘ. ХристиандардҰқ ХазретӘ Исаүа деген махаббатҰ шариүаттҰқ шегӘнен асҰп, АллаҒ саңтасҰн, «АллаҒтҰқрген. Ұ» деп ал, ÇҒудилердӘқ д&шпандҰүҰ шектен шҰүҰп, пайүамбарлҰүҰн, кемелдӘгӘн жоңңа шҰүардҰ емес пе, саүан деген сҚйӘспеншӘлӘгӘнен адамдардҰқ бӘр б+лӘгӘ шариүділелдшегӘнен шҰүадҰ. М&ндай махаббат зиÇндҰ!"

لَهُمْ نَبْزٌ يُقَالُ لَهُمُ الرَّافِضِيَّةُ

деп бӘр топ кӘсӘлердӘқ

— 118 —

д&шпандҰңтарҰ шектен шҰүатҰнҰн, олар Хариджилер мен ЮмеуилердӘқ ХазӘресӘ:>Иеүа ңарсҰ "Насибе" деп аталатҰн топ екенӘн хабар берген.

Егер бӘреу с&раса: Юли БейттӘ сҚŞдӘ Ү&ран б&йҰрадҰ. ХазретӘ Пайүамбар АлейҒиссалату Уіссалам да онҰ к+п айтңан. ОсҰ махаббат, Шииттер ҚшӘн білкӘм бӘр к Демек, ҚзӘр болар. ЯйткенӘ махаббат ңҰлүандар бӘр шама мас боладҰ. СезӘмге берӘлгӘш келедӘ. Неге Шииттерге, ісӘресе Рафизилерге осҰ махаббаттан пайда ) к+рмлде, Ніби мегзеген ілгӘндей шамадан тҰс махаббатңа т&тҰлдҰ ма?

ЖауабҰ: Махаббат екӘ тҚрлӘ боладҰ.

БӘреуӘ: ЮрӘптӘк маүҰнамен РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссалам ҚшӘн, Хаң Т &лҰ МҰқ атҰнан, ХазретӘ Али мен ХасандҰ, ХусейндӘ жіне Юли БейттӘю(&рпаүҰн)>сҚŞ. Б&л махаббат РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссаламүа деген махаббаттҰ арттҰрҰп, адамй-аң, Ғи махаббатңа себеп боладҰ. М&ндай махаббат ңанша артса да зиÇнҰ жоң, шектен шҰңпайдҰ, +згелердӘқ ңҰзүанҰшҰ мен д&шпандҰүҰн оÇтпайдҰ.

ЕкӘншӘсӘ: ЕсӘмдӘк маүҰнамен Яз ҚшӘн сҚŞ. ХазретӘ М&хам+йтӘп:лейҒиссалату УіссаламдҰ ойламай, ХазретӘ АлидӘқ ңаҒармандҰүҰн, кемелдӘгӘн жіне ХазретӘ Хасан мен ХусейӘннӘқ жоүарҰ ңасиеттӘлӘгӘн, ерекшелӘктерӘн еске алҰп, жаңсҰ к+редӘ. ТӘптӘ, АллаҒтҰ бӘлмесе де, ПайүамбардҰ танҰмаса да бірӘбӘр оларқ бӘлдсҰ к+редӘ. М&ндай сҚйӘспеншӘлӘк РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссаламнҰқ жіне Хаң ТаүаланҰқ махаббатҰна ңатҰсҰ жоң. Шамадан тҰс артҰң кетуӘ арңҰлҰ басңалардҰ ренжӘтӘп, д&шке ңҰл ңҰладҰ. МӘне, НібидӘқ (с.а.у) айтңанҰндай, ХазретӘ Алиүа деген шамадан тҰс махаббат, ХазретӘ Юбу БікӘр СҰддҰң пен ХазретӘ Омардан сҰрт айналдҰрҰп, олардҰ кемсӘтуге себеп болдҰ, зиÇнүа &шҰраттҰ.

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүаӘнӘқ бاِذَا مَشَوُا الْمُطَيْطَٓاءَ وَخَدَمَتْهُمْ بَنَاتُ فَارِسَ وَالرُّومِ، رَدَّ اللّٰهُ بَاْسَهُمْ بَيْنَهُمْ وَ سَلَّطَ شِرَارَهُمْ عَلٰى خِيَارِهِمْ

"Үашан ю(Хулеге ПарсҰ жіне Р&м ңҰздарҰ ңҰзмет ңҰладҰ, сол кезде араларҰқда біле мен бҚлӘк, алауҰздҰң пайда боладҰ. Язара соүҰс басталадҰ. ЖамандарҰқ бастарҰқа шҰүҰп, ңайҰрлҰларҰқ мен игӘ жаңсҰларҰқа тиӘсетӘн боладҰ" деп хабар бердӘ. ОтҰз жҰлдан . ҮураосҰ айтҰлүандар ортаүа шҰңтҰ.

— 119 —
Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай:
وَتُفْتَحُ خَيْبَرُ عَلٰى يَدَىْ عَلِىٍّ

АлидӘқ ңолҰмен "Хайс. ОлаамалҰ алҰнатҰнҰн хабарладҰ. РасҰнда, ертесӘне НібидӘқ бӘр м&үжизасҰ ретӘнде "Хайбер" ңамалҰнҰқ ңаңпасҰн ХазретӘ Али ж&лҰп алҰп, ңалңан ңҰлҰп пайдаландҰ да, жеқӘске жездер Қоқ ңаңпанҰ лаңтҰрҰп жӘбердӘ. СегӘз ңуаттҰ адам, ілгӘ есӘктӘ жерден к+тере алмаүан деседӘ. Басңа риуаÇтта ңҰрҰң адам к+тере алмаптҰ.

Эім: لَا تَقُومُ السَّاعَةдай шеٰى تَقْتَتِلَ فِئَتَانِ دَعْوَاهُمَا وَاحِدَةٌ деп СҰффин дейтӘн жерде ХазретӘ Али мен МуауиенӘқ соүҰсатҰнҰнан хабар берген.
Эім:>اِنَّ عَمَّارًا تَقْتُلُهُ الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ"АммардҰңаттар бӘр тайпа +лтӘредӘ">- дедӘ. КейӘн СҰффиндегӘ соүҰста +лтӘрӘлдӘ. ХазретӘ Али, онҰ МуауиенӘқ жаңтастарҰ залҰм екендӘгӘне ділел ңҰлҰп к+рсеттӘ. БӘраң, Муауие басңаша жорҰп +зӘнше тҚсӘндӘ. Амр Ибн-ул-Ас: "ЗалҰм бірӘмӘз ى شَاْтек онҰ +лтӘргендер үана" -дедӘ.
Эім:>اِنَّ الْفِتَنَ لَا تَظْهَرُ مَا دَامَ عُمَرُ حَيًّا"ХазретӘ Омар сау т&рүанда ӘштерӘқде бҚлӘк шҰңпайддӘ атң дедӘ. Діл солай болдҰ.

СеҒл ибн Амр ілӘ иманүа келмей т&рҰп т&тңҰнүа тҚстӘ. ХазретӘ Омар, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссаламүа айттҰ: "Р&ңсат етӘқӘз, м&нҰқ тӘстерӘн ңаүҰп тастайҰн. ЯйткенӘ, ол тӘлӘнӘқ +ткӘрлӘгӘмен Ү&ратҚсӘнд кіпӘрлерӘн бӘзге айдап салатҰн". РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссалам:

وَعَسٰى اَنْ يَقُومَ مَقَامًا يَسُرُّكَ يَا عُمَرُ

дедӘ. ШҰнҰменен-аң, РасулуллаҒ Аллату Уалату Уіссалам дҚниеден ңош айтҰсҰп к+з ж&мүан сітӘнде Сахабалар арасҰнда ңайүҰлҰ сабҰрсҰздҰң бас к+рсеткен кезде, ХазретӘ Юбу БікӘр СҰддҰң ңалайша Мідинада асңан &стамдҰлҰң танҰтҰп, халҰңңа басу айтҰп, мақҰздҰ бӘр насихатпен сахабаларде, еқ штандҰрҰп ж&батңан болса, СеҒл де сол сітте ңасиеттӘ Меккеде діл Юбу БікӘр СҰддҰң сиÇңтҰ сахабаларүа басу айтҰп, ңапалҰ к+қӘлдерӘн ж&батҰптҰ. ЯзӘнӘқ мілӘм шешендӘгӘмен Юбу БікӘр СҰддҰңтҰқ насихатҰнҰқ маүҰнасҰнда уаүҰз айтңан екен. ТӘптӘ, еуҰнда,Ұз-ң&тпанҰқ с+здерӘ бӘр-бӘрӘне +те &ңсас екен.

— 120 —

Эім, СҚракаүа:

كَيْفَ بِكَ اِذَا اُلْبِسْتَ سُوَارَىْ كِسْرٰى

"КисранҰқ екӘ бӘлезӘгӘн таүасҰқ!" дептӘ. ХазретӘ ОгӘ сол уаңҰтҰнда Кисра +лтӘрӘлдӘ. БайлҰңтарҰ мен ерекше безендӘрӘлген бӘлезӘктерӘ келдӘ. ХазретӘ Омар бӘлезӘктердӘ СҚракаүа таңтҰ.

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذ۪ى سَلَبَهُейӘн аسْرٰى وَاَلْبَسَهُمَا سُرَاقَةَ

деп, НібидӘқ (с.а.у) хабарҰн есӘне алдҰ.

Эім:

اِذَا ذَهَبَ كِسْرٰى فَلَا كِسْرٰى بَعْدَهُ

"ПарсҰнҰқ КисрасҰ кеткеннен кейӘн, ңайтҰп Кисра &лҰ кедҰ!" деген, діл солай болдҰ.

Эім, КисранҰқ елшӘсӘне: " Діл ңазӘр, КисранҰқ &лҰ Ширвие Первиз, КисранҰ +лтӘрдӘ" дедӘ. ЮлгӘ елшӘ с&растҰрдҰ, айтҰле, ңабңҰтта діл солай болҰптҰ, ол да ИсламдҰ ңабҰлдадҰ. КейбӘр хадистерде, ол елшӘнӘқ есӘмӘ "Фируз" екен.

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай, Хатиб ибн БелтанҰқ жасҰрҰн тҚрде Ү&райҰшңа жӘберген хатҰн бӘлӘп ңойҰп, хабар бердӘ. ХазӘретӘ Али мен МилмайдҰ аттандҰрҰп т&рҰп: «Пілен жерде бӘр адамда бӘр хат бар. АлҰп келӘқдер!» дедӘ. Олар айтҰлүан жерден діл сол хаттҰ алҰп келдӘ. ХатибтҰ шаңҰрдҰ. НелӘктен бҰлай ӘстедӘқ?" дедӘ. Ол да ҚзӘрӘн айттҰ, ҚзӘрӘн ңабҰл еттӘ.

Ұна т&ахих риуаÇтта айтҰлүандай, Утбе ибн Юбу ЛіҒіб жайҰнда:

يَاْكُلُهُ كَلْبُ اللّٰهِ

деп УтбенӘқ жан тҚршӘгерлӘк +лӘмӘн хабарладҰ. Содан к+п &замай Иемен жаӘгӘненра жатңанда онҰ бӘр арҰстан жеп ңоÇдҰ. Пайүамбар АлейҒиссалату УіссаламнҰқ терӘс батасҰ ңабҰл болҰп, хабарҰ шҰндҰңңа айналдҰ.

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай, МеккенӘ жеқӘп алүан уаңҰтта ХазретӘ Биліл Хабеши, Үаүбدَ مَاстӘне шҰүҰп азан шаңҰрдҰ. Сол кезде Ү&райҰштҰқ басшҰларҰ Юбу СҚфиан, Аттаб ибн Юсид жіне Харис ибн Хишам ҚшеуӘ отҰр едӘ. Аттаб:"ОсҰ кҚндӘ к+рмеген і жердӘид баңҰттҰ екен-ау">деп едӘ, Харис:"М&хаммед, мҰна ңара ңарүадан басңа азан шаңҰратҰн адам таппадҰ ма екен?">дедӘ. ОсҰлайша ХазретӘ Биліл ХабешидӘ кекетӘп м&ңаттҰ. Сонда Юбу СҚфиан т&рҰп:"Мен бӘр нірсе айние бҰорңамҰн. ЕшкӘм болмаса
— 121 —

да мҰна БатҒанҰқ тастарҰ оүан хабарлап бӘлӘп ңоÇдҰ". РасҰнда бӘршама уаңҰттан кейӘн РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссалам оларүа бӘр ірпӘн де ңалдҰрмай с+здерӘн ңайтберӘктердӘ. Сол уаңҰтта Аттаб пен Харис шіҒідат келтӘрӘп, м&сҰлман болдҰ.

МӘне ей, РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссаламдҰ танҰмайтҰн опасҰз блӘп ңа, дӘнсӘз адам! НазарҰқ сал! Ү&райҰштҰқ ңҰрсҰң екӘ к+семӘ, бӘр үана үайҰптан айтңан хабарҰн естӘп, иманүа келдӘ. СенӘқ ар-&жданҰқ ңайда? ОсҰ үайҰптан айтңан хабарҰ сиÇңтҰ кеқ тараүан мҰқдаүан м&үжизаларҰн естӘп отҰрҰп, сонтҰрлҰңтолҰң сенгӘқ келмейдӘ! ЖарайдҰ таңҰрҰбҰмҰздан ауҰтңҰмай-аң ңоÇйҰң.

Эім, сахих риуаÇт бойҰнша, БідӘрдегӘ соүҰста ХазретӘ Аббас м&сҰлман болмай т&рүанда сахабалардҰқ ңолҰна тңатҰста тҚседӘ. Одан азаттҰүҰ ҚшӘн ң&н с&раүан кезде: «Т+лейтӘн аңшам жоң» дедӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссалам: «ЮйелӘқ ммҚ Фадл екеуӘқ м&нша аңшанҰ пілен жерге жасҰрдҰқдар үой!» дедӘ. ХазретӘ Аббас тақңала мойҰндап, «ЕкеумӘзден +зге ешкӘм бӘлмд ибн ң&пиÇ сҰр едӘ» деп, сол жерде иман келтӘрӘп м&сҰлман болдҰ.

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай, Лебид-Ә çҒуди деген зиÇнкес сиңҰршҰ РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссалам&лдар сҰн деп адам айтңҰсҰз ісерлӘ бӘр сиңҰр жасадҰ. БӘр тараңңа шаштарҰн орап, дуалап, сиңҰр жасаүан соқ, бӘр ң&дҰңңа тастай салдҰ. РасулуллаҒӘ жалүиссалату Уіссалам, ХазретӘ Али мен сахабаларүа айттҰ: "БарҰқдар! пілен жердегӘ ң&дҰңта осҰндай сиңҰрланүан заттар бар. ТауҰп, алҰп келӘқдер!" БардҰ да діл сол айтҰлүандардҰлаҒтҰ келдӘ. ЮрбӘр тал шашҰ тарңатҰлүан сайҰн, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссалам ауҰруҰнан айҰүҰп жеқӘлдей бердӘ.

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай,ң, жаүҚрейре жіне ХҚзейфе сҰндҰ Қлкен т&лүалар ңатҰсҰп отҰрүан бӘр жиҰнда, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссалам:

ضِرْسُ اَحَدِكُمْ فِى النَّارِ اَعْظَمُ مِنْ اُحُدٍ

дедӘ, Çүни, «осҰ отҰрүандардан бӘреуӘқ дӘннен безӘп, аңҰрҰ жаман боладҰ» Юбу ХҚрейрей да бҰ: Сол жиҰнда болүан бӘр адаммен екеумӘз үана ңалүан кезде мен ңаттҰ ңорҰңтҰм. КейӘн ілгӘ адам, Иемаме соүҰсҰнда МҚсейлименӘқ жаүҰна шҰүҰп кеттӘ де, сатңҰн ретӘнде +лтӘрӘлдӘ. НібидӘқ (с.а.у.) хабарҰ аңиңатңа айналдҰ.

— 122 —

ЭіүҰн тҚих риуаÇтта айтҰлүандай, УмейӘр мен Сафуан м&сҰлман болмай т&рүанда, к+п аңшаүа жалданҰп, ХазретӘ ПайүамбардҰ (с.а.у.) +лтӘруге бел буадҰ. УмейӘрарайдҰамбардҰ (с.а.у.) +лтӘруге дайҰндалҰп Мідинаүа келедӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссалам УмейӘрдӘ к+рдӘ де жанҰна шаңҰрдҰ. Оүан: «Сафуанмен келӘскендерӘқ осҰ ма?» деп ңолҰн УмейӘрдӘқ кеудесӘне ңойдҰ. мейӘр "иі" дедӘ дҰш кӘтлман болдҰ.

ОсҰ сиÇңтҰ басңа да к+птеген оңиүалардҰқ болатҰнҰн алдҰн ала хабарлап отҰрүан. Б&лар хадис жайлҰ ійгӘлӘ алтҰ кӘтапта ділелдерӘмен бӘрге баÇндалүан. Б&л еқбекте баÇндалүан оңиүалардҰқ басҰм к+пшӘлӘгӘ, мнан бр дірежесӘнде сенӘмдӘ де анҰң. Б&хари мен МҚсӘлӘмнӘқ кӘтаптарҰ, Ү&раннан кейӘнгӘ еқ сенӘмдӘ кӘтап екенӘ зерттеушӘ үалҰмдар тарапҰнан ңабҰлданүан. Ал +зге сахихи Тирмизи, Несаии, Юбу ДсҚресӘМҚснед ХакӘм, МҚснедӘ Ахмед ибн Ханбел жіне Делаил БейҒаки сиÇңтҰ кӘтаптарда атҰ ж+ндерӘмен баÇндалүан болатҰн.

Ей, дӘнсӘз аңҰмаң! «Араби М&хаммед (с.а.у.) аңҰлдҰ адам едӘ» деп +те шҰңпа. ЯйткенӘ, осҰ үайҰптаүҰ оңиүалминин Ұнда М&хаммед (с.а.у) тура хабарлап, діл айтңан болса, м&нҰқ екӘ-аң жолҰ бар, басңа жолҰ жоң. ç ол КӘсӘнӘқ (с.а.у.) назарҰ +ткӘр, аңҰлҰ кімӘл. СондҰңтан +ткен шаң пен болашаңтҰ жіне бҚкӘл дҚниенӘ тҚгел к+редӘ, бӘледӘ. ДілӘрек айтңанда ілардҰқ жан-жаүҰн, шҰүҰсҰ пен батҰсҰн ңамтитҰн к+зӘ, +ткен шаң пен болашаңтҰ бӘлетӘн дариÇ аңҰлҰ бар. Юрине б&ндай жаүдай жай адамда болмайдҰ. Егер болса, ілемнӘқ жаратушҰсҰ берген

ЭіжайҰп сҰйлҰң, керемет ңасиет. Б&л, +з алдҰна тақүажайҰп бӘр м&үжиза. ç болмаса б&л мҚбірак Т&лүа (с.а.у.), сондай лҰң ХікӘмнӘқ ңҰзметкерӘ, шікӘртӘ, барлсҰл ңасе ОнҰқ назарҰнда жіне басңаруҰнда. БарлҰң ілем, барлҰң уаңҰт ОнҰқ імӘрӘмен ңозүаладҰ... лҰ діптерӘ Ліухи Махфузда барлҰң нірсе жазулҰ. Үалаүан уаңҰтабаңңшікӘртӘне бӘлдӘредӘ, к+рсетедӘ. Демек, М&хаммеди Араби ҺалейҒиссалату Уіссілім +зӘнӘқ &лҰ &стазҰ "Мілики иіумеддиннен", Çүни, дӘн кҚнӘнӘқ ИесӘнен дірӘс аладҰ, басңаларүа дірӘс бередӘ...

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай, Хазрек+п оңидтӘ, ДҚумет-ул ДженделдӘқ кейдӘр деген басшҰсҰмен соүҰсуүа жӘберӘп жатңан кезде:

— 123 —
اِنَّكَ تَجِدُهُ يَص۪يدُ الْبَقَرَ

дейдӘ, Çүни, ол онҰ ңодасҰлдӘ кӘ жҚрген жерӘнен &стап, ңарсҰлҰңсҰз т&тңҰндайтҰнҰн хабарладҰ. ХазретӘ Халид діл солай т&тңҰндап алҰп келдӘ.

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай, Ү&оптасңтайпасҰнҰқ Хашими іулетӘн жамандап, жазүан Үаүбаүа ӘлӘнген ңаүаз жайҰнда, "ң&рттар жазулҰ ңаүаздарҰқдҰ жеп ңойдҰ, тек АллаҒтҰқ есӘмдерӘне тиӘспедӘ!" деп хабарла ңажетйӘню(Каспи)>ңаүазүа ңараса, діл солай болҰп шҰңтҰ.

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай, «Бейт-ул МаңдистӘ жеқӘп алу кезӘнде оба ауруҰ шҰүадҰ...» деп Әз, ңаала хабар бердӘ. ХазретӘ ОмардҰқ заманҰнда Бейт-ул Маңдис жеқӘп алҰндҰ. Оба ауруҰнҰқ кҚштӘлӘгӘ соншалҰң, Қш кҚнде жетпӘс мҰқ адам +лдӘ.

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай, ол кезде ілтеме) нбаүан Басра мен Баүдад ңалаларҰнҰқ пайда болатҰнҰн, Баүдатңа дҚниенӘқ бар байлҰүҰ жиҰлатҰндҰүҰн ірӘ сол кезде ТҚрӘктер мен Хазар теқӘзӘнӘқ т+қӘрегӘндегӘ халҰңтар Арабтармен соүҰсатҰндҰүҰн, кейӘн олардҰқ Ислам дӘ пайдабҰлдап, арабтардҰқ ӘшӘнде жҚрӘп арабтарүа ҚстемдӘк ететӘнӘн хабар берген.

يُوشِكُ اَنْ يَكْثُرَ ف۪يكُمُ الْعَجَمُ يَاْكُلُونَ فَيْئَكُمْ وَيَضْرِبُونَ رِقَابَكُمْ МӘне екен.
Эім бҰлай дептӘ: هَلَاكُ اُمَّت۪ى عَلٰى يَدِ اُغَيْلِمَةٍ مِنْ قُرَيْشٍ Çүни, Юмеуие мемлекетӘнӘқ Езид пен Уілид сиÇңтҰ б&заңҰ басшҰларҰнҰқ кесӘрӘ тиеттериалабар бердӘ. Эім Иемаме сҰндҰ кейбӘр жерлерде, дӘнсӘздӘк шҰүатҰндҰүҰн айттҰ.
Эім, ХендектегӘ ійгӘлӘ соүҰста:
اِنَّ قُرَيْشًا وَالْاَحْزَابَ لَا يَغْزُون۪ى اَبَدًا وَاَنَا اَغْزُوهُمْ

деген екен, Çүни, «Б&дан кейӘн ол тоңтаан емес, керӘсӘнше мен оларүа шабуҰл жасаймҰн!» Діл хабар бергенӘндей шҰңтҰ.

Эім, сахих риуаÇтта айтҰлүандай, ңайтҰс болуҰнан бӘр-екӘ ай

اِنَّ عَبْدًا خُيِّرَ فَاخْتَارَ مَا عِنْدَ اللّٰهِ

б&рҰн: деп, дҚниеден +тереқ н айттҰ.

— 124 —
Эім, ЗейӘд ибн Сувахан жайҰнда мҰнанҰ айтҰптҰ:
يَسْبِقُ عُضْوٌ مِنْهُ اِلَى الْجَنَّةِ

"+зӘнен б&рҰн ЗейӘдтӘқ бӘр мҚшесӘ шейӘт боладҰ". БӘр шама уаңҰттан кейӘн, НихавендӘдегӘ соеушӘ ебӘр ңолҰ шабҰлдҰ. Демек еқ алдҰмен ңолҰ шейӘт болҰп, белгӘлӘ бӘр маүҰнада жіннатңа кеттӘ.

МӘне, барлҰң айтҰлүан үайҰптаүҰ оңиүалар, он б+лӘмнен т&ратҰн тҚрлӘ м&үжизаларҰнҰқ бӘр үана тҚрӘ. Ол тҚрӘнӘқ де оннаар маүб+лӘгӘн тҚгел айтпадҰң. ОсҰ б+лӘммен ңоса Ү&раннҰқ м&үжизаларҰ жайлҰ жиҰрма бесӘншӘ С+зде ауңҰмдҰ тҚрде үайҰптан берген хабардҰқ, т+рт тҚрӘн ңҰсңаша баÇндаүанбҰз. МӘне м&ндаүҰ тҚрӘмен бӘрге, Ү&ран атӘмен үайҰптан хабар берӘлген сол т+рт Қлкен тҚрӘн ңоса ңарастҰр. Б&лар ПайүамбарлҰңтҰқ ңаншалҰң сенӘмдӘ, шҚбісӘз, к+ркем де ңуаттҰ, кҚштӘ ділелӘ екенӘне к+зӘқ к+ргендей сен! Ар-&жлім от ж&рдай болҰп, аңҰлҰ б&зҰлмаүан бӘреу, ілбетте бҰлай деп иман етер едӘ: Ол кӘсӘ, Çүни, М&хаммед АлейҒиссалату Уіссілім, Халиң-Ұ КҚлли Шей, Һаллам-ул ҺуŞб болүан, Çүни, барлҰң нірсеге ң&дӘретӘ жететӘн, үайҰптҰ толҰң бӘлушӘ АллаҒтҰқ елшӘсӘ ірӘ Оске сабар алҰп т&радҰ.

ЖЕТӨНШӨ ИШАРА: ЕндӘ ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у) м&үжизаларҰнҰқ таүамнҰқ берекетӘ жайҰндаүҰ б+лӘмӘнен сенӘмдӘ жіне маүҰнасҰ тіуітур бӘрнеше мҰсалдарҰн ишара етемӘз. ЮуелӘ бкелмейӘспе баÇндалүанҰ ж+н.

ҮазӘр баÇндалатҰн береке туралҰ м&үжизалардҰқ мҰсалдарҰ, ірңайсҰсҰ іртҚрлӘ жолдармен, тӘптӘ кейбӘрӘ он алтҰ жолмен, шҚбісӘз ділелдермен расталүан. К+пшӘлӘгӘ жамаүаттҰқ к+з алдҰнда болүан. ОлардҰ бӘзге соле кереаттҰқ ӘшӘндегӘ сенӘмдӘ де шҰншҰл жандар жеткӘзген. МҰсалҰ: "Т+рт уҰс Саү деп аталатҰн таүамнан жетпӘс адам жедӘ ірӘ тойдҰ" деп айтҰладҰ. ЮлгӘ жетпӘс адам б&л с+здӘ естӘп, ңарсҰ шҰңпадҰ. Демек ойҰқ ей растап отҰр. Алайда сонау шҰндҰң пен аңиңат үасҰрҰнда, Хаңңа үана табҰнатҰн зерек, м&ңиÇт, турашҰл сахабалар, кӘшкене жалүан нірсе к+рсе болдҰ дереу ңарсҰ шҰүатҰн. Ал ендӘ бӘз баÇнддӘ нҰүотҰрүан оңиүалардҰ к+пшӘлӘк риуаÇт еткен, +згелерӘ Қндемей ңостаүан. Демек, ірбӘр оңиүа маүҰнасҰнда тіуітур секӘлдӘ сенӘмдӘ. Эім сахабалар, Үолса, іне аÇттарҰнҰқ саңталуҰнан кейӘн РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ амалдарҰ

— 125 —
мен с+здерӘнӘқ саңталуҰна, ісӘресе ҚкӘмдер мен м&үжизаүа ңатҰстҰ оңиүалардҰ саңтауүа бар кҚштерӘн َ السّ д&рҰстҰүҰна аса мін бергендӘгӘне тарих пен +мӘр баÇндарҰ куі. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім жасаүан кӘшкене ірекеттӘ, бӘр мӘнездӘ, жаүдайдҰсӘздӘкңалдҰрмай жазҰп отҰрдҰ. М&ңиÇт жазҰп алүандҰңтарҰна хадис кӘтаптарҰ ділел. Сонау баңҰт үасҰрҰнда, м&үжизалар мен ҚкӘм шҰүарҰлатҰн хадистердӘ саңтаудҰ хатшҰ-жазушҰлар ж&мҰла ңолүа алдҰ. ЮсӘресе Абадил Себүаю(жетӘ АбдуллаҒ)>жазбаша саңтадҰ. ЮкелдӘк Ү&раннҰқ аудармашҰсҰ АбдуллаҒ ибн Аббас жіне АбдуллаҒ ибн ЮмӘр ибн Ас, ісӘресе отҰз-ңҰрҰң жҰлдан кейӘн, ТабииндердӘқ мҰқдаүан мухаңңиктерӘ хадисң, Менн м&үжизалардҰ жазҰп м&ңиÇт саңтап баңтҰ. Олардан кейӘн т+рт МҚджтехид имам бастаүан мҰқдаүан мухаңңиң хадис жазушҰлар баÇн етӘп, жазбаша тҚрде саңтап отҰрдҰ. Ә Жаби хижрадан екӘ жҚз жҰл +ткен соқ Б&хари, МҚсӘлӘм бастаүан ү&ламалар д&рҰстҰүҰ ңабҰл болүан алтҰ кӘтапңа ендӘрӘп, саңтап ңалу мӘндетӘн мойҰнҰна алдҰ. Ибн Жіузи сиÇңтҰ мҰқдаүан ңатал сҰншҰлай ңирап, кейбӘр имансҰздардҰқ немесе ойсҰз, &мҰтшаң немесе надандардҰқ ңосҰп жӘберген жалүан хадистерӘнӘқ ара-жӘгӘн ажҰратҰп бердӘ. КейӘн іулиелердӘқ растауҰмен, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссіліммен басңа ілемдез бӘр с мірте с&хбаттасңан Желаледдин СуŞти сиÇңтҰ ү&ламалар мен мухаңңиктер, алмаздай сахих хадистердӘ б+тен с+здерден, ңҰстҰрма ойлардан айҰрдҰ. МӘне, бӘз с+з етӘп отҰрүан оңиүалар м&үжизалар, осҰндай ңолдан-ңолседӘ. тҰ, сенӘмдӘ тҚрде +тӘп, сау-саламат кҚйӘнде бӘзге жеткен.
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّ۪ى

СондҰңтан, «Сонау заманнан берӘ ңанша уаңҰт +тс>деуге&л хадистерге еш нірсе араласпай, таза жеткенӘн ңайдан бӘлемӘз?» деген ой келмеуӘ керек.

Берекет жайлҰ сенӘмдӘ м&үжизалардҰқ бӘрӘншӘ мҰсалҰ: ЮуелӘ Б&хари мен МҚсӘлӘм, ділелӘмен сенӘмдӘ алтҰ кӘтап бӘр ауҰздан маң&лдаүан Ұ бӘр Әр хабар: РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ ХазретӘ Зейнеппен Қйлену тойҰнда ХазретӘ ЮністӘқ анасҰ мму СҚлейм, бӘр-екӘ уҰс ң&рманҰ майүа ңуҰрҰп бӘр ҰдҰсңа салдҰ да ХазретӘ Юніс арңҰлҰ РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүаде айрдӘ. ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.) Юніске: "ПілендӘ, пілендӘ шаңҰр. Эім,

— 126 —
кӘмге жолҰңсақ шаңҰра бер!">- дедӘ. Юніс те кӘмге жолҰңса, бірӘн шаңҰрдҰ. ш жҚзге тарта сахаба келӘп ауланҰ жіне берекелӘ тӘ ХалӘн толтҰрдҰ. СосҰн: تَحَلَّقُوا عَشَرَةً عَشَرَةً дедӘ çүни:"Он, оннан алңа ң&рҰп отҰрҰқдар!".>КейӘн мҚбірак ңолдарҰн ілгӘ азүантай т, тӘптстӘне ңойҰп, д&үа ңҰлдҰ да"жеқӘздер!">дедӘ. ЮлгӘ Қш жҚз адамнҰқ барлҰүҰ жеп, тоң болҰп тарңастҰ. Юніске:"ЖинастҰр!">дедӘ.Юніс айтадҰ: ">ТаүамнҰқ ҰдҰсҰн ңойүан уаңҰтҰмда таүам к+п болдҰ ма, ілде жинастҰрүан уаңҰтта ма, бңасңҰрмадҰм".
ЕкӘншӘ мҰсал: ПайүамбарҰмҰздҰ (с.а.у.) ңонаң еткенӘн кҚтӘп алҰп, Юбу ЮŞб-ил ЮнсаридӘқ ҚйӘне Ніби (с.а.у.) барүан уаңҰтта Юбу ЮŞб айтадҰ: "Расул-Ұ Юкрім АлейҒиссалатُ حَتّілім мен Юбу БікӘр СҰдҰңңа үана жетерлӘктей екӘ кӘсӘлӘк тамаң ізӘрледӘм". Маүан:
اُدْعُ ثَلَاث۪ينَ مِنْ اَشْرَافِ الْاَنْصَارِ
дедӘ. СосҰн отҰз адам келдӘ, жедӘ. ТаүҰ да: اُدْعُ سِتّ۪ينَ дедӘ. АлпҰс кӘсӘ таүҰ шаңҰрдҰм, келӘп, жеп кетлерденүҰ да: اُدْعُ سَبْع۪ينَ дедӘ. ЖетпӘсӘн таүҰ шаңҰрдҰм, келӘп, жеп кеттӘ. ұдҰстарда ілӘ тамаң бар едӘ. КелгендердӘқ барлҰүҰ осҰ м&үжизаүа тақ ңалҰсҰп Ислам дӘнӘн ңабҰлдап, хаң екенӘн мойҰндадҰ. С+йур** -гӘ екӘ кӘсӘлӘк таүамнан жҚз сексен адам жеген екен.

шӘншӘ мҰсал: ХазретӘ Омар ибн Хаттаб пен Юбу ХҚрейре жіне Сілімі ибн Юкуа жіне Юбу Юмрат-іл Юнсари сҰндҰ Үайтарден келген бӘр хабар: БӘр соүҰста іскер аш ңаладҰ. Олар РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа жҚгӘндӘ. ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.): «ДорбаларҰқда ңалүан ризҰңтарҰқдҰ тҚгел жинақдар!» дедӘ. ЮрңайсҰсҰ б жасҰр уҰс ң&рма ікелдӘ. Еқ к+п ікелгенӘ т+рт уҰс болар. БірӘн бӘр таңҰр кӘлемге салдҰ. Сілімі айтадҰ: «БарлҰүҰн шамалаүанҰмда, жатңан ешкӘдей үана едӘ".>РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілім берекет ҚшӘн д д&үа лдҰ да: "ЮркӘм ҰдҰсҰн ікелсӘн» дедӘ. БарлҰүҰ ҰдҰстарҰн алҰп келдӘ. Бос ҰдҰс ңалмадҰ, барлҰүҰ толтҰрҰлдҰ. Сонда да артҰлҰп жаттҰ. Сахабалардан бӘреуӘ: «ЮлгӘ берекеттӘқ барҰсҰнан байңаүанҰм, егер дҚние жҚзӘнӘқ т&рүҰндарҰ ң&зҰр, оларүа да жетер едӘ» деген екен.

— 127 —
Т+ртӘншӘ мҰсал:>Б&хари мен МҚсӘлӘм бастаүан ділелдӘ кӘтаптар баÇндауда: Абдуррахман ибн Юбу БікӘр СҰддكَ ابْадҰ: ЖҚз отҰз сахаба РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссіліммен бӘр сапарда бӘрге едӘк. Т+рт уҰс шамасҰндай &ннан ңамҰр илендӘ. БӘр ешкӘ сойҰлҰп, пӘсӘрӘлдӘ. Якпе-бауҰрҰ мен орнҰнтерӘнен кіуіп жасалдҰ. Ант етемӘн, сол кіуаптан жҚз отҰз сахабанҰқ ірбӘреуӘ бӘр б+лӘк кесӘп жедӘ. КейӘн РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, пӘсӘрӘлген еттӘ екӘ ман меа салдҰ. БірӘмӘз тойүанша жедӘк, бӘраң бірӘбӘр артҰлҰп ңалдҰ. Мен артҰлүан тамаңтҰ тҚйеге арттҰм.

БесӘншӘ мҰсал: ДілелдӘ кӘтаптар сенӘмдӘ тҚрде бҰлай баÇндайдҰ: ХарӘнедӘЖабир-ул Юнсари ант ӘшӘп айтадҰ: Мідина мақҰндаүҰ ійгӘлӘ Хендек соүҰсҰнда, т+рт уҰс арпа &нҰнан пӘсӘрӘлген нанмен, бӘр серкенӘқ етӘнен мҰқ адам жеп, сонда да біз баÇүҰ ңалпҰнда ңан тӘкеазретӘ Жабир айтадҰ: "Сол кҚнӘ тамаң менӘқ ҚйӘмде пӘсӘрӘлген едӘ. МҰқ адам тамаңтанҰп кеткен соқ, ңазанҰмҰз толҰп т&рдҰ, ңамҰрҰмҰздан ілӘ де нан жасалҰп КейӘн ЯйткенӘ ілгӘ ңамҰр мен ңазанүа РасулуллаҒ (с.а.у) мҚбірік аузҰнҰқ суҰн тамҰзҰп, береке ҚшӘн д&үа еткен болатҰн".

МӘнеки, осҰ берекенӘқ м&үжизасҰн, мҰқ кӘсӘнӘқ к+з алдҰнда міқгӘдҰқ да сол жерде болүанҰн к+рсете отҰрҰп, ХазретӘ Жабир ант ӘшӘп айтҰп отҰр. Демек б&л оңиүа, мҰқ адам риуаÇт еткендей сенӘмдӘ десе боладҰ.

АлтҰншҰ мҰсал: ШҚбісӘз ңуаттҰ хабар бойҰР&м пабидӘқ ңҰзметкерӘ ХазретӘ ЮністӘқ немере аүасҰ ійгӘлӘ Юбу Талха айтадҰ: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім ЮністӘқ ңолтҰүҰнҰқ астҰна ңҰстҰрҰп ікелген азүантай арпа нансҰ іулетпӘс-сексен адамүа тойүанша жегӘздӘ. "МҰна азүантай нандҰ турақҰздар!" деп б&йҰрдҰ жіне береке ҚшӘн д&үа ңҰлдҰ. ОтҰрүан мекен тар болүандҰңтесӘ же-оннан келӘп жедӘ, бірӘ де тойдҰ.

ЖетӘншӘ мҰсал: ШҚбісӘз наңтҰ хабар бойҰнша, Шифай Шериф жіне МҚсӘлӘм сиÇңтҰ ділелдӘ кӘтаптар баÇндайдҰ: ХазретӘ Жабир-ул Юнсари айтадҰ: БӘр кӘсӘ, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімнан отбасбӘр кӘ таүам с&радҰ. Оүан РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, жартҰ ңап арпа бердӘ. заң уаңҰт ілгӘ адамнҰқ отбасҰ жіне ңонаңтарҰ да сол арпадан жедӘ. Үараса, таусҰлатҰн тҚрӘ жоң. ШамасҰн байңау ҚшӘн +лшеп к+рдӘ. Содан кБӘрде берекесӘ де кеттӘ,

— 128 —

азаÇ бастадҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа келӘп болүан жайдҰ баÇндаүанда, жауап ретӘнде бҰлай дедӘ:

لَوْ لَمْ лдамшҰهُ لَاَكَلْتُمْ مِنْهُ وَ لَقَامَ بِكُمْ

çүни: "Егер +лшемегендерӘқде сендерге +мӘр бойҰна жетер едӘ".

СегӘзӘншӘ мҰсал: Тирмизи, Несаий, БейҒаки жіне Шифай Шериф сҰндҰ ділеҰнҰқ утаптар баÇндайдҰ: ХазретӘ Семуре тебн-и ЖҚндуб айтадҰ: БӘреулер РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа бӘр кесек ет берӘп жӘберӘптӘ. ТақертеқншҰлҰң ке дейӘн ілгӘ еттӘ адамдар топ-тобҰмен келӘп жеп жаттҰ.

МӘне, кӘрӘспеде баÇндалүан сҰрүа байланҰстҰ, б&л береке оңиүасҰ тек ңана СемуренӘқ айтуҰмеатҰна емес, ол сол тамаңтҰ жеген жамаүаттҰқ уікӘлӘ сиÇңтҰ, солардҰқ атҰнан айттҰ, олар да растап отҰр.

ТоүҰзҰншҰ мҰсал: Шифа-й Шериф кӘтабҰнҰқ иесӘ жіҰ пайүӘлӘ ибн Юбу Шейбе жіне Таберани сҰндҰ сенӘмдӘ де тура мухаңңиктердӘқ риуаÇтҰнда, ХазретӘ Юбу ХҚрейре айтадҰ: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім маүан бҰлай деп б&йҰрдҰ: "ҮасиеттӘ мешӘттӘқ ауласҰн мекен еткен жҚзден астам к+шпендӘ дірн, ЯзӘдӘ шаңҰр!". Мен олардҰ Әздеп, жинап алҰп келдӘм. БірӘмӘзге бӘр табаң таүам &сҰндҰ. БӘз, ңалаүанҰмҰзша жедӘк. Ол табаң ңойҰлүан уаңҰтта ңандай болса, сол ңалпҰнда ңалдҰ. Тек таүамда саусаңтардҰқ ӘздерӘ үана к+рӘнӘп жаттҰ.

МӘнеки, ХазретӘ , ал ерейре, ауладаүҰ барлҰң кімӘл жандардҰқ ңолдауҰна сҚйенӘп, олардҰқ атҰнан хабар бердӘ. Демек, ауладаүҰ т&рүҰндардҰқ барлҰүҰ риуаÇт еткендей сеетӘн. СонҰмен ңатар, б&л хабар хаң жіне тура болмаса, ілгӘ сенӘмдӘ де кімӘл кӘсӘлердӘқ Қндемей ңалҰп, ңарсҰ шҰңпауҰ істе мҚмкӘн бе?

ОнҰншҰ мҰсал: ШҚбісӘз наңтҰ хабар бойҰнша, ХазретӘ Имам Али айтадҰ: удҰқ тРасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, Абдулмутталибтен тараүан іулеттӘ жинадҰ. Олар ңҰрҰң адам едӘ. ОлардҰқ кейбӘреуӘ бӘр ботанҰқ етӘн жеп, т+рт нҰқ меҚт ӘшӘп ңоÇ алатҰн. БӘраң, оларүа бӘр уҰстай тамаң дайҰндалдҰ. БарлҰүҰ жеп тойдҰ. Тамаң бастапңҰ м+лшерӘндей ңалдҰ. Сонан соқ, аүаштан жасалүан шарамен Қш-т+рт адамүа жетерлӘктей үана сҚт ікелдӘ. БірӘ де ӘштӘ, тойдҰ. СҚт сол кҚйӘнде ңалдҰ. . Сондб&л берекет ХазретӘ АлидӘқ батҰрлҰүҰ мен адалдҰүҰндай анҰң м&үжиза болатҰн.

— 129 —

Он бӘрӘншӘ мҰсал: ШҚбісӘз хабар бойҰнша, ХазретӘ Али мен Фатима-т-уз ЗіҒранҰқ Қйлену тойҰнда, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, Биліл Хабешиге бҰлай дтер меҰрдҰ: "Т+рт-бес уҰс &ннан нан пӘсӘрӘлсӘн жіне бӘр тайлаң сойҰлсҰн." ХазретӘ Биліл айтадҰ: Мен таүамдҰ айтуҰ бойҰнша дайҰндап ікелдӘм. РасулуллаҒ (с.а.у.) мҚбірік ңолдарҰн тамаңтҰқ ҚстӘне ңойҰп д&үа еттӘ. Сахабалар топ-тобҰмен келӘп, жеп жаттҰерӘште тамаңтҰқ сарңҰтҰна таүҰ да береке ҚшӘн д&үа ңҰлдҰ, барлҰң некелӘ ійелдерӘнӘқ ірңайсҰсҰна бӘр бӘр кеседен сҰбаүа жӘбердӘ. Оларүа: "ЯздерӘ жесӘн жіне келген ңонаңтарҰна жегӘзсӘн" деп б&йҰрдҰ. Юрине, осҰндай ңасту УісбӘр тойда, осҰндай бӘр берекенӘқ болуҰ зақдҰ едӘ. Солай болдҰ да.

Он екӘншӘ мҰсал: ХазретӘ Имам Жафар СадҰң, ікесӘ Имам Мухаммед-ул БакҰрдан, ол да ікесӘ Имам Алиден риуаÇт етуде: БӘр кҚнӘ Фатима-т-уз ЗіҒра ж&байҰ ХааңтҰқ Али екеуӘне жетерлӘктей тамаң пӘсӘрдӘ. СосҰн АлидӘ жӘберӘп РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімдӘ бӘрге тамаң жеуге шаңҰрттҰ. Ол кӘсӘ келген соқ ілгӘ тамаңтан ірбӘр ійелӘне бӘр кеседен жӘберткӘздӘ. СосҰн +зӘне, Алиге, Фатимаүа жіне балаларҰна бӘт&мшал кеседен б+лӘп бердӘ. Сонда, осҰ оңиүа туралҰ ХазретӘ Фатима бҰлай дейдӘ: "ҮазандҰ тҚсӘрӘп ңойүаннан кейӘн де толҰп т&рдҰ. АллаҒтҰқ ңалауҰмен, іҰңтап маңтан бӘраз уаңҰт жедӘк." АпҰрҰм-ай осҰнау анҰң риуаÇттар жолҰмен жеткен осҰ берекенӘқ м&үжизасҰна к+збен к+ргендей болҰп неге сенбейсӘқ? Юрине, б&үан ңарсҰ шайтаннҰқ +зӘ де сҰлтау таппас.

Он ҚшӘншӘ мҰсал: Юбу ДіуӘт жіне Ахмед ибн ХақӘл ИсИмам БейҒаки сиÇңтҰ турашҰл имамдар, ДҚкейн-ул-Ахмеси ибн Саид-ил МҚзениден жіне алтҰ аүайҰнҰмен бӘрге ПайүамбардҰқ с&хбатҰна б+ленген сахабалардҰқ бӘрӘ Н&үман ибн Муккарин-ил Ахмес-ил МҚзениден жіне ЖеҰншҰл , сондай-аң, ХазретӘ Омар ибн Хаттабтан риуаÇт етуде: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, ХазретӘ Омарүа: "Ахмеси тайпасҰнан келген т+рт жҚз аттҰнҰқ жолҰна азҰң-тҚлӘк бер!" дедӘ. ХазретӘ Омар: "Уа, РасулуллаҒ! ҮолдаүҰ бар азҰңтҰқ шамасҰ ш+ккер мен дай-аң" дептӘ. Пайүамбар (с.а.у): "Бер!" деп імӘр етедӘ. Ол да, жартҰ жҚк ң&рмадан, т+рт жҚз аттҰүа жетерлӘктей азҰң бердӘ. БерӘлӘп болүан соқ да ешкӘм тимегендей сол кҚйӘнде ңалдҰ дейдӘ.

— 130 —

МӘне осҰ берекенӘқ м&үжизасҰ, т+рт зиÇн каммен, ісӘресе, ХазретӘ Омармен байланҰстҰ болса шҚбісӘз болүанҰ. ЯйткенӘ риуаÇттардҰқ артҰнда солар т&р. Б&лардҰқ ҚндемеуӘ, растаүанҰ. ЕкӘ-Қш хабар екен, жалүҰз адамт пен н екен деп +те шҰңпа! Б&ндай оңиүалардҰ бӘр адам риуаÇт етсе де маүҰнауи тіуітур болҰп есептеледӘ.

Он т+ртӘншӘ мҰсал: ЮуелӘ Б&хари жіне МҚсӘлӘм секӘлдӘ сахих кӘтаптардҰÇушҰлҰӘзген хабарҰнда бҰлай дейдӘ: ХазретӘ ЖабирдӘқ ікесӘ ңайтҰс болүанда, артҰнда к+п ңарҰзҰ ңалүан екен. ҮарҰз иелерӘ де ÇҒудилер. Жабир ікесӘнен ңалүан дҚние мҚлӘктӘ соларүа берейӘн деп едӘ, ңабҰлдамадҰ. Ал, баңшасҰнан тҚсе +теп, бӘрнеше жҰлда ңарҰзҰн +теуге жетпес едӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім: «БаңшақдаүҰ жемӘстердӘ жинастҰр!» дедӘ. АйтңанҰн екӘ етпей орҰндадҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім жиналүан жемӘстердӘқ ортасҰна барҰам кел ңҰлдҰ. Жабир, ікесӘнӘқ барлҰң ңарҰздарҰн бергеннен кейӘн де баңшадан бӘр жҰлда тҚсетӘн +нӘм м+лшерӘнде жемӘс ңалҰптҰ. БӘр риуаÇтта, ңарҰз иелерӘне берӘлген м+лшердей ңалдҰ дейдӘ. ҮарҰз иелерӘ ÇҒудилер осҰ оңиүаүа тақ ңалүайналадсонша, абдҰрап естерӘнен тана жаздадҰ.

МӘне, осҰ айдай анҰң береке м&үжизасҰ, ХазретӘ Жабир сҰндҰ бӘрнеше риуаÇт етушӘлердӘқ айтңандарҰ үана емес, білкӘм ел арасҰна кеқ таралүандҰңтан осҰ оңиүаүа ңатҰстҰ, к+птеген адамда к+птетҰнан риуаÇт етӘлӘп отҰр.

Он бесӘншӘ мҰсал: ЮуелӘ Тирмизи мен Имам БейҒаки сҰндҰ мухаңңиңтер, ХазретӘ Юбу ХҚрейре айтңан сахих хабарларҰмен ңоса бҰлай деп риуаÇттаудсабаүҰ ХҚрейре бҰлай дейдӘ: БӘр соүҰстаю(+зге бӘр риуаÇтта Тебук соүҰсҰнда)>іскер аш ңалҰптҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім:

هَلْ مِن شَيْءٍ؟

"БӘр нірсе ңалдҰ ма?"Ұқ імӘ Мен: "Дорбада бӘраз ң&рма бар" дедӘм.ю(БӘр риуаÇтта он бес тҚйӘр). "АлҰп кел!" дедӘ. АпарҰп едӘм, мҚбірак ңолҰн салҰп, бӘр уҰсҰн алдҰ да бӘр ҰдҰсңа салҰп, ббетӘндс&рап д&үа ңҰлдҰ. СосҰн он-оннан іскердӘ шаңҰрдҰ, барлҰүҰна жегӘздӘ. КейӘн

خُذْ مَا جِئْتَ بِهِ وَاقْبِضْ عَلَيْهِ وَلَا تَكُبَّهُ

дедӘ. Мен дорбанҰ ашҰп ӘшӘне ңолҰмдҰ салдҰм. АлүашңҰ алҰп келгендегӘдей м+лшерде ңолҰма ӘлӘндӘ. Пайү салҰпмҰздҰқ (с.а.у.) к+зӘ тӘрӘсӘнде, содан кейӘн де Юбу БікӘр мен Омар жіне ОсманнҰқ діуӘрӘнде де ілгӘ ң&рмадан жеп жҚрдӘм.ю(Басңа бӘр риуаÇтта бҰлай

— 131 —

юайтҰладҰ: Ол ң&рмалардҰқ бӘршамасҰн, АллаҒ жолҰнда сарп еттӘм., ңабҰ ХазретӘ Османүа ңастандҰң жасалҰп шійӘт болүанда, ілгӘ ң&рма ңабҰмен бӘрге &рланҰп кеттӘ).

МӘнеки, ЮлемнӘқ М&үалӘмӘ, адамзаттҰқ маңтанҰшҰ, АлейҒиссалату УіссілімнӘқ ңасиеттӘ медресесӘ жіне дірӘсханасҰ болүан СуффанҰқ табандҰ, мҰңтҰ шікӘ келдӘӘ мҚридӘ, жадҰнҰқ мҰңтҰлҰүҰ ҚшӘн НібидӘқ батасҰна б+ленген ХазретӘ Юбу ХҚрейре айтңан, Тебук соүҰсҰнда к+пшӘлӘктӘқ к+з алдҰнда болүан осҰ береке туралҰ м&үжизасҰ маүҰнауи т&рүҰдан к+пшӘлӘктӘқ с+зӘндей сенӘмдӘ, ңуаттҰ болса керк+рсет Он алтҰншҰ мҰсал: ЮуелӘ Б&хари секӘлдӘ сахих кӘтаптар жеткӘзген шҚбісӘз риуаÇттарда бҰлай делӘнген: БӘрде ХазретӘ Юбу ХҚрейренӘқ ңарнҰ ашадҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ соқҰнан ерӘп, мҚбірак ҚйӘне барадҰ. Үараса бӘр тостаңатадҰ.бӘреуден сҰй ретӘнде келген екен. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім: «Суффада т&ратҰндардҰ шаңҰр!» дейдӘ. Юбу Хурейре: «Мен ӘшӘмнен: Б&л сҚттӘқ барлҰүҰн +зӘм Әше салар едӘм. Мен тарменйда м&ңтажбҰн» дедӘм. БӘраң Ніби б&йҰрүасҰн олардҰ шаңҰрҰп келдӘм. БарлҰүҰ жҚзден асатҰн едӘ. «Оларүа ӘшкӘз!» дедӘ. Мен де, ілгӘ тостаңтаүҰ сҚттӘ ірңайсҰсҰна &сҰндҰм. БӘрт бар.йүанда, екӘншӘсӘне апарҰп бердӘм. ОсҰлайша бӘр бӘрлеп ӘшӘп, СуффанҰқ барлҰң т&рүҰндарҰ ілгӘ сҚттен ӘштӘ. СосҰн

بَقِىَ اَنَا وَاَنْتَ فَاشْرَبْ

дедӘ. Мен Әше бастадҰм. Өшкен сайҰн «Өш!» дедӘ.

АңҰрҰнда мен: «СенӘ шҰнҰӘ жінешӘ ңҰлҰп жӘберген Ү&дӘреттӘқ ИесӘне ант етемӘн, Әшерге орҰн ңалмадҰ» дедӘм. СосҰн +зӘ алҰп, «БисмиллаҒ» деп АллаҒңа мадаң айттҰ да ңалүанҰн ӘштӘ. Ас болсҰн!

МӘне, осҰ кӘршӘксӘз,Ә тҚсӘсҰз, сҚт сиÇңтҰ таза берекенӘқ айдан анҰң м&үжизасҰн, бес жҚз мҰқ хадистӘ жадҰнда саңтаүан, М&хаммедтӘқ (с.а.у.) ңасиеттӘ медресесӘ "СуффанҰқ" танҰмал, озат да адал ірӘ ңарастау.ртӘ Юбу ХҚрейренӘқ барлҰң суффалҰңтардҰ куі етӘп, ң&ддҰ барлҰүҰнҰқ атҰнан айтңан осҰ хабарҰн жіне баста ХазретӘ Б&хари, алтҰ кӘтап хабарлап, к+збен к+ргендей сенӘмдӘ бола т&ра ңабҰлдамаүан жаннҰқ жӘрӘм сңарайүан немесе санасҰз. АпҰрҰм-ай, ХазретӘ Юбу ХҚрейре сиÇңтҰ адал жіне бар +мӘрӘн хадис жаттауүа, дӘнге арнаүан жіне

— 132 —
وَمَنْ كَذَبَ عَلَىَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّاْ مَقْعَدَهُ مِنейтӘн َارِ

хадисӘн естӘген жіне онҰ ж&ртңа жеткӘзген адам, +зӘнӘқ жадҰндаүҰ хадистердӘқ ң&нҰн тҚсӘрӘп, шҰнайҰлҰүҰна кҚмін келтӘретӘн ірӘ суффалҰңтардҰқ наразҰлҰ болҰпдҰратҰн +тӘрӘк с+здӘ болмаүан оңиүанҰ айтуҰ істе мҚмкӘн бе? Жоң мҚмкӘн емес!...

О, РаббҰм! ОсҰ, РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ к+семтӘнӘқ ң&рметӘне, +зӘқ берген заттай жіне рухани ризҰңтар-ҰмҰзүа береке бере г+р!

МақҰздҰ бӘр т&жҰрҰм. ЮлсӘз нірселер бӘрӘккен сайҰн кҚшейетӘнӘ баршаүа мілӘм. ЖӘқӘшке жҰүан жширатҰлҰп +рӘлсе, мҰңтҰ арңан боладҰ. МҰңтҰ арңандар ңабаттастҰра есӘлсе, ешкӘм Қзе алмайтҰндай шираүадҰ. МӘне, он бес тҚрлӘ м&үжизадан тек берекет жайҰндаүҰ м&үжизалаُ اَنّне онҰқ да он бес б+лӘмӘнен тек бӘр б+лӘмӘн үана он бес мҰсал арңҰлҰ к+рсеттӘк. ЮрбӘр мҰсалдҰқ +зӘ ПайүамбарлҰңтҰ ділелдейтӘндей дірежеде ңуаттҰ. ТӘптӘ, б&лардҰқ бӘр бдӘқ м& ілсӘз деп санаүаннҰқ +зӘнде бірӘбӘр тҚгел кҚміндӘ дей алмаймҰз. ЯйткенӘ, ңуаттҰмен бӘрӘккендер ңуаттҰ боладҰ.
ОсҰ он бес мҰсал бӘрӘгӘп, шҚбісӘз маүҰнауи тіуітур ңуатҰнда, мҰзүҰмас Қлкен м&үжизанҰ к+рсетедӘ. Үазُلْ حَ жинаңтаүҰ Қлкен м&үжизаүа береке м&үжизаларҰнан айтҰлмай ңалүан он т+рт б+лӘмӘ келӘп ңосҰлса, ңуаттҰ арңандардҰ ширату сиÇңтҰ, ҚзӘлмес &лҰ бӘр м&үжиза шҰүар едӘ. КейӘн осҰ &лҰ ОсҰ аңанҰ, +зге он т+рт тҚрлӘ м&үжизалардҰқ ңатарҰна ңос та сосҰн ңара, М&хаммедтӘқ пайүамбарлҰүҰна (с.а.у.) ңандай мҰңтҰ, б&лтартпас ділел боларҰн к+қӘлӘқе тҚй!

МӘне М&хаммедтӘқдҚниÇуу.) пайүамбарлҰүҰнҰқ тӘрегӘ, осҰ жинаңтан т&ратҰн таудай мҰңтҰ бӘр тӘрек. ЕндӘ, &саң тҚйектен жіне б&рҰс тҚсӘнуден туҰндаүан шҚбілардҰқ ҰңпалҰнан, ілгӘ мҰзүҰмас мҰңтҰ тӘрект шҰүуҰге ң&лап тҚсуӘ мҚмкӘн деп кҚміндану деген аңҰлсҰздҰң екенӘн тҚсӘнген шҰүарсҰқ? Юрине, береке жайҰндаүҰ ілгӘ м&үжизалар Араби М&хаммед АлейҒиссалату УіссілімнӘқ жаратҰлҰсңан Бернй ризҰң берушӘ жіне ризҰңтардҰ жаратушҰ Рахим ірӘ Кірим АллаҒтҰқ сҚйӘктӘ ңҰзметкерӘ екенӘн ірӘ +те сҰйлҰ ң&лҰ болүандҰүҰн, сондҰңтан Оүан (с.а.у.) ризҰңтҰқ ір тҚрӘнен, ідеттен тҰс, жос.) ҚсүайҰптан несӘбелер жӘберӘлӘп т&ратҰнҰн к+рсетедӘ.

— 133 —

Арабстан тҚбегӘнӘқ суҰ мен егӘнӘ аз аймаң екенӘ мілӘм. СондҰңтан ол жердӘқ т&рүҰндарҰ, ісӘресе, ИсламнҰқ алүашңҰ діуӘрӘндегӘ сахабалар кҚнк+рӘстӘқ тауңҰметӘн к+п тартңан. ҮаŞмю ш+лге кӘрӘптар болушҰ едӘ. МӘне осҰ хикметке байланҰстҰ, М&хаммедтӘқю(АлейҒиссалату Уіссілім)>ап-анҰң м&үжизаларҰнҰқ мақҰздҰларҰ таүам мен суүа байланҰстҰ болатҰн. Б&л кіраматтар ПайүамбардҰқ киелӘлӘгӘн ділелдейдӘ, м&үжиза боне &лҰг+рӘ ңажеттӘлӘкке орай РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа АллаҒтҰқ бӘр сҰйҰ, Раббани тарту, РахманнҰқ к+мегӘ деп тҚсӘнген ж+н. ЯйткенӘ, б&л м&үжизалардҰ к+рген жандар дереу пайүамбарлҰүҰн мойҰндадҰ. Ал м&үжиза к+рӘнген мкӘн. иман кҚшейедӘ, н&р ҚстӘне н&р ң&йҰладҰ.

СЕГӨЗӨНШӨ ИШАРА: Су жайҰндаүҰ м&үжизалардҰқ бӘр б+лӘгӘ баÇндаладҰ.

КӘрӘспе:>Жамаүат ӘшӘнде боқ пӘкӘңиүа бӘр адам арңҰлҰ жетсе, +згелерден ңарсҰлҰң бӘлдӘрӘлмеген жаүдайда, рас екендӘгӘн ділелденетӘнӘ мілӘм. ЯйткенӘ, адамнҰқ жаратҰлҰсҰнда +тӘрӘктӘ +тӘрӘк дейтӘн таспайдкен ңасиет бар. Ал сахабалар +тӘрӘкке ңарсҰ шҰүуүа келгенде алдарҰна жан салмайдҰ. ОнҰқ ҚстӘне оңиүа, РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілімүа ңатҰстҰ болса жіне айтҰп жеткӘзушӘ де т. Жіне сахаба болса, ілбетте, хабардҰқ жеткӘзушӘсӘ, сол оңиүанҰ к+рген жамаүаттҰқ атҰнан, солардҰқ орнҰна риуаÇт еткен боп табҰладҰ. Ал, ңазӘр бӘз баÇндаүалҰ отҰрүан су жайҰндБалаүаүжизалардҰқ ірбӘр мҰсалҰ к+п жолдармен, к+птеген сахабалардҰқ ауҰздарҰнан, табииндердӘқ мҰқдаүан мухаңңиктерӘ тарапҰнан жеткен. Олар сол кҚйӘнӘ Алидертпестен кейӘнгӘ үасҰрдҰқ мҚджтехидтерӘне тапсҰрүан. Олар да, барҰнша &ңҰптҰлҰңпен, ң&рметпен растай отҰрҰп, +здерӘнен кейӘнгӘ үасҰрдҰқ мухаңңиктерӘне аманат ңҰлүан. ДірежесӘ ір тҚрлӘ, мҰқдаүан ңуаттҰ кӘсӘал:>Са +тӘп, келе-келе осҰ үасҰрҰмҰзүа жеткен. БаңҰт үасҰрҰнда жазҰлүан хадис кӘтаптарҰ сол кҚйӘнде Б&хари мен МҚсӘлӘм сҰндҰ хадис ӘлӘмӘнӘқ дана имамдарҰнҰқ ңолдарҰна тидӘ. Олар да ҰждаүаттҰлҰңпен жӘгӘн айҰрҰп, кҚмінсӘз анҰңтарبْدَ اаңтап, бӘзге дірӘс берӘп, &сҰнҰп отҰр.
جَزَاهُمُ اللّٰهُ خَيْرًا كَث۪يرًا

МӘне, РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ мҚбірак саусаңтарҰнан судҰқ аүуҰ, онҰ к+п адамүа ӘшкӘзБ&л Илшаүа мілӘм оңиүа. Б&нҰ жеткӘзген жамаүаттҰқ &йҰмдасңан тҚрде +тӘрӘк айтуҰ

— 134 —

мҚмкӘн емес. Б&л м&үжиза +те сенӘмдӘ. Эім Қш мірте, Қш Қлкен жиҰнда ңайталанӘмдӘ +уелӘ Б&хари, МҚсӘлӘм, Имам МілӘк, Имам Шуайб, Имам Үатаде сҰндҰ к+птеген адал да шҰншҰл жамаүат, сахабалар, онҰқ ӘшӘнде НібидӘқ ңҰзметкерӘ ХазретӘ Юніс, ХазретарҰнҰқр, ХазретӘ ибн Місуд сҰндҰ ійгӘлӘ сахабалар, пайүамбарҰмҰздҰқ саусаңтарҰнан судҰқ толассҰз аңңанҰн жіне ңалҰқ іскерге ӘшкӘзгенӘн шҚбісӘз, сахих тҚрде жеткӘзген. Су жайҰндаүҰ осҰндай к+птеген м&үжизалардҰқ, тоүҰзҰн баÇндаймҰз.

БӘрӘншӘ мрежедеЮуелӘ Б&хари, МҚсӘлӘм, сахих кӘтаптардҰқ ХазретӘ Юністен жеткӘзген шҚбісӘз хабарларҰнда бҰлай делӘнген: "Зевра" деген жерде, Қш жҚзге жуҰң кӘсӘ, Расуннан к АлейҒиссалату Уіссіліммен бӘрге болүан. НамаздӘгер ҚшӘн дірет алудҰ б&йҰрадҰ. Су табҰлмайдҰ. Азүантай үана су ікелуӘн б&йҰрадҰ. "МҚбірак ңолдарҰн ӘшӘне батҰрдҰ". "Үарасам саусаңтарҰнан б&лаң сиÇңтҰ су аүҰп жатҰр. Сос, адамамаүҰндаүҰ Қш жҚз адам келӘп дірет алдҰ жіне ӘштӘ".

МӘне, ХазретӘ Юнес б&л мҰсалдҰ Қш жҚз кӘсӘнӘқ атҰнан уікӘл ретӘнде хабар беруде. ЮлгӘ Қш жҚз кӘсӘнӘқ осҰ хабарүа Әштей ңе жас уҰ, ал ңосҰлмаүан жаүдайда ңарсҰ болмауҰ, істе мҚмкӘн бе?

ЕкӘншӘ мҰсал: ЮуелӘ Б&хари, МҚсӘлӘмнӘқ, сахих кӘтаптарҰнда бҰлай делӘнген: ХазретӘ Жабир ибн АбдуллаҒ Юнсари баÇндайдҰ: БӘз мҰқ бес жҚз кӘсӘ, ХудӘқ орнегӘ соүҰста ш+лде ңалҰп ңойдҰң. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, терӘден жасалүан ҰдҰстаүҰ судан дірет алдҰ, сосҰн ңолҰн ӘшӘне батҰрдҰ. Үарасам, саусаңтарҰнан б&лаң сиесе сеу аүҰп жатҰр. МҰқ бес жҚз кӘсӘ ӘшӘп, ҰдҰстарҰмҰздҰ толтҰрҰп алдҰң. Салим ибн Юбил-Жад Жабирден с&радҰ: "Үанша кӘсӘ едӘқӘздер?" Жабир: "ЖҚз мҰқ кӘсӘ болса да, бірӘбӘр жетер едӘ. БӘраң бӘз, онб бердӘю(Çүни мҰқ бес жҚз)>едӘк" дейдӘ.

МӘне, осҰ анҰң м&үжизанҰ риуаÇт етушӘлер мҰқ бес жҚз шамасҰнда. ЯйткенӘ адамнҰқ жаратҰлҰсҰнда +тӘрӘктӘ +тӘрӘк деп айтатҰн ңасие мен ш Сахабалар болса, шҰндҰң пен туралҰң ҚшӘн, жанҰн да малҰн да, тӘптӘ, ата-анасҰн да, ңауҰмҰ мен тайпасҰн да пида ңҰлҰп, шҰндҰң пен хаң ҚшӘн жанкештӘ жандар. Сондай-аң, "МенӘқ атҰтӘ М&хӘле т&ра +тӘрӘк айтңан адам, тозаңтан орнҰн дайҰндасҰн!" маүҰнадаүҰ хадистӘқ ескертуӘн бӘле т&ра, +тӘрӘкке ңарсҰ ҚндемеулерӘ аңҰлүа сҰймайдҰ. ндемеген болса, ол хабардҰ ңабҰлбелгӘл Әштей ңосҰлҰп, ңоштадҰ деген с+з.

— 135 —

шӘншӘ мҰсал: ТаүҰ да Б&хари, МҚсӘлӘм, сахих кӘтаптарҰнда бҰлай баÇндаладҰ: ХазретӘ Жабир бҰлай дейдӘ: йтҰн &аүҰ соүҰста Расул-Ұ Юкрім АлейҒиссалату Уіссілім:

نَادِ بِالْوُضُوءِ
дедӘ. "ЖамаүаттҰ шаңҰр, дірет алсҰн!", "Су жоң!" деген жауап келдӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімбарла да болса су табҰқдар!" дедӘ. Яте аз су алҰп келдӘк. СосҰн ілгӘ аз судҰқ ҚстӘне ңолҰн ңойҰп, не екенӘн бӘлмедӘм, бӘр нірселер оңҰдҰ. СосҰн: رِدْنَا بِجَفْنَةِ الرَّكْبِ дедӘ. çүни, "куи нірӘқ су ң&ÇтҰн Қлкен ҰдҰсҰн ікел!" дедӘ. ОнҰ маүан ікелдӘ. Мен де РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ алдҰна ңойдҰм. Ол ңолҰн ҰдҰстҰқ ӘшӘне салҰп саусаңтарҰн аштҰ. Мен ілгӘ аз судҰ таландк ңолдарҰнҰқ ҚстӘне ң&йдҰм. Үарасам мҚбірак саусаңтарҰнан толассҰз су аүҰп жатҰр. ЮлгӘ ҰдҰс ібден толдҰ. Суүа м&ңтаж болүандардҰ шаңҰрдҰм. БарлҰүҰ келӘп ілгӘ судан ӘштӘ ірӘ дірет алдҰ. Мен: ОсҰнда ешкӘм ңалмадҰ" дедӘм. ҮолҰн к+тердӘ. ЮлгӘ ҰдҰс суүа лҰң толүан ңалпҰ ңалдҰ. МӘне, М&хаммедтӘқ (с.а.у.) осҰ ап-анҰң м&үжизасҰ баршаүа мілӘм. Я?" деп, ХазретӘ Жабир сол оңиүанҰқ басҰ ңасҰнда болүандҰңтан, еқ бӘрӘншӘ с+з сонҰкӘ. Ол барлҰүҰнҰқ атҰнан жариÇладҰ. ЯйткенӘ сол кезде ңҰзмет еткен сол кӘсӘ едӘ, жариÇлау да еқ алдҰмен соүан тиесӘлӘ болатҰн.

Ибн МесудтҰқ риуаÇтҰнда айна Ж+н-жоз бҰлай делӘнген: РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ саусаңтарҰнан б&лаң сиÇңтҰ су аңңанҰн к+рдӘм. АпҰрҰм-ай, ійгӘлӘ шҰншҰл сахабалар Юніс, Жабир, ибн Месуд сҰндҰ кӘсӘлер: "Мен к+рдӘм" десе, к+ргенӘ +тӘрӘк бола ма? ЕндӘ осҰ Қш мҰсаеҒенӘқрӘктӘр, не деген ңуаттҰ да наңтҰ м&үжиза екендӘгӘн к+р жіне осҰ Қш жол бӘрӘксе, наүҰз тіуітур ретӘнде саусаңтарҰнан су аңңандҰүҰн б&лтартпай ділелдейдӘ. ХазретӘ М&са ҺалейҒиссілімнӘқ, тастҰқ он екӘ жерӘнен б&лаң сиÇңтҰ су аүҰзуҰүа наңлуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ он саусаүҰнан шҚмек секӘлдӘ су аңңанҰнан артҰң емес. ЯйткенӘ, тастан су аүуҰ мҚмкӘн, ідетте м&ндай оңиүалар кездесӘп ңаладҰ. БӘраң ет пен сҚйектен кіусірдай суд діптеӘксӘз аүуҰ ідеттен тҰс оңиүа.

Т+ртӘншӘ мҰсал:>Еқ алдҰмен Имам МілӘк, "Муватта" аттҰ ң&ндҰ кӘтабҰнда, Муаз ибн Жібіл сҰндҰ ійгӘлӘ сахабадан алҰп бҰлай деп хабар беحُكْمُХазретӘ Муаз ибн Жібіл бҰлай дейдӘ: Тебук
— 136 —

соүҰсҰнда бӘр б&лаңңа &шҰрастҰң. Су жӘптӘқ жӘқӘшкелӘгӘндей үана сҰзаттап аүҰп т&р едӘ. Расул-Ұ ЮкріменӘқ +иссалату Уіссілім імӘр еттӘ: "МҰна судан шамалҰ жинақдар!". АлаңандарҰмҰзбен аздап жинадҰң. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, ол сумеӘ дҚни-ңолҰн жудҰ да, сол судҰ б&лаңңа т+ктӘ. Кенет б&лаңтҰқ к+зӘ ашҰлҰп, сарңҰрап аүа бастадҰ. Юскерге толҰң жеттӘ. ТӘптӘ, риуаÇт етушӘ Имам Ибн Исхаң бҰле, дҚндӘ: ТопҰраң астҰндаүҰ ілгӘ б&лаңтҰқ суҰ, кҚннӘқ кҚркӘрегенӘндей гҚрӘлдеп т&рҰп аңңанҰ сонша, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, ХазретӘ Муазүа:

يُوشِكُ يَا مُعَاذُ اِنْ طَМҚбин"بِكَ حَيَاةٌ اَنْ تَرٰى مَا هٰهُنَا قَدْ مُلِئَ جِنَانًا

дедӘ. çүни "м&үжизанҰқ ісерӘмен аңңан мҰна мҚбірак су жалүасҰп, б&л т+қӘректӘ баңңа арҰмҰзҰрадҰ. ЯмӘрӘқ болса к+ресӘқ ілӘ". Діл солай болдҰ.

БесӘншӘ мҰсал: Баста Б&хари ХазретӘ Берадан, ал МҚсӘлӘм ХазретӘ Селеметебни Юкуадан жіне +зге сахих кӘтаптар, басңа да лдҰ бӘ етушӘлерден бӘр ауҰздан бҰлай хабар беруде: ХудейбиедегӘ соүҰста бӘр ң&дҰңңа жолҰңтҰң. БӘз т+рт жҚз кӘсӘ едӘк. ЮлгӘ ң&дҰңтҰқ суҰ елу кӘсӘге үане тақурлӘктей аз едӘ. БӘз ң&дҰңтан су тартңанда, ӘшӘнде еш нірсе ңалмадҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім келӘп, ң&дҰңтҰқ басҰна отҰрдҰ да, бӘр шелек су с&раттҰ. АлҰп е к+зӘ. ШелектӘқ ӘшӘне мҚбірак аузҰнҰқ суҰн ң&йдҰ да д&үа ңҰлдҰ. СосҰн ілгӘ судҰ ң&дҰңңа т+ктӘ. Ү&дҰң бӘрден буҰрңанҰп тасҰдҰ. АузҰна дейӘн толдҰ. БҚкӘл іскер мен мал-жан тойүанша ӘштӘ, ҰдҰстарҰ да толдҰ.

АлтҰншҰ мҰсал:>МҚсӘлӘм мен ибн Жеةَ، هٰбери сҰндҰ хадистӘқ дана имамдарҰ, сахих кӘтаптарҰ мен шҚбісӘз хабарларҰ арңҰлҰ танҰмал Юбу Үатадеден мҰнанҰ жеткӘзедӘ: Юбу Үатаде бҰлай деген: Мутада болүан ійгӘлӘ соүҰста ңолбасшҰларҰ шейӘт болҰп, жірдемге бартҰнда ан едӘк. Менде бӘр торсҰң бар едӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, маүан:
اِحْفَظْ عَلَىَّ م۪يضَئَتَكَ فَسَيَكُونُ لَهَا نَبَاٌ عَظ۪يمٌ
деп імӘр еттӘ. çүни, "ТорсҰңңа ие бол, кейӘн онҰқ к+п пайдасҰн к+ресӘн". Дегендей кеَالْمُл ңҰстҰ. ЖетпӘс екӘ кӘсӘ едӘк, (ТаберидӘқ айтуҰна ңараүанда, Қш жҚз кӘсӘ) сусҰз ңалдҰң. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім: "ТорсҰңтҰ ікел!"
— 137 —

дедӘ. ЮкелдӘм. АлдҰ да ауҰзҰн аузҰна таңап, ӘшӘне ҚрледӘ ме, жоң па бӘлмеймӘн, к&ран ХетпӘс екӘ кӘсӘ ӘшӘп, ҰдҰстарҰн толтҰрдҰ. СосҰн алҰп ңараүанҰмда, ӘшӘндегӘ су сол ңалпҰнда едӘ. МӘне, М&хаммедтӘқ (с.а.у.) осҰ ап-анҰң м&үжизасҰна. ЮлгӘ,

اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلَيْهِ وَ عَلٰى اٰلِهِ بِعَدَدِ قَطَرَاتِ الْمَٓاءِ

де.

ЖетӘншӘ мҰсал: МҚсӘлӘм мен Б&хари бастаүан сахих кӘтаптар, ХазретӘ Имран ибн Хус алдҰнн тарңатҰп мҰнанҰ хабарлайдҰ: Имран айтңан екен: БӘр сапарда РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссіліммен бӘрге ш+лде ңалдҰң. Али екеумӘзге: "Пілен жерде бӘр і.) Зей+лӘкке екӘ мес су жҚктеп кетӘп барадҰ, алҰп келӘқдер" дедӘ. БӘз, діл сол айтҰлүан жерден су артңан ійелдӘ тауҰп, алҰп келдӘк. СосҰн: "СуҰнан бӘр ҰдҰсңа аздап су ң&йҰп алҰқдар" дедӘ. Ү&йҰп алдҰң. Береке ҚшӘн д&үа ңҰлдҰ. СосҰн судҰ ңайтадан, де мене артҰлүан меске ң&йдҰң. "КелӘп, ҰдҰстардҰ толтҰрҰқдар!". БарлҰң жолаушҰлар келӘп ҰдҰстарҰн толтҰрдҰ, ӘштӘ. СосҰн: "Юйелге бӘр нірсе жинеруеннӘқдер!" дедӘ. ЮйелдӘқ етегӘ толатҰндай сҰйлҰң бердӘк. МенӘқше, екӘ мес барүан сайҰн толҰп, к+бейе тҚсуде едӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім бҰлай дедӘ:

اِذْهَب۪ى فَاِنَّا لَمْ نَاْخُذْ مِنْ مَٓائِكِ شَيْئًا وَҰп тасَ اللّٰهَ سَقٰينَا

Çүни, "БӘз сенӘқ суҰқдҰ алүанҰмҰз жоң, Хаң Таүала бӘзге +з ңазҰнасҰнан су бердӘ".

СегӘзӘншӘ мҰсал: ТанҰмал ибн ХазмотҰз бÇндамасҰнда, риуаÇт етушӘлер ХазретӘ Омардан мҰнанҰ жеткӘзуде: ТебуктегӘ соүҰста сусҰз ңалдҰң. ТӘптӘ кейбӘреулер тҚйесӘн сойҰп, су ңарнҰндаүҰ судҰ Әшуге дейӘн бардҰ. Юбу БікӘр СҰддҰң РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа д&үа ашаңташӘн +тӘнӘш жасадҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім ңолҰн жайдҰ. ЮлӘ ңолҰн тҚсӘрместен б&лт жиналдҰ да, н+серлеп т&рҰп жақбҰр жауүанҰ сонша, барлҰң ҰдҰстік с&лдҰ толтҰрҰп алдҰң. СосҰн жақбҰр тоңтап ңалдҰ. Тек бӘздӘқ ҚстӘмӘзге үана жауҰп, басңа жерге жаумаптҰ. Демек кездейсоңтҰң емес, М&хаммедтӘқ (с.а.у.) м&үжизасҰ.

ТоүҰзҰншҰ мҰсал: Т+рт иім жарнӘп хадис алүан танҰмал АбдуллаҒ ибн ЮмӘр ибн АстҰқ немересӘ ЮмӘр ибн Шуайбтан, шҚбісӘз хабарлармен мҰнанҰ бӘлдӘруде: ПайүамбарлҰң келместен б&рҰн, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім неқ хикмүасҰ Юбу Талибпен

— 138 —

бӘрге тҚйеге мӘнӘп Арафат т+қӘрегӘнде ЗилҒижаз дейтӘн жерге барүан уаңҰтта Юбу Талиб: «Мен ш+лдедӘм» дептӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім тҚйеден тҚсӘп, аÇүҰмен жердӘ теуӘп ңалүандасайҰн,ңңан екен. Юбу Талиб ш+лӘн ібден ңандҰрҰптҰ. Мухаңңиңин бӘр кӘсӘ бҰлай дедӘ: Б&л оңиүа пайүамбарлҰңтҰқ басталуҰнан б&рҰн болүандҰңтан, ИрҒасат тҚрӘнде болуҰмен бӘрге, мҰқ жҰлдан кейӘн діл сол жерден Арафат б&лаүҰнҰқҮ&ранн, сол оңиүаүа байланҰстҰ М&хаммедтӘқ (с.а.у.) бӘр кереметӘ болҰп саналадҰ.

МӘне, осҰ тоүҰз мҰсал сиÇңтҰ тоңсан мҰсал болмаса да, тоңсан тҚрлӘ риуаÇттар, су жайҰндаүҰ м&үжизалардан хабар берген. БастаүҰ жетӘ мҰсал, маүҰнаде тоңітур сиÇңтҰ сенӘмдӘ жіне ңуаттҰ. АңҰрҰндаүҰ екӘ мҰсалдҰқ келу жолдарҰ соншалҰңтҰ кҚштӘ емес ірӘ риуаÇт етушӘлерӘ де к+п емес, бӘраң сегӘзӘншӘ мҰсалда, ХазретӘ Омардан риуаÇт етӘлген б&лтңа ңатҰстҰ бӘр м&үжиза бҰлайша: НегӘзӘнде имам БейҒаки е "Маүким, сахих кӘтаптар, ХазретӘ Омардан мҰнанҰ хабар беруде: ХазретӘ Омар, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімнан жақбҰр д&үасҰн оңуҰн +тӘнедӘ. ЯйткенӘ іскер суүа м&ңтаж едӘ. Расул Юкрім АлейҒиссалату Уіссілім ңолҰн жаÇдҰ. Кенет тамҰн"иналҰп, жақбҰр жауадҰ. Б&лттар сарбаздарүа жеткӘлӘктӘ м+лшерде су берӘп, кетӘп ңаладҰ. Ү&ддҰ тек ңана іскерге су беру ҚшӘн келгендей. КелдӘ, керегӘнше су бердӘ, кеттӘ. ОсҰ оңиүа, сегӘзӘншӘ мҰсалдҰ ңуаттап, анҰң ділелдейдӘ. Сондай-аң, б&л оңиүаүамбарӘлӘ үалҰм ірӘ зерттеуде +те Ұждаүат к+рсеткен, тӘптӘ, к+птеген сахих хадистердӘқ +зӘне кҚміндӘлӘкпен ңараүан ибн ЖіузидӘқ +зӘ бҰлай деген екен: Б&л оңиүа «БідӘрдегӘ» ійгӘлӘ соүҰста болүан.

وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنОл КҚнَمَٓاءِ مَٓاءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ

деген ңасиеттӘ аÇт сол оңиүанҰ баÇндап, тҚсӘндӘредӘ. Ал сол оңиүанҰ аÇт к+рсеткен болса, сенӘмдӘлӘгӘнде еш кҚмін жоң. СонҰмен ңатар НібидӘқ д&үасҰмен бӘрден жіне тез, тӘптӘ, жаŞлҰ ңолҰн тҚсӘрместеқ еқ мҰрдҰқ келуӘ к+п ңайталанүандҰңтан осҰнҰқ +зӘ баршаүа мілӘм бӘр м&үжиза. КейбӘр кезде мешӘтте, мӘнберде ңолҰн жайүанда ілӘ тҚсӘрместен жақбҰр жаудҰ деген тіуітур хабарлар бар.

ТОҺұЗұНШұ ИШҰқ ңасасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ тҚрлӘ м&үжизаларҰнҰқ таүҰ бӘрӘ, онҰқ імӘрӘн аүаштардҰқ адамдар сиÇңтҰ тҰқдауҰ жіне орҰндарҰнан ңопарҰлҰп

— 139 —

жанҰна келуӘ. М&ндай аүаштар жайлҰ м&үжизалар, мҚбірак саусМухаллнан су аүуҰ сиÇңтҰ баршаүа кеқӘнен мілӘм. Юр тҚрлӘ к+рӘнӘстерӘ бар жіне к+птеген жолдармен жеткен. Иі, РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ імӘрӘмен аүаштҰқ орнҰнан суҰрҰлҰп жанҰна келгенӘ баршаүа мілӘм, айдай анҰң деуге боладҰ. ЯйткенӘ шӘм жінійгӘлӘ сахабалардан ХазретӘ Али, ХазретӘ ибн Аббас, ХазретӘ ибн Месуд, ХазретӘ Юніс ибн МілӘк, ХазретӘ БҚрейде, ХазретӘ Усаме бин Зейд, ХазретӘ Жейлан ибн Селеме сиÇңтҰ сахабалар, ірңайсҰсҰ б&лтартпас ділелдермен, аүаштар жайіруаңтжизалардҰ жеткӘзген. ТабииннӘқ жҚздеген имамдарҰ, атҰ аталүан сахабалардҰқ ірңайсҰсҰнан айрҰңша бӘр жолмен, ілгӘ аүаштар жайлҰ м&үжизанҰ іқгӘмелеген.Ұ аÇт се тіуітур тҚрӘнде бӘзге жеткӘзген.

МӘне, аүаштарүа ңатҰстҰ осҰ м&үжиза, ешбӘр кҚмін келтӘрмейтӘн, б&лтартпас тіуітур деуге боладҰ. ҮазӘр, сол Қлкен м&үжизанҰқ, +те сенӘмдӘ к+рӘнӘстерӘн бӘрнеше мҰсал жасапңҰлҰ баÇндаймҰз.

БӘрӘншӘ мҰсал: Имам Маже бастаүан Дарими жіне Имам БейҒаки, шҚбісӘз хабарлармен, ХазретӘ Юнес ибн МілӘктен жіне Хазретб&л тіен, Беззаздан, Имам БейҒаки, ХазретӘ Омардан мҰнанҰ хабарлайдҰ: ш сахаба айтңан екен: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, кіпӘрлердӘқ жала жапңанҰна ңамҰүҰп бҰлай дедӘ:

يَا رَبِّ اَرِن۪ى اٰيَةً لَا ңтҰүҰ ۪ى مَنْ كَذَّبَن۪ى بَعْدَهَا

ЮністӘқ риуаÇтҰнда, ХазретӘ ЖібӘрейӘл ңасҰна жетӘп келдӘ. Жар басҰнда +скен бӘр аүаш бар болатҰн. ХазретӘ ЖібӘрейӘлдӘқ бӘлдӘруӘмен РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім ілгӘ аүаштҰ шаңҰрдҰ. Аүаш діл жанҰна келдӘздҰң. н оүан «ОрнҰқа бар!» дедӘ. Үайта барҰп, орнҰна орналастҰ.

ЕкӘншӘ мҰсал:>Маүриб ү&ламасҰ ҮадҰ ИÇз "Шифа Шериф" аттҰ кӘтабҰнда, наңтҰ ділелмен, тура жіне сенӘмдӘ тҚрде ХазретӘ АбдсаудҰ ибн Омардан мҰнанҰ хабар беруде: БӘр сапарда РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату УіссілімнӘқ жанҰна бӘр бідіуи келдӘ. Оүан: اَيْنَ تُر۪يدُ "Үайда барасҰқ?" дедӘ. Бідіуи: " йӘме!". Оүан:
هَلْ لَكَ اِلٰى خَيْرٍ مِنْ ذٰلِكَ؟

"Саүан одан ілдеңайда ңайҰрлҰ нк+рсетерек емес пе?" дедӘ. Бідіуи: "Ол не?" дедӘ.

— 140 —
اَنْ تَشْهَدَ اَنْ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ وَحْدَهُ لَا شَر۪يكَ لَهُ وَاَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ

деп б&йҰрдҰ. Бідіуи: "Б&лндай жатңа ділелӘқ бар ма?"

هٰذِهِ الشَّجَرَةُ السَّمُرَةُ

дедӘ. "Анау жарңабаңтаүҰ аүаш куі боладҰ" дедӘ. Ибн Омар айтадҰ: ЮлгӘ аүаш орнҰнан шайңалҰп жердӘ жардҰ да, діл РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ жанҰнар, сон. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім ілгӘ аүаштҰ Қш мірте куілӘкке тарттҰ. Аүаш та, куілӘк еттӘ. ЮмӘр берӘп едӘ, орнҰна ңайта барҰп орналастҰ.

Ибн Сахиб-ил-Юслемиденге келн шҚбісӘз хабар арңҰлҰ БҚрейде бҰлай дейдӘ: БӘр сапарда бӘз РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ жанҰнда едӘк. БӘр араб келдӘ де бӘр аÇт, Çүни, бӘр м&үжиза с&радҰ. РасулуллаҒ ҺалейҒиссалатен к+сілім:

قُلْ لِتِلْكَ الشَّجَرَةِ رَسُولُ اللّٰهِ يَدْعُوكِ

дедӘ. БӘр аүашңа Ұмдап едӘ, аүаш оқүа, солүа теқселӘп, тамҰрларҰн ңопарҰп алҰп, НібидӘқ (с.а.у.) ң&зҰрҰна келдӘ. Сідре а

اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللّٰهِ

дедӘ. СосҰн араб: "ОрнҰна ңайтҰп барсҰн!" дедӘ. ЮмӘр берӘп едӘ, орнҰна кеттӘ. Араб: "Саүан сіжде ңҰан бер&ңсат бер" дедӘ. "ЕшкӘмге р&ңсат жоң" дедӘ. Араб: "Олай болса, сенӘқ ңолҰқдҰ, аÇүҰқдҰ сҚйейӘн" дедӘ. Р&ңсат бердӘ.

шӘншӘ мҰсал:>ЮуелӘ сахих МҚсӘлӘм мен сахих кӘтаптардҰлдҰқ кӘруӘ бойҰнша, Жабир бҰлай дейдӘ: БӘз бӘр сапарда, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссіліммен бӘрге едӘк. Дірет сҰндҰру ҚшӘн к+зден тасалау бӘр жер Әздепنِسًا таба алмадҰ. БолмаүасҰн екӘ аүаштҰқ жанҰна бардҰ да аүаштҰқ б&таүҰн &стап тарттҰ. Аүаш, бой &сҰнҰп бӘрге кеттӘ. ЕкӘншӘ аүаштҰқ жанҰна алҰп келдӘ. Жуас тҚйенӘқ ботасҰн жетелегендей ілгӘ екӘ аүаштҰ бӘр-бӘрӘне ңостҰ. СосҰн
اِلْتَئِمَا аңҰттаَ بِاِذْنِ اللّٰهِ
дедӘ: çүни: "БҚркеп жабҰқдар!". ЕкӘ аүаш бӘрӘктӘ де жабҰң жер болдҰ. РасулуллаҒ іжетӘн +теген соқ оларүа імӘр етӘп едӘ, орҰндарҰна кеттَ الْقншӘ бӘр риуаÇтта ХазретӘ Жабир бҰлай дейдӘ: Маүан:
— 141 —
يَا جَابِرُ قُلْ لِهٰذِهِ الشَّجَرَةِ يَقُولُ لَكِ رَسُولُ اللّٰهِ: اِلْحَق۪ى بِصَاحِبَتِكِ حَتّٰى اَجْلِسَ خَلْفَكُمَا

деп б&йҰрдҰ. çүни, Аүаштарүа айт: "РасулуллаҒтҰқлай етӘ ҚшӘн бӘрӘксӘн!". Мен солай дедӘм. Олар ңаз ңатар тӘзӘле ңалдҰ. СосҰн мен кҚтӘп т&р едӘм, РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілім шҰңтҰ да басҰмен оқүа-солүа Ұмдап едӘ, ілгӘ екӘ аүаш орҰндарҰна кеттӘ.

Т+ртӘншӘ мҰсн +лтӘхих риуаÇттарда, РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ батҰр сарбазҰ ірӘ ңҰзметшӘсӘ Усаме бин Зейд бҰлай дейдӘ: БӘр сапарда РасулуллаҒ АлейҒиссалрию(Рассіліммен бӘрге едӘк. Дірет сҰндҰру ҚшӘн ҰқүайлҰ, жабҰң бӘр жер &шҰраспадҰ.

هَلْ تَرٰى مِنْ نَخْلٍ اَوْ حِجَارَةٍ

дедӘ. "Иі, бар" - дедӘм.

اِنْطَلِقْ وَقُلْ لَهُنَّ اِنَّ رَسُولَ اللّٰهِ يَاْمُرُكُنَّ اَنْ ңонҰп ينَ لِمَخْرَجِ رَسُولِ اللّٰهِ وَقُلْ لِلْحِجَارَةِ مِثْلَ ذٰلِكَ

деп імӘр еттӘ. çүни аүаштарүа: «РасулуллаҒ іжетӘн +теу ҚшӘн бӘрӘгӘқдер жіне тастар дуал секӘлдӘ жиналҰқдар!» де. БарҰп не дегенӘтӘ менҰм. РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілім іжетӘн +теген соқ:

قُلْ لَهُنَّ يَفْتَرِقْنَ

деп імӘр етӘп едӘ, жанҰм Ү&дӘретӘнӘқ ңолҰнда болүан Зат-Ұ ЗҚлжелалүа ант етейӘн, аүаштар мен тастар ірсе брҰна кеттӘ. ХазретӘ Жабир мен Усаме баÇндаүан осҰ екӘ оңиүанҰ ХунейӘн соүҰсҰнда діл айнҰмастай ңайталанүандҰүҰн ИÇла ибн Мурре жіне Гайлан ибн Селемет-ис-Сакафи, ХазӘретӘ ибн Месуд сҰндҰ сахабалар діаратадл хабар бередӘ.

БесӘншӘ мҰсал: БӘлӘмдӘлӘгӘмен жіне зор еқбегӘмен екӘншӘ Шіфи атанүан үасҰрҰнҰқ ү&ламасҰ, Имам ибн Фаурек, сенӘмдӘ тҚрде бҰлай деп хабарлайдҰ: ТртайдҰӘ соүҰста, ңарақүҰ тҚнде, ат ҚстӘнде жолда кетӘп бара жатңанда РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімдӘ &йңҰ ңҰстҰ. ОсҰлай кетӘп бара жатҰп, ңарсҰ алдҰнда "сидре" деп аталатҰн бӘр аеде к+Әп т&рүан. Аүаш атҰн ҚркӘтпеу ҚшӘн оүан жол берӘп, екӘге б+лӘндӘ. РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілім астҰндаүҰ атҰмен бӘрге аүаштҰқ арасҰнан +тӘп кеттӘ. ЮлгӘ аүаш ң арңҰл дейӘн екӘге жарҰлүан кҚйӘ т&р.

— 142 —

АлтҰншҰ мҰсал: ХазретӘ ИÇлі айтңан сахих риуаÇтта бҰлай баÇндаладҰ: БӘр сапарда Талха немесе Семуре деп аталатҰн бӘр аүаш Ра б&зҰлаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ т+қӘрегӘнде тіуап ңҰлүандай айнала бастадҰ. СосҰн орнҰна ңайтҰп оралдҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім:

اِنَّهَا اِسْتَاْذтңарүаاَنْ تُسَلِّمَ عَلَىَّ

дедӘ. çүни: "ЮлгӘ аүаш, сілем беруге Хаң Таүаладан р&ңсат с&радҰ".

ЖетӘншӘ мҰсал:>Хадис имамдарҰ ділелдӘ хабарларүа сҚйенӘп ибн Месудтан тарңатҰп бҰлай дейдӘ: Ибн Месуд айтңан екен: Батн Нахл дегентҰрүан, Нусайбин жҰндарҰ тура жолүа тҚсу ҚшӘн РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа келгендерӘнде, ірбӘр аүаш олардҰқ келгенӘн хабар бердӘ. СонҰмен ңатар имам МҚджаҒид, сол хه۪ عَل Ибн Месудтан мҰнанҰ хабарлайдҰ: ЮлгӘ жҰндар бӘр ділел с&радҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім бӘр аүашңа б&йҰрҰп едӘ, ол орнҰнан жҰлжҰп ңасҰна келдӘ длҰүҰмеҰн орнҰна ңайтҰп кеттӘ.

МӘне, жҰн тайпасҰна бӘр үана м&үжиза жеткӘлӘктӘ болдҰ. АпҰрҰм-ай, осҰ м&үжиза сиÇңтҰ мҰқ м&үжиза естӘген бӘр адам иманүа кетӘ. От жҰндардҰқ

يَقُولُ سَف۪يهُنَا عَلَى اللّٰهِ شَطَطًا

деп сипаттаүан шайтандардан бетер шайтан болүанҰ үой?

СегӘзӘншӘ мҰсал: Сахих Тирмизи наңтҰ риуаÇтпен ХазретӘ ибн Аббастан мҰнанҰ жеткӘзу. ТӘптн Аббас айтңан екен: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім бӘр арабңа бҰлай деген:

اَرَاَيْتَ اِنْ دَعَوْتُ هٰذَا الْعِذْقَ مِنْ هٰذِهِ النّадиша ِ اَتَشْهَدُ اَنّ۪ى رَسُولُ اللّٰهِ؟

«Мен, мҰна аүаштҰқ анау б&таүҰн шаңҰрсам, ол да ңасҰма келсе, иман етер ме едӘқ?", "Юрине» дедӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім шӘ, ілг. ЮлгӘ ң&рманҰқ ңураүан б&таүҰ, орнҰнан ж&лҰнҰп, РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату УіссілімнӘқ жанҰна келдӘ. СосҰн імӘр берӘп едӘ, орнҰна ңайтҰп бардҰ.

МӘне, осҰ сегӘз мҰсал сиÇңтҰ к+птеген мҰсалдар бар. Олар да к+птеген жолдармен жеткен. ЖетӘ-секен екп ңосҰлса, мҰңтҰ бӘр арңан болатҰнҰ мілӘм. СондҰңтан да, осҰ еқ ійгӘлӘ, сенӘмдӘ сахабалардан, осҰндай ір тҚрлӘ жолмен баÇндалүан аүашңа ңатҰстҰ м&үжл, бой, ілбетте маүҰнауи тіуітур кҚшӘнде, тӘптӘ наүҰз тіуітурдҰқ +зӘ. НегӘзӘнде сахабалардан кейӘн ТабииннӘқ ңолҰна тиген уаңҰтта,

— 143 —

тіуітур дірен Ү&ра шҰүадҰ. ЮсӘресе Б&хари, МҚсӘлӘм, ибн Хиббан, Тирмизи сиÇңтҰ сахих кӘтаптар, сонау сахабалар заманҰна дейӘнгӘ жолдҰ таза &станүанҰ соншалҰң, Б&хариде к+ру, діл сахабанҰқ +зӘнен еҰ б+лӘдей сенӘмдӘ.

АпҰрҰм-ай, аүаштар РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату УіссілімдӘ танҰпю(мҰсалдарда к+рӘнгендей)>пайүамбарлҰүҰн мойҰндап, Оүан (с.а.у.) сілем берӘп иіуітуратса, ОнҰқ (с.а.у.) імӘрлерӘне мойҰнс&нҰп, баүҰнҰп т&рса, +здерӘн адаммҰн деп санаүан кейбӘр жансҰз, аңҰлсҰз маң&лҰңтар, ОнҰ (с.а.у.) танҰмаса, иман етпесе, ңураүан аүаштан да т+мен, ңу отҰндай ң&нсҰз болҰп, отңа жануүа лайҰң болмай ма?!

Ора етеИШАРА:>Аүаштарүа ңатҰстҰ м&үжизалардҰ одан ірӘ ңуаттап, растайтҰн баршаүа кеқ тараүан حَن۪ينُ الْجِذْعِю(ханин-ул джиз)>м&үжизасҰ. Иі, НібидӘқ ңасиеттӘ мешӘтӘнде, ң&рүаң баүананҰқ ңалҰқ жамаүаттҰқ ортасҰнда М&хаммедтен (арам н) уаңҰтша ажҰрап ңалүанҰна жҰлаүанҰ, жоүарҰда баÇндалүан аүаштарүа ңатҰстҰ м&үжизалардҰқ мҰсалдарҰн растап, ңуат бередӘ. ЯйткенӘ, ол да аүаш, тегӘ-тҚбӘ бӘр. БӘраң б&нҰқ жеке б, Нібиршаүа мілӘм. ЮлгӘ аүаштар туралҰ м&үжизалардҰқ жалпҰ мілӘм болүанҰмен діл ңай аүаш екенӘ наңтҰ емес. Ал б&л анҰң.

Иі, ңасиеттӘ мешӘтте, ң&рма аүашҰнан жасалүаңсҰлҰңаң баүанаүа РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім ң&тпа оңҰүанда сҚйенӘп т&ратҰн едӘ. КейӘн мӘнбер жасалүасҰн РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім мӘнберге шҰүҰп ң&тпа оңи бастадҰ. Ү&тпа оңҰлҰм. Алаанда, баүана тҚйе сиÇңтҰ боздап, б&нҰ барлҰң жамаүат естӘдӘ. Расул-Ұ Юкрім АлейҒиссалату Уіссілім жанҰна келӘп, сипап, ң&шаңтаүан, онҰмен с+йлесӘп, ж&батңанда үана тоңтаптҰ. М&хаммед (с.а.у.) осҰ м&үжизасҰ +те к+п жолдармен, тіуітур д ң&тпаӘнде анҰң.

Иі, حَن۪ينُ الْجِذْعِ м&үжизасҰ кеқ тараүан, ійгӘлӘ жіне наүҰз тіуітур дірежесӘнде. СахабалардҰқ &лҰ жамаүатҰнан он бес жолмен келӘп, табииннӘқ жҚздеген имамдарҰ б&л м&үжизлгӘ тайӘнгӘ үасҰрларүа жеткӘздӘ. СахабанҰқ ілгӘ жамаүатҰнан &лҰ сахаба атанүан жіне хадис риуаÇт етушӘлердӘқ озҰүҰ ХазретӘ Юніс ибн МілӘкю(НібидӘқ ңҰзметшӘсӘ),>ХазретӘ Жабир бин АбдуллаҒ-ил Юнсарию(НібидӘқ ңҰзметкерӘ),>ХазретӘ АбдуллаҒ иген хир, ХазретӘ АбдуллаҒ бин
— 144 —

Аббас, ХазретӘ СеҒл бин Сад, ХазретӘ Юбу Саид-ил-Худри, ХазретӘ бей ибн Ка'б, ХазретӘ БҚрейде, ХазретӘ мм-Қл МҚминин ммҚ Селеме сҰндҰ ійгӘлӘ сахабалар, хадис риуаÇт етушӘлердӘқ басшҰларҰ ретӘнде,аптардӘ бӘр жолдҰқ басҰнда т&рҰп ілгӘ м&үжизалардҰ Қмметке жеткӘзген. ЮуелӘ Б&хари, МҚсӘлӘм, сахих кӘтаптар, ілгӘ баршаүа мілӘм м&үжизалардҰ, кейӘнгӘ үасҰрларүа, сенӘмдӘ жолдармен жеткӘзген.

МӘне, ХазретӘ Жабир +з жстар м бҰлай дейдӘ:>РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілім ңасиеттӘ мешӘтте ң&тпа оңҰп т&рүанда, جِذْعُ النَّخْلِ деп аталатҰн ескӘ баүанаүа сҚйенӘп оңушҰ едӘ. Жақа мӘнбер жасалүаннан кейӘн, сонда к+шкен болатҰн. ТӘрек ң осҰмеүа шҰдай алмай, буаз тҚйедей боздап жҰладҰ. ХазретӘ Юніс +з риуаÇтҰнда бҰлай дейдӘ: Үодас сиÇңтҰ жҰлап мешӘттӘ шайңалтҰп жӘбердӘ. СеҒл ибн Са'д +з риуаÇтҰнда бҰлай дейдӘ: ТӘптӘ, онҰқ жҰлаүанҰна ңосҰлҰп халҰңтҰқ ӘшӘнде жҰлаүандар к+бейдӘ.ндарҰ тӘ Убей ибн-Әл Кааб +з риуаÇтҰнда бҰлай дейдӘ: ТӘптӘ, жҰлаүанҰ сонша, жарҰлҰп кеттӘ. Язге бӘр риуаÇтта РасулуллаҒм АлейҒиссалату Уіссілім бҰлай деген:
اِنَّ هٰذَا بَكٰى لِمَا فَقَدَ مِنَ الذِّكْرِ

çүни: "ОнҰқ ңасҰнда оңҰлүан зӘмам сен ң&тпадаүҰ ИліҒи мадаңтаулардан айрҰлүандҰңтан жҰлап жатҰр". Язге бӘр риуаÇтта бҰлай деген:

لَوْ لَمْ اَلْتَزِمْهُ لَمْ يَزَلْ هٰكَذَا اِلٰى يَوْمِ الْес жҚзَةِ تَحَزُّنًا عَلٰى رَسُولِ اللّٰهِ

çүни: "Мен онҰ ң&шаңтап ж&батпаүанҰмда, РасулуллаҒтан айҰрҰлүанҰна ңайүҰрҰп ңиÇметке дейӘн жҰлай берер едӘ". ХазретӘ БҚрейде бҰлай дейдӘ: Үураүан тӘрек жҰлаүа с+зӘмейӘн, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, ңолҰн ҚстӘне ңойҰп бҰлай дедӘ:

اِنْ شِئْتَ اَرُدُّكَ اِلَى الْحَائِطِ الَّذ۪ى كُنْتَ ف۪يهِ تَنْبُتُ لَكَ عُرُوлесе оَيَكْمُلُ خَلْقُكَ وَيُجَدَّدُ خُوصُكَ وَثَمَرُكَ وَاِنْ شِئْتَ اَغْرِسُكَ فِى الْجَنَّةِ يَاْكُلُ اَوْلِيَٓاءُ اللّٰهِ مِنْ ثَمَرِكَ

СосҰн ол тӘректӘқ не айтҰп жатңанҰн тҰқдадҰ. нде ңон тӘрекке тӘл бӘтӘп с+йледӘ. ОнҰ сол жердегӘ адамдар да естӘдӘ.

اِغْرِسْن۪ى فِى الْجَنَّةِ يَاْكُلُ مِنّ۪ى اَوْلِيَٓاءُ اللّٰهِ فِى مَكَانٍ لَا يَبْلٰى
— 145 —

çүни: "МенжаңҰн атңа отҰрүҰз, менӘқ жемӘстерӘмнен Хаң ТаүаланҰқ сҚйӘктӘ ң&лдарҰ жесӘн. Ол бӘр міқгӘлӘк мекен үой шӘркӘн, ол жерде, шӘру деген жоң".

РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілім: قَدْ فَعَلْتُ дедӘ.
Сосبَ депҰ да:
اِخْتَارَ دَارَ الْبَقَٓاءِ عَلٰى دَارِ الْفَنَٓاءِ

б&йҰрдҰ.

Ислам ү&ламаларҰнҰқ Қлкен имамдарҰнҰқ бӘрӘ ійгӘлӘ Юбу Исхаң Исферани бҰлай дейдрлҰң дулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілім тӘректӘқ жанҰна бармадҰ, керӘсӘнше, тӘрек онҰқ імӘрӘмен, жанҰна келдӘ. СосҰн імӘр еттӘ, ңайтҰп оралдҰ. ХазретӘ Убей ибн Каб бҰлай дейдӘ: ОсҰ керемет оңиүадан соқ, РасулуллаҒ АлейҒисерекше Уіссілім"ТӘрек, мӘнбердӘқ астҰна ңойҰлсҰн">- деп імӘр еттӘ. Сонау мҚбірак мешӘт ж+нделуӘ ҚшӘн б&зҰлүанүа дейӘн мӘнбердӘқ астҰнда т&рдҰ. КейӘн онҰ ХазретӘ Убей ибн َهُ رَрӘгенше саңтадҰ.

АтаңтҰ Хасан Басри осҰ м&үжизанҰ шікӘрттерӘне айтңан сайҰн жҰлап, бҰлай дейдӘ екен: Үу аүаштҰқ +зӘ РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа деген ҰстҰң ҰңҰласҰн бӘлдӘрдӘ. Сендер одан да к+бӘрек ҰңҰлас, Ұнта к+рсетгелерӘӘссӘқдер. БӘздӘқ айтарҰмҰз: Иі, Оүан (с.а.у.) деген ҰңҰлас, махаббат, ОнҰқ (с.а.у.) баүа жетпес ӘзгӘ сҚннеттерӘне жіне н&рүа толҰ шари

ш мойҰнс&ну болҰп табҰладҰ.

МақҰздҰ да т&жҰрҰмдҰ бӘр с&раң: "ХендектегӘ соүҰста т+рт уҰс таүаммен мҰқ адамдҰ тойдҰрүан таүам м&үжизасҰ жіне мҚбарак саусаңтарҰнан аңңанҰ. Сон бес мҰқ бес жҚз кӘсӘнӘ тойүанша ӘшкӘзген су м&үжизасҰ, неге осҰ жҰлаүан ңу тӘрек м&үжизасҰ сиÇңтҰ +те к+п жолдармен айтҰлмаүан? Алайда ол екеуӘ, б&дан да ң абҰрмаүаттҰқ ортасҰнда болүан емес пе?"

ЖауабҰ:>М&үжизалар екӘ тҚрге б+лӘнедӘ. БӘр б+лӘмӘ, ж&рттҰ хаң пайүамбар екенӘн ңабҰлдату ҚшӘн, ХазретӘ Пайүамбар АлейҒиссалату УіссілімнӘқ ңолҰмен жасаладҰ, негӘүан тӘректӘқ боздауҰ осҰ тҚрге жатадҰ. МҚминдердӘқ иманҰн ңуаттап, ал м&напҰңтардҰ ҰңҰласңа шаңҰрҰп, кіпӘрлердӘ иманүа келтӘру ҚшӘн, тек ПайүамбарлҰүҰн растау ҚшӘн үана ілбетӘледӘ. СондҰңтан, ңарапайҰм халҰң та, зиÇлҰ ңауҰм да барлҰүҰ к+редӘ жіне жайҰлуҰна к+бӘрек мін берӘледӘ. Ал, таүам мен суүа ңатҰстҰ м&үжизалар болса, м&үжизаүа ңараүанда кірамат деуге боладҰ. Кіраматтан г+рӘ де сҰйлҰңِلٰهَ Ә, сҰйлҰңтан да к+бӘрек ңажеттӘлӘкке орай РахманнҰқ тартуҰ десе боладҰ. Дегенмен ол да ПайүамбарлҰүҰна ділел ірӘ м&үжиза. БӘраң негӘзгӘ себеп, іскердӘқ аш
— 146 —

ңалуҰ. Хаң Таүала бӘр діннен мҰқ батпан ң&рма жаратңанҰ секӘлдӘ жасҰрҰн ңаи жарҰндаүҰ бӘр тостаң таүамнан мҰқ адамүа ас бередӘ. Эім сусҰз ңалүан жауҰнгерлерге, &лҰ ңолбасшҰнҰқ саусаңтарҰнан, Кіусір суҰндай су аүҰзҰп ш+лқ екӘ дҰрадҰ. МӘне, осҰ сҰрүа сійкес, таүам мен су м&үжизасҰнҰқ ір бӘр мҰсалҰ, ңураүан тӘректӘқ жҰлауҰ дірежесӘне жетпейдӘ. БӘраң ол екӘ м&үжизанҰқ бӘрнеше тҚрӘ жиналҰп, барлҰүҰ ңураүан тӘректӘқ жҰлаүанҰндай тіуітҚр, Çүни сездӘҰ анҰң хабар. Эім таүамнҰқ берекетӘн жіне саусаңтарҰнан су аңңанҰн бірӘ бӘрдей к+ре алмайдҰ, тек ңана белгӘлерӘн к+редӘ. ТӘректӘқ жҰлаүанҰн бірӘ естӘдӘ. Сол ҚшӘн к+бӘреиеттӘ лдҰ.

РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ ірбӘр халӘ мен ірекетӘн сахабалар барҰнша &ңҰптҰлҰңпен саңтап бӘзге жеткӘзӘп отҰрдҰ. ЕндӘ м&ндай с&раң туса: ОсҰндай Қлкен м&үжизалар, жҚз жолмен жетуӘ керек едӘ, нелӘктен он - жиҰрма жолмл.

дӘ? Эім неге ХазретӘ Юніс, Жабир, Юбу ХҚрейре к+п хадис айтҰп, ХазретӘ Юбу БікӘр мен Омар аз риуаÇт еткен?

ЖауабҰ: БӘрӘншӘ с&раңтҰқ жауабҰ, т+ртӘншӘ ишаранҰқ ҚшӘншӘ негӘзӘнде баÇндалүан. ЕкӘншӘ с&раңтҰқ жалудан МҰсалҰ, адамүа дірӘ керек болса, дірӘгерге барадҰ. Ү&рҰлҰс ҚшӘн ң&рҰлҰсшҰ инженерге жҚгӘнедӘ. Шариүат міселесӘн мҚфтиден с&райдҰ. Діл сол сиÇңтҰ сахабалар арасҰнда, НібидӘқ хадистерӘн келешек үасҰрларүа дірӘс берӘп жетеуӘн бшӘн үалҰм сахабалардҰқ бӘр б+лӘгӘ сонҰмен ш&үҰлдандҰ. ХазретӘ Юбу ХҚрейре +мӘрӘн хадистердӘқ жазҰлуҰна арнадҰ. ХазретӘ Омар саÇсат, халифалҰң сҚштӘ д міселелермен ш&үҰлдандҰ. СондҰңтан, хадистердӘ Қмметке жеткӘзу ӘсӘ Юбу ХҚрейре мен Юніс жіне Жабир секӘлдӘ кӘсӘлерге тапсҰрҰлҰп, Юбу БікӘр мен Омардан аз риуаÇт етӘлетӘн. дӘ, тӘн ңатар сенӘмдӘ, шҰншҰл, жанкештӘ жіне адалдҰүҰмен танҰлүан ійгӘлӘ бӘр сахабанҰқ бӘр үана жолҰмен, бӘр оңиүанҰ хабарласа жеткӘлӘктӘ деп есептелетӘн. Басңа бӘреудӘқ таүҰ да наңҰл етӘп баÇндауҰ ңажет емес-тӘ. Сол ҚшӘн де керап +тақҰздҰ оңиүалар, екӘ-Қш жолмен жетсе сенӘмдӘ болатҰн.

ОН БӨРӨНШӨ ИШАРА: ОнҰншҰ ишара, аүаш ілемӘнен НібидӘқ (с.а.у.) м&үжизаларҰн к+рсеткен болса, б&л ишара НібидӘқ (с.а.у.) м&үжизалсалатуансҰз нірселерден Çүни, тау мен тастар ңалай к+рсеткендӘктерӘ жайлҰ айтадҰ. БӘз де онҰқ к+п мҰсалдарҰнан жетӘ-сегӘзӘн баÇндаймҰз.

— 147 —

БӘрӘншӘ мҰсал: Маүриб үалҰмҰ, ХазретӘ ҮадҰ-ИÇз, Шифа Шериф аттҰ ійгӘлӘ кӘтабҰнда б&лреулерс ділелмен жіне Б&хари сҰндҰ Қлкен имамдардан, шҚбісӘз наңҰл етӘп бҰлай хабарлауда: НібидӘқ ңҰзметшӘсӘ ХазретӘ ибн Месуд айтадҰ: БӘз, РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ жанҰнсатҰ Çам жеп отҰрүанда, таүамнҰқ тісбихтерӘн естушӘ едӘк.

ЕкӘншӘ мҰсал: СенӘмдӘ жолдардан жіне Юніс пен Юбу Зеррден тура кӘтаптар хабар беруде: ХазретӘ Юнісю(НібидӘқ ңҰзметшрӘ.

йтадҰ: РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ жанҰнда едӘк. УҰсҰна майда тастардҰ алүанда, тастар ОнҰқ (с.а.у.) мҚбірак ңолҰнда тісбих ете бастадҰ., дҚни Юбу БікӘр СҰддҰңтҰқ ңолҰна ңойҰп едӘ, таүҰ да тісбих еттӘ. Юбу Зерр ҺҰффари айтадҰ: СосҰн ХазретӘ ОмардҰқ ңолҰна ңойҰп едӘ жіне тісбих еттӘ. СосҰн алдҰ да жерге ңойүанда, Қндемей ңалдҰ. Үайта алдҰ даҰна ілетӘ ОсманнҰқ алаңанҰна салҰп едӘ жіне тісбих еттӘ. ХазретӘ Юніс пен Юбу Зерр айтадҰ: СосҰн, бӘздӘқ ңолҰмҰзүа ңойҰп едӘ, Қндемей ңалдҰ.

шӘншӘ мҰсал: ХазретӘшкӘмдӘен ХазретӘ Жабир жіне ХазретӘ Айша СҰдҰңа анамҰздан алүан хабарда ділелденген: Тау, тас, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа

اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللّٰهِ

далейҒидӘ. ХазретӘ Али айтадҰ: ПайүамбарлҰңтҰқ алүашңҰ кезеқӘнде, Мекке т+қӘрегӘнде Расул-Ұ Юкрім АлейҒиссалату Уіссіліммен бӘрге жҚргенӘмде аүаштар мен тастар

اَلسَّلَامُ عَلَيْكніжіттرَسُولَ اللّٰهِ

деушӘ едӘ. ХазретӘ Жабир айтадҰ: Аүаштар мен тастар РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа сіжде етушӘ едӘ, Çүни, бойҰн иӘп,

اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللّٰهِ

деаттҰ нӘ. ЖабирдӘқ бӘр риуаÇтҰнда, РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілім бҰлай деп б&йҰрүан:

اِنّ۪ى لَاَعْرِفُ حَجَرًا كَانَ يُسَلِّمُ عَلَىَّ

КейбӘреулер м&нҰ ҮнҰндайүҰ ңара тастҰ мегзеп отҰр дейдӘ. ХазретӘ Айша анамҰздҰқ айтуҰ бойҰнша: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім:

لَمَّا اسْتَقْبَلَن۪ى جَبْرَٓائ۪يلُ بِالرِّسَالَةِ جَعَلْتُ لَا اَمُرُّ بِحَجَرٍ وَلَا ّٰى يُ اِلَّا قَالَ اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللّٰهِ

дедӘ.

— 148 —

Т+ртӘншӘ мҰсал: ШҚбісӘз хабарлармен ХазретӘ Аббастан хабар беруде: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, АббастҰ жіне т+рт &лҰню(АбдуллаҒ, УбейдуллаҒ, Фазлна ң&мм)>бӘрге мҚлает деп аталатҰн пердемен ҚстерӘн жаптҰ да:

يَا رَبِّ هٰذَا عَمّ۪ى وَصِنْوُ اَب۪ى وَ هٰؤُلَٓاءِ بَنُوهُ فَاسْتُرْهُمْ مِنَ النَّارِ كَسَتْر۪ى اِيَّاهُمْ بِمُلَٓائَت۪ى

деп д&үа омӘ, осБӘрден, ҚйдӘқ шатҰрҰ мен есӘгӘ, ңабҰрүаларҰ "Юмин" деп д&үаүа ңосҰлдҰ.

БесӘншӘ мҰсал: Юу баста Б&хари, ибн Хиббан, ДіуӘт, Тирмизи сҰндҰ сенӘмдӘ Имамдар, бӘр аутетӘнӘХазретӘ Юністен, Юбу ХҚрейреден, Осман Зиннурейннен, Ашерей МҚбішшере Саид ибн Зейдтен хабар беруде: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, Юбу БікӘр СҰддҰң, Омар-ул Фаруң жіне Осман ЗиннуреҰнҰ, ббӘрге Ухуд тауҰнҰқ басҰна шҰңтҰ. Ухуд тауҰ, солардҰқ ң&рметӘне болса керек немесе ңуанҰшҰ мен шаттҰүҰнан дӘрӘлдеп, ңозүала бастадҰ. Расул-Ұ Юкрім АлейҒиссалату Уіссілім:

اُثْبُتْ يَا اُحُدُ فَاِنَّمَا عَلَيْكَ ى قَوٌْ وَ صِدّ۪يقٌ وَ شَه۪يدَانِ

деп б&йҰрдҰ. Б&л хадис, ХазретӘ Омар мен ОсманнҰқ шійӘт болатҰндарҰна үайҰптан берӘлген хабар едӘ. ОсҰ мҰсалдҰқ ңосҰмшасҰ ретӘнде жіне бӘр оңиүа: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, Меккеден Мідинаүа хижрет еЮнбиÇл, кіпӘрлер соқҰна тҚсӘп, Себир тауҰн паналадҰ. Себир тауҰ: "Уа, РасулуллаҒ! стӘмнен тҚсӘқӘз! СӘздӘ менӘқ ҚстӘмде +лтӘретӘн болса, АллаҒ менӘ азапңа сала ма деп ңорңамҰн" - дсабаүҰонда Хира тауҰ:

يَا رَسُولَ اللّٰهِ اِلَىَّ

"Маүан келӘқӘз!" дептӘ. ОсҰ сҰрүа байланҰстҰ, к+қӘлӘ аң, жҚрегӘ таза іҒли ңалб іулиелер, Себир тауҰна шҰңңанда бойҰнда ңорңҰнҰш сезӘнӘп, ал Хирада сенӘмдӘлӘк сезӘнедӘ екен. Б&л мҰсалдан тҚзҰнасҰмӘз: Ол Қлкен таулардҰқ ірңайсҰсҰ +з-алдҰна ңҰзметшӘ. Олар АллаҒ Таүалаүа тісбих етӘп, мӘндетӘн атңарадҰ. Пайүамбар АлейҒиссалату УіссілімдӘ танидҰ, жаңсҰ к+редӘ. амбарҰсҰңсҰз кездейсоң, +з бетӘмен т&рүан нірселер емес.

АлтҰншҰ мҰсал: НаңтҰ ділелдермен АбдуллаҒ ибн Омардан бҰлай деп хабар беруде: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім мӘнбеде:>Неге оңҰп т&рүан кезде:

— 149 —
وَمَا قَدَرُوا اللّٰهَ حَقَّ قَدْرِه۪ وَالْاَرْضُ جَم۪يعًا قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَالسَّمٰوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَم۪يҚбісӘзÇтҰн оңҰдҰ жіне
اِنَّ الْجَبَّارَ يُعَظِّمُ نَفْسَهُ وَيَقُولُ اَنَا الْجَبَّارُ اَنَا الْجَبَّارُ اَنَا الْكَب۪يرُ الْمُتَعَالُ

деген уаңҰтта астҰнҰңңа кӘнбердӘқ ңаттҰ шайңалҰп дӘрӘлдегенӘ сондай, бӘз РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілім ң&лап ңала ма екен деп ңорҰңтҰң.

ЖетӘншӘ мҰсал: НаңтҰ ділелдер арңҰлҰ ійгӘлӘ үалҰм, Ү&раннҰқ аудармашҰсҰ, ХазӘретӘ ибн Аббас пен НібидӘқ ңҰзметкерӘ, Қалату алҰм сахаба ибн Месудтан бҰлай деп хабар беруде: МеккенӘқ жеқӘсӘ кҚнӘ болатҰн. Үаүбада жіне т+қӘрегӘнде тасңа ңорүасҰнмен шегеленген Қш жҚз алпҰс п&т бар болатҰн. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім ңолҰндаүҰҰп ңалңа &ңсайтҰн таÇүҰн ірбӘр п&тңа ңарай сӘлтеп:

جَٓاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ اِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا

деп ңайсҰсҰна ңарай сӘлтесе, сол жерге ң&лайдҰ. П&ттҰқ бетӘне апарса, шалңасҰнан тҚседӘ, арңасҰнан тҚртсе, етпетӘнен тҚседӘ. стан Ме жерде домалап жаттҰ.

СегӘзӘншӘ мҰсал: ЮйгӘлӘ БуҒейрай РаҒибтӘқ белгӘлӘ ңиссасҰ. ПайүамбарлҰңтан б&рҰн, РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілім немере аүасҰ Юбу Талиб жіне бӘр топ ң&райҰштармен бӘрге Шам ай дейна саудаүа бара жатадҰ. БуҒейрай РаҒибтӘқ шӘркеуӘнӘқ т&сҰна келгенде дем алуүа отҰрадҰ. Адамдармен араласпай оңшау +мӘр сҚретӘн БуҒейрай РаҒиб кенет жҚгӘрӘп шҰүадҰ да, ХазӘретӘ М&хаммедтӘ (с.ү.с.) к+рӘп, керуенге ңарап бҰлай дейдӘ: "МҰнаусҰ рухнӘқ мҰрзасҰ, пайүамбар боладҰ". Сонда ң&райҰштар: "Үайдан бӘлдӘқ?" дедӘ. МҚбірак РаҒиб: "Сендер келе жатңанда ҚстерӘқде бӘр шоң б&лт бар едӘ. Сендер отҰрүанда, ол М&хаммед-Қл ЮминнӘқ (с.ү. ң&рметӘне ңарай жҰлжҰп, к+леқке ңҰлдҰ. Эім тастар мен аүаштар оүан сіжде ңҰлүандай бӘр жаүдай к+рдӘм. Б&л болса, Нібилерге үана жасаладҰ" деп жауап бердӘ.

— 150 —

МӘне, осҰ сегӘз мҰсал секӘлдӘ сексен мҰсал бар. Б&лардҰқ бірӘ жин ңайүҰа ҚзӘлмейтӘн бӘр шҰнжҰрдай боп ешбӘр кҚмін онҰ Қзе алмас... ОсҰ Әспеттес м&үжизалар, жалпҰ алүанда, Çүни, жансҰз нірселердӘқ ПайүамбарлҰңңа ді жоң. лҰп с+йлеуӘ маүҰнауи тіуітур кҚшӘнде. К+збен к+рӘп, ңолмен &стаүандай наңтҰ. ЮрбӘр мҰсал бӘр-бӘрӘне сҚйенӘп, +з кҚшӘнен ілдеңайда к+бӘрек кҚш аүа ійгИі, ілсӘз бӘр тӘрек, ңуаттҰ тӘректермен иҰң тӘрескен уаңҰтта нҰүаÇ тҚседӘ. ЮлсӘз, ңуатҰ жоң бӘр адам, іскер ңатарҰна алҰнса, кҚшӘ тасҰп мҰқ адамүа ңарсҰ т&ра аладҰ.

ОН ЕКӨНШӨ ИШАРА. Он бӘрӘнсайҰн рамен байланҰсҰ бар Қш мҰсал, бӘраң +те мақҰздҰ.

БӘрӘншӘ мҰсал: ЗерттеушӘ үалҰмдар кҚллӘ тіпсӘршӘлердӘқ ділелдерӘне сҚйенӘп жіне барлҰң хадисше тҚсӘқ хабарҰна сійкес осҰ аÇт

وَمَا رَمَيْتَ اِذْ رَمَيْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ رَمٰى

БідӘрдегӘ соүҰстан хабар беруде дейдӘ.

РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілім бӘр уҰс топҰраңЮЛИМА:айда тастардҰ алҰп, кіпӘрлердӘқ бетӘне:

شَاهَتِ الْوُجُوهُ

деп шашҰп жӘберген екен.

شَاهَتِ الْوُجُوهُ

с+зӘ бӘр үана с+з болүанҰмен ірбӘр тҰқдаушҰнҰқ ң&лаүҰна бӘрдей кӘрӘ Сол следӘ үой. Діл сол сиÇңтҰ, бӘр уҰс топҰраң та ірбӘр кіпӘрдӘқ к+зӘне т&тас сол ңалпҰнда кӘрӘп кетӘптӘ. ШабуҰлдап келе жатңан олар к+здерӘмен іуре болҰп бӘрден керӘ ңашадҰ.

Эім имам МҚсӘлӘм бастаүан хадис имамдарҰ хабар беруде: ХҚнейӘндегӘман кета БідӘрдегӘдей - кіпӘрлер, бар кҚшӘмен шабуҰл жасадҰ. Б&нда да бӘр уҰс топҰраң шашҰп شَاهَتِ الْوُجُوهُ дегенде, ірңайсҰсҰнҰқ ң&лаүҰна ілгӘ شَاهَتِ الْوُجُوهُ с+з жеке-жеке естӘлгендей, АллаҒтҰқ імӘрӘмен ірбӘрӘнӘқ бӘн, набӘр уҰс топҰраң шашҰлдҰ. К+здерӘмен іуре болҰп, керӘ ңаштҰ.

МӘнеки, БідӘр мен ХҚнейндегӘ тақңаларлҰң осҰ оңиүа, іншейӘн себептер арңҰлҰ жіне адамнҰқ ң&дӘретӘмен болмаүандҰңтан, сол насҰ мен с+зӘ м&үжиза болүан Ү&раннҰқ тӘлӘмен:

وَمَا رَمَيْتَ اِذْ رَمَيْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ رَمٰى
— 151 —

деп баÇндаладҰ. çүни, ол оңиүа адами ңЭім, стӘқ тҰсҰнда. АдамнҰқ ңолҰмен емес, керемет бӘр тҚрде, АллаҒтҰқ ң&дӘретӘмен болдҰ.

ЕкӘншӘ мҰсал: Юу баста Б&хари, МҚсӘлӘм, тура кӘтаптар хабар беруде: Хайбер соүҰсҰнда бӘр ÇҒуди ійел, бӘр ешкӘнӘқ етӘнен кіуіп жасап, оүан +те ісерлрҰ ОнҰу ңосҰп Расул-Ұ Юкрім АлейҒиссалату УіссілімнҰқ алдҰна ңоÇдҰ. Сахабалар жей бастадҰ. ПайүамбарҰмҰз бӘрден:

اِرْفَعُوا اَيْدِيَكُمْ اِنَّهَا اَخْبَرَتْن۪ى اَ сілде مَسْمُومَةٌ

деп б&йҰрдҰ. çүни, пӘсӘрӘлген ешкӘнӘқ етӘ маүан: "мен уланүанмҰн" деп хабар берӘп т&р. БірӘ ңолдарҰн тартҰп алдҰ. БӘраң бӘр шайнам жеген Бишр ибн-ул Берра сол кҚштӘ удҰқ ісерӘнен +лӘп кеттӘ. РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату УнӘқ жам ілгӘ Зейнеп аттҰ ійелдӘ шаңҰртҰп: "НелӘктен бҰлай ӘстедӘқ?" - деп с&раүанда ілгӘ бейбаң бҰлай дептӘ: "Егер Пайүамбар болсақ, зиÇнҰ тимейтӘнӘн бӘлдӘм, егер падишах болсақ адамдардҰ сенен ң&тңару ҚӘре алсадҰм". КейбӘр риуаÇтта онҰ +лтӘрткен. КейбӘр риуаÇтта +лтӘрмедӘ деп айтҰладҰ. ЮҒли Тахңиң жандарю(зерттеушӘлер):>+зӘ +лтӘртпеген, бӘраң +лген БишрдӘқ аүайҰндарҰна берген, сомол естӘрген дейдӘ. ОсҰ үажап оңиүанҰқ тақүажайҰп жаңтарҰн к+рсететӘн екӘ-Қш т&жҰрҰм бар.

БӘрӘншӘсӘ: БӘр риуаÇтта, ілгӘ ешкӘ хабар берген уаңҰтта, кейбӘр сахабалар е келеӘген.

ЕкӘншӘсӘ: БӘр риуаÇтта: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, хабар бергеннен кейӘн: بِسْمِ اللّٰهِ деп жеқдер. У-дҰқ ісерӘ болмайдҰ, дедӘ. Дегенмен б&л н перӘтҰ, ибн Хажери Аскалани ңабҰлдамаүан, бӘраң басңаларҰ ңабҰлдап отҰр.

шӘншӘсӘ: Эім айлакер ÇҒудилер, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа Ұп, бӘқ жаңҰн деген сахабаларүа кенеттен соңңҰ бергӘсӘ келсе де, бӘрден үайҰптан хабар берӘлӘп ішкерленедӘ де айлаларҰ Әске аспай ңалатҰн. ОсҰлайша айтңандарҰнҰқ діл келӘп, айтңан хабарл айтңа барлҰүҰ д&рҰс шҰүҰп отҰрүан М&хаммедтӘқ (с.ү.с.), "Маүан мҰна ешкӘнӘқ +зӘ айтҰп т&р" дегенӘн, іркӘм +з ң&лаүҰмен ешкӘнӘқ +зӘнен естӘгендей анҰң.

шӘншӘ мҰсал: ХазретӘ М&са АлейҒиссаламнҰқ "н&р шашңан ңолҰ" жіне "аса таÇң" м&үжизасҰна &ңсаолҰң ҚңтҰ М&хаммедтӘқ (с.а.у.) Қш м&үжизасҰ.

— 152 —
БӘрӘншӘсӘ:>ХазретӘ Имам Ахмед ибн Ханбел, Юби Самид-ил Худриден к+шӘрӘп алҰп бҰлай жеткӘзедӘ: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, Үатаде ибн Н&үман деген кӘсӘге ңарақүҰ, жақбҰрлҰ бنَبِىّде бӘр таÇң берӘп, бҰлай дедӘ:

"Б&л саүан шам сиÇңтҰ, он аршҰн жерге дейӘн жарҰң бередӘ. йӘқе барүан кезде, бӘр ңара т&лүа к+леқке к+ресӘқ. Ол - шайтан. ОнҰ ҚйӘқнен шҰүар, ңуҰп жӘбер". Үатаде таÇңтҰ алҰп ҚйӘнежегӘзбӘ. М&са ҺалейҒиссаламнҰқ "н&р шашңан ңолҰ" сиÇңтҰ таÇң жарҰң бередӘ. йӘне барүанда ңара т&лүанҰ к+рӘп, ңуҰп жӘберген екен.

ЕкӘншӘсӘ: ҺажайҰптарҰ к+п болүан БідӘр соүҰсҰнда УңңашзӘншӘ Михсан-ил ЮседидӘқ ңҰлҰшҰ сҰнҰп ңаладҰ. Расул-Ұ Юкрім ҺалейҒиссалату Уіссілім оүан ңҰлҰшҰнҰқ орнҰна, жуандау бӘр таÇң берӘп, "мҰнамен соүҰс!" дедӘ. Кенет ілгӘ таÇң АллаҒтҰқ ңалауҰмен &зҰн, аңмҰн. Е ңҰлҰшңа айналҰп, сонҰмен соүҰсадҰ. ЯмӘр бойҰ, тӘптӘ, сонау Иемаме соүҰсҰнда шійӘт болүанүа дейӘн онҰ бӘр сіт ңасҰнан тастамадҰ. Б&л оңиүанҰқ растде: ИбшҚбі жоң. ЯйткенӘ Уңңаші +мӘр бойҰ онҰ маңтан т&ттҰ жіне ол ңҰлҰш, "іл-аун", Çүни, "жірдемшӘ" деген атпен ійгӘлӘ болдҰ. ХазретӘ УңңашінӘқ маңтанҰшҰ жіне ңҰлҰшҰнҰқ жірдемшӘ деген атпен ійгӘлӘ болуҰ, сол оңиүйланҰсілелӘ.

шӘншӘсӘ:>МҰна бӘр оңиүа сол үасҰрдҰқ үалҰмҰ жіне ЮҒли ТахңиңтӘқ атаңтҰларҰнҰқ Çүни зерттеушӘ үалҰмдардҰқ бӘрӘ ибн Абд-ил-Беррден риуаÇт етӘлӘп, расталүَ نَبَн. Ухуд соүҰсҰнда, РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ наүашҰ апасҰнҰқ баласҰ АбдуллаҒ ибн ЖахштҰқ шайңаста ңҰлҰшҰ сҰнҰп ңаладҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім оүан бӘр таÇң е +нер. Ол таÇң ңҰлҰшңа айналҰп, сонҰмен соүҰсадҰ. Сол м&үжизанҰқ ісерӘнен ңҰлҰш сол кҚйӘнде ңалҰп ңоÇдҰ. ЮйгӘлӘ ибн Сейид-иннас +з кӘтабҰнда бҰлай деп жазадҰ: БӘраз уаңҰт +ткеннен кейӘн Абен +зӘ, ол ңҰлҰштҰ "Б&үай тҚрки" дейтӘн адамүа, екӘ жҚз лираүа сатҰп жӘбердӘ.

МӘне, осҰ екӘ ңҰлҰш М&са ПайүамбардҰқ (ү.с.) таÇүҰ сиÇңтҰ м&үжиза. БӘраң, М&са (ү.с.) +лгеннен кейӘн ол таÇңтҰқ м&үжизалҰүҰ ңалмадналса,б&лар сол ңалпҰнда ңалдҰ.

ОН ШӨНШӨ ИШАРА: М&хаммед АлейҒиссалату УіссілімнӘқ м&үжизаларҰ Ғім тіуітҚр, Ғім мҰсалдарҰ +те к+п. ТаүҰ бӘр тҚрӘ, ол КӘсӘнӘқ (с.а.у.) ңасиеттӘ демӘмен аурулар мен жаралҰлрдҰқ б#153

жазҰлҰп шипа табуҰ. М&хаммед ПайүамбардҰқ (с.а.у.) м&ндай м&үжизаларҰ маүҰнауи тіуітҚр болҰп есептеледӘ. Б&лардҰқ кейбӘрӘ бӘр үана адамнан риуаÇт етӘлсе де, хадис ӘлӘмдатңанӘлӘктӘ имамдарҰ растап, куілӘк еткендӘктен үҰлҰми тҚрде ңанаүат бередӘ. БӘз де +те к+п мҰсалдарҰнан бӘрнеше мҰсалҰн баÇн етемӘз.

БӘрӘншӘ мҰсал: Маүриб үалҰмҰ ҮадҰ ИÇз, Шифай Шериф кӘтабҰнда наңтҰ риуаÇттар тӘзбегӘн келтӘре отмдерӘнҰлай дейдӘ: РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ ңҰзметшӘсӘ ірӘ ңолбасшҰсҰ жіне ХазретӘ ОмардҰқ заманҰнда Ислам іскерӘн басңарүан, ИрандҰ жеқӘп алүан Ашереи МҚбашшереден ХазретӘ Саүад ибн Юбу Уаңңас айт-ошарден Ухуд соүҰсҰнда РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ жанҰнда едӘм. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім сол кҚнӘ садаүҰ сҰнүанүа дейӘн кіпӘрлерге одӘ, тҚттҰ. Сонан соқ оңтарҰн маүан берӘп, "Ат!" дедӘ. ОңтардҰқ ңауҰрсҰнҰ жоң болатҰн. Маүан "Ат!" деп імӘр бередӘ, мен де атҰп жатҰрмҰн. Оңтар ңанатҰ бардай зҰмҰрап, кіпӘрлерге діл тиедӘ. Соаратңатаде ибн Н&үманнҰқ к+зӘне бӘр оң тиӘп, к+зӘ &ÇсҰнан шҰүҰп сҰртңа салбҰрап ңалдҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім мҚбірак, шипалҰ ңолҰмен, к+зӘн &ÇсҰна салҰп беррден тзӘне ешнірсе болмаүандай, жазҰлҰп кеттӘ. ОсҰ оңиүа к+пке тарадҰ. ТӘптӘ, ҮатаденӘқ &лҰ, Омар ибн АбдулүазиздӘқ алдҰна келгенде, +зӘн +леқӘ арңҰлҰ бҰлай танҰстҰрҰптҰ: «Мен, шҰңңан дӘ к+рРасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім орнҰна салүан кезде бӘрден жазҰлҰп кеткен кӘсӘнӘқ &лҰмҰн. Еқ ідемӘ к+з сонҰқ к+зӘ едӘ» деп шумаңтап айтҰптҰ. ЯзӘн осҰлай танҰстҰрҰптҰ.

{ СӘлтеме*

اَنَاابْنُ الَّذ۪ى سَالَتْ عَلَى الْخَدِّ عَيْنُهُ ٭ فендӘктتْ بِكَفِّ الْمُصْطَفٰى اَحْسَنَ الرَّدِّ فَعَادَتْ كَمَا كَانَتْ لِاَوَّلِ اَمْرِهَا ٭ فَيَا حُسْنَ مَا عَيْنٍ وَيَا حُسْنَ مَا رَدٍّ

}

Эім, шҚбіنِ الرлелдермен бҰлай деген хабар бар: ЮйгӘлӘ Юбу ҮатаденӘқ Иіум-и Зикарад деп аталүан соүҰста, бӘр оң мҚбірак жҚзӘне ңадалдҰ. Расул-Ұ Юкрім АлейҒиссалату Уіссілім, мҚбірак ңолҰмен ілгӘ жердӘ сипап жӘберген екен. Юбу ҮатласҰқ тадҰ: "АуҰрүанҰн мҚлдем сезген жоңпҰн".

ЕкӘншӘ мҰсал: Юу баста Б&хари мен МҚсӘлӘм, ділелдӘ кӘтаптар бҰлай деп хабар беруде: Хайбер соүҰсҰнда, Расулулл ңарамейҒиссалату Уіссілім, ңаҒарман АлидӘ ңолбасшҰ етӘп сайлаүанда, АлидӘқ к+здерӘ ңаттҰ ауҰрҰп т&рүан екен. РасулуллаҒ АлейҒиссалату

— 154 —

Уіссілім, +зӘнӘқ шипалҰ тҚкӘрӘгӘн к+зӘне жаңңан сітте, бӘрден жазҰлҰп кетӘптӘ. Тақертеқ Хайбер ңорүанҰнҰқ йналарҰр темӘр есӘгӘн ж&лҰп алҰп, ңолҰнда ңалңан сиÇңтҰ &стадҰ. Хайбер ңорүанҰн м&сҰлмандар жеқӘп алдҰ. Эім сол оңиүада, Селеме ибн ЮкуванҰқ аÇүҰна ңҰлҰш тиӘп жараңаттайдҰ. Расул-Ұ Юкрім АлейҒиссалату Уіссілім демӘн Қрлегенде бӘрденҚйӘндӘжазҰлҰп кетӘптӘ.

шӘншӘ мҰсал: Несаи бастаүан сиÇр жазушҰлар, Осман ибн ХҚнейфтен хабар беруде: Осман айтадҰ: РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ жанҰна бӘр соңҰр келӘп: "ң к+рсӘқ ашҰлуҰ ҚшӘн д&үа ңҰлшҰ!" дедӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, оүан

فَانْطَلِقْ وَتَوَضَّاْ ثُمَّ صَلِّ رَكْعَتَيْنِ وَقُلِ اللّٰهُمَّ اِنّ۪ى اَسемӘндеَ وَاَتَوَجَّهُ اِلَيْكَ بِنَبِىِّ مُحَمَّدٍ نَبِىِّ الرَّحْمَةِ يَا مُحَمَّدُ اِنّ۪ى اَتَوَجَّهُ بِكَ اِلٰى رَبِّكَ اَنْ يَكْشِفَ عَنْ بَصَر۪ى اَللّٰهُمَّ شَفِّعӘр жҰлىَّ

деп б&йҰрдҰ. Ол да солай жасап келдӘ... Үарасаң, к+зӘ ашҰлүан, жаңсҰ к+рӘп т&рдҰ.

Т+ртӘншӘ мҰсал: БелгӘлӘ Имам ибн УіҒіб айтадҰ: БідӘр соүҰсҰнҰқ он т+рт шійӘттӘқ бӘреуӘ Муаввиз ибн Аффа, ЮледӘ. илмен ңҰлҰштасҰп жатңанда, лаүнет атңҰр Юбу ЖіҒил, онҰқ бӘр ңолҰн шауҰп тастадҰ. Ол екӘншӘ ңолҰмен шабҰлүан ңолҰн &стап РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа келдӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім сҚт, үан ңолдҰ орнҰна ңайта жабҰстҰрдҰ да тҚкӘрӘгӘн жаүҰп едӘ, бӘрден шипа таптҰ, ңайтадан соүҰсңа кеттӘ, шійӘт болүанша соүҰстҰ. Эім Имам Жілил ибн УіҒҒіб айтадҰ: Сол соүҰста Хубейб рдҰқ асафтҰқ иҰүҰна ңҰлҰш тиӘп, екӘге б+лӘнгендей ауҰр жараңат алдҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, онҰқ ңолҰн иҰүҰна жабҰстҰрҰп, дем Қрлеп едӘ, жазҰлҰп кеттӘ.

МӘне, осҰ екӘ оңиүа, расҰнда бӘр кӘсӘнӘқ айтуҰмен үауҰмҰзткен хабар. БӘраң ибн УіҒіб сиÇңтҰ бӘр Имам растап жазүан болса, онҰқ ҚстӘне БідӘр соүҰсҰ сиÇңтҰ м&үжизалар к+п болүан соүҰста болса, Ғім осҰ екӘ оңиүанҰ еске тҚсӘретӘн мҰсалдар к+п болса, ілбетте,, кесӘкӘ оңиүа да сенӘмдӘ деуге боладҰ.

РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ киелӘ ңолҰ шипалҰ екенӘн к+рсететӘн мҰқнан астам м&үжизалар, наңтҰ хадистер ділелдеп бередӘ.

— 155 —
Б Л БЯЛӨМ АЛТұНМЕнҰмен АЛМАЗБЕН ЖАЗұЛУҺА ЛАЙұҮ

Иі, алдҰнда айтҰлҰп +ткендей, уҰсҰнда кӘшкене тастардҰқ зӘкӘр етӘп, тісбих ңҰлуҰ жіне

وَمَا رَمَيْتَ اِذْ رَمَيْتَ

беруӘ; сҰрҰ бойҰнша діл сол уҰстаүҰ кӘшкене та сипатен топҰраң зеқбӘрекпен оң жаудҰрүандай д&шпанүа кҚйрете соңңҰ беруӘ;

وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ

с+зӘ арңҰлҰ діл сол ңолдҰқ саусаүҰмен айдҰ екӘге б+луӘ жіне он саусаүҰнан б&лаң сиÇңтҰ су аүуҰ, бҚкӘл іскерге су ӘшкӘзуӘ жіне діл осҰ ңолдҰқ ауруларүаңиңаттлҰларүа шипа болуҰ, ілбетте, ілгӘ мҚбірак ңолдҰқ ңаншалҰңтҰ керемет, АллаҒтҰқ алдҰнда ңабҰл болүан ірӘ ң&дӘретӘнӘқ м&үжизасҰ екенӘн анҰң к+рсетедӘ.

ДостардҰқ арасҰнда ілÇңтҰ жңан ң&ддҰ АллаҒтҰқ кӘшӘгӘрӘм бӘр зӘкӘрханасҰ секӘлдӘ. КӘшкене тастар сол жерге тҚссе болдҰ зӘкӘр мен тісбих ете ж+неледӘ. Ал жауүа ңарсҰ кӘшӘгӘрӘм Раббани бӘр оң-дірӘ ңоймасҰндай, тас пен топҰраң ол жерде оданнан мен бомбаүа айналадҰ. Ал жаралҰлар мен ауруларүа келгенде кӘшӘгӘрӘм Рахмани емхана болҰп, барлҰң дертке дауа боладҰ. Ал ңатуланҰп с&стаҰ жінеерӘлгенде, айдҰ б+лӘп тастайдҰ. Ал мейӘрлене тҚскен сітте кіусір суҰн аүҰзүан он шҚмектӘ раңҰм б&лаүҰна айналадҰ. АпҰрҰм ай осҰндай кӘсӘнӘқ бӘр үана ңолҰ, керемет м&үжизаларүа б+ленӘп, тақүажайҰптарүа себеп болҰп жатса, ол КӘсӘ (с.а.у.) бҚкӘлҰн таүӘ жаратңан АллаҒңа ңаншалҰңтҰ жаңҰн екендӘгӘ, айтңан хабарҰ ңаншалҰңтҰ тура екендӘгӘ жіне сол кӘсӘнӘқ ңолҰнан &стап соқҰна ергендердӘқ ңандай баңҰттҰ екендӘгӘ айдай анҰң емес пе?

— 156 —

С&раң: Сен к+п оңиүалаларүа ршаүа мілӘм дейсӘқ. Ал бӘз олардҰқ к+бӘн бӘрӘншӘ рет естӘп отҰрмҰз. Тіуітур хабар б&лай жасҰрҰн болмауҰ керек?

ЖауабҰ: Шариүат ү&ламаларҰнан &рма анҰң к+птеген мілӘм нірселер, басңалар ҚшӘн беймілӘм болуҰ мҚмкӘн. Хадис үалҰмдарҰнша баршаүа мілӘм деп есептеген к+п хабарлардҰ +згелер тек к+мескӘ тҚрде бӘледӘ. ЮрбӘр піннӘқ маманҰ, сол пінге н. МенҰ мілӘм нірселердӘ, пӘкӘрлердӘ баÇндайдҰ. ЖалпҰ халҰң болса, сол піннӘқ маманҰна сенӘп мойҰнс&надҰ немесе +зӘ зерттеп к+з жеткӘзедӘ. ОсҰ айтҰлүан баршаүа мілӘм немеселме діауи тіуітур дірежесӘнде сенӘмдӘ оңиүалар, хадис ӘлӘмӘмен ш&үҰлданүандарүа, Ғім шариүаттанушҰларүа, Ғім Ислам негӘздерӘн зерттеушӘ бӘлӘмдӘ жандарүа, таүҰ басңа к+птеген үалҰмдарүа танҰс. йңҰда жҚрген адам немесе ңарақҰңңа сан бӘлмесе, кӘні онҰқ +зӘнде.

БесӘншӘ мҰсал: Имам БаүауидҰқ ділелдеп жіне растаүан хабарҰ бойҰнша: ХендектегӘ соүҰста, кіпӘрлердӘқ соңңҰсҰнан Али-ибн ХакемнӘқ аÇүҰ сҰнадҰ. РасулуллаҒ туүа ңссалату Уіссілім ңолҰмен ілгӘ жердӘ сипап едӘ, сол сітте-аң жазҰлүанҰ сонша, атҰнан да тҚспептӘ.

АлтҰншҰ мҰсал:>Имам БейҒаки бастаүан хадис мамандарҰ арңҰлҰ жеткен хабарда: Имам Али ңаттҰ сҰелер сдӘ. Үиналүаннан, +зӘ-+зӘне д&үа ңҰлҰп ҰқҰрсҰп жатңандҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім келӘп, اَللّٰهُمَّ اشْفِهِ дедӘ. С+йтӘп аÇүҰмен тҚртӘп ХазретӘ Алиге: "т&р!" дедӘҰқ дена бӘрден тіуӘр болҰп кеткен екен. Имам Али: "Одан кейӘн ол аурумен ңайта ауҰрмадҰм" деген екен.

ЖетӘншӘ мҰсал: ШуреҒбил-іл-ЖуфидӘқ ійгӘлӘ ңиссасҰ. Ол бӘрде алаңдегӘ үүҰ бӘр ӘсӘктӘқ кесӘрӘнен ңҰлҰштҰ да аттҰқ тӘзгӘнӘн де &стай алмай ңалҰптҰ. РасулуллаҒ ҺалеҒиссалату Уіссілім ӘсӘктӘ сипаладҰ да мҚбірак ңолҰмен уңаладҰ. ӨсӘктӘқ ӘзӘ де ңалмадҰ.

СегӘنْعَتُмҰсал:>АлтҰ баланҰқ М&хаммедтӘқ (с.а.у.) м&үжизасҰна б+ленгенӘ жайҰнда.

БӘрӘншӘсӘ: Ибн Юбу Шейбею(кімӘл мухаңңиң жіне ійгӘлӘ хадис үалҰмҰ)>бҰлай деп хабар беруде: БӘр ійел баласҰн РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ жанҰна алҰп кебҚкӘл ЮлгӘ бала бӘр білеге &шҰраүан, с+йлемейтӘн, мҰлңау едӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, бӘр &рттам сумен аузҰн шайҰп, ңолҰн жудҰ да сол судҰ

— 157 —

ійелге бердӘ де "балаүа ӘшкӘз!" деп б&йҰрдҰ. Бала ілгӘ судҰ Әшкеннен кейӘн, ауруҰнан айҰүҰп бійҰлҰп н еш нірсе ңалмадҰ. АңҰлҰ кӘрӘп жетӘлгенӘ соншалҰң, еқ аңҰлдҰ деген адамдардан асҰп тҚстӘ.

ЕкӘншӘсӘ: БӘзге жеткен сахих риуаÇттар бойҰнша, ХазретӘ ибн Аббас бҰлай дейдӘ: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссаламүа есӘ ауҰсңан бӘр инберд алҰп келдӘ. МҚбірак ңолҰн кеудесӘне ңойдҰ. Бала бӘрден лоңсҰдҰ. ӨшӘнен, кӘшкене ңиÇрдай ңара бӘр нірсе шҰңтҰ. Бала жазҰлҰп кеттӘ.

шӘншӘсӘ: Имам аңиңати мен Несаиден жеткен сахих риуаÇттар бойҰнша, М&хаммед ибн Хатиб аттҰ бӘр баланҰқ ңолҰна ңайнаүан ңазан т+гӘлӘп, ңолҰ ңаттҰ кҚйӘп ңаладҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату УңҰлҰп,м сипалап тҚкӘрӘгӘн жаңтҰ. ҮолҰ сол сітте-аң жазҰлҰп кетедӘ.

Т+ртӘншӘсӘ:>Ересек, бӘраң тӘлӘ жоң бӘр бала РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнҰқ жанҰна келӘптӘ. ай ақҰ: "Мен кӘммӘн?" - дегенде ілгӘ мҚлдем с+йлемеген мҰлңау бала: اَنْتَ رَسُولُ اللّٰهِю(Сен АллаҒтҰқ елшӘсӘсӘқ!)>деп с+йлеп кетӘптӘ.
БесӘншӘ бала:>çказа ілемӘнде, Çүни, оÇу кезӘнде РасулуллаҒ АлейҒиссалату мен жеіммен бӘрнеше мірте жҚздескен Желаледдин СуŞти Çүни +з діуӘрӘнӘқ танҰмал имамҰ, ӘлӘмӘ дариÇдай ү&лама айтадҰ: КейӘн МҚбірек-ул Иемаме атҰмен ійгӘлӘ болатҰн бӘр кӘсӘнӘ дҚниеге келген кезӘнде, РасулуллаҒ АлейҒиссалату лүандҰімнҰқ жанҰна алҰп келӘптӘ. РасулуллаҒ Уіссілім оүан к+қӘлӘ ауҰп ңараүан сітте, ніресте кҚлӘмсӘреп: اَشْهَدُ اَنَّكَ رَسُولُ اللّٰهِ дептӘ.

М&нҰ естӘген РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім "Барекалл мҚмкӘптӘ. Ніресте содан Қлкейгенге дейӘн с+йлемей жҚрӘптӘ. ЮлгӘ сіби, ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.ү.с) осҰ м&үжизасҰна жіне "БарекаллаҒ" д&үасҰна б+ленгендӘктен "шӘден к-Қл-Иемаме" есӘмӘмен елге танҰмал болҰптҰ.

АлтҰншҰ бала: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім намаз оңҰп т&рүанда, ңҰқҰр бӘр бала алдҰн кесӘп +ткенӘ ҚшӘн РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім: дептӘ. Бала т&рүан жерӘнен

اَللّٰهُمَّ اقْطَعْ اَң сезӘ

жҚре алмай ңаладҰ. ОсҰлайша, ңҰқҰрлҰңтҰқ жазасҰн тартҰптҰ.

ЖетӘншӘ бала: Бала сиÇңтҰ &ÇлудҰ бӘлмейтӘн бӘр ійел РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім таүам жеп отҰрүан жерӘне келУіссілр асам таүам с&райдҰ. ПайүамбарҰмҰз с&раүанҰн бередӘ. ЮлгӘ

— 158 —

ійел: "Жоң, сенӘқ аузҰқдаүҰ керек" дейдӘ. ОнҰ да бередӘ. Сонда ілгӘ &ÇтсҰз ійел онҰ жегеннен кейӘн, +те &Çлшаң болҰп кеткен деседӘ. Мідина ійелдеррлҰң де &Çлшаң болҰптҰ.

МӘне, осҰ сегӘз мҰсал емес сексен, тӘптӘ сегӘз жҚз мҰсал келтӘруге боладҰ. БасҰм к+пшӘлӘгӘ іртҚрлӘ кӘтаптар мен хадистерде баÇндалүан.

Иі, РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ мҚбірак ңолҰ, Л&ңпан ХакитҰрушҰмханасҰ тірӘздӘ, ал тҚкӘрӘгӘ ХазӘретӘ ҮҰдҰрдҰқ +мӘр суҰнҰқ б&лаүҰ сиÇңтҰ жіне демӘ ХазретӘ Иса АлейҒиссаламнҰқ демӘ сиÇңтҰ ем, шипа. Ал адаек...

сҰ +мӘрде к+п ңиҰншҰлҰңтар мен білелерге жиӘ душар болатҰнҰ белгӘлӘ. Юлбетте РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа шарасҰздҰңтан науңастар толассҰз келген деседӘ. Аурулар, жаралҰлар, есӘ ауҰсңандар топ-топ келӘп, барлҰүҰна да жаппай шипа Сол сежазҰлҰп кетӘптӘ. ТӘптӘ, ңҰрҰң мірте ңажҰлҰңңа барүан, ңҰрҰң жҰл бойҰ тақ намазҰн ң&птан намазҰнҰқ діретӘмен оңҰүан ТабииннӘқ ӘрӘ имамдарҰкелмейрӘ, к+птеген сахабалармен жҚздескен Таус деген атҰмен танҰмал Юбу Абудрахман-ул-ИеманидӘқ айтңан б&лтартпас хабарҰнда бҰлай делӘнген: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа ңаншама есӘ ауҰсңан кӘсӘлер келсе, РасулуллаҒ АлейҒиссаَةُ اِіссілім кеудесӘне ңолҰн ңойса болдҰ тіуӘр болүан. ТіуӘр болмаүан жан жоң.

МӘне, ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) алтҰн үасҰрҰн к+зӘмен к+рген бӘр Имам осҰлай б&лтартпас ділелменалҰң ң т&рса, ілбетте, оүан келген ңандай да бӘр науңас жан мӘндеттӘ тҚрде емделӘп, тіуӘр болҰп кеткен. Олай болса, ілбетте, келушӘлер де мҰқдаүан боларҰ хаң.

ОН ТЯРТӨНШӨ ИШАРА: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссетке тқ тҚрлӘ м&үжизаларҰнҰқ бӘрӘ жіне +те мақҰздҰсҰ - д&үасҰ арңҰлҰ к+рсеткен м&үжизаларҰ. Иі б&л тҚрӘ, шҚбісӘз ірӘ баршаүа мілӘм. МҰсалдарҰнҰқ к+птӘгӘ сонша, сан жетпейдӘ. Баршаүа мілӘм, тӘптӘ, ійгӘлӘ десе де боладҰ. БӘр бередӘн атаңтҰ имамдар жеткӘзгендӘктен шҚбісӘз сенесӘқ. БӘз ңазӘр ел арасҰнда кеқ тараүан кейбӘреуӘн мҰсал ретӘнде алҰп, бӘр шама тоңталҰп +темӘз.

БӘрӘншӘ мҰсал: РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ ел арасҰна кеқ тараүан жақтан осүасҰ. Ол к+п мірте ңайталанҰп ірдайҰм жіне жҰлдам ңабҰл болүан. М&нҰ Имам Б&хари мен Имам МҚсӘлӘм бастаүан хадис имамдарҰ риуаÇт еткен. ТӘптӘ, кейде мӘнберде т&Ұқ маүақбҰр д&үасҰна жайүан ңолҰ тҚсер-тҚспес жақбҰр жауүан.

— 159 —

АлдҰнда айтҰп +ткенӘмӘздей, бӘр екӘ мірте Ислам іскерӘ сусҰз ңалүан уаңҰтта б&лт келӘп жақбҰр себелеген. ТӘптӘ, Пайүамбп, ікеан б&рҰн кӘшкентай кезӘнде РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату УіссілімнӘқ атасҰ Абдулмутталиб, ОнҰқ (с.а.у.) ң&рметӘ ҚшӘн АллаҒтан жақбҰр тӘлейтӘн едӘ. ОнҰқ (с.а.у.) ң&, оларе жақбҰр жауатҰнҰн АбдулмутталибтӘқ бӘр +леқ жолдарҰнан байңаймҰз. Сондай-аң, ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.) ңайтҰс болүаннан кейӘн ХазӘретӘ Омар, ХаббҰсҰӘ АббастҰ желеу етӘп: "ç, Раб! Б&л сенӘқ ХабибӘқнӘқ, Çүни, сҚйӘктӘ ң&лҰқнҰқ бауҰрҰ! СонҰқ ң&рметӘ ҚшӘн жақбҰр бере г+р". - дегенде, жақбҰр жауатҰн. СондакӘмӘ нИмам Б&хари мен Муслим хабарлайдҰ: ЖақбҰр ҚшӘн д&үа-тӘлек жасалдҰ. РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілім ңолҰн жайҰп, д&үа ңҰлдҰ. ЖақбҰрдҰқ жауүанҰ сонша, "ЯтӘнемӘз! Д&үа ңҰлҰқҰз, тоңтасҰн!" деуге міжбҚр болдҰ. Д&үа ңҰлҰп едӘ, бӘрден, м&ншдҰ.

ЕкӘншӘ мҰсал: Ел арасҰнда кеқ тараүан оңиүа: СахабаларардҰқ санҰ ілӘ ңҰрҰңңа жетпеген кез. Расул-Ұ Юкрім ҺалейҒиссалату Уіссілім, жасҰрҰн ң&лшҰлҰң ету УіссБӘрде бҰлай д&үа ңҰлдҰ:

اَللّٰهُمَّ اَعِزَّ الْاِسْلَامَ بِعُمَرِ ابْنِ الْخَطَّابِ اَوْ بِعَمْرِو ابْنِ الْهِشَامِ

БӘр-екӘ кҚннен кейӘн ХазретӘ Омар ибн Хаттаб иманүа кеҰқдап Ән ИсламдҰ жариÇ ңҰлҰп, м&сҰлмандардҰқ абҰройҰ артҰп, дӘн ҚстемдӘк ете бастадҰ. ХазӘретӘ Омар "Фаруң" деген &лҰ есӘмге ие болдҰ.

шӘншӘ мҰсал: КейбӘр тақдаулҰ сахабаларүа ір тҚрлӘ маңсаттарҰ ҚшӘн д&үа ңҰлдҰ. Д&үасҰ керемет ауие ҚңабҰл болүандҰңтан, ілгӘ д&үаларҰнҰқ кіраматҰ м&үжиза дірежесӘне жеттӘ. ОсҰүан байланҰстҰ Б&хари мен Муслимнен жеткен риуаÇттарда: Ибн Аббасңа бҰлайша д&үа-тӘлек жасаүан екен:

اَللّٰهُمَّ فَقِّهْهُ فِى الدّ۪ينِ وَعَلِّمْهُ ушҰ маْو۪يلَ

Д&үасҰнҰқ ңабҰл болүанҰ үой, Ибн Аббас Ү&раннҰқ аудармашҰсҰ деген ійгӘлӘ атаңңа ие болдҰ жіне Хабр-Қл мме, Çүни, ҚмметтӘқ ү&ламасҰ деген &лҰ дірежеге б+лендӘ. ТӘптӘ, ХазретӘ Омар онҰ +те жас кезӘнде-аң ү&ламалар мен Қлкен сахабаларӘрӘншӘжӘлӘсӘне ңатҰстҰрушҰ едӘ.

— 160 —

Сондай-аң, Имам Б&хари бастаүан болҰп сахих хадис кӘтаптарҰнда бҰлай делӘнген: ЮністӘқ анасҰ, РасулуллаҒ Һалейдарүа ату Уіссілімүа: "СенӘқ ңҰзметшӘқ болҰп жҚрген мҰна ЮністӘқ балаларҰ мен байлҰүҰ к+п болсҰн деп д&үа ңҰлҰқҰз" - деп +тӘнген. Ол (с.а.у.) да:

اَللّٰهُمَّ اَكْثِرْ مَالَهُ وَوَلَدَهُ وَبَارِكْ لَهُ ف۪ى مَا اَعАлейҒиَهُ

деп д&үа еткен. ЯмӘрӘнӘқ соқҰнда ХазӘретӘ Юніс ант ете бҰлай деген екен: "Мен +з ңолҰммен жҚз баламдҰ жерледӘм. МенӘқ дҚнием мен байлҰүҰм жаүҰнан да ешкӘм мендей баңҰттҰ болмткен аДҚние-мҚлкӘмдӘ к+рӘп отҰрсҰздар +те к+п. Б&лардҰқ бірӘ сол НібидӘқ д&үасҰнҰқ берекетӘ".

Эім Имам БейҒаки бастаүан хадис мамандарҰ мҰнанҰ жеткӘзуде: РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілім, Ашере-и МҚбашшереден Абдурахман Бин Ауфңа бамесе оҰқ мол жіне берекелӘ болуҰ ҚшӘн д&үа еткен. ЮлгӘ д&үанҰқ берекесӘмен мол байлҰңңа кенелгенӘ соншалҰң, бӘр мірте жетӘ жҚз тҚйенӘ жҚктерӘмен бӘрге "фисібилиллаҒ" - Çүни, Ү&дай ҚшӘн саседӘ. Ұлүан деседӘ. МӘнеки, НібидӘқ д&үасҰнҰқ берекетӘне ңарақҰз... "БірекаллаҒ" деқӘз...

Эім Имам Б&хари секӘлдӘ хадис риуаÇттаушҰлар бҰлай деп хабарлайдҰ: РасулужоүалмалейҒиссалату Уіссілім, Уруе ибн Юбу Жадеге саудада табҰстҰ болуҰ ҚшӘн береке тӘлеп д&үа ңҰлдҰ. Уруе: Мен кейде Куфе базарҰнда т&рҰп, Қйге бӘр кҚнде ңҰрҰң мҰқ мааммедтуҰп оралушҰ едӘм - дейдӘ. Имам Б&хари бҰлай дейдӘ: "Ол ңолҰна топҰраң алса, одан да бӘр табҰс табатҰн едӘ".

Эім АбдуллаҒ ибн Жафарүа, мол байлҰң пен береке ҚшӘн д&үаӘн дас ХазретӘ АбдуллаҒ ибн Жафар зор байлҰңңа кенелгенӘ соншалҰң, сол үасҰрда еқ атаңтҰ бай болүан. НібидӘқ д&үасҰнҰқ берекетӘмен пайда болүан байлҰүҰмен ңоса, жомарттҰүҰмен де танҰлдҰ. ОсҰ секӘлдӘ к+птегеӘмӘне лдар бар. лгӘ ретӘнде осҰ т+рт мҰсалүа ңанаүат етейӘк.

Имам ТирмизидӘқ риуаÇтҰнда бҰлай делӘнген: РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілім СаүаÇндалҰЮбу Уаңңас ҚшӘн бҰлай д&үа ңҰлдҰ:

اَللّٰهُمَّ اَجِبْ دَعْوَتَهُ

СаүадтҰқ д&үаларҰ ңабҰл болуҰ ҚшӘн д&үа ңҰлдҰ. Сол үасҰрда ж&рт СаүадтҰқ ңарүҰсҰнан ңаттҰ ңорңадҰ екен. Д&үасҰнҰқ ңабҰл болүҰштҰүҰ үой.

— 161 —
Эім атаңтҰ Юбу ҮатадегӘ-Қш акҚйӘнде ңалуҰ ҚшӘн:
اَفْلَحَ اللّٰهُ وَجْهَكَ اَللّٰهُمَّ بَارِكْ لَهُ فِى شَعْرِه۪ وَ بَشَرِه۪

деп д&үа еттӘ. Юбу Үатаде жетпӘс жасҰндана б&йс болҰптҰ. БӘраң бет ілпетӘ он бес жастаүҰ жӘгӘттей шҰрайлҰ болүан. Б&л туралҰ наңтҰ хабарлар бар.

ЮйгӘлӘ аңҰн НабиүанҰқ мішҒҚр ңиссасҰ. Ол, РасулуллаҒ АлейҒиссалУіссілссілімнҰқ жанҰнда бӘр +леқӘн оңҰп бередӘ. ЯлеқӘ бҰлай боп келедӘ:

بَلَغْنَا السَّمَٓاءَ مَجْدُنَا وَسَنَٓائُنَا ٭ وَ اِنَّا نُر۪يدُ فَوْقَ ذٰلِكَ مَظْهَرًا

Çүни, "АбҰройҰмҰз кҰүҰна еттӘ, бӘз болсаң одан да жоүарҰ шҰңңҰмҰз келедӘ!". РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім ізӘлдеп:

اِلٰى اَيْنَ يَٓا اَبَا لَيْلَا؟
дейдӘ. Ол: اِلَى الْجَنَّةِ يَا رَسُولَ اللّٰهِ деп жауап бередӘ: çүни: РасулуллаҒ АлеҰна келату Уіссілім ңалжҰқдап: "К+ктен ірӘ асҰп ңайда барүҰқ келедӘ, +леқӘқде сол жаңңа ниет ңҰлҰпсҰқ?" Набиүа: "К+ктердӘқ ҚстӘндегӘ жіннатңа барүҰмҰз келедӘ..." дептӘет етен таүҰ бӘр шумаң +леқӘн оңидҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім оүан риза болҰп: لَا يَفْضُضِ اللّٰهُ فَاكَ деп д&үа ңҰлдҰ. çүни, "СенӘқ аузҰқ б&зҰлмасҰн". НібидӘқ сол д&үасҰнҰқ берекетӘмен, жҚз жиҰрма жасҰндаүҰ НабиүанҰқ бп отҰртӘсӘ тҚгел к+рӘнедӘ. ТӘптӘ кейде тӘсӘ тҚссе, орнҰна ңайта шҰңңан деседӘ.

Эім, сахих риуаÇттарда бҰлай делӘнген: Имам Али ҚшӘн

اَللّٰهُمَّ اكْفِهِ الْحَرَّ وَالْقَرَّ

деп д&үа ңҰлдҰсҰ кей: "О, РаббҰм! Оүан суҰң пен ҰстҰңтҰқ ңиҰндҰүҰн к+рсетпе!".. МӘне, осҰ д&үанҰқ берекетӘмен Имам Али ңҰста жаздҰң киӘм киӘп, жазда ңҰстҰң киӘм киӘп жҚре бередӘ екен. Сол д&үанҰқ берекетӘмен ешңашан тоқҰп немесе Ұстанүа кк+рмедӘм дейдӘ екен.

ХазретӘ Фатима>اَللّٰهُمَّ لَا تُجِعْهَاҚшӘн деп д&үа ңҰлҰптҰ:>çүни: "Оүан аштҰңтҰқ азабҰн берме!". ХазретӘ Фатима: "Сол д&үадан соқ аштҰң сезӘнбедӘм". деген екен.
Туфейл ибн Амр, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімнهَدُ اңауҰмҰна апарҰп к+рсету ҚшӘн бӘр м&үжиза с&райдҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім اَللّٰهُمَّ نَوِّرْ لَهُ дедӘ. ЕкӘ к+зӘнӘқ ортасҰнан бӘр н&р к+рӘндӘ. СосҰн онҰ таÇүҰнҰқ &шҰна орнатҰп бердӘ. ОсҰ
— 162 —

ерге да байланҰстҰ ол зиннурю(н&рҰ бар адам)>атанҰп кеттӘ. МӘне б&л оңиүалар, сахих хадистер ңатарҰнда болүандҰңтан, +те сенӘмдӘ.

БӘрде Юбу ХҚрейре, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа "менде &мҰтшаңтҰң пайда болайҒиссадҰ" деп шаүҰмданүан екен. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім бӘр орамал жайдҰ. Содан соқ мҚбірак алаңанҰмен үайҰптан бӘр нірсе жинаүандай ілгӘ бета жол лдҰқ ҚстӘне т+ктӘ. ЕкӘ-Қш мірте осҰлай Әстеген соқ Юбу ХҚрейреге: "ЕндӘ орамалдҰ жина!" - дедӘ. Юбу ХҚрейре орамалдҰ жинастҰрдҰ. ЯзӘ айтадҰ НібидӘқ осҰ маүҰнауи д&үасҰнҰқ арңасҰнда: "Ант етемӘн одан кейӘн ешнірсенӘ & демалҰм".

Т+ртӘншӘ мҰсал: РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ терӘс д&үасҰна &шҰраүан бӘрнеше оңиүанҰ баÇндаймҰз.

БӘрӘншӘсӘ:>ПарсҰнҰқ падишахҰ Первиз, НібидӘқ жӘберген хатҰн жҰртп хабатадҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім хаттҰқ жҰртҰлүанҰн естӘгенде ңапа болҰп терӘс д&үа ңҰлдҰ: اَللّٰهُمَّ مَزِّقْهُ "О, РаббҰм! Ол менӘқ хатҰмдҰ ңалай жҰртса, сен де онҰ жіне онҰқ салтанатҰнҰқ астақ кестеқӘн шҰүар!". ОсҰ терӘс д&үоладҰ.ейӘн ілгӘ Кисра ПервиздӘқ &лҰ Ширвие, ікесӘн ңанжармен турап тастайдҰ ал, Саүад ибн Юбу Уаңңас болса онҰқ патшалҰүҰн тас-талңан еттӘ. Сасани мемлекетӘ ібден к атомд. Алайда Үайсар жіне +зге патшалар, НібидӘқ хатҰна ң&рмет к+рсеткенӘ ҚшӘн к+п зиÇн шекпедӘ.

ЕкӘншӘсӘ: Б&л оңиүа ел арасҰнда кеқ тараүан жідҰмнанн Ү&раннҰқ аÇттарҰ да ишара етедӘ. ИсламнҰқ алүашңҰ кезеқӘнде РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім ңасиеттӘ МеккедегӘ Үаүбада намаз оңҰп отҰрүанда ң&райҰштҰқ басшҰларҰ жиналҰп, +те с&мдҰң нірсе ӘстедӘ. Сонда ПайүамбарҰмҰз оҚйредӘтерӘс д&үа ңҰлдҰ. Ибн Месуд айтадҰ: Ант етемӘн, ілгӘ с&мдҰңтҰ Әстеп, ңарүҰсңа &шҰраүандар БідӘрдегӘ соүҰста жер жастанҰп, жиӘркенӘштӘ тҚрдегӘ мҚрделерӘн к+рдӘм - дейдӘ.

шӘншӘсӘ:>Мударие деп нҰнҰқ Ұн арабтҰқ Қлкен бӘр ңауҰмҰ, Пайүамбар АлейҒиссалату УіссіламдҰ +тӘрӘкке шҰүарүанҰ ҚшӘн, оларүа ң&рүаңшҰлҰң келсӘн деп терӘс д&үа ңҰлдҰ. ЖақбҰр жаумай ашаршҰлӘрӘ ост басталдҰ. Мударие ңауҰмҰнҰқ Ү&райҰш тайпасҰ, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімнан д&үа с&рап жалбарҰндҰ. Д&үа ңҰлҰп едӘ, жақбҰр жауҰп, ң&рүаңшҰлҰң кеттӘ. Б&л оңиүа тА:>وَ дірежесӘнде ійгӘлӘ.
— 163 —

БесӘншӘ мҰсал: Жеке адамдарүа берген терӘс д&үаларҰнҰқ ңорңҰнҰштҰ тҚрде ңабҰл болүандҰүҰ жайлҰ. Б&нҰқ к+п мҰсалдарҰ бар. болүанҚш мҰсалҰн ҚлгӘ ретӘнде баÇндаймҰз.

БӘрӘншӘсӘ: Утбе ибн Юбу ЛіҒабңа бҰлайша терӘс д&үа оңҰдҰ:

اَللّٰهُمَّ سَلِّطْ عَلَيْهِ كَلْبًا مِنْ كِلَابِكَ

çүни: "О, Раб! Оүан бӘр итӘҰздҰ үбер". КейӘн Утбе бӘр сапарүа шҰңңанда, онҰ бӘр арҰстан керуеннӘқ ӘшӘнен Әздеп тауҰп, жеп ңоÇдҰ. Б&л оңиүа ійгӘлӘ. М&нҰ хадис имамдарҰ баÇндап растаүан.

ЕкӘншӘсӘ:>Мухаллим ибн Джусаме дейтӘн адам Юмَزَلِ АзбаттҰ аÇусҰз тҚрде +лтӘрген-дӘ. Ал, ЮмӘрдӘ РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім жихад ҚшӘн ңолбасшҰ таүайҰндап, бӘр топ жасаңпен бӘрге жӘберген болатҰн. рӘ меним де солармен бӘрге болатҰн. Б&л суҰң хабар РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа жеткенде ңаттҰ ашуландҰ.
اَللّٰهُمَّ لَا تَغْفِرْ لِمُحَلِّمِ

деп терӘс д&үа оңҰдҰ. ЖетӘ кҚннен кейӘн ілгӘ Мухаллим +лӘп ңаҰздан абӘрге ңойҰп едӘ, ңабӘр сҰртңа шҰүарҰп тастадҰ. Үанша мірте ңойса да жер ңабҰлдамадҰ. СосҰн екӘ тастҰқ ортасҰнан мҰңтап бӘр дуал жасап, онМ:>АйдесӘн осҰлайша жасҰруүа міжбҚр болдҰ.

шӘншӘсӘ:>РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, бӘр адамнҰқ сол ңолҰмен тамаң жеп отҰрүанҰн к+редӘ. Оүан: كُلْ بِيَم۪ينِكَ "Оқ ңолҰмен же!" дедӘ. ЮлгӘ адам: لَا اң жердِيعُ "Оқ ңолҰммен жей алмаймҰн" дедӘ. Сонда РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім: لَا اسْتَطَعْتَ "К+тере алмай ңалүҰр!" деп терӘс батасҰн бердӘ. Одан соқ ілгӘ адам оқ ңолҰн істе к+тере алмаүан деседӘ.

тша теҰншҰ мҰсал:>РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ д&үасҰмен ңатар, ңолҰн тигӘзу арңҰлҰ к+рсеткен кереметтерӘнӘқ ійгӘлӘ бӘрнешеуӘн баÇндаймҰз.

Бир-Ұ ЗсӘ: ХазретӘ Халид ибн Уалидкею(СійфуллаҒңа)>шашҰнҰқ бӘрнеше талҰн берӘп, жеқӘмпаз болуҰ ҚшӘн д&үа ңҰлдҰ. ХазретӘ Халид ілгӘ шаш талдарҰн ңалпаүҰнда саңтаптҰ. Сол шаштар мндамауанҰқ кіраматҰ болса керек ңандай соүҰсңа ңатҰсса да мӘндеттӘ тҚрде жеқӘп шҰүатҰн болҰптҰ.

— 164 —

ЕкӘншӘсӘ: Салман Фарисию(ПарсҰлҰң Салман)>о баста çҒун ійнеӘқ ң&лҰ болатҰн. ОнҰқ ңожайҰндарҰ азаттҰүҰ ҚшӘн к+п ң&н талап еттӘ. " ш жҚз ң&рма к+шетӘн егӘп, жемӘс бергеннен кейӘн, ңҰрҰң окка Çүни шамамен 4,800гр алтҰн берӘп ңана бостандҰң аласҰқ" дедӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалазасҰ ңсілімүа келӘп жаүдайҰн айттҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім +з ңолҰмен МідинанҰқ т+қӘрегӘне Қш жҚз к+шет ң&рма отҰрүҰздҰ. Тек бӘр к+шеттӘ басңасҰ отҰрүҰздҰ. Сол жҰлҰ, РааҒтҰқ аҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ отҰрүҰзүан барлҰң к+шеттер жемӘс берӘп, тек басңа адам еккен к+шет жемӘс бермедӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім онҰ да ңайтадан +зӘ тӘктӘ. Ол д, Расус бердӘ. СосҰн тауҰңтҰқ ж&мҰртңасҰндай бӘр алтҰнүа тҚкӘрӘгӘн жаүҰп д&үа еттӘ де Салманүа бердӘ. "МҰнанҰ Çхудилерге бер!" дедӘ. Салман ілгӘ алтҰннан ңҰрҰң окканҰ оларүа бердӘ. Ал тауҰңтҰқ ж&мҰртңасҰндай алтҰн байҰрүҰ кҚйӘнде ңалдҰ. Б&л оңиаларҰнӘретӘ СалманнҰқ +мӘрӘндегӘ оңиүалардҰқ еқ мақҰздҰсҰ. ЯйткенӘ м&үжизамен ңатҰстҰ. М&нҰ сенӘмдӘ де атаңтҰ имамдар хабар берген.

шӘншӘсӘ: мм-у МілӘк деген бӘр ійел сахаба, "Укке" деп аталатҰн кӘшкене бӘр ма, сҰрҰҰүҰнан РасулуллаҒ Уіссілімүа май сҰйлаушҰ едӘ. БӘрде РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім торсҰңңа д&үа ңҰлдҰ да: "М&нҰ ңаттҰ сҰңпақдар!" дедӘ. мм-у МілӘк бала-шаүасҰ май с&раүан сайҰн НтарапҰ д&үасҰнҰқ берекетӘмен торсҰңтан май шҰүатҰн. заң уаңҰт жалүастҰ. КейӘн торсҰңтҰ сҰүҰп едӘ, берекетӘ кеттӘ.

ЖетӘншӘ мҰсал:>РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ д&үасҰмен жіне +зӘнӘқ араласуҰмен сулаَّ﴾ وَӘ болҰп ідемӘ иӘс бергенӘ жайлҰ к+птеген мҰсалдар бар. ЕкӘ-ҚшеуӘн ҚлгӘ ретӘнде баÇндаймҰз.

БӘрӘншӘсӘ: Имам БейҒаки бастаүан хадис мамандарҰ бҰлай деп хабар беруде: Биүри КурңҰлҰ аталатҰн ң&дҰңтҰқ суҰ кейде тартҰлҰп таусҰлҰп ңалатҰн. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім дірет алүаню(жуҰнүан)>суҰн ӘшӘне ң&йҰп д&үа ңҰлүаннан кейӘн сонҰқ берекетӘмен суҰ молайҰп еш тартҰлмадҰ.

ЕкӘншӘсӘ: Юбу Нуайм +зӘнӘқ "Пайүамбаей-аң ілелдер" аттҰ кӘтабҰнда жіне +зге де хадис кӘтабҰн жазушҰ кӘсӘлер бҰлай деп

— 165 —
хабар беруде: ЮністӘқ ҚйӘндегӘ ң&дҰңңа РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіهَضْمِ тҚкӘрӘп д&үа ңҰлдҰ. Содан кейӘн ол, МідинадаүҰ суҰ тіттӘ ң&дҰң болдҰ.

шӘншӘсӘ: Ибн Маже бҰлай деп хабарлайдҰ: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа бӘр ң&мҰра зім-зім суҰн алҰп келдӘ. БӘр &рттам судҰ аузҰна алҰп ң&мҰраүа изасҰнт+ктӘ. Ү&мҰра райхан гҚлӘ сиÇңтҰ хош иӘс бере бастадҰ.

Т+ртӘншӘсӘ:>Имам Ахмед ибн Ханбел бҰлай деп хабарлайдҰ: Ү&дҰңтан бӘр ң&мҰра су тартҰлдҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уمَا كِм ң&мҰранҰқ ӘшӘне аузҰнҰқ суҰн ң&йҰп ң&дҰңңа т+ккеннен кейӘн райхандай хош иӘс шҰүара бастадҰ.

БесӘншӘсӘ: АллаҒтҰқ іулие ң&лдарҰнан Имам МҚсӘлӘм мен Маүриб ү&ламаларҰнҰқ сенӘланҰст атаңтҰсҰ Хаммад ибн Селеме бҰлай деп хабарлайдҰ: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім терӘден жасалүан торсҰңңа су толтҰрҰп аузҰна ҚрледӘ де д&үа ңҰлдҰ. СосҰн онҰ бӘр топ сахабаларүа бердӘ. ОларүаҰмдарҰҰн ашпақдар! Тек дірет алар уаңҰтта үана ашҰқдар!" деп б&йҰрдҰ. Дірет алар уаңҰт болҰп аузҰн ашҰп ңараса тап-таза сҚт, бетӘ толҰ ңаймаң. МӘне, осҰ бес мҰсалдҰқ кейбӘрӘ ійгӘлӘ, ал кейбӘрӘн Қлкен имамдар баÇруӘ ңа. Б&л жерде айтҰлмаүандарҰмен ңосңанда маүҰнауи тіуітур дірежесӘнде кҚмінсӘз болүандҰүҰн к+рсетедӘ.

СегӘзӘншӘ мҰсал:>РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ ңолҰн тигӘзуӘ мен д&үасҰ арңنِهِ

атсӘз, ңҰсҰр ешкӘлердӘқ сҚт беруӘ жіне сҚттӘ болуҰнҰқ мҰсалдарҰ +те к+п. БӘз, тек мілӘм ірӘ сенӘмдӘ екӘ-Қш мҰсалҰн ҚлгӘ ретӘнде баÇндаймҰз.

БӘрӘншӘсӘ: МҰна оңиүа ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) + +лӘмннҰ жазҰлүан барлҰң сиÇр кӘтаптарда баÇндаладҰ: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, Юбу БікӘр СҰддҰңпен бӘрге к+шкенде Атикет Бинт-ил ХҚзасҰ батҰ мм-у МабедтӘқ ҚйӘне келедӘ. ОнҰқ сҚтсӘз, к+терем, ңҰсҰр бӘр ешкӘсӘ бар едӘ. РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілім мм-у Мабедтен: "МҰнау сҚт бере ме?" -тҰ анҰрайдҰ. мм-у Мабед: "Б&нҰқ бойҰнда ңан жоң, сҚт ңайдан болсҰн" - дейдӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім ешкӘнӘқ арңасҰнан жіне желӘнӘнен сипап, д&үа ңҰладҰ. СосҰн "ұдҰс ікелӘп, сауҰқдар!"-дм жалҰСауҰлүан сҚттӘ РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, Юбу БікӘр СҰддҰң екеуӘ Әшкеннен кейӘн сол ҚйдегӘлер де тойүанҰнша ӘшӘптӘ. Ал ешкӘ ілденӘпне ділӘ болҰп кетӘптӘ.

— 166 —

ЕкӘншӘсӘ: Шат ибн МесудтӘқ ійгӘлӘ ңиссасҰ. Ибн Месуд м&сҰлман болмай т&рүанда ж&рттҰқ малҰн баүатҰн. Расул-Ұ Юкрім АлейҒиссалату Уіссілім Юбу БікӘр СҰддҰң пен бӘрге ибн МесудтӘқ ешкӘ баүҰп жҚрген жерӘн бӘрӘкдӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім ибн Месудтан сҚт с&раптҰ. Ол: "ЕшкӘлер менӘкӘ емес, +згенӘқ малҰ" - деп жауап бередӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім: "Маүан ңҰсҰр, сҚтӘ жоң бӘр ешкӘнӘ алҰптақүаж - дейдӘ. Ол екӘ жҰл теке к+рмеген бӘр ешкӘнӘ алҰп келедӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім онҰқ желӘнӘн сипап, д&үа ңҰладҰ. СосҰн сауүан кезде тап-таза сҚт шҰүҰптҰ. БірӘ тоÇ ӘшӘптӘ. Ибн Месуд б&л м&үжизанҰ к+ргеннен кейӘн иманүа етӘп,.

шӘншӘсӘ: РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ мурдиасҰ, Çүни, сҚт анасҰ Халимей СадиенӘқ ешкӘлерӘне ңатҰстҰ ійгӘлӘ ңисса: Сол кездерӘ ң&рүаңшҰлҰңтҰқ салдарҰнан малдар арҰң ірӘ сҚтсӘз болатҰн. Тойүанша ңоректенетӘн ш+п таба ш сезӘҰн. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім сҚт анасҰнҰқ жанҰна келгеннен бастап, онҰқ берекетӘмен Халиме СадиенӘқ ешкӘлерӘ аңшам уаңҰтҰнда басңаларҰнан ерекше тоң ірӘ желӘндерӘ тҰрсиҰп келушӘ едӘ. М&ндай оңиүалар сиÇр кӘтаптс-тарт к+п кездеседӘ. БӘраң айтпаң болүан маңсатҰмҰзүа осҰ ҚлгӘлер, жеткӘлӘктӘ.

ТоүҰзҰншҰ мҰсал: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім кейбӘр кӘсӘлердӘқ басҰн, жҚзӘн мҚбірак ңолҰмен сипап д&үа ңҰлүандӘл іленген кіраматтардҰқ ійгӘлӘ бӘрнешеуӘн ҚлгӘ ретӘнде баÇндаймҰз.

БӘрӘншӘсӘ: Омар ибн СадтҰқ басҰн сипап д&үа ңҰладҰ. Сол д&үанҰқ берекетӘмен сексен жасҰнда ңайтҰс болүан ілгӘ кӘсӘнӘқ басҰнда бӘр тал аңҰншҰ Солмаүан деседӘ.

ЕкӘншӘсӘ: Үайс ибн ЗейдтӘқ басҰна ңолҰн тигӘзӘп, д&үа ңҰладҰ. Сол д&үанҰқ берекетӘмен жҚз жасҰна келгенде шашҰнҰқ бірӘ аппаң, тек РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ ңолҰ тиген жер үана ңап-ңара кҚйӘайтайҰлҰптҰ.

шӘншӘсӘ: Юбдуррахман ибн Зейд ибн ХаттабтҰқ бойҰ аласа, тҚрӘ &сңҰнсҰз екен. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім басҰнан сипап д&үа ңҰладҰ. Сол д&үанҰқ берекетӘмен бойҰ &зарҰп, еқ ідемӘ к+рӘкке ие боладҰ.

Т+ртӘншӘсӘ:да, пандегӘ соүҰста Айз ибн ЮмӘр бетӘнен жараңат аладҰ. БетӘндегӘ ңандҰ РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім ңолҰмен сҚрткен екен. РасулуллаҒ АлейҒиссалату нӘп т&імнӘқ ңолҰ тиген жер

— 167 —
жарңҰрап н&рланүандҰңтан хадис жазушҰлар онҰ كَغُرَّةِ الْفَرَسِ деп суреттеген. çүни торҰ аттҰқ мақдайҰндаүҰ т+бел сиÇңтҰ ңолҰ тиген жер жарңҰрап т&ратҰн.
БесӘншӘсӘ:>Үатаде ибн СелманнҰқ бетӘнен сипап,شَجَرٍңҰлдҰ. ҮатаденӘқ жҚзӘ айна сиÇңтҰ жарңҰрай бастаптҰ.

АлтҰншҰсҰ: мм-Қ СелемнӘқ ңҰзҰ, Çүни, РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ +гей ңҰзҰ мм-Қл МҚминин ЗейнептӘқ Н çКИ тай кезӘнде РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім +зӘнӘқ дірет алүан суҰн жҚзӘне шашҰп еркелеткен екен. Содан кейӘн Зейнеп тақүажайҰп с&лу, +те к+рӘктӘ болҰп кетӘптӘ. Б&үан &ңсас к+птеген мҰсалдар шектеллардҰқ к+бӘн хадис имамдарҰ баÇндаүан.

Б&л б+лӘмдердӘқ бірӘ бӘр үана адамнан жеткен хабар, ілсӘз шҰүар десек те, жалпҰ алүанда маүҰнауи тіуітур дірежесӘнде М&хаммед АлейҒиҰптасуу УіссалімнҰқ наңтҰ м&үжизасҰн к+рсетедӘ. ЯйткенӘ бӘр оңиүа жеке жеке к+птеген жолдармен іртҚрлӘ баÇндалса да, негӘзгӘ оңиүанҰқ болүандҰүҰ анҰң боладҰ. АйтҰлуҰ іртҚрлӘ ірӘ ілсӘзрушӘ, лса, бірӘ бӘр негӘзгӘ оңиүанҰ ділелдейдӘ.

МҰсалүа бӘр гҚрсӘл естӘлдӘ дейӘк. КейбӘреулер піленшенӘқ ҚйӘ ңирадҰ дедӘ. ЯзгесӘ, басңа бӘр ҚамайсҰдҰ дедӘ. ТаүҰ басңасҰ басңа бӘр ҚйдӘ айтадҰ. АйтҰлүан ірбӘр хабар жеке дара ілсӘз, болҰмсҰз к+рӘнуӘ немесе кҚмін туүҰзуҰ мҚмкӘн. БӘраң негӘзӘнде бӘр ҚйдӘқ ңираүанҰ рас. БарлҰүҰ айналҰп келгенде сонҰ айтҰп отҰр. Ал жоүарҰда айтҰлүан алтҰ хабиесӘнд тура, Ғім кейбӘреуӘ кеқ тараүан. Б&лардҰқ ір ңайсҰсҰн ілсӘз дегеннӘқ +зӘнде барлҰүҰ ңосҰлҰп, М&хаммед АлейҒиссалату УіссілімнӘқ м&үжизасҰ шҚбісӘз болүандҰүҰн наңтҰ к+рсетедӘ.

МӘне, Расулуллаан болҒиссалату УіссілімнӘқ ап-анҰң м&үжизаларҰ іртҚрлӘ жаүдайда болүан. Жекеленген тҚрдегӘсӘ ілгӘ жалпҰ наңтҰ м&үжизанҰқ к+рӘнӘстерӘ немесе ҚлгӘлерӘ ретӘнде. РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ ңалайша ңолп, үайсаңтарҰ, тҚкӘрӘгӘ, демӘ, с+зӘ, Çүни, д&үасҰ к+птеген м&үжизаларүа &йҰтңҰ болса, діл солай да РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ +зге сезӘмдерӘ мен дезретӘ елерӘ к+птеген үажайҰп оңиүаларүа себеп болүан. ЖазҰлүан кӘтаптар мен тарих ол кіраматтардҰ баÇндаүан. ОнҰқ (с.а.у.) мӘнезӘ мен келбетӘнде жіне ӘшкӘ дҚн жемейе пайүамбарлҰңтҰқ к+птеген ділелдерӘ бар екендӘгӘн к+рсеткен.

— 168 —
ОН БЕСӨНШӨ ИШАРА:>Тас, аүаш, Ай мен КҚн онҰ танҰп ірңайсҰсҰ жеке-жеке м&үжизаларҰн к+рсету арңҰлҰ бергенбарлҰүҰн растаүанҰ сиÇңтҰ жануарлар ілемӘ, +лӘлер, жҰндар ілемӘ, перӘштелер та٣٭сҰ сол бӘр мҚбірак КӘсӘнӘ (с.а.у.) танҰп, пайүамбарлҰүҰн растаүан. ОнҰ ( Абдул) танитҰндҰүҰн ірңайсҰсҰ кейбӘр м&үжизаларҰн к+рсету арңҰлҰ к+рсеткен. С+йтӘп, ПайүамбарлҰүҰнҰқ рас екендӘгӘн жариÇлап отҰр. ОсҰ он бесӘншӘ ишараттҰқ Қш б+лӘмӘ бар.

Б +зӘмд б+лӘм жануарлар ілемӘ туралҰ: Олар да РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімдӘ танҰүан жіне м&үжизаларҰнҰқ к+рӘнуӘне себеп болүан. ОсҰ б+лӘмнӘқ Ән мінен мҰсалдарҰ бар. БӘз тек б&л жерде ійгӘлӘ жіне маүҰнауи тіуітур дірежесӘнде наңтҰ болүан немесе мухаңңиңин имамдар растаүан немесе Қммет мойҰндаүан кейбӘр й торсардҰ ҚлгӘ ретӘнде баÇндаймҰз.

БӘрӘншӘ оңиүа:>МаүҰнауи тіуітур дірежесӘнде ійгӘлӘ, РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілім Юбу БікӘр СҰддҰң екеуӘ, кіпӘрлердӘқ ңуүҰнҰнан ң&тҰлу ҚшӘн жасҰрҰнүан Хира ҚқгӘрӘнӘқҰмдарҰа екӘ к+гершӘн кҚзетшӘ сиÇңтҰ ңонаңтап отҰрүан, ал +рмекшӘ болса, тоңҰмашҰ сиÇңтҰ керемет тҚрде +зӘнӘқ ңалҰқ торҰмен ҚқгӘрдӘқ аузҰн жауҰп тастаүан. ТӘптӘ, Ү&райҰштҰқ басшҰларҰнҰқ бӘрӘ, БідӘр соүҰсҰнда РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ ңолҰал діптӘрӘлген Убеий ибн Халеф ҚқгӘрге ҚқӘлгенде серӘктерӘ оүан: " қгӘрге кӘрейӘк!" дептӘ. Сонда ол: "КӘрудӘқ ңажетӘ жоң. МҰна +рмекшӘнӘқ торҰн к+рмейсӘқ бе? Б&л М&хаммед дҚниеге келмей т&рүанда тоңҰлүанзӘретӘЖіне ӘшӘнде адам болса, мҰна екӘ к+гершӘн отҰрар ма едӘ?" - дептӘ. Сондай-аң, мҚбірак к+гершӘн тайпасҰ м&сҰлмандар МеккенӘ жеқӘп алүан кҚнӘ Раمِ теқаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ т+бесӘнде к+леқке жасап &шҰп жҚргенӘн ИмамҰ Желил ибн УіҒҒіб баÇндайдҰ. СонҰмен ңатар дійектӘ тҚрде ХазретӘ Айша СҰддҰңа бҰлай дейдӘ: йӘмӘзде к+гершӘнге &ңсас Дажин денҰқ б&&с болатҰн. йде РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім болүанда еш тҰпҰршҰмайтҰн, тҰнҰш т&ратҰн. Ал, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім Қйден шҰңса болдҰ, ілгӘ ң&с орнҰнда т&ра алмай тҰпҰршҰп кететӘн. Демек, ол ң&с РасулуллаҒ АлейҒиссалату болсаімдӘ танҰп, тҰқдаушҰ едӘ, онҰқ алдҰнда тҰп-тҰнҰш т&ратҰн.

ЕкӘншӘ оңиүа: Тіуітур дірежесӘнде бес-алтҰ кӘсӘ риуаÇт еткен ңасңҰрүа ңатҰстҰ оңиүа. Тақ ңаларлҰң осҰ ңисса к+п жолдармен

— 169 —

ійгӘлӘ сахабалардан жеткен. МҰсалҰаңтҰқ Сіид-ил-Худри мен Сілеме ибн Юкуа жіне ибн Юбу УіҒіб пен Юбу ХҚрейре жіне сол оңиүанҰқ куісӘ, шопан Ухбан сҰндҰ бӘрнеше кӘсӘлер хабар беруде.

мӘндесңҰр, ешкӘлердӘқ бӘреуӘн &стап алҰп жегелӘ жатңанда, шопан араша тҚсӘп ңасңҰрдҰқ аузҰнан ң&тңарҰп ңаладҰ. Сонда ңасңҰр: "АллаҒтан ңорҰңпай, менӘқ ризҰүҰмдҰ тартҰп алдҰқ!" дейдӘ. Сонда б&л жаүдайүа шопан ақ-тақ болҰп: "О, үажап! ҮастҰн дӘйлейдӘ екен-ау!" дептӘ. ҮасңҰр болса: "ТақүаларлҰң сенӘқ жаүдайҰқ үой! МҰна таудҰқ арүҰ жаүҰна бӘр кӘсӘ келдӘ, сендердӘ жіннатңа шаңҰрҰп жатҰр. ЯзӘ пайүамбар. Ал сен болсақ онҰ танҰмайсҰқ?". БарлҰң риуаÇттар бӘр ауҰздан ÇңтҰ сдҰқ с+йлегенӘн растайдҰ. СонҰмен ңатар, Юбу ХҚрейре +з хабарҰнда бҰлай дейдӘ: Шопан ңасңҰрүа: "ЖарайдҰ мен барамҰн-ау, бӘраң, менӘқ ешкӘлерӘмдӘ кӘм баүадҰ?" дейдӘ. Сонда ңасңҰр: "Мен баүамндӘрӘпптӘ. Шопан малҰн ңасңҰрүа тапсҰрҰп, РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімдӘ к+рӘп, иман келтӘрӘп, ңайтҰп ораладҰ. Үараса, ңасңҰр ешкӘлердӘ баүҰп женӘмдӘңандай шҰүҰн жоң. Оүан бӘр ешкӘнӘ сойҰп берӘптӘ. ЯйткенӘ ол оүан &стаздҰң еттӘ.

БӘр риуаÇтта, Ү&райҰштҰқ басшҰларҰнан Юбу СуфиÇн мен Сафван Харем Шерифке бӘр киӘктӘқ соқҰнан бӘр ңасңҰрдҰқ ӘлесӘп келгенӘн к+редӘ. ҮасңҰр керӘ ңайтадбар:>"р ақ-тақ боладҰ. СебебӘ ңасңҰрүа тӘл бӘтӘп, М&хамедтӘқ (с.а.у.) пайүамбар екенӘн хабарлаптҰ. Юбу СуфиÇн Сафуанүа: "Б&л ңиссанҰ ешкӘмге айтпайҰң. МеккенӘқ халңҰ Қдере к+шӘп соларүа ңосҰлҰп кетер" деген екен. СонҰмен, ңасңҰрдҰқ ңиссасҰ слҰңтар ірӘ маүҰнауи тіуітур дірежесӘнде екенӘ анҰң болдҰ.

шӘншӘ оңиүа: Бес алтҰ жолмен, атаңтҰ сахабалардан баÇндалүан тҚйеге ңатҰстҰ оңиҰлҰ сҚу ХҚрейре, Салебе ибн МілӘк, Жабир ибн АбдуллаҒ, АбдуллаҒ ибн Жафар мен АбдуллаҒ ибн Юби Юуфа жіне солардҰқ риуаÇттарҰн бӘзге жеткӘзушӘ басңа да сахабалар, бӘр ауҰздан хабар беруде: БӘр тҚйе РасулуллҰңтҰ, йҒиссалату УіссілімдҰ ң&рметтеп бас иӘп сілем берген соқ, екеуӘ с+йлесӘптӘ. КейбӘр риуаÇттарда бҰлай айтҰладҰ: Ол тҚйе, ашу шаңҰрҰп, ң&тҰрҰпнде ңадардҰ жанҰна жолатпай ңойүан деседӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім келген кезде тҚйе моп-момаңан тҚрде, ң&рметпен сіжде еткендей асалҰп,кеп ш+гедӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім мойнҰна жӘп байлайдҰ. ТҚйе, РасулуллаҒ

— 170 —

АлейҒиссалату Уіссілімүа: "МенӘ машаңатҰ мол, ауҰр ж&мҰстарүа салҰп, ендӘ сойүалҰ жатҰр. Сол ҚшӘн ашуландҰм" дептӘ. ТҚйенӘқ иесӘнен: "Солай ма?" д, к+реаүанда "Иі" деп жауап бередӘ. Сондай-аң, РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ Адба дейтӘн тҚйесӘ болатҰн, ол Ніби (с.а.у.) ңайтҰс болүан соқҰңтҰ мҰсҰнан ң&са болҰп, еш нірсе жемей, су да Әшпей, аңҰрҰ сол кҚйӘнде +лдӘ. Сол тҚйенӘқ РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссіліммен мақҰздҰ бӘр ңиссанҰ с+йлескендӘгӘн Юбу Исхаң Исферани сҰндҰ кейбӘр атаңтҰ имамдар хабар берген. НаңтҰ хабарт мҚлдҰлүанҰндай: БӘр сапарда Жабир ибн АбдуллаҒтҰқ тҚйесӘ ңаттҰ шаршаптҰ. ТӘптӘ, жҚре алмай зорҰүҰп ңалҰптҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім тҚйенӘ жай үанаеш себенде, ілгӘ тҚйе, АхмедтӘқ (с.а.у.) м&ндай ӘлтипатҰна ңуанҰп, шираүанҰ соншалҰң б&йдасҰна ие болу ңиҰнүа соңңан деседӘ. ЕшкӘмге жеткӘзбептӘ. М&нҰ ХазретӘ Жабир айтмиÇт - Т+ртӘншӘ оңиүа: ИмамҰ Б&хари бастаүан хадис имамдарҰ бҰлай хабарлайдҰ: ТҚннӘқ бӘр уаүҰнда Мідина шіҒарҰнҰқ сҰртҰнан жау шаппңандай дауҰс естӘлдӘ. АттҰ сарбаздар солай ңарай шаба бӘзгеӘ. Үараса, бӘр кӘсӘ келе жатҰр екен. Ол РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім болатҰн. БайҰптҰ тҚрде: "АлақдайтҰн ештеқе жоң!" дептӘ. С+йтсе, батҰрлҰүҰнҰқ талабҰна сай РасулуллаҒ Юбу ТалханҰқ ійгӘлӘ т&рүанмӘнӘп, бірӘнен б&рҰн барлап ңайтҰптҰ. Юбу Талхаүа ңарап:

وَجَدْتُ فَرَسَكَ بَحْرًا

çүни: "СенӘқ атҰқнҰқ жҚрӘсӘ де шабҰсҰ жаңсҰ екен"- дептӘ. Ал негӘзӘнде, Юбу ТалханҰқ атҰ "катуф" дейтмҚбіраүҰз сҰлбҰр аттҰқ +зӘ едӘ. БӘраң сол тҚннен кейӘн, оүан ешбӘр ат жете алмайтҰн жҚйрӘк болҰп кеттӘ. Эім ділелдӘ хабар бойҰнша, бӘрде, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім сапарда намаз оңу ҚшӘн, атҰна:н-жаңта!" дейдӘ. Ат ңаңңан ңазҰңтай тҰрҰп етпей сол ңалпҰнда т&ра ңаладҰ. Намаз аÇңталүанүа дейӘн ешбӘр аүзасҰн ңимҰлдатпаптҰ.

БесӘншӘ оңиүа: РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘбу ЖіҒетшӘсӘ Сіфине ИеменнӘқ ікӘмӘ Муаз ибн Жебелге бару ҚшӘн РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімнан імӘр алҰп жолүа шҰүадҰ. Жолда арҰстанүа тап боладҰ. Сіфине, оүан: "Мен, РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ ңҰзметкерӘмӘн" дейдӘ. АрҰстан пӘкӘранҰмен тиӘспей кете берген. Язге бӘр риуаÇтта бҰлай делӘнген: Сіфине ңайтар жолда адасҰп кетӘп, бӘр арҰстанүа жолҰүадҰ. АрҰстан оүан тиӘспей ңайта жол к+рсетӘп жӘберген.

— 171 —

ХазретӘ ОмардандҰңтаен риуаÇтта бҰлай делӘнген: РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ жанҰна бӘр араб келедӘ. ОнҰқ ңолҰнда "Дабб" деп аталатҰн кесӘртке бар едӘ. ЮлгӘ араб: "Егер мҰна хайуан саүан кунҰмен,тсе, мен саүан иман келтӘремӘн, ійтпесе, иман келтӘрмеймӘн"- дейдӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім ілгӘ хайуаннан с&раүанда, кесӘртке анҰң бӘр тӘлмен пайүамбарлҰүҰна куілӘк етӘптӘ.

ммҚл-мҚ Зулдж мму Сілеме айтадҰ: БӘр киӘк РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссіліммен с+йлесӘп, пайүамбарлҰүҰна куілӘк еттӘ.

М&ндай мҰсалдар к+п. БӘз тек сенӘмдӘ ірӘ кеқ тараүан бӘрнешеуӘн ҚлгӘ ретӘнде к+рсеттӘк. ЕндӘ Расул-Ұ Юкрім АлейҒиссӘлӘми УіссілімдӘ танҰмаүан жіне мойҰнс&нбаүан жандарүа айтарҰмҰз: Ей, адам! Һибрат ал! ҮасңҰр, АрҰстан Расул-Ұ Юкрім АлейҒиссалату УіссілімдӘ танҰп, мойҰнс&нҰп жатҰр. Ендеше сендер де хайуаннан, ңасңҰрдаه۪

сҰрн болмауүа тҰрҰсуларҰқ керек.

ЕкӘншӘ б+лӘм:>ЖаназалардҰқ, жҰндардҰқ жіне перӘштелердӘқ РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімдӘ танитҰнҰ жайлҰ. Б&нҰқ да к+птеген мҰсалдарҰ бар. лгӘ ретӘнде, ійгӘлӘ жіне сенӘмдӘ Имамдар хабарлаүан бӘрнеш Олай аÇндаймҰз. ЮуелӘ жаназалардан бастаймҰз. Ал, жҰндар мен перӘштелерге ңатҰстҰ оңиүалар толҰң тіуітур, анҰң ірӘ сенӘмдӘ. ОлардҰқ мҰсалдарҰ бӘр емес, мҰқдап саналадҰ. ЕндӘ, +лӘ жандардҰқ с+йлегенӘ туралҰ айْقَانُ

БӘрӘншӘсӘ: Табииндер заманҰнҰқ бетке т&тар ү&ламасҰ, үҰлҰмнҰқ сан алуан саласҰн меқгерген &лҰ &стаз ірӘ Имам АлидӘқ озат шікӘртӘ Хасан Басри бҰлай дейдӘбӘрӘ садам, РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ жанҰна келӘп, жҰлап сҰңтадҰ. "МенӘқ кӘшкентай бӘр ңҰзҰм бар едӘ, мҰна сайдҰқ ӘшӘнде +лдӘ, сол жерге к+мӘп кеттӘм" дедӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім онҰ аÇп, "ЖҚр, сол жерайфтегайҰң" дедӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім +лген ңҰзүа: "Ей, піленше!" деп атҰн атап шаңҰрадҰ. Ялген ңҰз кенет:

لَبَّيْكَ وَ سَعْدَيْكَ

"Ліббійк!" дейдӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім: "ойҰма ен шешеқнӘқ жанҰна ңайтңҰқ келе ме?" дейдӘ. Сонда ол ңҰз: "Жоң, мен олардан да ңайҰрлҰсҰн таптҰм"- деген екен.

— 172 —

ЕкӘншӘсӘ: Имам БейҒаки жіне Имам ибн Адии сҰндҰ танҰмал Имамдар ХазӘретӘ Юніс ибн МілӘктен риуаÇт етуде: БӘр кірӘ ійелдӘмиÇттҰҰз &лҰ бар едӘ. Кенеттен ңайтҰс болдҰ. ЮлгӘ дӘндар ійел ңаттҰ ңайүҰрҰп, "ç, Раб! Б&л жерге СенӘқ ризалҰүҰқ ҚшӘн РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ елшӘлӘгӘ мен ңҰзметӘ ҚшӘн к+шӘп келӘп ӘнӘш жСол РасулдҰқ (с.а.у.) ң&рметӘне менӘқ +мӘрдегӘ рахатҰмнҰқ кепӘлӘ жалүҰз баламдҰ кешӘре г+р!" деп жҰладҰ. ЮлгӘ +лген адам орнҰнан т&рҰп, бӘзбен бӘрге тамаң ӘштӘ.

Имам БусиридӘқ ійتَكِلْлеқӘ осҰ үажап оңиүаүа ишара ірӘ тҚсӘнӘктеме бередӘ.
لَوْ نَاسَبَتْ قَدْرَهُ اٰيَاتُهُ عِظَمًا ٭ اَحْيَى اسْمُهُ ح۪ينَ يُدْعٰى دَارِسَ الرِّمَمِ

çүни: Егер ОнҰқ (с.а.у.) белгӘ-нҰшандаардҰқ қ (с.а.у.) &лҰлҰүҰ мен ңаншалҰңтҰ ңабҰл болүандҰүҰн к+рсететӘн дірежеде болса, ОнҰқ есӘмӘ аталүанда жақа +лгендер үана емес, шӘрӘген сҚйектер де тӘрӘлер едӘ.

шӘншӘ оңиүа: БӘрӘншӘ болҰп Имам БейҒакнӘқ сааүан риуаÇт етушӘлер АбдуллаҒ ибн УбейдуллаҒ-ил Юнсариден бҰлай деп хабар беруде: АбдуллаҒ айтадҰ: Сабит ибн Кайс ибн Шеммас Иемаме соүҰсҰнда шійӘт болҰп, ңабӘрге ңойүан кезде мен жанҰнда едӘм.екӘге ге ңойҰлҰп жатңанда, кенет оүан тӘл бӘтӘп:

مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ وَاَبُو بَكْرِ الصِّدّ۪يقُ وَعُمَرُ الشَّه۪يدُ وَعُثْمَانُ الْبَرُّ الرَّح۪يمُ

дедӘ. БӘз ашҰп ңарадҰң. ДенесӘ +лӘ, жансҰз едӘ. Ол кезде ХазретӘ Омар ілӘ халифа бо+зӘн к кез. Демек, сол кездӘқ +зӘнде ХазӘретӘ ОмардҰқ шійӘт болатҰнҰн хабарлап отҰр.

Т+ртӘншӘ оңиүа:>Имам Таберани мен Юбу Нуаши "ПайүамбарлҰң ділелдер" кӘтабҰнда Н&үман ибн Биширден риуаÇт етедӘ: Зейд ибн ХаестерӘенеттен базар ӘшӘнде ң&лап, жан тапсҰрдҰ. йге алҰп келдӘк. Аңшам мен ң&птан арасҰ, ійелдер жҰлап отҰр едӘ, кенет: اَنْصِتُوا اَنْصِتُوا "ТҰнҰшталҰқдар, дҰбҰстарҰқдҰ шҰүармақдар!" деп жаназаүа тӘл бӘттӘ. СосҰн,ҰнҰқ ҚтҚрде:
— 173 —
مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللّٰهِ

деп бӘр сіт с+йледӘ. Үарасаң, жансҰз, +лӘ.

МӘне, жансҰз жаназалар ОлӘк жі.а.у) елшӘлӘгӘн растап жатса, кеудесӘнде жанҰ барлар мойҰндамаса, ілбетте, ондай "тӘрӘ +лӘктер" жансҰз заттан бетер жансҰз, +лӘктен де +ткен +лӘ болүанҰ.

Ал, ПерӘштелердӘқ РасулуллаҒ АлейҒиссалбер" ңссілімүа ңҰзмет к+рсетуӘ жіне жҰндардҰқ оүан иман етӘп мойҰнс&нуҰ тіуітур дірежесӘнде анҰң. Ү&раннҰқ к+п аÇттарҰмен ділелденген "БідӘр" соүҰсҰнда бес мҰқ перӘште Ә арңҰрандарҰ сиÇңтҰ ңҰзүҰштай ңорүап, іскерӘ болүан. ТӘптӘ, ол перӘштелер "БідӘр" соүҰсҰна ңатҰсңан сахабалар секӘлдӘ +з арасҰнда зор беделге ие. Б&л міселенӘ де, ажаүҰ бар.

БӘрӘншӘден: ЖҰндар мен перӘштелердӘқ тайпаларҰ хайуанат пен адам тайпаларҰ сиÇңтҰ бар екендӘктерӘ шҚбісӘз жіне бӘзбен байланҰста. М&нҰ ЖиҰрма тоүҰзҰншҰ С+зде екӘ ж анҰң екӘ т+рт болатҰнҰндай анҰң ділелдеген болатҰнбҰз. ДілелдеудӘ сол С+зге ңалдҰрамҰз.

ЕкӘншӘ жаүҰ: РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ саÇсҰнда, онҰқ м&үжизасҰ ретӘнде ҚмметӘнӘқ де перӘштелердӘ к+рӘп, с+йлесуӘ. Б&хари мен Имам МҚсӘлӘм сҰндҰ еретӘнИмамдарҰ бӘр ауҰздан бҰлай деп хабарлайдҰ. БӘрде РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілім сахабаларҰмен отҰрүанда, ПерӘште, Çүни, ХазретӘ ЖібӘрейӘл аң киӘмдӘ адам бейнесӘнде жаназӘргелӘп:

مَا الْاِسْلَامُ وَمَا الْا۪يمَانُ وَمَا الْاِحْسَانُ

дедӘ. çүни, «Иман деген не? Ислам деген не? Ихсан деген не? ТҚсӘндӘршӘ!» дептӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім тҚсӘндӘрӘпңасиет. Сол жердегӘ сахабалар ірӘ дірӘс алдҰ ірӘ онҰ жаңҰннан к+рдӘ. Ол +зӘн жолаушҰ деп танҰстҰрүанҰмен наң жолаушҰүа &ңсамайтҰн. ОрнҰнан т&рҰп бӘраз жҚрген соқ, бӘрден к+зден таса болдҰ. Сол кезде РасулуллаҒ АлейҒиссаеп с&ріссілім: «Сендерге дірӘс беру ҚшӘн ЖібӘрейӘл перӘште ідейӘ осҰлай ӘстедӘ» дедӘ. Тіуітур дірежесӘнде наңтҰ риуаÇттар арңҰлҰ, хадис имамдарҰ бҰлай деп балиондҰҰ: "Сахабалар РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ жанҰнда ХазретӘ ЖібӘрейӘлдӘ к+п мірте, келбеттӘ де к+ркем ДҰҒие дейтӘн

— 174 —

сахабанҰқ бейнесӘнде к+рушӘ едӘ. МҰсалҰ, ХазретӘ Омар мен ибн Ай үажа саме ибн Зейд, Харис, Айша СҰддҰңа жіне мми Селеме сенӘмдӘ риуаÇттармен бҰлай дейдӘ: БӘз РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату УіссілімнӘқ жанҰнда ХазретӘ ЖідҰқ мілдӘ ДҰҒиенӘқ бейнесӘнде к+п к+ретӘнбӘз. Б&л кӘсӘлердӘқ к+рмесе де, к+рдӘм деуӘ істе мҚмкӘн бе? Ашара-и МҚбішшереден Иран жеқӘмпазҰ Саүад ибн Юбу Уаңңас баÇндайдҰ: "Ухуд соүҰдамнҰқ РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ екӘ жаүҰнда аң киӘмдӘ екӘ ңорүаушҰ к+рдӘк. ЕкеуӘнӘқ де перӘште екенӘ, олар ХазретӘ ЖібӘрейӘл мен Микаил екенӘ белгӘлӘ болдҰ". АпҰрмай! М&ндай Исаүан а ңаҒарманҰ к+рмеген нірсесӘн к+рдӘм деуӘ мҚмкӘн бе?

Юбу Суфиан ибн Харис ибн АбдулмҚтталибю(НібидӘқ к+кесӘнӘқ баласҰ)>баÇндайдҰ: "БідӘр соүҰсҰнда, к+к пенҰнда тқ арасҰнда аң киӘмдӘ аттҰ кӘсӘлердӘ к+рдӘк".

ХазретӘ Хамза бӘрде РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа: «ЖібӘрейӘлдӘ к+ргӘм келедӘ» деп +тӘнӘш жасайдҰ. Сонда оүан Үаүбада енӘ жакен екен. ШҰдай алмай, есӘнен танҰп ң&лап тҚседӘ. ПерӘштелердӘ к+ру оңиүаларҰ +те к+п. Б&л оңиүалардҰқ барлҰүҰ АхмедтӘқ АлейҒиссалату Уіссілім м&үжизаларҰнҰқ бӘр үана ділелӘ. ПебӘр екер ОнҰқ (с.а.у.) ПайүамбарлҰң н&рҰна к+белектей ҚймелейтӘн.

ЕндӘ, жҰндармен кездесу жіне к+ру оңиүаларҰ сахабаларүа үана тін емес, тӘптӘ, ңарапайҰм ҚмметӘ де кездесӘп, с+йлескендӘгӘ жайлҰ оңиүалар к+п. БӘраң еқ сенӘмдӘ, еқ тура хабарден +тис имамдарҰ жеткӘзуде. Ибн Месуд: "БатнҰ наҒл деген жерде жҰндар ПайүамбарҰмҰзүа иман еткен тҚнӘ, мен жҰндардҰ к+рдӘм. ОлардҰ Судан ңауҰмҰнҰқ Зут деп аталатҰн &зҰнанҰшҰ) тайпасҰна &ңсаттҰм, соларүа &ңсайтҰн сиÇңтҰ дейдӘ.

БелгӘлӘ, хадис имамдарҰ ділелдеп, бірӘ бӘр ауҰздан ңабҰлдаүан ХазретӘ Халид ибн Уілид оңиүасҰ. Ол Узза деген п&ттҰн к+рмңан кезӘнде п&ттҰқ ӘшӘнен ійел бейнесӘнде ңап-ңара бӘр жҰн шҰңңан. ХазретӘ Халид ңҰлҰшпен жҰндҰ екӘге б+ледӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалатулесӘнелім б&л оңиүаүа байланҰстҰ бҰлай дедӘ: "Узза п&тҰнҰқ ӘшӘнде отҰрүан жҰнүа ң&лшҰлҰң ңҰлҰнатҰн. Б&дан кейӘн оүан үибадат етӘлмейдӘ".

— 175 —

ХазӘретӘ Омардан жеткен риуаÇт: " БӘзшҰл үауллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ ңасҰнда отҰрүанда ңолҰнда аса таÇүҰ бар шал тірӘздӘ "хами" деген бӘр жҰн келӘп, иман келтӘрдӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім оүан бӘрнеше ңҰсше олаелерден дірӘс бердӘ. ДірӘсӘн алүан соқ кеттӘ. ОсҰ соқүҰ оңиүаүа кейбӘр хадис имамдарҰ ңарсҰлҰң бӘлдӘрген. Дегенмен мақҰздҰ имамдар д&рҰс деп ңабҰлдаүан. Иі, м&үжизалату Ул тҚрӘ туралҰ &заң іқгӘмелеудӘқ ңажетӘ жоң, мҰсалдарҰ к+п.

РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ н&рҰ мен тірбиесӘ арңҰлҰ жіне оүан еру арңҰлҰ Шейх Гейлани сиÇңтҰ мҰқдаүан аңтаб-асфиÇберекерӘштелермен, жҰндармен жҚздескен, с+йлескен жіне м&ндай оңиүалар жҚз тіуітур дірежесӘнде наңтҰ ірӘ санҰ +те к+п.

Иі, М&хаммедтӘқ (с.а.у.) ҚмметӘ перӘштелермен, жҰндармен кездесӘп, с+йлесуӘ, РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ тірбиесӘ +тсҰқдармет екенӘн, тақүажайҰп тҚрде тура жолүа салүандҰүҰн к+рсетедӘ.

шӘншӘ б+лӘм:>РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату УіссілімдӘ ң&дай саңтап, дӘн аман ңалуҰ жіне ОнҰқ (с.а.у) бейкҚнілӘгӘ жайлҰ наңтҰ м&үжизалнҰқ баللّٰهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ

деген ңасиеттӘ аÇттҰқ ашҰң аңиңатҰ, к+птеген м&үжизалардҰ ңамтидҰ. Иі, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім бӘр үана тайпаүа, бӘр ңауҰмүа, кейбӘр саÇсатҚллӘ ма немесе бӘр дӘнге үана емес, барлҰң дӘндерге жалүҰз +зӘ ңарсҰ шҰңтҰ. Сол кезде оүан +зӘнӘқ немере аүасҰ еқ Қлкен жауҰ едӘ. Яз тайпасҰ да, руҰ да д&шпан болатҰн. С+йте т&ра жиҰрма Қш жҰл бойҰ кҚзетшӘсӘз, ңорүауҚлкен жіне к+п мірте д&шпаннҰқ з&лҰмдҰүҰна душар болса да, еқ баңҰттҰ +мӘр сҚрӘп, т+сегӘнде жайбараңат жан тапсҰрҰп, перӘштелер ілемӘне сапар шеккенге дейӘн аман саңталуҰ жіне бейкҚнілӘгӘ

وَاللّٰهُ يَعْصِمُكَ مِنӘре алَاسِ

аÇтҰнҰқ ңаншалҰңтҰ ңуаттҰ да тереқ аңиңаттҰ бӘлдӘргендӘгӘн, жіне б&л нендей мҰңтҰ сҚйенӘш екендӘгӘн кҚндей жарңҰн етӘп к+рсетедӘ. БӘз, тек ҚлгӘ ретӘнде, шҚбісӘз белгӘлӘ болүан бӘрнеше оңиүанҰ баÇндаймҰз.

БӘрӘншӘ оңиүа: Хадилттард сиÇр кӘтаптарҰ бӘр ауҰздан бҰлай деп хабарлайдҰ: Ү&райҰш ңауҰмҰ РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімдӘ +лтӘру ҚшӘн +зара &йҰмдасҰп, тӘптӘ, адам бейнесӘне кӘрӘп алүан шайтаннҰқ жетекшӘлӘгӘмен, кейӘн Ү&райҰштардонда ңне

— 176 —

ӘрӘткӘ тҚспеуӘ ҚшӘн ір ңауҰмнан кем дегенде бӘр адамнан алҰп, екӘ жҚзге жуҰң адам Юбу ЖіҒил мен Юбу ЛіҒібтҰқ б&йрҰүҰмен РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ мҚбірак ҚйӘн ңоршауүа аладҰ. РасулуллаҒ УіссілімнӘқ жанҰнд жҚрӘпетӘ Али бар болатҰн. ПайүамбарҰмҰз оүан: "Сен, бҚгӘн тҚнде менӘқ т+сегӘме жат" дедӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім ң&райҰштар келӘп, ҚйдӘ айнала ңоршаүанүа дейӘн кҚттӘ. Содан кейӘн сҰртңа шҰүҰп оларүа бӘр уҰс топҰраң шаштҰ. АрҰнүа &ан ңалай +тӘп кеткенӘн ешкӘм байңамай ңалдҰ. Жіне Хира ҚқгӘрӘнде ОнҰ (с.а.у.) екӘ к+гершӘн мен бӘр +рмекшӘ бҚкӘл Ү&райҰштан ңорүап ңалдҰ.

ЕкӘншӘ оңиүа:> қгетудӘқшҰүҰп Мідинаүа жол тартңан кезде, Ү&райҰштардҰқ басшҰсҰ Сурака дейтӘн батҰрдҰ +те к+п аңшаүа жалдап, ӘзӘне саладҰ. Үалай болүанда да олардҰ тауҰп, +лтӘрудӘ тапсҰрадҰ. Райүан баҒ АлейҒиссалату Уіссілім Юбу БікӘр СҰддҰңпен бӘрге ҚқгӘрден шҰүҰп кетӘп бара жатңанда СураканҰқ келе жатңанҰн к+редӘ. Юбу БікӘр СҰддҰң уайҰмдай бастайдҰ. Расулулл нірсейҒиссалату Уіссілім ҚқгӘрде айтңанҰн ңайталап: لَا تَحْزَنْ اِنَّ اللّٰهَ مَعَنَا Çүни"Алақдама! АллаҒ бӘзбен бӘрге!">дедӘ. Суракаүа бӘр ңарап ңалҰп едӘ, атҰтіуітуңтарҰ жерге ңадалҰп ңалдҰ. Үайтадан суҰрҰп алҰп, соқдарҰна тҚседӘ. ТаүҰ да атҰнҰқ аÇңтарҰ жерге кӘрӘп, ендӘ, ол жерден тҚтӘн шҰүа бастайдҰ. Сонда РасулуленӘн к(с.а.у.) ңастандҰң жасау +зӘнӘқ де, +згенӘқ де ңолҰнан келмейтӘнӘн тҚсӘнген Сурака:"Ү&тңара г+р! Кеш менӘ!">деп жалҰнадҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім онҰ аÇп, бас амандҰүҰн бередӘ. БӘраң:"Сен бар да, басңаларҰ келмелар пей амал жаса!">дейдӘ. ОсҰ оңиүаүа ңоса, мҰна бӘр оңиүанҰ да айта кетейӘк. БӘр ңойшҰ олардҰ к+рӘп ңойҰп, Ү&райҰштарүа хабар беру ҚшӘн Меккеге жетӘп келедӘ. Меккеْطَيْتгенде, не ҚшӘн келгенӘн &мҰтҰп ңаладҰ. Үаншама тҰрҰсса да, есӘне тҚсӘре алмай дал болҰп, керӘ ңайтуүа міжбҚр боладҰ. Оүан &мҰттҰрҰлүанҰн кейӘн тҚсӘнедӘ.

шӘншӘ оңиүа: ЮртҚрлӘ жолдарзарүа ткен риуаÇттар бойҰнша хадис үалҰмдарҰ бҰлай деп хабарлайдҰ: Юнмар мен ГатафандаүҰ соүҰста Гаврес деген ру басҰ ірӘ батҰр жасҰрҰн келӘп РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ ту сҰртҰнан ңҰлҰшҰн к+терӘп т&рҰп: "СенӘ менен кӘм ң&тңарадҰенӘн атӘ. Сонда ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.)

— 177 —

"АллаҒ!" деп, артҰнша:

اَللّٰهُمَّ اكْفِن۪يهِ بِمَا شِئْتَ

деп д&үа оңҰүанда, кенет Гаврес екӘ жауҰрҰап, раортасҰнан үайҰптан бӘр соңңҰ жеп, ңҰлҰшҰ ңолҰнан тҚсӘп кетедӘ де, оқбай ң&лайдҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім ңҰлҰшҰн алҰп, "ЕндӘ сенӘ кӘм ң&тңарадҰ?" дейдӘ. н тӘрӘен, оүан кешӘрӘм жасаптҰ. Ол +з тайпасҰна оралүан кезде, сондай ержҚрек, батҰр адамүа бірӘ тақңалҰп: "Саүан не болдҰ, неге ешнірсе Әстей алмадҰқ?" дегенде: "Оңиүа осҰлай болдҰ. Менелсе н еқ жаңсҰ адамнҰқ ңасҰнан келе жатҰрмҰн" - деген екен.

ОсҰ оңиүаүа &ңсас БідӘрдегӘ соүҰста бӘр мҚнапҰң, РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімдҰ тҰүҰлҰп келӘп, ңҰлҰшҰмен ту сҰртҰнан шаппаң боладҰ. Расулмдер дАлейҒиссалату Уіссілім жалт ңараүанда ілгӘнӘқ аÇң-ңолҰ дӘрӘлдеп, ңҰлҰшҰ жерге тҚсӘп кетедӘ.

Т+ртӘншӘ оңиүа: МаүҰнауи тіуітур дірежесӘне нде дежіне

اِنَّا جَعَلْنَا ف۪ى اَعْنَاقِهِمْ اَغْلَالًا فَهِىَ اِلَى الْاَذْقَانِ فَهُمْ مُقْمَحُونَ ٭ وَجَعَلْنَا مِنْ بَيْنِ اَيْد۪يهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِم ӘлӘммًا فَاَغْشَيْنَاهُمْ فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ

аÇтҰнҰқ тҚсу себебӘне тіпсӘр жасаүан к+птеген ү&ламалар мен хадис ИмамдарҰ бҰлай хабарлайдҰ: БӘрде Юбу балас "Мен, М&хаммедтӘқ сіжде етӘп жатңанҰн к+рсем, мҰна таспен &рамҰн" деп ант етедӘ. С+йтӘп, АрдаңтҰ ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.) сіжде етӘп жатңанда Қлкен бӘр таспе заманңшҰ боладҰ. Кенет ңолдарҰ к+терӘлген кҚйӘ ңатҰп ңаладҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім намазҰн аÇңтап орнҰнан т&рүаннан кейӘн барҰп Юбу ЖіҒилдӘқ ңолдарҰ шешӘледӘ. çүни, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіс. КейбӘқ р&ңсатҰмен немесе ңажет болмаүасҰн ңолдарҰ босаптҰ. ТаүҰ сол Юбу ЖіҒилдӘқ тайпасҰнан бӘреу, кейбӘр риуаÇттарда Уілид ибн МҚүире деседӘ, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім сіждеде жатңанда &рмаң болҰп е оңҰтбӘр тас алҰп, Юл Харам МештӘ не барадҰ. Сол кезде к+здерӘ к+рмей ңалҰптҰ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімдӘ таба алмай сандалҰп жҚредӘ. ЯзӘн жӘбергендердӘ де к+ре алмаңажетӘ дауҰстарҰн естӘптӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім намаздан шҰңңан соқ үана, к+здерӘ ашҰлҰптҰ.

Юбу БікӘр СҰддҰңтан сахих риуаÇт:
تَبَّتْ يَدَا اَب۪ى لَهَبٍ

сҚресӘ тҚскеннен кейӘн Юбу ЛіҒабтҰқ ійелӘ ммбӘлмегл, Çүни,

حَمَّالَةَ الْحَطَبِ

бӘр тас алҰп Юл Харам МештӘне келедӘ. Юбу БікӘр

— 178 —

мен РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім сол жерде отҰр екен. Юбу БікӘр СҰддҰңңа ңарап: "Юй, Юбу БікӘр! СенӘқ досҰқ ңайда? ЕстуӘмше, ол мтушҰ бмандаптҰ. ОнҰ (с.а.у.) к+рсем, мҰна таспен аузҰнан &рар едӘм" - дейдӘ. ЖанҰнда т&рүан ХазретӘ Пайүамбар РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімдӘ к+рмептӘ. Иі жаңта алмаптҰ. АллаҒтҰқ тӘкелей +зӘ ңорүайтҰн жіне кҚллӘ ілемнӘқ С&лтанҰ болүан РасулулллаҒтҰқ аузҰнан (с.а.у.) м&ндай жіҒаннамүа отҰн тасушҰ ңатҰн &рмаң тҚгӘлӘ ОнҰқ (с.а.у.) діл ңасҰнда т&рҰп к+ре алатҰн ба едӘ?!

БесӘншӘ оңиүа: ДілелдӘ риуаÇтйел, кңҰлҰ жеткен бӘр оңиүа. ЮмӘр ибн ТуфейӘл мен Юрбед ибн Үайс екеуӘ келӘсӘп: "Мен онҰ алдандҰрҰп т&рүанда, сен &расҰқ!" дейдӘ. С+йтӘп, РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнӘқ жанҰна келедӘ. Юрбед ешнірсе Әстей алмайдҰ.рүҰнүа шҰңңан соқ жолдасҰ оүан: "Неге &рмадҰқ?"- дейдӘ. "Үалай &рамҰн, ңаншама ниет етсем де, екеумӘздӘқ ортамҰзүа сен т&ра ңаласҰқ. СенӘ ңалай &рамҰн?" - дептӘ.

АлтҰншҰ оңиүа: Тура н ң&рүермен жеткен хабар. Ухуд немесе ХҚнейӘндегӘ соүҰста Шейбе ибн Осман Юл-Хажеби деген адамю(ХазретӘ Хамза онҰқ немере аүасҰн жіне ікесӘн +лтӘрген болатҰн)>кегӘн алу ҚшӘн РасулуллаҒ АлейӘн, алату УіссілімнӘқ діл артҰнан жасҰрҰн келӘп жалақдаүан ңҰлҰшҰн шҰүарадҰ. Кенет ңҰлҰшҰ ңолҰнан тҚсӘп кетедӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім онҰқ жҚзӘне тура ңарап, ңолҰн онҰқ кеудесӘне ңойүан екен. Ол оңиүа туралҰ +зӘ бҰлай дейдӘ: "т ңҰлатте дҚниеде одан артҰң сҚйӘктӘ адам жоң едӘ". Сол жерде иманүа келдӘ. ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.) оүан бҰлай деп б&йҰрдҰ: "Кіне, алүа! СоүҰс!" Шейбе айтадҰ: "Мен РасулуллаҒтҰқ (с.а.у.) алдҰна тҚсӘп алҰп, шайңастҰм. Егер алнӘмдӘ. ікем шҰңса да, шауҰп тастар едӘм".

ЖетӘншӘ оңиүа: НаңтҰ жеткен хабар бойҰнша, ÇҒудилер ңастандҰң ниетӘмен РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссінен ілҰрүан жердӘқ ҚстӘнен Қлкен бӘр тастҰ тастамаңшҰ болүанда, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім АллаҒтҰқ саңтауҰмен орнҰнан т&рҰп кетӘп ңаладҰ. ҮастандҰңтарҰ Әске аспа жердедҰ.

ОсҰ жетӘ мҰсал сиÇңтҰ к+птеген оңиүалар бар. ТаүҰ да Имам Б&хари мен имам МҚсӘлӘм бастаүан хадис имамдарҰ, ХазретӘ Айшадан

— 179 —
бҰлай деп хабар бередӘ: وَاللّٰهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ аÇтҰ тҚскеннен кейӘн, РасулуллаҒ يَاْتиссалату УіссілімдӘ анда-санда ңорүап жҚрген кӘсӘлерге
يَٓا اَيُّهَا النَّاسُ انْصَرِفُوا فَقَدْ عَصَمَن۪ى رَبّ۪ى عَزَّ وَجَلَّ

деп б&йҰрдҰ. çүни: "ҮорүаудҰқ ңажетӘ жо.а.) ХӘ РаббҰм ңорүайдҰ".

ОсҰ жерге дейӘн жаратҰлҰс атаулҰнҰқ ірбӘр тҚрӘ, ірбӘр ілем РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімдӘ танитҰндҰүҰ, алақдайтҰндҰүҰ баÇндалдҰ. ЮртҚрлӘ жаратҰлҰстан онҰқ м&үжкӘшкен к+руге болатҰнҰ айтҰлдҰ. Демек Ол (с.а.у.) бҚкӘл ілемнӘқ РаббҰсҰ, Хаң ТаүаланҰқ імӘрӘн орҰндаушҰ, ірӘ елшӘсӘ. Иі, патшанҰқ жоүарҰ міртебелӘ баңҰлаушҰсҰн, ңҰзБӘр ңаӘн барша ж&рт бӘледӘ, танидҰ. Үандай да бӘр жерге барса, сол жермен байланҰста боладҰ. ЯйткенӘ, патша аүзамнҰқ атҰнан жҚрӘп, атңарар мӘндетӘ бар. Егер, тек ңана зақгерлердӘқ баңҰлаушҰсҰ болса, онда зақгерлермен үана байланҰста боларуа бӘтЯзгелер онҰ жаңсҰ танҰмас болар. Егер, іскери орҰндардҰқ баңҰлаушҰсҰ болса, ікӘмшӘлӘктегӘлер онҰ бӘлмес едӘ. ОсҰдан-аң тҚсӘнӘктӘ, ОнҰ (с.а.у.) е м&сҰҰқ ңол астҰндаүҰлардҰқ бірӘ дерлӘк, перӘштеден бастап, шҰбҰн мен +рмекшӘге дейӘнгӘ ірбӘр маң&лҰң танидҰ, бӘледӘ, бӘлдӘредӘ. Демек, Ол (с.а.у.) Пайүамбарлар

وَاеқ соқүҰсҰ жіне бҚкӘл ілемнӘқ РаббҰсҰнҰқ елшӘсӘ. БарлҰң інбиÇлардан жоүарҰ жіне ОнҰқ жалпҰүа ортаң ПайүамбарлҰң мӘндетӘ бар.

ОН АЛТұНШұ ИШАРА: ИрҒасат деп аталатҰн, пайүамбарлҰң мӘндетӘ жҚктелмей т&рүанда пайүамбар бастан ңатҰстҰ кіраматтарҰ да пайүамбарлҰүҰнҰқ ділелӘ болҰп табҰладҰ. Б&л да Қш б+лӘмнен т&радҰ.

БӨРӨНШӨ БЯЛӨМ: Тіурат, ӨнжӘл, Зібур жіне кейбӘр інбиÇларүа тҚскен параңтардҰқ М&хаммед Аүа жҚрсалату УіссілімнӘқ пайүамбарлҰүҰ жайҰнда берген хабарларҰ. Ол туралҰ Ү&ранда айтҰлүан. Ол кӘтаптардҰқ АллаҒтан келгенӘ рас. Юлбетте ол кӘтаптартер мелерӘ пайүамбарлар екенӘне шҚбі жоң. Олай болса олардҰқ дӘндерӘн жақартңан, ілемнӘқ кейпӘн +згерткен, жер шарҰнҰқ жартҰсҰн +зӘ ікелген н&рҰмен н&рландҰрүан бӘр КӘсӘ (с.а.у.) жайлҰ с+зсӘз хабар беҰ.

жет ірӘ мӘндеттӘ. Иі, ңарапайҰм оңиүалардҰқ

— 180 —

+зӘн хабарлаүан ілгӘ кӘтаптар, адамзат тарихҰнҰқ еқ Қлкен оңиүасҰ М&хаммед АлейҒиссалату УіссілімнӘқ пайүамбарлҰүҰн хабардан тҰс ңалдҰруҰ, сауамҚмкӘн емес? Юрине олар хабар берген. ç +тӘрӘкке шҰүарҰп дӘндерӘн б&зҰлудан, кӘтаптарҰн жойҰлудан ң&тңарүан болуҰ керек не болмаса туралҰүҰн растап сҚйӘншӘлеуӘ керек. Олар Юбу ХиңатшҰл КӘсӘ (с.а.у.) арңҰлҰ үана +з дӘндерӘн адам нанүҰсҰз ақҰз-ертегӘлерден, +згерӘске &шҰраудан саңтап ңаладҰ. Алайда, дос тҚгӘлӘ д&рлар ңқ +зӘ маң&лдаүан Ол КӘсӘнӘқ (с.а.у.) пайүамбарлҰүҰн +тӘрӘкке шҰүаратҰн бӘрде-бӘр с+з еш бӘр кӘтапта жоң. Олай болса, растау бар. Юлбетте рҰсҰ арҰ керек ететӘн себеп пен салдар жеткӘлӘктӘ. БӘз ңазӘр, сол растаүандарҰн к+рсететӘн Қш б&лтартпас ділел баÇндаймҰз.

БӘрӘншӘ ділел: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім, Ү&ранншӘн соӘмен оларүа: "КӘтаптарҰқҰзда, менӘқ белгӘлерӘм мен сипаттарҰм бар. Мен айтңан хабарлардҰ кӘтаптарҰқҰз да растауда" дейдӘ.

قُلْ فَاْتُوا بِالتَّوْرٰيةِ فَاتْلُوهَٓا اِنْ كُنْتُمْ صَادِق۪ينَ ٭ дірӘсَعَالَوْا نَدْعُ اَبْنَٓاءَنَا وَاَبْنَٓاءَكُمْ وَنِسَٓاءَنَا وَنِسَٓاءَكُمْ وَاَنْفُسَنَا وَاَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَةَ اللّٰهِ عَلَى еретӘнذِب۪ينَ
деген аÇттармен оларүа ңарсҰ Қндеу тастадҰ. "ТіураттарҰқдҰ ікелӘқдер, оңҰқдар к+рейӘк! БірӘмӘз бала-шаүамҰзбен ңоса Хаң ТаүаланҰқ алдҰнда ңол жайҰп, +тӘрӘкшӘлерге "АллаҒтҰқ лаүнетӘ жаусҰн!"ِى هٰذ&үа ңҰлайҰң" деп ірдайҰм олардҰқ есӘне салҰп ңанша ескертсе де ешңандай ÇҒуди немесе христиан дӘнбасҰ, онҰқ бӘрде бӘр ңатесӘн тауҰп к+рсете алмадҰ. Егер к+рсеткенде +здерӘ +те ңҰрсҰң,кӘ топар, ңҰзүаншаң кіпӘрлер мен м&напҰң ÇҒудилер, тӘптӘ бҚкӘл кіпӘрлер ір тарапңа жар салар едӘ. Эім оларүа бҰлай дедӘ: "ç ңатемдӘ табҰқдар, Ç болмаса сендердӘ жеқгенге су шҰжиҒад ңҰламҰн!". МӘне, олар ңолҰна ңҰлҰш алҰп соүҰсудҰ тақдадҰ бӘраң масңара болдҰ. аңҰрҰнда к+шӘп тҰндҰ. Демек ңатесӘн таба алмадҰ. БӘр ң, барлпңанда аман ңалар ма едӘ?!.

ЕкӘншӘ ділел: Тіурат, ӨнжӘл жіне ЗібурдҰқ үибрат с+здерӘ Ү&ран сиÇңтҰ м&үжиза болмаүандҰңтан ірӘ ңайта-ңайта ір тӘлге аудар-ҰлүандҰңтан ӘшӘне б+тен с+здер к+лмай, н. Эім тіпсӘр- етушӘлер-дӘқ

— 181 —

с+здерӘ мен ңате тҚсӘнӘктерӘ аÇттардҰқ орнҰн алмастҰрдҰ. СонҰмен ңатар кейбӘр надандардҰқ жіне кейбӘр ңаск+йлердӘқ б&рмал жаппа да ңосҰлдҰ. ОсҰлайша б&л кӘтаптарда б&рмалану, +згерӘстер к+п кездеседӘ. ТӘптӘ ійгӘлӘ үалҰм Шейх РаҒметуллаҒи Хинди аталүан кӘтаптардҰқ мҰқдаүан жерӘнен б&рмаланүан с+здердӘ монахтарү айдайди, христиан дӘнбасҰларҰна ділелдеп к+рсетӘп, к+здерӘн жеткӘздӘ. ОсҰншама б&рмаланҰп +згертӘлгенӘне ңарамастан, осҰ заманнҰқ +зӘнде, ійгӘлӘ ХҚсейн Джис оңиүаҒметуллаҒи үалейҒ)>ілгӘ кӘтаптардан АхмедтӘқ (с.а.у.) пайүамбарлҰүҰ жайҰнда жҚз он т+рт ділел тапңан. Ол б&л ж+нӘнде "Рисале Хамидие" аттҰ кӘтабҰнда жазүан-дҰ. Ол кӘтлмау Қарң&м МанастҰрлҰң Исмайл ХаңңҰ аударүан. Өзденген кӘсӘ сол кӘтаптҰ оңҰсҰн.

Сондай-аң, к+птеген ÇҒуди жіне христиан дӘнбасҰларҰ, ашҰңтан-ашҰң: "КӘтаптарҰмҰзда араб М&хаммед АлейҒиссалату ллаҒ ҺімнӘқ сипаттарҰ жазулҰ" деп мойҰндаүан. ЮйгӘлӘ Рим патшасҰ Хиракл м&сҰлман болмаса да мойҰндап, "Иі, Иса ҺалейҒиссалам, М&хаммед АлейҒиссалату УіссілімнҰқ келетӘнӘнен хабар берген"-деген.

Рим патшасҰ жіне Мукавкис мас не МҰсҰр імӘрӘ жіне ÇҒуди дӘнбасҰларҰнҰқ еқ танҰмалдҰларҰнан болүан ибн Суриа мен ибн АҒтаб жіне онҰқ бауҰрҰ Каб бин Юсед пен ЗубейӘр Бин Батиа сҰндҰ ійгӘлӘ дӘнбасҰлар мен патшата баÇсҰлман болмаса да, "КӘтаптарҰмҰзда онҰқ сипаттарҰ бар, ол туралҰ айтҰладҰ" деп ашҰүҰн айтңан.

çҒудилердӘқ ійгӘлӘ дӘнбасҰларҰ мен христиандардҰқ танҰмал поптарҰ, аталмжде етаптардан М&хаммедтӘқ (с.а.у.) сипаттарҰн к+ргеннен кейӘн +з &станҰмдарҰн тастап, иманүа келген. ПайүамбарҰмҰздҰқ сипаттарҰн Тіурат пен ӨнжӘлден к+рсету арңҰлҰ +зге де ÇҒуди жіне христиан дӘн басҰларҰнҰқ ауҰздарҰмдӘ бӘ ң&йдҰ. МҰсалҰ, ійгӘлӘ АбдуллаҒ ибн Селам, УаҒҒаб ибн МҚнеббиҒ жіне Юбу çсир мен Шамул.ю(Б&л кӘсӘлер Иемен патшасҰ ТуббанҰқ замандастарҰ. Тубба ПайүамбарҰмҰздҰ (с.а.у.) к+рмей-аң, пайүамбарлҰң келуӘнен б&рҰн иман келтӘрген. Шашек ке солай...)>СонҰмен ңатар СайенӘқ екӘ &лҰ Юсид пен Салебе туралҰ мҰнадай бӘр оңиүа бар. Ибн Хійбан деген ң&дай жолҰнда жҚрген кӘсӘ ПайүамбарҰмҰзүа (с.а.у.) пайүамбарлҰң келуӘнен б&рҰн Бінни Надир ңауҰмҰна ңонаң боп отҰрҰҰсатҰн۪يبٌ ظُهُورُ نَبِىٍّ هٰذَا دَارُ هِجْرَتِهِ
— 182 —

дейдӘ жіне сол жерде ңайтҰс боладҰ. КейӘн сол Бінни Надир ңауҰмҰ РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа ңарсҰ соүҰсңан кезде Юсид пен ттерӘқ ортаүа шҰүҰп, ілгӘ ңауҰмүа бҰлай деп айңайлайдҰ:

وَاللّٰهِ هُوَ الَّذ۪ى عَهَدَ اِلَيْكُمْ ف۪يهِ ابْنُ هَيْبَان

Çүни: "ибн ХійбаннҰқ хабар бергенӘҚлес ИӘсӘ, сендер онҰмен соүҰспақдар!". БӘраң олар айтңандҰ тҰқдамадҰ, бастарҰ білеге ңалдҰ. çҒуди үалҰмдарҰнан ибн Буниамин мен МухайрҰң, Каб-ҚлӘ АҒбарҚр болдӘқ (с.а.у.) сипаттарҰн кӘтаптарҰнда к+ргеннен кейӘн иманүа келдӘ. Иманүа келмеген басңаларүа да ділелдеп берген. Сондай-аң, христиан дӘнбасҰларҰнан жоүарҰда айтҰлҰп +ткен танҰмал Бухейра РаҒиб деген кӘсӘ, РасулуллаҒ АлейҒисспен,

#Уіссілім он екӘ жасҰнда Шам тарапҰна аүасҰмен бӘрге сапар шеккенде ілгӘ Бухейра РаҒиб, ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) ң&рметӘне Ү&райҰштҰңтардҰ ҚйӘне шаңҰрадҰ. ПайүамбарҰмҰз зарман.) керуендӘ кҚзетӘп ңалҰп ңоÇдҰ. Үараса, керуенге к+леқке тҚсӘрӘп келген шаүҰн б&лт керуен тоңтаүан жерде ңалҰп ңойҰптҰ. "Демек Әздеген алімүа сол жерде ңалүан екен!" деп адам жӘбередӘ. ОнҰ (с.а.у.) да шаңҰртадҰ. СосҰн Юбу Талибке: "Сен Меккеге керӘ ңайт! çҒудилер +те ңҰзүаншаң хдер, іБ&л КӘсӘнӘқ (с.а.у.) сипаттарҰ Тіуратта жазулҰ. Егер олар к+рсе ңиÇнат жасайдҰ" дейдӘ.

Эім Настур-ул Хабеше мен Хабеш патшасҰ Неджаши ХазретӘ М&хаммедтӘқ (с.а.у.) сипаттарҰн, Çүни, танҰтушҰ белгӘлерӘн киелӘ кӘтаптарҰнда к+ргей алаен екеуӘ бӘрдей иман еткен. Эім ДаүатҰр аттҰ ійгӘлӘ бӘр христиан үалҰмҰ да ПайүамбарҰмҰздҰқ сипаттарҰн к+рӘп, иманүа келген. Ол римдӘктердӘқ ӘшӘнде жариÇекӘлдӘ, шійӘт болдҰ. Сондай-аң, христиан патшаларҰнан Харис ибн Юбу ШҚмер-ул Гасани, ШамнҰқ ӘрӘ дӘнбасҰларҰ мен патшаларҰ, Çүни, Сахиб ИлиÇ мен Хиракл жіне ибн НатурлардҰ,аруд сҰндҰ ійгӘлӘ кӘсӘлер киелӘ кӘтаптарҰнда ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) сипаттарҰн к+рӘп, иман келтӘрген. Тек Хиракл дҚниелӘк патшалҰүҰнан айрҰлҰп ңаақдар шӘн иманҰн жариÇ ңҰлмаүан.

Эім осҰлар сиÇңтҰ Салман Фарисию(ілӘ иман келтӘрмеген кезӘ)>о баста христиан едӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнҰқ сипаттарҰн к+ргетаүҰ кейӘн ӘзденӘп м&сҰлман болдҰ. Темин дейтӘн танҰмал үалҰм жіне ійгӘлӘ Хабеш патшасҰ Неджаши, Хабеш

— 183 —

христиандарҰ, Нежран дӘнбасҰларҰ, бірӘ бӘр ауҰздан: "БӘз, НібидӘқ (с.а.у.) сипаттарҰн кӘтаптарҰмҰздан к+рдӘк, сол ҚшӘн имдайтҰнелдӘк" - деген.

шӘншӘ ділел: лгӘ ретӘнде Тіурат, ӨнжӘл, ЗібурдҰқ ПайүамбарҰмҰз РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа ңатҰстҰ аÇттарҰнан бӘрнешеуӘн к+рсетемӘз.

БӘрӘншӘсӘ: Забурда мҰнадай бӘр аÇт бар:

اَللّٰهُمَّ ابْعَثْ لَنَا مُق۪يمَ اүҰ, анَةِ بَعْدَ الْفَتْرَةِ

"МҚңим-Қс СҚнне" М&хаммедтӘқ (с.а.у.) бӘр есӘмӘ. ӨнжӘлдӘқ аÇтҰ:

قَالَ الْمَس۪يحُ اِنّ۪ى ذَاهِبٌ اِلٰى اَب۪ى وَ اَب۪يكُمْ لِيَبْعَثَ لَكُمُ الْفَارَقْل۪يطَا

Çүни: Мен сӘздерге ФараңлиттдҰқ иеуӘ ҚшӘн кетӘп барамҰн, Çүни, Ахмед келсӘню(Ахмед, М&хаммед ПайүамбардҰқ киелӘ кӘтаптаүҰ бӘр атҰ ).

ӨнжӘлдӘқ екӘншӘ бӘр аÇтҰ:
اِنّ۪ى дӘ" деبُ مِنْ رَبّ۪ى فَارَقْل۪يطًا يَكُونُ مَعَكُمْ اِلَى الْاَبَدِ
Çүни: "Мен, РаббҰмнан сендермен міқгӘ бӘрге болатҰн, шҰндҰңтҰ +тӘрӘктен айҰрушҰ бӘр пайүамбар с&радҰм". Фараңлит: اَلْفَارِقُ بَيْنَ الْحَقِّ وَ الْبَاطِلِ Çүни, д&рҰс пен аүаш. Ұ ажҰрата алатҰн маүҰнасҰндаүҰ ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) сол кӘтаптардаүҰ есӘмӘ.
ТіураттҰқ аÇтҰ:
اِنَّ اللّٰهَ قَالَ لِاِبْرَاه۪يمَ اِنَّ هَاجَرَ تَلِدُ وَيَكُونُ مِنْ وَلَدِهَا مَنْ يَدُهُ فَوْقَ الْجَم۪يعаламнҰدُ الْجَم۪يعِ مَبْسُوطَةٌ اِلَيْهِ بِالْخُشُوعِ

Çүни: "ХазретӘ ИсмаилдҰқ анасҰ Хажар, к+п баланҰқ иесӘ боладҰ жіне онҰқ балаларҰнан бӘреуӘ шҰүадҰ. Ол бал к+рӘнс.а.у.) ңолҰ, барлҰүҰнан Қстем келедӘ. БірӘ де оүан ңол ңусҰрҰп, ң&шаң жаÇдҰ".

ТіураттҰқ екӘншӘ бӘр аÇтҰ:
وَقَالَ يَا مُوسٰى اِنّ۪ى مُق۪يمٌ لَهُمْ نَبِيًّا مِنْ بَن۪ى اِخْوَتِهِمْ مِثْلَكَ وَاُجْر۪+рӘп тل۪ى ف۪ى فَمِهِ وَالرَّجُلُ الَّذ۪ى لَايَقْبَلُ قَوْلَ النَّبِىِّ الَّذ۪ى يَتَكَلَّمُ بِاِسْم۪ى فَاَنَا اَنْتَقِمُ مِنْهُ

Çүни: "Исрайл ңауҰмҰнҰқ бауҰрҰ болҰп табҰлатҰн Исмаил

— 184 —

ңауҰмҰнан саүан &ңсаүан бӘреудӘ жӘберемӘн. Мен с+зӘмдӘ онҰқ аузамда оламҰн.Ол менӘқ уахиҰммен с+йлейдӘ. ОнҰ ңабҰл етпегендерге азап беремӘн".

ТіураттҰқ ҚшӘншӘ аÇтҰ:
قَالَ مُوسٰى رَبِّ اِنّ۪ى اَجِدُ فِى التَّوْرٰيةِ اُمَّةً هُمْ خَيْرُ اُمَّةٍ اُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ يَاْمُرُونَ بِالْمَعْرُазүҰндيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُؤْمِنُونَ بِاللّٰهِ فَاجْعَلْهُمْ اُمَّت۪ى قَالَ تِلْكَ اُمَّةُ مُحَمَّدٍ
ЕСКЕРТУ:>М&хаммед есӘмӘ, ол кӘтаптарда مُشَفَّحْ жіне اَلْمُنْحَمَنَّا жіне حِمْيَاطَا деген АссириÇлҰң есӘмдер тҚан, он"М&хаммед" маүҰнасҰндаүҰ Ибранию(Иврит)>есӘмдерӘмен аталүан. М&хаммед есӘмӘмен анҰң жазҰлүандарҰн ңҰзүаншаң ÇҒудилер +згертӘп жӘберген.
ЗабурдҰқ аÇтҰ:
يَا دَاوُدُледӘ. ۪ى بَعْدَكَ نَبِىٌّ يُسَمّٰى اَحْمَدَ وَمُحَمَّدًا صَادِقًا سَيِّدًا اُمَّتُهُ مَرْحُومَةٌ

АтаңтҰ жетӘ АбдуллаҒтҰқ бӘрӘ, Ү&раннан б&рҰқүҰ кӘтаптарүа к+п зерттеу жасаүан АбдуллаҒ ибн Юмр ибн Ас жіне ійгӘлӘ ÇҒуди үалнаңтарнҰқ ӘшӘнен еқ бӘрӘншӘ м&сҰлман болүан АбдуллаҒ ибн Селам мен Каб-улһ-АҒбар аттҰ Исраил ңауҰмҰнҰқ ү&ламаларҰ сол заманда ілӘ де болса к+п +згерӘске &шҰрамаүан Тіураттан т+мендегӘ аÇттҰ жариÇ ңҰлҰп баршаүа к+рсетӘптӘ екенӘÇттҰқ бӘр б+лӘмӘнде бҰлай делӘнген:>АллаҒ Таүала ХазретӘ М&самен (ү.с.) с+йлескеннен кейӘн келешек пайүамбарүа арнап бҰлай дедӘ.

يَٓا اَيُّهَا النَّبِىُّ اِنَّا اَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذ۪يرًا وَحِرْزًا لِیазӘретّيّ۪ينَ اَنْتَ عَبْد۪ى سَمَّيْتُكَ الْمُتَوَكِّلَ لَيْسَ بِفَظٍّ وَلَا غَل۪يظٍ وَلَا صَخَّابٍ فِى الْاَسْوَاقِ وَلَا يَدْفَعُ بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ بَلْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ وَلَنْ يَقْبِضَهُ اللّٰهُ حَتАллаҒтق۪يمَ بِهِ الْمِلَّةَ الْعَوْجَاءَ بِاَنْ يَقُولُوا لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ
— 185 —
ТіураттҰқ таүҰ бӘр аÇтҰнда:
مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ مَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَهِجْرَتُهُ بِطَيْبَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ وَاُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ
МӘнеحَمْدِÇтта "М&хаммед" с+зӘ, М&хаммед маүҰнасҰнда АссириÇлҰң бӘр есӘммен берӘлген.
ТіураттҰқ таүҰ бӘр аÇтҰ:
اَنْتَ عَبْد۪ى وَرَسُول۪ى سَمَّيْتُكк+зӘн ُتَوَكِّلَ

Б&л аÇтта, Исхаң ңауҰмҰнҰқ бауҰрларҰ болҰп табҰлатҰн Исмаил ңауҰмҰнан жіне ХазретӘ М&садан соқ келген пайүамбарүа арнап айтҰлуда.

ТіураттҰқ таүҰ бӘр аÇтҰ:
عَبْدِىَ الْمُخْتَارُ لَيْسَ بِفَظٍّ وَلَا غَенӘмӘ МӘне "М&хтар" с+зӘнӘқ маүҰнасҰ "М&стафа" ол ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у) есӘмӘ. ӨнжӘлде Исадан (ү.с.) кейӘн келетӘн жіне ӨнжӘлдӘқ бӘрнеше аÇтҰнда "ЮлемнӘқ басшҰсҰ" атҰмен сҚйӘншӘленген НібидӘ сипаттауүа ңатҰстҰ:
مَعَهُ قَض۪يبٌ مаңсҰз,د۪يدٍ يُقَاتِلُ بِهِ وَاُمَّتُهُ كَذٰلِكَ

МӘне осҰ аÇт "ҮҰлҰштҰқ иесӘ жіне жиҒад жасаушҰ бӘр Пайүамбар келедӘ деп т&р. Үадиб-Ә Хадид ңҰлҰш деген. СонҰмен ңатар ҚмметӘ де ЯзӘ сиÇңтҰ ңҰлҰштҰқ иесӘ. çүниҮазӘр жасайтҰндҰүҰн Фітх сҚресӘнӘқ соқҰнда".

وَ مَثَلُهُمْ فِى الْاِنْجِيلِ كَزَرْعٍ اَخْرَجَ شَطْاَهُ فَاٰزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوٰى عَلٰى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغ۪يظَ بِهِمُ الْكُفَّارَӘк к+р ӨнжӘлдӘқ осҰ аÇтҰ сиÇңтҰ, басңа аÇттарҰна да ишара етӘп, М&хаммед АлейҒиссалату УіссілімнҰқ ңҰлҰшпен жиҒад жасайтҰндҰүҰн ӨнжӘлмен бӘрге паш етуде.

ТіураттҰқ бесӘншӘ б+лӘмӘнӘқ ОтҰз ҚшӘншӘ бабҰнда тҰлсҰй бӘр аÇт бар: "Хаң Таүала, Сина тауҰнда бӘзге назарҰ тҚсӘп Сайрдею(Шам тауҰнан)>жарҰңпен шҰүҰп Фаран тауларҰнда к+рӘндӘ".

— 186 —

МӘне осҰ аÇт, "Сина тауҰнда Икбал-и Хаң" -- Çүни Хаң жолҰна баүдар бердӘ деген с+зӘмен М&санҰқ (ү.с.) пайдӘ. К+лҰүҰн, ал Саирде шҰңтҰ деу арңҰлҰ Шам тауларҰндаүҰ ИсанҰқ (ү.с.) пайүамбарлҰүҰн хабарлауда. Сондай-аң, Хижаз тауларҰнан ң&ралатҰн Фаран тауларҰнда Хаң к+рӘндӘ с+зҰп жатрдаңтҰ М&хаммедтӘқ (с.а.у.) пайүамбарлҰүҰн хабарлауда. Фітх сҚресӘнӘқ соқҰндаүҰ

ذٰلِكَ مَثَلُهُمْ فِى التَّوْرٰيةِ

ҚкӘмӘн растай отҰрҰп Тіуратта Фаран тауларҰнан шҰңңан ПайүамбардҰқ сахабаларҰю(достарҰ)>жайҰндСонҰмедай аÇт бар: ӨзгӘ жандардҰқ жалауларҰ +здерӘмен бӘрге. ЮрӘ ОнҰқ оқ жаүҰнда. "ӨзгӘлер" атҰмен сипаттап отҰр. çүни, ОнҰқ сахабаларҰ ӘзгӘ, таңуа іулиелер.

ЮшиÇ пайүамбардҰқ кӘтабҰнда ңҰрҰң екӘншӘ бабта мҰнадай аÇт бар: "Хаң СҚбханаҒаүан, заманда, +зӘнӘқ еқ тақдаулҰ к+рнектӘ ң&лҰн жӘбередӘ жіне оүан сенӘмдӘ рух ХазретӘ ЖібӘрейӘлдӘ жолдап, оүан ИліҒи дӘндӘ ҚйретедӘ. Содан кейӘн ол сенӘмдӘ рухтҰқ ҚйретуӘ бойҰнша адамдарүа ҚйретедӘабиүатадамдардҰқ арасҰнда наүҰз шҰндҰңпен ҚкӘм жҚргӘзедӘ. Ол бӘр н&р, халҰңтҰ ңарақүҰлҰңтан алҰп шҰүадҰ. РаббҰнҰқ маүан алдҰн-ала бӘлдӘрген нірсесӘн мен де сендерге жеткӘздӘм". МӘне, ос жиҒад+те анҰң тҚрде аңҰр заман ПайүамбарҰ М&хаммед М&стафа ҺалейҒиссалату УіссілімнҰқ сипаттарҰн баÇндауда.

Мишайл Çүни Михайл пайүамбардҰқ кӘтабҰнҰқ т+ртӘншӘ бабҰнда мҰнадай бӘр аÇт кен алАңҰр заманда АллаҒтҰқ мейӘрӘмӘне б+ленген бӘр Қммет келӘп, сол жерде Хаңңа үибадат ету ҚшӘн берекелӘ таудҰ паналайдҰ. Ол жерге ір елден келген к+птеген халҰң жиналҰп, бӘр АллаҒңа ң&лшҰлҰң ңҰладҰ. Олар серӘк ңоспайдҰ:" МӘне осҰ аÇен адаанҰң тҚрде дҚниенӘқ еқ мҚбірак тауҰ болүан Арафат тауҰн жіне сол жерге ір елдӘқ ңажҰларҰ АллаҒтҰ &лҰңтап ңҰлүан ң&лшҰлҰңтарҰн мегзеп, АллаҒтҰқ мейӘрӘмӘне б+ленгенҰ!", -ен ійгӘлӘ М&хаммедтӘқ (с.а.у.) ҚмметӘн айтҰп отҰр.

ЗібурдҰқ жетпӘс екӘншӘ бабҰнда мҰнадай аÇт бар:" ТеқӘздердӘ иеленӘп, жҰлүалар мен сайттардҰ аралдар мен ой-ңҰраттардҰ жаппай ңол астҰна аладҰ. ЯзӘне Иемен мен Алжир патшалҰүҰ сҰйлҰңтар ікеледӘ. Ал падишахтар Оүан бас иӘп, тӘзе бҚгедӘ. Юр уаңҰт сӘне слүҰс айтҰп, кҚн сайҰн +зӘне молҰнан д&үалар айтҰладҰ. Н&рҰ Мідинадан жарңҰрап, ал зӘкӘрӘ міқгӘ баңи жалүасадҰ. ОнҰқ есӘмӘ

— 187 —
КҚннӘқ жаралуҰнан б&рҰн болүан. ОнҰқ атҰ к+ктبَدَاهт&рүанша жақүҰрҰп атала бермек". МӘне осҰ аÇт, +те ашҰң тҚрде ілемнӘқ маңтанҰшҰн РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімдӘ сипаттап т&р. АпҰрҰм-ай, ХазретӘ ДіуӘт АлейҒиссілімнңан АлӘн М&хаммед АлейҒиссіліту Уіссілімнан басңа ңандай Ніби шҰүҰстан батҰсңа дейӘн дӘнӘн жайҰп, патшалҰңтарүа салҰң т+леткӘзӘп едӘ. ПатшалардҰ бас идӘрӘп, імӘрӘне баүҰндҰрүан кҚн сайҰн адамзаттҰқ бестен бӘрӘнӘқ алүҰсҰ мен д&үаларҰзедӘ. енген жіне н&рҰ Мідинадан жарңҰраүан кӘм бар? КӘмдӘ к+рсетуге боладҰ?

Эім тҚрӘкше şҒанна ӨнжӘлӘнӘқ он т+ртӘншӘ баб, отҰзҰншҰ аÇтҰнда бҰлай делӘнген: "ЕндӘ сӘздермен к+п с+йлеспеймӘн. ЯйткенӘ б&л ілемнӘқ басшҰсҰҰ баңиӘ. С+зсӘз ОнҰқ ңасиетӘ менде жоң!", мӘне "ЮлемнӘқ басшҰсҰ" дегенӘ "ФахрҰ Юлем" Çүни - "ЮлемнӘқ маңтанҰшҰ" деген с+з. ФахрҰ Юлем атаүҰ болса, М&хаммед Араби АлейҒиссіліту УіссілімнҰқ еқ досҰм лаңабҰ. ТаүҰ сол, şҒанна ӨнжӘлӘнде, он алтҰншҰ баб, жетӘншӘ аÇтҰ: "Дегенмен Мен сендерге аңиңаттҰ айтҰп отҰрмҰн. МенӘқ кеткенӘм, сендерге пайдалҰ. ЯйткенӘ мен кетпейӘнше, сендерге ж&батушҰ келмейдӘ". МӘп, ілеарақҰз! ЮлемнӘқ басшҰсҰ жіне адамдарүа наүҰз ж&банҰш, медеу болүан М&хаммед Араби АлейҒиссіліту Уіссілімнан басңа кӘм?

Иі "ЮлемнӘқ маңтанҰшҰ" сол кӘсӘ жіне піни адамдардҰ міқгӘлӘк жоүалудас&лулҰарҰп ж&батңан да Сол. Сондай-аң, şҒанна ӨнжӘлӘнӘқ он алтҰншҰ баб, сегӘзӘншӘ аÇтҰ: "Ол данҰшпан келгенде жамандҰңпен жаңсҰлҰң, кҚні, тҰйҰм мен імӘр-б&йрҰң жайҰналап ттҰ да орҰндҰ ділелдермен ілемге тҚсӘндӘрӘп бередӘ". МӘне, дҚниенӘқ б&заңҰлҰүҰн жаңсҰлҰңңа тҚзеткен, АллаҒңа серӘк ңосудан, Қлкен кҚнілардан ң&тңарүан, саÇси ахуалдҰ +згертӘп, дҚниенӘқ +қӘн тҚбегейлӘ +згерткен М&хаммед АрдӘ айсіліту Уіссілімнан басңа кӘм бар?

Эім şҒанна ӨнжӘлӘнде он алтҰншҰ баб, он бӘрӘншӘ аÇт:>"НегӘзӘнде б&л ілемнӘқ басшҰсҰнҰқ келетӘн уаңҰтҰ жеттӘ". МӘне, "ЮлемнӘқ басшҰсҰ", { СӘлтеме: Иі, ол КӘсӘ (с.а.у)здерӘнасшҰ, керемет С&лтан. ОнҰқ (с.а.у) ңазӘргӘ тақда жіне ірбӘр үасҰрда еқ азҰ Қш жҚз елу миллион Әзбасар ҚмметӘ бар. Олар шҰн берӘлӘп, мойҰнс&на імӘрлерӘне баүҰнадҰ. КҚн لْاُمِОүан (с.а.у) салауат айтҰп, берген серттерӘн жақалап отҰрадҰ.} ілбетте, адамзаттҰқ мҰрзасҰ Ахмед-Ә М&хаммед ҺалейҒиссіліту Уіссілім.

Эім şҒанна ӨнжӘлӘнде, он екӘншӘ баб, он ҚшӘншӘ аÇтта: "Дегенмен ол хаңтҰқ рухҰ келген удӘрӘлс, сендердӘ жаппай тура

— 188 —

жолүа бастайдҰ. ЯйткенӘ ол +здӘгӘнен с+йлемейдӘ. Тек естӘгендерӘн айта отҰрҰп, сендерге болашаңтан хабар бередӘ".уларҰ б&л аÇттҰқ маүҰнасҰ ап-анҰң. АпҰрҰм-ай, бҚкӘл адамзаттҰ жаппай аңиңатңа шаңҰрүан, ір бӘр хабарҰн уахиүа сҚйендӘретӘн жіне ЖібӘрейлден естӘгендерӘн айтңан сондай-аң, ңиÇмет пен аңҰрет туралҰ жан-жаңтдар, б&мат берген, араб М&хаммед АлейҒиссіліту Уіссілімнан басңа кӘм бар? КӘм болуҰ мҚмкӘн?

Басңа ПайүамбарлардҰқ кӘтаптарҰнда, РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнкӘ уаүаммед, Ахмед, М&хтар маүҰнасҰнда, АссириÇша жіне Ивритше есӘмдерӘ бар. МҰсалҰ ХазретӘ ШуайбтҰқ (ү.с.) параүҰндаүҰ مُشَفَّحْ есӘмӘ М&хаммед маүҰнасҰндаүҰ,ю(Мушаффах).
ТіуРасулуМ&хаммед маүҰнасҰндаүҰ مُنْحَمَنَّا жіне Ніби-ул Эарам маүҰнасҰнда: حِمْيَاطَا Забурда Юл-М&хтар есӘмӘмен аталадҰ. ТаүҰ да Тіуратта اَلْخَاتَمُ الْخَاتَمْ жіне Тіурат пен Забурда: مُق۪يمُ السُّنَّةِ ИбраҒимнҰқ (ү.с.) параүҰнда тайҰң.іуратта مازماز жіне Тіуратта: اَحْيَدْ делӘнген.
РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім:
اِسْم۪ى فِى الْقُرْاٰنِ مُحَمَّدٌ وَ فِى الْاِنْج۪يلِ اَحҒданиеوَ فِى التَّوْرٰيةِ اَحْيَدُ

деп б&йҰрүан.

ӨнжӘлде НібидӘқ есӘмдерӘнӘқ

صَاحِبُ الْقَض۪يبِ وَ الْهِرَاوَةِ
çүни: "ҮҰлҰш пен асанҰқ ИесӘ". Иі, ңҰлҰшңа ие пайүамбарлардҰқ ӘшӘндегӘ еқ Қлил! Иаіне ҚмметӘмен бӘрге жиҒад жҚктелген РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім. ӨнжӘлде: "ТіждӘқ иесӘ" деген лаңаб, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілімүа тін. Тіж, "Ұмаме" ÇүниресӘқд дегендӘ бӘлдӘредӘ. Б&рҰнүҰ заманда басңа халҰңтарүа ңараүанда &лттҰң киӘм ретӘнде жаппай сілде байлап оранҰп жҚретӘн араб ңауҰмҰ. ӨнжӘлдегӘ صَاحِبُ التَّاجْ еш кҚмінсӘз РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім үоҰқю(МіСондай-аң, ӨнжӘлдегӘ اَلْبَارَقْل۪يطْ немесе اَلْفَارَقْل۪يطْ с+здерӘне ӨнжӘл тіпсӘрлерӘнде "Хаң пен жалүандҰ бӘр-бӘрӘнен айҰратҰн шҰндҰң ң&мар, адал жан" маүҰаниÇдаерӘлген. Б&л кейӘн келетӘн адамдардҰ Хаң жолүа бастайтҰн кӘсӘнӘқ есӘмӘ.
— 189 —

ӨнжӘлдӘқ бӘр аÇтҰнда, Иса АлейҒиссалам айтҰптҰ: "Мен кетемӘн, сонда ЮлемнӘқ басшҰсҰ келедӘ". АпҰстар й, ХазретӘ Иса АлейҒиссаламнан кейӘн ілемнӘқ басшҰсҰ болатҰндай, хаң пен жалүандҰ ажҰратҰп берӘп ХазретӘ ИсанҰқ (ү.с.) орнҰна адамдардҰ тура жолүа бастайтҰн РасулуллаҒ ҺалейҒиссалату Уіссілімнан басңа кӘм келӘп едӘ?алдан ХазретӘ Иса АлейҒиссілім ҚмметӘне "БӘреу келедӘ, маүан ңажет ңалмайдҰ. Мен, онҰқ кӘрӘспесӘ, сҚйӘншӘлеушӘсӘмӘн" деп ірдайҰм сҚйӘншӘлеп, хабар берӘп отҰрүан.

МҰна ңасиеттӘ аÇттҰ алайҰң:
وَاِذْ قَالَ ع۪يسَى ابْنُ مَرْен д&үَا بَن۪ٓى اِسْرَٓائ۪يلَ اِنّ۪ى رَسُولُ اللّٰهِ اِلَيْكُمْ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَىَّ مِنَ التَّوْرٰيةِ وَمُبَشِّرًا بِرَسُولٍ يَاْت۪ى مِنْ بَعْدِى اسْمُهушӘ едمَدُ
{СӘлтеме: اُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ ЮйгӘлӘ саÇхатшҰ іулие Челеби, ХазретӘ Шемун-у СафанҰқ мазарҰнда киӘктӘқ терӘсӘне жазҰлүан киелӘ ӨнжӘлде, т+мендегӘ аÇттҰ оңҰүан. Ол Расул-Ұ Юкрем ҺалейҒиссалату Уіссілім жайҰнда тҚсжаңҰн ен. БҰлайша: ايتون БӘр бала ازربيون Çүни, ИбраҒимнӘқ нісӘлӘнен боладҰ, پروفتون болашаң Пайүамбар, لوغسلين +тӘрӘк айтпайдҰ. بنت ОнҰ қ افزولات туҰлүан жерӘ Мекке боладҰ كه كالوشير таңуа, салих боладҰ, تونوірежеснҰқ ӘзгӘ атҰ مواميت *Ахмед М&хаммед боладҰ. اسفدوس Оүан ергендер تاكرديس б&л жаҒаннҰқ мҰрзасҰ боладҰ. بيست بيث ТӘптӘ +зӘ де жаҒаннҰқ мҰрзасҰ болдҰ.

* Б&тӘн, Аамит" с+зӘ "Мімідтен" ал "Мімід" "М&хаммедтен" шҰңңан.}

Иі, ХазретӘ Иса АлейҒиссілім ӨнжӘлде бӘрнеше мірте ңайталап ҚмметӘн сҚйӘншӘлеуде. АдамзаттҰқ +те мақҰздҰ басшҰсҰ келетӘндӘгӘн айтадҰ ірӘ Әкке кӘнӘқ кейбӘр есӘмдерӘн атайдҰ. Ол есӘмдер, ілбетте АсириÇ жіне к+не Иврит тӘлӘнде. ЗерттеушӘлер ол есӘмдердӘқ "Ахмед, М&хаммед, Фариң-ун Бейніл ХаңңҰ-уіл БатҰл" -ю(+тӘрӘк пен шҰннҰқ арасҰн айҰрушҰ)>маүҰнасҰна келетӘнӘн айтадҰ. Демек, ИсаКаб шӘиссілім к+п мірте Ахмед АлейҒиссалату Уіссілімнан сҚйӘншӘлеп хабар берген.

— 190 —

С&раң: " НелӘктен ХазӘретӘ Иса АлейҒиссілім басңа Пайүамбарларүа ңараүанда к+бӘрек сҚйӘншӘлейдӘ, ал басңа пайүаӘксӘз рдҰқ сҚйӘншӘлеуӘ аз. Олар тек хабар берген".

ЖауабҰ: ЯйткенӘ Ахмед АлейҒиссалату Уіссілім, Иса АлейҒиссілімдҰ ÇҒудилердӘқ опасҰз тҚрде +тӘрӘкке шҰүаруҰнан, аÇ, ақүаала жабуҰнан жіне дӘнӘн ібден б&зҰлҰп кетуӘнен саңтап ңалдҰ. СонҰмен ңатар Иса АлейҒиссаламдҰ танҰмайтҰн Исрайл ңауҰмҰнҰқ &стануүа +те ауҰр шариүатҰнҰқ орнҰна ҚкӘмдерӘ оқай ірӘ ауңҰмдҰ, ңолдануүа жеалақдаа пайүамбардҰқ шариүатҰн толҰңтҰратҰн &лҰ шариүат ікелдӘ. МӘне сондҰңтан Иса АлійҒиссалам ңайта-ңайта "ЮлемнӘқ басшҰсҰ келе жатҰр!" деп сҚйӘншӘлеген.

Тіурат, ӨнжӘл, Забурда алап бейбӘр пайүамбарүа ңатҰстҰ тҚскен параңтарда зор мін берӘлӘп, еқ соқҰнан келетӘн пайүамбардан к+птеген іқгӘмелер мен аÇттар бар. БӘрнеше ҚлгӘсӘн к+рсеттӘк. Сондай-аң, ілгӘ кӘтаптарда к+пт М&хамсӘмдерӘмен аталадҰ.

АпҰрҰм-ай, ЮнбиÇлардҰқ кӘтаптарҰнда м&ншама мін берӘп, к+п ңайталанүан аÇттардҰқ айтҰп кеткен, аңҰрзаман ПайүамбарҰ ХазретӘ М&хаммед АлейҒиссалату Уіссілімнан басңа кӘм болуҰ мҚмкӘн?

ЕКӨНШӨ БЯЛӨМ:>Ир شَيْءжіне ПайүамбарлҰңтҰқ ділелдерӘ баÇндаладҰ. М&нҰ баÇндаудаүҰ маңсат мҰнау: АхмедтӘқ пайүамбар болатҰнҰн к+рӘпкелдер мен сол заманнҰқ +зӘндӘк іулиелерӘ жіне Ү&дайдҰ ӘлердӘн жандар алдҰн ала хабар берген. ТӘптӘ, жазбаша тҚрде +леқ ңҰлҰп кейӘнгӘ үасҰрларүа бӘлдӘрӘп кеткен. Ондай хабарлар +те к+п. БӘз ңазӘр тарихшҰлар мен НібидӘқ (с.а.у.) +мӘр баÇнҰн жазушҰлардҰқ баÇндаүаӘ негӘ д&рҰстҰүҰ расталүан ійгӘлӘ бӘрнешеуӘн баÇндаймҰз.

МҰсалҰ, ИемендӘк Тубба дейтӘн патша РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнҰқ сипаттарҰн к+не кӘтапи

#34 к+рӘп, иман келтӘрген. МҰнадай бӘр шумаң +леқ жазүан:

شَهِدْتُ عَلٰى اَحْمَدَ اَنَّهُ رَسُولٌ مِنَ اللّٰهِ بَارِى النَّسَمِ
فَلَوْ مُدَّ عُمْر۪ى اِلٰى عُمْرِهِ لَكُنْتُ бӘр-аًا لَهُ وَابْنَ عَمٍّ

çүни: "Мен АхмедтӘқ (с.а.у.) пайүамбарлҰүҰн растаймҰн. Мен ОнҰқ заманҰна жетсем, Оүан уізӘр жіне к+кесӘнӘқ баласҰндай болар едӘм"ю(çүни, ХазӘретӘ Али сикӘр меүан жанңиÇр ңҰзметшӘ болар едӘм).

— 191 —

ЕкӘншӘ мҰсал: ЮйгӘлӘ Үусс ибн Саиде, араб ңауҰмҰнҰқ еқ танҰмал, мақҰздҰ жазушҰсҰ жіне АллаҒ бӘр деп сенген аңиңатшҰл бӘр кӘсӘ. Б&л кӘсӘ де ПайүамбарлҰң келмей т&рҰп АхмедтӘқ ПайүтӘлӘмӘҰүҰн мҰна +леқӘмен жариÇладҰ.

اَرْسَلَ ف۪ينَا اَحْمَدَ خَيْرَ نَبِىٍّ قَدْ بُعِثَ ٭ صَلّٰى عَلَيْهِ اللّٰهُ مَا عَجَّ لَهُ رَكْبٌ وَ حُثَّ

шӘншӘсӘ: РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнҰқ аталарҰнан Каб ибн ЛҚеий, АхмедтӘқ (с.а.у.) Пайүамби хикмн илҒам тҚрӘнде бҰлайша жариÇ ңҰлдҰ:

عَلٰى غَفْلَةٍ يَاْتِى النَّبِىُّ مُحَمَّدٌ فَيُخْبِرُ اَخْبَارًا صَدُوقًا خَب۪يرُهَا

çүни: "Юп-сітте М&хаммед-Қн Ніби келедӘ, тура хабарлар ікеледӘ".

Т+ртӘншӘ жеткемен патшасҰ Сейф ибн Зиезен к+не кӘтаптардан РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнҰқ сипаттарҰн к+рӘп, иман келтӘрген ірӘ к+руге ҰнтҰң болүан. РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнҰқ атасҰннан кмутталиб, Иеменге Ү&райҰш тайпасҰмен бӘрге бара жатңанда Сейф ибн Зиезен олардҰ шаңҰрҰп бҰлай деген:

اِذَا وُلِدَ بِتِهَامَةَ وَلَدٌ بَيْنَ كَتْفَيْهِ شَامَةٌ كَانَتْ لَهُ الْاِمَامَةُ وَاِنَّكَ يَا عَереке لْمُطَّلِبِ لَجَدُّهُ

çүни: "Хижазда бӘр бала дҚниеге келедӘ. ОнҰқ екӘ иҰүҰнҰқ ортасҰнда м+рге &ңсас бӘр белгӘсӘ боладҰ. Сол бала бҚкӘл адамзатңа Имам боладҰ!" АртҰаүҰ п&бдулмҚтталибтӘ жеке шаңҰрҰп алҰп: "Сол баланҰқ атасҰ сен боласҰқ" деп кірамат тҚрде ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у) келетӘнӘнен хабар берген.

БесӘншӘсӘ: Уараңа ибн Неуфелю(ХÇңтҰ ңанамҰздҰқ к+кесӘнӘқ баласҰ).>УахидӘқ алүашңҰ кезеқӘнде РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім ңобалжҰүан к+рӘнедӘ. Хадиша анамҰз ол оңиүанҰ ілгӘ жасалул Уараңа ибн Неуфелге айтңан. Уараңа: "ОнҰ маүан жӘбер" - дептӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім Уараңаүа барҰп уахи басталүан сіттегӘ жаүдайҰн айтңанда, Уараңа:

بَشِّرْ يَا مُحَمَّدُ اِنّ۪ى اَشْседӘ. َنَّكَ اَنْتَ النَّبِىُّ الْمُنْتَظَرُ وَبَشَّرَ بِكَ ع۪يسٰى
— 192 —

çүни: "ҮобалжҰма! б&л уахи. СҚйӘншӘ! КҚткен Ніби (с.а.у.) сенсӘқ! Иса (ү.с.), СенӘ (с.а.у.) айтҰп сҚйӘншӘ хабар берген-дӘ..."

АлтҰншҰсҰ: АскеланулнҰқ бӘи есӘмдӘ дӘндар кӘсӘ, ПайүамбарлҰңтан б&рҰн ң&райҰштардҰ к+ргенде: "АраларҰқда Пайүамбар екендӘгӘн жариÇлаүан кӘсӘ бар ма?" деушӘ едӘ. "Жоң" дейтӘн олар. КейӘн ПайүамбарлҰң келген кезӘнде таүҰ с&радҰ. "Иі, бӘр КӘсӘ (с.а.уерге ңамбар екенӘн айтҰп жҚр" - дегенде: "МӘнеки, бҚкӘл ілем ОнҰ (с.а.у.) кҚтӘп жҚрдӘ" деген.

ЖетӘншӘсӘ: ЮйгӘлӘ христиан үалҰмҰ Ибнул-Аүла ПайүамбарҰмҰзүа (с.а.у.) пайүамбарлҰң келместен б&рҰн жіне ПайүамбарҰмҰздҰ (с.а.у.сҰ мҰсей т&рҰп-аң, хабар берген. КейӘннен ХазретӘ Пайүамбар АлейҒиссалату УіссілімдӘ к+рген кезӘнде бҰлай деген:

وَالَّذ۪ى بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَقَدْ وَجَدْتُ صِفَتَكَ فِى الْاِنْج۪يلِ وَبَشَّرَ بِлам кеنُ الْبَتُولِ

çүни: "Мен сенӘқ сипатҰқдҰ ӨнжӘлде к+ргенмӘн, иман келтӘрдӘм. Ибн МіриÇмю(МіриÇм баласҰ Иса (ү.с.))>ӨнжӘлде сенӘқ келетӘнӘқдӘ сҚйб&л тҚген".

СегӘзӘншӘсӘ: ЖоүарҰда айтҰлүан Хабешю(êфиопиÇ)>патшасҰ Неджаши бҰлай деген:

لَيْتَ ل۪ى خِدْمَتَهُ بَدَلًا عَنْ هٰذِهِ السَّلْطَنَةِ

çүни: "ШӘркӘн-ай осҰ патшалҰңтҰқ орнҰна араб М&хаммед АлейҒиссалату УіссілімнҰқ ңҰзметшӘсӘ бол жоүара үой. Оүан ңҰзметшӘ болу, патшалҰңтан ілдеңайда артҰң".

ЕндӘ, АллаҒтҰқ бӘлдӘруӘмен үайҰптан хабар берген осҰ дӘндарлардан кейӘн келешек туралалмайтар мен жҰндар арңҰлҰ хабар берген к+рӘпкелдер де анҰң тҚрде РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнҰқ келетӘндӘгӘн, онҰқ пайүамбарлҰүҰн хабарлаүан. Олар +те к+п. БӘз олардҰқ ійгӘлӘ жіне айдай анҰң, жалпҰүа мілӘм ірӘ к+птеген кӘтаптар мен тарихбергенндалүан бӘрнешеуӘне тоңталамҰз. ОлардҰқ &заң ңисса, іқгӘмелерӘн тарих кӘтаптарҰна сӘлтеп тек ңҰсңаша үана айтҰп +темӘз.

БӘрӘншӘсӘ: ШҰңңҰ есӘмӘндегӘ ійгӘлӘ бӘйүа ңапкелдӘқ жалүҰз к+зӘ, бӘр ңолҰ, бӘр аÇүҰ бар екен. Ү&ддҰ жартҰ адам. Ол атаүҰ жалпҰүа

— 193 —

мілӘм тарихта ңалүан кӘсӘ. Сол к+рӘпкел ПайүамбарҰмҰз АхмедтӘқ АлейҒиссалату Уіссілім ПайүамбарлҰүҰнан хабар берӘп, ңайта-ңайта айтңан Хаким ЕкӘншӘсӘ: ШамнҰқ ійгӘлӘ к+рӘпкелӘ СатҰх. СҚйексӘз, ң&ддҰ аүзасҰз бӘр дене. жҚзӘ кеудесӘнӘқ ӘшӘнде, тақ ңаларлҰң бӘр жаратҰлҰс жіне &заң +мӘр сҚрген к+рӘпкел. ҺайҰптан айтңан тура хабарларҰ, сол заманнҰқ адамдарҰна белгӘлӘ болүанӘқ дҚнӘ парсҰ патшасҰ Кисра, к+рген үажайҰп тҚсӘн жіне Ахмед АлейҒиссалату Уіссілім туҰлүан тҚнӘ сарайдҰқ он т+рт м&нарасҰнҰқ ң&лауҰнҰқ сҰрҰн СаарҰна с&рау ҚшӘн Муйзан аттҰ үалҰм елшӘсӘн ж&мсаүан. СатҰх бҰлай деген екен: "Он т+рт кӘсӘнӘқ патшалҰүҰнан кейӘн патшалҰүҰқҰз ң&лайдҰ. СосҰн бӘреу бӘр дӘн ікеледӘим жиҰ, сол кӘсӘ сӘздӘқ дӘнӘқӘз бен мемлекетӘқӘздӘ жоң ңҰладҰ!" деген маүҰнада Кисраүа хабар жӘбередӘ. СатҰх ап-ашҰң тҚрде аңҰрзаман ПайүамбарҰнҰқ (с.а.у.) келетӘндӘгӘн хабарлаүан.

Сондай-аң, Сеуад ибн Үарибид-діуаүам Қнафир, Юфасие Нежран, Жизл ибн Жизл-Кинди, ибн Халасат-ед Діуси, ФатҰма Бинти Нуман Нежжарие - секӘлдӘ ійгӘлӘ к+рӘпкелдердӘқ сиÇр жіне тарих кӘтаптарҰнда егжей-тегжейлӘ баÇндаүандарҰна ңарасаң, аңҰрзаман пайүамбарҰнҰқңарсҰ ӘндӘгӘн, ол пайүамбардҰқ атҰ М&хаммед АлейҒиссалату Уіссілім екендӘгӘн бӘлдӘрген.

ХазретӘ ОсманнҰқ туҰсңанҰ Сад ибн Бинт Курейз к+рӘпкелдӘгӘнӘқ арңасҰнда РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнҰқ паӘ жҰлдрлҰүҰ туралҰ үайҰптан хабар алүан. Ол ИсламнҰқ алүашңҰ кезеқӘнде ХазретӘ Осман Зиннурейнге: "Сен бар да иман келтӘр" - деген. Осман барҰп иман келтӘрген. МӘне сол Сад ол оңиүанҰ мҰнадай +стҰрҰлрӘнде баÇндаүан:

هَدَى اللّٰهُ عُثْمَانًا بِقَوْل۪ى اِلَى الَّت۪ى بِهَا رُشْدُهُ وَ اللّٰهُ يَهْدِى اِلَى الْحَقِّ

Сондай-аң, к+рӘпкелдер секӘлдӘ, "Хати БҰлай аталатҰн т&лүасҰ к+рӘнбейтӘн, даусҰ естӘлетӘн жҰндар, Расул-Ұ Юкрем АлейҒиссалату УіссілімнҰқ келетӘндӘгӘн ңайта-ңайта хабарлаүан. МҰсалҰ, ЗейÇб Ибн Қл Хариске хатиф жҰн

يَا ذَيَابُ يَا ذَيَابُ اِسْمَعِ الْعَجَبَ الілсӘздبَ
بُعِثَ مُحَمَّدٌ بِالْكِتَابِ يَدْعُو بِمَكَّةَ فَلَا يُجَابُ

деп айңайлап онҰқ жіне басңаларҰнҰқ Исламүа кӘруӘне себеп болүан.

— 194 —

БӘр хатиф жҰн Самиа ибн Каррет-ил Гатафаниге

جَاءَ الҰна ке فَسَطَعَ وَ دُمِّرَ بَاطِلٌ فَانْقَمَعَ

деп айңайлап, кейбӘреулердӘ иманүа келтӘрген.

М&ндай хатифтердӘқ сҚйӘншӘлеп хабар берулерӘ +те к+п жіне кеқ тараүан. К+рӘпкелдер мен хатифтер ңалай хабар иманнҰ болса, п&ттар мен п&ттарүа шалҰнүан ң&рбандар да діл солай РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнҰқ пайүамбарлҰүҰн хабарлаүан. МҰсалҰ, баршаүа мілӘм оңиүа: Мазен деген тайпанҰқ п&тҰ айңайлап

هап берلنَّبِىُّ الْمُرْسَلُ جَٓاءَ بِالْحَقِّ الْمُنْزَلِ

деген. ХазретӘ АхмедтӘқ АлейҒиссалату Уіссілім пайүамбарлҰүҰн хабарлаүан.

Аббас ибн МирдастҰқ м&сҰлман болуҰна себемдӘ деан мҰна бӘр ійгӘлӘ оңиүа: ОнҰқ ДҰмар аттҰ бӘр п&тҰ болатҰн. Сол п&т бӘр кҚнӘ бҰлай деп с+йлептӘ:

اَوْدٰى ضِمَارُ وَكَانَ يُعْبَدُ مُدَّةً قَبْلَ الْبَيَانِ مِنَ النَّبِىِّ مُحَمَّدٍ

Çүни: М&хаммед келгенге дейӘн маүан үибадат етӘлушӘ едӘ. лимадаМ&хаммедтӘқ (с.а.у.) хабарҰ келдӘ, б&дан кейӘн м&ндай адасушҰлҰң болмайдҰ. ХазретӘ Омар ИсламиÇттан б&рҰн п&тңа шалҰнүан бӘр ң&рбаннан мҰнанҰ естӘген екен:

يَا اٰҰ бҰлаَّب۪يحِ اَمْرٌ نَج۪يحٌ رَجُلٌ فَص۪يحٌ يَقُولُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ
МӘне, осҰ мҰсалдаүҰ сиÇңтҰ к+птеген оңиүалардҰ ділелдерге сҚйене отҰрҰп к+не кӘтаптар баÇндауда. К+рӘпкелшҰл үаулиелер, хатиф жҰндар, тӘптӘ, п&ттар мен оүан шалҰнүан ң&рбандар ХазретӘ АхмедтӘқ (с.а.у.) пайүамбарлҰүҰн хабарлаүан. ЮрбӘр оңиүа, бӘрнеше адамдардҰқ иманүа келуӘне себеп болдҰ. يمُ الÇңтҰ кейбӘр тастар мен ңабӘрлердегӘ ң&лпҰтастардҰқ бетӘнде к+не жазумен مُحَمَّدٌ مُصْلِحٌ اَم۪ينٌ сиÇңтҰ жазбалар табҰлүан. Сол арңҰлҰ бӘр топ адҰқ жариманүа келген.
Иі, к+не жазумен жазҰлүан кейбӘр тастардан مُحَمَّدٌ مُصْلِحٌ اَم۪ينٌ деген жазбалар РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім туралҰ. ЯйткенӘ, одан б&рҰн не бо ңарайсол кезеқге жаңҰн +мӘр сҚрген тек ңана жетӘ М&хаммед есӘмӘ бар, басңа жоң. Ол жетӘ адамнҰқ еш бӘрӘ "Муслих-ун Юмин"ю(сенӘмдӘ тірбиешӘ)>атҰна істе лайҰң емес.
— 195 —

ШӨНШӨ БЯЛӨМ: ИрҒасат деп аталадҰ. сңа бӘллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім туҰлүан кезӘнде орҰн алүан ПайүамбарлҰңңа ділел ретӘнде керемет оңиүалар. Б&л оңиүалар, ОнҰқ (с.а.у.) дҚниеге келген кезӘне жаңҰн тарихта болүан. Сондай-аң, ПайлейҒислҰүҰ басталмай т&рүанда болүан. Б&лар да ОнҰқ (с.а.у.) м&үжизасҰ болҰп саналадҰ. М&ндай оңиүалар +те к+п. МҰсал ретӘнде ійгӘлӘ болүан жіне хадис имамдарҰ ңабҰл к+рген, ой жҚҰүҰ ділелденген бӘрнешеуӘн баÇндаймҰз.

БӘрӘншӘсӘ: НібидӘқ туҰлүан тҚнӘ, +з анасҰ жіне анасҰнҰқ ңасҰнда болүан Осман ибн-ул АстҰқ жіне Абдуррахман натпауфтҰқ анасҰ Қлкен бӘр н&р к+рӘптӘ. шеуӘ де: "Ол туҰлүан сітте бӘз сондай бӘр н&р к+рдӘк, ол н&р ШҰүҰс пен БатҰстҰ бӘзге жарҰң ңҰлдҰ"деген.

ЕкӘншӘсӘ: Сол тҚнӘ ҮаүбадаүҰ п&ттардҰқ к+бӘ ңирап, ң&лап ңалүан.

шӘншӘсӘ: ЮйгӘлӘ КисранҰқ ЮйуанҰю+тӘмдӘ атаңтҰ сарайҰ)>сол тҚнӘ шайңалҰп заңҰмдалүан жіне он т+рт м&нарасҰ ң&лап тҚскен.

Т+ртӘншӘсӘ: СауанҰқ ңасиеттӘ деп есептелген шаүҰн теқӘзӘнӘқ сол тҚ б&л ңге сӘқӘп ң&рүап ңалуҰ, ИстаҒр-Абадта мҰқ жҰл бойҰ с+нбей лаулап, жанҰп т&рүан жіне отңа табҰнушҰлардҰқ ң&дайҰ ретӘнде табҰнҰп жҚрген отҰ с+нӘп ңалуҰ, мӘне, осҰ Қш-т+рт оңиүа, жақа үана дҚниеге келген кӘсӘнӘқ отңа табеуӘ тоҰңтҰ жоÇтҰнҰн, ПарсҰ патшалҰүҰн ңирататҰнҰн, АллаҒтҰқ р&ңсатҰ болмаүан нірселерге табҰнудҰ тҰÇтҰнҰн мегзейдӘ.

БесӘншӘсӘ: Діл сол тҚнӘ емес, бӘраң сол кҚнге +те жаңҰн болүан мҰнадай оңи хикмеда ХазретӘ АхмедтӘқ (с.а.у.) пайүамбарлҰүҰнҰқ ділелӘ болҰп табҰладҰ. Міселен "Фил" сҚресӘнде наңтҰ ділелдермен баÇндалүан "ПӘл туралҰ оңиүанҰӘл жарҰң. ЮбреҒе деген ХабештӘқ патшасҰ ҮаүбанҰ ңирату ҚшӘн іскерӘнӘқ алдҰна Фил Махмуди, Çүни, алҰп пӘлдердӘ салҰп шабуҰл жасамаң боладҰ. Меккеге жаңҰндаүан уаңҰт пӘл аÇӘ Жіннспай ңоÇдҰ. ШарасҰздҰңтан керӘ ңайтуүа міжбҚр болүан. Юбабил ң&старҰ сол кезде олардҰқ т+бесӘнен тас жаудҰрҰп, тоз-тозҰн шҰүарүан. ОсҰ үажап оңиүа тарих кӘтаптарҰнда толҰүҰмен баÇндалүан. Б&лқ &рпа РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнҰқ пайүамбарлҰүҰнҰқ бӘр ділелӘ. ЯйткенӘ онҰқ туҰлуҰна +те жаңҰн бӘр уаңҰтта ңҰбласҰ жіне туүан жерӘ, сҚйӘктӘ отанҰ болүан ңасиеттӘ Үаүба, осҰлайша, үайҰптан керемет бӘр тҚрде ЮбрболадҰ шабуҰлҰнан аман ңалдҰ.

— 196 —

АлтҰншҰсҰ: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім бала кҚнӘнде, Халиме СадиенӘқю(сҚт анасҰ)>жанҰнда болүанда, Халима мен кҚйеуӘ ОнҰқ КҚн сіулеӘнӘшкемазасҰзданбауҰ ҚшӘн т+бесӘнде шоңҰмдай бӘр б&лттҰқ ірдайҰм к+леқке болҰп жҚретӘнӘн к+п мірте к+рген. ОнҰ халҰңңа да айтңан жіне б&л оңиүанҰқ растҰүҰ шҚбісӘз. Он екӘ жасҰнда гӘз жӘрапҰна бара жатңанда, Бухійра РаҒиб, Расул-Ұ Юкрем АлейҒиссалату УіссілімнҰқ басҰна ш+кӘмдей бӘр б&лттҰқ к+леқке ңҰлүанҰн к+рдӘ жіне к+рсеттӘ.

ПайүамбарлҰң келмей تِهِ ذда РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім бӘрде Хадиша-и КубранҰқ Мейсере аттҰ ңҰзметшӘсӘмен бӘрге саудадан оралүанда, Хадиша Кубра РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнҰқ т+бе т&сҰнда екӘ пдердӘ нӘқ б&лт тірӘздӘ к+леқке ңҰлүанҰн к+рӘптӘ. ҮҰзметшӘсӘ Мейсереге айтңанда, Мейсере: "Мен де жол бойҰ б&лардҰ к+рӘп отҰрдҰм" дедӘ.

ЖетӘншӘсӘ: РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссірҰн тҰілӘ ПайүамбарлҰң келе ңоймаүан болатҰн. БӘр аүаштҰқ тҚбӘне барҰп отҰрдҰ. Ол ңурап ңалүан жер болатҰн. Лезде к+герӘп сала бердӘ. Жайңалүан жасҰл желекке айналдҰ. АүаштҰқ б&таңтарҰ, ҚстӘне иӘлӘп к+леқлӘк, бдҰ. Б&л шҚбісӘз ділелдӘ оңиүа.

СегӘзӘншӘсӘ: РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім кӘшкентай кезӘнде, Юбу ТалибтӘқ ҚйӘнде т&ратҰн. Юбу ТалибтӘқ, бала-шаүасҰ Пайүамбарда естн (с.а.у.) бӘрге тамаңтанса, ңарҰндарҰ тоÇтҰн. Ол (с.а.у.) дастархан басҰнда болмаса, тоймай ңалатҰн едӘ. Б&л оңиүа ійгӘлӘ де сенӘмдӘ. Сондай-аң, РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімдӘ бала кҚнӘнде баүҰп кҚткен мму Юймен айтадҰ: " кетедҰ Юкрем ҺалейҒиссалату Уіссілім ешңашан ңарнҰ ашҰп, немесе ш+лдеп ңиналүан емес. Бала кҚнӘнде де, Қлкейгеннен соқ да".

ТоүҰзҰншҰсҰ: СҚт анасҰ Халиме СадиенӘқ ешкӘлерӘнӘқ сҚтӘ, басңалардҰқ малҰна ңараүанда +те берекелӘ жіне мол амдар . Б&л оңиүа ійгӘлӘ де шҚбісӘз. Сондай-аң, ПайүамбарҰмҰздҰ (с.а.у.) шҰбҰн-шӘркей мазаламаушҰ едӘ. ОнҰқ мҚбірак денесӘне де киӘмӘне де ңонбайтҰн. ОнҰнҰқ тҚүҰ болүан СейӘт Абдулңадир Гейланиүа (к.с.) да ата-бабасҰнан м&ра ретӘнде, шҰбҰн-шӘркей ңонбайдҰ екен.

ОнҰншҰсҰ: РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссжауабҰҚниеге келгеннен кейӘн, ісӘресе туҰлүан тҚнӘ, ж&лдҰздардҰқ аүуҰ арта

— 197 —

тҚскен. Б&л оңиүа, Он бесӘншӘ С+зде наңтҰ деректермен ділелденген болатҰн. Ж&лдҰздардҰқ аүуҰ, шайтандар мен жҰндардҰқ үайҰК+зӘмнабар ала алмай ңалатҰнҰна белгӘ жіне ишара едӘ.

Рас, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім дҚниеге уахи алҰп келдӘ. Юлбетте, к+рӘпкелдердӘқ жіне үайҰптан хабар берушӘлердӘқ, жҰндардҰқ шала-шарَ يَا ӘрӘк аралас, хабарларҰна б+гет ңоŞ керек болдҰ. ХалҰңтҰқ уахиүа шҚбі келтӘрмеуӘ жіне уахи мен шатастҰрмауҰ керек едӘ. ПайүамбарлҰң келмей т&рүанда к+рӘпкелдер к+п едӘ. Ү&ран тҚскеннен кейӘн оларүа тоңтау салҰндҰ. ТӘптӘ, к+птеген к+рӘпкелдер им куі белдӘ. ЯйткенӘ, хабар берушӘ жҰндарҰнан айҰрҰлҰп ңалдҰ. Демек, Ү&ран тҰйҰм салдҰ. БайҰрүҰ діуӘрдӘқ к+рӘпкелдерӘ сиÇңтҰ ңазӘргӘ заманүҰ медитациÇ тҚрӘндегӘ к+рӘпкелд Расулопада спиритизм деген атпен ілӘ де жалүасҰп келедӘ. ЖарайдҰ осҰ да жетер.

ҮорҰтҰндҰ: РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнҰқ пайүамбарлҰүҰнан б&рҰн ОнҰқ (с.а.у.) пайүамбар болҰп келетӘллаҒ Т растап, мойҰндатңан к+птеген оңиүалар, к+птеген жандар болдҰ. Иі, ілемге рухани басшҰ болатҰн, {1СӘлтеме: Иі, ліулікі ліулік С&лтанҰмҰз (с.ү.с.) керемет к+ш басшҰ екенӘ сондай, мҰқ Қш жҚз жҰлдан берӘ салтанатҰ жалүасҰп кегӘ бҰлАлүашңҰ үасҰрдҰ санамаүанда ірбӘр үасҰрда еқ азҰ Қш жҚз миллионнан астам халңҰ мен ӘзбасарларҰ бар. Олар жер дҚниенӘқ жартҰсҰн билеп, ӘзбасарларҰ оүан кҚн сайҰн сң жасҰ айтҰп шҰн берӘлгендӘгӘне айүаң ретӘнде имандарҰн жақалап імӘрӘне ң&лдҰң &радҰ.} ілемнӘқ +қӘн +згертетӘн, дҚниенӘ аңҰреттӘқ егӘстӘгӘ ретӘнде к+рсетӘп жіне дҚниедегӘ жаратҰлҰстҰқ ңадӘрӘн бӘлдӘретӘн, жҰндар менлдӘрлӘбаласҰна міқгӘлӘк баңҰттҰқ жолҰн ашатҰн, піни жандардҰ міқгӘ жоүалҰп кетуден ң&тңаратҰн, дҚниенӘқ жаратҰлу хикметӘню(сҰрҰн),>онҰқ тҰлсҰм сҰрларҰн, жасҰрҰн ң&пиÇларҰн жіне тҚсӘнӘксӘз жаңтарҰн ашҰ мҚмкӘмнӘқ жаратушҰсҰ АллаҒтҰқ маңсаттарҰн бӘлетӘн, бӘлдӘретӘн ірӘ ЖаратушҰнҰ танҰп, жалпҰүа танҰстҰратҰн Жан (с.а.у.), ілбетте, дҚниеге келмей т&рҰп-аң, ір нірсе, ірбӘр жаратҰлҰс, ірбӘр тайпа ОнҰқ (с.а.у.) келуӘн ңалайдҰ, асҰүа кҚтедӘ, ңошеметтеп ншӘ неаладҰ. ЖаратушҰсҰ тарапҰнан бӘлдӘрӘлген нірселердӘ Ол (с.а.у.) да жалпҰүа жеткӘзедӘ. АйтҰлүан ишара, мҰсалдарда к+ргенӘмӘздей, жаратҰлҰстҰқ ірбӘр тҚрӘ оүан ңошамет к+рсетӘп Әлтипатпен ОнҰқ (с.а.у.) м&үоң. МарҰн к+рсеткен. Олар м&үжиза тӘлӘмен пайүамбарлҰүҰна куілӘк еткен.

— 198 —
ОН ЖЕТӨНШӨ ИШАРА:>РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнҰқ Ү&раннан кейӘнгӘ еқ Қлкен м&үжизасҰ-+зӘ. çүни, ОнҰқ &лҰң мӘнез-ң&лңҰна зерَ الْمҰң. МӘнезӘнӘқ еқ жоүарүҰ дірежеде болүандҰүҰна дос та, д&шпан да бӘр ауҰздан куілӘк етедӘ. ТӘптӘ, ержҚрек батҰр, ИсламнҰқ ңаҒарманҰ ХазретӘ Али, жиӘ-жиӘ бҰлай дептӘ: "Шайңл дӘндүан уаңҰтта бӘз РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнҰқ артҰна тҰүҰлҰп паналаушҰ едӘк". Ол барлҰң маңтауүа лайҰң еқ жоүарүҰ мӘнездӘ, ңол жетпес дірежеге ие едӘ.

Ол &лҰ м&үжизанҰ танҰстҰрудҰ Маүриб не ңаңсҰю(Ислам елӘнӘқ батҰс +қӘрӘнен шҰңңан ү&лама)>Үад-Ұ ИÇздҰқ Шифа Шериф кӘтабҰна сӘлтеймӘз. ШҰнҰмен де ол кӘсӘ, маңтауүа лайҰң ілгӘ м&үжизанҰқ мӘнез-ң&лҰүҰн +те ідемӘ баÇндап ділелдеп берген. СонҰмен ңатар, достҰ да д&шпандҰ да мойҰнба деп ХазретӘ АхмедтӘқ (с.а.у.) таүҰ бӘр м&үжизасҰ ОнҰқ &лҰ шариүатҰ. Оүан &ңсас шариүат еш уаңҰтта келмедӘ жіне келмейдӘ де. ОсҰ еқ Қлкен м&үжизанҰқ тҚсӘнӘктемесӘлдҰ. Хлүан барлҰң отҰз Қш С+з бен отҰз Қш Мектубңа жіне отҰз бӘр Лемаүа, он Қш Шуаңңа, Çүни, Рисале Н&рүа сӘлтеймӘз.

Жіне РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнҰқ баршаүа мілӘм жіне шҚбісӘз Қлкен бӘрӘрӘм бзасҰ "ШаңңҰ Үамар", Çүни, айдҰқ екӘге б+лӘнуӘ.АйдҰқ екӘге б+лӘнуӘ, к+птеген жолдармен баршаүа мілӘм тҚрде Ибн Месуд, Ибн Аббас, Ибн ОмарңҰлҰам Али, Юніс, ХҚзейфе сҰндҰ к+птеген &лҰң сахабалар арңҰлҰ сенӘмдӘ жолдармен жеткен. СонҰмен ңатар, Ү&раннҰқ

اِقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَ انْشَقّткенӘ,َمَرُ

аÇтҰ ділелдеп, ілгӘ &лҰ м&үжизанҰ ілемге паш еттӘ. Сонда сол заманүҰ ңасарҰсңан ң&райҰш руҰнҰқ мҚшриктерӘ осҰ аÇттҰқ хабарҰн жоңңа шҰүара алмай, тек "сиңҰр" деумен шектелген.сҰйлан, кіпӘрлердӘқ назарҰнда да айдҰқ екӘге б+лӘнгендӘгӘ рас болдҰ үой. ОсҰ Қлкен м&үжиза туралҰ бӘлгӘсӘ келгендер, айдҰқ екӘге б+лӘнуӘ жайҰнда баÇндайтҰн отҰз бӘрӘншӘ С+зге ңосҰмша ШаңңҰ Үамар рисалесӘн оңҰсҰн.

РасулуллаҒ АлейҒиссалату у Уіссім жер шарҰнҰқ т&рүҰндарҰна АйдҰ екӘге б+лӘп м&үжиза к+рсеткен болса. Аспан т&рүҰндарҰна да Миүраж аттҰ &лҰ м&үжизасҰн к+рсеттӘ. Ал осҰ &лҰ Миүраж м&үжизасҰн, дҚниегӘрӘншӘ С+з деп аталатҰн Миүраж рисалесӘне тапсҰрамҰз. ЯйткенӘ, б&л рисале ілгӘ &лҰ м&үжизанҰқ ңаншалҰңтҰ н&рлҰ, &лҰ жіне тура екендӘгӘн шҚбісӘз ділелдермен, тӘптӘ,

— 199 —

имансҰздардҰқ +зӘне де жан-жаңтҰ ділелдеп бердӘ. Б&л себепстек Миүраж м&үжизасҰнҰқ кӘрӘспесӘ болүан Бейтул-маңдиске жасаүан саÇхатҰн жіне ертеқгӘсӘн Ү&райҰш ңауҰмҰ, одан Бейтул-маңдистӘқ тҚр-сипатҰн суреттеп беруӘн с&раүакелӘсее болүан бӘр шаүҰн оңиүанҰ айтҰп +темӘз.

Миүраж тҚнӘнӘқ тақҰнда, Миүражүа барүанҰн ң&райҰштарүа хабарладҰ. Ү&райҰштар сенбедӘ. Олар: "Егер Бейтул-у аÇсҰке барүанҰқ рас болса, Бейтул-МаңдистӘқ ңаңпаларҰн, ңабҰрүаларҰн жалпҰ жай-жапсарҰн бӘзге баÇндап бер" - дедӘ. РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіҰмшасҰ:

فَكَرَبْتُ كَرْبًا لَمْ اَكْرُبْ مِثْلَهُ قَطُّ فَجَلَّى اللّٰهُ ل۪ى بَيْتَ الْمَقْدِسِ وَكَشَفَ الْحُجُبَ بَيْن۪ى وَبَيْنَهُ حَتّٰى رَاَيْتُهُ فَنَعَتُّهُ وَ اَنَا اَنْظُرُ اِلَيْهِ

çүдірежелардҰқ +тӘрӘкке шҰүарҰп сенбей ңойүан с&раңтарҰнан ңаттҰ ңҰсҰлдҰм. ТӘптӘ, ешңашан діл осҰлай ңиналҰп к+рмеп едӘм. Кенет Хаң-таүала маүан Бейтул-МаңдистӘ к+рсеттӘ. Мен Бейтул-Маңдиске ңарап т&рҰп, жан-жаүҰн, жеке-жеке суреттеп бердӘмарлҰңтӘ. Ү&райҰштар онҰқ Бейтул-Маңдистен д&рҰс, діл хабар берӘп т&рүанҰна сонда барҰп к+здерӘ жеттӘ.

РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссілім ң&райҰштарүа: "Жолда бӘр керуендерӘқдӘ к+рдӘм. КеруендерӘқ ертеқ пілен уаңҰтта келедӘ" - дедӘ.ейӘннеаүатта керуендӘ кҚтуге жиналдҰ. Керуен бӘр саүатңа кешӘктӘ. Сонда РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнҰқ хабарҰ тура шҰүуҰ ҚшӘн КҚн бӘр саүатңа тоңтаٰهُ بِптҰ. М&нҰ ЮҒли Тахңиң растауда, Çүни, ОнҰ (с.а.у.) +тӘрӘкке шҰүармау ҚшӘн Жер шарҰ +з мӘндетӘн, саÇхатҰн бӘр саүатңа тоңтатңан. Б&л ҚзӘлӘстӘ КҚннӘқ тоңтауҰ арңҰлҰлеқ тҚттӘ.

МӘне, М&хаммед Араби АлейҒиссалату УіссілімнҰқ бӘр үана с+зӘн растау ҚшӘн, алҰп Жер шарҰ +з мӘндетӘн кешӘктӘрӘп, алҰп КҚн куігер болуда. ОсҰндай бӘр кӘсӘнӘ мойҰндамай, імӘрӘн о оңиүааүан адамнҰқ ңаншалҰңтҰ сорлҰ екендӘгӘн, ОнҰ мойҰндап імӘрӘне

سَمِعْنَا وَ اَطَعْنَا

Çүни, естӘдӘк те мойҰнс&ндҰң дегендердӘқ ңаншалҰңтҰ баңҰттҰ екендӘгӘн тҚсӘн,

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلَى мен соمَانِ وَ الْاِسْلَامِ

де!

— 200 —

ОН СЕГӨЗӨНШӨ ИШАРА: РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнҰқ еқ Қлкен жіне міқгӘлӘк ірӘ жҚздеген пайүамбарлҰң ділелдердӘ ңамтҰйтҰн, ңҰрҰң жаңтҰ м&арүа бекенӘ ділелденген бӘр м&үжизасҰ да хикмет толҰ Ү&ран.

МӘне, осҰ &лҰ м&үжизанҰқ жай-жапсарҰ жайҰнда жазҰлүан шамамен жҚз елу параңтан т&ратҰн ЖиҰрма бесӘншӘ С+з, Ү&раннҰқ ңҰрҰң жаңтҰ м&үжизасҰн жинаңтап баÇндадҰ жірӘштелелдедӘ. Олай болса, осҰ м&үжизалар ңазҰнасҰ болүан &лҰ м&үжизанҰ сол с+зге тапсҰрҰп, тек екӘ-Қш т&жҰрҰмҰн баÇндаймҰз.

БӘрӘншӘ т&жҰрҰм: Ү&раннҰқ м&үжизасҰ шешендӘгӘнде. Ү&раннҰқ шешендӘгӘн тҚсӘнуге ір, Юбу ңаңҰ бар, бӘраң м&нҰ мҰқнан бӘр МуҒаңңиң үалҰм үана тҚсӘне аладҰ, м&нҰқ сҰрҰ неде? дегендерге.

Жауап: ДаналҰңңа толҰ Ү&раннҰқ ір сҰнҰп оңҰрмандарҰна арналүан бӘр жаүҰ бар. М&үжизасҰн ЮркӘмге +зӘне тін деқгейде к+рсетедӘ. МҰсалҰ, шешендер мейшараемдерге тақ ңаларлҰң шешендӘк м&үжизасҰн к+рсетедӘ.

Ал аңҰндар мен жазушҰлар сатҰсҰна үажап, ідемӘ, асңаң, аз с+збен к+п маүҰналардҰ бӘлдӘру м&үжизасҰн к+рсетедӘ. ОсҰндай ідӘс іркӘмге &нап к+қӘлдерӘнен шҰңңанҰмен ешбӘр адам теқӘ т&рад алмайдҰ. Үанша уаңҰт +ткенӘмен ң&нҰн жоүалтпай, ірдайҰм жақарҰп отҰрадҰ. йлесӘмдӘ ірӘ &йңасҰмдҰ, ңиҰннан ңиҰстҰрҰлүан с+з болүанҰ соншалҰң, маүҰнасҰ тереқ ңол жетпесӘ болиӘкте ірӘ ң&лаңтҰқ ң&рҰшҰн ңандҰрадҰ. Ал, к+рӘпкелдер мен үайҰптан хабар берушӘлерге, үайҰптан хабар берудӘқ тақңаларлҰң кереметӘн к+рсетедӘ. ТарихшҰлар мен ілемдегӘ оңиүалардҰ зерттеушӘ үалҰмдарүа Ү&ранда бӘр тіттген хабарлар мен алдҰқүҰ Қмметтер мен оңиүалар жайлҰ жіне болашаң, берзах пен аңҰрет туралҰ бӘлдӘрӘп, м&үжизасҰмен тақңалдҰрдҰ.

ҮоүамдҰң +мӘрдӘ зерттеушӘ үалҰмдар мен саÇсатшҰларүа Ү&ран +зӘнӘқ ңасиеттӘ ңаүидаларҰндаүҰ ллаҒ малардҰ к+рсетедӘ. Ү&раннан шҰңңан &лҰ шариүат, м&үжизанҰқ осҰ тҚрӘне ділел. ИліҒи маүл&маттар мен жаратҰлҰстҰқ аңиңаттарҰн зерттеумен ш&үҰлданүандарүа Ү&ран ИліҒи аңиңаттардаүҰ м&үжизанҰ к+рсетедӘ немн жиҰрздӘредӘ. ТариңатшҰлар мен іулиелерге Ү&ран теқӘзӘнде ірдайҰм толңҰнданүан аÇттардҰқ сҰрларҰндаүҰ м&үжизалардҰ

— 201 —

бӘлдӘредӘ. ТаүҰ сол сиÇңтҰ... ҮҰрҰң сатҰда ірбӘр сатҰүа ңарай +зӘндӘк жол ашҰп, м&үжизасҰн к+рсетедӘ. ТӘптӘ тек ңана ң&лаңпен )>осҰ , маүҰнасҰн бӘр шама тҚсӘнген ңарапайҰм халҰң Ү&раннҰқ оңҰлуҰнан-аң +зге кӘтаптарүа &ңсамайтҰндҰүҰн растайдҰ. ЮлгӘ ңарапайҰм тҰқдарман: "ç, б&л Ү&ран, мен тҰқдаүан барлҰң кӘтаптардан т+мен. БӘраң м&нҰ д&шпан да айталер кӘдҰ, Олай болуҰ мҚмкӘн емес.

Ендеше, бӘз тҰқдаүан барлҰң кӘтаптардан жоүарҰ. Онда, онҰқ м&үжиза болүанҰ" дейдӘ. МӘне, осҰ ңарапайҰм тҰқдарман тҚсӘнген кереметтӘ оүан к+мек болуҰ ҚшӘн бӘршама тҚсӘндӘремӘз. М&үжен. АлтолҰ Ү&ран КірӘм дҚниеге тҚскен уаңҰтта бҚкӘл ілемдӘ дҚр сӘлкӘндӘрӘп ңҰзу айтҰсңа шаңҰрдҰ. М&нҰ естӘгендер арасҰнда екӘ кҚштӘ сезӘм оÇндҰ:

БӘрӘншӘсӘ: ДостарҰнҰқ бойҰнда елӘктеу сезӘмӘ, Çүни, сҚйӘктӘ Ү&раннҰқ Қла айтҰ сай, соүан &ңсау ниетӘ жіне сол сиÇңтҰ с+з с+йлеу ойҰ.

ЕкӘншӘсӘ: Д&шпандарҰ болса, онҰ сҰнап-мӘнеу, бісекелесу Çүни Ү&ранүа ңарсҰ шҰүҰп сол сиÇңтҰ с+з саптау арңҰлҰ кереметтӘгӘн жоŞ ойҰ.

МӘне, дҚниеде осҰ екӘ кҚштӘ сезӘммен миллиондеп б&йрабша кӘтаптар жазҰлдҰ. ЕндӘ барлҰң осҰ кӘтаптардҰқ еқ к+ркемӘ, еқ ідемӘ жазҰлүандарҰ Ү&ранмен ңатар ңойҰлҰп оңҰлса, кӘм тҰқдаса да "с+зсӘз Ү&ран б&лардҰқ ешбӘрӘне &ңсамайдҰ" дейдӘ. Демек Ү&ран, барлҰң кӘтаптардҰқ дірежесӘнде емеаңтҰ зй болса, Ү&ран Ç барлҰүҰнан т+мен болүанҰ. Б&л ірине жҚз есе ңисҰнсҰз болумен бӘрге, ешкӘм, тӘптӘ, шайтан да б&лай дей алмайдҰ.

{ СӘлтеме*: ЖиҰрма алтҰншҰ МектубтҰқ мақҰздҰ бӘрӘншӘ б+лӘҰқ ҚздҰ с+йлемнӘқ сӘлтемесӘ жіне тҚсӘнӘктемесӘ.}

Олай болса, Ү&ран М&үжизул БаÇн, жазҰлүан барлҰң кӘтаптардан жоүарҰ. ТӘптӘ, маүҰнасҰн тҚсӘнбейтӘн ңарапайҰм б&ңараүа, Ү&ран ХакитетӘн ңтҰрмау жаүҰмен м&үжизасҰн к+рсетедӘ. Иі, ілгӘ надан адамнҰқ +зӘ: "Еқ ідемӘ, еқ ійгӘлӘ бӘр +леқдӘ екӘ-Қш мірте тҰқдасам менӘ жалҰңтҰрадҰ. Ал Ү&ран болса, еш жалҰңтҰрүан емес, ңайта одан сайҰн тҰқдаүҰм келӘп, жанҰма жْاَعْدарадҰ. Олай болса, б&л адамнҰқ с+зӘ емес" дейдӘ. Сондай-аң, жаттап алуүа тҰрҰсңан балаларүа да ісерӘ керемет. БӘр параңтҰ жадҰна саңтай алмайтҰн балалардҰқ нізӘк, ілсӘз, ңарапайҰм, миларҰнда ҮасиеттӘ Ү&ран к+п
— 202 —

жерлерӘнде шауҰс ңрҰп, ауҰстҰрҰп алуүа себеп боларлҰңтай бӘр-бӘрӘне &ңсаүан аÇттарҰнҰқ, с+йлемдерӘнӘқ &ңсастҰүҰна ңарамастан асңан жеқӘлдӘкпен барҰнша оқай, жеқӘл тҚрде саңталуҰ м&үжиза емей не?

Айңай-шудан тӘптӘ аз үана с+здӘқ +зӘнен алилейзданатҰн ауруларүа жіне +лӘм аузҰнда жатңан науңастарүа Ү&раннҰқ іуенӘ мен даусҰ, зім-зім суҰндай тіттӘ, жаүҰмдҰ естӘлуӘ, м&үжизасҰнҰқ таүҰ бӘр тҚрӘ, м&нҰ олар жаңсҰ бӘледӘ.

СонҰмен, іртҚрлӘ деқгейдегӘ адамдаЗебаниҰрҰң жаүҰмен Ү&ран Хаким +зӘнӘқ м&үжизасҰн к+рсетедӘ Çки сездӘредӘ. ЕшкӘмдӘ де ң&р ңалдҰрмайдҰ. ТӘптӘ тек ңана к+зӘ бар

{СӘлтеме**: Тек ңана к+зӘ бар, ң&ллел бо сезӘп бӘлмейтӘндер сатҰсҰна ңараүан м&үжиза жаүҰ, б&л жерде +те аз, ңҰсңа жіне жеткӘлӘксӘз ңалдҰ. БӘраң б&л м&үжиза жаүҰ ЖиҰрма тоүҰзҰншҰ, ОтҰзҰншҰ Мектубтарда (кӘшӘ сӘлон бес+те ісем, н&рлҰ, к+рнектӘ жіне ашҰң к+рсетӘлген. ТӘптӘ к+р адамнҰқ +зӘ де к+ре аладҰ. Сол м&үжиза жаүҰн к+рсететӘн бӘр Ү&ран жаздҰрдҰң. ИншааллаҒ бастҰрҰлҰп шҰүадҰ. ЮркӘм ілгӘндей ідемӘ жаңтарҰн к+ре алатҰн боладзӘ үанКӘшӘ сӘлтеме: ОтҰзҰншҰ Мектуб +те ідемӘ жоспарланҰп, ниет етӘлген болатҰн. БӘраң орнҰна, Ишарат-ул Ижаз кӘтабҰ шҰңтҰ да, ол жарҰңңа шҰңпадҰ.}

ң&лаүҰ жоң, сезӘмӘ шамалҰ, бӘлӘмӘ т+мендерге баүҰтталүан Ү&раннҰқ м&үжизБейҒак таүҰ бӘр тҚрӘ, ХафҰз ОсманнҰқ ңолжазуҰмен жіне баспадан шҰңңан Ү&ран М&үжиз-ул БаÇндаүҰ с+здер бӘр бӘрӘмен сійкестене беттесӘп т&р. МҰсалҰ: КіҒф с(Çүни,де وَثَامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ с+зӘнӘқ астҰндаүҰ параңтар тесӘлсе, ФатҰр сҚресӘндегӘ قِطْم۪يرٍ с+зӘ, азүантай үана ауҰтңумен к+рӘнедӘ. осҰлайша ңиссадаүҰ иттӘқ атҰ шҰүадҰ. Ал, "çсин" т&р. МндегӘ екӘ мірте مُحْضَرُونَ с+зӘ бӘр бӘрӘнӘқ ҚстӘнде, "Уіссаф" сҚресӘндегӘ مُحْضَر۪ينَ мен مُحْضَرُونَ бӘр бӘрӘмен жіне +зара беттесӘп т&р. стӘнен бӘреуӘ тесӘлсе +зҰ Саид аз бӘр ауҰтңумен ділме-діл к+рӘнедӘ.
МҰсалҰ,"Сібі">сҚресӘнӘқ соқҰндаүҰ жіне "ФатҰр" сҚресӘнӘқ бас жаүҰндаүҰ екӘ مَثْنٰى с+зӘ бӘр бӘрӘмен беттесӘп т&р. БҚкӘл Ү&ранда Қш-аа, ÇҒуе кездесетӘн مَثْنٰى с+зӘнӘқ екеуӘ бӘр бӘрӘмен діл беттесуӘ кездейсоң емес. Б&үан &ңсас мҰсалдар +те к+п. ТӘптӘ бӘр с+йлем, бес-алтҰ жерде параңтардҰқ астҰнда, азүантай ауҰтңумен бӘр-бӘрӘмен сійкестенӘп беттесӘп жатадҰ. Мен,иҰрма а-ңарсҰ екӘ параңта, бӘр бӘрӘмен сійкес беттескен с+йлемдерӘ ңҰзҰл тҚспен жазҰлүан бӘр
— 203 —
Ү&ран к+рдӘм. "О, тоба м&нҰқ +зӘ м&үжизанҰқ таүҰ бӘр тҚрӘ үой" дедӘм. КейӘн таүҰ да ңараҰ к+рга, Ү&раннҰқ ір параүҰнда бӘр-бӘрӘне байланҰса беттескен к+п с+йлемдер бар екен. МаүҰналҰ к+рӘнӘстер берӘп бӘр-бӘрӘмен сійкес келӘп жатадҰ. МӘне, Ү&раннҰқ орналасу жҚйесӘ НібидӘқ к+рсетуӘ арңҰлҰ болүандҰңтан жіне баттҰ сеҰп таратҰлүан Ү&рандар да АллаҒтҰқ аÇнҰмен болүандҰңтан Ү&ран ХакимнӘқ наңҰшҰнда, жазуларҰнда м&үжизанҰқ таүҰ бӘр тҚрӘн к+рсететӘн ишаралар бар. ЯйткенҚйӘндеӘндей жаүдай кездейсоңтҰң немесе адам ңолҰнҰқ ӘсӘ емес. БӘраң кейбӘр сійкес келмеген жерлер бар, олар баспанҰқ кемшӘлӘгӘнен. М&нтаздай болүанда, с+йлеҰқ Қш е діл бӘр-бӘрӘнӘқ ҚстӘне тҚсер едӘ. СонҰмен ңатар, Ү&раннҰқ Мідинада тҚсӘрӘлген орташа жіне &зҰн сҚрелерӘнӘқ ірбӘр параүҰнда "ЛафзуллаҒ"ю(АллаҒ есӘмӘ)>+те үажап бӘр тірӘзде ңайталанүан. К+бӘне бес, Ç алтҰ, Ç жетӘ, Ç сегӘз, Ç тоүҰз, Ç он бӘَرُدَّе ңайталанумен бӘрге, бӘр параңтҰқ екӘ бетӘнде жіне ңарама ңарсҰ келген параңтарда сандардҰқ ідемӘ жіне маүҰналҰ бӘр сійкестӘгӘн к+рсетедӘ.

{ СӘлтеме1: АллаҒтҰ мадаңтап, мӘніжат етушӘлерге, Ү&раннҰқ ішекейлӘ, &йңасҰмдҰ с+зделиелер шешендӘк шебер ідӘсӘ жіне назардҰ +зӘне аударатҰн к+семдӘгӘнӘқ ерекшелӘктерӘ к+п. СонҰмен берге болуҰмен бӘрге, асңаң шҰнайлҰүҰн, АллаҒтҰқ барлҰүҰн жіне бӘрлӘгӘн еСалебелҰп, ң&зҰрдан айҰрмайдҰ. Алайда ілгӘндей шешендӘк ерекшелӘк пен шебер с+з жҚйелӘлӘк пен &йңастҰң с+здӘқ шҰнайлҰүҰн азайтҰп жӘбередӘ. ЮдемӘ &йңастҰңңа к+п мін дан хаендӘктен ң&зҰрдҰ б&задҰ, к+қӘлдӘ алақдатадҰ. ТӘптӘ мӘніжаттҰқ еқ ідемӘсӘ, еқ &лҰ с+здермен тӘзбектелген, ірӘ МҰсҰр елӘнӘқ жоңшҰлҰң пен ңуақшҰлҰңтан аман ңалуҰна себеп болүан Имам ШіфидӘқ ійгӘлӘ мӘніжатҰн йсҰсҰ ушҰ едӘм, ңарасам &йңасҰмдҰ, +леқ сиÇңтҰ болүанҰ ҚшӘн, мӘніжаттҰқ асңаң шҰнайҰлҰлҰүҰна заңҰм келген. СегӘз тоүҰз жҰл бойҰ жиӘ оңҰүан д&үам едӘ. ШҰнайҰ жалбарҰнүан сезӘмдӘ, ондаүҰ &йңас, +леқ с+зге жарастҰра алмади

#24йӘн Ү&раннҰқ ерекше, +зӘндӘк, айрҰңша &йңастҰүҰнда, жҚйелӘлӘгӘ мен ерекшелӘгӘнде таүҰ бӘр м&үжиза к+ргендӘктен Ү&раннҰқ шҰн жалбарҰнүан сезӘмдӘ де, ң&зҰрдҰ да саңтап, б&збайтҰнҰн ДемекӘм. МӘне мӘніжат оңҰп жалбарҰнушҰлар мен мадаңтаушҰлар, осҰндай м&үжизанҰ аңҰлмен тҚсӘнбесе де жҚрегӘмен сезедӘ.

СӘлтеме2: ТҚсӘндӘрмесӘ м&үжиза болүан Ү&раннҰқ маүҰнауи м&үжизасҰнҰқ бӘр сҰрҰ м&нда жМаүҰнаай: Ү&ран, АллаҒтҰқ &лҰ есӘмдерӘне б+ленген Расул-Ұ Юкрім АлейҒиссалату УісілімнҰқ ңуаттҰ иманҰн, онҰқ +те н&рлҰ дірежесӘн к+рсетедӘ. СонҰмен ңатар, аңҰрет ілемӘ мен Алл шіҒідауңҰмдҰ басңаруҰндаүҰ ілемдердӘқ &лҰ аңиңаттарҰн ңасиеттӘ бӘр карта сиÇңтҰ суреттеп баÇндайдҰ. Яте Қлкен, жан-жаңтҰ жіне еқ жоүарүҰ хаң дӘнӘнӘқ &лҰ міртебесӘн +мкӘмнӘқ&штастҰрҰп тҚсӘндӘредӘ, дірӘс бередӘ. СонҰмен ңатар ілемнӘқ ЖаратушҰсҰн барлҰң жаратҰлҰстҰқ Рабб (иесӘ) ретӘнде, онҰқ соқсҰз ң&дӘретӘн, айбҰнтҰ тҚрн, с+зӘн тҚсӘндӘредӘ. Юлбетте Ү&раннҰқ м&ндай тҚсӘндӘруӘне, м&ндай баÇндамасҰна

قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْاِنْسُ وَالْجِنُّ عَلٰٓى اَنْ يَاْتُوا بِمِثْلِ هٰذَا الْقُرْاٰنِ لَا يَاْتُونَ بِمِثْلِ, маүҰҰ бойҰнша бҚкӘл адамнҰқ аңҰлҰ бӘрӘгӘп, бӘр үана аңҰл болса да ңарсҰ шҰүа алмайдҰ, айтҰса алмайдҰ. اَيْنَ الثَّرَا مِنَ الثُّرَيَّا ЯйткенӘ, мҰна Қш негӘзгӘ к+зңарас т&рүҰсҰнда ңайнмен ңнемесе &ңсату мҚмкӘн емес.

СӘлтеме3: Ү&ран-Ұ ХакимнӘқ барлҰң параңтарҰнҰқ соқҰнда аÇт аÇңталҰп отҰрадҰ. СоқҰ ідемӘ бӘр &йңастҰңпен бӘтедӘ. алҰң. сҰрҰ мҰнада: Еқ Қлкен аÇт болүан МҚдайене аÇтҰ (Баңара - 281) Ү&раннҰқ параңтарҰ ҚшӘн, ал Кіусір мен ұңҰлас сҚресӘ жолдарҰ ҚшӘн +зӘндӘк +лшем ретӘнде ңабҰлданүандҰңтан, Ү&ран-Ұ ХакимнӘқ осҰнау ісем ерекшелрет ңан кереметтӘк белгӘсӘ тақ ңалдҰрадҰ.

СӘлтеме4: Б&л маңамнҰқ осҰ б+лӘмӘнде +те мақҰздҰ, айбҰндҰ жіне &лҰ, сондай-аң, Рисале-и Н&рдҰқ жетӘстӘгӘ т&рүҰсҰнан +те ісем, сҚйкӘмдӘ, ірӘ Ұнне мҚшҰратҰн үажайҰп кереметтӘқ аз үана жіне шаүҰн, ңҰсңаша ҚлгӘлерӘне, жай үана белгӘлерӘне асҰүҰстҰң деген біленӘқ кесӘрӘнен ңанаүат ңҰлҰндҰ. Алайда ілгӘ &лҰ аңиңат пен тіуафуңтҰқ (сійкестӘк)Ұй-ӘлтлтҰ тҚрӘн жіне Рисале-и Н&рдҰқ жалүаса беретӘн бӘр кереметӘн, Сондай-аң, Ү&раннҰқ к+зге де к+рӘнетӘн белгӘлӘ маүҰнадаүҰ м&үжиза сіулелерӘн жіне үайҰптан хабар беретӘн белгӘлер Ү&ранараларҰн ңамтидҰ. КейӘннен, Ү&рандаүҰ АллаҒ с+здерӘнӘқ бӘр-бӘрӘмен сійкес келуӘнен шҰңңан м&үжизасҰнҰқ бӘр сіулесӘн к+рсететӘн Ү&ран жаздҰрҰлдҰ. СонҰмен ңатар Румузат-Ұ Семание аҰқнан гӘз кӘшкене рисале жазҰлдҰ. Ол, Ү&ран ірӘптерӘнӘқ бӘр-бӘрӘмен сійкес келуӘнен шҰңңан ісем байланҰс пен үайҰптан бӘлдӘрӘлген ишараларҰн баÇндайдҰ. Жіне де Рисале-и Н&рдҰқ бӘр-бӘрӘмен сійкес келу сҰрҰн ңуаттап,+кке жҰ баүалаүан, маңтаүан Керамет-Ә Гаусие жіне Қш Керамет-Ә Алевие жіне Ү&раннҰқ ишараларҰ аттҰ бес кӘтап жазҰлдҰ. Демек, М&хаммед ПайүамбардҰқ м&үжизаларҰнҰқ жазҰлуҰндада ілгӘ Қлкен аңиңат жинаңҰ тҚрде байңаладҰ. БӘраң +кЯз зат орай автор бӘр жаүҰн, бӘр &шңҰнҰн к+рӘп ңана к+рсеткен, ар жаүҰна ҚқӘлӘп ңарамай, асҰүҰс жҚрӘп +ткен.}

— 204 —

ЕкӘншӘ нҚкте: ХазретӘ М&са ҺалейҒиссаламнҰқн жоң Ұнда еқ +тӘмдӘ нірсе сиңҰр болүан, м&үжизалардҰқ басҰм тҚрӘ сол салада болатҰн. Ал, ХазретӘ Иса АлейҒиссаламнҰқ заманҰнда дірӘгерлӘк ӘлӘмӘ алда болүандҰңтан м&үжизаларҰнҰқ к+пшӘлӘей. КӘ тҚрден келген. Ал, РасулуллаҒ АлейҒисаллату УіссалімнҰқ заманҰнда араб тҚбегӘнде т+рт нірсе жоүарҰ баүаланҰп аса ңадӘрлӘ едӘ.

БӘрӘншӘсӘ: ШешендӘк, астарлап с+йлеу, ойҰн анҰң жеткӘзу.

ЕкӘншӘсӘ: +леқ шҰүару,к+ркем с+з с+йлеу +неӘқ иес шӘншӘсӘ: К+рӘпкелдӘк пен үайҰптан хабар беру.

Т+ртӘншӘсӘ: Яткен шаңтаүҰ тарихтҰ бӘлу жіне дҚние танҰм, жаратҰлҰстҰ бӘлу.

МӘне, баÇнҰ м&үжиза Ү&ран тҚскен уمُوِّ , осҰ т+рт тҚрлӘ маүл&мат иелерӘне ңарсҰ майданүа шҰңтҰ. Еқ алдҰмен суҰрҰп салма шешендердӘ бӘрден тӘзе бҚктӘрдӘ. Олар тақңала Ү&рандҰ тҰқдадҰ. СосҰн тӘлге шешен топтҰ Çүни &йңастҰрҰп, маңал-мітелмен с+йлейтӘн аңҰндардм балаан ңалдҰрүанҰ сонша, ауҰздарҰнан суҰ аүҰп ақ-тақ ңалдҰ. АлтҰнмен жазҰлҰп ҮаүбанҰқ ңабҰрүасҰна маңтан ҚшӘн ӘлӘп ңойүан ійгӘлӘ "Муаллекат СебанҰ"ю(ТақдаулҰ жетӘ +леқдӘ)>орнҰнан алҰп тастаттҰ. ЯйткенӘ ешкӘм оңҰмайтҰндай ңадӘрсӘз болен келдҰ.
— 205 —

ҺайҰптан хабар берушӘ к+рӘпкелдер мен сиңҰршҰлардҰқ ҚнӘн +шӘрдӘ. ОлардҰқ үайҰптан алатҰн хабарларҰн +здерӘн &мҰттҰрдҰ. ЖҰн-перӘлерӘн ңуҰп к+рӘпкелдӘктӘ тастай тҰйдҰілім дмен ңатар +ткендӘ бӘлетӘн тарихшҰлар жіне жаратҰлҰс танушҰлардҰқ жақҰлҰсҰн тауҰп, б&рҰс пӘкӘрден ң&тңарҰп, +ткен шаңтаүҰ оңиүалардҰқ аңиңатҰн жіне ілемнӘқ н&рлҰ ң&бҰлҰстарҰн оларүа дерӘненердӘ.

МӘне, осҰ т+рт топ Ү&ранүа барҰнша тақдана, ң&рметпен ңарап онҰқ алдҰна тӘзе бҚгӘп шікӘрт болдҰ. ЕшкӘм, ешңашан бӘр сҚренӘқ +зӘне ңарсҰ келӘп айтҰсңа шҰүа алмадҰ.

С&раң: ЕшкӘм ңарсҰ шҰңпаүанҰн жіне ңарсҰласу к+рсен емес екенӘн ңалай бӘлемӘз?

ЖауабҰ: Егер ңарсҰласу мҚмкӘн болүанда, ңайткенде де тҰрҰсҰп баүар едӘ. ЯйткенӘ ңарсҰласуүа +те м&ңтаж едӘ. СебебӘ дӘндерӘ мен мал-мҚлкӘне, жандарҰ мен бала-шаүалма барңауӘп т+нӘп т&р едӘ. ҮарсҰ келӘп айтҰсса ң&тҰлар едӘ. Егер айтҰс-тартҰс мҚмкӘн болса едӘ, айтҰс-тартҰсңа шҰүатҰн едӘ. АйтҰс-тартҰс болс. МӘне жаңтастарҰ болүан кіпӘрлер, м&напҰңтар к+п, тӘптӘ +те к+п болүандҰңтан, оларда ңолдап шҰүар едӘ. С+йтӘп м&нҰсҰн ілемге жар салар едӘ. КіпӘрлердӘқ Ислам дӘнӘн жамандап айтңан с+здерӘ жасҰрҰн ңаланҰқ д едӘ? Егер ңарсҰ т&рарлҰң бӘр с+з тапңанда ңайткенде де тарих кӘтаптарҰна енӘп ж&ртңа жариÇ ңҰлҰп, бадҰрайтҰп жазар едӘ. Тарих кӘтаптарҰна ңарақҰздар, ешңайсҰсҰнда МҚсейлеме КеззабтҰқ бӘрнеше жазбаӘ:>Рас+зге айтҰсңан адам жоң. Ал Ү&ран Хаким, жиҰрма Қш жҰл бойҰ тҰнбастан намҰстарҰна тиӘп, сезӘмдерӘн ңоздҰрҰп, олардҰ бҰлай деп айтҰсңа шаңҰрҰп келдӘ: "М&хаммед-ул Юмин сиÇңтҰ оңу-жазу бӘлмейтӘн бӘреулерӘқ осҰ Ү&ранүа теқ келетӘн кӘтап жазсҰн да е ңайтсӘн к+рейӘк. ЖарайдҰ, б&нҰ жасай алмайдҰ екенсӘқдер, ол кӘсӘлерӘқ оңҰмаүан болмасҰн к+п оңҰүан үалҰм жазушҰ болсҰн. ЖарайдҰ, б&л да ңолдарСол сікелмейдӘ екен, онда бӘр үана кӘсӘ емес, бҚкӘл үалҰмдарҰқ, с+зге шешен кӘсӘлер жиналҰп, бӘр-бӘрӘне к+мектесӘп тӘптӘ табҰнҰп жҚрген ТіқӘрлерӘқ келӘп демеушӘдӘктерн. ЖарайдҰ, б&лардан тҚк шҰңпайдҰ екен. Ертеде жазҰлүан с+зге бай кӘтаптардҰ да пайдаланҰп, тӘптӘ ендӘ келетӘндердӘ де к+мекке шаңҰрҰп Ү&ранүа теқ кеарлҰң тап жазҰқдар. Юрине б&нҰ да жасай алмайсҰқдар. Ү&раннҰқ толҰң н&сңасҰндай болмай-аң ңойсҰн, тек он сҚреге теқ келер кӘтапша жазҰқдаршҰ. ЖарайдҰ, мадаңесӘне теқ

— 206 —

келер, &ңсас бӘр нірсе жасай алмайдҰ екенсӘқдер, онда хикаÇлардан, негӘзӘ жоң ақҰз-ңиссалардан ң&растҰрҰқдаршҰ. ТӘптӘ тек ңана &йңасҰж+нелдешендӘгӘне &ңсаса жетер. ЖарайдҰ, б&нҰ да жасай алмайдҰ екенсӘқдер, онда бӘр үана сҚресӘнӘқ &ңсасҰн ікелӘқдершӘ. Маң&л, сҚре &зҰн болмай-аң ңойсҰн, ңҰсңа сҚреден болса жетедӘ.тек +зболмаүан жаүдайда, дӘнӘқ, жанҰқ, мал-мҚлӘк, бала-шаүақ дҚниеде де, аңҰретте де оқбайсҰқдар!"

МӘне, сегӘз мірте ауҰздарҰна ң&м ң&йҰп Ү&ран ХакарҰүҰ рма Қш жҰл емес, тӘптӘ мҰқ т+рт жҚз жҰлдан берӘ бҚкӘл адамдар мен жҰндарүа осҰнау &ран тастап кҚнӘ бҚгӘнге дейӘн с+зӘн ілӘ жалүастҰрҰп келедӘ. НелӘктен, іуелгӘ заманда кіпӘрлер мал-жанҰн, бала-шаүасҰн ңатерге тӘгӘп, еқ ңиҰн да мҚеуилеролдҰ, Çүни соүҰсудҰ тақдап, тҰм оқай, ірӘ ңҰсңа жолдҰ, Çүни с+збен айтҰсу жолҰн тірк еттӘ? Демек айтҰсу мҚмкӘн емес-тӘ...

ИÇ, аңҰл иесӘ, ісӘАдамзарабиÇ тҚбегӘндегӘ сол кездӘқ халңҰ, онҰқ ӘшӘнде Ү&райҰштар сиÇңтҰ аңҰлдҰ адамдар, +з араларҰнан бӘр шешен аңҰндҰ шҰүарҰп, Ү&раннҰқ бӘр үана сҚресӘне теқ келер жазу жазҰп Ү&раннҰқ ңаҒарҰнан ң&тҰлҰп, ңҰсңа жату Уіай жолдҰ тақдамай, мал-жанҰн, бала-шаүасҰн ңатерге тӘгӘп, еқ ңиҰн жолдҰ тақдадҰ, нелӘктен деп ойлайсҰз?

СонҰмен, ійгӘлӘ ЖахҰздҰқ айтңанҰндай: "ЮрӘппетаудайасу Çүни с+збен айтҰсу ңолдарҰнан келмедӘ. ЯйткенӘ мҚмкӘн емес едӘ. СосҰн ңҰлҰшпен соүҰсуүа міжбҚр болдҰ..."

Егер м&ндай с&раң туса: КейбӘр аңиңатшҰл ү&ламалар: "Ү&раннҰқ бӘр сҚресӘне емес, бӘр үана аÇтҰна, тйӘрӘм,Әр үана жолҰна, тӘптӘ бӘр үана с+зӘне ңарсҰ келе алмайдҰ жіне келмеген" дейдӘ. Б&л с+здер асҰра сӘлтеп айтҰлүан сиÇңтҰ, аңҰлүа сҰймайдҰ. ЯйткенӘ адам баласҰнҰқ с+здерӘнде Б&л ШҰқ с+здерӘне &ңсас к+птеген с+здер бар. Б&л с+здӘқ сҰрҰ неде?

ЖауабҰ: Ү&раннҰқ м&үжизалҰүҰ туралҰ екӘ к+зңарас, екӘ пӘкӘр ңалҰптасңан. БасҰм к+пшӘлӘк мойҰндаүан к+зңарас мҰнау: Ү&рандаүҰ шешендӘктӘқ м+ңатесӘгӘ мен ідемӘлӘгӘ, онҰқ маүҰналарҰнҰқ тереқдӘгӘ сондай адам баласҰнҰқ ңолҰнан келмейдӘ. ТҰм жоүарҰ.

ЕкӘншӘ к+зңарас. Ү&раннҰқ бӘр сҚресӘне ңарсҰ келӘп, айтҰсуүа адам баласҰнҰқ ң&дӘретӘ жетедӘ. БӘраң Хаң Таүала, АхмедтӘқ (с.а.у.) м&үжиату УіҰлҰп оүан тиҰм салүан. МҰсалҰүа бӘр адам +з аÇүҰмен жҚрӘп-т&ра аладҰ, бӘраң ПайүамбарҰмҰз: "Сен т&ра алмайсҰқ"

— 207 —

дегенде, ол т&ра алмай ңаладҰ. Б&л м&үжиза. ОсҰ екӘншӘ з бӘз.астҰ Сарфе мізхабҰ деп атайдҰ. çүни, Хаң Таүала Ү&раннҰқ бӘр сҚресӘне ңарсҰ келуге жҰн мен адамзатңа тҰйҰм салүан. Егер тҰйҰм салмаүанда, жб+лмег адам баласҰ бӘр сҚресӘне ңарсҰ келген болар едӘ. МӘне осҰ мізҒаб бойҰнша, "БӘр с+зӘне де ңарсҰ келе алмайдҰ" деген үалҰмдардҰқ с+здерӘ аңиңат. ЯйткенӘ, расҰнда Хаң Таүа ңоÇдҰүжиза ретӘнде оларүа тҰйҰм салүан, сондҰңтан ңарсҰ келӘп, ауҰздарҰн аша алмайдҰ. АуҰздарҰн ашса да АллаҒ р&ңсат етпесе с+йлей алмайдҰ.

Алайда к+пшӘлӘк тақдаүан іуелгӘ мізҒаб бойҰнша, АРА:>Р&ламалардҰқ баÇндаүан пӘкӘрӘнӘқ мҰнадай астарлҰ жаүҰ бар: Ү&ран ХакимнӘқ барлҰң жолдарҰ, с+здерӘ бӘр-бӘрӘмен тҰүҰз байланҰстҰ. Кейде бӘр с+зӘнӘқ он жермен ңатҰсҰ бар. Ал онҰқجْهَهُе, он шаңтҰ кҚрделӘ маүҰна жатадҰ, он жаңпен байланҰсҰ бар. АйталҰң"Ишарат-ул Ижаз">аттҰ тіпсӘрӘмде,"ФатиханҰқ">кейбӘр с+йлемдерӘнӘқ ӘшӘнде жіне
الٓمٓ ٭ ذٰلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَ ف۪يه۪
с+йлемдерӘнӘқ ӘшӘнде, осҰндңңа ба маүҰналҰ аÇттардҰқ кейбӘр ҚлгӘлерӘн к+рсеткен болатҰнмҰн. МҰсалүа, бӘр ішекейленӘп салҰнүан сарайдҰқ, алуан тҚрлӘ, сан ңилҰ наңҰштарҰнҰқ тҚйӘнӘ ретӘнде орналасңан бӘр тҚйӘр тастҰҚшӘн жҰң оŞ-наңҰштарҰмен байланҰстҰрҰп діл орнҰна ңоŞ ҚшӘн ңабҰрүанҰ толҰң ңамтҰп наңҰштарҰмен бӘрге бӘлуӘ керек. Жіне таүҰ бӘр мҰсал, к+здӘқ ңарашҰүҰн +з орнҰна ңоŞ ҚшӘн бҚкӘл денанда жзара байланҰсҰн, кҚрделӘ үажап мӘндетӘн ірӘ к+здӘқ сол мӘндеттерге ңатҰстҰ ңҰзметтерӘн бӘлу ңажет. Діл сол сиÇңтҰ, аңиңатшҰл жандардҰқ тҰм тереқ кеткен тобҰ, Ү&раннҰқ с+здерӘндегӘ к+птеген байланҰстардҰ жіне басңа аÇттармен ңатҰстҰ жаңтаралҰп, ара ңатҰнастарҰн к+рӘп к+рсеткен. ЮсӘресе ірӘптерӘн зерттеушӘ ү&ламалар одан да ӘлгерӘ кетӘп, Ү&раннҰқ бӘр ірпӘнде бӘр параңтай маүҰна жатңанҰн мамандарүа баÇндап ділелдеп берген. ЯйткенӘ ол, бҚкӘл ілемнӘқ ЖаратушҰсҰнҰқ с+зӘ болүаанда шн, ірбӘр с+зӘ, адам бойҰндаүҰ жҚрек немесе аүаштҰқ дінӘ секӘлдӘ. çүни, айналасҰ ң&пиÇ-сҰрдан ң&ралүан рухани бӘр дененӘқ жҚрегӘ немесе рухани бӘр аүаштҰқ дінӘ Әспеттес. МӘне, адами с+здерде, Ү&рани аÇт сиÇңтҰ с+здер, тӘптӘ &ңсаْحَقُّемдер, аÇттар кездесуӘ мҚмкӘн. Дегенмен Ү&раннҰқ к+птеген сҰрүа толҰ +зара байланҰстҰрҰлҰп арнайҰ орналастҰрҰлүан с+здерӘне теқ с+з айтуӘ, Рахн емес. Ол ҚшӘн шексӘз ӘлӘм, ауңҰмдҰ назар ңажет.
— 208 —

шӘншӘ т&жҰрҰм: БаÇндауҰ м&үжиза болүан Ү&ран КірӘмнӘқ не екендӘ жайлҰ тҚсӘндӘрменӘқ тҚйӘнӘн б тҚрткдерӘ Хаң Таүала жҚрегӘме арабша ой-толүау тҚрӘнде сҰйлаүан едӘ. ҮазӘр діл сол толүаудҰ арабша жазамҰз, соқҰнан маүҰнасҰн баÇндаймҰз;

سُبْحَانَ مَنْ شَهِدَ عَلٰى وَحْدَانِيَّتِه۪ وَصَرَّحَ بِاَوа, мат جَمَالِه۪ وَجَلَالِه۪ وَكَمَالِهِ اَلْقُرْاٰنُ الْحَك۪يمُ الْمُنَوَّرُ جِهَاتُهُ السِّتُّ اَلْحَاو۪ى لِسِرِّ اِجْمَاعِ كُلِّ كُتُبِ الْاَنْبِيَٓاءِ وَالْاَوْلِيَٓاءِ وَالْمُوَحِّد۪ينَ الْمُخْتَلِف۪ينَ فِى الْاүатҰнаرِ وَالْمَشَارِبِ وَالْمَسَالِكِ الْمُتَّفِق۪ينَ بِقُلُوبِهِمْ وَعُقُولِهِمْ عَلٰى تَصْد۪يقِ اَسَاسَاتِ الْقُرْاٰنِ وَكُلِّيَّاتِ اَحْكَامِْئَلُكٰى وَجْهِ الْاِجْمَالِ وَهُوَ مَحْضُ الْوَحْىِ بِاِجْمَاعِ الْمُنْزِلِ وَالْمُنْزَلِ وَالْمُنْزَلِ عَلَيْهِ وَعَيْنُ الْهِدَايَةِ بِالْ&рҰн жَةِ وَمَعْدَنُ اَنْوَارِ الْا۪يمَانِ بِالضَّرُورَةِ وَمَجْمَعُ الْحَقَٓائِقِ بِالْيَق۪ينِ وَمُوصِلٌ اِلَى السَّعَادَةِ بِالْعَيَانِ وَذُو الْاَثْمَارِ الْكَامِل۪ينَ بِالْمُشَاهَدَةِ وَمَقْبُولُ الْمَلَكِ وَالْاِنْسِ وَالْجَانِйсҰсҰ ْحَدْسِ الصَّادِقِ مِنْ تَفَار۪يقِ الْاَمَارَاتِ وَالْمُؤَيَّدُ بِالدَّلَٓائِلِ الْعَقْلِيَّةِ بِاِتِّفَاقِ الْعُقَلَٓاءِ الْكَامِل۪ينَ وَالْمтаптарقُ مِنْ جِهَةِ الْفِطْرَةِ السَّل۪يمَةِ بِشَهَادَةِ اِطْمِئْنَانِ الْوِجْدَانِ وَالْمُعْجِزَةُ الْاَبَدِيَّةُ الْبَاق۪ى وَجْهُ اِعْجَازِه۪ عَلٰى مَرِّ الزَّمَانِ بِالْمُشَاهَدَةِ وَالْمُنْبَسِطُ دَائِرӘн ңанرْشَادِه۪ مِنَ الْمَیلَاِ الْاَعْلٰٓى اِلٰى مَكْتَبِ الصِّبْيَانِ يَسْتَف۪يدُ مِنْ عَيْنِ دَرْسٍ اَلْمَلٰٓئِكَةُ مَعَ الصَّبِيّ۪ينَ وَ كَذَا هُوَ ذُو الْبَصَرِ اб&лт жلَقِ يَرَى الْاَشْيَٓاءَ بِكَمَالِ الْوُضُوحِ وَالظُّهُورِ وَيُح۪يطُ بِهَا وَيُقَلِّبُ الْعَالَمَ فِى يَدِه۪ وَيُعَرِّفُهُ لَنَا كَمَا يُقَلِّبُ صَانِعُ السَّاعَةِ السَّاع, сосҰى كَفِّه۪ وَيُعَرِّفُهَا لِلنَّاسِ فَهٰذَا الْقُرْاٰنُ الْعَظ۪يمُ الشَّانِ هُوَ الَّذ۪ى يَقُولُ مُكَرَّرًا اَللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ فَاعْلَمْ اَنَّهُ لَٓا اн табаاِلَّا اللّٰهُ
— 209 —
ЕндӘ сол, арабша толүаудҰқ аудармасҰ мен маүҰнасҰ:>çүни: баÇнҰ м&үжиза Ү&раннҰқ алтҰ жаүҰ да жап-жарҰң, н&рлҰ. ОнҰқ ӘшӘнде кҚдӘк пен кҚмін кн-жаңтмайдҰ. ЯйткенӘ арңасҰ үарҰшңа сҚйенӘп т&р. Ол жаүҰнда уахидӘқ н&рҰ бар. АлдҰнда Çүни маңсатҰ екӘ дҚниенӘқ баңҰтҰ. МіқгӘлӘкке, аңҰретке &мтҰлдҰруда, ол жаңта Жаннат пе осҰндттҰқ н&рҰ бар. стӘнде м&үжизалҰң тақбалар бар жарңҰрап т&р. АстҰнда ділел мен айүаң тӘректерӘ бар. ӨшӘ тап-таза тура жол, хидает. Оқ жаүҰ اَفَلَا يَعْقِلُونَ дегендей аңҰл иелерӘне "Юлбетте д&рҰс айттҰқ" дегӘӘр есеСол жаүҰ, к+қӘлге рухани ліззат сҰйлап, ар-&ждандҰ куігер ретӘнде "БарекаллаҒ" дегӘзедӘ. ОсҰндай м&үжиза Ү&ранүа ңай б&рҰшҰнан, ңай жаүҰнан бос ой мен кҚміннӘқ с&үанаңтармҚмкӘн аладҰ!...

Иі, м&үжизалҰ Ү&ран, +мӘр сҚрген үасҰрларҰ б+лек, тісӘл-жолдарҰ іртҚрлӘ інбиÇлардҰқ, іулиелердӘқ, бӘр АллаҒңа иман еткен жандардҰқ кӘтаптарҰнҰқ сҰрлҰ маүҰнаон сҚрлҰүҰмен ңамтидҰ. çүни барлҰң ілгӘ іулиелер мен аңҰл иелерӘ, Ү&ран-Ұ ХакимнӘқ тҚйӘндеп айтңан ҚкӘмдерӘн, негӘздерӘн ңоштаүанҰн кӘтаптарҰнан табуүа боладҰ. Демек олңҰлҰ оран аттҰ ИліҒи аүаштҰқ тамҰрларҰ ҚкӘмӘнде. Ү&ран Хаким уахиге сҚйенедӘ, +зӘ де уахи. ЯйткенӘ, Ү&рандҰ жӘберген ЗатҰ ЗҚлджелалю(АллаҒ)>АхмедтӘқ (п, еқ ) м&үжизаларҰ арңҰлҰ Ү&раннҰқ уахи екендӘгӘн к+рсеттӘ, ділелдедӘ.

Сондай-аң Ү&раннҰқ +зӘ де м&үжиза. ЯзӘ, үарҰштан келгендӘгӘн к+рсетӘп тбаÇндаүаш тҚскенде РасулуллаҒ АлейҒиссалату УіссілімнҰқ ңобалжуҰ, есӘнен танҰп ңалуҰ жіне басңалардан ілдеңайда артҰң Ү&ранүа деген ҰңҰласҰ мен ң&рметӘ Ү&раннҰқ уахи болҰп, міқгӘлӘктен келӘп, Оүан مْ وَ үан екенӘн к+рсетедӘ. Ү&ран, ап-ашҰң тура жолдҰқ +зӘ. ЯйткенӘ онҰмен ңарсҰласңан кіпӘрлер адасҰп зиÇн шегуде.

Сондай-аң, Ү&ран с+зсӘз иман н&рҰнҰқ ңайнар к+зӘ. Юлбетте иман н&рҰнҰқ ңарама-ңарсҰсҰ ңарақүҰлҰң пен тҚк шеқб+п С+здерде б&нҰ наңтҰ тҚрде ділелдегенбӘз. Сондай-аң, Ү&ран шҚбісӘз аңиңаттардҰқ жинаүҰ. ӨшӘне ойдан шҰүарҰлүан с+здер мен жазулар істе ене алмайдҰ. ҺайҰп ілемӘне ңатҰстҰ жіне осҰ ілем жайҰ айнал аңиңаттҰқ діл +зӘ екендӘгӘн жіне ӘшӘнде ешбӘр ңайшҰлҰң жоң екендӘгӘн ікелген аңиңатҰ, Ислам ілемӘ, &лҰ шариүатҰ жіне к+рсеткен кемелдӘктерӘ куі.

— 210 —

Ү&ран, анҰң жіне кҚмінсӘз ткӘге бкӘ дҚниенӘқ баңҰтҰна б+леп, адамзаттҰ тура жолүа бастайдҰ. КӘмнӘқ кҚмінӘ болса, бӘр рет Ү&рандҰ оңҰсҰн, не дейтӘнӘн ден ңойҰп тҰқдасҰн. Ү&раннҰқ берген жемӘстерӘ тамаша жіне +мӘршеқ. Олай буабҰ: Ү&ран аүашҰнҰқ тамҰрҰ да, аңиңатҰ да тӘрӘ. ЯйткенӘ тӘрӘ жемӘс аүаштҰқ тӘрӘ екенӘн к+рсетедӘ.

МӘне, назарҰқ сал! Юр үасҰрүа ңаншама асфиÇ, іулиелер, кімӘл жандар, н&рлҰ жемӘстер сҰйлаүан.

Сондай-аң, АдамнзӘм оңжҰннҰқ да перӘштелердӘқ де &натңанҰ жіне к+қӘлӘ ауҰп ңабҰлдаүанҰ Ү&ран екенӘн к+птеген оңиүалардан байңауүа боладҰ. ЯйткенӘ оңҰлүан уаңҰтта, уҰнан ар ҰнтасҰмен к+белек сиÇңтҰ мақҰна Қймелей ңаладҰ. Ү&ран уахи болумен бӘрге, аңҰлүа ңонҰмдҰ ділелдермен ңуатталҰп ділелденӘп отҰрадҰ. Иі, кімӘл данҰшпандардҰйда к+рлес болуҰ б&үан ділел. К+сем с+з шеберлерӘ, ү&ламалар жіне баста Ибн Сина, Ибн РҚшд сиÇңтҰ философиÇнҰқ даналарҰ бӘр ауҰздан Ү&раннҰқ негӘздерӘн барлҰң ідӘстерас ңҰзайүаңтарҰмен ділелдеген.

Сондай-аң, Ү&ран, жанҰ таза кӘсӘлер тарапҰнан д&рҰстҰүҰ ділелденӘп отҰр. Егер бӘреудӘқ кемӘстӘгӘ, Ç бӘр ауруҰ болмаса, ірбӘр есӘ д&рҰс жан онҰ растайдҰ. ЯйткенӘ &жданнҰқ таза ңинален жҚректӘқ рахатҰ ОнҰқ н&рҰмен үана орнайдҰ. Демек есӘ д&рҰс, табиүатҰ таза жан +з &жданҰнҰқ тазалҰүҰмен онҰ мойҰндайдҰ. Иі, жаратҰлҰс +зӘне тін тӘлӘмен Ү&ранүа: "ЖаратҰлҰсҰмҰздҰқ кемелденуӘ сенсӘз бола алмайдҰ!" - дейдӘ. َدِ كُиңаттҰ к+п жерлерде ділелдегенбӘз.
Ү&ран айдай анҰң, міқгӘ бӘтпес м&үжиза:>Ол ірдайҰм м&үжизалҰүҰн к+рсетӘп отҰрадҰ. Язге м&үжизалар сиÇңтҰ аÇңталҰп ңаі ибн . Ү&раннҰқ тура жолүа салу ауңҰмҰ кеқ болүанҰ соншалҰңтҰ, бӘр үана дірӘсӘнде ХазретӘ ЖібӘрейӘл (а.с.), жас+спӘрӘм бӘр баламен бӘрге тӘзе бҚгӘп дірӘс тҰқдайдҰ,мнҰқ ассҰсҰ +з ҚлесӘн аладҰ. Ибн Сина сҰндҰ дана философ, ңарапайҰм шікӘртпен ңатарласа отҰрҰп дірӘсӘн оңҰп, сабаүҰн аладҰ. ТӘптӘ кейде ілгӘ ңарапайҰм шікӘрт иманҰнҰқ ңуатلسُّنّ ірӘ піктӘгӘ т&рүҰсҰнан басҰм келӘп Ибн Синадан да ілдеңайда к+бӘрек пайдаланадҰ.

Ү&ранҰқ назарҰ ауңҰмдҰ да кеқ. Ол бҚкӘл ілемдӘ бӘр кӘтаптҰқ параңтарҰ сиÇңтҰ к+рӘп, ңамтиңатҰнлемнӘқ сан-алуан ңабаттарҰнан тҚрлӘ оңиүалардан хабар бередӘ. Саүат &стасҰ +зӘ жасаүан саүатҰн айналдҰрҰп, ашҰп, к+рсетӘп, баÇн еткенӘ сиÇңтҰ, Ү&ран да ілемдӘ

— 211 —

ңолҰна алҰп діл солай баÇн етедӘ. МӘне осҰндай ңасиеттӘ Ү&ран

فَاعْلَمْа жемӘهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ

деп, АллаҒтҰқ бӘрлӘгӘн паш етуде.

اَللّٰهُمَّ اجْعَلِ الْقُرْاٰنَ لَنَا فِى الدُّنْيَا قَر۪ينًا وَ فِى الْقَبْرِ مُونِسًا وَ فِى الْقِيَامَӘнӘқ ж۪يعًا وَ عَلَى الصِّرَاطِ نُورًا وَ مِنَ النَّارِ سِتْرًا وَ حِجَابًا وَ فِى الْجَنَّةِ رَف۪يقًا وَ اِلَى الْخَيْرَاتِ كُلِّهَا دَل۪يلًا وَ اِمَامًا ٭ اَللّٰهُمَّ نَوِّرْ قُلُوүа. Юбوَ قُبُورَنَا بِنُورِ الْا۪يمَانِ وَ الْقُرْاٰنِ وَ نَوِّرْ بُرْهَانَ الْقُرْاٰنِ بِحَقِّ وَ بِحُرْمَةِ مَنْ اُنْزِلَ عَلَيْهِ الْقُرْاٰنُ عَلَيْهِ وَ عَلٰٓى اٰلِهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ مِنَ الرّңапңа ِ الْحَنَّانِ اٰم۪ينَ

ОН ТОҺұЗұНШұ Н КТЕЛӨ ИШАРА: АлдҰқүҰ ишараларда РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссалам Хаң ТаүаланҰқ елшӘсӘ екендӘгӘ +те анҰң жіне шрүан Ә тҚрде ділелдендӘ. МӘне, пайүамбарлҰүҰ мҰқдаүан анҰң ділелдермен наңтҰ болүан М&хаммед Араби ҺалейҒиссалату Уіссалам АллаҒтҰқ УахданиетӘнӘқю(бӘрлӘгӘнӘқ)>сондай-аң, МіқгӘ БаңҰттҰқ еқ жарңҰн айүаүҰ наңтҰ ділелӘ. БӘз б&л ишарада солк жайҰн ділелдӘ жіне тура с+йлеушӘ айүаңтҰ ңҰсңаша бӘр тҚйӘнмен танҰтамҰз.

Иі, РасулуллаҒ ділелдеушӘ. МаңсатҰ, АллаҒтҰқ бар екенӘн ділелдеп танҰстҰру. Олай болса, діл ӘшӘ тӘнӘ танҰп жіне ңалай ділелдейтӘнӘн бӘлу керек. БӘз +те ңҰсңа н&сңа сол ділелдеушӘ кӘсӘнӘ жан-жаңтҰ ңарастҰрҰп, д&рҰстҰүҰн баÇндаймҰз.

مْ بِسуллаҒ АлейҒиссалату Уіссалам мҰна ілемдегӘ жаратҰлҰс секӘлдӘ ол да ЮлемнӘқ ЖаратушҰсҰнҰқ бар жіне бӘр екендӘгӘне б&лтартпас ділел. СонҰмен ңатар +зӘнӘқ ділелӘн бҚкӘл жаратҰлҰстҰқ ділелӘмен &штастҰрҰп жариÇ етксалҰст онҰқ ділел екенӘ рас болса, бӘз сол ділелдӘқ растҰүҰ мен туралҰүҰна, шҰншҰлдҰүҰ мен адалдҰүҰна "он бес" негӘзде ишара етемӘз.

БӘрӘрайҰш гӘз: БолмҰсҰмен, тӘлӘмен, Әс-ірекетӘмен жіне с+зӘмен ілемнӘқ ИесӘ АллаҒңа ділел болүан б&л айүаң ілемнӘқ аңиңаттарҰ арңҰлҰ да +зӘнӘқ адалдҰүҰ расталүан. ЯйткенӘ болмҰс

— 212 —
атаулҰ жаппай УахданиеттӘқю(АллаҒтҰқ бӘрлӘгӘнеٰهِ ٭ лӘ болса ілбетте олар УахданиеттӘқ жаршҰсҰн растайдҰ деген с+з. Демек, к+терген міселесӘ бҚкӘл ілемнӘқ куілӘк етуӘмен &штасҰп, ңуатталҰп, раадамзаа. Жіне АллаҒтҰқ кімӘл УахданиетӘ туралҰ айтңан с+здерӘ сондай-аң, наүҰз жаңсҰлҰң болҰп табҰлатҰн міқгӘлӘк баңҰт туралҰ хабарҰ бҚкӘл ілемнӘқ жаңсҰлҰңтарҰ ибн АумелдӘгӘне сійкес келӘп ісем ҚйлесӘм табуда. ОсҰлайша онҰқ растҰүҰ ділелдене тҚседӘ. Демек, РасулуллаҒ АлейҒиссалату Уіссалам АллаҒтҰқ УіхданиетӘн жіне міқгӘлӘк баңҰттҰ с+збен айтҰп жеткӘзушӘ айүаң, наңтҰ ділегӘ ңарЕкӘншӘ негӘз:>Ол адал куігер жіне наңтҰ ділел, барлҰң пайүамбардан жоүарҰ, мҰқдаүан м&үжизалар к+рсеткен теқдесӘ жоң шариүат иесӘ жіне бҚкӘл жҰндар мен адамзаттҰ жаппай шаңҰрушҰ бо+лӘгӘнңтан, ілбетте барлҰң пайүамбардҰқ басшҰсҰ. Олай болса, барлҰң пайүамбардҰқ м&үжизаларҰнҰқ сҰрларҰн ңоса ңамтидҰ. Демек, бҚкӘл пайүамбарлардҰқ тҚсӘндӘан ңуаттарҰ мен м&үжизаларҰнҰқ куілӘгӘ ОнҰқ адалдҰүҰ мен растҰүҰн нҰңтай тҚседӘ. Ол, тірбиесӘ мен к+рсеткен тура жолҰ арңҰлҰ жіне шариүатҰнҰқ н&рҰҰн" демелденген бҚкӘл іулиелер мен асфиÇлардҰқ с&лтанҰ жіне &стазҰ. Олай болса, олардҰқ да Çүни іулие, асфиÇлардҰқ бҚкӘл кереметтерӘнӘқ сҰрларҰн жіне бӘрауҰздан растауларҰн, туралҰңтарҰн ңоса ңамтидҰ. ЯйткенӘ, олар &стаздарҰ салүан жіҰлҰңтҰпасҰн ашҰң ңалдҰрүан жолмен жҚрӘп аңиңаттҰ тапңан. Олай болса, олардҰқ бҚкӘл кереметтерӘ мен ӘзденӘстерӘ жіне бӘрлӘктерӘ, ілгӘ кемшӘлӘктен таза стаздҰқ адалдҰүҰ мен д&рҰстҰүҰн к+рсететӘн сенӘмдӘ бӘр ділел болҰп, ОнҰқ рас еканҰнданҰңтай тҚседӘ. ЮрӘ ол УахданиеттӘқ ділелӘ алдҰқүҰ +ткен ишараларда да баÇндалүанҰндай, анҰң та айңҰн м&үжизалар мен тақүажайҰп оңиүалар арңҰлҰ пайүамбарлҰүҰ шҚбісӘз ділеаҒ" ден т&лүа, олай болса бҚкӘл ілем жиналса ол ділелдӘ жоңңа шҰүара алмайдҰ.

шӘншӘ негӘз: Эім, ілгӘ айңҰн м&үжизалардҰқ иесӘ, УахданиеттӘқ делдалҰ жіне МіқгӘлӘк БаңҰ. Ол дйӘншӘлеген кӘсӘнӘқ бойҰнда +те жайсақ мӘнез, пайүамбарлҰң мӘндетке адалдҰң, жоүарҰ ңасиет, ікелген шариүатҰ мен дӘнӘнде керемет ң&ндҰлҰңтар бар екенӘн еқ ңас жауҰ да жоңңа шҰүара алмай отҰр. Ян бойҰнда жінепайүамүан мӘндетӘ мен дӘнӘнде еқ жоүарҰ, аса к+ркем мӘнез, еқ жаңсҰ, кімӘл ідеттер мен еқ ң&ндҰ сипаттар болүанҰ рас.

— 213 —

Юлбетте, Ол кӘсӘ жаратҰлҰсҰдҰ. ЖемелдӘк пен к+ркем мӘнездӘқ ҚлгӘсӘ, +негесӘ мен &стазҰ. Олай болса, атңарүан адал мӘндетӘ, дӘнӘндегӘ кемелдӘк онҰқ растҰүҰна жіне шҰндҰүҰна ңай жаүҰнан болпандҰңлтартпас, ділел.

Т+ртӘншӘ негӘз: Ол, кемелдӘктӘқ кенӘ, к+ркем мӘнездӘқ &стазҰ, Уахданиет пен БаңҰттҰқ делдалҰ +здӘгӘнен айтҰп жатңан жоң, оүан айтңҰзҰп т&р. Иі, ілемнӘқ ЖӘрестӘҰсҰ айтңҰзҰп т&р. Ол Юзіли стазҰнан дірӘс алҰп, сонан соқ дірӘс бередӘ. ЯйткенӘ, жоүарҰда аталүан ишараларда бӘраз баÇндалүан мҰқдаүан пайүамбарлҰң ділелдер жіне ілемнӘқ ЖаратушҰсҰ бҚкӘл м&үжизалардҰ СонҰқ ңолҰнда жаратуҰ Ол, ОнҰқю(АллаҒқ атуҰтҰнан с+йлеп, ОнҰқ с+здерӘн жеткӘзӘп жатңандҰүҰн к+рсетедӘ. ЮрӘ, Оүан тҚскен Ү&раннҰқ, ӘшкӘ-сҰртңҰ ңҰрҰңңа жуҰң ңҰр-сҰрларҰ, м&үжизалҰүҰ ОнҰқ Хаң ТаүаланҰқ елшӘсӘ, хабарҰн жеткӘзушӘ екендӘгӘн к+рсетедӘ.тан неҰңҰластҰлҰүҰ, таңуалҰүҰ, салмаңтҰлҰүҰ, сенӘмдӘлӘгӘ жіне бҚкӘл Әс-ірекеттерӘ мен ахуалҰ ОнҰқ +з атҰнан, +з пӘкӘрӘмен айтҰп жатпаүандҰүҰн, с+зсӘз тҚрде ЖаратушҰсҰ атҰнан с+йлеп жатңанҰн к+рсетедӘ. Эім ОнҰ тҰқдаүан бҚкӘл аңиңат жмезет үҰлар, к+збен к+ру, зерттеу нітижесӘнде с+йлеп жатңан ОнҰқ +зӘ емес, ілемнӘқ ЖаратушҰсҰ ОнҰ с+йлетӘп жатңанҰн растап, илмелÇңиню(анҰң)>иман келтӘрген. Сол арңҰлҰ дірӘс берӘлӘп жатҰр. Олай болса, ОнҰқ адалдҰүҰ мен растҰүҰ осҰ т+рт негӘздӘқ бекоүҰзҰнн нҰүаÇ тҚседӘ.

БесӘншӘ негӘз: Эім, Ол МіқгӘ С+здӘқю(Ү&раннҰқ)>аудармашҰсҰ іруаңтардҰ к+рӘп, перӘштелермен с&хбаттасадҰ, жҰндар мен адамдарүа жол к+рсетедӘ. Адамдар мен жҰндар ілн жінена емес, рухтар ілемӘ, перӘштелер ілемӘ де дірӘс аладҰ. ОнҰқ сол ілемдермен байланҰсҰ бар, ол жаңтан хабар ікеледӘ, к+рсеткен м&үжизаларҰ мен +ткен +м т+рт ҰнҰ айүаңтайдҰ. Олай болса, к+рӘпкелдер мен басңа да үайҰптан хабар беретӘндер, кейде хабарүа араласҰп кететӘн жҰндар да, іруаңтар да, перӘуап:>Е де онҰқ хабарҰна, тӘптӘ ЖібӘрейӘлден басңа Қлкен перӘштелер де араласа алмайдҰ. ТӘптӘ, кейде &заң уаңҰт бойҰ ОнҰқ досҰ болүан ХазӘретӘ ЖібӘрейӘлдӘ де араластҰрмайдҰ.

АлтҰншҰ негӘз: Эім, Ол - перӘштелердӘқ, жҰндар мен адамзаттҰқ мҰрзасҰ. МӘ. Тікем аүашҰнҰқ еқ н&рлҰ, кімӘл жемӘсӘ, ИліҒи мейӘрӘмнӘқ ҚлгӘсӘ жіне Раббани махаббаттҰқ к+рӘнӘсӘ, УахданиеттӘқ еқ н&рлҰ ділелӘ, аңиңаттҰқ еқ жарңҰн сіулесӘ, ілем

— 214 —

тҰлсҰмҰнҰқ кӘлтӘ, жарату сҰрҰн ашҰп берушӘ, ілем хикметӘнӘқ маүҰнасҰн к+рүан уа жіне АллаҒтҰқ салтанатҰнҰқ делдалҰ, Раббани ідемӘ +нердӘ сипаттаушҰ жіне ңабӘлеттӘлӘгӘ жаүҰнан адами кемелдӘктӘқ еқ &лҰң ҚлгӘсӘ.

Ол кӘсӘнӘқ осҰндай сипаттарҰ мен рухани т&лүасҰна ңарап, ол бҚкӘл ілемнӘқ негӘзгӘ маңдҰңтанүни, б&л ілемнӘқ ЖаратушҰсҰ соүан бола ілемдӘ жаратңандҰүҰн, Егер ОнҰ жаратпаүанда ілемдӘ де жаратпас едӘ деуге боладҰ.

Иі, жҰндар мтҰқдапмдарүа жеткӘзген Ү&ран аңиңаттарҰ мен Иман н&рларҰ жіне +з болмҰсҰндаүҰ жаңсҰ да кімӘл мӘнез, б&л айтҰлүандарүа наңтҰ ділел.

ЖетӘншӘ негӘз:>Эім, ілгӘ хаңтҰқ ділелӘ, аңиңатҰқ сіулесӘ, +зӘ ікелген дӘнӘ мен шариүатҰ екӘ дҚниенӘқ баңҰтҰнаَى الْеткӘзетӘн ереже-зақдарүа толҰ. Жан-жаңтҰ болуҰмен бӘрге ілемнӘқ аңиңатҰ мен атңарар мӘндетӘн жіне ілемнӘқ ЖаратушҰсҰнҰқ есӘм-сипаттарҰн, аса кімӘл аңиңаттардҰ жетӘк баÇндаүан. Ал, Ислам дӘнӘ мен шариүатҰ жан жеткҰлҰүҰ мен кемелдӘгӘ сондай, бҚкӘл ілемдӘ жіне ЖаратушҰсҰмен ңоса керемет тҚрде тҚсӘндӘрӘп бередӘ. Оүан зер салүан жан б&л дӘннӘқ мҰна ісем ілемдӘ ЖаратушҰсҰмен ңоса тҚсӘндӘрӘп, баÇндап отҰрүан баүдарлама екендӘгӘн тҚсӘнедӘ. МҰсалүа бӘр с Ал,қ &стасҰ сол сарайүа лайҰң бӘр тҚсӘндӘрме жасайдҰ. ЯзӘн танҰстҰру ҚшӘн бӘр сипаттама жазадҰ. Сол сиÇңтҰ Ислам дӘнӘ мен М&хаммедтӘқ (с.а.у.) шариүатҰнда мҰуҰ, ідм ң&дӘретӘ кҚштӘ бӘреудӘқ ңаламҰмен жазҰлүанҰн к+рсететӘн ауңҰмдҰ, кімӘл, шҰндҰң толҰ баÇндау бар. Ендеше бҚкӘл ілемдӘ осҰндай толҰң жҚйеге кӘм енгӘзген болса, б&, басңӘ жҚйеге келтӘрген де сол. Иі, ілемдегӘ толҰң жҚйе ілбетте осҰндай дӘндегӘ тамаша жҚйе, тіртӘптӘ ңажет етедӘ.

СегӘзӘншӘ негӘз: ОсҰ айтҰлүан сипаттардҰқ барлҰүҰн бойҰна сӘқӘрген жіне ңай жаүҰнан алүанда да мҰзүҰңандайгӘздерге арңа сҚйеген М&хаммед АрабидӘқ (с.а.у.) б&л дҚниеде т&рҰп үайҰп ілемӘнӘқ атҰнан жҰндар мен адамдарүа арнап айтңан с+здерӘ ір тарапңа, барлҰң адамзат пен жҰндарүа, бҚкӘл үасҰрларүа естӘлӘп т&р. Иі, естӘп т&рмҰз!

ТÇсатҰншҰ негӘз: Сондай зор ңуаттҰ дауҰспен с+йлеп жатңандҰүҰ соншалҰң, бҚкӘл үасҰр онҰ тҰқдап, жақүҰрүан даусҰн ірбӘр адам естуде.

— 215 —

ОнҰншҰ негӘз: Ол кӘсӘнӘқ жҚрӘс-т&рҰсҰнан да байң болүаай +зӘ к+рӘп барҰп хабар беруде. ЯйткенӘ, еқ ңауӘптӘ уаңҰттарда ңобалжҰмай, шҚбісӘз, алақсҰз саспай с+йлейдӘ. ЖалүҰз +зӘ ілемге атой салдҰ.

Он бӘрӘншӘ негӘз:>БҚкӘл жӘгерӘ мен кҚшӘн салҰп дӘнге шаңҰрдҰ. Жер шарҰндҰ жаңтҰсҰ, адамзаттҰқ бестен бӘр б+лӘгӘн, "Ліббійк"ю(Ү&п боладҰ),>سَمِعْنَا وَ اَطَعْنَا дегӘздӘ.

Он екӘншӘ негӘз: Эім, Ол +те байсалдҰ тҚрде шаңҰрҰп, жаңсҰ +неге боларлҰңтай тірбиелеп, ереже зақдарҰн үасҰарҰн жатпарҰнда, шартараптҰқ тастарҰнда наңҰштап заманнҰқ беттерӘнде +шпес оŞ ңалдҰрдҰ.

Он ҚшӘншӘ негӘз. Эім, ікелген ҚкӘмдерӘнӘқ рас екенӘне сенӘмдӘ тҚрде айтҰп шаңҰрүанҰ сондай дҚние жҚзӘ жиналҰп онҰ айтңанҰнан бас тартңҰзҰп, +кӘндл "МеумадҰ. БҚкӘл +мӘр тарихҰ мен ӘзгӘ ңасиеттерӘ б&үан куі.

Он т+ртӘншӘ негӘз.>ЮрӘ +те сенӘмдӘ тҚрде шаңҰрҰп, маңсатҰн тҚсӘндӘргенӘ сондай ешкӘмге ңарҰздар болмай, жалҰнбай, ңандай да бӘр ңиҰндҰْ مِنْрсҰ мойҰмай, шҚбісӘз, суҰң ңандҰлҰңпен жіне адал тҚрде, +згеден б&рҰн +зӘ амал етӘп, ңабҰл ете отҰрҰп, ікелген ҚкӘмдерӘн жариÇ ңҰлдҰ. Ж&рттҰқ бірӘне - дос пен д&шпандарҰна мілӘм адал атңарүан ң&лшҰлҰүҰ мен к+қӘлӘнӘқ тоңтҰүҰңан кідҚниенӘқ фіни с&лулҰңтарҰна ңҰзҰңпай к+қӘлӘн алшаң &стауҰ б&үан куі.

Он бесӘншӘ негӘз. Эім +зӘ ікелген дӘнге бірӘнен артҰң мойҰнс&нуҰ жіне ЖаратушҰсҰна деген бірӘнен де басҰм ң&лшҰлҰүҰ мен х. С+йтірселерден ңашуүа келгенде бірӘнен артҰң таңуалҰлҰүҰ; ОнҰқ МіқгӘлӘктӘқ С&лтанҰ АллаҒтҰқ ЖаршҰсҰ, ЕлшӘсӘ екендӘгӘн анҰң к+рсетедӘ.

Ол - МаүбудҰ БилхаңтҰқ еқ адал ң&лҰ жіне Келам-Ұ ЮзілидӘқ аудармашҰсҰ.

ОсҰ дҰ.

негӘздӘқ нітижесӘ мен тҚйӘнӘ:>АйтҰлүан сипаттарүа ие б&л Адам а.с. бҚкӘл ңуатҰмен, бҚкӘл +мӘрӘнде ңайталап, ірдайҰм:

فَاعْلَمْ اَنَّهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ

дедӘ, УрметӘнеттӘ жариÇ ңҰлдҰ.

اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلَيْهِ وَ عَلٰٓى اٰلِهِ عَدَدَ حَسَنَاتِ اُمَّتِهِ
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪ائَةِ ْحَك۪يمُ
— 216 —

АллаҒтҰқ сҰйҰ жіне Раббани жірдемӘнӘқ белгӘсӘ

وَ اَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ

маүҰнасҰна сай болу ҚмӘтӘмен айтарҰм: ОсҰ кӘтап жазҰлҰп жатңанда АллаҒ ТаүаланҰқ ңалай жірдем еткенӘн жіне ОнҰқ рахҰмҰ ңалай к+рӘнгенӘн н б&л йҰн. Сонда б&л кӘтаптҰ оңҰүандар одан сайҰн мін берӘп ңарайтҰн боладҰ.

НегӘзӘнде, осҰ кӘтапшанҰ жазу ойҰмда да жоң едӘ. СебебӘ, ОтҰз бӘрӘншн бетӘ Он тоүҰзҰншҰ С+здерде ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) елшӘлӘгӘ туралҰ баÇндалүан болатҰн. Кенет осҰ кӘтапшанҰ жазуүа міжбҚрлейтӘн бӘр ой келдӘ. Алайда денсаулҰүҰм айтамен елй емес ірӘ ауҰр ңҰспңтардҰқ салдарҰнан ес ңалмадҰ деуге боладҰ. ЮрӘ ідетӘм бойҰнша бӘр нірсе жазарда наңҰл жолҰмен "ңала, ңила" -ю(айтҰптҰ, дептӘ)>дегендӘ &тартпашҰ едӘм. Эім ңолҰмда хадис немесе сиÇр кӘтабҰ жоң болатҰн. Сонда да тіуекел деп бастадҰм. ЖазҰлуҰ сіттӘ болүанҰ сондай Б&рнүҰ СаидтҰқ есте саңтау ңабӘлетӘтуда, деңайда ңуаттҰ жадҰмнҰқ кҚшӘн сезӘндӘм. Бас-аÇүҰ екӘ-Қш саүаттҰқ ӘшӘнде отҰз-ңҰрҰң бет жазҰлҰп жаттҰ. БӘр саүатта он бес бет жазҰлдҰ. БасҰм к+пшӘлӘгӘ Б&хари, Мй, тек Бейхаңи, Тирмизи, Шифай Шіриф, Юбу Нуайм, Табери сиÇңтҰ кӘтаптардан наңҰл етӘлдӘ. Алайда м&ндай риуаÇтта ңате жӘберӘлсею(хадис болүандҰңтан)>кҚні жазҰлуҰ мҚҰң берСондҰңтан жҚрегӘм толңҰп, ңорҰңңанҰм да рас. БӘраң, кейӘн АллаҒтҰқ +зӘ жірдем етӘп т&рүанҰ байңалдҰ. Эім ңажеттӘлӘк бар. ИншааллаҒ сахих тҚрде жазҰлдҰ деп ойлайӘ ніжӘгер кейбӘр хадистердӘқ с+здерӘнде немесе риуаÇт ңҰлушҰ адамнҰқ есӘмӘ ңате жазҰлүан болса ж+ндеп, кешӘрӘммен ңарауҰн бауҰрларҰмнан +тӘнемӘн.

Саид Н&рси
— 217 —

Иі, рас. Б&л жазбашӘсӘ:>азҰмҰз айтҰп жатңанда, бӘз шимай ңаүазүа жазҰп отҰрушҰ едӘк. Үарап отҰрҰп жазатҰн ңолҰнда ешңандай да кӘтабҰ жоң болатҰн. БӘрден, +те жҰлд, діл де айтҰп отҰрадҰ. БӘз де жазҰп ҚлгӘруге тҰрҰсатҰнбҰз. ЕкӘ-Қш саүатта отҰз ңҰрҰң, кейде одан да к+п параң жазҰлатҰн.

Б&л сіттӘлӘктӘқ ПайүамбарҰмҰздҰқ м&үжизасҰнلّٰهِ

кереметӘ екенӘне бӘздӘқ де еш кҚмінӘмӘз ңалмадҰ.

ЮрдайҰмүҰ ңҰзметшӘсӘ: АбдуллаҒ Чавуш.

ҮҰзметшӘсӘ ірӘ алүаш хатшҰсҰ: СҚлеймен Сами.

Алүаш хатшҰсҰ ірӘ аңҰрет бауҰрҰ: ХафҰз Халид.

Алүаш хатшҰсҰ ірӘ таза бетке к+шӘ татулхатшҰ: ХафҰз Тіуфиң.

— 218 —

АхмедтӘқ (с.а.у.) м&үжизаларҰ б+лӘмӘнӘқ бӘрӘншӘ ңосҰмшасҰ

[Он тоүҰзҰншҰ с+з. ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) елшӘлӘгӘ туралҰ болүандҰңтан орайҰ келӘп осҰ жерге жазҰлдҰ.]
بِسْمِерӘ меهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ

Он т+рт тамшҰдан т&ратҰн он т+ртӘншӘ ЛеманҰқ бӘрӘншӘ тамшҰсҰ.

БӘзге РаббҰмҰздҰ танҰстҰратҰн Қш Қлкен танҰстҰрзбасарр.

БӘрӘншӘсӘ: АлҰп кӘтап тірӘздӘ мҰна үалам. ОнҰқ ңалай куілӘк ететӘндӘгӘн. Он Қш Лема Н&р шҰүармаларҰнҰқ Он ҚшӘншӘ сабаүҰнда тҰқдадҰң.

ЕкӘншӘсӘ:>ОсҰ &лҰ تُ مَشҰқ еқ &лҰ аÇтҰ болҰп саналатҰн соқүҰ Пайүамбар М&хаммед (с.а.у.).

шӘншӘсӘ: ҮасиеттӘ Ү&ран КірӘм.

ЕндӘгӘ кезекте, АллаҒтҰқ аÇттарҰн тӘлмен жеткӘзушӘ &лҰ куігер, соқүҰ пайүамбар М&хаммедтӘ (с.а.у.) танҰп, тҰқдауҰмҰз керек. ОнҰқ рлар м&т&лүасҰна назар аударайҰң. Оүан жер жҚзӘ - мешӘт. Мекке - михраб. Мідина - минбер. Б&лтартпас ділел болҰп саналатҰн ПайүамбарҰмҰз (с.а.у.) барлҰң имандҰларүа имам. АдамзаттҰқ барлес жҰлхабаршҰ. ПайүамбарлардҰқ к+семӘ. ЮулиелердӘқ с&лтанҰ. ЮнбиÇлар мен іулиелерден ң&ралүан зӘкӘр алңасҰнҰқ серзакирӘ Çүни жетекшӘсӘ. Ол бейне бӘр н&рлҰ н жазҰБарлҰң інбиÇ онҰқ +мӘршеқ тамҰрларҰ. БҚкӘл іулиелер онҰқ тамҰлжҰүан жемӘстерӘ. М&үжизаларҰна сҚйенген барлҰң пайүамбарлар жіне керемет іулиелер, ол к+терген міселелердӘқ барлҰүҰн ңолдбасшҰ стауда.

ЯйткенӘ, Ол: لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ деп жар салуда.

ОнҰқ оқ жіне сол жаүҰндаүҰларҰ, Çүни алдҰқүҰ пайүамбарлар мен кейӘнгӘ іулиелер сап тҚзеген н&рлҰ зӘкӘршӘлер онҰқ с+зӘн ңайталап, бӘр ауҰздан "д&рҰс, наүҰз шҰндҰңтҰ

Ин" деуде. ОсҰндай сансҰз ңолдау к+рген міселеге, ңандай кҚдӘк ңарсҰ келе аладҰ.

— 219 —

ЕкӘншӘ тамшҰ: ЮлгӘ тіухидтӘқ н&рани ділелӘ екӘ жаңтҰ ңолдау тауҰп отҰр. Тіурат пен ӨнжӘл секӘлдӘ ңасиеттӘ кӘтаптардаүҰ діреме*: АтаңтҰ үалҰм Хусейн-Ә Джисри "Рисале-и Хамидие" аттҰ кӘтабҰнда сол семауи кӘтаптардҰқ ӘшӘнен жҚз он т+рт ишара - белгӘ тапңандҰүҰн жаза маүҰнгерӘске &шҰраүаннҰқ +зӘнде м&нша ишара болса ілбетте одан б&рҰн к+птеген белгӘ хабарлар болүан.} ол туралҰ жҚздеген ділелдер бар.

ПайүамбарҰмҰзүа пайүамбарлҰң берӘлмей т&рүанда к+рӘнӘс тапңантҰлүанүан оңиүалар, үайҰптан хабар берушӘ жҰндардҰқ сҚйӘншӘлерӘ, шҰншҰл к+рӘпкелдер мен сіуегейлердӘқ бӘрдей куілӘктерӘ, сондай-аң, ШаңңҰ Үамарю(АйдҰқ екӘге б+лӘнуӘ)>сиÇңтҰ мҰқдаүан м&үжизалардҰқ ділелдеуӘ, жіне шариүаттҰқ туралҰүҰе, ійеіселенӘ толҰң растайдҰ. Сондай-аң, мӘнез-ң&лңҰнҰқ кемелдӘгӘ, табиүатҰнҰқ ісемдӘгӘ, аса сенӘмдӘлӘгӘ, ңуаттҰ иманҰ, берӘк сенӘмӘ, м&нҰ ділелдейтӘн аса таңуалҰүҰ, к+п ң&лшҰлҰң етуӘ, маңсатҰна адалдҰүҰ, +з ӘсӘне аҒ АлеӘгӘ, ҰңҰласҰ, ОнҰқ хаң пайүамбар екендӘгӘн кҚн н&рҰндай етӘп анҰң к+рсетуде.

шӘншӘ тамшҰ:>Үаласақ жҚр! ОнҰқ +мӘр сҚрген діуӘрӘне, БаңҰт үасҰрҰна, араб жазирасҰна барайҰң. ҮиÇлмен бо, талңнҰ ңҰзмет басҰндаثنۚз орнҰнда к+рӘп зиÇрат ңҰлайҰң. МӘне, ңарашҰ! АлдҰмҰзда жан с&лулҰүҰ мен тін с&лулҰүҰ жарасңан ерекше к+ркем бӘр т&лүа. ҮолҰнда м&үжизалҰ кӘтап. ТӘлӘнде аңиңатңа толҰ маржан с+з. КҚллӘ адамзатңас.а.у.Ә жҰндар мен перӘштелерге, тӘптӘ бҚкӘл жаратҰлҰс атаулҰүа +зӘнӘқ +мӘршеқ ҚндеуӘн оңҰп т&р. ЮлемнӘқ жаратҰлуҰна себеп болүан үажайҰп сҰрдҰ тҚстҰрҰп де. БҚкӘл жаратҰлҰс атаулҰнҰқ ң&пиÇ тҰлсҰмҰн ашҰп, анҰңтап беруде. СаналҰлардҰ сан ойландҰрҰп, аңҰлдҰлардҰ к+п мазалаүан Қш ңиҰн да ауҰр "КӘмсӘқӘ десеан келесӘқ? Үайда барасҰқ?" деген с&раңтарүа, ңанаүаттанарлҰң жауап беруде.

Т+ртӘншӘ тамшҰ: Зер сал! Ол, аңиңат н&рҰн шашуда. Егер мҰЖер шамге онҰқ н&рлҰ да аңиңаттҰ ҚйрететӘн назарҰмен ңарамасақ, бҚкӘл ілемдӘ жҰлап-сҰңтау орнҰ деп тҚсӘнесӘқ. ЖаратҰлҰстҰ бӘр-бӘрӘне бейтанҰс, тӘптӘ жау деп бӘлесӘқ. АлҰп денелердӘ жаназа, салайлерӘн де ңоштасу мен к+з жазҰп ңалудан зар еқӘреген жетӘмдер тҚрӘнде к+ресӘқ. Солай к+рӘнедӘ. ТаүҰ да зер сал! ЕндӘ, ПайүамбарҰмҰз жеткӘзген н&рдҰқ сіулесӘмен ілгӘ жҰлап-сҰңтау орнҰ ңуанҰш пен шаттҰңңа толҰ зӘкӘрх+рсеткайналдҰ. БейтанҰс, бӘр-бӘрӘне

— 220 —

жау жаратҰлҰс, бӘр-бӘрӘнӘқ досҰ, бауҰрҰ болҰп шҰңтҰ. ЖансҰз, меқӘреу, +лӘ денелер жаүҰмдҰ, +зӘне лайҰң ңҰзмет атңарушҰ екен. ЖҰлап-сҰңтап, шаүҰм айтңан жетӘмдер тісбих айтҰп зӘкӘр салушҰ ңндайдҰнемесе +з мӘндетӘн адал атңарҰп, демалҰсңа шҰңңандар екен.

БесӘншӘ тамшҰ: Сол н&рдҰқ саÇсҰнда ілемдегӘ ңозүалҰстар, +згерӘстер мен ң&бҰлҰстар мінсӘз, маүҰнасҰз, кездейсоңтҰңтҰқ тілкегӘ болудан ң&тҰлҰп, Ре менӘ хатңа, &лҰ аÇттардҰқ параңтарҰна, ИліҒи есӘмдердӘқ айнасҰна айналдҰ. БҚкӘл ілем АллаҒтҰқ даналҰң кӘтабҰ дейтӘн жоүарҰ міртебеге к+терӘлд &мҰт АдамдҰ хайуаннан бетер т+менгӘ дірежеге тҚсӘретӘн сансҰз ңажеттӘлӘктерӘ мен ілсӘздӘгӘ, паңҰрлҰүҰ мен бейшаралҰүҰ жіне уайҰм мен ңайүҰүа салҰп, бҚкӘл хайуаннан сорлҰ ңҰлатҰн аңҰл-ой, пайүамбарҰмҰз ікелген ілгӘ н&рмен н&рланүан кебесӘнедамдҰ бҚкӘл хайуаннан, тӘптӘ жаратҰлҰстан Қстем ңҰлҰп, еқ жоүарүҰ дірежеге шҰүаратҰн ң&ралүа айналадҰ. Сол н&рлҰ аңҰлҰмен жіне ілсӘздӘгӘ, паңҰрлҰүҰ арңҰлҰ, жіне жалбарҰнҰп жасаүан д&үасҰнҰқлден бҰнда ерке с&лтанүа жіне жер бетӘнӘқ наздҰ халифасҰна айналадҰ. Демек ол н&р болмаса, бҚкӘл ілем де, адамзат та, тӘптӘ болмҰс атаулҰ тҚкке т&рүҰсҰз болҰп, мінӘн жоүалтар едӘ. Юлбетте, м&ндай тақүажайҰп ілемге осҰндай үажап ҰзметтсӘ керек. Юйтпесе, бҚкӘл ілем де жер де үарҰш та болмас едӘ.

АлтҰншҰ тамшҰ:>МӘне, ол кӘсӘ міқгӘ баңҰттҰқ бар екенӘн хабарлап, сҚйӘншӘлеген. Мол мейӘрӘмге б+лейтӘн жол к+рсетӘп, онҰ жар салүан. АллаҒтҰқ салтанатҰндоштасуем +нердӘқ делдалҰ, ойшҰл да талүампаз к+рерменӘ. АллаҒтҰқ есӘмдерӘнӘқ ңазҰнасҰн ашҰп к+рсетушӘ. ОсҰ т&рүҰдан ңарасақ, ол ң&лшҰлҰүҰ жаүҰмен АллаҒтҰқ киелӘ махаббатҰнҰқ к+рӘнӘсӘ, мейаүалҰ лӘктӘқ ҚлгӘсӘ, адамзаттҰқ абҰройлҰсҰ, жаратҰлҰс аүашҰнҰқ жемӘсӘ. ЕндӘ, пайүамбарлҰүҰ т&рүҰсҰнан ңарасақ, АллаҒтҰқ ділелӘ, аңиңаттҰқ шҰраүҰ, тура жолдҰқ кҚн к+семӘ, баңҰттҰлҰңтҰқ себебӘ. МӘне, онҰқ жарң еткен жарңҰнаңтҰ ашҰүҰс пен батҰсңа жайҰлдҰ. Жер шарҰнҰқ жартҰсҰ жіне адамзаттҰқ бестен бӘр б+лӘгӘ ол сҰйлаүан тура жолдҰ ңабҰл алҰп, асҰл дӘнӘн бауҰрҰна бастҰ. ОсҰндай асҰл жаннҰқ к+терген бҚкӘл міселесӘнӘқ +зегӘ болүан لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ деген а ілемдҰ толҰң ңабҰлдамайтҰн бӘздӘқ ніпсӘмӘз бен шайтанҰмҰзүа не болүан?
— 221 —

ЖетӘншӘ тамшҰ: Назар аудар! Сонау алҰп тҚбекте +мӘр сҚрген жабайҰ, ідет ү&рҰптарҰна +те берӘк, санҰ к+п, +здерӘ ңҰрсҰң ңауҰмдарүа тез арада жаман ідеттҰсал:>н жабайҰ мӘнездерӘн ңойүҰзҰп, олардҰқ бойҰна жаңсҰ мӘнез-ң&лҰң сӘқдӘрдӘ. ОлардҰ бҚкӘл ілемге м&үалӘм, мідени ңоүамдарүа &стаз ңҰлдҰ. Б&л сҰрттай, жай ҚстемдӘк емес-тӘ. ОлардҰқ аңҰлҰ мен рухҰна, жҚрегӘ мен ніпсӘқ келдейӘн баурап алдҰ. Ол кҚллӘ жҚректердӘқ сҚйӘктӘсӘ, аңҰл атаулҰнҰқ &стазҰ, барлҰң ніпсӘлердӘқ тірбиешӘсӘ, бҚкӘл рухтардҰқ с&лтанҰ атандҰ.

СегӘзӘншӘ тамшҰ: СанҰ аз ңауҰмүа міртебесӘ жоүарҰ бӘр паНаңтҰ мекӘ секӘлдӘ жай бӘр ідеттӘ +те к+п кҚш ж&мсап ңана ңойдҰра аладҰ. Ал, б&л кӘсӘ ідет ү&рҰптарҰна берӘк, ңҰрсҰң ірӘ к+п ңауҰмдарүа к+птеген ідет-ү&рҰптарҰн бҰлай ңараүанда азүана кҚшпен, аз уаңҰт ӘшӘбӘр үайүҰздҰ. Ол ідет ү&рҰптардҰқ орнҰна асҰл ңасиет, биÇзҰ мӘнез, ідемӘ ідеп ҚйреттӘ. ОсҰндай к+птеген керемет Әс тҰндҰрдҰ. Сол баңҰт үасҰрҰс с+йлей ПайүамбарҰмҰзүа сенбей жҚрген бейбаңтарүа араб тҚбегӘн к+здерӘне ш&ңҰп т&рҰп айтарҰмҰз: ЖҚздеген философтардҰ жинап сол жаңңа барсҰншҰ. ЖҚз жҰл еқбек етсӘн. Ол кӘсӘнӘқ сол кезеқдегӘ бӘр жҰлда а. Ү&рдн еқбегӘнӘқ жҚзден бӘрӘн атңара алар ма екен?

ТоүҰзҰншҰ тамшҰ: БеделӘ орташа ңарапайҰм адам, кӘшкентай, бӘраң кӘсӘнӘ &Çтңа ңалдҰратҰн жалүан міселенӘ ңарсҰластарҰнҰқ алдҰнда ңорҰңпай, айласҰн сездӘрмейДегенмжҰмай айта алмайдҰ. Ал, мҰна кӘсӘге ңара! ОнҰқ мойнҰна +те мақҰздҰ мӘндет, кҚрделӘ жауапкершӘлӘк жҚктелген. БеделӘ +те жоүарҰ. Саңтануүа аса м&ңтаж, ірӘ ңауӘптӘ жаүдайда, ңалҰқ топңа, +те азулҰ жаудҰқ сҰн б&а, +те мақҰздҰ міселелердӘ, емӘн-еркӘн, ңорҰңпай, еш алақдамай бҚкпесӘз, абҰржҰмай, шҰнайҰ тҚрде, ҰңҰласпен, кейде ңарсҰластарҰнҰқ намҰсҰна тиетӘндей +ткӘр, жандарҰна батҰра айтңибн ИедерӘ +тӘрӘк болуҰ мҚмкӘн бе? Үандай да бӘр айла-ңулҰңтҰқ араласуҰ істе мҚмкӘн бе? Жоң.

اِنْ هُوَ اِلَّا وَحْىٌ يُوحٰى

Иі, аңиңат алдамайдҰ. АңиңатшҰл алданбайдҰ. ОнҰқ аңиңатшҰқ ӘшӘҰ айладан ада. АңиңатшҰлдҰқ к+зӘне ңиÇл, елестер аңиңат болҰп к+рӘнуӘ істе мҚмкӘн емес. Жоң алдай алмайдҰ.

ОнҰншҰ тамшҰ: Неткен тартҰмдҰ, аса мақҰздҰ, +те ңҰзаңиңаттақүажайҰп аңиңатңа толҰ міселелердӘ к+терӘп ірӘ

— 222 —
ділелдеген десеқшӘ. Адам баласҰнҰнҰқ ҰнтасҰн арттҰрҰп ірекет еткӘзетӘн кҚш - ңҰзҰүушҰлҰң екен. ТӘптӘ, саүан "+мӘрӘқ мен дҚниеқан екертҰсҰн берсеқ Айдан, ЕсекңҰрүаннаню(şпитер)>бӘреу келӘп, Айда, ЕсекңҰрүанда не бар екенӘн айтҰп, ол жаңтаүҰ жаүдайдҰ тҚсӘндӘрӘп бередӘ жіне сенӘқ болашаүҰқдҰ, ңандай оңиүалар бастан кешетӘнӘқдӘ айна ңатесӘз айтҰп береаңҰттасе, ңҰзҰүҰп, +мӘрӘқ мен дҚниеқнӘқ жартҰсҰн беруге келӘсе кетесӘқ. Ал б&л кӘсӘ Һажап лҰ С&лтаннҰқ хабарҰн жеткӘзуде. АспандаүҰ ай Ол С&лтаннҰқ ңол астҰндаүҰ, бӘр оттҰ айналҰп жҚрген шҰбҰн секӘлдӘ, жер шарҰ болса шамдҰ шҰр айналүан ِنْ حَктей. Ал сол шам тірӘздес кҚн ілгӘ С&лтаннҰқ мҰқдаүан шам-шҰраңтарҰнҰқ ӘшӘнде бӘр үана шамҰ. Б&дан да басңа үажайҰп ілемдер мен керемет үажайҰп ң&бҰлҰстар жайҰнда хабар беруде. Егер мҰқдаүан жл болмҰ бомба болҰп жарҰлса, онҰқ ілгӘндей үажайҰп хабарҰндай болмас едӘ.
ОнҰқ аузҰнан шҰңңан:
اِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ ٭ اِذَا السَّمَٓاءُ انْفَطَرَتْ ٭ اَلْقَارِعَةُ

Ү&ран сҚрею(ЖарҰтҰқда! Б&л аÇттар жарңҰн болашаңтан хабар беруде. АңҰреттегӘ болашаңтҰқ жанҰнда мҰна дҚниеуи болашаң бӘр тамшҰүа да татҰмайдҰ. Эім наүҰз баңҰт жайлҰ хабар беруде, дҚниенӘқ бар баңҰтҰ ол баңҰттлардҰқҰнда тҚк емес, ол бейне бӘр міқгӘ с+нбес кҚндӘ жарң етӘп с+нӘп ңалатҰн найзаүаймен салҰстҰр үандай.

Он бӘрӘншӘ тамшҰ: СапҰрҰлҰсңан мҰна ң&бҰлҰстардҰқ сҰртҰнда осҰндай үажайҰп ілем бӘздӘ кҚтӘп т&рүанҰ хаң. М&ндандҰүҰнйҰп ілемнен хабар беру ҚшӘн осҰндай керемет, аса м&үжизалҰ бӘр кӘсӘ керек. Ол кӘсӘнӘқ жҚрӘс-т&рҰсҰнан байңайтҰнҰмҰз, м&нҰқ бірӘн +зӘ к+рген жіне к+рӘп отҰр, к+ргендерӘн айтҰп т&р. Эім, "бӘзедӘ. БметтерӘмен азҰңтандҰрушҰ жіне аспан ілемӘ мен жер жҚзӘнӘқ ЖаратушҰ ИесӘ бӘзден не с&райдҰ, не талап етедӘ?" ОсҰнҰқ бірӘн бӘзге наңтҰлап жеткӘзуде. Ділн ңалуай к+птеген ңажеттӘ де ңҰзҰүарлҰң мақҰздҰ аңиңаттар жайҰнда хабарлаүан осҰ кӘсӘге бірӘн тастап ден ңойҰп тҰқдаудҰқ орнҰна, тӘптӘ солай ңарай жҚгӘрудӘқҰң айта, селңос ңарап мін бермейтӘн мҰна адамзатңа не болүан? Адам танҰмас болүанҰ ма? МҰна аңиңаттардҰ к+рмейтӘндей, естӘмейтӘндей, тҚсӘне алмайтҰндай міқгҚрт боп ңалүанҰ ма?

— 223 —

дҰ ИліншӘ тамшҰ: МҰна ілемдӘ Жаратңан АллаҒтҰқ жалүҰз екендӘгӘ ңаншалҰңтҰ анҰң болса, соншалҰңтҰ б&л КӘсӘ де АллаҒтҰқ бар жіне бӘр екенӘн хаң тӘлмен жеткӘзушӘ наңтҰ ділел болҰп саналадҰ. Ол сонҰмен ңатар тҰн естӘрӘлу мен міқгӘ баңҰттҰқ айңҰн жіне &лҰ ділелӘ. Ол кӘсӘ міқгӘ баңҰттҰқ орнауҰна бӘрден бӘр себеп жіне оүан ңол жеткӘзуге &йҰтңҰ. СонҰмен ңатар, д&үасҰмен ілгӘ міқгӘ баңҰттҰқ орнауҰна, жаратҰлттҰқ дебеп. Үайта тӘрӘлу жайҰнда айтҰлүан мҰна сҰрдҰ осҰ арада ңайталаүан орҰндҰ болар едӘ.

Назар сал! ОнҰқ намазҰ мен д&үасҰ сондай &лҰң, ОҰ ңайрбӘрге бҚкӘл АрабиÇ, тӘптӘ Жер шарҰ намаз оңҰп, д&үа етедӘ. Сондай-аң, онҰмен бӘрге д&үа ететӘн жамаүаттҰқ ҚлкендӘгӘ сонша Адам (а.с.) заманҰнанҰмалӘ ңарайүҰ бҚкӘл адамзат, онҰқ ӘшӘнде де еқ кімӘлдерӘ онҰқ д&үасҰна ңосҰлҰп, "імин" деп ңол жаŞда. Эім онҰқ д&үасҰнҰқ ңабҰл болүанҰн тӘлейттӘ. ТаӘқ к+птӘгӘ сонша, Жер шарҰндаүҰ жаратҰлҰстҰқ барлҰүҰ жіне аспан ілемӘндегӘ барша болмҰс атаулҰ "О, Раб! ТӘлеуӘн бере г+р! БӘз де сонҰ тӘлеймӘз" деп онҰқ д&үасҰна ңосҰла жалбарҰс екенЭім паңҰр, м&қлҰ халде, сҚйкӘмдӘ тҚрде +з ңалау тӘлектерӘн кӘшӘпейӘлдӘкпен +тӘнуде. М&нҰ естӘген бҚкӘл жаратҰлҰс атаулҰ к+здерӘне жас алҰп, онҰқ д&үасҰна ңосҰлҰп ңол жаŞда. Ол д&үҰлҰстааүҰнасҰна ҚқӘлӘп к+рдӘқ бе?. Ол д&үа адамзаттҰ тӘптӘ бҚкӘл ілемдӘ, барлҰң жаратҰлҰс атаулҰнҰ ңадӘрӘ тҚсӘп тҚкке аспай ңалудан, ҚнӘ +шӘп жоң болудан, ңадӘр-ңасиеттен ж&рдай болҰп еқ т+менгӘ дірежеге ң&Ә.

дан ң&тңару ҚшӘн жасалүан д&үа. Ол баршанҰқ ңадӘр ңасиетӘн арттҰрҰп, міқгӘ жасауүа, бастан &лҰ мӘндет жҚктелгендердӘқ ңатарҰна ңосҰп, олардҰ еқ биӘк дірежеге шҰүаруҰн +тӘнуде. Оизалардет с&рап жалбарҰнүан тіттӘ ҚнӘне аспан, жер, үарҰштаүҰ жаратҰлҰс атаулҰ шабҰттана &йҰп, д&үасҰна ңосҰлҰп, "Амин, АллаҒумма амин" дейдӘ. жетпӘм ол ңажеттӘлӘктерӘн Самиү, КірӘм, Үадирдан, Басир, Рахим, Алим бӘреуден с&райдҰ. Ал, Ол к+зге к+рӘнбейтӘн &саң нірсенӘқ ңажеттӘлӘктерӘн к+рӘп, естӘп, ңабӘ ҚшӘнп ңамңорлҰң жасайдҰ. Хал тӘлӘмен с&раса да бередӘ. Аса ідӘлдӘкпен, к+регендӘкпен, мейӘрӘмдӘлӘкпен мӘндеттӘ тҚрде жауап бередӘ. Демек +тӘнӘштӘ орҰндау Самиү, Басир, КірӘм, Рахим АллаҒңа тін.

Он ҚшӘншӘ тамшҰ: пен алт баласҰнҰқ тақдаулҰ т&лүаларҰн соқҰна ертӘп, үарҰшңа шҰүҰп, ҺарҰш Аүзамүа бет б&рҰп, ңол жайүан д&үа ңҰлушҰ, адамзаттҰқ абҰройлҰсҰ, ешңашан ешбӘр

— 224 —

теқдесӘ жӘбермаүан жаратҰлҰс атаулҰнҰқ маңтанҰшҰ болүан осҰ асҰлзат не ңалайдҰ? ЕндӘ СонҰ тҰқдайҰң! МіқгӘ баңҰт с&райдҰ. МіқгӘлӘк ңалайдҰ. Баңиүа ңауҰшудҰ ңалайдҰ. Ж&маң керек дейдӘ. Сол ж&маңтҰ барлҰң жаратҰлҰс, атаулҰүа сіулесӘ тҚсӘп, ҚкӘмӘс іуре т&рүан АллаҒтҰқ киелӘ к+ркем есӘмдерӘмен бӘрге с&райдҰ. Рахмет, Инает, ДаналҰң, ЮдӘлет секӘлдӘ ж&маңтҰ талап ететӘн себептер болмаүаннҰқ +зӘнде ПайүамбарҰмҰздҰқ &ндаүҰна д&үасҰ ілгӘ +тӘнӘштӘқ орҰндалуҰна жеткӘлӘктӘ себеп. Иі, АллаҒ Таүалаүа ж&маңтҰ жарату к+ктемдӘ жарату сиÇңтҰ оқай. ОнҰқ пайүамбарлҰүҰ мҰна ем суменалақҰнҰқ ашҰлуҰна себеп болүанҰндай, онҰқ ң&лшҰлҰүҰ да аңҰрет ілемӘнӘқ ашҰлуҰна себеп болүан.

Даналар мен зерттеушӘлерге

لَيْسَ فِى الْاِمْكَانِ اَبْدَعُ مِمَّا كَانَ

дегӘзген мҰна п ңалҰремет жҚйе, мейӘрӘмдӘлӘк толҰ тамаша +нер жіне теқдесӘ жоң РубубиеттӘқ с&лулҰүҰ з&лҰмдҰң пен жҚйесӘздӘкпен, жаүҰмсҰздҰңпен, мейӘрӘмсӘздӘкпен істе Қйлеспндай: Ондай келеқсӘз жайттардҰ ңабҰл к+рмейдӘ. Еқ ңарапайҰм, онша мақҰзҰ жоң тӘлектер мен дауҰстарүа аса мін бере ңарап, талап-тӘлектердӘ орҰндап, ал +те мақҰздҰ, аса ңажет талап-тӘлектерҚрегӘ ӘмеуӘ, оларүа мін бермеуӘ мҚмкӘн бе? Юсте мҚмкӘн емес. Жоң, жоң мҚлдем олай емес. М&ндай ісемдӘк, ондай жаүҰмсҰздҰңңа жол бермейдӘ. ЖаүҰмсҰз болмайдҰ.

Ей, достҰм! ЮзӘрге жетер, керӘ ңшбӘр кң. Юйтпесе б&л жерде жҚз жҰл ңалсаң та ол кӘсӘнӘқ тҰндҰрүан үажайҰп ӘстерӘ мен тақ ңаларлҰң ңҰзметтерӘнӘқ жҚзден бӘрӘн толҰүҰмен ңамтҰп, тамашасҰна тоÇ алмаспҰз. ЕндӘ ір үасҰрүа жеке-жеке назар салайҰң.ӘндӘрусҰрдҰқ, сол бӘр баңҰт кҚнӘнӘқ шуаүҰмен ңандай ісем гҚлдер ашңанҰн к+рейӘк. Юбу Ханифа, Шафи, БаÇзид Бистами, Шах Гейлани, Шах Наңшибенд, Имаар, Ү&ли, Имам Раббани секӘлдӘ миллиондаүан рухани да н&рлҰ жемӘстер берген. К+ргендерӘмӘздӘ жеке-жеке тҚсӘндӘрудӘ басңа уаңҰтңа ңалдҰра т&рҰп, сол бӘр тақүажайҰп баңҰт сҰйлаушҰүа, онҰқ м&үжизс.а.у.а ишара ететӘн салауат айтайҰң!

عَلٰى مَنْ اُنْزِلَ عَلَيْهِ الْفُرْقَانُ الْحَك۪يمُ مِنَ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ ٭ مِنَ الْعَرْشِ الْعَظ۪يمِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ اَلْفُ اَلْفِ صсендер وَ اَلْفُ اَلْفِ سَلَامٍ بِعَدَدِ حَسَنَاتِ اُمَّتِه۪ عَلٰى مَنْ بَشَّرَ بِرِسَالَتِهِ التَّوْرٰيةُ وَ الْاِنْج۪يلُ وَ الزَّبُورُ ٭ وَ بَشَّرَ بِنُبُوَّتِهِ
— 225 —
الْاِرْهَاصَاتُ وَ هَوَاتِفُ الْجِنِّ وَ اَوْلِيَٓاءُ الْاِنْسِ وَ كَҚрде мُ الْبَشَرِ ٭ وَ انْشَقَّ بِاِشَارَتِهِ الْقَمَرُ ٭ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ اَلْفُ اَلْفِ صَلَاةٍ وَ سَلَامٍ بِعَدَدِ اَنْفَاسِ اُمَّتِه۪ ٭ عَلٰى مَنْ جالْمَثْ لِدَعْوَتِهِ الشَّجَرُ وَ نَزَلَ سُرْعَةً بِدُعَٓائِهِ الْمَطَرُ وَ اَظَلَّتْهُ الْغَمَامَةُ مِنَ الْحَرِّ ٭ وَ شَبَعَ مِنْ صَاعٍ مِنْ طَعَامِه۪ مِأَتٌ مِنَ الْبَشَرِ ووَاهِنعَ الْمَٓاءُ مِنْ بَيْنِ اَصَابِعِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ كَالْكَوْثَرِ وَ اَنْطَقَ اللّٰهُ لَهُ الضَّبَّ وَ الظَّبْىَ وَ الْجِذْعَ وَ الذِّرَاعَ ҰмҰздҰجَمَلَ وَ الْجَبَلَ وَ الْحَجَرَ وَ الْمَدَرَ صَاحِبِ الْمِعْرَاجِ وَ مَازَاغَ الْبَصَرُ ٭ سَيِّدِنَا وَ شَف۪يعِنَا مُحَمَّدٍ اَلْفُ اَلْفِ صَلَاةٍ وَ سَلَامٍ بِعَدЮкеқ мلِّ الْحُرُوفِ الْمُتَشَكِّلَةِ فِى الْكَلِمَاتِ الْمُتَمَثِّلَةِ بِاِذْنِ الرَّحْمٰنِ فِى مَرَايَا تَمَوُّجَاتِ الْهَوَٓاءِ عِنْدَ قِرَҚсуӘмӘكُلِّ كَلِمَةٍ مِنَ الْقُرْاٰنِ مِنْ كُلِّ قَارِءٍ مِنْ اَوَّلِ النُّزُولِ اِلٰٓى اٰخِرِ الزَّمَانِ وَ اغْفِرْلَنَا وَ ارْحَمْنَا يَٓا اِلٰهَنَا بِكُلِّ صَلَاةٍ مِنْهَا اٰم۪ينَ

"ШуаатҰ марифетун Ніби" аттҰ тҚрӘкше шҰүармада жіне Он з зертншҰ хат пен осҰ Он тоүҰзҰншҰ С+зде М&хаммедтӘқ (с.а.у.) пайүамбарлҰүҰ жайлҰ жазҰлүан.

Ол жерде Ү&ран ХакимнӘқ м&үжиза екендӘгӘ де ңҰсңаша баÇндалүан-дҰ. "Лемаат" аттҰ таүҰ бӘр тҚрӘкше шҰүармамдае де бЖиҰрма бесӘншӘ С+зде Ү&раннҰқ ңҰрҰң жаүҰнан м&үжиза екендӘгӘ ңҰсңаша баÇндалдҰ. М&нда ңҰрҰң тҚрлӘ м&үжизаларүа ишара жасалдҰ. Тек м&ндаүҰ +леқ тҚрӘндегӘ к+ркем с+здӘ "Ишаратул ижаз" аттҰ арабша тіпсӘрӘмде ңҰрҰң бет етӘп жҰмсҰздедӘм. Үажет деп бӘлгендер, сол Қш кӘтаптҰ оңҰсҰн.

Он т+ртӘншӘ тамшҰ. М&үжизалар ңазҰнасҰ жіне Қлкен м&үжиза болүан Ү&ран Хаким М&хаммедтӘқ (с.а.у.) пайүамбарлҰүҰ арңҰлҰ АллаҒтҰқ ждҰңтаендӘгӘн наңтҰ жіне б&лтартпас тҚрде ділелдейдӘ. Басңа ділелге ңажет жоң. БӘз ңазӘр Ү&ран КірӘмнӘқ базбӘреулер тарапҰнан сҰнүа &шҰраүан бӘр-екӘ т келедру ідӘсӘнӘқ м&үжизалҰ

— 226 —

сіулесӘне ишара жасаймҰз. МӘне, РаббҰмҰздҰ танҰстҰрушҰ Ү&ран Хаким, Юлем аттҰ мҰна &лҰ кӘтаптҰқ ежелден бергӘ ажерде сҰ, Жер мен К+ктӘқ параңтарҰнда жасҰрҰн жатңан ИліҒи есӘмдердӘқ ңазҰнасҰн ашҰп беретӘн кӘлт жіне к+зге к+рӘнӘп т&рүан мҰна ілемнӘқ сҰртҰндаүҰ үайҰптар ілемӘнен келетӘн Рахмани Әлтипаттар мен ежеқ туҰнергӘ айтҰлҰп келе жатңан асҰл с+здердӘқ ңазҰнасҰ. ИсламнҰқ рухани ілемӘнӘқ кҚнӘ, ӘргетасҰ, аңҰреттӘк ілемнӘқ картасҰ, АллаҒтҰқ сипаттарҰ мен ӘстерӘнӘқ маүҰнасҰн тҚсӘндӘрушӘ, тіпсӘрлеп, анҰңтап берушӘ, с+йлеушӘ ділел, н&р шашңан аудармашҰе +те заттҰқ тірбиешӘсӘ, даналҰңтҰқ ңайнарҰ, баңҰт жолҰн к+рсетушӘ &стаз...

Эім, даналҰң кӘтабҰ, шариүат кӘтабҰ, д&үа мен ң&лшҰлҰң кӘтабҰ. Б&йрҰңтар мен шаңҰру кӘтабҰ. ӨлӘм мен зӘкӘр кӘтабҰ. Адан үанақ барлҰң рухани ңажеттӘлӘктерӘн ңамтамасҰз ететӘн кӘтап. Юр тҚрлӘ тариңаттаүҰ іулиелер мен сҰддҰңтардҰқ, асфиÇлар мен аңиңатңа ңол жеткӘзгендердӘқ ірңайсҰсҰна +з болсҰа лайҰң н&сңаушҰ тауҰп беретӘн "КиелӘ кӘтапхана".

Ү&ран КірӘмнӘқ кейбӘреулерге кемшӘлӘк болҰп к+рӘнген ңайталануҰндаүҰ м&үжизауи сіулелерӘне назар аудараҚрде е&ран - зӘкӘр кӘтабҰ, д&үа кӘтабҰ, тура жолүа шаңҰру кӘтабҰ болүандҰңтан, ңайталау +те жарасҰмдҰ, к+ркем жіне ңажет. КемшӘлӘк деп есептеушӘлердӘқ ойлаүанҰндай емес. ЯйткенӘ, ңайталау арңҰлҰ зӘкӘрдӘқ мінӘсӘ артҰп н&рлана тҚрҰндамД&үанҰқ мінӘ - ңайталау. Үайталау - імӘр мен шаңҰруүа кҚш бередӘ. ОнҰқ ҚстӘне ж&рттҰқ бірӘ Ү&ран КірӘмдӘ толҰң оңи алмайдҰ. Дегенмен брүан женӘ оңуүа толҰң мҚмкӘндӘгӘ бар. СондҰңтан, Ү&раннҰқ еқ мақҰздҰ маңсаттарҰ к+птеген &заң сҚрелерге жинаңталҰп, ірбӘр сҚре ңҰсңаша бӘр Ү&ран тірӘздӘ. СондҰңтан ебҰр д& де маң&рҰм ңалдҰрмау ҚшӘн Тіухид, Хашир, М&санҰқ (а.с.) ңиссаларҰ секӘлдӘ кейбӘр міселелер ңайталанҰп отҰрадҰ. ОнҰқ ҚстӘне заттҰң ңажеттӘлӘктердӘқ іртҚрлӘ болзерттедай, рухани ңажеттӘлӘктер де іртҚрлӘ боладҰ. Адам олардҰқ кейбӘрӘне ірдайҰм м&ңтаж. МҰсалүа, денеге ауа, рухңа Эуі арңашан ңажет. КейбӘреуӘ, аңиңаа بِسْمِ اللّٰهِ деуге саүат сайҰн м&ңтаж, таүҰсҰн таүҰ. Демек, аÇттардҰқ ңайталануҰ ңажеттӘлӘктӘқ ңайталануҰнан туҰндайдҰ. Сол ңажеттӘлӘктӘ еске тҚсӘрӘп, оÇтҰп, ҰнталандҰру жіне сол талап-тӘлектердӘ ңоздҰргӘсӘне ҚшӘн ңайталану ңажет.
— 227 —
Ү&ран - негӘз. Ол - Әргетас.>Тура жолдҰ к+рсетушӘ дӘннӘқ +зегӘ. Ислам дӘнӘнӘқ тӘрегӘ. АдамзаттҰқ ңоүамдҰң +мӘрӘне +згерӘстер еқгӘзӘп, ір тҚрлӘ топтҰқ ңайта-ңайта ңоÇтҰн с&раңтӘсӘ)>ажауап. БӘр нірсенӘқ ӘргетасҰн ңалаушҰүа жан жаңтҰ анҰңтап бӘрнеше ңайталау ңажет. НҰүайта тҚсу ҚшӘн, ңайталау ңажет. Дем берӘп, кҚшейте тҚсу ҚшӘн таүҰ َ الْبталап, анҰңтап отҰру керек. Сондай-аң, Ү&ран +те мақҰздҰ, +те тереқ аңиңаттардҰ тҚсӘндӘредӘ. ОлардҰ баршанҰқ жҚрегӘне орнҰңтҰру ҚшӘн ңайта-ңайта ңайталап, жан-жаңтҰ тҚсӘндӘрӘп отҰру , міқг СонҰмен ңатар, ол ңайталанулардҰқ жазҰлуҰ үана бӘрдей. Алайда ір бӘр аÇттҰқ +зӘндӘк орнҰ, к+п маүҰналарҰ, к+п пайдаларҰ, ір тҚрлӘ дірежелерӘ бар. Юр жерде ір тҚрлҰп-сҚрна, ір тҚрлӘ пайда, ір тҚрлӘ маңсат ҚшӘн айтҰладҰ.

Ү&раннҰқ болмҰсңа ңатҰстҰ кейбӘр міселелердӘ ашҰң баÇндамай, ңҰсңаша айтуҰ, бӘлӘмге жетелеудӘқ м&үжизалҰ сіулесӘ. СҰнт" депҰлтау ӘздейтӘн хаң жолдан тайүандар мен дӘнсӘздердӘқ ойлаүанҰндай ол кемшӘлӘк емес.

Егер: "Ү&ран Хаким жаратҰлҰстҰ неге философиÇнҰқ тҚсӘндӘргенӘндей етӘп тҚсӘндӘрмейдӘ? КейбӘр міселелердӘ ңҰсңа ңайҰрадҰ. КейбӘӘк емеӘн к+пшӘлӘктӘқ к+зңарасҰнда жаүҰмдҰ, ңарапайҰм б&ңаранҰқ ой-санасҰн сан-саңңа жҚгӘртпей сезӘмдерӘн шаршатпай, +те анҰң та ңарапайҰм тӘлмен жеткӘзедӘ">десеқ, жауап ретӘнде бҰлай деймӘз: СебебӘ, философиÇ аңиңе сҚйежолҰнан адасңан. АлдҰқүҰ дірӘстер мен С+здерден ілбетте тҚсӘнген боларсҰқ, Ү&ран КірӘм АллаҒтҰқ есӘмдерӘ мен сипаттарҰн тҚсӘндӘру ҚшӘн жаратҰлҰс атаулҰнҰ тӘлге тиек етедӘ. çүни, мҰна жаратҰлҰс кӘтабҰнҰқ маүҰналарҰн тҚсӘ мҰқ е, онҰқ жазушҰсҰн, ЖаратушҰсҰн танҰстҰрадҰ. Демек, болмҰсңа онҰқ +зӘ ҚшӘн емес ЖаратушҰсҰн танҰстҰру ҚшӘн ңарайдҰ. Сондай-аң, с+зӘн баршаүа арнайдҰ. ФилософиÇ болса болмҰсңа +зӘ ҚшӘн ңарап +зӘназӘрета алмай шектелӘп ңаладҰ ірӘ к+бӘне с+зӘн оңҰмҰстҰларүа белгӘлӘ бӘр топңа арнайдҰ. Ү&ран Хаким, жаратҰлҰстҰ ділел ретӘнде &стайдҰ. К+пшӘлӘккар жайндӘру оқай болуҰ ҚшӘн айүаң анҰң болуҰ керек. Ү&ран - ж+н сӘлтеушӘ, аүартушҰ, &стаз. Олай болса с+зӘн адамзаттҰқ барлҰң сҰнҰпҰна арнайдҰ. НегӘзгӘ топ - ңарапайҰм б&ңара. Юрине, оларүа ңажетӘ шамалҰ нірселَ النّалпҰлама тҚсӘндӘредӘ, кейде егжей-тегжейлӘ айтпайдҰ, т&спалдап ңана жеткӘзедӘ. МақҰздҰ да кҚрделӘ
— 228 —
міселелердӘ мҰсалдар арңҰлҰ тҚсӘндӘредӘ. ҮарапайҰْهُ فِңтҰ шатастҰрмау ҚшӘн сҰрт к+зге айңҰн, к+рӘнӘп т&рүан нірселердӘ +згерӘссӘз, сол ңалпҰнда баÇндайдҰ. МҰсалүа: "КҚн айналҰп т&рүан шҰраң" дейдӘ. КҚнӘқ +зӘ ҚшӘн емес, ірӘ онҰқ жаратҰлҰсҰ ңандай екенӘн баÇндамайдҰ. ОнҰқ белгӘлӘ бӘр жҚйим-Ә ХійегӘ тіртӘптӘқ орталҰүҰ тіртӘптӘқ орталҰүҰ екендӘгӘн, ал жҚйелӘлӘк жіне тіртӘп ЖаратушҰсҰн танҰтуда Қлкен рол ойнайтҰн, айна екендӘгӘн баÇҒ Алей.

Иі, аÇтта:

وَ الشَّمْسُ تَجْر۪ى

дейдӘ. "КҚн айналадҰ" с+зӘ арңҰлҰ ңҰс пен жаздҰқ, тҚн мен кҚннӘқ алмасуҰндаүҰ керемет басңару жҚйесӘн еске тҚсӘрӘп ЖаратушҰнҰқ &лҰңтҰÇндайдсӘндӘредӘ. М&ндаүҰ "айналу" с+зӘ ңалай болүанда да баÇндалуҰ ңажет, к+з алдҰмҰздаүҰ жҚйенӘқ тіртӘбӘне н&ңсан келтӘрмейдӘ.

ТаүҰ да

وَ جَعَلَ الشَّمْسَ سِرَاجًا

дейдӘ. МкӘзу Қ "сирадж" с+зӘ арңҰлҰ мҰна ілемдӘ сарай сиÇңтҰ суреттейдӘ. ӨшӘндегӘ заттар болса, адамдар мен басңа да тӘршӘлӘк иелерӘне арналүан ісем б&йҰмдар. КҚн баүҰнҰштҰ шҰраүдан секӘлдн т+медӘгӘн еске тҚсӘру арңҰлҰ ЖаратушҰнҰқ рахметӘ мен жарҰлңауҰн ақүартадҰ.

Ал ендӘ тӘлӘ мен жаүҰна сҚйенген философиÇ не дейдӘ? Ол: "КҚн лаулап тп енгеалҰп от. ЯзӘнен б+лӘнӘп шҰңңан планетелардҰ айналасҰнда &стап, айналдҰрҰп т&радҰ. лкендӘгӘ м&ндай, жаратҰлҰсҰ м&ндай"... дейдӘ. Адам рухҰна ңаттҰ Қрей мен ңорңҰнҰш &ÇлатҰп, тақдандҰрүаннан басңа еш нннен кермейдӘ. РухтҰқ кемелдӘк ӘлӘмӘн алуҰна кедергӘ боладҰ. Ү&ран секӘлдӘ баÇндамайдҰ. Б&дан сҰртҰ с&лу, ӘшӘ бос, жҰлтҰраүан философиÇнҰқ ң&нҰ ңанша екенӘн тҚсӘн. ПілсіпінӘқ сҰртңҰ суретӘне алданҰп, Ү&раннҰқ м&үжизалҰ баÇнҰна ң&рметсӘздӘ>дедӘ.а.

Ескерту: Арабша Рисалей-Н&рда Он т+ртӘншӘ тамшҰнҰқ алтҰ б+лӘмӘ, онҰқ ӘшӘнде т+ртӘншӘ б+лӘмӘнӘқ алтҰ т&жҰрҰмҰ Ү&ран ХакимнӘқ ңҰрҰң тҚрлӘ м&үжизаларҰнҰқ он бесӘн баÇндайдҰ. Сол жерде толҰң айтҰлүандҰңтан ңазӘр ңҰсңаша зерттелдҰ. Үаласақ сонҰ оңҰ. МҚүжизалар ңазҰнасҰн табасҰқ.

اَللّٰهُمَّ اجْعَلِ الْقُرْاٰنَ شِفَٓاءً لَنَا مِنْ كُلِّ دَٓاءٍ وَ مُونِسًا لَنَا فِى حَيَاتِنَا وَ بَعْدَ مَمَاتِنَا وَ فِى الدُّنْيَا قَر۪ينًا وَ فِى الْقَبْرِ مُوдер руوَ فِى الْقِيَامَةِ شَف۪يعًا
— 229 —
وَ عَلَى الصِّرَاطِ نُورًا وَ مِنَ النَّارِ سِتْرًا وَ حِجَابًا وَ فِى الْجَنَّةِ رَف۪يقًا وَ اِلَى الْخَيْرَاتِ كُلِّهَا دَ ҮиÇли وَ اِمَامًا بِفَضْلِكَ وَ جُودِكَ وَ كَرَمِكَ وَ رَحْمَتِكَ يَا اَكْرَمَ الْاَكْرَم۪ينَ وَ يَا اَرْحَمَ الرَّاحِم۪ينَ اٰم۪ينَ ٭ اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلٰى مَنْ اُنْزِلَ عَلَيْهِ الْفُرӘқ М&х الْحَك۪يمُ وَ عَلٰٓى اٰلِه۪ وَ صَحْبِه۪ٓ اَجْمَع۪ينَ اٰم۪ينَ
اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рси
— 230 —

ШАҮҮ-ұ ҮАМАР

М ҺЖИЗАСұ ЖАЙЛұ
(Он тоүҰзҰншҰ жіне ОтҰз бӘрӘншӘ С+здсӘнен осҰмша)
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اِقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ ٭ وَاِنْ يَرَوْ اٰيَةً يُعْرِضُوا وَ يَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ

АхмедтӘқ (с.а.у.) м&үжизасҰнҰқ айңҰн ділел: "Аузан АйдҰқ екӘге б+лӘнуӘн, Ұлақ салүҰш пілсапашҰлар жіне олардҰқ б&зҰң ойларҰна ерген ессӘз ермелер халҰңтҰқ кҚмінӘн туүҰзу ҚшӘн бҰлай дейдӘ: "Егер айдҰқ елейҒис+лӘнгенӘ рас болса, онда бҚкӘл ілемге мілӘм болар едӘ. БарлҰң адамзат тарихҰ м&нҰ ілемге жар салҰп хабарламай ма?"

ЖауабҰ: АйдҰқ екӘге б+лӘнуӘ ПайүамбардҰқ с+зӘӘнілӘ ел болу ҚшӘн, онҰқ айтңан с+здерӘн естӘген жіне сонҰ жоңңа шҰүарүҰсҰ келген ң&зҰрҰндаүҰ бӘр топ адамүа арналүан тҚнде, &йңҰ уаңҰтҰнда, кенеттен к+рсетӘлгендӘктен жіне кҚн шҰүатҰн мезгӘл ір жерде ір тҚрлӘ болүандҰңтан, ірӘ т& садаңн б&лт сиÇңтҰ к+руге кедергӘ іртҚрлӘ себептердӘқ болуҰмен бӘрге, ол заманда мідениет +ркен жаймаүандҰңтан +зӘндӘк тҚрде ңалдҰ. Жіне аспандҰ >ОрташушӘлер +те аз болүандҰңтан ілемнӘқ барлҰң +қӘрӘне к+рӘнуӘ, барлҰң тарихта ңалуҰ ілбетте шарт емес-тӘ. АйдҰқ б+лӘнуӘне байланҰстҰ туҰндаүан осҰ кҚмін б&лтҰн сейӘлдеген к+п т&жҰрҰмнҰқ ңазӘр бесеуӘн тҰқда!

БӨРӨНШӨ Т ЖұРұМ:>Ол заманда, сол жердегӘ кіпӘрлердӘқ шектен шҰңңан ңҰрсҰң екендӘгӘ тарихтан мілӘм жіне ійгӘлӘ. Үап алүакӘм وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ деп осҰ оңиүанҰ бҚкӘл ілемге хабарлаүанда, Ү&рандҰ жоңңа шҰүарүҰсҰ келген сол кіпӘрлердӘқ ешбӘрӘ осҰ аÇттҰ +тӘрӘк деуге, Çүни хабар берӘлген осҰ оңиүанҰқ болүандҰүҰна ауҰздарҰн аша алмадҰ. Егер солте жанда б&л оңиүа, ілгӘ кіпӘрлердӘқ алдҰнда наңтҰ болмаүан болса, онда осҰ с+здӘ
— 231 —
сҰлтау етӘп, ПайүамбарҰмҰздҰқ пайүамбарлҰүҰн жоңңа шҰүару ҚшӘн бар кҚштерӘн салар едӘ. Алайда, кіпӘрлердӘқтаң діңиүанҰ к+рмегенӘ жайлҰ ешбӘр дерек кӘтаптарда, тарихта тӘркелмеген. Тек ңана وَ يَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ аÇтҰнҰқ баÇндаүанҰндай тарихта белгӘлӘ болүанҰ мҰнау үана: Сол оңиүанҰ к+рген кіпӘрлер б&л "к+з боекенӘнң, бӘзге сиңҰр к+рсеттӘ, егер басңа +лкедегӘ керуендер мен жолаушҰлар к+рген болса сенемӘз, ійтпесе бӘздӘқ к+зӘмӘздӘ байладҰ" дедӘ. Тақ атңан соқ Иеменнен жіне басңа да +лкелерден келген жолаушҰлардан с&рау салүанда олар: "ОсҰндай оңийҰлдҰм+рдӘк" деп растадҰ. Сонда, кіпӘрлер, РасулуллаҒ (с.а.у.), ПайүамбарҰмҰз жайҰнда,ю(АллаҒ саңтасҰн),>"ЮбутілӘптӘқ жетӘмӘнӘқ сиңҰрҰ аспанүа да ісер еттӘ", - дедӘ.

ЕКӨНШӨ Т ЖұРұМ: Саүд Тафтазани сиÇңтҰ &лҰ ү&ламалардҰқ к+пшӘлӘда ңайай деген: АйдҰқ екӘге б+лӘнуӘ, саусаңтарҰнан су аүҰп, ол судҰ бҚкӘл іскерге ӘшкӘзуӘ сиÇңтҰ немесе мешӘтте ң&тпа оңҰүанда сҚйенген ңу тӘректӘқ Ахмедтен (с.а.у.) айрҰлүанҰнда дҰбҰс шҰүарҰп боздауҰ, м&нҰ бҚкӘл мешӘт жамаайналдқ естуӘ. секӘлдӘ тіуітҚр. çүни, тӘзбектелӘп келӘп, бҚкӘл жамаүат бӘр-бӘрӘне баÇндап, жалүасҰп жататҰн хабар. ОлардҰқ &йҰмдасҰп +тӘрӘк айтуҰ мҚмкӘн емес. ҮалҰқ жамаүат бӘр-бӘрӘне жеткӘзӘп отҰрүан. "ГүанҰмд" секӘлдӘ Қлкен ң&йрҰңтҰ ж&лдҰздҰқ мҰқ жҰл б&рҰн +ткенӘ сиÇңтҰ баршаүа мілӘм. БӘз к+рмеген СерендиптӘқю(Цейлон аралҰ)>бар екенӘндей, айдай анҰң міселе", - деген екен.

МӘне, осҰндай айдай анҰң, наңтҰ міселеге шек келтӘрӘп кҚмінда дааңҰмаңтҰң. Тек Әс жҚзӘнде болуҰ мҚмкӘн екендӘгӘ жеткӘлӘктӘ. Ал, айдҰқ екӘге б+лӘнуӘ бӘр таудҰқ вулкан ісерӘнен жарҰлүанҰ сиÇңтҰ мҚмкӘн ң&бҰлҰс.

нша НіТ ЖұРұМ: М&үжиза деген ПайүамбардҰқ с+зӘн ділелдеу ҚшӘн, дӘнсӘздердӘқ саүҰн сҰндҰру ҚшӘн к+рсетӘледӘ, бӘраң мойҰндауүа міжбҚрлемейдӘ. Олай болса пайүамбарлҰңтҰ жіне онҰқ айтңан с+здерӘн естӘгендер ҚшӘн жінндҰңта жететӘндей дірежеде м&үжиза к+рсетӘлуӘ ңажет. Язге тараптарүа к+рсету немесе міжбҚр ңҰлатҰндай дірежеде ап-айңҰн к+рсету Хаким ЗҚлджалалдҰқ хикметӘне ңайшҰ ірӘ емтиханнҰқ сҰрҰна кереүар. ЯйткенӘн айдаханнҰқ сҰрҰ "аңҰлүа жол к+рсетӘп ерӘктӘ ңолҰнан алмаудҰ" талап етедӘ. Егер, пілсапашҰлардҰқ ойлаүанҰндай айдҰқ

— 232 —

б+лӘнуӘн ЖаратушҰ ХакӘм бӘр-екӘ саүат бойҰ бҚкӘл ілемге к+рсетӘп адамзат тарихҰнда ңалса, онда аспаннҰқ +зге ң&бҰлҰстарҰ сиÇңтӘк. Аламбарүа үана ңатҰстҰ болмай ірӘ с+зӘне ділел болмас едӘ. Немесе ерӘксӘз тҚрде пайүамбарлҰңтҰ мойҰндататҰн, аңҰлүа ерӘк бермей, ңабҰлдауүа міжбҚрлейтӘн ап-анҰң м&үжиза болар едӘ. Ол кезде ЮбужіҒил сиÇңтҰ рухҰ к+мӘрдей ңара адам, рухҰ а мойҰнй ЮбубікӘр сиÇңтҰ адамдармен теқ дірежеде ңалҰп, емтихан сҰрҰ заÇ болар едӘ. МӘне, осҰ сҰр ҚшӘн кенет Ғім тҚн Ғім &йңҰ уаңҰтҰ, ірӘ кҚннӘқ іртҚрлӘ уаңҰтта туҰлуҰ, т&ман мен б&лт секӘлдӘ +зге де кедергӘлер перде болҰп бҚкрӘнӘқ мге к+рсетӘлмедӘ немесе тарихта ңалмадҰ.

ТЯРТӨНШӨ Т ЖұРұМ: ОсҰ оңиүа беймезгӘл уаңҰтта барша ж&рт &йңҰ ң&шаүҰнда жатңанда, +те тез, жҰлдам к+рсетӘлгендӘктен ілемнӘқ ір тарапҰна ілбетте к+рӘне бермейдӘзге ңаӘр жандарүа к+рӘнсе де к+зӘне сенбейдӘ. Сенсе де бӘр кӘсӘнӘқ айтуҰмен үана осҰндай мақҰздҰ бӘр оңиүа тарихта міқгӘ саңталмайдҰ.

КейбӘр кӘтаптарда "Ай екӘен мірӘнгеннен кейӘн жерге тҚсӘптӘ" деген ңақңу с+здӘ зерттеушӘ ү&ламалар ңабҰлдамаүан. "ОсҰ ап-анҰң м&үжизанҰқ ң&нҰн жоŞ ҚшӘн, білкӘм бӘр м&нафҰң ңосҰп жазүан",- деген.

Сондай-аң, ол уаңҰтта надандҰңтҰқ т&манҰ ңаптаүан АнглиÇда, ИспсҰ ңас кҚн бататҰн мезгӘл болса, Америкада тал тҚс, ҮҰтайда, ЖапониÇда тақертеқгӘлӘк уаңҰт болатҰн. Язге жерлерде де кедергӘ болар себептерге байланҰстҰ ілбетте к+рӘнбейдӘ. ЕндӘ мҰна аңҰлсҰз Расул-ңа ңара, ол: "АнглиÇ, ҮҰтай, ЖапониÇ, Америка сиÇңтҰ елдердӘқ тарихтарҰ б&л жайлҰ с+з ңозүамаүан. Олай болса б&л оңиүа болмаүан" дейдӘ. М&ндай Еуропа жаүҰмпаздарҰнҰқ ойҰ жиӘркенӘштӘ-аң.

БЕСӨНШӨ Т ЖұРұаңҰрдҰҰқ б+лӘнуӘ +зӘ-+зӘнен, кейбӘр себептерге байланҰстҰ болүан кездейсоң, табиүи ң&бҰлҰс емес, ірӘ табиүи зақдҰлҰңтарүа баүҰнатҰн ңарапайҰм нірсе емес. уӘштер мен АйдҰқ ЖаратушҰ ХакимӘ, елшӘсӘнӘқ пайүамбарлҰүҰн растап, айтңан с+здерӘн н&рландҰру ҚшӘн, тақ ңаларлҰң осҰ оңиүанҰ жараттҰ. Тірбие, &сҰнҰс, емтихан жіне Пайүамбар жӘберуӘнӘқ талабҰна орай РубубиетӘнӘӘк ЕуретӘне сай лайҰң жандарүа ділел ңажет болүандҰңтан к+рсетӘлдӘ. ОсҰ хикмет сҰрҰна лайҰң емес ірӘ ділел с&рамаүан, ПайүамбарлҰңтҰ ілӘ естӘмеген елдӘ мекеннӘ.

А233

тарапҰндаүҰ адамдарүа к+рсетпеу ҚшӘн т&ман, б&лт жіне КҚннӘқ ір жерде іртҚрлӘ уаңҰтта шҰүуҰна байланҰстҰ кей жерлерде м&нҰ к+руге мҚмкӘндӘк болмадҰ. КейбӘр елде АйдҰқ ілӘ туа ңоймауҰ, кейбӘрӘнде КҚннӘқ шҰүуҰ, ендӘ бӘрӘнде таидҰ. Ю, бӘреулерӘнде КҚннӘқ ендӘ батуҰ б&л оңиүанҰ к+руге кедергӘ болҰп, осҰндай себептерге байланҰстҰ к+рсетӘлмедӘ. Егер олардҰқ барлҰүҰна к+рсетӘлгенде, онда АхмедтӘқ (с.а.у.) с&рауҰна байланҰстҰ болҰп, ПайүамбардҰқ м&үжизасҰ саналадҰ нӘн ңайүамбарлҰүҰ ап-анҰң болҰп ж&рттҰқ бірӘ де ңабҰлдауүа міжбҚр болар едӘ. АңҰлдҰқ еркӘ ңалмас едӘ. Ал, Иман дегенӘмӘз аңҰлдҰқ еркӘмен боладҰ. С+йтӘп емтиханнҰқ сҰрҰ заÇ болар едӘ. Егер, тек аспан ң&бҰлҰсҰ ретӘнде к+рсетӘлгенде, онда АхмедтӘҰ, сау.у.) пайүамбарлҰүҰмен байланҰсҰ болмай, +зӘнӘқ ерекшелӘгӘн жоÇр едӘ.

СонҰмен, АйдҰқ екӘге б+лӘнуӘнӘқ мҚмкӘн екендӘгӘне кҚмін ңалмадҰ, наңтҰ ділелдендӘ. ЕндӘ м&нҰ ділелдейтӘн к+птеген айүаңтардан алтауҰна. { СӘлтеме*: çүни, алтҰ р, наңт ауҰздан ң&пталүан болүандҰүҰна ңатҰстҰ алтҰ ділел бар. Б&л ауңҰмдҰ тҚсӘндӘрмеге лайҰң болүанҰмен +кӘнӘшке орай ңҰсңа жазҰлдҰ.} ишара ңҰламҰз.

Яте ідӘл сахабалардҰқ ай жарҰлүандҰүҰн бӘр ауҰздан растауҰ. Сондай-аң, н шайңушӘ үалҰмдардҰқ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ аÇтҰн тіпсӘрлегенде онҰқ рас, болүандҰүҰна бӘр ауҰздан ңосҰлуҰ; хадис риуает етушӘ ү&ламалардҰқ к+птеген ділелдермен, ір тҚрлӘ жолдармен оңиүанҰқ болүандҰүҰн айтуҰ жіне илҒердӘ жҰлҰю(АллаҒтҰқ бӘлдӘруӘмен)>жасҰрҰн сҰрлардҰ ашңан барлҰң іулиелер мен сҰддҰңтардҰқ куілӘк етуӘ; бӘлӘм жолҰмен Ислам негӘздерӘн танҰтушҰ, бӘр-бӘрӘнен алҰста +мӘр сҚрген имамдар мен ү&ламалардҰқ рҰнан ж жіне де адасушҰлҰңңа &йҰмдасңан тҚрде бет алмаүанҰ наңтҰ ділелдермен мілӘм болүан М&хаммед (с.а.у.) ҚмметӘнӘқ сол оңиүанҰ ңабҰл етӘп мойҰндауҰ, АйдҰқ екӘге б+лӘнгендӘгӘн кҚндейҰлай оділелдейдӘ.

ҮорҰтҰндҰ. Б&л жерге дейӘн анҰңтау, аң-ңарасҰн айҰру жіне ңарсҰ т&рушҰлардҰқ ҚнӘн +шӘру маңсатҰнда едӘ. Иі, анҰңтаудҰқ нітижесӘ осҰлай болдҰ. Б&дан кейӘн айтҰлатҰндар аңиңат атҰнан, Иман есебӘнен боладҰ. ИÇ, зерттеу солай деҰн жиндӘ аңиңат бҰлай дейдӘ: ПайүамбарлҰң аспанҰнҰқ н&рлҰ айҰ, ПайүамбарлардҰқ еқ соқүҰсҰ М&хаммедтӘ (с.а.у.) АллаҒтҰқ сҚйӘктӘсӘ деген дірежеге жеткӘзген ң&лшҰлҰүҰндаүҰ іулиелӘктӘқ кіраматҰ жіҰ рухт

— 234 —

м&үжизасҰ болүан миүраж арңҰлҰ Çүни АллаҒ Таүала жердегӘ пендесӘн аспандҰ аралату арңҰлҰ аспан т&рүҰндарҰна, биӘк ілемдерге ОнҰқ мақҰздҰлҰүҰ мен сҚйӘктӘ ң&л екендӘгӘн к+рсеттӘ жіне іулиелӘгӘн ділелдӘ. Сол сиÇңтҰ жергриже клҰ, аспанүа асулҰ т&рүан АйдҰ бӘр жер т&рүҰнҰнҰқ ишара ңҰлуҰмен екӘге б+лӘп жер т&рүҰндарҰна ілгӘ Т&лүанҰқ (с.а.у.) пайүамбарлҰүҰн ділелдейтӘн бӘр м&үжиза к+рсеттӘ. Ол м&үжиза арңҰлҰ, ÇүнмелдӘглүан айдан жасалүан екӘ н&рлҰ ңанатю(ПайүамбарлҰң пен іулиелӘк секӘлдӘ)>Ахмед (с.а.у.) кемелдӘктӘқ еқ биӘк к+гӘне самүадҰ. Сонау ҮабҰ ңаусеинге дейӘн жеттӘ, аспан мен жердӘжизалаҰндарҰнҰқ маңтанҰшҰ атандҰ.

عَلَيْهِ وَعَلٰٓى اٰلِهِ الصَّلَاةُ وَالتَّسْل۪يمَاتُ مِیلْاَ الْاَرْضِ وَالسَّمٰوَاتِ
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اдан даالْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ
— 235 —

"АхмедтӘқ м&үжизаларҰ" (с.а.у.) аттҰ рисалесӘнӘқ ңосҰмшасҰнҰқ бӘр б+лӘгӘ

[М&хаммедтӘқ (с.а.у.) пайүамбарлҰүҰнҰқ ділелдерӘ жайҰнда с+зллаҒңайтҰн Миүраж рисалесӘнӘқ ҚшӘншӘ негӘзӘнӘқ соқҰндаүҰ Қш мақҰздҰ да ңиҰн міселенӘқ бӘрӘншӘсӘне ңатҰстҰ с&раңңа ңҰсңаша мазм&ндҰ жауап]

С&раң: лҰ миүраж нелӘктен М&хаммед Араби Һ ашңанссалату Уіссаламүа үана тін.

Жауап: Б&л бӘрӘншӘ с&раүҰқҰзүа ОтҰз Қш С+зден т&ратҰн "С+здер" жинаүҰнда толҰң жауап берӘлген. Б&л жерде тек ңана М&хаммедтӘқ (с.а.у.) кемелдӘгӘне, пайүамбаОн екӘілелдерӘне жіне &лҰ миүражүа еқ лайҰңтҰ сол кӘсӘ екендӘгӘне ишара тҚрӘнде ңҰсңаша мазм&ндап беремӘз.

БӘрӘншӘден: К+птеген +згерӘстерге &шҰраүан Тіурат, ӨнжӘл, Зібур секӘлдӘ киелӘ кӘтаптардҰқ ӘшӘнен жан, гӘ н&сңаларҰнҰқ +зӘнен Хусейн Джисри ХазӘретӘ М&хаммедтӘқ (с.а.у.) пайүамбарлҰүҰна ңатҰстҰ жҚз он т+рт сҚйӘншӘлеушӘ ишара тауҰп, "Рисале Хамидие" аттҰ кӘтабҰнда к+рсеткен.

ЕкӘншӘден: ШҰңңешӘрӘмСатих секӘлдӘ атаңтҰ к+рӘпкелдер пайүамбарҰмҰзүа пайүамбарлҰң келуӘнен бӘраз б&рҰн онҰқ аңҰрзаман пайүамбарҰ болатҰндҰүҰн айтҰп кеткендӘгӘ тарихта белгӘлӘ.

шӘншӘден: ХазӘретӘ М&хаммед (с.а.у.) туҰлүан тҚнӘ Үаүбадне ділттардҰқ ңирап ңалуҰ, парсҰ патшасҰ КисранҰқ атаңтҰ "Юйуан" сарайҰнҰқ ңаң айҰрҰлуҰ секӘлдӘ Ирхасат делӘнген тақүажайҰп оңиүалар тарихтан белгӘлӘ.

Т+ртӘншӘден:>СаусаүҰнан аңңан сумен бҚкӘл іскердӘқ сусҰнҰн ңандҰруҰ, МҰл жолӘқ ауҰстҰрҰлуҰна байланҰстҰ ПайүамбарҰмҰздан (с.а.у.) жҰраңта ңалүан мешӘттегӘ тӘреудӘқ сол жердегӘ жамаүаттҰқ к+з алдҰнда алдҰнда тҚйенӘқ боздаүанҰнд&мҰс Әрап жҰлауҰ, وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ айүаүҰмен АйдҰқ екӘге б+лӘнуӘ сиÇңтҰ аңиңатшҰлдардҰқ зерттеуӘнен +ткен мҰқнан астам м&үжизаларүа б+ленуӘ тарих жіне сиÇр кӘтн жінеа к+рсетӘлген.
— 236 —

БесӘншӘден: АсҰл ңасиеттерге ие екенӘне достарҰ, тӘптӘ д&шпандарҰ да ңанҰң. МӘнез-ң&лңҰнҰқ кереметтӘгӘне барлҰң Әс-ірекеттерӘ куі. МӘнезӘ салҰайсақдҰүҰмен ңоса, +зӘне жҚктелген мӘндет пен дӘн жаŞ ӘсӘн +те жоүарүҰ дірежеде адал атңарүан. Ислам дӘнӘндегӘ жаңсҰ мӘнез-ң&лҰң, шариүатҰндаүҰ еқ жаңсҰ ахлаң онҰқ +те жоүарҰ міртебелӘ екенӘн ділелдейтӘнҰқ бӘр берӘп ңараүан ҰнсаптҰ жан тҚсӘнер.

АлтҰншҰдан: ОнҰншҰ С+здӘқ екӘншӘ ишарасҰнда аталүандай, үибадат етӘп сҰйҰнуүа +те лайҰң АллаҒ, +зӘн к+рсеткӘсӘ келуӘ ОнҰқ хикметӘнӘқ талабҰ. ЖоүарҰ дірежедегӘ М&хаммедтӘқ (с.а.ӘндетӘнӘндегӘ &лҰ ң&лшҰлҰң болса, сол талаптҰ жарңҰн тҚрде к+рсетедӘ. Сондай-аң, бҚкӘл ілемдӘ жаратушҰ АллаҒ +зӘнӘқ шексӘз кемелдӘлӘгӘн, есӘм, ңҰзмтарҰнҰқ ісемдӘгӘн бӘр себеп арңҰлҰ, хикметӘнӘқ жіне аңиңаттҰқ талабҰ ретӘнде к+рсеткӘсӘ келген, ал, онҰ еқ жаңсҰ тҚрде к+рсетушӘ, еқ жаңсҰ тҚсӘндӘрушӘ М&хаммед (с.а.у.) екендӘгӘ айдан анҰң. Жіне бҚкӘл ілемдӘ жаратушҰ АллаҒ +зӘнӘқ шексӘз с&луҰп жӘбаүҰ кемел +нерӘне назар аударудҰ ңалайдҰ, к+рсеткӘсӘ келедӘ. Ал онҰ еқ жарңҰн тҚрде жар салҰп к+рсетӘп, тҚсӘндӘрушӘ таүҰ да сол ХазӘретӘ М&хаммед (с.а.у.). Жіне, бҚкӘл ілемнӘқ Р ңҰлҰп +зӘнӘқ жалүҰз екендӘгӘн жаратҰлҰс атаулҰүа жар салүҰсҰ келген. Ал, Тіухид міртебелерӘн еқ жоүарүҰ дірежеде жар салҰп жеткӘзушӘ де ХазӘретӘ М&хаммед (с.а.у.). Сондай-аң, бҚкМЕКТУБмнӘқ ИесӘ +зӘнӘқ сансҰз +нерӘндегӘ ісемдӘктерӘнӘқ ишарасҰмен, шексӘз к+ркемдӘгӘ мен с&лулҰүҰндаүҰ ісемдӘктердӘ +зӘндӘк айналар арңҰлҰ хикметпен к+ргӘсӘ келедӘ ірӘ к+рсетудӘ ңалайдҰлҰ болқ ідемӘ тҚрде анҰң-ңанҰң к+рсеткен, ірӘ сол с&лулҰңтҰ сҚйӘп, басңанҰқ да сҚŞӘне жол ашңан таүҰ да ХазӘретӘ М&хаммед (с.а.у.). Жіне, мҰна ілем сарайемес, есӘ +те керемет м&үжизалармен, жіне аса ң&ндҰлҰңтармен к+мкерӘлген жасҰрҰн ңазҰналарҰн ортаүа шҰүарҰп, олардҰ к+рсетӘп, сол арңҰлҰ кемелдӘгӘн танҰстҰрҰп, бӘлдӘргӘсӘ келген. Ал онҰ +те к+ркем тіне оқ+рсетӘп, сипаттаушҰ, тҚсӘндӘрӘп жеткӘзушӘ таүҰ да ХазӘретӘ М&хаммед (с.а.у.). Сондай-аң, мҰна жаратҰлҰс атаулҰнҰқ ИесӘ, бҚкӘл ілемдӘ ір тҚрлӘ үажайҰп нірселермен безендӘрӘп, ілгӘ заттарүа ңарап үибрат алҰп Жінену ҚшӘн саналҰ маң&лҰңтардҰ жаратңан, ЮлгӘ тамашалаушҰлар мен ойланушҰларүа сол заттар мен нірселердӘқ маүҰналарҰ мен ңадӘр-ңасиетӘн бӘлдӘргӘсӘ келген. Ал, адамдар мен

— 237 —

жҰндарүа, білкӘм рух иелерӘ меенӘқ мштелерге де Ү&ран Хаким арңҰлҰ мін-жайҰн тҚсӘндӘрӘп, жетекшӘлӘк етӘп, +те ісерлӘ тҚрде тҚсӘндӘрген таүҰ да ХазӘретӘ М&хаммед (с.а.у.). Жіне, бҚкӘл ілемнӘқ імӘршӘсӘ, ілемдегӘ ң&бҰлҰстардҰқ маңсатҰ мен нітижелерӘндегӘ жасҰашңанҰлсҰмдҰ жіне жаратҰлҰстардҰқ ңайдан келӘп, ңайда баратҰндҰүҰ секӘлдӘ келелӘ Қш с&раңтҰқ наңтҰ жауабҰн бӘр елшӘ арңҰлҰ саналҰ пенделерге тҚсӘндӘргӘсӘ келген, ал м&нҰ +те анҰң тҚрде, жоүарүҰ дірежеде Ү&ран аңиңаттарҰ арңҰлҰ ілгӘ тҰлсҰмнҰқ сҰрҰна: Юбу, ңиҰн с&раңтарүа толҰң жауап берген таүҰ да ХазӘретӘ М&хаммед (с.а.у.). Сондай-аң, мҰна ілемнӘқ Сани ЗҚлджілалҰ кҚллӘ тамаша +нерӘмен +зӘн саналҰ пенделерге танҰстҰрҰп, ңҰмбат нҰүметтер арңҰлҰ +зӘн сҚйсӘндӘрӘп, сол арңҰлҰ оларүа ИліҒи т. СосҰӘлектерӘн бӘр елшӘ арңҰлҰ бӘлдӘргӘсӘ келген, ал, +те кімӘл тҚрде Ү&ран арңҰлҰ ИліҒи талап тӘлектердӘ баÇндап жеткӘзген ХазӘретӘ М&хамм+мӘр са.у.). Жіне, ілемдердӘқ РаббҰсҰ, ілемнӘқ жемӘсӘ болүан адамүа бҚкӘл ілемге татитҰн ңабӘлет бергендӘктен жіне ауңҰмдҰ ң&лшҰлҰңңа дайҰндаүандҰңтан жіне адам баласҰнҰқ сезӘмдерӘ жан-жаңтҰ, ірӘ дҚниеге ң&штар, жҚзӘ материÇүа б&рҰлҰп ңаам арңңтан, бӘр жетекшӘ арңҰлҰ олардҰқ бетӘн к+п тіқӘршӘлдӘктен Уахдеткею(БӘр АллаҒңа)>табҰнуүа, +ткӘншӘ нірселерден міқгӘ, баңиүа б&рүҰсҰ келген, ал б&л т&рүҰда к+ркем тӘлмерда Қшн арңҰлҰ, еқ жаңсҰ жетекшӘлӘк еткен, пайүамбарлҰң ңҰзметӘн кімӘл тҚрде адал атңарүан ХазӘретӘ М&хаммед (с.а.у.).

Иі, жаратҰлҰс ӘшӘнде еқ абҰройлҰсҰ тӘршӘлӘк иелерӘ екенӘ рас. ОлардҰқ ӘшӘндегӘ абҰройлҰсҰ саналҰлалҰң. ҮалҰлардҰқ еқ абҰройлҰсҰ абзал адамдар. Абзал жандар ӘшӘнде +з мӘндетӘн еқ &лҰ дірежеде, толҰң орҰндаүан АрдаңтҰ ПайүамбарҰмҰз М&хаммед (с.а.у.). Олай болса, ілбетте, Ол &лҰ миүраж арңҰлҰ ҮабҰ Үаусейнге шҰңңанда حَقَٓӘлӘк баңҰт ңаңпасҰн ашҰп берген де, иманнҰқ үайби аңиңаттарҰн к+рсетӘп берген де сол.

ЖетӘншӘден: К+рӘнӘп т&рүандай-аң, мҰна жаратҰлҰста ке бҰлайісемдӘк, шексӘз с&лулҰң байңаладҰ. М&ндай ісемдӘктер мен безендӘру болса олардҰқ жаратушҰсҰ б&л ісемдӘктӘ ңалайтҰнҰ, безендӘрудӘ арнайҰ жасаүанҰ белгӘлӘ. бн Омандай ңалау мен безендӘргӘсӘ келу б&лардҰқ ЖаратушҰсҰ +з +нерӘне деген сҚйӘспеншӘлӘкпен, киелӘ махаббаттҰқ ИесӘ бар екендӘгӘн наңтҰ к+рсетедӘ. Ол

— 238 —

жаратҰлҰстардҰқ ӘшӘндегӘ еқ жаң&дӘретиеттерге ие, жаратушҰнҰқ +те нізӘк +нер туҰндҰларҰн +з бойҰнан к+рсете бӘлген, жіне олардҰ танҰп басңаларүа да танҰстҰрушҰ, ірӘ +зӘн жаңсҰ к+ргӘзген, ИліҒи +нерге "МашаллаҒ" деп тарух иеҰ М&хаммед (с.а.у.) екенӘ хаң. СондҰңтан Ол ЖаратушҰнҰқ +нерӘн жаңсҰ к+рушӘ ірӘ назарҰнда еқ сҚйӘктӘсӘ де сол. МӘне, +нер туҰндҰларҰн жарңҰратҰп т&рүан жаңсҰрҰқүҰ мен ісемдӘктерге жіне жаратҰлҰстардҰ н&рландҰрҰп т&рүан нізӘк кемелдӘлӘкке "СубханаллаҒ", "МашаллаҒ", "АллаҒу Акбар" деп аспан ілемӘн жақүҰрҰңтарүа жіне Ү&раннҰқ іуенӘмен үаламдҰ абҰр-дабҰр ңҰлүан &нату мен баүалау арңҰлҰ,) мен гӘрту мен тҚсӘндӘру арңҰлҰ, зӘкӘр етӘп тіухидтӘ жар салу арңҰлҰ ң&рлҰң пен теқӘздӘ шаттандҰрҰп, шайңалтҰп жӘберген таүҰ сол ХазӘретӘ М&хаммед (с.а.у.).

МӘне, ол осҰндай жан. Ол

اَلسّен айнكَالْفَاعِلِ

сҰрҰмен ҚмметӘнӘқ жасаүан жаңсҰлҰңтарҰнҰқ діл сондайҰ. ОнҰқ амал діптерӘне жазҰлҰп барлҰң ҚмметӘнӘқ салауатҰ ОнҰқ рухани кемелдӘгӘне Қлес ңосуда жіне ПайүамбарлҰң мӘндеттерӘнӘқ нітижелерӘ мен рухани аңҰларҰна ңоса ИліҒи махаббам&үжизексӘз н&рҰна б+ленген бӘр кӘсӘ. Юлбетте Ол миүраж сатҰсҰмен ж&маңңа, Сидрет-ул Мунтехаүа, үарҰшңа, Үаб-Ұ Үаусейнге дейӘн жетуӘ хаң, шҰндҰжҚз адсӘз ИліҒи даналҰңтҰқ діл +зӘ.

{СӘлтеме: 1927 жҰлҰ Еуропада Ислам ілемӘне тӘкелей ңатҰсҰ бар атаңтҰ саÇсатшҰлар мен ілеуметтӘк +мӘрдӘ зерттеушӘ зақгерлердӘқ міслихатҰнда атаңтҰ еуропалҰң философтар, М&хрҰп, жӘқ (с.а.у.) шариүатҰна байланҰстҰ жазҰлүан мҰна арабша маңаланҰ +з тӘлдерӘнде айтңанҰ к+пшӘлӘкке танҰмал Ислами газетте жариÇландҰ. Арабша газетте жариÇланүан арабша жазбанҰ ңаз ңалпҰнда берӘп, астҰна аудармасҰн жазҰп отҰрмҰз. "Н&леп, дүҰнҰқ" соқҰнда жазҰлүан ңҰрҰң Қш батҰстҰң философтҰқ баÇндамасҰ жіне осҰ екӘ ңаҒарман философтҰқ баÇндамасҰмен ңоса ңҰрҰң бес сенӘмдӘ куігер болдҰ.

اَلْفَضْلُ مَا شَهِدَتْ بِهِ الаүбадаَٓاءُ

ЖоүарҰ міртебелӘ кӘсӘнӘ д&шпандарҰ да мойҰндайдҰ.}

اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рси
— 239 —

Арабша басҰлҰмүа шҰңңан баÇндамадан ҚзӘндӘ

وَقَدْ اِعْتَرَفَ حَتّٰى عُلَمَٓاءُ الْغَرْبِ بِسُдай ліمَبَادِى الْاِسْلَامِ وَصَلَاحِهَا لِلْعَالَمِ... قَالَ عَم۪يدُ كُلِّيَّةِ الْحُقُوقِ بِجَامِعَةِ ف۪ييَنَا اَلْاُسْتَاذُ شَبُولْ ف۪ى مُؤْتَمَرِ الْحُقُوقِيّ۪ينَ الْمُنْعَقَدِ ف۪ى سَنَةِ (١٩٢٧) اِنَّ الْبَشَقُكَ وَ لَتَفْتَخِرُ بِاِنْتِسَابِ رَجُلٍ كَمُحَمَّدٍ (ع ص م) اِلَيْهَا اِذْ اِنَّهُ رَغْمَ اُمِّيَّتِه۪ اِسْتَطَاعَ قَبْلَ بِضْعَةِ عَشَرَ قَرْنًا اَنْ يَاْت۪ى بِتَشْرِيعٍ سَنَكُونُ نَحْنُ الْاَوْرُوبَائِيّ۪ينَ اَسْعَемӘ үа نَكُونُ لَوْ وَصَلْنَا اِلٰى قِيْمَتِه۪ بَعْدَ اَلْفَىْ عَامٍ وَ قَالَ بَرْنَارْد شَوْ : لَقَدْ كَانَ د۪ينُ مُحَمَّدٍ (ع ص م) مَوْضِعَ التَّقْد۪يرِ السَّام۪ى دَٓاӘл ілеلِمَا يَنْطَو۪ى عَلَيْهِ مِنْ حَيَوِيَّةٍ مُدْهِشَةٍ لِاَنَّهُ عَلٰى مَا يَلُوحُ ل۪ى هُوَ الدّ۪ينُ الْوَح۪يدُ الَّذ۪ى لَهُ مَلَكَةُ الْемӘсӘ لِاَطْوَارِ الْحَيَاةِ الْمُخْتَلِفَةِ وَالَّذ۪ى يَسْتَط۪يعُ لِذٰلِكَ اَنْ يَجْذِبَ اِلَيْهِ كُلَّ جَيْلٍ مِنَ النَّاسِ وَ اَرٰى وَاجِبًا اَنْ يُدْعٰى مُحَمَّدٌ (ع ص م) مُنْقِذَ الْاِنْسَانِيَّةِ وَ اَعْتَقِدз. ЯлӘَ رَجُلًا مِثْلَهُ اِذَا تَوَلّٰى زَعَامَةَ الْعَالَمِ الْحَد۪يثِ نَجَحَ ف۪ى حَلِّ مُشْكِلَاتِه۪ وَاَحَلَّ فِى الْعَالَمِ السَّلَامَةَ وَالسَّعَادَةَ ﴿يَعْنِى الْمُسَالَمَةَ وَالصُّلْحَ الْعُمُومِى Үадирمَا اَشَدَّ حَاجَةَ الْعَالَمِ اَلْيَوْمَ اِلَيْهَا
— 240 —
ҮҰсңаша аудармасҰ:

Иі, БатҰстҰқ үалҰм, философтарҰ ашҰң мойҰндап, мҰнаӘтуӘмешӘмге келген: "Ислам зақдарҰ еқ жоүарүҰ дірежеде ілемнӘқ, ңоүамнҰқ тҚзелуӘне толҰң жеткӘлӘктӘ". 1927 жҰлҰ ң&ңҰңшҰлар бас ңосңан "жалпҰ ң&ңҰң" міжӘлӘсӘнде философтардҰқ т+раүасҰ, профессор ШÊбол бҰлай Ұн ңарекен: "БҚкӘл адамзат баласҰ М&хаммедтӘ (с.а.у.) маңтан т&тадҰ. ЯйткенӘ ол кӘсӘ оңу жазу бӘлмесе де он Қш үасҰр б&рҰн орнатңан шариүатҰнҰқ ң&тушҰүатарҰн бӘз - ЕуропалҰңтар екӘ мҰқ жҰлдан кейӘн тҚсӘнӘп, сол зақнҰқ аңиңаттарҰна ңол жеткӘзе алсаң, ңандай баңҰт!

Ал, "н&р б&лаүҰнҰқ" соқҰна ңосҰмша ретӘнде жазҰлүандармен ңоса есептегенде ңҰрҰң бесӘншӘ болүатанбаүард Шоу бҰлай деген екен: "М&хаммед (с.а.у.) дӘнӘнӘқ соншалҰңтҰ жоүарҰ міртебеге к+терӘлуӘнӘқ себебӘ, +те үажап жіне берӘк ірӘ т&раңтҰ +мӘр сҚру жҚйесӘн орнатуҰнда. МенӘқ тҚсӘнгенӘм, ол дӘн жалүҰз ірӘ теқдесӘ жоң ерекше дӘн. Сан тҚрлӘ жекҮураүалердӘқ ір ңилҰ жаүдайларҰ бойҰнша сӘқдӘрӘп отҰрадҰ. Эім М&хаммедтӘқ (с.а.у.) дӘнӘ ір тҚрлӘ халҰңтардҰ +зӘне тартҰп кете аладҰ. Егер адамзатңа ң&тңарушҰ керек болса, М&хаммед (с.а.у.) бҚкӘл адамзаттҰқ ң&тңарушҰсҰ лҰ барушҰлҰң атаүҰ соүан үана лайҰң, солай болуҰ керек. Мен м&нҰ к+рӘп т&рмҰн жіне сенемӘн". ТаүҰ да бҰлай дейдӘ. "Егер М&хаммед (с.а.у.) секӘлдӘ бӘр кӘсӘ, Çүни жан дҚниесӘ мен Әс-ірекеттерӘ бӘрдей бӘр адам мҰна жақа ілемге саÇсатболҰп, ҚкӘмӘн жҚргӘзсе, ілемнӘқ барлҰң тҚйӘткӘлдерӘн шешӘп, астан-кестен ілемдӘ баңҰтңа б+леп, баңҰттҰ +мӘрдӘқ орнауҰна себепшӘ болатҰндҰүҰна толҰң сенемӘн. Иі, мҰна жақа ілемнӘқ саламаттҰ да баңҰттҰнеки ңе ңаншалҰңтҰ м&ңтаж екендӘгӘ баршаүа мілӘм.

— 241 —

АÇт-ул кубра рисалесӘнӘқ пайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.)

ЕлшӘлӘгӘ жайлҰ баÇндайтҰн
ОН АЛТұНШұ МЮРТЕБЕСӨ
(ОрайҰ келгесеметӘ жерге жазҰлҰп отҰр)

Содан соқ, ілгӘ дҚниенӘ кезген саÇхатшҰ +з аңҰлҰна: "МҰна ілемдегӘ болмҰс арңҰлҰ жаратушҰ ИемдӘ Әздеп жҚргенӘм рас, олай болса бірӘнен б&рҰн болмҰстҰқ еқ жарңҰн т&лүасҰ жӘншӘлешпандарҰнҰқ +зӘ мойҰндаүан еқ кімӘл, еқ Қлкен сардарҰ, еқ беделдӘ ікӘмӘ, еқ шешенӘ, аңҰлҰ жаүҰнан еқ асңаүҰ, он т+рт үасҰрдҰ кемелдӘгӘмен, Ү&ранҰменен н&рландҰрүан М&хаммед Араби АлейҒиссалату Уіссілің-дірӘÇрат етӘп, ӘздегенӘмдӘ содан с&рау ҚшӘн онҰқ +мӘр сҚрген БаңҰт үасҰрҰна бӘрге кетуӘмӘз керек" деп сол үасҰрүа бардҰ. Үараса, ол үасҰр, шҰнҰмен-аң сол Т&лүанҰқ (с.а.у.) арңасҰнда адамзаттҰқ еқ баңҰттҰ үасуфуфю(лүан екен. ЯйткенӘ, еқ сауатсҰз к+шпендӘ бӘр ңауҰмдҰ ікелген н&рҰ саÇсҰнда тез арада ілемге &стаз жіне ікӘм ңҰлдҰ. СаÇхатшҰ +зӘ-+зӘне бҰлай дедӘ: "БӘз еқ іуелӘ осҰ ерекше адамнҰқ ңадсулуллн с+зӘнӘқ рас екенӘн жіне хабарларҰнҰқ д&рҰстҰүҰн бӘлуӘмӘз керек. СосҰн барҰп одан ЖаратушҰмҰздҰ с&рауҰмҰз керек" деп ӘзденӘске бастадҰ. зӘмнӘқрде куі болүан шексӘз ділелдерӘнӘқ ӘшӘнен тек ңана "тоүҰз жинаүҰна" ңҰсңаша ишара етӘледӘ.

БӘрӘншӘсӘ: Б&л Т&лүада (с.а.у.) тӘптӘ д&шпандарҰнҰқ +зӘ мойҰндаүан бҚкӘл жаңсҰ мӘнез бен ңӘрлӘк,ердӘқ болуҰ,

وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ ٭ وَمَا رَمَيْتَ اِذْ رَمَيْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ رَمٰى

аÇттарҰнҰқ бӘлдӘргенӘндей: БӘр саусаүҰнҰқ ишарасҰмен айдҰқ де ңолб+лӘнуӘ, д&шпан іскерӘне лаңтҰрүан бӘр уҰс топҰраң бҚкӘл іскердӘқ к+здерӘне кӘрӘп, ңаша ж+нелулерӘ, сусҰз ңалүан іскерӘне бес саусаүҰнан аң сҰйлаусірдай судҰ ңанүанша ӘшкӘзуӘ секӘлдӘ, анҰң риуаÇттар мен

— 242 —

бӘр б+лӘгӘ наңтҰ хабарлар арңҰлҰ жеткен жҚздеген м&үжизалар СонҰқ ңолҰ арңҰлҰ к+рсетӘледӘ. Б&н МіҒдизалардҰқ Қш жҚзден астам бӘр б+лӘгӘ М&үжизат Ахмедие (с.а.у.)ю(ПайүамбарҰмҰздҰқ м&үжизаларҰ)>деп аталатҰн үажайҰп ірӘ керемет Он тоүҰзҰншҰ Мектубта наңтҰ ділелдерӘмен ілгӘ үбаÇндалүандҰңтан, олардҰ соүан ңалдҰрҰп бҰлай дедӘ: М&ншалҰңтҰ жаңсҰ мӘнез бен кемелдӘк, анҰң м&үжизаларҰ болүан Т&лүа (с.а.у.) ілбетте еқ д&рҰс с+здӘ адам. ТірбиесӘздердӘқ ӘсӘ болүан алдау-арбау мен жалүан нірселерге бойеқшӘлӘуҰ істе мҚмкӘн емес.

ЕкӘншӘсӘ:>ҮолҰнда мҰна Юлем иесӘнӘқ б&йрҰүҰнҰқ болуҰ жіне сол б&йрҰңтҰ ір үасҰрда Қш жҚз миллионнан астам адамнҰқ ңабҰл етӘп, рӘсем д жіне сол б&йрҰң болүан Ү&раннҰқ жетӘ жаңтҰ үажайҰп болуҰ, сол Ү&раннҰқ ңҰрҰң жаңтан м&үжиза болуҰ, ілем ЖаратушҰсҰнҰқ с+зӘ болуҰ, ңуаттҰ ділелдермен бӘрге "ЖиҰрма бесӘншӘ С+з" жіне "М&үжизатҰ Ү&рание" деп аталүан Рисалей Н&рдҰқ кҚн сиҰс імӘарңҰн рисалесӘнде жан-жаңтҰ баÇндалүандҰңтан онҰ соүан ңалдҰрҰп бҰлай дедӘ: ОсҰндай наүҰз хаң жіне аңиңат бӘр б&йрҰңтҰқ аудармашҰсҰ мен жеткӘзушӘсӘнде б&йрҰңңа ңастҰң жіне б&йрالْا۪يӘне ңиÇнат боп саналатҰн алдау, ңулҰң пен +тӘрӘк болуҰ істе мҚмкӘн емес, болмайдҰ да.

шӘншӘсӘ: Ол (с.а.у.) керемет бӘр шариүат пен дӘн Ислам, ірӘ ң&лшҰлҰң пен д&үа, шаңҰру мбаÇндандҰлҰңтҰ алҰп келгендӘгӘ соншалҰң оларүа теқ келерӘ жоң жіне болмайдҰ да. ЮрӘ олардан артҰүҰ, кімӘлӘ табҰлмаүан, табҰлмайдҰ. ЯйткенӘ, оңу-жазу бӘлмейтӘн бӘреу ікелген шариүат он т+рт үасҰрдлесӘмд адамзаттҰқ бестен бӘр б+лӘгӘн ңамтҰп, ідӘлдӘкпен, аңиңатпен жіне аса м&ңиÇт к+птеген зақдарҰмен басңаруҰ жай нірсеге &ңсамайдҰ. ОңҰп жаза алмайтҰн адамнҰқ ӘстерӘ мен с+здерӘнен т&ратҰн Ислам дӘнӘ, ір үасҰілдеңа жҚз миллион адамнҰқ жол к+рсетушӘсӘ, аңиңаттҰқ ңайнар б&лаүҰ, аңҰлдардҰқ м&үалӘмӘ, &стазҰ жіне жҚректердӘқ н&рландҰрушҰсҰ, ніпсӘлердӘқ тірбиешӘсӘ ж+нге салушҰҰқ міқтардҰқ кемелденуӘнӘқ себебӘ, даму к+зӘ болу т&рүҰсҰнан теқдесӘ бола алмайдҰ. Бола алмаүан да.

ЮрӘ, дӘнӘндегӘ бҚкӘл ң&лшҰлҰңтҰқ барлҰң тҚрлерӘнде еқ алдҰқүҰ ңатарда болуҰ, бірӘнен артҰң таңуалҰүҰ жіне АллаҒтан ңорңуҰ, толассҰз кҚрес аүаланасапҰран ӘшӘнде ң&лшҰлҰңтҰқ еқ кӘшкентай

— 243 —

жаңтарҰна дейӘн ңатақ саңтауҰ, ешкӘмдӘ ңайталамайю(ешкӘмге елӘктемей)>+те кімӘл тҚрде басҰ мен соқҰн Әрмен тӘре отҰрҰп жасауҰнда ілбетте теқдесӘ к+рӘнбеген. К+рӘнбейдӘ де.

ЮрӘ мҰқдаүан д&үа мен мӘніжаттарҰнан тек ңана Жіушін-Қл-Кібир арңҰлҰ,ю(ПайүамбарҰмҰзүа уахи бол к+рсе Қлкен мӘніжаттҰқ атҰ)>РаббҰсҰн танҰп бӘлу арңҰлҰ сипаттаүанҰ соншалҰң, ол уаңҰттан берӘ келӘп кеткен АллаҒтҰ танҰп-танҰстҰрушҰ ү&ламалар, іулиелер +зара, пӘкӘр алмаса отҰрҰп, барлҰүҰ ОнҰқ АллаҒтҰ тану міртеедӘ. М де, сипаттау дірежесӘне де жете алмауҰ, дҚниеде жалбарҰнҰп д&үа жасауда оүан теқ келер жаннҰқ жоңтҰүҰн к+рсетедӘ. Рисалей МҚніжатҰнҰқ басҰнда, Жіушін-Қл КібирдӘқ тоңсан тоүҰз ңиссасҰнҰқ ңҰсңаша бӘр маүҰнасҰ баÇндалүан жерӘне ңараүан адам "МӘемӘз. а да теқӘ жоң" дейдӘ.

ЮрӘ, пайүамбарлҰң ңҰзметӘнде жіне адамдардҰ хаңңа шаңҰруда табандҰлҰң, &стамдҰлҰң жіне батҰлдҰң к+рсеткенӘ сонша ӘрӘ мемлекеттер ммӘндетдер, тӘптӘ ңауҰмҰ мен халңҰ тӘптӘ к+кесӘнӘқ +зӘ оүан ңаттҰ ңарсҰ болүаннҰқ +зӘнде зіредей де шҚбі, Қрей, ңорңҰнҰш сезбеуӘ ірӘ жалүҰз +зӘ бҚкӘл дҚниеге &ран салуҰ жіне ИсламиеттӘқ мерейӘн Қстем ңҰлуҰ, хабар ікелӘп, шкӘрӘсеа да теқдесӘ болмаүанҰн жіне бола алмайтҰнҰн ділелдейдӘ.

ЮрӘ иманда сондай жоүарҰ бӘр ңуат пен үажайҰп шҚбісӘздӘк жіне тақүажайҰп жетӘлу мен жер-жаҒандҰ жарҰңтандҰрар бӘр жоүарҰ сенӘмӘ бар. Сол кездегӘ бҚкӘл ҚсшарларкӘрлер мен сенӘмдер, даналардҰқ хикметтерӘ мен дӘнбасҰлардҰқ ӘлӘмдерӘ, оүан ңарсҰ т&рүан кезде онҰқ к+қӘлӘнде ешңандай кҚмін, Қрей, ешңандай ілетӘне болмаүан. Рухани т&рүҰда иман міртебесӘнде жоүарҰлаүан сахабалар мен бҚкӘл іулиелер ірңашан ОнҰқ иман міртебесӘнен н&р алуҰ жіне онҰ еіне адрҰ дірежеде к+руӘ, иманҰнҰқ да теқдесӘ жоңтҰүҰн анҰң к+рсетедӘ. МӘне, осҰндай теқдессӘз шариүат пен теқдесӘ жоң Исламиет жіне үажайҰп бӘр ң&лшҰлҰң пен ерекше д&үа, ілемге арнаүан шаңҰру, тажіне ТҰп иман иесӘ еш ңашан алдамайтҰндҰүҰн тҚсӘнедӘ. АңҰлҰ да сонҰ растадҰ.

Т+ртӘншӘсӘ: ПайүамбарлардҰқю(АлейҒимуссаллам)>бӘрауҰздан АллаҒтҰқ бар екенӘне, онҰқ уахданиетӘне +те ңуаттҰ бӘр мӘнезболүанҰ секӘлдӘ, ОнҰқ (с.а.у.) д&рҰстҰүҰна жіне пайүамбарлҰүҰна +те сенӘмдӘ куілӘк те боладҰ. ЯйткенӘ, ПайүамбарлардҰқ д&рҰстҰүҰна

— 244 —

жіне Пайүамбар болуларҰна ңаншалҰңтҰ ңасиеттер мен м&үжизалар жіне себептер бейбиедМ&хаммедте солардҰқ еқ (с.а.у.) жоүарүҰсҰ болүанҰ тарихи шҰндҰң. Демек, олар +з с+здерӘмен Таурат, ӨнжӘл, Зібур жіне кейбӘр пайүамбарларүа тҚскен параңтарҰнда ОнҰқ (с.а.у.) келетӘндн мҰса хабар берӘп, сҚйӘншӘлеген.

ҮасиеттӘ кӘтаптардҰқ сол сҚйӘншӘлӘ ишарасҰнан жиҰрмадан астам б+лӘмӘ жіне +те к+рнекӘ бӘр б+лӘмӘ Он тоүҰзҰншҰ Мектубта жаңсҰ баӘне ңап, ділелденген. ЯздерӘне тін тӘлдерӘмен, Çүни пайүамбарлҰңтарҰмен жіне м&үжизаларҰмен, +з жолдарҰнда жіне мӘндеттерӘнде еқ озҰң, еқ кімӘл Демекн осҰ КӘсӘнӘ растап міселесӘн ң&птап, Әс-ірекеттерӘмен б&л КӘсӘнӘқ шҰншҰлдҰүҰна куілӘк етуде деп тҚсӘндӘ.

БесӘншӘсӘ:>Ол КӘсӘнӘқ (с.а.у.) &станҰмдарҰ мен тірбиесӘ жіне соқҰнан ңиңатшңҰлҰ Хаңңа, аңиңатңа, кемелдӘкке, кереметке, рухани сҰрлардҰ ашуүа, к+регендӘкке жеткен мҰқдаүан іулиелер АллаҒтҰқ бӘрлӘгӘне бӘрлесе ділел болуҰмен ңатар, &стаздарҰ болүан осҰ Т&лүرِن۪ينдалдҰүҰна жіне пайүамбарлҰүҰна бӘр ауҰздан куілӘк етуде. ҺайҰп ілемӘнен берген хабарларҰнҰқ бӘр б+лӘгӘн іулиелӘк н&рҰмен к+рулерӘ жіне барлҰүҰн иман н&рҰмен не ӘлӘм арңҰлҰ немесе к+збен к+ргендей не шҰнайҰ тҚрде сенӘп растауҰ; &стаздарҰ болүа ҚндемТ&лүанҰқ (с.а.у.) хаң ірӘ д&рҰс екендӘгӘн КҚн сиÇңтҰ к+рсеткенӘн к+рдӘ.

АлтҰншҰсҰ: Б&л Т&лүа (с.а.у.) оңу-жазу бӘлмесе де, ікелген аңиңатҰ мен жоүарҰ ӘлӘмӘ, АллаҒтҰ танҰту сабаүҰ ңалаулӘмӘ болҰп табҰладҰ. Сол тірбие мен ӘлӘм арңҰлҰ ӘлӘмде еқ жоүарҰ дірежеге жеткен миллиондаүан ӘзденушӘ асфиÇлар мен іулиелер, асңан даналар ол кӘсӘнӘқ кҚресӘнӘқ негӘзгӘ міселелдҰрауүан УіхданиеттӘ б&лтартпас ділелдермен бӘр ауҰздан ділелдеп, растап, маң&лдадҰ. СонҰмен ңатар, осҰ лҰ М&үалӘмнӘқ, лҰ стаздҰқ адалдҰүҰна жіне с+здерӘнӘқ аңиңатбӘр үаӘгӘне бӘр ауҰздан куілӘк етедӘ. Б&л пайүамбарлҰүҰна айдай анҰң ділел. МҰсалҰ, Рисалей Н&р жҚзден астам кӘтапшасҰмен ОнҰқ Пайүамбар екендӘгӘнӘқ бӘр үана ділелӘ.

ЖетӘншӘсӘ: Пайүамбарлардан кңҰрсҰңдам баласҰнҰқ арасҰнда бӘлӘмдӘлӘгӘмен, зейӘндӘлӘгӘмен жіне кемелдӘгӘмен атҰ шҰңңан еқ ң&рметтӘ, наүҰз дӘндар, +ткӘр к+здӘ лҰ топ - ПайүамбарҰмҰздҰқ туҰстарҰ мен достарҰ, Çүни сахабалар. Олар асңан ң&штарлҰңірсе к245

байсалдҰлҰңпен осҰ КӘсӘнӘқ бҚкӘл жасҰрҰн жіне ашҰң т&рмҰс-тӘршӘлӘгӘн, ой-пӘкӘрӘн, жаүдайларҰн +те мін берӘп ңадаүалауҰ, талңҰлауҰ жіне зеген.

нітижесӘнде бӘр ауҰздан б&л КӘсӘнӘқ дҚниеде еқ шҰншҰл, бірӘнен жоүарҰ аңиңатшҰл екенӘн маң&лдауҰ мен ңуаттҰ имандарҰ кҚндӘз КҚндӘ ділелдегенӘндей айңҰн ділел деп тҚсӘндӘ.

СегӘзӘншӘсӘ: МҰна Һалам +зӘн жаратҰпузҰқа арҰп, тіртӘпке салҰп, суреттеп, +лшеп, &йҰмдастҰрҰп сарай сиÇңтҰ, кӘтап сиÇңтҰ, к+рме сиÇңтҰ жаратңан ИесӘне, стасҰна, ЖазушҰсҰ мен СуретшӘсӘне б&лтартпас ділел, болуда. Сол сиÇңтҰ, ЮлемнӘқ жаратҰлҰсҰндаүҰ АллаҒтҰқ маңсаттарҰн бӘлеүҰ надӘлдӘретӘн жіне ң&бҰлҰстардаүҰ Раббани хикметтердӘ жіне белгӘлӘ бӘр мӘндет атңарҰп отҰрүан ңозүалҰстардҰқ нітижелерӘн тҚсӘндӘретӘн, мазм&ндарҰндаүҰ болмҰстҰқ кемелдӘгӘн паш ететӘн ж ЖіннагӘ &лҰ кӘтаптҰқ маүҰналарҰн баÇндайтҰн бӘр делдалдҰ, аңиңаттҰ анҰңтап берер бӘр &стаздҰ, адал м&үалӘмдӘ ңалайдҰ, ңажет етедӘ жіне мӘндеттӘ тҚрер шаруҰн талап етедӘ. ЕндӘ б&л мӘндеттердӘ бірӘнен де артҰң орҰндаүан осҰ КӘсӘ екенӘн ЖаратушҰнҰқ еқ жоүарҰ, еқ адал ңҰзметкерӘ сол екенӘне кҚмін жоң екенӘн бӘлдӘл ПайүрдҰ.

ТоүҰзҰншҰсҰ:>ЮлемдегӘ ХикметтӘ, +нерлӘ туҰндҰларҰ арңҰлҰ асңан шеберлӘгӘнӘқ кемелдӘгӘн к+рсету; ідемӘ, безендӘрӘлген ішекейлӘ шексӘз маң&лҰңтарҰ арңҰлҰ +зӘн танҰстҰру жіне &натңҰзу жіне мҰна ліззатҰ ңарапепсӘз ң&ндҰ нҰүметтер арңҰлҰ +зӘне алүҰс пен шҚкӘр еткӘзу; мейӘрӘмдӘ, аса ңамңор, тірбие мен асҰрау арңҰлҰ тӘптӘ ауҰздаүҰ еқ сезӘмтал тӘлдӘ ліззаттар менل۪يظٍ
тердӘқ ір тҚрӘн жаратҰп ңанаүаттандҰрүан, дайҰндаүан, &сҰнүан Раббани таүамдар мен ңонаңасҰ арңҰлҰ +зӘнӘқ тірбиесӘне ңарҰздар етӘп, шҚкӘршӘлӘкпен, сҚйӘспеншӘлӘкпен ң&л ف۪ى هеткӘзу; мезгӘлдердӘқ +згеруӘ, тҚн мен кҚннӘқ ауҰсуҰ сиÇңтҰ алҰп ӘстердӘ атңарүан басңару арңҰлҰ, асңан керемет хикметтӘ ірекеттер мен жарату ӘстерӘ арңҰлҰ +зӘнӘқ &лҰлҰүҰн паш ете отҰрҰпп д&үаҰүҰна иман келтӘртӘп, баүҰндҰру мен мойҰнс&ндҰру; ір уаңҰт жаңсҰлҰң пен жаңсҰлардҰ ңорүау, жамандҰң пен жамандардҰ тҰŞ; жӘберген апаттарҰ арңҰлҰ залҰмдар мен +тӘрӘкшӘлердӘ жойҰп, хаң пен ідӘлеттӘлӘгӘн к+рсеткӘсӘ келетӘн БӘр Жара) Пайүар.
— 246 —
Юлбетте, к+зге к+рӘнбейтӘн ілгӘ ЖаратушҰнҰқ пенделерӘнӘқ ӘшӘндегӘ еқ сҚйӘктӘ ірӘ еқ д&рҰс ң&лҰ, осҰ айтҰлүан маңсаттарҰна адал ңҰзмет ете отҰрҰп, ілем жаратҰлҰсҰнҰқ сҰрҰ менيُسَبِмҰн ашңан жіне ҚнемӘ ЖаратушҰсҰнҰқ атҰнан ірекет еткен, Одан жірдем тӘлеп, табҰсңа жеткӘзуӘн с&раүан жіне к+ксеген маңсатҰна жеткен, М&хаммед Ү&райши дегӘ барсӘ (с.а.у.) осҰ боладҰ!

Эім, аңҰлҰна бҰлай дедӘ: СонҰмен осҰ тоүҰз аңиңат б&л КӘсӘнӘқ (с.а.у.) Хаң жіне адалдҰүҰна куілӘк етедӘ. Олай болса, б&л КӘсӘ, адам баласҰнҰқ бетке т&тар, маңтанҰшҰ. Оүан берӘлген "Фахр Юлем" (ілемнӘқ маңтҰмдану жіне "ШерефӘ Бени-Адем"ю(АдамзаттҰқ абҰройҰ)>атаүҰ +те орҰндҰ. ОнҰқ ңолҰндаүҰ Рахмани б&йрҰң ҮасиеттӘ Ү&раннҰқ рухани мақҰздҰлҰүҰ сондай, Жер шарҰнҰқ жартҰсҰн жайлауҰ жіне жеке т&лүасҰнҰқ кемелдӘгӘ менӘптӘ, Ұ ңасиеттерӘ; мҰна ілемдегӘ еқ ңадӘрлӘ т&лүа осҰ кӘсӘ екенӘн айүаңтайдҰ. ЖаратушҰмҰз жайҰнда еқ мақҰздҰ с+з - СонӘкӘ.

Кел, назар аудар! Б&л үажайҰп т&лүанҰқ айдай анҰң, жҚздеген пен маларҰнҰқ ңуатҰна жіне дӘнӘндегӘ мҰқдаүан &лҰ негӘз аңиңаттарүа сҚйенӘп жеткӘзген бҚкӘл міселелерӘнӘқ негӘзӘ мен бҚкӘл +мӘрӘнӘқ маңсатҰ, Уажиб-ул-УжудтҰқ болмҰсҰна жіне бӘрлӘгӘне жіне сипатҰна жіне есӘмдерӘне діолар блҰп куілӘк ету, ОнҰқ бар екенӘн ділелдеу, жариÇлау, тҚсӘндӘру.

Демек, б&л ілемнӘқ рухани КҚнӘ жіне ЖаратушҰмҰздҰқ еқ жарңҰн ділелӘ ХабибуллаҒ - ОсҰ КӘсӘ. ОнҰқ куілӘБ&л жеаттап, растап, ңабҰлдайтҰқ жіне алданбайтҰн, алдамайтҰн Қш Қлкен айүаң бар.

БӘрӘншӘ айүаң: "Егер үайҰп пердесӘ ашҰлса сенӘмӘм кҚшеймейдӘ" деген Имам Юлию(РадиаллаҒу анх)>жп ідӘлрде т&рҰп үарҰш пен ИсрафилдӘқ зор т&лүасҰн тамашалаүан Һаус Аүзамю(Үуддуси сиррух)>сиÇңтҰ жанарҰ +ткӘр, үайҰптҰ к+ретӘн парасаттҰ мҰқдаүан хаң жолизалартаушҰлар мен Қлкен іулиелерден т&ратҰн Юл-Ә М&хаммедю(ПайүамбарҰмҰздҰқ &рпаүҰ)>деген атпен ілемге ійгӘлӘ н&рлҰ жамаүат. БарлҰүҰ бӘрлесӘп растап отҰр.

ЕкӘншӘсӘ: К+шпелӘ бӘр ңауҰм, ңарақүҰлҰң Ұ кемеаүан кезеқде +мӘр сҚрӘп, ҮоүамдҰң +мӘрден жіне саÇси аүҰмдардан бейхабар кӘтапсҰз, надандҰңтҰқ ңоŞ ңарақүҰлҰүҰнда жҚрӘп, +те аз уаңҰттҰң ӘшӘнде мідени болҰп, ірӘ еқ сауаттҰ, ңоүамдҰң жіне саÇси +мӘр жаүҰнан еқ озҰқ ӘстӘармен, ҚкӘметтерге &стаз ірӘ жол к+рсетушӘ,

— 247 —
дипломат, ірӘ ідӘл ікӘм болҰп шҰүҰстан батҰсңа дейӘн адал басңарүан, "Сахаба" атҰмен дҚниеге ійгӘлӘ жамаүаттҰқ бӘр ауҰздан, жанҰ мен малҰн іке-шеше, ْ سَدّот басҰн пида еткӘзген ңуаттҰ бӘр иманменен растауҰ.

шӘншӘсӘ: Юр үасҰр сайҰн мҰқдаүан мҚшесӘ болүан жіне ірңайсҰсҰ ір тҚрлӘ салада тереқ бӘлӘм жиүан ү&ламалардан ң&ралүандаүанн жамаүат. ОлардҰқ бӘрӘн-бӘрӘ ңолдап, үҰлҰми тҚрде растауҰ.

Демек, б&л КӘсӘнӘқ (с.а.у.) Уахданиеткею(АллаҒтҰқ бӘрлӘгӘне)>куілӘгӘ жеке жай нірсе емес, +зӘмен шектелмейдӘ. Ол - баршаүа ортаң, кҚллӘ, шайңалмайтҰн ірӘ бҚкӘл шайтан атаулҰҰнадайсе ешбӘр т&рүҰдан ңарсҰ шҰүа алмайтҰн бӘр куілӘк-айүаң.

БаңҰт үасҰрҰнда аңҰлҰмен бӘрге саÇхат жасаүан ілгӘ дҚние ңонаүҰ жіне +мӘрге сапар шеккен саÇхатшҰ осҰндай шешӘмгӘ келдӘ. ОнҰқ ілгӘ н&рлҰ медреседен алүан дірӘсӘне ңҰсңа бӘр енӘн кретӘнде бӘрӘншӘ б+лӘмнӘқ он алтҰншҰ міртебесӘнде бҰлай делӘнген едӘ:

لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ الْوَاجِبُ الْوُجُودِ الْوَاحِدُ الْاَحَدُ الَّذ۪ى دَلَّ عَلٰى وُجُوبِ وُجُودِهِ ف۪ى وَحْدَتِهِ فَخْرُ الْعَالَمِ وَ شَرَفُ نَوْعِ بَن۪ى اٰدَمَ بсҰруүаَةِ سَلْطَنَةِ قُرْاٰنِهِ وَ حِشْمَةِ وُسْعَةِ د۪ينِهِ وَ كَثْرَةِ كَمَالَاتِهِ وَ عُلْوِيَّةِ اَخْلَاقِهِ حَتّٰى بِتَصْد۪يقِ اَعْدَائِهِ وَ كَذَا شَهِدَ وَ بَرْهَنَ بِقُوَّةِ مِأٰتِ الْمُعْجِزَاتِ الظَّاهِرَاتِ الْبَاهِرَاتِ الْمُصَدِّقَةِаталатصَدَّقَةِ وَ بِقُوَّةِ اٰلَافِ حَقَائِقِ د۪ينِهِ السَّاطِعَةِ الْقَاطِعَةِ بِاِجْمَاعِ اٰلِهِ ذَوِى الْاَنْوَارِ وَ بِاِتِّفَاقِ اَصْحَابِهِ ذَوِى الْاَبْصَارِ وَ بِتَوَافُقِ مُحَقِّق۪ى اُمَّтҰнҰндَوِى الْبَرَاهِينِ وَ الْبَصَائِرِ النَّوَّارَةِ
اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рси
— 248 —

ЖИұРМАСұНШұ

МЕКТУБ
بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنптан х شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ وَحْدَهُ لَا شَر۪يكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ يُحْي۪ى وَ يُم۪يتُ وَ هُوَ حَىٌّ لَا يَمُوتُ بِيَدِهِ الْخَيْرُ وَ هӘ мӘндلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَد۪يرٌ وَ اِلَيْهِ الْمَص۪يرُ

[Тақ намазҰ мен аңшам намазҰнан кейӘн ңайта-ңайта оңҰлуҰ +те сауаптҰ, жіне наңтҰ хабарлар бойҰнша ӘшӘнде Исм-Ә Аүзам Çүни АллаҒу ТаүаланҰқ еқ &лҰ есӘмӘ бар үатҰнҰухид с+йлемӘ, он бӘр кілимадан (с+зден) т&радҰ. ЮрбӘр кілимасҰ сҚйӘншӘ хабар жеткӘзӘп, ңуантадҰ. Эім РубубиеттӘқ тіухид міртебесӘ, Ғім Исм-Ә Аүзам т&рүҰсҰнан УахдеттӘқ &лҰлҰүҰ мен УахданиеттӘқ кемелдӘ жіне . ОсҰ тереқ жіне &лҰ аңиңаттҰқ тҚсӘнӘктемесӘ басңа "С+здерде" баÇндалүандҰңтан, бӘр кезде берӘлген уідеге орай ізӘрше м&нҰқ мазм&нҰн ңҰсңаша "ЕкӘ б+лӘм" жіне бӘр "КӘрӘспе" арңҰлҰ баÇндаймҰз.]

КӨРӨӘсӘне ЖаратҰлҰстҰқ бастҰ маңсатҰ жіне болмҰс атаулҰнҰқ &лҰ нітижесӘ "Иман-Ұ БиллаҒ" Çүни АллаҒңа иман. АдамгершӘлӘктӘқ еқ жоүарүҰ міртебесӘ, соқүҰ сатҰсҰ - "Иман-Ұ БиллаҒ" ӘшӘндегӘ "МаүрифатуллаҒ" Çүни Алдеген тану. ЖҰндар мен адам баласҰнҰқ наүҰз баңҰтҰ мен еқ т&щҰмдҰ нҰүметӘ сол МаүрифатуллаҒ ӘшӘндегӘ "МухаббатуллаҒ" Çүни АллаҒңа деген махаббат. Адам рухҰнҰқ шҰнайҰ шаттн ң&тңн жҚрегӘнӘқ ңуанҰшҰ сол МухабатулаҒтан туҰндайтҰн рухани ліззатта.

Иі, шҰнайҰ шаттҰң пен зор ңуанҰш, наүҰз баңҰт, кӘршӘксӘз ліззат, МаүрифітуллаҒта пен Мухаббітулла&ңсат ларсҰз болмайдҰ. Жанаб-Ұ ХаңтҰ танҰүан жіне махаббат танҰтңан адам Әс жҚзӘнде, Ç

— 249 —

болмаса рухани тҚрде мол баңҰтңа, нҰүметке, сҰрүа, н&рүа б+ленедӘ. ОнҰ наңтҰ танҰма, жер Қймеген адамнҰқ жанҰ да, тінӘ де азапңа тҚсӘп, шексӘз Қрей мен ңайүҰүа душар боладҰ.

Иі, мҰна алай-дҚлей дҚниеде тӘршӘлӘктӘқ ңамҰн жеп, сеқдей соңтҰүҰсңан адамдардҰқ арасҰнда жемӘсӘ жоң +мӘр кешкен, иеслӘгӘ бмңоршҰсҰз, ілсӘз бӘр адам пенде дҚниенӘ билеген с&лтан болса да, ң&нҰ ңанша? МӘне, м&ндай аласапҰран тӘршӘлӘкте, м&қлҰ да фіни ңу дҚниеде, адам баласҰ +зӘнӘқ ИесӘн танҰмаса, ЖаратушҰсҰн таппаса, неткен бейшара сергелдеқ кҚй кешет+мӘрдесӘнӘктӘ. Ал, иесӘн тауҰп, онҰ танҰса, СонҰқ мейӘрӘмдӘлӘгӘне сенӘп, ң&дӘретӘне арңа сҚйейдӘ. Ол кезде мҰна ҚрейлӘ дҚние саÇбаңңа жіне сауда-саттҰң орнҰна айналадҰ.

БӘрӘнша,

м

МҰна тіухид с+йлемӘнӘқ ірбӘр кілимасҰнда ңуанҰштҰ хабар бар. ЮрбӘр хабарҰнда шипа, ірбӘр шипасҰнда рухани ліззат бар.

БӨРӨНШӨ КЮЛИМА:>لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ ашҰүаілиманҰқ ңуанҰштҰ хабарҰ мҰнау: Б&л кілима, м&қ-м&ңтажҰ басҰнан асатҰн жіне сансҰз д&шпаннҰқ ңҰспаүҰнда ңалүан адам жанҰна медет бередӘ. ОнҰқ бҚкӘл м&ңтаوَ الْрҰн ңамтамасҰз етӘп, мейӘрӘмдӘлӘк ңазҰнасҰнҰқ есӘгӘн ашатҰн, сондай-аң, оүан демеу болҰп, сансҰз д&шпаннҰқ ңҰспаүҰнан ң&тңаратҰн шексӘз ң&дӘрет иесӘ болүан МаүбудпӘшӘлгЖаратушҰсҰн тауҰп берӘп, танҰстҰрадҰ, иесӘнӘқ кӘм екенӘн к+рсетедӘ. Сол арңҰлҰ жҚректӘ Қрейден, рухтҰ уайҰм-ңайүҰдан тазартҰп, сарңҰлмас шаттҰң сҰйлап, таусҰлмас ңуанҰшңа б+лейдӘ.
ЕКӨНШӨ КЮЛИМАл жаңтدَهُ Б&л кілимада жанүа шипа боларлҰң ңуанҰштҰ хабар бар. ЖаратҰлҰстҰқ сан-алуан тҚрлерӘмен бӘте ңайнасҰп, байланҰсҰп жатуҰ себептӘ жабҰрңап, аласапҰран кҚйзелӘске тҚсетӘн адамзаттҰқ рухҰ мен жан дҚниесӘ (Арабша) кіледӘ. Сан демеу табадҰ. ОсҰлайша, онҰ тҚқӘлуден, аласапҰраннан ң&тңарадҰ. çүни وَحْدَهُ кілимасҰ бҰлай дейдӘ: "АллаҒ бӘреу. Басңа нірселерге тӘленӘп шаршама, оларүа жалбарҰнҰп ңарҰздар болма, оларүа жалтаңтап басҰқдҰ име, олардҰқ ӘзӘне وَز۪يرіуре болма,
— 250 —

олардан ңорңҰп Қрейленбе... ЯйткенӘ, бҚкӘл ілемнӘқ с&лтанҰ бӘреу. БарлҰң нірсенӘқ кӘлтӘ де, тӘзгӘнӘ де СонҰқ ңолҰнда. БірӘ СонҰқ імӘрӘмен боладҰ. ОнҰ тапсақ, бҚкӘл арманҰқ о МӘнеҰп, ір нірсеге ңарҰздар болудан ң&тҰлҰп, Қрейден арҰласҰқ".

ШӨНШӨ КЮЛИМА:>لَا شَر۪يكَ لَهُ çүни, ОнҰқ УлухиетӘ мен ҚстемдӘгӘнде серӘгӘ жоң, бӘр үана АллаҒ бар. БӘрнешеу болуҰ мҚмкӘн емес. Сол сиÇңтҰ РубубиетӘнде, жаратңарүҰм ӘсӘнде де серӘгӘ жоң.

МемлекеттӘқ С&лтанҰ бӘреу боладҰ. БилӘк ҚстемдӘгӘнде серӘгӘ болмайдҰ. БӘраң, билӘк басңармасҰндаүҰ ңҰзметшӘлерӘ онҰқ серӘктерӘ болҰп саналадҰ. ҮабҰлдау кезӘнде с&лтаннҰқ" арңҰҰна іркӘмдӘ кӘргӘзбейдӘ. "ЯтӘнӘшӘқ болса, бӘзге айт" деп, кедергӘ боладҰ.

БӘраң, соқҰ мен бастауҰ жоң, міқгӘлӘктӘқ с&лтанҰ - АллаҒу ТаүаланҰқ билӘгӘнде серӘк жоң. Сол сиÇңтҰ РубубиетӘнде де жірдемшӘлерге, серӘкте шабҰлңтаж емес. ОнҰқ імӘрӘ мен басңаруҰнсҰз, ң&дӘрет-кҚшӘнен тҰс, ешкӘм де ешнірсеге араласа алмайдҰ, ешнірсе Әстей алмайдҰ. ЮркӘм оүан +з +тӘнӘшӘгер адлей айта аладҰ. СерӘгӘ, к+мекшӘсӘ болмаүандҰңтан, +тӘнӘш иесӘне "болмайдҰ, ңабҰлдауүа кӘре алмайсҰқ деп, ешкӘм кедергӘ жасай алмайдҰ.

МӘне, б&л кілима адамзаттҰқ рухҰна мҰнандай сҚйӘншӘ хабар жеткӘзедӘ. НаүҰз иманүа ңолҰ жеткенасаүанҰқ рухҰ, ңандай жаүдайда болсҰн кедергӘсӘз, емӘн-еркӘн, іртҚрлӘ +тӘнӘшӘн, м&қ-м&ңтажҰн ірңашан, кез келген жерде міқгӘлӘк иесӘ, мейӘрӘмдӘлӘк ңазҰнасҰнҰқ МілӘкӘ, баңҰт к+мбелерӘнаҒ ҺалӘ Жімил-Ә ЗҚлджіліл, Үадир-Ұ ЗҚлкімалүа айта аладҰ. ОнҰқ мейӘрӘмӘне б+ленӘп, ң&дӘретӘне арңа сҚйеп, к+қӘлӘ жадҰрап ңуанҰшңа кенеледӘ.

ТЯРТӨНШӨ К, кеде>لَهُ الْمُلْكُ Çүни, барлҰң нірсе - СонҰкӘ. Сен де СонҰқ жаратңан мҚлкӘсӘқ ірӘ ң&лҰсҰқ, жіне СонҰқ иелӘгӘнде ж&мҰс ӘстейсӘқ. Б&л с+здӘқ шипалҰ да ңуанҰштҰ хабарҰ мҰнау: "р шҰүҰамзат! Сен +зӘме-+зӘм ңожайҰнмҰн деп ойлама. СебебӘ сен +зӘқдӘ алҰп жҚре алмайсҰқ, ол жҚк +те ауҰр. Яз бетӘқмен ңорүана алмайсҰқ. Пілекеттерден саа Алла, +зӘқдӘ ңажеттӘлӘктермен ңамтамасҰз ете алмайсҰқ. Олай болса, ң&р босңа кҚйзелӘп, +зӘқдӘ азаптама. БарлҰң нірсенӘқ иесӘ Сол. Ол МілӘк, Үадир, Ғім Рахим. СонҰқ ң&дӘретӘне сен, мейӘрӘмдӘлӘгӘне йткенӘлтӘрме. М&қайма, еқсеқдӘ к+тер... ҮиҰндҰңтҰ таста, ңҰзҰңңа бат, баңҰтңа б+лен.
— 251 —

Жіне бҰлай дейдӘ: ұнтҰүҰп жіне ңайүҰсҰн ж&тҰп жҚргенӘқмен, тҚзету ңолҰқнан келмейтӘн мҰна дҚние, Үадд&рҰстахимнӘқ мҚлкӘ. МҚлӘктӘ иесӘне тісӘлӘм ет, соүан тапсҰр... жапасҰн шегудӘқ орнҰна рахатҰн к+р. Ол Хаким, Ғім Рахим. Яз мҚлкӘн емӘн-еркӘн билеп, ңалаүанҰн Әсеке б. Юлденеден ңорҰңңан сітӘқде ИбраҒим ХаңңҰ сиÇңтҰ: "Ү&дайдҰқ жазүанҰн к+ремӘздаүҰ. ҮайүҰнҰқ да бар жаңсҰлҰң жаүҰ деп, &заңтан ңара, араласпа".

БЕСӨНШӨ КЮЛИМан +з لَهُ الْحَمْدُ Çүни, мадаңтау мен дірӘптеу, маңтау мен шҚкӘр ету тек Соүан арналадҰ. Демек, нҰүметтер СонҰқ ңазҰнасҰнан келӘп жатҰр. ОнҰқ ңазҰнасҰ сарңҰлмас ңазҰна.

МӘне, б&л кілима бҰлайша сҚйӘншӘ хабар бер ЕкӘ ей, адам! ұрҰсҰм таусҰлдҰ, нҰүмет бӘттӘ деп уайҰмдама! ЯйткенӘ, мейӘрӘмдӘлӘк ңазҰнасҰ сарңҰлмайдҰ. Ліззат аÇңталдҰ деп ңайүҰрма. СебебӘ, олар соқсҰз мейӘрӘмдӘлӘк ңазҰнасҰнан келӘп жатҰр. АүашҰ міқгӘ болса, жорҰндатаусҰлса да оңасҰ жоң, ңайтадан жемӘс саладҰ емес пе? НҰүметтердегӘ ліззаттан мҰқ есе тіттӘ ИлаҒи мейӘрӘмдӘлӘктӘқ ӘлтипатҰн шҚкӘр ете ойлау арңҰт+ртеу ліззаттҰ жҚз есе арттҰруүа боладҰ.

Міселен, атҰ ілемге ійгӘлӘ патша саүан алма сҰйласа, ол алманҰқ ліззатҰ басңа алмалардан жҚз, білкӘм мҰқ есе тіттӘ боладҰ. ЯйткенӘ ол алма, саүан деген патшанҰқ сн ҚстеипатҰнҰқ белгӘсӘ. Сол сиÇңтҰ لَهُ الْحَمْدُ кілимасҰ арңҰлҰ Çүни, мадаңтау мен шҚкӘр ету арңҰлҰ, Çүни нҰүметтен нҰүмет сҰйлаушҰнҰ сезу, Çүни МҚнимдӘ тану дос-жа, Çүни нҰүмет берушӘнӘ ойлау арңҰлҰ, Çүни онҰқ раңҰмҰнҰқ ӘлтипатҰн, мейӘрӘмӘ тҚсӘп т&рүандҰүҰн жіне жарҰлңауҰ таүҰ да жалүасатҰнҰн ойлау арңҰлҰ берӘлген нҰүметтен мҰқ есе тіттӘ рухани ліззатңа жол ашадҰ.
АЛТұНШұ КЮЛИМА:>يُحْي۪. СосҰ, +мӘрдӘ берген - Сол. АзҰңпен ңамтамасҰз ететӘн де - Сол. ЯмӘрдӘ жалүастҰрҰп, ңажеттӘлӘктерӘн беретӘн де - Сол. ЯмӘрдӘқ бастҰ маңсаттарҰ Соүан тиесӘлӘ жіне мақҰздҰ нітижелерӘ мен жемӘстерӘнӘқ жҚза, екӘсан тоүҰзҰ - СонӘкӘ. МӘне, б&л кілима фіни, бейшара адамзаттҰ бҰлай деп ңуантадҰ:

Ей, адам! ЯмӘрдӘқ ауҰр жҚгӘн мойнҰқа артҰп іуре болма. ЯмӘрдӘқ ңиҰншҰлҰңтарҰн ойсӘ:>АрҚқӘлме. Тек дҚниеуи, тҚкке т&рүҰсҰз пайдаларҰна ңарап, +мӘрге келгенӘқе +кӘнбе. СенӘқ кемеге &ңсас болмҰсҰқнҰқ т&рмҰс тӘршӘлӘгӘ Хаий-Ұ ҮаŞмнҰқ ңолҰнда.

— 252 —

ШҰүҰндарҰн +зӘ бет-а ңажеттӘлӘктерӘн ңамтамасҰз етедӘ. ЯмӘрдӘқ шексӘз маңсаттарҰ мен нітижелерӘ Соүан тиесӘлӘ. Сен болсақ, ол кемеде штурвалда т&рүан жауҰнгер сиÇңтҰ, ділел ӘқдӘ адал атңар, аңҰсҰн ал, к+қӘлӘқдӘ жійла. Ол "+мӘр" кемесӘнӘқ ңаншалҰңтҰ ңҰмбат, мол табҰс к+зӘ екенӘн ірӘ кеменӘқ иесӘ ңаншалҰңтҰ КірӘм, Рахим екенӘн ойла, ңуан, шҚкӘршӘлӘиенӘқ БӘлӘп ңой! МӘндетӘқдӘ адал атңарсақ, ілгӘ кемеден тҚскен кҚллӘ пайда мен нітиже, бӘр жаүҰнан сенӘқ амал діптерӘқе жазҰладҰ. СенӘ баңи +мӘрмен ңамтамасҰз етӘп, міқгӘ жасатадҰ.

ЖЕТӨНШӨ КЮЛИМА:>وَ يُم۪يتُ ÇуҰ, жалӘмдӘ берген - Сол. çүни, +мӘрдегӘ атңарар мӘндеттен демалҰсңа шҰүарадҰ. Фіни дҚниеден к+шӘредӘ. МашаңатҰ к+п ңҰзметтен азат етӘп, фіни +мӘрден баңи +мӘрге апарадҰ. МӘне, б&л кілима, фіни нүа ңҰт пен жҰн атаулҰүа бҰлай дейдӘ:

"Сендерге сҚйӘншӘ! ЯлӘм - жоң болу емес, жойҰлу емес, тҰм жаүҰмсҰз нірсе емес, +шу емес, с+ну емес, келмеске кету емес, кездейсоң емес, босңа жоүалу емес... Ол, Файл-Ұ Хаким-Ұ РахимнӘқ жоүарҰсңа шҰүаруҰ, ңонҰс аудару, міқгӘ баңҰт ілемӘне, наүҰз отанүа, атамекенге оралу, жаңҰн ірӘ сҚйӘктӘ жандардҰқ жҚзде тоңсан тоүҰзҰ жиналүан Берзах ілемӘне апара:>ЮҒликӘ".

СЕГӨЗӨНШӨ КЮЛИМА:

وَ هُوَ حَىٌّ لَا يَمُوتُ

Çүни, бҚкӘл ілемдегӘ ерӘксӘз к+з тартатҰн с&лулҰңтар мен ісемдӘктерден де асңан с&лу, ісем жіне барлҰң игӘлӘктердӘқ иесӘ жіне барлҰң сҚйӘктӘластаудқ ңасҰнда ң&нсҰз ңалатҰн, ОнҰқ с&лулҰүҰнҰқ бӘр үана к+леқкесӘ ілемге жетӘп артҰлатҰн Маүбуд-Ұ ЛімÇзіл, Махбуб-Ұ ЛіÇзіл міқгӘ тӘрӘ. ОнҰқ бастауҰ мен соқҰ жоң. АÇңталу, заңр үажа деген кемшӘлӘктерден ада, н&ңсандҰң атаулҰдан пік.

МӘне, б&л кілима жҰн атаулҰүа, адамзатңа жіне барлҰң саналҰларүа жіне бҚкӘл үашҰң атаулҰүа мҰнадай хабар жеткӘзедӘ:

СҚйӘншӘ! СҚйӘктӘ жаннан к+з жазҰп, ңоштасудан пмнӘқ еолүан сансҰз жаралардҰ емдеп тіуӘр ңҰлатҰн Махбуб-Ұ Баңи бар. Ол бар жіне міқгӘ. Олай болса басңаларүа не болдҰ деп ңам жемеқдер. СҚйӘктӘлердӘқ бойҰндаүҰ يَمَ يң, ісемдӘк, мейӘрбандҰң пен ңамңорлҰң сиÇңтҰ ңасиеттер, ілгӘ Махбуб-Ұ БаңидҰқ міқгӘлӘк жамалҰнан тараүан ісемдӘктердӘқ ңабат-ңабат пердеедӘ:>ЕӘп келген сіулесӘнӘқ +те к+мескӘ ӘздерӘнӘқ нҰшандарҰ үана. ОлардҰқ к+зден таса болуҰ к+қӘлге кӘрбӘқ тҚсӘрмесӘн. СебебӘ, олар айна тірӘздӘ.
— 253 —

АйналардҰқ +згеруӘ с&лудҰқ ісем к+рӘнӘстесебеп рҰнүҰдан да жақартҰп, к+ркейте тҚседӘ. ОнҰқ бар екенӘ аңиңат, ендеше бірӘ де боладҰ.

ТОҺұЗұНШұ КЮЛИМА:

بِيَدِهِ الْخَيْرُ

Çүни, бҚкӘл жаңсҰлҰң СонҰқүни, +да. Жасаүан бҚкӘл жаңсҰлҰңтарҰқ, СонҰқ діптерӘне жазҰладҰ. Атңарүан ірбӘр игӘ ӘстерӘқ тӘркелӘп отҰрадҰ. МӘне, б&л кілима жҰндар мен адамзаттҰ +зӘне ңаратҰп, ңуанҰштҰ хабарҰн бҰлай жеткӘзедӘ:

Ей, бейшаралар! ҮабӘрге ңарай к+шкен кезде, "ңртҚрлӘтеген-ай! Мал-жанҰмҰз таланҰп, еқбегӘмӘз еш болдҰ. МҰна жарҰң, кеқ дҚниеден кетӘп ңарақүҰ, тар ңабӘрге кӘрдӘк-ау" деп, жҰлап-сҰңтап ңайүҰрмақдар. ЯйткенӘ, сендердӘқ бҚкӘл нірселерӘқ самед Һа, атңарүан ӘстерӘқ жазулҰ, жасаүан ңҰзметтерӘқ тӘркеулӘ. ЕқбектерӘқнӘқ аңҰсҰн беретӘн жіне жаңсҰлҰң атаулҰ ңолҰнда, ңандай игӘлӘк болсҰн ңолҰнан келетӘн Зат-Ұ ЗҚлджімал, сендердӘ +зӘне тартҰп, жер астҰна уаңҰтша ңоÇдҰ дар. Санн ң&зҰрҰна алдҰрадҰ. Неткен баңҰттҰ жан едӘқдер. ЯйткенӘ, сендер ңҰзметтерӘқ мен мӘндеттерӘқдӘ атңарҰп болдҰқдар. ҮиҰн кҚндер артта ңалдҰ, ендӘ рахатңа батуүа, мейӘрӘмге б+ленуге бара жатҰрсҰқдар. ҮҰзмет, машаңат дегендермен +лн бӘттӘ. ЕндӘ сол еқбек аңҰларҰқдҰ алуүа барасҰқдар.

Иі, +ткен к+ктемнӘқ амал діптерӘнӘқ параңтарҰ мен атңарүан ңҰзметтерӘнӘқ сандҰңшасҰ тірӘздес дін, т&шӘн седҰ саңтап отҰрүан... келесӘ к+ктемде +те керемет, тӘптӘ б&рҰнүҰсҰнан жҚз есе берекелӘ тҚрде ңайта +сӘрӘп отҰрүан Үадир-Ұ ЗҚлджіліл, ілбетте сендердӘқ +мӘрдегӘ нітижелерӘқдӘ саңтап, ңҰзмеүанҰ ке ңарай мол сҰйлҰң бередӘ.

ОНұНШұ КЮЛИМА:

وَ هُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَد۪يرٌ

Ол - Уахид ірӘ Юхад, Çүни барлҰң нірсеге ң&дӘретӘ жетедӘ. Оүан ауҰр тиер нірсегӘлӘ +К+ктемдӘ жарату - гҚлдӘ жаратумен бӘрдей. ЖіннаттҰ жарату, к+ктемдӘ жарату сиÇңтҰ оп-оқай. КҚн сайҰн, жҰл сайҰн, үасҰр сайҰн жақадан жаратҰлүан шексӘз, басҰ. айҰп нірселер ОнҰқ аса ң&дӘреттӘ екенӘне сансҰз тӘлдермен куігерлӘк етедӘ. МӘне, б&л кілима, сҚйӘншӘсӘн бҰлай хабарлайдҰ:

Ей, адам! Атңарүан ңҰзметӘқ, жасаүан ң&лшҰлҰүҰқ босңа кеткен жоң. СҰйлҰң берӘлетӘн жер жіне ба "БасңрайҰ сен ҚшӘн ізӘрленӘп ңойҰлүан. СенӘқ мҰна фіни дҚниеқнӘқ орнҰна міқгӘ Жіннат берӘледӘ.

— 254 —

ЯзӘқ ң&лшҰлҰң етӘп, тануүа тҰрҰсңан Халиң-Ұ ЗҚлжілілдҰқ уідесӘне сенӘм арт. ОнҰқ уідеден таŞҰ істе мҚмкӘн емес. Ү&дӘретӘ шексӘз, еекетӘмемшӘлӘгӘ жоң. Өстеген ӘсӘнде ешбӘр ілсӘздӘк сезӘлмейдӘ. АулақдаүҰ шаүҰн баңшанҰ жаратңанҰ сиÇңтҰ, ЖіннаттҰ да саүан арнап жарата аладҰ жіне жаратңан ірӘ уіде берген. Уіде берген болса,. Сондте уідесӘн орҰндайдҰ.

Сондай-аң, жҰл сайҰн жер бетӘндегӘ жануарлар мен +сӘмдӘктердӘқ Қш жҚз мҰқнан астам тҚрӘн +те жҚйелӘ тҚрде, к+з Әлеспес жҰлдамдҰңпен оп-оқай, тҰм нізӘк тҚрде &йҰңтатҰп, содан соқ оненӘ стҰрүанҰн к+зӘмӘзбен к+рӘп отҰрмҰз. Юлбетте м&ндай Үадир-Ұ ЗҚлжілілдҰқ +з уідесӘн орҰндауүа шамасҰ жетедӘ.

Сондай-аң, ілгӘ Үадир-Ұ Мутлаң, жҰл сайҰн хашир мен ЖіннаттҰқ ҚлгӘлерӘн сан алуан тҚрде к+рсетӘптижеле Эім, к+ктен келген бҚкӘл імӘрлерӘмен міқгӘ баңҰтңа б+лейтӘнӘне уіде берӘп, ЖіннаттҰ сҰйүа тартатҰнҰн сҚйӘншӘлеуде. Эім, онҰқ атңарүан барлҰң ж&мҰстарҰ мен ӘстерӘ +те д&рҰс ірӘ аңиңат, сенӘмдӘ ірӘ мақҰздҰ. Эс Ардаатңан жаратҰлҰсҰна ңарап, олардаүҰ кемелдӘктерден ЯзӘнӘқ де шексӘз кемелӘн, ешбӘр н&ңсандҰүҰ жоң екенӘн бӘлуге боладҰ. Ал, берӘлген уіденӘ орҰ, адам, +тӘрӘк алдау - +те жаүҰмсҰз ірӘ нашар сипат ірӘ Қлкен кемшӘлӘк. Юлбетте ілгӘ Үадир-Ұ ЗҚлжіліл, Хаким-Ұ ЗҚлкімал, Рахим-Ұ ЗҚлжімал берген уідесӘн б&лжҰтпай орҰндап, міқгӘ баңҰт есӘгӘн айңара ашадҰ. Уа, иӘ жінелтӘргендер, сендердӘ Адам аталарҰқнҰқ отанҰ - атамекен Жіннатңа кӘргӘзедӘ.

ОН БӨРӨНШӨ КЮЛИМА:

وَ اِلَيْهِ الْمَص۪يرُ

Çүни, адам баласҰ мҰна сҰнаң алақҰ болүан дҚниеге саҰқ тӘлсауүа жіне ңҰзмет етуге жӘберӘлген. Олар саудасҰн жасап, ңҰзметӘн бӘтӘрӘп, мӘндетӘн аÇңтаүан соқ, +здерӘн жӘберген Халиң-Ұ ЗҚлджілілӘне ңайта ораладҰ. С+йтӘп, Міулі-и КірӘмдерӘне ңауҰшадҰ. çүни, мҰна фіниден к+шӘп, міқгӘ ілем - Алл б&л ең&зҰрҰна шҰүу абҰройҰна б+ленедӘ. çүни, себептердӘқ аласапҰран кедергӘлерӘнен, ңарақүҰ перделерӘнен ң&тҰлҰп, міқгӘлӘк салтанат сарайларҰнда Рабб-Ұ РахимдерӘне пердесӘзлуӘ ілргӘсӘз ңауҰшатҰн боладҰ. Ол жаңта іркӘм тӘкелей +зӘнӘқ ХалиңҰ мен МаүбудҰ, РаббҰ мен СійӘдӘ жіне МілӘкӘ кӘм екенӘн бӘлетӘн жіне табатҰн боладҰ. МӘне, б&л кілинсҰз. лҰң сҚйӘншӘлерден артҰң мҰна сҚйӘншӘнӘ бҰлай деп жеткӘзедӘ:

— 255 —

Ей, адам! Үайда бара жатңанҰқдҰ бӘлесӘқ бе? Үайда апара жатҰр, ойландҰқ ба? "ОтҰз екӘншӘ с+здӘқ" соқҰнда баÇндалүанҰй.

БӘр саүаттҰң +мӘрӘ дҚниенӘқ мҰқ жҰлдҰң шат-шадҰман +мӘрӘнен артҰң Жіннатңа, ал бӘр саүат АллаҒтҰқ жімалҰн, Çүни, ісемдӘгӘн тамашалау, ЖіннаттҰқ мҰқ жҰлдҰң рахат +мӘрӘн &мҰттҰрҰп жӘбӘрӘне ілемге барасҰқ. ОсҰндай бӘр Жімил-Ә ЗҚлджілілдҰқ мейӘрӘмге толҰ аÇулҰ ң&зҰрҰна барасҰқ.

ЯлӘп-+шӘп ң&мартңан, үашҰң болҰп кҚйӘп жанүан фіни, уаңҰтша нірселердегӘ с&лулҰңтауллаҒ дай-аң, айналамҰздаүҰ тамаша ісемдӘктер, АллаҒтҰқ жімалҰнҰқ к+рӘнӘсӘ, Çүни, ОнҰқ ісем есӘмдерӘнӘқ шуаүҰнҰқ &шңҰндарҰ. Жіннат - +зӘнӘқ бҚкӘл с&лулҰүҰмен бӘрге ОнҰқ раңҰмдҰлҰүҰнҰқ арҰлңа сіулесӘ. Жіне барлҰң ң&штарлҰң, махаббат, с&лулҰң пен к+рӘк, ОнҰқ махаббатҰнҰқ &шңҰндарҰ. МӘне осҰндай бӘр Маүбуд-Ұ ЛімÇзілдӘқ, Махбуб-Ұ ЛіÇзілдӘқ ң&зҰрҰна бара жатҰрсҰқ. ОнҰқастауҰ бӘтпейтӘн ңонаңасҰна, Жіннатңа шаңҰрулҰсҰқ. Олай болса, ңабӘрге кӘрерде жҰламсҰрап емес, кҚлӘмсӘреп кӘр!

Б&л кілима сҚйӘншӘсӘнде таүҰ да бҰлай дейдӘ:

Ей, адам! "ЖойҰлуүа, ң&рҰп кетуге, ңарақүҰүайнҰна Әп, к+рӘнбей ңалуүа, шӘрӘп, ҰдҰрап кетуге, себептерге жем болуүа кетӘп барамҰн" деп ңайүҰрма! Сен ң&рҰп кетуге емес, міқгӘлӘкке бара жатҰрсҰқ. ЖойҰлуүа емес міқгӘ жасауүа, ңарақүҰүа емес н&р ілемӘне, Сахип ірӘ МілӘкӘ-Ә ХаңиңидӘқ ң&зҰк+ркеметӘп барасҰқ. С&лтан-Ұ ЮзелидӘқ орталҰүҰна ораласҰқ. К+рӘнгенге жем болуүа емес, дара бӘреудӘқ алдҰна жіне тҰнҰүуүа барасҰқ.

Демек, б&л ңоштасу емес, ңауҰшу, айҰрҰлҰсу емес, кездесу.

— 256 —

ЕкӘншӘ б+лӘм

(қ ңалдтӘқ ділелӘне, ИсмӘ Аүзам т&рүҰсҰнан ңҰсңаша ишара)
БӨРӨНШӨ КЮЛИМА:>لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ та Улухиет пен МаүбудиеттӘқ бӘрлӘгӘ бар. Б&л міртебенӘқ +те кҚштӘ ділелӘне бҰлай ишара етемӘз: МҰна үаламда, ісӘресе жер т, ап-е бҚкӘл Әстер аса жҚйелӘ тҚрде жҚргӘзӘлуде. Яте хикметтӘ жаратушҰлҰңңа куі болудамҰз. Яте жҚйелӘ ФаттахиеттӘю(АшушҰ)>Çүни барлҰң нірсеге +зӘне лайҰң формалар берӘлӘп, бейнелер ашҰлҰп жатңанҰн к+рудемӘз. Сондай-аң, +ң, іскашҰр, жомарт, мейӘрӘмдӘ жарҰлңаушҰлҰң пен жаңсҰлҰңтардҰ к+рудемӘз. Олай болса, с+зсӘз тҚрде б&л жаүдайлар Фаалю(Өс атңарушҰ),>Халлаңю(ЖаратушҰ),>Фаттахю(АшушҰ),>УаҒҒабанҰ келңаушҰ),>Зат-Ұ ЗулджалалдҰқ Уажиб-ул УжудҰнҰқ (БолмауҰ мҚмкӘн емес) бар жіне бӘр екенӘн ділелдейдӘ, тӘптӘ сездӘредӘ. ЖаратҰлҰстардҰқ ҚнемӘ жойҰлҰп отҰра ңосҰқаруларҰ б&л жаратҰлҰстардҰқ Ү&дӘреттӘ ЖаратушҰнҰқ Ү&дси есӘмдерӘнӘқ к+рӘнӘстерӘ... ӘстерӘнӘқ туҰндҰларҰ... ТаүдҰр жіне Ү&дӘрет ңаламҰнҰқ наңҰштарҰ мен беттерӘ... КемелдӘгӘнӘқ ісем айналарҰ екендӘгӘн к+рсетедӘ. ОсҰ &лҰен берт пен ТіуҒидтӘқ жоүарҰ міртебесӘн бҚкӘл үаламнҰқ ИесӘ, ЯзӘ жӘберген барлҰң ңасиеттӘ кӘтаптар мен параңтарҰ арңҰлҰ ТіуҒидтӘ к+рсеткенӘндей, бҚкӘл Хаң жолдаүҰлар мен адамзаттҰқ барша кімӘлдерӘ +олса, теулерӘ мен кішфиаттарҰ арңҰлҰ ТіуҒидтӘқ сол міртебелерӘн к+рсетуде. Сондай-аң, бҚкӘл үалам да ілсӘздӘгӘ, паңҰрлҰүҰмен бӘрге +здерӘнде орҰн алҰп жатңан ҚздӘксӘз м&үжиза +нердӘ, үажайҰп басңарудҰ, молшҰлҰң ңазҰ اللّٰ арңҰлҰ сол ТіуҒид міртебелерӘне ишара етедӘ. Демек, Юзіли БаңҰлаушҰ АллаҒ, бҚкӘл кӘтаптарҰ мен параңтарҰ арңҰлҰ, ал ЮҒли ШуҒуд бҚкӘл зерттеулерӘ мен кішфиаттарҰ арңҰлҰ, ал к+зге к+рӘнӘп т&рүан мҰна Юлем >аттҰ жҚйелӘ де тіртӘптӘ жаүдайларҰ арңҰлҰ ТіуҒид міртебелерӘн ділелдеуде бӘрлӘк танҰтуда.

МӘне, осҰндай Уахид-Ә Ахадңа сенбеген жан сансҰз ң&дайларүа сенетӘн боладҰ немесе аңҰмаң скептиктер сиÇңтҰ +зӘнӘқ де, үаламнҰқ да болмҰсӘ жар ңа шҰүаратҰн боладҰ.

— 257 —
ЕКӨНШӨ КЮЛИМА:>وَحْدَهُ б&л с+з ТіуҒидтӘқ айңҰн міртебесӘн к+рсетуде. Б&л міртебенӘ жоүарҰ деқгейде ділелдеп берген +те кҚштӘ айүаңтарүа бҰлайша иша ӘлӘмдмӘз. БӘз к+зӘмӘздӘ ашҰп мҰна үаламүа ңараүан сайҰн еқ бӘрӘншӘ к+зге тҚсетӘнӘ баршаүа ңатҰсҰ бар кемел жҚйе мен барлҰүҰна ортаң асңан ділдӘктегӘ +лшем. БарлҰң нірсе +те нізӘк таразҰмен жеке-жеке +лшеммен жасӘз бол ТаүҰ да ҚқӘле тҚскен сайҰн жап-жақа жҚйелер мен тіртӘп пен +лшемдердӘқ ҚйлесӘмӘн к+ремӘз. çүни, БӘреу ілгӘ жҚйелердӘ +лшеммен +згертуде, таразшҰ жінтҰрҰп жақартуда. БарлҰң нірсе бӘр ҚлгӘю(моделһ)>ӘспеттӘ, ір тҚрлӘ жҚйелӘ, +лшемдӘ суреттер кигӘзӘлуде. Одан ірӘ ҚқӘле тҚссек, ілгӘ жҚйелеӘ. ЕкӘ+лшемдердӘқ астҰнда хикмет пен ідӘлет к+рӘнуде. ЮрбӘр ірекетте хикмет пен пайда к+зделуде. Одан ірӘ м&ңиÇт ңадаүаланса, аса даналҰңпеню(хикметпен)>атңарҰйүамбатңан ӘстердӘқ ӘшӘнен Ү&дӘрет к+рӘнедӘ. БарлҰң нірсенӘқ бҚкӘл жаүдайҰн ңамтҰп т&рүан шексӘз ӘлӘмнӘқ к+рӘнӘстерӘ тҚйсӘк к+зӘмӘз арңҰлҰ санамҰзүа сезӘледӘ.
Демек, бҚкӘл жарн жақбтардаүҰ осҰнау жҚйе мен +лшем, к+зӘмӘзге баршаүа ортаң жҚйелӘлӘк пен +лшемдӘ к+рсетедӘ. Олар да баршаүа ортаң хикмет пен ідӘлеттӘлӘктӘ к+рсетедӘ. Хикмет пен ЮдӘлет те ң&дӘрет пен ӘлӘмдӘ к+рсетедانَ مُек, осҰндай перделердӘқ арүҰ жаүҰнан БҚкӘл нірселерге кҚшӘ жететӘн Ү&дӘрет, БҚкӘл нірселердӘ бӘлушӘ Алим аңҰлҰмҰзүа к+рӘнуде. Сондай-аң барлҰң нірселердӘқ &стауен соқҰна ңарасаң, ісӘресе тӘршӘлӘк иелерӘне назар аударсаң, б&лардҰқ басталуларҰнҰқ негӘздерӘнен, тамҰрларҰнан, жемӘстерӘнен, нітижелерӘнен мҰнанҰ байңауүа боладҰ. Т&ңҰмдарҰ мен негӘздерӘ баүдарлама, тҚсӘндӘрме тҚрӘнде сол затңанҰқ аттӘ нірселердӘ +н бойҰнда саңтап т&р. Ал, нітижесӘ мен жемӘсӘнде, таүҰ да сол тӘршӘлӘк иесӘнӘқ бҚкӘл маүҰнасҰ сҚзӘлӘп, сонда жиналадҰ, +мӘрбаÇнҰн с ң&сҰ алдҰрадҰ. Сол заттҰқ негӘзӘ болҰп саналатҰн дінӘ, онҰқ жасалу зақдҰлҰңтарҰнҰқ жинаүҰ. Ал жемӘстерӘ мен +нӘмӘ жаратҰлҰсҰнҰқ мазм&нҰ екенӘн к+ремӘз. Сонан соқ сол тӘршӘлӘк иесӘнӘқ сҰртңҰ жіне ӘшкӘйүамбарҰна ңараймҰз. Аса хикметтӘ Ү&дӘреттӘқ ӘстерӘ - с+зӘ +тетӘн ерӘк кҚштӘқ бейнеленуӘ мен жҚйеленуӘ екенӘ к+рӘнедӘ. çүни, бӘр кҚш пен ң&дӘрет жаратадҰ. Б&йрҰң пен ерӘк-ңалау бейне бередӘ.

бойлҰ, осҰлай бҚкӘл нірсенӘқ бастауҰна назар аударҰлса ӘлӘмнӘқ тҚсӘнӘктемесӘ... соқҰна назар аударҰлүан сайҰн ЖаратушҰнҰқ жоспарҰ мен баÇнҰ... сҰртҰна зер салҰнса, Яз ңалауҰн орҰндайтҰн,

— 258 —

БасңарушҰнҰқ аса +нерл алдҰр жарасҰмдҰ к+йлегӘ, ал ӘшӘне ҚқӘлген сайҰн Ү&дӘреттӘқ +те жҚйелӘ тҚрде Әс атңарушҰ ң&рҰлүҰсҰ екенӘне куі боламҰз.

СонҰмен, б&л жаүдайлар мен б&л ахуал ешбӘр нірсе, ешңандай меӘтаптӘңашан Сани-Ұ ЗулджелалдҰқ иелӘгӘнен, игеруӘнен тҰс болмайтҰнҰн анҰң жариÇлауда. ЮрбӘр зат, бҚкӘл нірсе, ңандай жаүдайда болмасҰн БасңарушҰ Ү&дӘреттӘқю(АллаҒтҰқ)>басңаросҰлмажіне Рахман РахимнӘқ жҚйелеуӘмен, жарҰлңауҰмен тамаша бейнеге енуде. Ханнан Маннан АллаҒтҰқ ішекейлеуӘмен безендӘрӘлуде. БасҰнда тҚйсӘгӘ, жҚзӘнде к+зӘ бар жанүа мҰна үалам мен жаратҰлҰстардаүҰ жҚйе мен +лшем жіне а ңажеу мен +лшеу бӘр үана Уахид, Ахад, Үадир, Мурид, Алим, Хаким бӘр Ү&дӘрет ИесӘн Уахданиет міртебесӘнде к+рсетедӘ. ИÇ, барлҰң нірселерде бӘрлӘк бар. Б&л бӘрлӘк БӘрَنْتَ сетедӘ. Міселен, Жер шарҰнҰқ шҰраүҰ болүан КҚн бӘреу. Олай болса, ілемнӘқ ИесӘ де бӘреу. Жер бетӘндегӘ тӘршӘлӘк иелерӘнӘқ ңҰзметшӘлерӘ болүан ауа, от, су бӘр. Олай болса, олардҰ ж&мсаушҰ да, бӘздерге баүҰндҰрҰп لَنَا да ЖалүҰз бӘреу.
ШӨНШӨ КЮЛИМА:>لَا شَر۪يكَ لَهُ б&л кілиманҰ ОтҰз екӘншӘ с+здӘқ бӘрӘншӘ б+лӘмӘ наңтҰ да к+ркем тҚрде ділелдеп бергендӘктен соүан тапсҰрамҰз. Одан артҰң тҚсӘндӘрӘп жатудҰқ лмаса жоң.
ТЯРТӨНШӨ КЮЛИМА:>لَهُ الْمُلْكُ Çүни, Ферштен ҺарҰшңа дейӘнгӘ, Жер бетӘнен ж&лдҰздарүа дейӘнгӘ, атомдардан үаламшарларүа дейӘнгӘ, Юзелден имадке дейӘнгӘ бҚкӘл нірсе, Аспан мен Жер, ДҚние мен АңҰрет, барлҰң нірсе СонҰқ мҚлкӘ. лҰ ТіуҒид тҚрӘндегӘ МаликиеттӘқю(Ие болу)>&лҰ міртебесӘ де СонҰкӘ.

СіттӘ бӘр кҚнӘ тереқм дейднҰс ҚстӘнде МаликиеттӘқ &лҰ міртебесӘ мен ТіуҒид аүзамнҰқ &лҰлҰүҰн к+рсететӘн ділелдер мҰна ілсӘз паңҰрдҰқ ойҰна араб тӘлӘнде илҒам боп келдӘ. Сол тереқ толүанҰстҰқ ң&рметӘне аран анҰңтӘн сол ңалпҰнда ңалҰп, соқҰнан маүҰнасҰ баÇндалмаң.

لَهُ الْمُلْكُ لِاَنَّ ذَاكَ الْعَالَمَ الْكَب۪يرَ كَهٰذَا الْعَالَمِ الصَّغ۪يرِ ٭ مَصْنُوعَا قُدْرَتِهِ مَكْتُوبَا قَدَرِهِ ٭ اِبْدَاعُهُ لِذَاكүдайлаَرَهُ مَسْجِدًا ٭ ا۪يجَادُهُ لِهٰذَا صَيَّرَهُ سَاجِدًا اِنْشَٓاؤُهُ لِذَاكَ صَيَّرَ ذَاكَ مِلْكًا ٭ ا۪يجَادُهُ لِهٰذَا صَيَّرَهُ مَمْلُوكًا ٭ صَنْعَتُهُ ف۪ى ذَاكَ تَظَاهَرَتْ كِتَابًا ٭ صِبْغَتُهُйүамбаٰذَا تَزَاهَرَتْ خِطَابًا ٭ قُدْرَتُهُ ف۪ى ذَاكَ تُظْهِرُ حِشْمَتَهُ ٭ رَحْمَتُهُ ف۪ى هٰذَا تُنَظِّمُ نِعْمَتَهُ ٭ حِشْمَتُهُ ف۪ى ذَاكَ تَشْهَدُ
— 259 —
هُوَ الْوَاحِدُ ٭ نِعْمَتُهُ ف۪ى هٰ алмайعْلِنُ هُوَ الْاَحَدُ ٭ سِكَّتُهُ ف۪ى ذَاكَ فِى الْكُلِّ وَالْاَجْزَٓاءِ ٭ خَاتَمُهُ فِى هٰذَا فِى الْجِسْمِ وَ الْاَعْضَٓاءِ
БӘрӘншӘ с+йлем:
ذَاكَ الْعَالَمَ الْكَب۪يرَ...и баст çүни, мҰна үалам деп аталүан алҰп ілем мен адам деп аталатҰн сонҰқ шаүҰн ҚлгӘсӘ, шаүҰн ілем, Ү&дӘрет пен ТаүдҰр ңаламҰ арңҰлҰ жазҰлүан р к+рӘ(сҰртңҰ ілемге ңатҰстҰ)>жіне інфусию(адамнҰқ ӘшкӘ жан дҚниесӘне ңатҰстҰ)>тҚрдегӘ УаҒданиеттӘқ ділелдерӘн к+рсетушӘлер. Иі, үаламдаүҰ +нер мен жҚйелӘ шеберлӘктӘқ шаүҰн ҚлгӘсӘ адамнҰқ бойҰнда даӘлӘ. АОл алҰп шеқбердегӘ шеберлӘктер +здерӘн жаратушҰ Сани-Ұ УахидӘне ділел болүанҰ секӘлдӘ, адам бойҰндаүҰ діл сондай кӘшӘрейтӘлген бейнедегӘ үажап шеберлӘктер де, сол Жарассілім ишара етедӘ. ОнҰқ ЖалүҰз екенӘн к+рсетедӘ. Адам - +те маүҰналҰ Раббани хат. ТаүдҰрдҰқ тамаша бӘр жҰр жолдарҰ.

Сондай-аң, үалам да діл сол ң&дӘрет ңаламҰмен жазҰлүан кеқ к+лемдегӘ үажайҰп таүдҰр дастанҰ. БҚкӘл адамдардҰқ бӘр-банаүа &ңсамайтҰн бет жҚздерӘндегӘ уахдет тақбасҰ мен иҰң тӘресӘп, ңол &стасҰп, бас ңосҰп т&рүан бҚкӘл жаратҰлҰс атаулҰнҰқ ҚстӘндегӘ УаҒданиеттӘқ м+рӘне УарҰна Ахадтан басңа бӘреудӘқ ңатҰсҰ болуҰ мҚмкӘн бе?

ЕкӘншӘ с+йлем:
اِبْدَاعُهُ لِذَاكَ...الخ
маүҰнасҰ бҰлай: ЖаратушҰ ХакӘмю(АллаҒ)>алҰп ілемдӘ үажайҰп бӘр тҚрде жаратҰп, ҚстӘне &лҰ аÇттарҰмен +рнек салҰп ңойүан. ҺаламдҰ Қлкен бӘр мешӘткеңңа, ңдҰрүан. Адамүа аңҰл беруӘ арңҰлҰ +з +нерӘнӘқ м&үжизаларҰ мен үажайҰп ң&дӘретӘне тақданҰспен сіжде еткӘзген. лҰ аÇттарҰн оңҰтңҰзҰп, ң&лшҰлҰңңа дайҰн кҚйге ікелген. Сол &лҰ мешӘтте сіَ صَيّушӘ ң&л тҚрӘнде жаратңан. ОсҰ &лҰ мешӘттӘқ ӘшӘндегӘ сіжде етушӘлердӘқ, ң&лшҰлҰң етушӘлердӘқ табҰнуларҰна еқ лайҰүҰ Уахид-Ә Ахад ЖаратушҰдан басңа кӘм болуҰ мҚмкӘн.
— 260 —
шӘншӘ с+йлем:
اِنْشَٓائُهُ لِذَاكَ...الخ

мазм&н. СонҰй: Малик-ул Мулкю(АллаҒ)>алҰп ілемдӘ, ісӘресе жер бетӘн үажайҰп тҚрде жаратңан. БӘр-бӘрӘ ӘшӘнде сансҰз шеқберлер, ірбӘр шеқбердӘқ ір ңайсҰсҰ егӘс алңабҰ, кезеқ-кезеқӘмен, мезгӘл-мезгӘл үасҰр сайҰн егедӘ, орадҰ, +нӘм аладҰ. МҚлкӘне тоңтаусҰз жршӘлӘкстетедӘ, басңарадҰ. Еқ Қлкен шеқбер болүан зіррелерю(атомдар)>ілемӘн егӘстӘк алңабҰ етӘп, ірдайҰм үаламнҰқ к+лемӘндей +кӘмдердӘ ң&дӘретӘмен, хикметӘмен сол алтерӘ іегедӘ, орадҰ, жинайдҰ. ШіҒадатю(материÇлҰң)>ілемӘнен үайҰп ілемӘне, ң&дӘрет шеқберӘнен ӘлӘм шеқберӘне ж+нелтедӘ. Сонан соқ орташа бӘр шеқбер болүан жер бетӘнда болсондай бӘр егӘстӘк алңабҰ етӘп, мезгӘл сайҰн ілемдердӘ, тҚрлердӘ сонҰқ ӘшӘне егедӘ, орадҰ, жинайдҰ. Рухани +нӘмдерӘн де үаиби, аңҰреттӘк мисали жіне маүнауӘлӘп ждерӘне ж+нелтедӘ. Одан да кӘшкене бӘр шеқбер болүан бӘр баңшанҰ +з ң&дӘретӘмен жҚз рет, мҰқ рет толтҰрҰп, хикметпен босатадҰ. Одан да кӘшкене бӘр шеқбер болүан тӘршӘ ҚшӘн сӘнен, міселен: бӘр аүаштан, бӘр адамнан, онҰқ +зӘнен жҚз есе к+п +нӘм аладҰ. Демек, Ол Малик-ул Мулк Қлкен-кӘшӘ, жалңҰ-жалпҰ, барлҰң нірселершемсӘзңайсҰсҰн моделһ жасап, жҚз тҚрлӘ жақа +рнектер мен безендӘрӘлген +нерлӘ киӘмдердӘ кигӘзедӘ, есӘмдерӘнӘқ к+рӘнӘстерӘ мен ң&дӘретӘнӘқ м&үжизаларҰн к+рсетедӘ. Яз мҚлкӘнӘқ ірңайсҰсҰн параң тҚрӘнде жаратңан, ір параңңа жҚз тҚрлӘ ХазрелҰ хаттар жазҰп, хикметтерӘнӘқ ділелдерӘн паш етедӘ, саналҰларүа оңҰтңҰзадҰ.

МҰна алҰп ілемдӘ мҚлӘк тҚрӘнде жасаумен ңатар адамдҰ да іртҚрлӘ ң&рал-жабдҰңк+бӘне ңамтамасҰз етӘп, сезӘмдер берген. ЮсӘресе, ніпсӘ, ңалау, ңажетсӘну, тібет, тойҰмсҰздҰң жіне маңсат-талап берӘп, ауңҰмҰ кеқ иелӘгӘндегӘ барлҰң нірсеге м&ңтаж ң&л тҚрӘнде жаратңан. Яте ауңҰмдҰ АлейҒар ілемӘнен бастап, с+йтӘп бӘр шҰбҰнүа дейӘнгӘ бҚкӘл нірсенӘ егӘс алңабҰ етӘп, кӘшкентай үана адамдҰ сол алҰп иелӘгӘне баңҰлаушҰ, тексерушӘ, баүбан, саудагер, делдал жіне +зӘне ң&л, ң&рметшарҰ даң, сҚйӘктӘ тҰқдарман ңҰлүан Маликул Мулк АллаҒтан басңа бӘреу осҰ иелӘктӘ басңарҰп, ілгӘ ңҰзметшӘ ң&лүа ңожайҰн бола ала ма? Солай болуҰ мҚмкӘн бе?

Т+ртӘншӘ с+йлем:
صَам Рабهُ فِى ذَاكَ...الخ

с+йлемӘ. МаүҰнасҰ бҰлай: ЖаратушҰ ХаңтҰқ алҰп ілемдегӘ +нерӘнӘқ маүҰналҰлҰүҰ сонша, сол +нер бӘр кӘтап тҚрӘнде ортаүа шҰүҰп, үаламдҰ алҰп бӘр

#261сҰнан тҚрӘне келтӘргендӘктен, адамбаласҰнҰқ аңҰлҰ шҰнайҰ хикмет кӘтапханасҰн содан алдҰ жіне соүан ңарап жаздҰ. Жіне сол хикмет кӘтабҰнҰқ аңиңатпен асҰнҰқҰс дірежесӘнӘқ жоүарҰлҰүҰ жіне аңиңаттан медет алҰп т&рүандҰүҰ сонша лҰ КӘтаб-Ұ МубиннӘқ бӘр н&сңасҰ болүан Ү&ран ХакӘм тҚрӘнде жариÇ етӘлдӘ. Сондай-аң, үаламдаүҰ +нерӘ Қрде клӘгӘнӘқ кемелдӘгӘнен кӘтап бейнесӘне ендӘ. АдамдаүҰ реқдерӘ мен хикмет +рнектерӘ де с+йлеу тҚрӘнде шешек аштҰ. çүни, ол +нер туҰндҰсҰнталау ҰналҰлҰүҰ, ерекшелӘгӘ, к+ркемдӘгӘ сондай, сол тӘрӘ машинадаүҰ жабдҰңтар фонограф секӘлдӘ тӘлге келдӘ, с+йлеттӘрдӘ. Жіне осҰ тамаша жаүдайда т&рүан оүан Раббани реқ берӘлгендӘгӘ соншл м&үжериÇлҰң денеден т&ратҰн жансҰз бастан рухани, үаиби, жанҰ бар тӘрӘ баÇндау, с+йлеу гҚлӘ ашҰлдҰ. Жіне сол адамнҰқ басҰндаүҰ с+йлеу жіне баÇндау ңабӘлетӘне жоүарҰ дірежедегӘ жабдҰңтар мен мҚмкӘнжерӘмд берӘлгенӘ сонша Юзіли С&лтанмен с+йлеушӘ бола алатҰндай дірежеге шарҰңтаттҰ, дамҰттҰ. çүни, адамнҰқ болмҰсҰндаүҰ Раббани боÇу АллаҒтҰқ оүан тӘл ңатуҰ деген гҚлдӘ аштҰ. БҚкӘл жаратҰлҰстардаүҰ кӘтап дірежесӘне келген +нерге ж. К+қӘам бойҰндаүҰ с+йлесу маңамҰна жеткен реқктерге Уахид Ахад, АллаҒтан басңа бӘреудӘқ араласуҰ мҚмкӘн бе? Юсте мҚмкӘн емес.

БесӘншӘ с+йлем:
قُدْرَتُهُлүандҰَاكَ...الخ

с+йлемӘ: маүҰнасҰ бҰлай: ИліҒи Ү&дӘрет, алҰп ілемде РубубиетӘнӘқ айбҰнҰн к+рсетуде. Ал, Раббани мейӘрӘм шаүҰн ілем тҚрӘндегӘ адамда нҰүметтердӘ жҚйеге келтӘруде. çүни, ЖаратушҰнҰқ деп детӘ -КибриÇ жіне лҰлҰң т&рүҰсҰнан, үаламдҰ айбҰндҰ бӘр сарай секӘлдӘ жаратуда. КҚндӘ алҰп Êлектр лампасҰ, АйдҰ шам, ж&лдҰздардҰ шҰраңтардай жайнатҰп ңойүан, ÊлектрлендӘрген. Жер бет ңазӘртархан, егӘс алңабҰ, баңша кӘлем етӘп ңойүан. ТаулардҰқ да ірңайсҰсҰн ңойма, жеке-жеке тӘреу ңамал жасаүан, таүҰсҰн таүҰ.....

БҚкӘл нірселердӘ кеқ к+лемде сол Қлкен сарайдҰқ ңажеттӘ жабдҰңтарҰ тҚрӘне келтӘрӘп, РубубиетӘнӘқ айбҰнҰн салтанатуану кде к+рсеткенӘ секӘлдӘ, Жамал т&рүҰсҰнан алүанда МейӘрӘмӘн де, еқ кӘшкене тӘршӘлӘк иесӘне дейӘнгӘ ір бӘр рух иесӘне нҰүметтӘқ неше тҚрӘн берӘпүҰз боарңҰлҰ жҚйеге келтӘредӘ. БасҰнан аÇүҰна дейӘн нҰүметтерге сіндеп, мейӘрӘмӘмен, жомарттҰүҰмен безендӘредӘ. Сол &лҰлҰң айбҰнҰна ңарсҰ мейӘрӘмнӘқ жамалҰн, Қлкен тӘлдерге ңарсҰ

— 262 —

кӘшкене тӘлн заттортаүа ңоÇдҰ. çүни, КҚн мен ҺарҰш секӘлдӘ алҰп денелер айбҰндҰлҰң тӘлӘмен Иа, Жалил! Иа, Кібир! Иа, Азим! деген уаңҰтта шҰбҰн-шӘркейлер мен балҰңтар секӘлдӘ &саң жіндӘктер мейӘрӘм тӘлӘмен Иа, Жам жамаү, Рахим! Иа, Кірим! деп, сол бӘр &лҰ іуенге нізӘк іуездерӘн ңосадҰ, тіттӘ кҚйге айналдҰрадҰ. Ол Жімил, Жілил АллаҒтан басңа бӘреудӘқ осҰ бӘр алҰп жіне шаүҰн ілемдердӘ жарату т&рүҰсҰнан +з бетӘнше араласа алуҰ мҚмкӘн бе? аңҰрудмҚмкӘн емес.

АлтҰншҰ с+йлем:
حِشْمَتُهُ فِى ذَاكَ...الخ
маүҰнасҰ бҰлай: үаламнҰқ тҚгелӘнде к+рӘнӘп т&рүан РубубиеттӘқ айбҰндҰлҰүҰ, АллаҒтҰқ УахданиетӘн ділелдеп отҰрҰҰндай, тӘршӘлӘк иелерӘнӘқ еқ &саң б+лшектерӘне де жҚйелӘ тҚрде ризҰң берӘп т&рүан Раббани нҰүмет те АллаҒтҰқ АхадиетӘн ділелдеп т&р. УарҰндалт дегенӘмӘз - БҚкӘл жаратҰлҰстар тек ңана АллаҒтӘкӘ, бӘр +зӘне үана баүҰнадҰ, бӘр АллаҒтҰқ жаратңандарҰ дегендӘ бӘлдӘредӘ. Ал, Ахадиет болса, бҚкӘл нірседе Халиң-Ұ КҚлли ШейдӘқю(БарлҰң нірсенӘ жаратушҰ)>к+птеген есӘмдерӘ к+рӘнӘп т&рالتَّاдӘ бӘлдӘредӘ. Міселен, КҚн сіулесӘнӘқ бҚкӘл жер бетӘн ңамту ңасиетӘ УахидиеттӘқ мҰсалҰн к+рсетедӘ. Ал ірбӘр м+лдӘр нірселерде жіне су тамшҰларҰнда КҚннӘқ жарҰүҰ мен жҰлуҰ, ал жарҰүҰндаүҰ жетӘ тҚс пен +зӘндӘк сіулесӘнӘқ болуҰ АхадиеттӘқ мҰсалҰн ҮабӘртедӘ. Сондай-аң, бҚкӘл нірселердегӘ, ісӘресе тӘршӘлӘк иесӘнде, онҰқ ӘшӘнде ір бӘр адамда ЖаратушҰсҰнҰқ к+птеген есӘмдерӘнӘқ к+рӘнуӘ, АхадиеттӘ к+рсетедӘ.
СонҰмен, б&л с+йлем мҰнаүан ишара етедӘ: ҺаламдҰ басңарҰп т&рүан РубубиеттӘқ айбҰндҰлҰٰذَا اау алҰп КҚндӘ жер бетӘндегӘ тӘршӘлӘк иелерӘне ңҰзметшӘ, шамшҰраң, пеш ал мҰна Жер бетӘн бесӘк, мекен, сауда орнҰ жасаүан, ал оттҰ барлҰң жерде дайҰн т&рүан аспаз, дос, ал б&лттҰ сҚзгӘш жіне нірге т дегенлӘн еткен, таулардҰ ңазҰнамен ңойма, ауанҰ дем берушӘ, желпуӘш жасаүан, судҰ +мӘрге жақа келгендерге сҚтӘн берген сҚт ана жіне хайуанатңа на ілеуҰн берген шірбатшҰ етӘп ңойүан ИліҒи Рубубиет, АллаҒтҰқ УахидиетӘн +те анҰң тҚрде к+рсетедӘ. Иі, КҚндӘ ЖалүҰз ЖаратушҰдан басңа кӘм жер бетӘндегӘлерге баүҰнҰштҰ ңҰзметкер ете аладҰ. Ол Уахид Ахад АллаҒтан басңа кӘм ауанҰ ңолҰна Әп, +з к+птеген мӘндет жҚктеп, шаруалар атңартадҰ, жер бетӘнде шалт-шираң ңимҰлдайтҰн ңҰзметшӘ ете аладҰ. УахидӘ Ахадтан басңа оттҰ аспаз жасап, шидӘқ
— 263 —

&шҰндай үана жалҰнүа мҰқ батпақ жалүҰ ж&тңҰзҰп жӘберуге кӘмнӘқ шамасҰ келедӘ... таүҰсҰн таүҰ... РубубиеттӘқ айбҰндҰлҰүҰ т&рүҰсҰнан алүанда БҚкӘл нірсе, ір бӘр Êлемент, ір бӘр аспÇтҰп оесӘ Уахид-Ұ ЗулжілалдҰ к+рсетедӘ.

СонҰмен, Жілалю( лҰлҰң)>жіне Хашметю(айбҰндҰлҰң)>т&рүҰсҰнан Уахидиет к+рӘнетӘнӘ сиÇңтҰ, Жамал мен Рахметю(мейӘрӘмдӘлӘк)>т&рүҰсҰнан да нҰүмет пен ихсаню(жушҰ бау)>Ахадиет-Ә ИліҒиенӘ жариÇ етедӘ. ЯйткенӘ, тӘршӘлӘк иелерӘнде ісӘресе адамда, бҚкӘл осҰ +нерлердӘқ ӘшӘнен сан тҚрлӘ нҰүметтердӘ тҚсӘнетӘнштарлҰл алатҰн, ңажет ететӘн жабдҰңтар мен ң&ралдар бар. АллаҒтҰқ бҚкӘл ілемде к+рӘнӘп т&рүан барлҰң есӘмдерӘнӘқ ш&үҰласҰна б+ленуде. БҰлайша айтңанда, лупанҰқ орталҰң нҚктесӘ ӘспеттӘ. йүҰзҰп болмҰс айнасҰ арңҰлҰ бҚкӘл Юсма-и ХуснанҰ бӘрден к+рсетӘп, Сол арңҰлҰ АллаҒтҰқ АхадиетӘн жариÇ етедӘ.

ЖетӘншӘ с+йлем:
سِكَّتُهُ ف۪ى ذَاكَ فِى الْكُلِّ وَالْاَجْزَٓاءِ خَاتَمُهُ فшӘ ишаَا فِى الْجِسْمِ وَالْاَعْضَٓاءِ

ҮҰсңаша мазм&нҰ бҰлай. Сани-Ұ Зулжалал мҰна ілемдӘ т&тастай алүанда Қлкен тақбасҰн, ал жеке-жеке б+лшектерӘнӘқ ірңайсҰсҰна да уак+птегақбасҰн ңойүан. ЮлемнӘқ кӘшӘрейтӘлген н&сңасҰ - адамнҰқ денесӘне жіне бетӘне Уахданиет тақбасҰн басңанҰндай, ірбӘр аүзасҰнда да Уахдет м+рӘ бар. Иі, Үаддан беулджелал барлҰң нірсеге, жалпҰүа да, жалңҰүа да, ж&лдҰздарүа да, атомдарүа да Уахдет м+рӘн басңан. Олар соүан ділел боладҰ.

ОсҰ бӘр &лҰ аңиңат, ЖиҰрма екӘншӘ С+зде, ОтҰз екӘншӘ С+зде жіне ОтҰз ҚшӘншӘ МектубтҰқ ОтҰз Қш терезесӘндң ңой.анҰң жіне кесӘмдӘ тҚрде ділелденгендӘктен, с+здӘ соларүа ңалдҰрҰп осҰ жерден тоңтатамҰз.

БЕСӨНШӨ КЮЛИМА:>لَهُ الْحَمْدُ БҚкӘл нірседегӘ маңтаҰнушҰлңтауүа себеп боларлҰң кемелдӘктер СонҰкӘ. Олай болса, Хамдю(шҚкӘр)>де Оүан тиесӘлӘ. Юзелден Юбадңа дейӘнгӘ бӘреудӘқ бӘреудӘ мадаң пен дірӘптеуӘ келешекте болатлаҒңа ірӘ де Соүан тиесӘлӘ. ЯйткенӘ, маңтауүа себеп боларлҰң нҰүмет пен жарҰлңау, кемелдӘк пен с&лулҰң жіне хамдңаю(шҚкӘрге)>дінекер боларлҰң нірселердӘқ бірсетушӘонҰкӘ, Соүан тиесӘлӘ. Ү&ран аÇттарҰнҰқ ишаратҰ бойҰнша, бҚкӘл жаратҰлҰстардан АлланҰқ діргейӘне ҚздӘксӘз кетӘп жатңан нірсе - ң&лшҰлҰң, тісбих, сіжде, д&үа, шҚкӘр меннбел, тау. ТіуҒидтҰқ осҰ аңиңатҰн ділелдейтӘн &лҰ айүаңңа бҰлайша ишара етемӘз.
— 264 —

МҰна үаламүа ңарасаң, бау-баңша секӘлдӘ. Т+бесӘ биӘктегӘ ж&лдҰздармен к+мкерӘлген, жер бетӘ ісем жаратҰлҰстармен безендӘрӘлген.

Ұ тҰнҰбаңтҰқ аспанҰнда м&нтаздай тӘзӘлген н&рлҰ ж&лдҰздар мен жердегӘ хикметтӘ, зинеттӘ жаратҰлҰстардҰқ ір ңайсҰсҰ +здерӘне тін тӘлдерӘмен: "БӘз, БӘр Үадир-Ұ ЗулджалалдҰқ ң&дӘретӘнӘқ м&үжизаларҰмҰз.да да ЖаратушҰнҰқ, Үадир ШебердӘқ жалүҰз екендӘгӘне куілӘк етемӘз" дейдӘ.

ЕндӘ осҰ баң ілемнӘқ ӘшӘндегӘ жер шарҰна ңараймҰз. Баңша секӘлдӘ, неше тҚрлӘю(жҚз мҰқдаүан)>ісем гҚлдӘ +сӘмдӘктер тайпасҰн сол жерге т+сеп тастаүандай. Неше َذَّاب(жҚз мҰқдаүан)>хайуандар +рӘп жҚр. МӘне, осҰ баңшадаүҰ бҚкӘл к+ркем +сӘмдӘктер мен зинеттӘ хайуанаттҰқ жҚйелӘ дене бӘтӘмдерӘ мен діл +лшемдӘ бейнелерӘ "БӘздӘқ ір ңайсҰмҰз айтадана Хаким ШебердӘқ м&үжизалҰ +нерӘмӘз, үажайҰбҰмҰз жіне УахданиеттӘқ жаршҰсҰмҰз, куісӘмӘз" деп жар салуда. ЕндӘ сол баңшадаүҰ аүаштардҰқ бастарҰна ңарасаң, +те жоүарүҰбӘрге ен, хикметпен, жомарттҰңпен +те нізӘк тҚрде, с&лу тҚрде жасалүан ір тҚрлӘ жемӘстердӘ, гҚлдердӘ к+ремӘз. Ал, б&лардҰқ барлҰүҰ бӘр тӘлмен "БӘз, БӘр Зулджалал РахманнҰқ, Зулкемал РахимнӘқ м&үжизалҰ сҰйлҰңтарҰмҰз, үажайҰп жарҰлңламнҰқ" деп жар салуда.

СонҰмен үалам баүҰндаүҰ ж&лдҰздар мен жаратҰлҰстар жіне жер шарҰ баңшасҰндаүҰ +сӘмдӘктер мен хайуанаттар жіне аүаштар мен +сӘмдӘктердӘқ басҰндаүҰ гҚлдер мен жемӘстер. ШексӘз дірежедегӘ жоүарүҰ дауҰспен жар салҰпАл, м&олуда.

БӘздӘқ ЖаратушҰмҰз ірӘ МусаувиримӘзю(БейнелеушӘмӘз)>жіне бӘздӘ сҰйүа тартңан Үадир-Ә Зулджалал, Хаким-Ә Бимисал, Кірим-Ә ПҚрнауал бҚкӘл нірсеге ң&дӘретӘ жетедӘ. Еш нҚбин">үан ауҰр келмейдӘ. Еш нірсе ОнҰқ ң&дӘрет аÇсҰнан тҰс ңалмайдҰ. ОнҰқ Ү&дӘретӘне зіррелер мен ж&лдҰздар бӘрдей. ЖалпҰ да, жалңҰ да бӘрдей, оқай. ЖалңҰ нірсе жалпҰдай мақҰздҰ. ОнҰқ Ү&дӘретӘне еқ Қлкен нірсе еқ кӘшкене нірседей жеқӘл келедӘ. КӘшке тҚрдесе Қлкен нірседей +нерлӘ, тӘптӘ +нер жаүҰнан кӘшкене нірсе Қлкеннен де кҚрделӘ. БҚкӘл +ткен шаңтаүҰ жҚзеге асҰрҰлүан Ү&дӘрет үажайҰптарҰ, Үадир-Ұ Мутли ілем(ШексӘз Ү&дӘреттӘ АллаҒ)>болашаңта болуҰ мҚмкӘн бҚкӘл үажайҰптарүа ң&дӘретӘ жететӘнӘне куілӘк етедӘ. КешегӘ

— 265 —

кҚндӘ жаратңан ертеқгӘ кҚндӘ де жарататҰнҰ секӘлдӘ, +ткен шаңтҰ жасаүан Зат-Ұ Үадир, болашаңтҰ да ж ңозүаҰ. ДҚниенӘ жаратңан Хаким Шебер аңҰреттӘ де жаратадҰ. Маүбуд-Ұ Билхаң тек ңана сол Үадир-Ә Зулджалал. Махмуд-Ұ БилҰтлаң та жалүҰз Сол. Соүан үана ң&лшҰлҰң етӘледӘ. Маңтау мен мадаң та, шҚкӘр де соүан тиесӘн, Алспан мен ЖердӘ жаратңан Хаким Шебер, аспан мен жердӘқ еқ мақҰздҰ нітижесӘ, үаламнҰқ еқ тамаша жемӘсӘ болүан адамдҰ бостан-босңа тастауҰ, себептер мен кездейсоңтҰңңа тапсҰрҰп хикметӘн ібестӘкеледӘналдҰруҰ мҚмкӘн бе? МҚмкӘн емес. Хаким, Алим бӘреудӘқ бӘр аүашңа +те мін берӘп, кҚтӘп-баптап, аса хикметпен ретке келтӘре т&ра, сол аүаштҰқ нітижесӘ, пайдасҰ болүан жемӘстерӘне ңарамауҰ, елемеуӘ мҚмкӘн бе? С&үанаң ңолд+зӘ жеерӘп, босңа шашуҰ заÇ кетӘруӘ мҚмкӘн бе? Юлбетте, ңарамауҰ, елемеуӘ мҚмкӘн емес.

Аүашңа жемӘстерӘ ҚшӘн мін берӘледӘ. МӘне, б&л үаламдаүҰ тҚйсӘк иесӘ жіне еқ кемел жемӘсӘ, нітижесӘ, маңсатҰ - адам. ҺаламнҰқ Хаким шеберӘ НемесйсӘктӘ жемӘстердӘқ жемӘсӘ болүан шҚкӘр мен ң&лшҰлҰңтҰ, алүҰс пен махаббаттҰ басңаларүа берӘп, анҰң к+рӘнӘп т&рүан хикметӘн еш ңҰлуҰ немесе шексӘз ң&дӘретӘн дірменсӘздӘкаҒид-ҰалдҰруҰ немесе шексӘз ӘлӘмӘн надандҰңңа айналдҰруҰ мҚмкӘн бе? ЖҚз мҰқ рет мҚмкӘн емес.

МҰна үалам сарайҰнҰқ жасалуҰндаүҰ Раббани маңсаттардҰқ себебӘ болүан тҚйсӘк иелерӘнӘқ жіне тҚйсӘк иелеаңтҰқюҚлкенӘ болүан адамзаттҰқ, +зӘ б+ленген нҰүметтерге жауап ретӘнде жасаүан шҚкӘрлерӘ мен ң&лшҰлҰңтарҰ, сол сарайдҰқ Шебер ИесӘнен басңаүа кетуӘ мҚмкӘн бе? НегӘзгӘ маңсат болүан шҚкӘр мен ң&лшҰ маүлқ басңаларүа жасалуҰна Сол Сани-Ұ ЗулджалалдҰқ мҚмкӘндӘк беруӘ мҚмкӘн бе?

СансҰз нҰүметтермен тҚйсӘк иелерӘн +зӘне үашҰң етӘп, сансҰз м&үжизалҰ +нерлермен +зӘн соларүа танҰстҰрсҰн да, олардҰқ шҚкӘрӘ мен ң&лшҰлҰңтарҰнҰмен жтарҰ мен махаббаттарҰн, танҰмдарҰ мен ңарҰздарлҰңтарҰн себептер мен табиүатңа ңалдҰрҰп, +зӘнӘқ мін бермеуӘ, шексӘз хикметӘн жоңңа шҰүаруҰ Рубубиет билӘгӘн еш ңҰлуҰ зипала бе? ЖҚз мҰқ рет мҚмкӘн емес!

К+ктемдӘ жарата алмаүан жіне бҚкӘл жемӘстердӘ жасай алмаүан, барлҰүҰнҰқ тақбаларҰ бӘрдей болүан жер бетӘндегӘ бҚкӘл алмалардҰнан "Юа алмаүан бӘреудӘқ, олардҰқ кӘшкене н&сңасҰ болүан бӘр

— 266 —

тҚйӘр алманҰ жаратҰп, сол алманҰ бӘреуге нҰүмет ңҰлҰп жегӘзуӘ, алүҰсҰн алуҰ, шҚкӘр еткӘзуге келгенде Махмуд-Ұ Биитлаңңа ортаң болуҰ мҚмкӘн бе? Еш мҚмкӘн емес! ЯйткенӘ бӘр алсҰнда,Әм жаратңан болса, дҚниедегӘ бҚкӘл алмалардҰ да жаратңан Сол. ЯйткенӘ, бірӘнӘқ тақбаларҰ бӘр. АлмалардҰ кӘм жаратңан болса, бҚкӘл дҚниедегӘ ризҰң к+зӘ болүан даңҰлдар мен жемӘстердӘ де жаратңан Сол. Демек, еқ кӘшкене бӘр тӘршӘлӘк иесӘнхадис кӘшкене нҰүметтӘ бҚкӘл үаламнҰқ ЖаратушҰсҰ, Реззаң-Ұ ЗулджелалдҰқ +зӘ тӘкелей берӘп т&р. Ендеше, алүҰс пен хамд тӘкелей соүан тиесӘлӘ. СондҰңтан үаламдаүҰ аңиңаттар тоңтаусҰз тҚрде хаң тӘлӘмен

لَهُ الْحَمْدُ مِنْ كُلِّ اَحَدٍ مِنَ الْاтӘ Алиاِلَى الْاَبَدِ

дейдӘ.

АЛТұНШұ КЮЛИМА:>يُحْي۪ى çүни, ЯмӘр берушӘ тек Сол үана. Олай болса бҚкӘл нірсенӘқ ЖаратушҰсҰ да Сол үана. ЯйткенӘ, үаламнҰқ рухҰ, н&рҰ, &йҰтңҰсҰ, негӘзӘ, нітижесӘيمُ
رَтҰндҰсҰ - ЯмӘр. КӘм ЯмӘр берген болса бҚкӘл үаламнҰқ ЖаратушҰсҰ да Сол. ЯмӘр берушӘ Сол, демек Хаии ҮаŞм да Сол.

СонҰмен, осҰ тіуҒид міртебесӘнӘқ &лҰ айүаүҰна бҰлайша ишара етуслим,Басңа бӘр С+зде тҚсӘндӘрӘлӘп ділелденгенӘндей жер бетӘнде жаратҰлҰстардҰқ шатҰрларҰ тӘгулӘ, +те айбҰндҰ іскерӘн к+рӘп т&рмҰз. Хаий-Ұ ҮаиŞмнҰқ сансҰз іскерӘнӘқ ңатарҰнан ір к+ктем сайҰн жақадан ңару-жараүҰн асҰнҰҰ. Ал Ұптан келетӘн жақа іскердӘқ майданүа шҰңңанҰн к+ремӘз. Б&л іскерлерге де зер салсаң, +сӘмдӘктер сҰнҰбҰнҰқ екӘ жҚз мҰқнан, хайуанаттардҰқ жҚз мҰқнан астам тҚрлӘ ңауналарҰн к+рудемӘз. Юр &лттҰқ, ір тайпанҰқ киӘмӘ б+лек, азҰүҰ б+лек, тілӘмӘ б+лек, іскерден босатҰлу мерзӘмӘ б+лек, ңару-жараүҰ б+лек, іскери мерзӘмдерӘ б+лек болуҰна ңараүан. бӘр лҰ ңолбасшҰ шексӘз ң&дӘретӘмен, хикметӘмен, шексӘз ӘлӘмӘмен басңарҰп, сарңҰлмас мейӘрӘмӘмен, таусҰлмас ңазҰнасҰмен еш ңайсҰсҰн &мҰтпай, жақҰаптҰ мшатастҰрмай, кешӘктӘрмей Қш жҚз мҰқнан астам &лттар мен тайпалардҰқ барлҰүҰн жарҰлңап, кемел &ңҰптҰлҰңпен, толҰң +лшеммен, +з уаңҰтҰнда азҰңтарҰн жеке-жеке жеткӘзӘп, б+лек-б+лек тілӘм жасатҰп, жеке-жеке мӘндеттен босатҰп жатңанҰн к+зӘ бар жанек. К к+редӘ, жҚрегӘ бар жан айнелÇңин куі боладҰ.

— 267 —
ЕндӘ, осҰ тӘрӘлту мен басңаруүа, тірбие мен баптауүа сол іскерлердӘ бҚкӘл жаүдайлармен ңамтамасҰз етушӘ ӘлӘм , ойлал іскердӘ ңажеттӘ жабдҰңтармен ңоса басңарҰп т&рүан шексӘз ң&дӘрет ИесӘнен басңа бӘреудӘқ б&л Әске араласа алуҰ, килӘге алуҰ, сол Әсте ҚлесӘ болуҰ мҚмкӘн бе? ЖҚз мҰқ рет мҚмкӘн е к+руш БӘр полкта он &лт болса, б+лек-б+лек жабдҰңталуҰ он іскердей ауҰр келетӘндӘктен, ңауңарсҰз адам баласҰ ңаласа да, ңаламаса да бірӘн бӘрдей жабдҰңтауүа міжбҚр болүанҰ белгӘлӘ. Ал, Хаий-ҰдҰқ ру(АллаҒ)>мҰна айбҰндҰ іскерӘндегӘ Қш жҚз мҰқнан астам &лттарүа б+лек-б+лек тӘршӘлӘк жабдҰңтарҰн беруде. ҮиҰндҰңсҰз, оқай тҚрде, аса хикметпен, жҚйелӘ тҚрде беруде. ОсҰлайша үаламат к+п іскерге бӘр үана َةَ ف۪ هُوَ الَّذ۪ى يُحْي۪ى дегӘзӘп, сол &лҰ жамаүатңа мҰна үалам мешӘтӘнде
اَللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومُ لَا تَاْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لَانَوْمٌ

аÇтҰн оңҰтңҰзуда.

ЖЕТӨНШӨ келгеА:>وَ يُم۪يتُ çүни, ЯлтӘретӘн Сол. çүни, ЯмӘр берушӘ де Сол, ЯмӘрдӘ алҰп, +лтӘретӘн де Сол. Себептерге меншӘктеп, табиүатңа тапсҰра салатп жатң+лӘм тек б&зҰлҰп кету, с+нӘп ңалу емес. МҰсалүа, БӘр т&ңҰм сҰрт ңараүанда +лӘп, шӘридӘ. БӘраң, бӘр жайңалүан тӘршӘлӘк пен дамуүа ...... Çүни, кӘшкене т&ңҰмдҰң +мӘрден, ауңҰмҰ кеқ жайңалүан +мӘрге айналадҰ. ллаҒтҰкӘлдӘ адамнҰқ +лӘмӘ де сҰрт к+зге ҰдҰрау, жойҰлу болҰп к+рӘнгенӘмен, аңиңатҰнда адам ҚшӘн баңи +мӘрдӘқ кӘрӘспесӘ, бастамасҰ. Ендеше, +мӘрдӘ берӘп, ңадаүалап т&рүан Үадир-Ә Мутлаң, +лӘмдӘ де Сол жаратадҰ. ОсҰ кі ңонаүүҰ тіухидтӘқ &лҰ міртебесӘнӘқ аүзам бӘр айүаүҰна бҰлайша ишара етемӘз. ОтҰз ҚшӘншӘ хаттҰқ жиҰрма т+ртӘншӘ терезесӘнде баÇндалүандай: Б&л болмҰс атаулҰ АлаҒтҰқ ңалауҰмен жҚруде. МҰна үалам Раббани імӘрӘмен кезуде. БҚкрӘн зиатҰлҰс атаулҰ АллаҒтҰқ р&ңсатҰ мен уаңҰт теқӘзӘнде тоңтаусҰз аүуда. ҺайҰп ілемӘнен жӘберӘлӘп, мҰна ілемде сҰртңҰ дене кигӘзӘлуде. Содан соқ ңайтадан ҰнҰқ ИілемӘне ң&йҰлуда. Раббани імӘр бойҰнша тоңтаусҰз тҚрде болашаңтан келӘп, осҰ шаңңа соүҰп, тҰнҰс алҰп +ткен шаңңа аүҰп кетедӘ. ЖаратҰлҰстардҰқ б&л айналҰсҰ +те хикметтӘ мейӘрӘм мен жарҰлңажаттҰ.нда. ҮозүалҰстар шексӘз ӘлӘм арңҰлҰ Әске асҰп,
— 268 —

хикмет пен тіртӘп шеқберӘнде шексӘз мейӘрӘм арңҰлҰ атңарҰлуда. Бастан аÇң хикметтермен, пайдалармен, нітижелермен, маңсаттармен нҰ стда.

Демек, БӘр Үадир-Ұ Зулджалал, Хаким-Ә Зулкемал жаратҰлҰс тайпаларҰна жіне ірбӘр тайпадаүҰ майда б+лшектер мен сол тайпалардан ң&рҰлүан ілемдерге +з ң&дӘретӘмен тоңтаусҰз тҚрде +мӘр берӘп, Әс атңартуда. Сонан соқ, +з хикметӘмен мауларҰнен босатҰп, +лтӘредӘ, үайҰп ілемӘне ж+нелтедӘ. Ү&дӘрет шеқберӘнен алҰп, ӘлӘм шеқберӘне жӘбередӘ. СонҰмен, мҰна үаламдҰ т&тастай айналдҰруүа ң&дӘретӘ жетпейтӘн, бҚкӘл уаңҰттарүа ҚкӘмӘ жҚрмейтӘн жіне барлҰң ілемдердӘ бӘр ү БӘр үлүа ң&сатҰп +лтӘрӘп, тӘрӘлтуге ң&дӘретӘ жетпейтӘн, к+ктемдерге бӘр үана гҚл секӘлдӘ тӘршӘлӘк берӘп, жер бетӘне таүҰп, кейӘн +лӘм арңҰлҰ ол жерден ҚзӘп ала алмайтҰн бӘреу, +лӘм мерңат ерудӘқ ИесӘ бола алуҰ мҚмкӘн бе?

Юлбетте, еқ кӘшкене бӘр тӘршӘлӘк иесӘнӘқ +лӘмӘ де, +мӘрӘ секӘлдӘ +мӘрдӘқ бҚкӘл аңиңаттарҰ мен +лӘмнӘқ бҚкӘл тҚрлерӘн ңолҰнда &стаушҰ Зат-Ұ ЗулджалалдҰқ зақҰ арңҰлҰ, р&ңсатҰ арңҰлҰ, імӘрӘ, ңуатҰ, ӘлӘмегенделҰ үана болатҰнҰ хаң.

СЕГӨЗӨНШӨ КЮЛИМА:>وَ هُوَ حَىٌّ لَا يَمُوتُ МіқгӘ тӘрӘ. Юзіли жіне Юбіди. ЯлӘм мен жойҰлудҰқ, жоң болу мен аÇңталудҰқ Оүан ңатҰсҰ жоң. ЯйткенӘ, тӘрӘлӘк ОнҰқ ЗатҰнда. Зати болүан нірсе стей байдҰ. Юзіли болүан ілбетте, Юбіди боладҰ. Үадим болүан ілбетте, Баңи боладҰ. Уажиб-ул Ужуд болүан ілбетте, міқгӘлӘк боладҰ. Ол міқгӘ тӘрӘ, онҰмен салҰстҰрүанда бҚкӘл болмҰс атаулҰ, бҚкӘлаүҰ ісрҰмен ңоса алүанда СонҰқ к+леқкесӘ сиÇңтҰ. Жоң болудҰқ оүан ңатҰсҰ жоң. Ол міқгӘ тӘрӘ, ОнҰқ бар болуҰ еш нірсеге тіуелдӘ емес. Ендеше Ол ешңашан жоң болмайдҰ, жойҰлмайдҰ. Ол міқгӘ тӘрӘ. БҚкӘл тӘршӘлӘк СонҰқ сіулесӘ арңҰлҰ тоңтауолҰндарде к+рӘнӘс табуда. ҺаламдаүҰ бҚкӘл т&раңтҰ аңиңаттар соүан сҚйенедӘ. Сол арңҰлҰ т&р. Юлбетте жойҰлу мен аÇңталудҰқ еш бӘр ж+нӘнен Оүан ңатҰсҰ бола алмайдҰ. Ол міқгӘ тӘрӘ. ОарҰ ңар үана сіулесӘ жойҰлу мен аÇңталуүа душар болүан к+птеген заттарүа міқгӘлӘк ңасиет бередӘ. ЖойҰлудан ң&тңарҰп, болмҰсҰн саңтап, +зӘндӘк бӘр міқгӘлӘк болмҰсңа б+лейдӘ. çүни, ХаÇтю(тӘрӘлӘк)>к+п нірсел Иман ӘрӘктӘредӘ, т&раңтҰ етедӘ. ЯмӘрю(ХаÇт)>болмаса, ҰдҰрап, жойҰлҰп кетедӘ. ОсҰншама сансҰз тӘршӘлӘк к+рӘнӘстерӘ ОнҰқ бӘр үана сіулесӘ болүан МіқгӘ ТӘрӘ АллаҒңа, уаңҰтша
— 269 —

т&ра т&ру, жомаүан кету деген нірселер тін емес. Б&л аңиңатңа наңтҰ ділел - мҰна үаламнҰқ уаңҰтша екендӘгӘ жіне жойҰлҰп кететӘндӘгӘ. çүни, БҚкӘл жаратҰлҰстар +здерӘнӘқ болмҰстарҰ арңҰлҰ, тӘрӘ екендӘктерӘ арңҰлҰ МіқгӘ ТӘрӘ болмҰстҰқ бар жіне ТӘрӘ екен кезӘнл ОнҰқ болуҰ ешбӘр нірсеге тіуелдӘ емес екенӘне ділел болҰп, куілӘк етуде.

{СӘлтеме*: ЯлтӘру мен тӘрӘлту міселесӘнде ХазӘретӘ Ибрахим Алейхисс СаÇсақ Німрудңа ңарсҰ, кҚннӘқ шҰүуҰ мен батуҰнан с+з ңозүауҰ - жеке тҚрдегӘ +лтӘру мен тӘрӘлтуден жалпҰ +лтӘру мен тӘрӘлтуге ауҰсу. Тереқ аңиңаттарүа +ту. Еқ жарңҰн, кеқ ауңҰмдҰ ділелдӘ к+рсету. Юйтпесе, кейбӘр тіпсӘршӘлер айтеткӘзс к+зге анҰң байңалмайтҰн ділелдердӘ ңойҰп, анҰң к+рӘнӘп т&рүан ділелдӘ айту емес.}

Сол сиÇңтҰ +лулерӘ, жойҰлуларҰ арңҰлҰ да ОнҰқ МіқгӘ тӘрӘ т&раңтҰ екенӘне ділел болҰп, куілӘк етедӘ. ЯйткенӘ, жаратанҰқ мр жойҰлҰп кеткеннен кейӘн артҰнда ңалүан +здерӘ сиÇңтҰлардҰқ тӘрӘ т&руҰ, т&раңтҰ бӘр +мӘр иесӘ бар екенӘн, тоңтаусҰз тҚрде тӘрӘлӘк к+рӘнӘстерӘн жақартуда екенӘн к+рсетедӘ. МҰсалүа, КҚнге ңарсҰ аүҰп жатңан +зеннӘқ бетӘндегӘ к+пӘршӘк жҰлтҰ+здердедӘ. КейӘнгӘлер де діл солай бӘрӘнен соқ бӘрӘ жҰлтҰрап сонан соқ с+нӘп ңалүандай болҰп кете барадҰ. Б&л жҰлтҰрау мен с+ну биӘктегӘ т&раңтҰ бӘр кҚннӘқ т&раңтҰлҰүҰна ділел боладҰ. Сол сиÇңтҰ мҰна ңозүалҰп жҚрген жаратҰлҰстардаүҰк+зңармен +лӘмнӘқ алмасҰп т&руларҰ Хаий-Ұ БаңидҰқ міқгӘ де т&раңтҰ екендӘгӘне куілӘк етедӘ.

ИÇ, бҚкӘл жаратҰлҰс атаулҰ - айна. БӘраң, ңарақүҰлҰңтҰқ н&рүа айна болатҰнҰ секӘлдӘ. ҮарақүҰлҰң ңаншалҰңтҰ ңоŞ болса соншалҰңтҰ анҰң к+рсетедӘ. АбдулиÇңтҰ к+п жаүдайда ңарама-ңайшҰлҰң т&рүҰсҰнан айна болуда. Міселен, жаратҰлҰстар ілсӘздӘктерӘ арңҰлҰ ЖаратушҰ ШебердӘқ ң&дӘретӘне айна болуда. Паң

дегенарҰ арңҰлҰ байлҰүҰна айна болуда. ЖойҰлуларҰ арңҰлҰ да т&раңтҰлҰүҰна айна болуда. Жер бетӘ мен ондаүҰ аүаштардҰқ ңҰстаүҰ ж&пҰнҰ жаүдайларҰ мен к+ктемдегӘ жайнаүан ңазҰна байлҰүҰ бӘр Үадир-Ұ МутлаңтҰқ, Һаткен слелҰтлаңтҰқ ң&дӘретӘ мен мейӘрӘмӘн анҰң к+рсетерлӘк айна болуда. ИÇ, бҚкӘл жаратҰлҰстар хал-жаүдай тӘлдерӘмен Уійс-іл Үаранию(ОйсҰлңара)>секӘлдӘ мتَاْت۪ бӘр мӘніжат етуде:

"ç, ИліҒана! РаббҰмҰз СенсӘқ! ЯйткенӘ, бӘз ң&лмҰз! ЯзӘмӘздӘ тірбиелеуге шамамҰз жетпейдӘ. Демек, бӘздӘ тірбиелеушӘ СенсӘқ!

— 270 —

СенсӘқ Халиңю(ЖаратушҰ)>ЯйткенӘ, бӘз жаратҰлҰспҰз, жасалудамҰз. Різзаң СенсӘқ! Яйн. "Ме бӘз ризҰңңа м&ңтажбҰз. ҮолҰмҰз жетпейдӘ. Демек бӘздӘ жасаүан жіне ризҰүҰмҰздҰ берген СенсӘқ! СенсӘқ Маликю(Ие) ЯйткенӘ, бӘз мімлҚкпӘзю(ң&лмҰз)>БӘзден бамен Хареу бӘздӘ басңаруда. Демек, ИемӘз СенсӘқ! Сен ҺазизсӘқ! Һиззет пен &лҰлҰң ИесӘсӘқ! ЯзӘмӘздӘқ бишара халӘмӘзге ңарасаң, ҚстӘмӘзде үиззаттҰқ к+рӘнӘстерӘ бар. Демек, СенӘқ ҺиззатҰқнҰқ агӘлӘккҰмҰз. СенсӘқ Һани-Ұ Мутлаңю(ШексӘз бай)>ЯйткенӘ, бӘз паңҰрмҰз. ПаңҰрлҰүҰмҰздҰқ ңолҰ жетпейтӘн байлҰң берӘлуде. Демек, Һани СенсӘқ, берушӘ СенсӘқ! Сен Хаии Баңисманда қгӘ тӘрӘ)!>ЯйткенӘ, бӘз +лудемӘз. ЯлуӘмӘз бен тӘрӘлуӘмӘзде т&раңтҰ +мӘр берушӘнӘқ сіулелерӘн к+рудемӘз. Сен БаңисҰқ! ЯйткенӘ, бӘз жойҰлҰн жоңтӘп жатҰрмҰз. СенӘқ т&раңтҰлҰүҰқ мен міқгӘ екенӘқдӘ к+рудемӘз. Жауап берушӘ, ЖарҰлңаушҰ СенсӘқ! ЯйткенӘ, бӘз бҚкӘл жаратҰлҰстар с+йлеу арңҰлҰ жіне хал бес-азбен ірдайҰм зар илеп с&раудамҰз. ЯзӘқнен үана тӘлеп, жалбарҰнудамҰз. ТӘлектерӘмӘз орҰндалҰп маңсатҰмҰзүа жетудемӘз. Демек, бӘзге жауап берушӘ СенсӘқ!"

БҚкӘл жаратҰлетӘнӘнт&тастай да, жеке-жеке алүанда да ірңайсҰсҰ Уійс-іл Үарани секӘлдӘ рухани мӘніжат жасаушҰ айналар. ЮлсӘздӘктерӘмен, паңҰрлҰңтарҰмен, кемшӘлӘктерӘмен, АллаҒтҰқ ң&дӘреҚсетӘн кемелдӘгӘн жариÇ етуде.

ТОҺұЗұНШұ КЮЛИМА:>بِيَدِهِ الْخَيْرُ çүни, барлҰң ңайҰрлҰ нірселер СонҰқ ңолҰнда, бҚкӘл жаңсҰлҰңтар СонҰқ діптерӘнде. БҚкӘл сҰйлҰңтар СонҰқ ңазҰнасҰнда. Ендеше, ңайҰр Әздеген жан Содан с&рауҰ керек. Жа діреж ңалаүан жан Соүан жалбарҰнуҰ керек. ОсҰ кілиманҰқ аңиңатҰн анҰң к+рсету ҚшӘн АллаҒтҰқ ӘлӘмӘнӘқ сансҰз ділелдерӘнен ауңҰмдҰ бӘр ділелдӘқ нҰшандарҰна, сіулелерӘне мҰнандай ишара ете отҰрҰп айтарҰмҰз: МҰна үаламда к+рӘнӘп т&хдет тстер мен солардҰ басңарушҰ, жаратушҰ ШебердӘқ Мухитю(БаршанҰ ңамтушҰ)>ӘлӘмӘ бар. Жіне ол ӘлӘм, мӘндеттӘ тҚрде ОнҰқ ЗатҰндаю(ЯзӘнде)>бар Әктен . Ол ӘлӘмнӘқ одан ажҰрауҰ мҚмкӘн емес. МҰсалүа, КҚннӘқ ЗатҰю(ЯзӘ)>бар болҰп, жарҰүҰ болмауҰ мҚмкӘн емес. Сол сиÇңтҰ мҰна +те жҚйелӘ жаратҰлҰстардҰ жҰ. МӘнн ЗаттҰқ ӘлӘмӘ одан ажҰрап ңалуҰ мҰсалдаүҰдан мҰқ есе мҚмкӘн емес жаүдай. ОсҰ Мухит - ӘлӘм Ол ЗаттҰқ ажҰрамас болмҰсҰ. Сондай-аң,
— 271 —

онҰмен байланҰсу арңҰлҰ бҚкӘл нірселерге шаүҰлҰсуда. çүни, еш нірсе Одан жасҰрҰ достаҰ мҚмкӘн емес. АшҰң жерде КҚнге ңарсҰ т&рүан жер бетӘндегӘ нірселердӘқ КҚндӘ к+рмеулерӘ мҚмкӘн емес болүанҰндай, Алим-Ә ЗулджалалдҰқ ӘлӘм н&рҰнан бӘр нірсенӘқ жасҰрҰн ңалуҰ, ілгӘ мҰсалдан б&л мсе ңисҰнсҰз. СандҰраң. ЯйткенӘ, ң&зҰр бар. çүни, бҚкӘл нірсе ОнҰқ баңҰлау шеқберӘнде. Ол бірӘн к+рӘп, бірӘн ңамтҰп т&р. МҰна жансҰз КҚн, мҰна ілсӘз адам, мҰна рентген сіулелерӘ секӘлдӘ н&рлҰ нірселер, +здерӘ кейӘннен пайда болүан, кемшӘлӘгӘ моңтҰқ мларҰндаүҰ ңасиет кейӘннен берӘлген болса да, олардҰқ н&рларҰ ңарсҰ алдҰндаүҰ бҚкӘл нірселердӘ к+рӘп, ӘшӘне ене алатҰн болса, ілбетте Уіжибю(МӘндеттӘсӘз ді бар болүан)>Мухит, Затию(+н бойҰндаүҰ +здӘгӘнен бар болүан)>болүан Юзіли ӘлӘмнӘқ н&рҰнан еш нірсе жасҰрҰна алмайдҰ. Одан тҰс ңала алмайдҰ. ҺалÇңтҰ осҰ аңиңатңа ишара ететӘн сан жетпес нҰшандар, белгӘлер бар. АйталҰң: БҚкӘл жаратҰлҰстарда к+рӘнӘп т&рүан бҚкӘл хикметтер сол ӘлӘмге ишара етедӘ. ЯйткенӘ, хикметтӘ тҚрде Әс атңару ӘлӘм арңҰнат таадҰ.

Сондай-аң, бҚкӘл к+мектер, к+ркемдӘктер сол ӨлӘмге ишара етедӘ. К+мектесӘп, демеп, отҰрүан кҚш, ілбетте бӘледӘ жіне бӘлӘп жасайдланҰқ дай-аң, ірңайсҰсҰ жеке-жеке +лшеммен жҚйелӘ тҚрде жасалҰп жатңан жаратҰлҰстар жіне ірңайсҰсҰ +зӘндӘк тіртӘпке, жҚйеге баүҰнҰп т&рүан барлҰң к+рӘнӘстер, таүҰ да сол Мухит ӘлӘмге ишара етедӘ. ЯйткенӘ, жҚйелӘ тҚрде Әс атңаризаүа арңҰлҰ боладҰ. Ялшем бойҰнша +нерлӘ етӘп жасаушҰ ілбетте тереқ ӘлӘмге сҚйенӘп жасайдҰ. Сондай-аң, бҚкӘл жаратҰлҰстарда к+рӘнӘп т&рүан &ңҰптҰ пӘшӘндер, хикмет пен пайдаларүа сай сілімнен бейнелер, жазмҰштҰқ ңаүидаларҰмен жіне таүдҰрдҰқ сҰзүҰшҰмен жҚйеге келтӘрӘлген жемӘстӘ жаүдайлар мен к+рӘнӘстер, Мухит ӘлӘмдӘ к+рсетедӘ.

Иі, заттардҰқ ірңайсҰсҰна жеке-жеке жҚйелӘ бейнелер беру, ір нірсенӘқ тӘраҒ Алене пайдалҰ жіне болмҰсҰна лайҰң келетӘн ерекше бӘр пӘшӘн беру - Мухит ӘлӘм арңҰлҰ боладҰ. Басңаша бола алмайдҰ. Сондай-аң, бҚкӘл тӘршӘлӘк иелерӘнӘқ ір ңайсҰсҰна лайҰң тҚрде, ҚйдҰңтҰ Ә уаңҰтта, ойламаүан жерден ризҰңтарҰн беру - Мухит ӘлӘм арңҰлҰ боладҰ. ЯйткенӘ, ризҰңтҰ жӘберушӘ - ризҰңңа м&ңтаж болүандардҰ бӘледӘ, танидҰ, уаңҰтҰн бӘледӘ, ңажетӘн тҚсӘнедӘ. Содан кейӘн ризҰүҰн лайҰң тҚрде бередӘ.

— 272 —

рмен кӘ к+рсетедӘ. ЯйткенӘ, ешңандай тайпанҰқ, жеке т&лүалардҰқ ажал уаңҰтҰ сҰрт к+зге к+рӘнбейдӘ. БӘраң ол тайпалардҰқ +мӘрӘ шектеулӘ, +летӘн уаңҰттарҰ белгӘлӘ. Олардан б&рҰн ол нірсенӘқ мӘндетӘн ірӘ ңарай жалүастҰратҰн, нлмайдҰӘн, жемӘсӘн т&ңҰмҰн саңтап ңалуҰ жақа +мӘрге алмастҰруҰ да Мухит ӘлӘмнӘқ бар екенӘн к+рсетедӘ.

Жіне де бҚкӘл жаратҰлҰстардҰ ңамтҰп т&рүан, ірбӘр жараүан еда +зӘне лайҰң тҚрде берӘлӘп т&рүан мейӘрӘмнӘқ ӘлтипаттарҰ, +те ауңҰмдҰ мейӘрӘм арңҰлҰ Мухит ӘлӘмнӘқ бар екенӘн к+рсетедӘ. Міселен, жануарлардҰқ т+лдерӘн сҚтпен тойдҰрүан, жер бетӘнесӘншӘсӘмдӘктердӘ жақбҰр суҰмен ңандҰрүан бӘреу, ілбетте, сол т+лдердӘ танидҰ, м&ңтаждҰүҰн бӘледӘ, ш+лдеген +сӘмдӘктердӘ к+редӘ. Оларүа жақбҰр керек екенӘн тҚсӘнӘп, сонан соқ жақбҰр жӘбередӘ.... ТаүҰсҰн таүҰ... БҚкӘ 90. еттӘ мейӘрӘмдердӘқ, к+мектердӘқ сансҰз к+рӘнӘстерӘ Мухит ӘлӘмнӘқ бар екенӘн к+рсетедӘ.

Жіне де ірбӘр жаратҰлҰстҰқ +нерлӘ де к+ркем тҚрде безендӘрӘлуӘ Мухит ӘлӘмнӘқ бар екенӘн к+рсетедӘ. ЯйткенӘ, мҰқдаүан ҰңтималдардҰқ ӘшӘнен еқ жҚйӘннен , к+ркемӘн, +нерлӘ, хикметке сай тҚрӘн тақдап алу +те тереқ Мухит ӘлӘммен боладҰ. БҚкӘл нірселердегӘ осҰндай тақдаулар Мухит ӘлӘмге ділел бомен іуЖіне де заттардҰ жаратудаүҰ, ортаүа шҰүарудаүҰ н&ңсансҰз кемелдӘк пен оқай тҚрде жасау Кемел ӘлӘмдӘ к+рсетедӘ. ЯйткенӘ, бӘр нірсенӘ +те оқай да ҰқүайлҰ тҚрде жасау ӘлӘмнерту, ежесӘне, ңолдан келе алуүа байланҰстҰ. ҮаншалҰңтҰ жаңсҰ бӘлсе, соншалҰңтҰ оқай боладҰ. МӘне, осҰ сҰрларүа байланҰстҰ ір ңайсҰсҰ бӘр бӘр +ейӘлдӘүжизасҰ болүан жаратҰлҰстарүа ңарасаң, бірӘ де тақңаларлҰң дірежеде +те оқай, +те жеқӘл, еш ңиҰндҰңсҰз, еш шатастҰрмай аз уаңҰт ӘшӘнде жасалса да, асңан шеберлӘкпен +те оқай тҚрде жтҰп хаа. Демек, шексӘз бӘр ӘлӘм бар +те оқай жасалҰп жатҰр. Жіне осҰ аталүандар секӘлдӘ сансҰз мҰсалдардҰ атауүа боладҰ. Олай болса, Ол бҚкӘл нірсенӘ к+редӘ, бҚкӘл жаүдайҰн б айтҰл содан кейӘн үана жасайдҰ. СонҰмен б&л үаламнҰқ ИесӘнӘқ осҰндай ӘлӘмӘ бар. Юлбетте адамдардҰ жіне адамдардҰқ амалдарҰн к+редӘ жіне адамдардҰқ нендей нірсеге лайҰң екенӘн рӘншӘ , олармен хикметӘ мен мейӘрӘмӘнӘқ талабҰна сай мімӘле жасайдҰ.

— 273 —

Ей, адам! АңҰлүа кел! Абай бол! СенӘ бӘлетӘн, сенӘ баңҰлап т&рүан БӘреу бар екенӘн тҚсӘн! ЕсӘқдӘ жи!

тӘнде р бӘреу бҰлай десе: Тек ңана ӘлӘм жеткӘлӘксӘз. Үалау Ираде де ңажет. Үалау Ираде болмаса ӘлӘм жеткӘлӘксӘз боладҰ.

Жауап:>БҚкӘл жаратҰлҰстар Мухит ӘлӘмге ділел болҰп, куілӘк етӘп т&рса, сол Мухит ӘлӘм ИесӘнӘқ ңалау ирадесӘне де ділҰ. ЕгеадҰ. БҰлайша айтңанда, ір бӘр тӘршӘлӘк иесӘне сапҰрҰлҰсҰп жатңан к+птеген ҰңтималдардҰқ арасҰнан еқ жаңсҰ мҚмкӘндӘктӘ тақдау, к+птеген нітижесӘз жолдардҰқ ӘшӘнен еқ д&рҰсҰн д+п басу, сансҰз шҰтҰрманнҰқ ӘшӘнен еқ жҚйелӘ болмҰстҰқ берҰнда бек ңана КҚллию(БарлҰүҰн ңамтушҰ)>ИраденӘю(Үалау)>к+рсетедӘ. ЯйткенӘ, барлҰң нірсенӘқ болмҰсҰн жан-жаүҰнан анталаүан сансҰз мҚмкӘндӘктер мен Ұңтималдар арасҰнан, нітижесӘз тҰүҰрҰң жолдардҰқ ортасҰِعْمَ елдей болҰп +лшемсӘз аңңан +лӘ ÊлементтердӘқ арасҰнан +те нізӘк +лшеммен, аса ділдӘк таразҰсҰмен, +те ңатақ тіртӘппен, еш жаңңа ауҰтңҰмайтҰн зақдҰлҰңпен жҚйеленген болмҰс, т&лүа тек ңана аңаусҰз ираде ңалаудҰқ ӘсӘ екенн таттң к+рсетедӘ. ЯйткенӘ, сансҰз жаүдайлардҰқ ӘшӘнен еқ ерекшесӘн, еқ ңажеттӘсӘн тақдау Ираде ңалау арңҰлҰ боладҰ. Тақдау, тақдаушҰнҰ ңажет етедӘ. Ал, тақдаушҰ деглҰми ң+зӘ - Ираде ңалау. Міселен, мҰқдаүан үажап ң&ралдар мен аспаптардҰқ иесӘ - тӘрӘ мішине болүан адамнҰқ бӘр тамшҰ судан... Алуан тҚрлӘ аүзасҰ балаҒтҰқҰқ ңарапайҰм ж&мҰртңадан... ЖҚздеген б&таңтарүа тарамдалҰп кететӘн аүаштҰқ тҰрнаңтай діннен +нӘп шҰүуҰ Ү&дӘрет пен ӨлӘмге куілӘк етедӘ. Жіне олардҰқ ЖаратушҰсҰнда кеқ ауңҰмдҰ Ираде ңалаудҰқ бар екенӘне анҰң ділел боладҰ. Тек сол Ирад&шпаннлҰ ілгӘ нірселердӘқ аүзаларҰн бӘр-бӘрӘнен ерекшелендӘредӘ. Жіне тек сол Ираде ңалау арңҰлҰ ір дененӘқ, ір мҚшенӘқ мӘндетӘне ңарай тҚр бередӘ. ПӘшӘн кигӘзедӘ.
ҮорҰтҰндҰ:>БарлҰң нірселердӘқ, міселен, хайуанаттардҰқ мақҰздҰ аүзаларҰнҰқ арүа ж, бӘр-бӘрӘне +те &ңсас болуҰ олардҰқ ортаң тақбасҰ бар екенӘн к+рсетедӘ. Сол арңҰлҰ олардҰқ ЖаратушҰсҰ да ЖалүҰз Уахид, Ахад екенӘн ділелдеп т&р. Сондай-аң, осҰ хайуанаттардҰқ бушҰ ХаӘнен ерекшеленуӘ мен тҚр, пӘшӘндерӘндегӘ айҰрмашҰлҰңтар да олардҰқ ЖаратушҰсҰнҰқ ір ӘстӘ ерӘк-ңалауҰмен жасайтҰнҰн, ңалаүанҰн жасап, ңаламаүанҰн жасамٌ деп н ділелдейдӘ.
— 274 —
АллаҒтҰқ ӘлӘмӘ мен Раббани ирадеге, жаратҰлҰстардҰқ санҰ ңанша болса, сонша куілар мен ділелдер бар. КейбӘр философт لَكَ ИліҒи ираденӘ жоңңа шҰүаруҰ жіне бӘр топ бидүатшҰлардҰқ таүдҰрдҰ жоңңа шҰүаруҰ, кейбӘр адасңан жандардҰқ &саң б+лшектердӘ ЖаратушҰнҰқ бӘлмейтӘнӘн айтуларҰ жіне табиүатшҰлдардҰқ кейбӘр жаратҰлҰстардҰ табиүат жаратҰң с+злерӘ, жаратҰлҰстардҰқ санҰ ңанша болса, сонша +тӘрӘк, ңисҰнсҰздҰң, аңҰмаңтҰң. ЯйткенӘ, осҰншама куігерлерге сенбеген жан, соншама рет +тӘрӘк айтңан боладҰ. МӘне, АллаҒтҰқ ңалауҰмен бо бӘр ттңан Әстерге ңатҰстҰ"ИншаАллаҒ! ИншаАллаҒ!">деудӘқ орнҰна, бӘле т&ра,"Табиүи, табиүи">деу ңандай +рескел ңателӘк, аңиңатңа ңаншалҰңтҰ ңайшҰ екенӘн салҰстҰра бер.
ОНұНШұ КЮЛИМА:>وَ هُوَӘ ҚшӘн كُلِّ شَيْءٍ قَد۪يرٌ Çүни, Оүан еш нірсе ауҰр келмейдӘ. "ЖаратҰлҰстар" шеқберӘнде ңанша нірсе болса солардҰқ бірӘне оп-оқай болмҰс бере аладҰ. Ол Әс Оүан сондай жеқӘл, +те оқай.
اِنَّمَٓا اَمْرُهُٓ اِذَٓا اَرَادَ شَيْئًا

сҰк. ЯйтҰнша імӘр етсе болдҰ орҰндаладҰ. МҰсалҰ, +те +нерлӘ бӘр Шебер ңолҰн Әске тигӘзер тигӘзбес мішине секӘлдӘ ж&мҰсңа кӘрӘсӘп кетсе, сол оқай да жҰлдам, шебер атңарҰлҰп жатңан ӘстӘ сипаттау ҚшӘн "Б&л Әс менӘ ердӘқ оүан баүҰнҰштҰлҰүҰ сондай, імӘр берӘп ңолҰн тигӘзӘп ңалса болдҰ, Әстер атңарҰла бередӘ, +нер туҰндҰларҰ шҰүа бередӘ" деуге боладҰ.

Сол секӘлдӘ Үадир-Ә ЗулджелуӘ, бӘң&дӘретӘнӘқ алдҰнда, бҚкӘл жаратҰлҰстардҰқ шексӘз дірежеде баүҰнҰштҰ болҰп, мойҰнс&натҰндҰүҰна, ол Ү&дӘреттӘқ еқ жоүарүҰ дірежеде оқай Әс атңаратҰнҰна ишара ететӘн

اِنَّمَٓا اَمْرُهُٓ اِذَٓا اَرَادَ дӘ дейا اَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

б&йрҰүҰ бар. ОсҰ аңиңаттҰқ сан жетпес сҰрларҰнан бесеуӘн үана "Бес т&жҰрҰммен" жеткӘземӘз.

БӘрӘншӘсӘ:>ИліҒи ң&дӘретке салүан кَّسْب۪қ Қлкен нірсе, еқ кӘшкене нірсе секӘлдӘ оқай боладҰ. БӘр сҰнҰптҰқ бҚкӘл т&лүаларҰмен ңоса жаратҰлуҰ, бӘр үана т&лүанҰ жаратңандай ңиҰнтартңаоң, оқай боладҰ. Ж&маңтҰ жарату - бӘр к+ктемдӘ жаратудай оқай. БӘр к+ктемдӘ жарату - бӘр тал гҚлдӘ жасаүандай жеқӘл. Б&л сҰрдҰ тҚсӘндӘрӘп, ділелдеп бн ңҰзмхаширге ңатҰстҰ ОнҰншҰ С+здӘқ соқҰнда жіне
— 275 —

ЖиҰрма тоүҰзҰншҰ С+здегӘ Хашир міселесӘнде, екӘншӘ негӘзде «Н&рлҰлҰң сҰрҰ", "М+лдӘрлӘк сҰрҰ", "Үарама-ңайшҰлҰң сҰрҰ", "Тепе-теқдӘди (с.", "ТіртӘп сҰрҰ", "БаүҰнҰштҰлҰң сҰрҰ» секӘлдӘ алтҰ тімсӘл арңҰлҰ ділелденӘп к+рсетӘлген.

ИліҒи Ү&дӘретке салүанда ж&лдҰздардҰ жарату зіррелердӘ жарату секӘлдӘ оқай. СансҰз т&лүалаӘршӘлӘрату - бӘр үана т&лүанҰ жаратңандай жеқӘл. ЮлгӘ екӘ С+зде осҰ алтҰ сҰрдҰ толҰң ділелдегендӘктен б&л жерде ңҰсңа ңайҰрдҰң.

ЕкӘншӘсӘ: ИліҒи Ү&дндегӘ салүанда бҚкӘл нірседе тепе-теқдӘк бар екендӘгӘне мҰнадай наңтҰ ділелдер бар. Жануарлар мен +сӘмдӘктер дҚниесӘн жаратуда шексӘз молшҰлҰң бола т&ра, теқдессӘз &ңҰптҰлҰң, үажап +нер бар екенӘн к+ремӘз. Жіне де +т дегенелӘ тҚрде бӘр-бӘрӘне сапҰрҰлҰп жатса да, тақ ңаларлҰң дірежедегӘ айҰрмашҰлҰңтар бар. Жіне де осҰншама молшҰлҰң, +те арзанүа тҚсуде. Солай бола т&ра, +нер жаүҰнан аса ң&ндҰлҰң, ісемдӘк бар. ОсҰншн нір ерлӘ, к+птеген жабдҰңтарүа жіне &заң уаңҰтңа ңажеттӘлӘк туҰндауҰна ңарамастан +те жҰлдам жіне оқай жасалуда. БҰлайша айтңанда, ілгӘ +нерлӘ жаратҰлҰстар м&үжизалҰ тҚрде бӘрден жоңтан бар болуда.

МӘне, ір мезгӘл сайҰн жер бететпеге к+з алдҰмҰзда болҰп жатңан Ү&дӘрет амалдарҰ - б&л ӘстердӘқ ңайнар к+зӘ болүан Ү&дӘретке салүанда еқ Қлкен нірсе еқ кӘшкентай нірсе сиÇңтҰ оқай екенӘн анҰң ділелдейдӘ. Жіне осҰншама т&лүалардҰқ жатӘлгенҰ бӘр үана т&лүанҰқ жаратҰлуҰндай +те жеқӘл жаратҰлҰп басңарҰлуда екенӘн к+ремӘз.

шӘншӘсӘ:>үаламда жасалҰп жатңан Әстер мен олардҰ баرُقِ مҮадир ШебердӘқ ң&дӘретӘне салүанда еқ алҰп, кҚлли нірселер еқ кӘшкене нірселер секӘлдӘ оқай жасаладҰ. СанҰ к+п, алҰп нірселер бӘр үана кӘшкентай заттҰң абҰатҰлуҰндай оқай. Еқ елеусӘз бӘр б+лшекте еқ жоүарүҰ +нер к+рӘнӘп т&р.

ОсҰ аңиңаттҰқ хикмет сҰрҰ мҰна Қш негӘзден шҰүадҰ:

БӘрӘншӘсӘ: Имдад-Ұ Уахидиет - УахидиеттӘқ медетӘ

ЕкӘншӘсӘ: şсҚр-Ұ Уахдет - УахдеттӘқ жеқӘлду, ащҰ шӘншӘсӘ: Тежелли-и Ахадиет - АхадиеттӘқ к+рӘнӘсӘ

БӘрӘншӘ негӘз болүан УахидиеттӘқ медетӘ: Çүни, барлҰң нірсе жіне бҚкӘл болмҰстар бӘр үана АллаҒтҰқ мҚлкӘ болса, ол кезде бірӘ бӘр кейбӘожайҰннҰқ мҚлкӘ болүандҰңтан бӘр нірсеге бҚкӘл

— 276 —
нірселердӘқ кҚшӘн ж&мҰлдҰра аладҰ. БҚкӘл нірселер бӘр үана нірсе секӘлдӘ оқай басңарҰладҰ. Б&л сҰрдк рухҰдай бӘр тімсӘл арңҰлҰ жеқӘл тҚсӘндӘруге боладҰ: МҰсалҰ, бӘр елдӘқ бӘр үана ПатшасҰ болса, ол Патша сол жалүҰз басңару зақҰ бойҰнша ірбӘр сарбазүа бҚкӘл іскердӘқ ралатҰнкҚшӘн ж&мҰлдҰра аладҰ. СондҰңтан да ілгӘ жалүҰз сарбаз бӘр ШахтҰю(ЮкӘмдӘ)>т&тңҰндай аладҰ жіне ПатшанҰқ атҰнан, Шахңа ңатҰстҰ ҚкӘм айта аладҰ. СонелӘ &с ол Патша жалүҰз басңару сҰрҰ арңҰлҰ бӘр сарбазҰ мен ңҰзметкерӘн ж&мсап, басңара алатҰнҰ секӘлдӘ бҚкӘл іскердӘ де, барлҰң ңҰзметкерлерӘн де басңара аладҰ. ЖалүҰз +зӘ басңару сҰрҰ бойҰнша барлҰң адамдардҰ, бҚкӘл нірсенӘ бӘр офиÇ ж ң&тңаруүа жӘбере аладҰ. БӘр адам барлҰң адамнҰқ кҚшӘне арңа сҚйей аладҰ. çүни, олардан к+мек ала аладҰ. Егер бӘр үана билӘктӘқ жӘбӘ ҚзӘлсе, іркӘм бетӘмен кетсе, ол кезде ірбӘр сарбаз шексӘз кҚштӘ бӘрден жоүалтҰп, піс тҚсӘп ңаладҰ. ЖалүҰҚрген Әз адам болҰп ңаладҰ. ОлардҰ жеке-жеке басңару олардҰқ санҰ ңанша болса, сонша есе ңиҰндап кетедӘ. Сол сиÇңтҰ وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى ҺаламнҰқ стасҰ Уахидт, ҚреҰз)>болүандҰңтан бҚкӘл нірселерге ңаратҰлүан есӘмдерӘн, ірбӘр нірсеге ж&мҰлдҰрадҰ. ОлардҰқ ір ңайсҰсҰн шексӘз +нермен ң&ндҰ етӘп жаратадҰ. Үажет болса شَيْئًнірселердӘ бӘр үана нірсеге ңаратадҰ, ңарайдҰ, медет бередӘ, кҚшейтедӘ.

Жіне сол Уахидиет сҰрҰ арңҰлҰ бҚкӘл нірселердӘ, бӘр үана нірсе сиÇңтҰ жаратадҰ, басңарадҰ, игередӘ. МӘне, осҰ УахидиеттӘк медеттӘ онда бойҰнша үаламда +те арзанүа тҚсӘп жатңан шексӘз +нер мен ң&ндҰлҰң, +те жоүарүҰ сапа бар.

ЕкӘншӘ негӘз болүан Уахдет жеқӘлдӘгӘ: çүни, бӘрлӘк ңаүидасуүа тҰнша бӘр орталҰңтан, бӘр ңолдан, бӘр зақмен болүан Әстер +те оқай боладҰ. Юр тҚрлӘ орталҰңтарүа, ір тҚрлӘ зақдарүа, ір тҚрлӘ ңолдарүа шашҰраса ңиҰндҰң пайда боладҰ. Міселе тамшр іскери ңосҰннҰқ жабдҰңтарҰ бӘр орталҰңтан, бӘр зақмен, бӘр ңолбасҰнҰқ б&йрҰүҰмен жасалса, олардҰ басңару бӘр үана іскердӘ жабдҰңтаүандай оқай боладҰ.рдҰ жогер олардҰқ ңажеттӘлӘктерӘ ір тҚрлӘ фабрикаларда, ір тҚрлӘ орталҰңтарда жасалса, барлҰң іскердӘқ жабдҰүҰна ңажет болүан бҚкӘл іскери фабрикалар бӘр үана сарбаздҰ жабдҰңтау ҚшӘн ж&мсаладҰ. Демек, егер хаф, еке тапсҰрҰлса, бҚкӘл іскердӘқ ңосҰнҰн жабдҰңтау - бӘр үана сарбаздҰ жабдҰңтау секӘлдӘ оқай боладҰ. Ал, Уахдет болмаса, бӘр сарбаздҰ жабдҰңтау - бҚкмен тҰери ңосҰндардҰ

— 277 —

жабдҰңтау секӘлдӘ ңиҰндҰң тудҰрадҰ. Сол секӘлдӘ, бӘр аүаштҰқ жемӘстерӘне тӘршӘлӘк ңоректерӘ бӘр орталҰңтан, бӘр зақдҰлҰңпен бӘр тамҰрдан берӘлетӘн болса - мҰқдаүан жемӘстер бӘр үана жемӘстей адҰ.

{ай пӘсӘп жетӘледӘ. Егер ірбӘр жемӘс жеке-жеке орталҰңтарүа баүҰндҰрҰлса - бӘр жемӘстӘ ңоректендӘру барлҰң жемӘстердӘ тҚгел ңоректендӘру секӘлдӘ аса ңиҰндҰң тудҰдай-аңЯйткенӘ, бҚкӘл жемӘс аүаштарҰна ңажет болүан азҰңтар ір бӘр жемӘске де ңажет.

МӘне, осҰ екӘ мҰсал секӘлдӘ وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى ҺаламнҰқ стасҰ Уахид-Ә Ахад болүандҰңтірбӘр детпен Әс атңарадҰ. СондҰңтан да бҚкӘл нірселер бӘр үана нірсе сиÇңтҰ оқай боладҰ. Жіне +нер т&рүҰсҰнан алүанда бӘр үана нірсенӘ бҚкӘл нірселер деқгейӘнде ң&ндедӘ. О жасайдҰ. Жіне сансҰз к+п т&лүалардҰ +те ң&ндҰ тҚрде жаратҰп, к+з алдҰмҰздаүҰ ңисапсҰз молшҰлҰңтҰ +те арзанүа жасау арңҰлҰ +зӘнӘқ абсолŞттӘк жомарттҰүҰн к+рсетедӘ, шексӘз ЖаратушҰлҰүҰн паш етедӘ.
шӘншӘ негӘз болратҰлужелли-и Ахадиет (Ахадиет к+рӘнӘсӘ)>Çүни, ЖаратушҰ Шеберю(АллаҒ)>денелӘк болмҰстан тҰс болүандҰңтан уаңҰт пен мекен онҰ шектей алмайдҰ. ЖаратҰлҰстар мен мекен, ОнҰқ бҚкӘл нірсенӘ к+руӘ мен ң&зҰрҰнда &стауҰна кедерг. БӘра алмайдҰ. Себептер мен денелер онҰқ ӘстерӘне перде т&та алмайдҰ. ОнҰқ бҚкӘл нірсемен байланҰсуҰнда б+лӘну, б+лшектену жоң. БӘр нірсе екӘншӘ нірсеге кедергӘ болмайдҰ. СансҰз к+п ӘстердӘ бӘр сітте бӘр ж&мҰс секӘлдӘ орҰндайдҰ. СоÇнҰқ ан да бӘр дінекке Қлкен бӘр аүаштҰқ маүҰнасҰ сҰйҰп кетедӘ. БӘр т&лүаүа бҚтӘндей бӘр ілемдӘ орналастҰра аладҰ. ОнҰқ ң&дӘрет ңолҰнда бҚкӘл ілар бор үана т&лүа секӘлдӘ айналадҰ. Б&л сҰрдҰ басңа да С+здерде тҚсӘндӘргенӘмӘздей, бҰлай деймӘз: МҰсалүа, н&рлҰлҰүҰ т&рүҰсҰнан бӘршама шектеусӘз болүан КҚннӘқ сіулесӘ, ірбӘр сезу ааң нірсеге шаүҰлҰсадҰ. МҰқдаүан, миллиондаүан айналар онҰқ н&рҰна бетпе-бет келсе, б+лӘнӘп б+лшектенбей-аң, сол айналардҰқ бірӘнен бӘр-бӘр КҚн сол ңалпҰнда кдаларҰаладҰ. ШаүҰлҰсңан айнанҰқ ңабҰлетӘ ңанша болса оүан тҚскен КҚннӘқ бейнесӘ +зӘнӘқ ңабӘлетӘн соншалҰңтҰ к+рсете аладҰ. М&нда бӘр нірсе екӘншӘ нірсеге кедергӘ болмайдҰ. МҰқдаүан нірсе бӘр нірсеلْا۪يمҰ жіне мҰқдаүан жерлерге бӘр орҰн сиÇңтҰ оқай тҚседӘ. ЮрбӘр орҰн мҰқдаүан орҰндар сиÇңтҰ кҚннӘқ к+рӘнӘс табатҰн
— 278 —

жерӘне айналадҰ. МӘне,

وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى

үаламнҰқ ШебетанҰтҰсҰнҰқ н&р болүан бҚкӘл сипатҰ мен н&рани болүан бҚкӘл есӘмдерӘ арңҰлҰ Ахадиет байланҰсҰнҰқ сҰрҰ бойҰнша Ол ешбӘр мекенге тіуелдӘ болмаса да, барлҰң жердӘ ңамтидҰ, баңҰлайдҰ жіне барлҰң Ән: С+ к+рӘнӘс табадҰ. БайланҰсҰнда б+лшектену болмайдҰ. БӘр мезетте бҚкӘл жерде, ңиҰндҰңсҰз, кедергӘсӘз, бҚкӘл ӘстӘ атңарадҰ.

МӘне, осҰ Уахидиз, ілсетӘнӘқ, Уахдет жеқӘлдӘгӘнӘқ жіне Ахадиет к+рӘнӘсӘнӘқ сҰрҰ бойҰнша бҚкӘл жаратҰлҰстар бӘр үана дене сиÇңтҰ оқай ірӘ жеқӘл жасаладҰ. Юр бӘр жаратҰлҰс бойҰндаүҰ +нерӘнӘқ к+ркемдӘгӘ ж+нӘнен бҚкӘл жаратҰлҰстардҰқ дҰна тҰнде ң&ндҰ бола аладҰ. ЖаратҰлҰстар ңисапсҰз мол бола т&ра, ір ңайсҰсҰнда шексӘз +нердӘқ болуҰ осҰ аңиңаттҰ к+рсетедӘ. Егер ол жаратҰлҰстҰ тӘкелей бӘр үана ста а арңҰҰ демесек, онда ірбӘр жаратҰлҰстҰқ жасалуҰ, бҚкӘл жаратҰлҰстардҰ жаратңандай ңиҰнүа соүадҰ. Жіне бҚкӘл жаратҰлҰстар бӘр үана болмҰстҰқ ң&нҰндай-аң болҰп ңаладҰ. М&ндай жаүүжазалешбӘр нірсе болмҰсңа ие бола алмайдҰ, бола ңалүан кҚннӘқ +зӘнде тҚкке т&рүҰсҰз, ң&нсҰз боладҰ.

МӘне, осҰ сҰрүа байланҰстҰ философтардҰқ еқ сораңҰларҰ болүан скептиктер хаң жолдан шҰүҰп кеткеннен кейӘн, кҚпӘр мен адасу жолҰна ңараүрамҰн.рк жолҰнҰқ хаң жолдан, таухид жолҰнан жҚз мҰқ есе мҚшкӘл, шексӘз дірежеде аңҰлүа сҰйҰмсҰз екенӘн к+рген. СондҰңтан да +з аңҰлдарҰнан +здерӘ безӘп, бҚкӘл нірселерд болүамҰсҰн жоңңа шҰүаруүа міжбҚр болдҰ.

Т+ртӘншӘсӘ: ҺаламдаүҰ к+рӘнӘп т&рүан ӘстердӘ басңарҰп т&рүан Зат-Ұ ҮадирдӘқ ң&дӘретӘне салүанда ЖіннаттҰқ жаратҰлуҰ - бӘр к+ктемнӘқ жар кҚшӘ ндай оқай, ал к+ктемнӘқ жаратҰлуҰ - бӘр гҚлдӘқ жаратҰлуҰндай жеқӘл. Ал, бӘр гҚлдӘқ бойҰндаүҰ ісемдӘгӘ мен нізӘктӘгӘ к+ктемдей үажап, ідемӘ, баүа жетпес ң&ндҰ. Б&л аңиңаттҰқ сҰрҰ Қш нірсе:

БӘрӘншӘُلٍ هَратушҰдаүҰ Ужубю(МӘндеттӘ тҚрде бар)>пен Тежеррудю(бҚкӘл жаратҰлҰстардҰқ сипаттарҰнан пік екендӘгӘ).

ЕкӘншӘсӘ: ЕшбӘр жаратҰлҰсңа &ңсамайтҰн болүан соқ, онҰқ болмҰсҰ шектеуге алҰнбайтҰндҰүҰ

, +шпеӘсӘ:>Мекенге тіуелдӘ болмауҰ мен б+лшектенбеуӘ.

— 279 —
БӘрӘншӘ сҰр:>Ужуб пен ТежеррудтҰқю(бҚкӘл жаратҰлҰстарүа тін сипаттардан пік болу)>оқай жіне жеқӘл МіселлуҰна себеп болуҰ +те тереқ сҰр. ОнҰ тҚсӘну жеқӘл болуҰ ҚшӘн мҰнадай тімсӘл ңолданамҰз. БолмҰс міртебелерӘ ір тҚрлӘ. БолмҰстҰқ ілемӘ де б+лек б+лек. Юр тҚрлӘ болүандҰңтан болмҰсҰрҰнанерӘктӘгӘ бар бӘр болмҰстҰқ бӘр зірресӘ ол міртебеге жете алмаүан бӘр болмҰстҰқ тауҰндай боладҰ жіне ол таудҰ ңоршап аладҰ. Міселен, матерден Ұң ілемнен болүан бастҰқ ӘшӘндегӘ тарҰнҰқ ҚлкендӘгӘндей үана есте саңтау ңабӘлетӘ, рухани ілемдегӘ кӘтапхана к+лемӘндей болмҰстҰ ңамтидҰ. Жіне де к+зге к+рӘнетӘн ілемнен болүан болмҰсҰқнҰқ айнасҰ мисал ілْتِى ا Қлкен бӘр ңаласҰн ӘшӘне сҰйүҰзҰп жӘбередӘ. МӘне, осҰ сҰртңҰ ілемнен болүан сол айна мен есте саңтау сезӘмӘнӘқ тҚйсӘктерӘ мен жарата алу ңан. БӘррӘ болүанда, онда зірредей үана сҰртңҰ болмҰстарҰнҰқ кҚшӘмен ілгӘ рухани , мисали болмҰстарда сансҰз Әстер мен +згерӘстер жасай алар едӘ. Демек, болмҰс берӘк те т&раңтҰ болүан сайҰнОл бӘзартадҰ, аз нірсе к+п ңҰзмет атңарадҰ. ЮсӘресе, болмҰс наүҰз берӘктӘк ңасиет алүан соқ, материÇдан да ада болса, шексӘз болса, ол кезде онҰқ кӘшкене бӘр к+рӘнӘсӘнӘқ +зӘ басңа жеқӘл болмҰстардҰқ к+птеген ілете алн айналдҰра аладҰ.
МӘне, وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى ҺаламнҰқ стасҰ Уажибул Ужуд. çүни, ОнҰқ болмҰсҰ затҰнаю(+зӘне)>тін, бастауҰ жоң Юзіли, соқҰ жоң Юбіди. ОнҰқ жойҰлуҰ мҚмкӘн емес. АÇңталҰп ңалу ҰңтималҰ жоң. БолмҰстарң&райд мҰңтҰсҰ, еқ негӘзгӘсӘ, еқ кҚштӘсӘ, еқ кемелӘ. Басңа болмҰстар ОнҰқ болмҰсҰмен салҰстҰрүанда +те ілсӘз, к+леқкелер сиÇңтҰ. Ол Уажибул УжудтҰқ болмҰсҰ берӘк, аңиңаттҰ, ал "ЖаратҰлҰстҰқ" болмҰстарҰ бос, ілсӘз болүандҰңтан Мухиңтан іраби сҰндҰ к+птеген зерттеушӘ үалҰмдар, +зге болмҰстардҰ негӘзӘ жоң, ңиÇли болмҰстардҰқ деқгейӘне тҚсӘрӘп тастаүан.
لَا مَوْجُودَ اِلَّا هُوَ
деген. çүни, "Уажمِ ف۪ىмҰспен салҰстҰрүанда басңа нірселерге болмҰс демеу керек. Олар болмҰс атануүа лайҰң емес" деген шешӘм шҰүарүан.

МӘне, Уажибул УжудтҰқ Уажиб ірӘ ЗатҰна тін ң&дӘретӘне, кейӘннен пайда болүан, затҰна тін емес, ңарарсҰз, ілсӘз, таптҰлҰстардҰқ болмҰстарҰн жарату ілбетте +те оқай, жеқӘл боладҰ. БҚкӘл рухтардҰ

— 280 —

лҰ Хашир алақҰнда тӘрӘлтӘп есепке тарту бӘр к+ктемдӘ, тӘптӘ бӘр баңшанҰ, тӘптӘ бӘр аүаштҰ ңайта тӘрӘлтӘп, гҚл ашңҰзүандай, жемӘс бергӘзгендей +те оқай.

Екр.

Ұр:>ЖаратҰлҰстардҰқ ешңайсҰсҰна &ңсамауҰ мен шектеуге алҰнбауҰнҰқ, оқай жаратуүа себеп болатҰнҰ бҰлай: ҺаламнҰқ стасҰ ілбетте, үаламдаүҰ жаратҰлҰстардан емес. ОнҰқ негӘзӘю(болмҰсҰ)>ешбӘр болмҰсңа &ңсамайдҰ. Олай болса, ҺаламдаүҰ кедергӘлер, шен салер онҰқ ң&дӘретӘне ңарсҰ келе алмайдҰ. ОнҰқ ӘстерӘн шектей алмайдҰ. Ол бҚкӘл үаламдҰ бӘр уаңҰтта басңарҰп, шҰр айналдҰрадҰ. Егер үаламда к+рӘнӘп т&рүан басңарулар мен َهْدُ Ұлдар жаратҰлҰстҰқ +зӘне тапсҰрҰлар болса, ңиҰндҰңтар мен шиеленӘсулерге себеп боладҰ. ЕшбӘр тіртӘп ңалмайдҰ. ЕшбӘр нірсе болмҰсҰн саңтап ңала алмайдҰ. ТӘптӘ болмҰс та, бола алмас хикметҰсалүа: КемерлӘ кҚмбездегӘ &станҰқ +нерӘ кҚмбездегӘ тастардҰқ +зӘне тапсҰрҰлса немесе бӘр полктҰқ командирге тиесӘлӘ басшҰлҰүҰ сарбаздарүа ңалдҰрҰлса, онда еш нірсе де шҰн бӘрг немесе жҚйесӘз, шатасулар мен аласапҰранүа айналҰп кетедӘ.
Ал ендӘ, сол кҚмбездегӘ тастардҰ ж+нге келтӘру ӘсӘ тасңа емес бӘр &стаүа берӘлсе немесе полктаүҰ сарбаاكِر۪يқ басшҰлҰүҰ, деқгейӘ командирдӘқ ңасиетӘне сай басшҰүа тапсҰрҰлса, +нер де оқай жасаладҰ, басшҰлҰң та жеқӘл болар едӘ. ЯйткенӘ, тастар да, сарбаздар да бӘр бӘрӘне кедергӘ боладҰ. [Ү&та мен командир кедергӘ келтӘрмейтӘндей етӘп басңарадҰ.
МӘне, وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى Уажибул УжудтҰқ киелӘ болмҰсҰ "Мумкинат" ілемӘне жатпайдҰ. ҺаламнҰқ бҚкӘл аңиңаттарҰ сол болмҰстҰқ ісем есӘмдерӘнӘқ бӘрӘ болүан Хаң есӘмӘнӘқ сің па?" БолмҰсҰ киелӘ Уажибул Ужуд материÇдан пік, ешңандай нірсеге &ңсамайдҰ. ңсасҰ, мҰсалҰ, теқдесӘ жоң. Олай болса ілбетте, сол Зат-Ұ ЗулджалалдҰқ Юзіли ң&дӘретӘне бҚкӘл үаламнҰқ тірб

Олен басшҰлҰүҰ бӘр к+ктемдей, тӘптӘ бӘр аүаштай оқай. лҰ Хаширю(Үайта тӘрӘлу)>мен аңҰрет ілемӘн, Жаннат пен ЖіҒаннамдҰ жарату - кҚздӘ кҚнӘ +лген аүаштардҰқ к+ктемде ңайта жанданҰп тӘрӘлуӘ секӘлдӘ оқай.

шӘншӘ сҰр: Адем-Ә ТсӘ:>ЖаÇүни МекенӘнӘқ болмауҰ мен б+лшектенбеуӘнӘқ, оқай жаратуҰна себеп болуҰнҰқ сҰрҰ мҰнада: Үадир АллаҒ мекенге тіуелдӘ емес. Юлбетте, Ол бҚкӘқ арңҰе ң&дӘретӘ-мен

— 281 —

бар. Б+лшектену мен б+лӘну болмаүасҰн ірине бҚкӘл нірселерге бҚкӘл есӘмдерӘмен ңарайдҰ. Жіне бҚкӘл жерде бар болүандҰңтан бҚкӘл нірсеге ңарай алатҰн болүан соқ, бҚкӘл жаратҰлҰстар БҰлайлер, себептер ОнҰқ ӘстерӘне еш кедергӘ болмайдҰ, б+гет жасамайдҰ, тӘптӘ ңажет те емес. Үажет деп ңиÇлдаүаннҰқ +зӘнде, олар Êлектр тоүҰнҰқ сҰмдарҰ, аүаштҰқ б&таңтарҰ, адамнҰ міселрларҰ сиÇңтҰ, оқай орҰндалуүа, тӘршӘлӘктӘқ жалүасуҰна, ірекеттӘқ жҰлдамдҰүҰна себеп боладҰ. ТосңауҰл болу, шектеу, кедергӘ болу немесе Әске араласу бҰлай т&рсҰн, тек ңана жеқӘлдетуге, ж адасуатуүа, &ластҰруүа себеп боладҰ. Демек, Үадир-Ұ ЗулджалалдҰқ басңару ң&дӘретӘне барлҰң нірсе мойҰнс&натҰндҰңтан себептердӘқ дінекерлӘгӘне ңажеттӘлӘк жоң. Бо, осҰ үан кҚннӘқ +зӘнде, жеқӘлдетуге үана себеп боладҰ.

ҮорҰтҰндҰ: Ү&дӘреттӘ ЖаратушҰ бҚкӘл ӘсӘн ңиҰндҰңсҰз, к+п ш&үҰлданбастан, жҰлдам, оқай жасайдҰ. БҚкӘл нірсенӘ сол нірсенӘқ +зӘне лайҰңекӘлдӘде жаратадҰ. КӘшкентай нірсенӘ Қлкен нірсе секӘлдӘ оқай, +нерлӘ етӘп жаратадҰ. БҚкӘл нірселердӘ, аспан мен жердӘ кӘм жаратңан болса, аспан мен жердегӘ &саң нірселердӘ де, тӘршӘлӘ, еқ шрӘнӘқ барлҰүҰн жаратңан да Сол. Одан басңа ешкӘм емес. ЯйткенӘ, ілгӘ кӘшкентай нірселер Қлкен нірселердӘқ жемӘстерӘ, діндерӘ, кӘшкентай ҚлгӘлерӘ. Сондай-аң сол кӘшкентай нірселердӘ кӘм жаратңан болса, олардҰ ңоршап т&рүан ніиб болдӘ, аспан мен жердӘ де жаратңан Сол. ЯйткенӘ, байңап т&рүанҰмҰздай жалңҰ нірселер, жалпҰ нірселермен салҰстҰрүанда солардҰқ діндерӘ, кӘшкентай ҚлгӘлерӘ ӘспеттӘ. Олай болса, жалңҰ нӘқ аулрдӘ ЖаратушҰ БӘреудӘқ ңолҰнда жалпҰ нірселердӘқ де, аспаннҰқ да, жердӘқ де ÊлементтерӘ бар.

ОсҰлайша, Хикмет ңаүидаларҰ, ӘлӘмнӘқ +лшемдерӘ арңҰлҰ +те ауңҰмдҰ Қлкен нірселердӘқ +зегӘн, маүҰнасҰн, ҚлгӘлерӘн кӘшкентай нірселерге орнаасҰндаадҰ. Иі, үажайҰп +нерлӘлӘк, тамаша жаратҰлу жаүҰнан кӘшкентай нірселер Қлкен нірселерден керӘ ңалмайдҰ. ГҚлдер ж&лдҰздардан т+мен емес. Діндер аүаштардан ңалҰспаодан кіндегӘ аүаштҰқ таүдҰр +рнегӘндей болүан рухани аүаш - Ү&дӘрет тоңҰмасҰндай болүан баудаүҰ алҰп аүаштан да үажайҰп. АдамнҰқ жаратҰлуҰ - ілемнӘқ жаратҰлуҰнан да үажап. МҰсалүа, бӘр үана гауҒардҰқр оларе Êсир атомдарҰмен ҮасиеттӘ Ү&ран жазҰлса,

— 282 —

аспандаүҰ ж&лдҰздармен жазҰлүан лкен Ү&раннан ң&ндҰраң болуҰ мҚмкӘн. Сол сиÇңтҰ, м&үжизалҰң +нерӘ жаү.

ЖлҰп нірселерден асҰп кететӘн +те кӘшкентай нірселер бар.

БесӘншӘсӘ: ЖоүарҰдаүҰ баÇндауларҰмҰзда жаратҰлҰстардҰқ жаратҰлуҰндаүҰ оқайлҰңтҰдретӘнамҰңтҰ, ӘстердӘқ атңарҰлуҰн, жасалуҰнҰқ сҰрларҰ мен хикметтерӘн бӘраз к+рсеттӘк.

МӘне, нірселердӘқ осҰлайша жҰлдам, оқай жаратҰлуҰ, Ә ісӘролдаүҰлардҰ мҰнадай бӘр тоңтамүа келтӘредӘ. ЖаратҰлҰстардҰ жаратушҰ ЗаттҰқ (АллаҒ) ң&дӘретӘне Жаннаттар к+ктемдердей, к+ктемдер баңшалардай, баңшалар гҚлдердеиңҰрла

مَا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمْ اِلَّا كَنَفْسٍ وَاحِدَةٍ

сҰрҰ бойҰнша, адамзаттҰқ ңайта тӘрӘлӘп Махшар алақҰна жиҰлуҰ - бӘр үана нірсенӘқ +лтӘта, сумен тӘрӘлуӘндей оқай.

اِنْ كَانَتْ اِلَّا صَيْحَةً وَاحِدَةً فَاِذَاهُمْ جَم۪يعٌ لَدَيْنَا مُحْضَرُونَ

деп ашҰң бӘлдӘруӘ бойҰнша бҚкӘл адамдардҰ Хаширде ңайта тӘрӘлту - уаңҰтша тҰнҰүу ҚшӘн тарңаүан іскери ңосадатңаӘр кернейдӘқ даусҰмен жинап алудай оқай.

МӘне, осҰ шексӘз жҰлдамдҰң пен оқай жаратҰлу - ЖаратушҰ Ү&дӘреттӘқ кемелдӘлӘгӘне жіне бҚкӘл нірсе Оүан оқай екенӘне наңтҰ ділел, анҰң сани ібола т&ра, адасушҰ дӘнсӘздердӘқ назарҰнда +зӘнен +зӘ пайда болуда деген шатасушҰлҰңңа себеп болүан. çүни, кейбӘр ңарапайҰм нірсенӘқ болмҰсңа келуӘ +те оқай болҰп жатңанҰн к+рӘп,й діреҰқ жасалуҰн, +зӘнен-+зӘ пайда болуда деп ойлайдҰ. çүни, бӘреу жасап жатңан жоң, +зӘнен +зӘ пайда болуда деп шатасадҰ. МӘне, аңҰмаңтҰңтҰқ осҰншама шектен шҰүуҰна ңарашҰ. ШексӘз бӘр Ү&дӘретіҒли хлелӘн ОнҰқ жоң екенӘне ңалай ділел ңҰлуда. ҮисҰнсҰздҰңтҰқ сансҰз есӘгӘн ашуда. Ондай жаүдайда, ілемнӘқ стасҰна лайҰң болүан ШексӘз Ү&дӘрет пен Мухит ӨлӘм секӘлдӘ кімӘл сипаттарулаң!

Әр жаратҰлҰстҰқ ірбӘр зірресӘне беру керек боладҰ. Сонда үана +з-+зӘнен пайда болуҰ мҚмкӘн.

ОН БӨРӨНШӨ КЮЛИМА:>وَ اِلَيْهِ الْمَص۪يرُ УаңҰтша мекеннен баңи орҰнү жасауасҰқдар. Үадим-Ұ БаңидҰқ міқгӘлӘк салтанат т&раүҰна барасҰқдар. Себептер шеқберӘнен шҰүҰп, Уахид-Ұ ЗулджалалдҰқ
— 283 —

Ү&дӘрет шеқберӘне барасҰқдар. ДҚниеден аңҰретке +тесӘқдер. Бас &рар жерӘқ СонҰқ дірге+зӘменйенӘшӘқӘз СонҰқ мейӘрӘмӘ ... таүҰсҰн таүҰ

Б&л с+здӘқ осҰ айтҰлүандар сиÇңтҰ к+птеген аңиңаттарҰ бар. Ол аңиңаттардҰқ ӘшӘнде міқгӘлӘк баңҰт пен Жаннатңа ңайтатҰндарҰқдҰ бӘлдӘретӘн аңиңаттда рухншҰ С+здӘқ Он екӘ наңтҰ айүаүҰ мен ЖиҰрма тоүҰзҰншҰ С+здӘқ к+птеген наңтҰ ділелдерӘн ңамтҰүан алтҰ негӘзӘ арңҰлҰ тҚбегейлӘ ділелденгендӘктенл кҚрдіселеде басңа іқгӘмеге ңажет ңалдҰрмайдҰ.

Б&л екӘ с+з, батңан кҚннӘқ ертесӘ кҚнӘ ңайта шҰүатҰнҰндай наңтҰ ділелдеген болатҰн. МҰна дҚниенӘқ рухани кҚнӘ болҰп табҰлатҰн тӘршҰңҰласе, дҚниенӘқ ңирауҰ арңҰлҰ батңаннан кейӘн, ХаширдӘқ ңайта атар тақҰнда міқгӘлӘк бӘр бейнеде, ңайтадан тӘрӘлӘп шҰүадҰ. Жіне жҰндар мен адамдардҰқ бӘр б+лӘгӘ міқгӘлӘк баңҰтңа жетӘп, бӘр б+лӘгӘ міқгӘлӘк баңҰтсҰздҰңңа душар болт шҰүаонҰмен, ОнҰншҰ жіне ЖиҰрма тоүҰзҰншҰ С+здер б&л аңиңаттҰ кімӘл ділелдеген. Ендеше с+здӘ соларүа тапсҰрҰп, тек мҰнанҰ айтамҰз. ЖоүарҰдаерӘне ндауларда наңтҰ ділелденгенӘндей ШексӘз, Мухит ӘлӘм, ШексӘз КҚллию(БарлҰүҰн ңамтитҰн)>Ираде, абсолŞттӘ Ү&дӘрет иесӘ болүан үаламнҰқ Хаким стасҰ, адамдардҰқ Рахим ЖаратушҰсҰ бҚкӘл сіміуию(аспани)>кӘтапту Ү&дн +зӘнӘқ б&йрҰңтарҰ арңҰлҰ Жіннат пен міқгӘлӘк баңҰттҰ адамзаттҰқ имандҰларҰна уіде еткен. Уіде еткен болса, онҰ орҰндайтҰнҰ кҚмінсӘз. ЯйткенӘ, ОнҰқ уідесӘнен таŞҰ мҚмкӘн емес. ЯйткенӘ, уідесӘн орҰндамау +те жаман кемшӘлӘк. АлжолдҰ л ЖаратушҰ - кемшӘлӘк атаулҰдан пік, таза. УідесӘн орҰндамау, не ӘлӘмсӘздӘгӘнен Çки ілсӘздӘгӘнен боладҰ. Ал, осҰндай шексӘз ң&дӘреттӘ жіне бҚкӘл нірсенӘ бӘлушӘ Алимге ӘлӘмсӘздӘкру, ң&лсӘздӘктӘқ еш ңатҰсҰ болмаүандҰңтан уідесӘнен таŞҰ мҚмкӘн емес. ЮлемнӘқ маңтанҰшҰ АрдаңтҰ ПайүамбарҰмҰз АлейҒиссалату Уіссаламнан бастап бҚкӘл інбиÇлар М&ндайлиелер, ісфиÇлар мен таңуа имандҰлар ірдайҰм сол Рахим-Ұ КірӘмнен +зӘ уіде еткен міқгӘлӘк баңҰттҰ ҚмӘт етӘп с&рауда, жалбарҰнҰп тӘлеуде. АллаҒтҰқ бҚкӘл к+ркем есӘмдерӘмен ңоса с&рауда. ЯйткенӘ, мейӘрӘмӘ, ідӘлетӘ, х одан жіне Рахман, Рахим, Адил, Хаким есӘмдерӘнен бастап Рубубиет билӘгӘ мен Рабб, АллаҒ есӘмдерӘ сиÇңтҰ к+птеген к+ркем есӘмдерӘ аңҰрет пен міқгӘлӘк баңҰт шӘншап етӘп, ңажет ңҰладҰ, шҰндҰңңа айналатҰнҰна

— 284 —

куілӘк етӘп, ділел боладҰ. ОнҰншҰ С+зде ділелденгенӘндей, бҚкӘл жаратҰлҰстар бҚкӘл аңиңаттарҰ арңҰлҰ аңҰретке ишара етедӘ. Жіне де лҰ б&йрҰүҰ болүан Ү&ран Хаким, мҰқдаүан ахметӘаÇнатҰ арңҰлҰ, наңтҰ ділелдерӘ арңҰлҰ сол аңиңаттҰ тҚсӘндӘредӘ, к+рсетедӘ. Жіне де адамзаттҰқ маңтанҰшҰ болүан ХабибуллаҒ (с.а.у.) мҰқдаүан анҰң м&үжизаларҰна сҚйене отҰрҰп, +мӘр бойҰ, бар кҚшӘмен сол аңиңасҰң боҰ сабаң берген, ділелдеген, жар салүан, +з к+зӘмен к+рген жіне к+рсеткен едӘ.

اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَ بَارِكْ عَلَيْهِ وَعَلٰٓى اٰلِه۪ وَ صَحْبِه۪Ән ң&лَدِ اَنْفَاسِ اَهْلِ الْجَنَّةِ فِى الْجَنَّةِ وَ احْشُرْنَا وَ نَاشِرَهُ وَ رُفَقَائَهُ وَ صَاحِبَهُ سَع۪يدًا وَ وَالِد۪ينَا وَ اِخْوَانَنَا وَ اَخَوَاتِنَا تَحْتَ لِوَٓائِه۪ وَارْزُقْنَا شَفَاعَتَهُ وَ اَدْخِلْنَا الْجَنَّةَ ратадҰٰلِه۪ وَ اَصْحَابِه۪ بِرَحْمَتِكَ يَٓا اَرْحَمَ الرَّاحِم۪ينَ اٰم۪ينَ اٰم۪ينَ
رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا اِنْ نَس۪ينَٓا اَوْ اَخْطَاْنَا ٭ رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ اِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً اِنَّكَ اтҰн к+الْوَهَّابُ
رَبِّ اشْرَحْ ل۪ى صَدْر۪ى ٭ وَيَسِّرْ ل۪ى اَمْر۪ى ٭ وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَان۪ى ٭ يَفْقَهُوا قَوْل۪ى ٭ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا اِنَّكَ اَنْتазүҰндَم۪يعُ الْعَل۪يمُ ٭ وَ تُبْ عَلَيْنَا اِنَّكَ اَنْتَ التَّوَّابُ الرَّح۪يمُ
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّ да +тْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ
— 285 —

ЖиҰрмасҰншҰ мектубтҰқ

онҰншҰ кілимасҰнҰқ ңосҰмшасҰ
بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
بِسْمِ اللңуат еلرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اَلَا بِذِكْرِ اللّٰهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ ٭ ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا رَجُلًا ف۪يهِ شُرَكَٓاءُ مُتَشَاكِسُونَ

С&раң: Сен к+п жерлерде "БӘр үана екенджараттҰ дер болсаң, +те оқай боладҰ. К+пң&дайшҰлҰң пен ширк ңиҰндҰң туүҰзадҰ. БӘр ң&дайшҰлҰң жолҰ оқай, ширк жолҰ ңисҰнүа келмес ңиҰндҰң туүҰзадҰ" дейсӘқ. Ал, сен айтңан ңиҰндҰңтар мен ңисҰнсҰздҰңташҰ, ңаетю(БӘр үана Ү&дай жараттҰ)>деген кезде де болҰп жатҰр. МҰсалүа: "Егер атомдар ңҰзметшӘ болмаса, онда ірбӘр атомда Ç бӘр мухит ӘлӘм, Ç шексӘз ң&дӘрет, Ç болмаса сансҰз рухани ң&рҰліқгӘлӘ баспалар болуҰ керек. Ал, б&л жҚз діреже ңисҰнсҰз" дейсӘқ. Алайда ол атомдар ИліҒи ңҰзметшӘлер болүаннҰқ +зӘнде де, +з мӘндеттерӘн жҚйелӘ тҚрде атңара алуҰ ҚшӘн бірӘбӘр сондай жаүдайларҰ болуҰ керек емес пе? ОсҰнҰқ шешӘмӘн айтсӘ)>боауап:>К+птеген С+здерде тҚсӘндӘрӘп ділелдегенбӘз. БҚкӘл жаратҰлҰстардҰ БӘр үана ста жаратар болса, бӘр үана жаратҰлҰс сиÇңтҰ оқай ірӘ жеқӘл боладҰ. Егер к+птегенӘп кеттер мен табиүат жараттҰ десек, бӘр үана шҰбҰннҰқ жаратҰлуҰ аспан ілемӘнӘқ жаратҰлуҰндай, бӘр гҚлдӘқ жасалуҰ бҚкӘл к+ктемдердӘқ жаратҰлуҰндай, бӘр тҚйӘр жемӘстӘқ жасалуҰ бӘр баңшанңтҰқ Әтңандай ңиҰн да ауҰр боладҰ. Б&л міселе басңа С+здерде тҚсӘндӘрӘлӘп, ділелденгендӘктен с+здӘ соларүа тапсҰрҰп, б&л жерде Қш ишара арңҰлҰ осҰ аңиңаармаүҰтҰстҰ ніпсӘнӘ тҰнҰштандҰратҰндай Қш тімсӘл беремӘз.

— 286 —
БӘрӘншӘ тімсӘл:>Міселен, м+лдӘр, жҰлтҰраң, кӘшкене бӘр нірсенӘқ +зӘнӘқ жеке басҰна, сӘрӘқкенӘқтардҰқдай да н&р орналаса алмайдҰ. Оүан ие де бола алмайдҰ. ЯзӘнӘқ к+лемӘндей, т&рпатҰндай, зірредей үана н&рҰ болуҰ мҚмкӘн. БӘраң, осҰ кӘшкене нірсе, КҚнмен байланҰсңа тҚсӘп, оүан к+зӘн ашҰп ңарайтҰн болса, сол орасан зоҰқ солӘ жарҰүҰмен, жетӘ тҚрлӘ сіулесӘмен, ңҰзуҰмен, тӘптӘ ңашҰңтҰүҰмен ңоса +з бойҰна енгӘзӘп, +зӘндӘк бӘр &лҰң к+рӘнӘске б+ленедӘ. Демек, ол тҚйӘршӘк +зӘмен +зӘ ңалса, бӘр тҚйӘршӘктей үана Әс атңара ктерге Егер КҚнге ңҰзметшӘ болҰп, байланҰс ң&рса, айна болса, КҚн секӘлдӘ, КҚннӘқ атңарҰп т&рүан ӘстерӘнӘқ кейбӘр кӘшкене ҚлгӘлерӘн к+рсете алҰз досӘне, وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى ірбӘр болмҰс, тӘптӘ ірбӘр атом, егер к+п ң&дайшҰлҰңңа, ширкке, себептерге, табиүатңа еншӘленӘп, немесе +зӘнен +зӘ пайда болуда десе, іаса ніолмҰс, ірбӘр атом Ç бӘр мухит ӘлӘм мен шексӘз Ү&дӘрет иесӘ болуҰ керек, Ç болмаса ӘштерӘнде сансҰз рухани ң&рҰлүҰлар мен баспалар болуҰ керек. Сонда үана +здерӘне жҚктелген үажайҰп мӘндеттердӘ атңара аладнҰп +нр атомдар Уахид-Ә Ахадңа тапсҰрҰлар болсаю(Сол жараттҰ десек)>ол кезде ірбӘр атом, ірбӘр жаратҰлҰс ОнҰмен байланҰста боладҰ. ОнҰқ ңҰзметшӘсӘне айналадҰ. ОсҰ байланҰс арҰ мен нҰқ айнасҰ болу міртебесӘне к+терӘледӘ. ОсҰ байланҰс пен к+терӘлу арңҰлҰ шексӘз ӘлӘм мен ң&дӘретке арңа сҚйейдӘ. Сол байланҰс пен сҚйенӘш арңҰлҰ ЖаратушҰсҰнҰқ кҚшӘмен +з ңуатҰнан миллиондаүан есе артҰң ӘстердӘ, мӘрарсҰзрдӘ атңаратҰн боладҰ.

ЕкӘншӘ тімсӘл: ЕкӘ аүайҰндҰ болҰптҰ. БӘреуӘ батҰр +з кҚшӘне сенедӘ. ЕкӘншӘсӘ халҰңшҰл, патриот екен. СоүҰс кезӘнде +з кҚшӘне сенген адам мемлекетпен байланҰс ң&рмайдҰ, +з бетӘнше Әс атңарүҰсҰ келедӘ, +з ңуат кҚшӘнӘқаүҰ ХарҰн арңалап жҚруге міжбҚр боладҰ. ЖабдҰңтарҰн, ңару жараңтарҰн +з кҚшӘне ңарай алҰп жҚруден басңа шарасҰ жоң. Сол жеке жіне азүантай кҚшӘнӘқ шамасҰндсӘмӘ рпан іскерӘнӘқ онбасҰсҰмен үана шайңаса аладҰ. Басңа нірсе ңолҰнан келмейдӘ. ЕкӘншӘсӘ болса, +з кҚшӘне арңа сҚйемейдӘ жіне +зӘн ілсӘз, кҚшсӘзбӘн длаҒ)>жедӘ. Патшамен байланҰс орнатҰп, іскер ңатарҰна тӘркелдӘ. Сол байланҰс арңҰлҰ Қлкен бӘр ңолдҰқ кҚшӘне арңа сҚйейдӘ. Сол арңа сҚйеу арңҰлҰ патшанҰқ ңамңорлҰүҰ мен бҚкӘл іскердӘқ рухани кҚшӘне ортаң боадҰ. БухҰ к+терӘлӘп, &рҰсңа кӘрӘстӘ. С+йтӘп, д&шпаннҰқ жеқӘлген ңолҰнҰқ ӘшӘндегӘ маршалдҰ тауҰп алҰп, +з

— 287 —

патшасҰнҰқ атҰнан: "СенӘ т&тңҰнүа аламҰн" деп, т&тңҰндап алҰп келдӘ. Ал, б&л жаүдайдҰқ сҰрҰ мҰнада: іуелгӘ +з бетӘнше жлус Исадам, +зӘнӘқ ңуат к+здерӘ мен жабдҰңтарҰн +зӘ алҰп жҚруге міжбҚр болүандҰңтан аз үана Әс атңара аладҰ. МҰна ңҰзметшӘ болса, +зӘнӘқ ңуат к+зӘн +зӘ алҰп жҚруге міжбҚр емес. Ол ңҰзметтӘ іскери ңосҰн мен патша атңарадҰ. МіселеӘ бастефон, телеграф сҰмҰн телефон аппаратҰна жалүау арңҰлҰ +зӘн орталҰңпен байланҰстҰрҰп ңоŞ сиÇңтҰ. Б&л адам да +зӘн сондай орталҰңтҰқ кҚшӘне ба ҚстӘн.

МӘне, وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى Егер ірбӘр жаратҰлҰс, ірбӘр атом тӘкелей Уахид-Ә Ахадңа тапсҰрҰлса жіне ОнҰмен байланҰс ң&рса, сол байланҰс кҚшӘ арңҰлҰ жіне ИесӘнӘқ кҚшӘмен, б&йрҰүҰмен ң&мҰрсңа ПерүауҰннҰқ сарайҰн ң&лосҰ &ладҰ. КӘшкентай бӘр шӘркей НімрудтҰқ басҰн жарҰп ЖаҒаннамүа жӘбере аладҰ. БӘр микроп еқ зорлҰңшҰл залҰмдҰ к+рге тҰүадҰ. БидайдҰқ дінӘндей-аң ңараүайдҰқ дінӘ, таудай алҰп аүаштҰзаншҰнҰрүҰсҰна, ң&рҰлүҰсҰна айналадҰ. АуанҰқ зірре б+лшегӘ, бҚкӘл гҚлдердӘқ, жемӘстердӘқ іртҚрлӘ ӘстерӘнде, ң&рҰлҰп ңалҰптасуҰнда жҚйелӘ тҚрде тамаша Әс атңара аладҰ. БҚкӘл осҰ оқайлҰңтӘне ңақю(АллаҒтҰқ)>ңҰзметшӘсӘ болудан бастау аладҰ. Егер ір бӘр Әс, ір нірсенӘқ +з бетӘнше атңаруҰна себептерге тапсҰрҰлар болса, онда ір бӘр нірсе +з к+лемӘ мен санасҰндай үана Әс атңаруүа шамасҰ келедӘ.
шӘншӘ тімсӘл:>ЕкӘ дос болҰптҰ.аладҰ.Ә ешңашан к+рмеген бӘр мемлекеттӘқ жаүдайҰна ңатҰстҰ статистикалҰң географиÇ жазудҰ ңалайдҰ. БӘреуӘ сол мемлекеттӘқ патшасҰмен байланҰс орнатҰп, телеграф жін жоүарфон басңармасҰна кӘредӘ. Он теқгелӘк сҰммен +зӘнӘқ телефон аппаратҰн мемлекеттӘқ байланҰс торабҰна ңосадҰ. БарлҰң жермен с+йлесӘп, байланҰс ң&радҰ, хабар аладҰ. ОсҰнҰқ арңасҰнда ол еқ д&рҰс мілӘмсу ңиср статистикалҰң географиÇ жазҰп шҰүадҰ. Ал, екӘншӘ досҰ болса, ілгӘ статистикалҰң мілӘметтӘ жинау ҚшӘн елу жҰл ел аралауҰ, ңиҰншҰлҰңтардҰ жеқӘп, барлҰң нірселердӘ к+рӘп, естуӘ керек. Не болмаса білен миллион аңша ж&мсап, мемлекеттӘқ теар ÇүнорталҰүҰ сиÇңтҰ орталҰң салуҰ керек. Сонда үана досҰ жазүан еқбектей шҰүарма жаза аладҰ. Сол сиÇңтҰ وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى Егер сансҰз заттар, жаратҰлҰстар Уахид-Ә Ахадңа берӘлсе, Çүни Сол жараттҰ десек, ол кезде ірболүасҰсе Уахид-Ә
— 288 —

АхадтҰқ ӘстерӘ к+рӘнетӘн орҰн боладҰ. Сол Юзіли КҚннӘқ сіулесӘне б+лену арңҰлҰ ОнҰқ ӘлӘм негӘздерӘне жіне хикмет пен ң&дӘрет ңаүидаларҰ мен зақдҰлҰңтарҰна байланадҰ. Соаүзалае ИліҒи кҚш-ңуат арңҰлҰ бҚкӘл нірсенӘ к+ретӘн к+зӘ, жан-жаңңа ңарай алатҰн жҚзӘ, ір Әсте +тӘмдӘ с+зӘ болатҰн АллаҒтҰқ есӘмдерӘ к+рӘнетӘн боладҰ.

ЕгерӘсӘ онйланҰс ҚзӘлсе, ол зат бҚкӘл нірселерден де ажҰрайдҰ, +з денесӘндей үана болҰп кӘшӘрейедӘ. Б&л кезде, іуелгӘ жаүдайда атңарүан ӘстерӘн атңара алуҰ ҚшӘн наүҰз ң&дайлҰң ң&дӘретке ие болуҰк+рӘнӘ.

ҮорҰтҰндҰ:>Уахдет пен Иман жолҰ жеқӘл де оқай екенӘ анҰң. Ширк пен себептер жолҰ шексӘз дірежеде мҚшкӘл де ңиҰн. ЯйткенӘ, бӘр үана кҚш еш ңиҰндҰңсҰз к+птеген нірселердӘ белгӘлӘ бӘр жаүдайүа келтӘрӘп, нітиже шҰүарадҰ. Егер сол жаүдайүа келриÇлҰңен сол нітижеге ңол жеткӘзудӘ ілгӘ к+птеген нірселерге тапсҰрар болса, +те к+п ңиҰндҰңтар мен к+птеген ірекеттерден кейӘн үана сол жаүдайүа сол нітижеге ңол жеткӘзӘлуӘ мҚмкӘн. МҰсалүа, шӘншӘ хатта айтҰлүандай аспандаүҰ КҚн мен АйдҰқ басшнҰқ ке да, ж&лдҰздардан ң&ралүан іскердӘ де ңозүалҰсңа келтӘрӘп, ір тҚнде, ір жҰлҰ салтанаттҰ тҚрде тасбих тартңандай сайран салдҰру - аспан ілеңалжҰросҰ тартҰмдҰ, салтанаттҰ жаүдайҰ мен мезгӘлдердӘқ алмасуҰ сҰндҰ Қлкен ӘстердӘқ орҰндалуҰ, жер шарҰна тін аса хикметтӘ нітиже егер бӘр кҚшке таلتَّعَса, Сол Юзіли С&лтан, осҰндай жаүдай мен нітиже ҚшӘн жер шарҰ сҰндҰ бӘр сарбаздҰ оп-оқай бҚкӘл үаламшарларүа ңолбасшҰ етӘп таүайҰндайдҰ. Сол кезде, осҰндай бн +з талүан жер шарҰ, ңҰзметшӘ болу ңуанҰшҰмен шҰр айналҰп зӘкӘр саладҰ. Азүантай үана шҰүҰнмен сол тамаша жаүдай ортаүа шҰүҰп, +те мақҰздҰ нітиже бередӘжӘбере жер шарҰна "Сен тоңта, араласпа" десе сол нітиже мен сол жаүдайдҰқ орҰндалуҰ аспан ілемӘне тапсҰрҰлса, Çүни бӘр орталҰңңа емес к+пшӘлӘкке жҚктелсе, онда ір кҚн сайҰн, ір жҰл сай Рубуб шарҰнан мҰқ есе Қлкен, миллиондаүан ж&лдҰздардҰқ ірекет етуӘ, миллиардтаүан жҰлдҰң ңашҰңтҰңтҰ жиҰрма т+рт саүатта жіне бӘр жҰлда жҚрӘп +туӘ ңажет боладҰ.

Нітиже: Ү&ран да, имандҰлар да сансҰз жаратҰлҰстардҰ бӘр үана ЖаратушҰю(Але ң&нҰараттҰ дейдӘ. БҚкӘл ӘстердӘ тӘкелей сонҰмен байланҰстҰрадҰ. Оқай болуүа мӘндеттӘ жолүа тҚседӘ. Басңаларүа да сол жолдҰ к+рсетедӘ. Ал, ширк ңосушҰлар мен адасушҰлар бӘр үана

— 289 —
жаан ҚмбстҰ сансҰз себептермен байланҰстҰрҰп ңҰрсҰүадҰ, ңиҰн, ңисҰң жолүа тҚседӘ. Ендеше Ү&ран жолҰндаүҰлар бҚкӘл нірсенӘ жарату бӘр нірсенӘ жаратудай оُورٍ يлатҰндҰүҰна к+з жеткӘзедӘ. Ал, адасушҰлар бӘр нірсенӘ жарату бҚкӘл нірсенӘ жаратудай ңиҰн деп бӘледӘ.

БҚкӘл нірсенӘқ бӘр жерден шҰүуҰ - бӘр нірсенӘқ сансҰз к+п нірселерден шҰүуҰнан жеқӘл, оқай. МҰсалүа, бӘр сардар, мҰқ сарбадӘ жінасшҰлҰүҰн бӘр үана сарбаз секӘлдӘ оқай атңарадҰ. БӘр сарбаздҰ басңару мҰқ сардарүа жҚктелсе, мҰқ сарбаз басңарүандай ңиҰнүа тҚседӘ. БҰлҰүҰп кетуге сеңҰттҰқладҰ.

МӘне, мҰна &лҰ аÇт осҰ аңиңаттҰ ширк ңосушҰлардҰқ басҰна тоңпаң етӘп, талңандауда.

ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا رَجُلًا ف۪يهِ شُرَكَٓاءُ مُتَشَاكِسُونَ وَرَجُلًا سَلَمًا لِرَجжараттلْ يَسْتَوِيَانِ مَثَلًا اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ بَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وңатҰстّمْ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ بِعَدَدِ ذَرَّاتِ الْكَائِنَاتِ وَ عَلٰٓى اٰلِه۪ وَ صَحْبِه۪ اَجْمَع۪ينَ اٰم۪ينَ وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَ
اَللّٰهُمَّ يَٓا اَحَدُ يَا وَاحِدُ ушҰ бӘمَدُ يَا مَنْ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ وَحْدَهُ لَا شَر۪يكَ لَهُ يَا مَنْ لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ وَ يَا مَنْ يُحْي۪ى وَ يُم۪يتُ يَا مَنْ بِيَدِهِ الْخَيْرُ يَا مَنْ هُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْئٍ قَد۪يرٌ ٭ يَا مَنْ اِلَيْهِ الْمَص۪يرُ сіламдّ اَسْرَارِ هٰذِهِ الْكَلِمَاتِ اِجْعَلْ نَاشِرَ هٰذِهِ الرِّسَالَةِ وَ رُفَقَائَهُ وَ صَاحِبَهَا سَع۪يدًا مِنَ الْمُوَحِّد۪ينَ الْكَامِل۪ينَ وَ مِنَ الصِّدер орҰنَ الْمُحَقِّق۪ينَ وَ مِنَ الْمُؤْمِن۪ينَ الْمُتَّق۪ينَ اٰم۪ينَ
— 290 —
اَللّٰهُمَّ بِحَقِّ سِرِّ اَحَدِيَّتِكَ اِجْعَلْ نَاشِرَ هٰذَا الْكِتَابِ نَاشِرًا لِاَسْرَارِ التَّوْح۪يدِ وَ قَلْبَهُ مَظْهَرًا لِاَنْوَارِ اүҰ антَانِ وَ لِسَانَهُ نَاطِقًا بِحَقَائِقِ الْقُرْاٰنِ اٰم۪ينَ ٭ اٰم۪ينَ ٭ اٰم۪ينَ
— 291 —

ЖИұРМА БӨРӨНШӨ

МЕКТУБ
بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمӘндегӘَا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ اَحَدُهُمَٓا اَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَٓا اُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَر۪يمًا ٭ وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ ر бӘрӘ رْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَان۪ى صَغ۪يرًا ٭ رَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِمَا ف۪ى نُفُوسِكُمْ اِنْ تَكُونُوا صَالِح۪ينَ فَاِنَّهُ كَانَ لِیلْاَوَّاب۪ينَ غَفُورًا
Ей, الَم۪ي ңарт анасҰ немесе ікесӘ, не болмаса мҚгедек, науңас туҰсңанҰ Çки дӘн бауҰрҰ бар, бейңам пенде! МҰна ңасиеттӘ аÇтңа назар аудар.

БӘр аÇтта, бес мірте, ңайта-ңайта, ңартайүан ата-анаүа жанашҰрлҰңпрде жааудҰ б&йҰрүан. ДҚниедегӘ анҰң бӘр аңиңат, ата-ананҰқ балаларҰна деген мейӘрбандҰүҰ. ОлардҰқ сол мейӘрӘмӘне жауап ретӘнде балаларҰнҰқ оларүа ң&рмет к+рсетуӘ еқ жоүарна бардҰлҰң болҰп саналадҰ. ЯйткенӘ олар, +з +мӘрлерӘн балаларҰнҰқ ңамҰ ҚшӘн сарп етедӘ. Ендеше, адамгершӘлӘгӘ жоүалмаүан жіне жҰртңҰшңа айналмаүан ірбӘр перзент, сол пік жанкештӘлерге ң&рмет к+рсетӘп, шҰн жҚректен ңҰзмеҰ іске, ризалҰңтарҰн алҰп, к+қӘлдерӘн шаттҰңңа б+леуӘ тиӘс. ЮкенӘқ аүа-ӘнӘлерӘ мен апа-ңарҰндастарҰ - іке есебӘнде, ананҰқ апа-сӘқӘлерӘ мен аүа-ӘейдӘ. - ана есебӘнде боладҰ. МӘне, сол аÇулҰ ңарттардҰ ауҰрсҰнҰп, оларүа +лӘм тӘлеу, ңандай арсҰздҰң екенӘн бӘл, есӘқдӘ жи! Яз +мӘрӘн сенӘқ жолҰқда пида еткен жанкештӘнӘқ +мӘрден +туӘн тм.

ңаншалҰңтҰ жиӘркенӘштӘ з&лҰмдҰң, &ÇтсҰздҰң екендӘгӘн тҚсӘн...

— 292 —

Ей, кҚнк+рӘс ңамҰмен жҚрген пенде! РасҰнда сенӘқ ҚйӘқдегӘ берекеттӘқ тӘрегӘ, мейрӘмнӘқ б&лаүҰ жіне білтанҰтң тосңауҰл, ҚйӘқдегӘ сол сен ауҰрсҰнүан ңарт, немесе заүиб туҰсңанҰқ екенӘн бӘл! "КҚн к+рӘсӘм нашар, асҰрай алмаймҰн..." деушӘ болма. ЯйткенӘ, солардҰқ арңасңаттҰ елген берекет болмаса, сенӘқ кҚнк+рӘсӘқ онан бетер нашарлап кетер едӘ. Б&л шҰндҰң. С+зӘме сен. Б&нҰқ к+птеген наңтҰ ділелдерӘн бӘлемӘн, сенӘ де сендӘре аламҰн. БӘраң к+п с+йлемеу ҚшӘн ңҰсңа ңайҰүан Те ОсҰ с+зӘме тоңта. Ант етемӘн, б&л наүҰз аңиңат. ТӘптӘ ніпсӘм мен шійтанҰм да б&үан ңарсҰ тіслӘм болүан. НіпсӘмнӘқ ңҰрсҰңтҰүҰн сҰндҰрҰп, шійтанҰмнҰқ ҚнӘн +шӘрген б&лтңа ңат саүан ңанаүат беруӘ керек. Һалам куі Аса Рахман, Рахим жіне Латиф, Кірим Халиң-Ұ ЗҚлжілал-Ә Уіликрам, сібилердӘ дҚниеге жӘберген кезде, олардҰқ артҰнан ризҰңтарҰн да үажайҰп тҚрде жӘбередӘ. АналарҰнҰқ б&лаңтай омҰрауларҰнан ауҰздарнҰнан т аүҰзүанҰ ӘспеттӘ, балаүа &ңсап ңалүан жіне сібилерден де артҰң мейӘрӘмге лайҰң, жанашҰрлҰңңа м&ңтаж ңарттардҰқ ризҰңтарҰн да, берекет тҚрӘнде Ұ.

дӘ. ОлардҰқ кҚнк+рӘстерӘн, ашк+з жіне сарақ адамдарүа жҚктемейдӘ.

اِنَّ اللّٰهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُوالْقُوَّةِ الْمَت۪ينُ ٭ وَكَاَيِّنْ مِنْ دَٓابَّةٍ لَا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اَللّٰهُ يَرْزُقُهَا وَاِيَّاكُمْ

аÇттарҰ жеткӘзӘп т&рйне бӘиңаттҰ, бҚкӘл тӘршӘлӘк иелерӘнӘқ барлҰң тҚрлерӘ хал тӘлӘмен жар салҰп, осҰ бӘр &лҰ аңиңаттҰ айтуда. Тек ңарттар үана емес, тӘптӘ адамдарүа жолдас етӘп берӘлген, жіне ризҰңтарҰ адамдардҰқ ризҰңтарҰмен ңоса жӘберӘлетӘн мҰсҰң сиÇңтҰша ондр жануарлардҰқ ризҰңтарҰ да, берекет тҚрӘнде келедӘ. М&нҰ ңуаттай тҚсетӘн жіне +зӘм куі болүан бӘр мҰсал: МенӘқ жаңҰн достарҰм бӘледӘ, екӘ-Қш жҰл б&рҰн кҚнӘне жартҰ нандҰң несӘбем болатҰн. Б&л нан к+бӘне ахаммедтетӘн. (Ол ауҰлдҰқ нандарҰ кӘшкентай болатҰн). КейӘнӘрек осҰ азүантай ніпаңамдҰ т+рт мҰсҰңпен б+лӘстӘм. Діл сол м+лшердегӘ ризҰүҰм маүан да, оларүа да жеттӘ. ТӘптӘ, артҰлҰп ңдҰңңан-дҰ. МӘне, б&л жаүдай, сан рет ңайталануҰ арңҰлҰ менӘқ к+зӘмдӘ мҰнаүан анҰң жеткӘздӘ: Мен мҰсҰңтардҰқ берекетӘнен пайдалануда екенмӘн. Олар маүан жҚк емес едӘ. Олар маүан емес, мен оларүа ңарҰздар екем.

— 293 —

Әлмірлпенде! МӘнеки, жҰртңҰштау бӘр хайуаннҰқ +зӘ адамдардҰқ ҚйӘне ңонаң боп келген кезде, берекетке себеп боладҰ екен. Ендеше жаратҰлҰстардҰқ еқ ңадӘрлӘсӘ болүан адам, жіне адамдардҰқ еқ сҰйлҰсҰ болүан ілсӘз, науңас ңарттар, жіне мейӘрӘмердӘқ Ұзметке еқ лайҰң, ірӘ оүан ң&ңҰ да бар жаңҰн туҰсңандар, олардҰқ ӘшӘндегӘ еқ абзал, еқ сҰйлҰ ата-ана ңартайүан кезӘнде +з баласҰнҰқ ҚйӘнде болса, ңаншалҰңтҰ берекеттӘқ себебӘ, мейӘрӘмнӘқ дінекерӘ болатҰндҰүҰ анҰң.

لَوْلَا الشُّيُوخُ الرсул Юкُ لَصُبَّ عَلَيْكُمُ الْبَلَٓاءُ صَبًّا

Çүни: "БелӘ бҚкӘрейген ңарттарҰқҰз болмаса, т+белерӘқе білелер сел ң&сап т+гӘлер едӘ" деген хадистӘқ сҰрҰ бойҰнша ңарттардҰқ ңаншалҰңтҰ дірежеде білекеттӘ тоңтататҰн себеп екендӘгӘн салҰстҰра бер.

ЕатасҰ е! АңҰлүа кел! Егер сен +лмесеқ, ңартаÇсҰқ...

اَلْجَزَٓاءُ مِنْ جِنْسِ الْعَمَلِ

аÇтҰнҰқ сҰрҰ бойҰнша, сен ата-анақа ң&рмет етпесеқ, сенӘқ балаларҰқ да Ұз білңҰзмет етпейтӘн боладҰ. Егер аңҰретӘқдӘ жаңсҰ к+рсеқ, мӘне саүан жаңсҰ болүандҰүҰн ңаласақ, ңҰмбат ңазҰн, зор байлҰңңа кенелудӘ армандасақ, ата-анақа ңҰзмет ет, ризашҰлҰңтарҰн ал. Егер дҚниенӘ жаңсҰ к+ретӘн болсақ, таүҰ олардҰ ңуант. ОжаратҰа солардҰқ арңасҰнда +мӘрӘқ рахатпен, ризҰүҰқ берекелӘ +тсӘн. Юйтпесе, олардҰ жек к+рӘп, жаңтҰрмай, +лӘмдерӘн тӘлеу жіне олардҰқ тез м&қайҰп ңалатҰн к+қӘлдерӘн тҚсӘру арңҰлҰ

خَ ңойҰлلدُّنْيَا وَ الْاٰخِرَةَ

сҰрҰна &рҰнасҰқ. Егер РахманнҰқ мейӘрӘмӘн ңаласақ, сол РахманнҰқ саүан берген жіне сенӘқ ҚйӘқдегӘ аманаттарҰна мейӘрӘммен ңара.

АңҰрет бауҰрларҰмнҰқ ӘшӘнде М&стафа ШауҰш аттҰ бӘр досҰм бар едӘ. ДӘни т&рүҰдан да,>ХристлӘк т&рүҰдан да аса табҰстҰ екенӘн к+ретӘнмӘн. БӘраң, онҰқ сҰрҰн бӘле алмай жҚрдӘм. КейӘн тҚсӘндӘм, ол табҰстҰқ себебӘ, ілгӘ кӘсӘ ңартберушӘ мен анасҰнҰқ ңадӘрӘн жаңсҰ тҚсӘнген жіне соүан толҰң ҚйлесӘмдӘ тҚрде ата-анасҰна ңҰзмет еткен екен. СолардҰқ арңасҰнда рахаттҰ да, мейӘрӘмдӘ де тапңан к+рӘнедоңу бааллаҒ аңҰретӘн де тҚзеген болу керек. БаңҰттҰ болүҰсҰ келгендер соүан &ңсасҰн...

— 294 —
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلٰى مَنْ قَالَ اَلْамадҰ"ُ تَحْتَ اَقْدَامِ الْاُمَّهَاتِ وَ عَلٰى اٰلِهِ وَصَحْبِهِ اَجْمَع۪ينَ
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ
— 295 —

к. ЯрнРМА ЕКӨНШӨ

МЕКТУБ
بِاسْمِهِ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
[Б&л хат екӘ б+лӘмнен т&радҰ. БӘрӘншӘ б+лӘм м&сҰлмандардҰ бауҰрластҰңңа, +з ара сҚйӘспеншӘлӘкке шаңҰрадҰ.]

БӘрӘншӘ б+лӘм

بِسْمшаүҰм ٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ اِخْوَةٌ فَاَصْلِحُوا بَيْنَ اَخَوَيْكُمْ ٭ اِدْفَعْ بِالَّت۪ى هِىَ اَحْسَنُ فَاِذَا الَّذ۪ى بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَاَنَّهُ وَلِىٌّ حَم۪يمٌ ٭ дҰқ (сَاظِم۪ينَ الْغَيْظَ وَالْعَاف۪ينَ عَنِ النَّاسِ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِن۪ينَ

М&сҰлмандар арасҰнда ӘрӘткӘге, +штесуге, араздасҰп, бӘр-бӘрӘне д&шпан болуүа себеп болатҰн бӘр жаңңа жаңтасу, жӘк-жӘкке б+лӘнӘп тмани м, ңҰрсҰүҰп ерегӘсу жіне ңҰзүанҰш, к+ре алмаушҰлҰң сиÇңтҰ жайттар аңиңатңа, хикметке, Çүни, даналҰңңа жіне адамгершӘлӘктӘқ еқ жоүарҰ сатҰсҰ дӘн ИслҰңтҰрҰіне б&л адамнҰқ жеке +мӘрӘ мен ңоүам +мӘрӘне, сондай-аң, рухани +мӘрӘне жараспайтҰн оүаш ңҰлҰң, ңауӘптӘ кесел жіне з&лҰмдҰң. Адам +мӘрӘ ҚшӘн у. ОсҰ аңиңаттҰқ к+птеген ңҰрларҰнҰқ алтауҰн баÇндаймҰз.

ХакимШӨДЕН, аңиңат т&рүҰсҰнда з&лҰмдҰң.

Ей, мҚмин бауҰрҰна ңастҰң ойлап, кек саңтаүан ҰнсапсҰз пенде! МҰсалҰ, сен бӘр кемеде немесе бӘр ҚйдесӘқ дейӘк. СенӘмен бӘрге тоүҰз бейкҚні адам жіне бӘар дӘн залҰм бар. Сол залҰмүа бола кеменӘ суүа батҰрҰп немесе ҚйдӘ +ртеп жӘбергӘсӘ келген адамнҰқ ңаншалҰңтҰ

— 296 —

з&лҰмдҰң жасайтҰнҰн тҚсӘнерсӘқ. ОнҰқ залҰм екенӘн айт мҰқ ииеге жар салҰп, дауҰсҰқ к+кке жеткенше айүайлар едӘқ. ТӘптӘ, бӘр үана бейкҚні адам мен тоүҰз залҰм болса да кеменӘ суүа батҰруүа ешбӘр ідӘл зақ р&ңсат бермейдӘ.

Сол сиÇңтҰ, Раббайланй Әспеттес, немесе ИліҒи бӘр кеме тірӘздес мҚмин бауҰрҰқнҰқ бойҰндаүҰ Иман, м&сҰлманшҰлҰң, к+ршӘлӘк секӘлдӘ тоүҰз емес, жиҰрма бейкҚні ңасиетӘн ескермей, +зӘқе зиÇнҰ тиген немесе &намаүан бӘр үана сипатҰна б Хакиман ашуланҰп кек саңтап, д&шпан болу Çүни рухани Қй тірӘздес болмҰсҰн моралһдҰң жаүҰнан +ртеп, суүа батҰрҰп, тоз-тоз етуге ірекеттену немесе солай болүанҰн тӘлеу, мҰсалд ИліҒилүандай шектен шҰңңан з&лҰмдҰң болҰп саналадҰ.

ЕКӨНШӨДЕН, даналҰң т&рүҰсҰнан алүанда да з&лҰмдҰң.

ЯйткенӘ, д&шпандҰң пен махаббат АлейҒ пен ңарақүҰлҰң сиÇңтҰ бӘрӘне-бӘрӘ ңайшҰ &үҰмдар. ЕкеуӘ шҰн мінӘнде бӘрӘне-бӘрӘ не жаңҰндамайдҰ. Егер басҰм себептермен жҚректе бӘреуге деген махаббат сезӘмӘ &Çласа, +шпендӘлӘкке орҰн ңалмайдҰ. ЯшпендӘлӘк жанашҰрлҰңңа аухҰм дҰ. Иі, мҚмин адам бауҰрҰн жаңсҰ к+редӘ жіне жаңсҰ к+руӘ тиӘс. ЖаүҰмсҰз ңҰлҰүҰна тек жанҰ ашидҰ. ЯктемшӘл тҚрде емес, ңайта ҰстҰң мейӘрӘмӘмен онҰ тҚзетуге тҰрҰсадҰ. СондҰңтан хадисте: "МҚмин адам, мҚминмен ренжӘсӘп, Қш т болу артҰң с+йлеспей ңоŞүа болмайдҰ" деп анҰң айтҰлүан.

Егер д&шпандҰңңа итермелейтӘн себептер бӘр адамнҰқ жҚрегӘнде жиналҰп, +шпендӘлӘктӘ ңоздҰрса, сҰйластҰ +з аз сҚйӘспеншӘлӘгӘ шҰнайҰ болмай, жасандҰ, жарамсаң бейнеге енедӘ.

Ей, ҰнсапсҰз пенде! МҚмин бауҰрҰқа кек саңтап, д&шпан болу ңаншалҰңтҰ з&лҰмдҰң екенӘн бӘлгӘқ келсе мҰна жіне аа назар аудар! Егер, сен ңарапайҰм тастҰ ҮасиеттӘ Үаүбадан ілдеңайда ң&ндҰраң немесе Ухуд тауҰнан да Қлкен десеқ аңҰмаңтҰң ңҰлүанҰқ. Сол сиÇңтҰ ҮаүбанҰар дӘнетӘндей ңасиеттӘ Иман жіне Ухуд тауҰндай &лҰң Ислами ңасиеттер м&сҰлман бауҰрҰқнҰқ бойҰнан табҰлҰп сенен сҚйӘспеншӘлӘк пен ҰнтҰмаңтҰ талап ете т&ра, мҚмилҰмдҰ ңарсҰ д&шпандҰң сезӘм оÇтатҰн жій, майда тастар секӘлдӘ кейбӘр кемшӘлӘктердӘ Иман мен Ислам ң&ндҰлҰңтарҰнан артҰң к+ру, барҰп т&рүан ҰнсапсҰздҰң, аңҰмаңтҰң, наүҰз з&лҰмдҰң екенӘн аңҰлҰқ болса тҚсӘндӘқ.

— 297 —
ИманддегӘ жрлӘк, жҚректердӘқ де бӘрӘгуӘн талап етедӘ. СенӘмдегӘ бӘрлӘк те ңоүамдҰң бӘрлӘктӘ талап етедӘ. РасҰнда, сен іскерде бӘреумен бӘр б+лӘмшеде іскери борҰшҰқдҰ бӘрге +теЕкӘншнҰмен достҰң ңатҰнаста боласҰқ. БӘр ңолбасшҰнҰқ ңарамаүҰнда болүандҰңтан, дос сезӘнӘп, жаңҰн тартасҰқ. Сондай-аң, бӘр мемлекетте т&рүандҰңтан отандасҰқдҰ бауҰрҰқ секӘлдӘ +зӘқе жаңҰн тартасҰқ. ң&тҰла, ИманнҰқ н&рҰ мен зерделӘлӘгӘ арңҰлҰ бӘлдӘрӘлӘп, к+рсетӘлген ИліҒи есӘмдердӘқ санҰндай ҰнтҰмаң пен бӘрлӘкке, бауҰрластҰңңа итермелейтӘн байланҰстар бар. МҰсалүа, ЕкеуӘқнӘқде ХалиңҰқҰзю(ЖаратушҰ)>бӘр, МаликӘқӘзю(ҮожайҰн)>бӘр, МаеқӘзӘ Ұзю(ТабҰндҰрушҰ)>бӘр, РазҰңҰқҰзю(АсҰраушҰ)>бӘр, бӘр, бӘр... осҰншама мҰқдаүан ортаң нірселер бар. Сондай-аң, ПайүамбарларҰқ бӘр, ДӘндерӘқ бӘр, Ү&бҰл кӘрӘс, бӘр, бӘр... жҚздеген себептер бӘр жерге тҚйӘстӘредӘ. АуҰлдарҰқ бӘр, елдерӘқ бӘр, ОтандарҰқ бӘр, бӘр, бӘр... ондаүан дінекерлер бар. ОсҰншама бӘрлӘктер бӘрӘгу м &мҰтпҰмаңтҰ, ауҰзбӘршӘлӘк пен &йҰмшҰлдҰңтҰ, сҚйӘспеншӘлӘк пен бауҰрластҰңтҰ талап етедӘ. БҚкӘл үалам мен планеталардҰ бӘр-бӘрӘне байлай алатҰндай осҰндай мҰңтҰ рухани шҰнжҰрметтерла т&ра, алауҰздҰң пен араздҰңңа, д&шпандҰң пен ӘрӘткӘге итермелейтӘн +рмекшӘнӘқ жӘбӘндей тҚкке т&рүҰсҰз, ілсӘз Ғім уаңҰтша нірселерге бола, мҚмин бауҰрларүа шҰнҰмен д&шпан болҰп, кек саңтау ілгӘндей киелӘ, жалпҰүа ортаңهَهُ

анҰстарүа ң&рметсӘздӘк болар. ШҰнайҰ сҰйластҰң, сҚйӘспеншӘлӘк оÇтатҰн нірселерге мін бермеу, достҰң, бауҰрластҰң ңарҰм-ңатҰнастарүа ңарсҰ ңаншалҰңтҰ ңиÇнат, з&лҰмдҰң екендӘгӘн жҚрегӘқ ңарайҰп, санақ с+нбеген болса тҚсӘнген боларсҰқаңҰтҰнШӨНШӨДЕН: НаүҰз ідӘлдӘктӘ к+рсететӘн

وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرٰى

аÇтҰнҰқ маүҰнасҰна орай, бӘр мҚминнӘқ бойҰндаүҰ нашар бӘр ңасиетӘне бола басңа жазҰңсҰз ңасиеттерӘн ңоса аластҰр болҰп саналатҰн ңастҰң ңҰлҰп, кек саңтау, Қлкен з&лҰмдҰң.

اِنَّ الْاِنْسَانَ لَظَلُومٌ

аÇтҰнҰқ екпӘн тҚсӘре ескертуӘ, бӘр мҚминнӘқ бӘр үана жаүҰмсҰз ңасиетӘне +кпелеүан. ОжӘп онҰқ туҰстарҰмен де +штесу орасан зор з&лҰмдҰң екендӘгӘн бӘлдӘредӘ. Ислам даналҰүҰ б&лай деп т&рүанда сен ңалай үана "менӘкӘ д&рҰс, менӘқ ң&ңҰм бар" дейерге ңқ.

— 298 —

ШҰн мінӘнде, жауҰздҰң пен +шпендӘлӘкке апаратҰн жаүҰмсҰз ңҰлҰңтар ңара ниеттей ңоŞ ңарақүҰ, топҰраңтан да кҚқгӘрт. Ол басңа бӘреуге к+леқкесӘн тҚсӘрӘп, ісер удан а керек. Егер басңа бӘреу одан ҚйренӘп алҰп жамандҰң жасаса, ол басңа міселе. СҚйӘспеншӘлӘкке дінекер болатҰн ңайҰрҰмдҰ Әстер - махаббаттай жарңҰн н&р. Басңаларүа шаүҰлҰсҰп, айналасҰна н&р шашуҰ маңтанарлҰң ңасиет.лдҰң +ңтан, "досҰмнҰқ досҰ, маүан да дос" с+зӘ елге +неге боп, "досҰмнҰқ к+қӘлӘ ҚшӘн дос к+қӘлдӘқ бірӘ дос" с+зӘ ел аузҰнда кеқ тараүан.

Ей, ҰнсапсҰз пенде! Аңиңат осҰлай бола т&ра, &натпаүан бӘр адамнҰқ сҚйкӘмдӘ де бейкҚні бауңа енбнемесе туҰстарҰна ңастҰң ңҰлу аңиңатңа ңаншалҰңтҰ кераүар екендӘгӘн, аңиңатшҰл болсақ, тҚсӘнерсӘқ.

ТЯРТӨНШӨДЕН: адамнҰқ жеке +мӘрӘне де ңиÇнат. М&нҰқ негӘзӘ ретӘнде бӘрнеше ңаүиптеген&лаң сал.

БӘрӘншӘсӘ: сен +з жолҰқ мен &үҰмҰқдҰ д&рҰс деп шешсеқ "менӘқ жолҰм д&рҰс немесе жаңсҰраң" деуӘқе боладҰ. БӘраң "тек ңана менӘқ жолҰм д&рҰс" деуге хаңҰқ жоң.

وَعَيْنُ الرِّضَا عَنْ كُلِّ عَيْبٍ كَل۪يلَةٌ ٭ وَلٰكِنَّ عَيْنَ السүана т تُبْدِى الْمَسَاوِيَا

сҰрҰ бойҰнша ҰнсапсҰз к+зңарасҰқ мен таÇз пӘкӘрӘқ т+решӘ бола алмайдҰ. БасңанҰқ жолҰн терӘс деп айҰптай алмайсҰқ.

ЕкӘншӘ ңаүида: "ЮрбӘр айтңан с+зӘқ шҰндҰң болсҰңарастаң, ірбӘр шҰндҰңтҰ айтуүа сенӘқ хаңҰқ жоң. ЮрбӘр с+зӘқ д&рҰс болуҰ керек. БӘраң, ірбӘр д&рҰстҰ айтуҰқ д&рҰс емес" дегендӘ істе &мҰтпа! ЯйткенӘ, сен сиÇңтҰ ниетӘ б&зҰң адамнҰқ насихатҰ кейде ашуүа тиедӘ, керӘ ісер етедӘ.

шӘншӘ ңаүида жарңҰ ңастҰң жасаүҰқ келсе, ӘшӘқдегӘ ңара ниетке ңарсҰ шҰң. СонҰ ң&ртуүа тҰрҰс. Саүан еқ к+п зиÇнҰ тиген жҚгенсӘз ніпсӘқ мен ң&лңҰнң&марлҰүҰқмен кҚрес, тірбиелеуге тҰрҰс. ЗалалҰ к+п ніпсӘқнӘқ ҰүҰна жӘне ор, имандҰ жандарүа ңастҰң ңҰлма. Егер, жауласңҰқ келсе, кіпӘрлер мен дӘнсӘздер к+п, солармен арпалҰс. СҚйӘспеншӘлӘк ңасиеттӘқ +зӘ сҚйӘспеншӘлӘкке

— 299 —

лайҰң. ЖауҰздҰң ңасиеттӘқ +зӘ еқ іуелӘ +зӘне ңарсҰ жауҰздҰңңа лайҰң. Егедеп беқдҰ жеқгӘқ келсе, онҰқ Әстеген жамандҰүҰна жауап ӘретӘнде жаңсҰлҰң жаса. Егер сен жамандҰң пен жауап берсеқ, одан сайҰн жауласа бересӘқ. Жеқген боп к+рӘнсеқ де жҚрегӘ м&здап саүан кек саңтда ңазҮастандҰүҰ жалүаса бередӘ. Егер жаңсҰлҰң жасасақ, +зӘ де +кӘнӘп, райҰнан ңайтар. Саүан дос болар.

اِذَا اَنْتَ اَكْرَمْتَ الْكَر۪يمَ مَلَكْتَهُ ٭ وَ اِنْ اَنْتَ اَكْرَمْتَ не ңат۪يمَ تَمَرَّدًا

ҚкӘмӘмен, м&сҰлманнҰқ маңтанҰшҰ жанҰ жомарт болу. СенӘқ сҰй ң&рметӘқ арңҰлҰнҰқ саүан деген кейӘпӘ +згередӘ. СҰрт к+зге таба болса да имандҰлҰң жаүҰнан онҰқ да жанҰ жомарт. Жаман адамүа "берушӘңсҰсҰқ, жаңсҰсҰқ" десеқ жаңсарҰп, жаңсҰ адамүа "сен жамансҰқ, жамансҰқ" дей берсеқ жамандҰңңа ҚйӘр болатҰнҰ к+п кездеседӘ.

وَاِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا ҰсҰ кеًا ٭ وَاِنْ تَعْفُوا وَتَصْفَحُوا وَتَغْفِرُوا فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُورٌ رَح۪يمٌ

дегенӘндей Ү&раннҰқ ңасиеттӘ ңаүидаларҰна ң&лаң сал. БаңҰт пен саламат сонда.

Т+ртӘншӘ ңаүида: КекшӘл, залҰм адам іуелӘ +зӘне, сндҰңтаейӘн м&сҰлман бауҰрҰна Ғім АллаҒтҰқ рахҰмдҰлҰүҰна ңиÇнат жасайдҰ, +шпендӘлӘк ңҰладҰ. ЯйткенӘ, кекшӘлдӘгӘ мен +шпендӘлӘгӘ онҰқ +зӘн азапңа саладҰ. ЖауҰна берӘлген нҰүметтердӘқ ззаманҰшҰ мен ңорңҰнҰшҰ жанҰн жегӘдей жеп, +зӘне-+зӘ ңастҰң жасайдҰ. Егер, д&шпандҰң Әш тарлҰңтан болса, наүҰз ңорлҰңңа айналадҰ. ЯйткенӘ, ңҰзүанҰш сезӘмӘ еқ іуелӘ ӘшӘ тар адамнҰқ +зӘн кҚйдӘредӘ, ңорлайдҰ. БаңталасҰна тигӘзер зиÇнҰ аз н ШариүмҚлде жоң.

Өш тарлҰңтан ң&тҰлудҰқ шарасҰ: ӨшӘ тар адам бӘр нірсенӘ ңҰзүанүан кезде ңҰзүанүан нірсенӘқ келешегӘн, Çүни, нітижесӘн ойласҰн. ТаласҰп-т

لَا يп жҚрген дҚниеауи с&лулҰңтар мен кҚш-ңуат, атаң-дақң пен байлҰңтҰқ уаңҰтша, жалүан екенӘн бӘлсӘн. ПайдасҰ аз, машаңатҰ к+п екенӘн ойласҰн. Егер аңҰретке тін заларҰтер болса, оүан таласудҰқ ңажетӘ жоң. Егер, солар ҚшӘн де Әш тарлҰң жасаса, Ç +зӘ риÇшҰл аңҰрет байлҰүҰн дҚниеде жоң ңҰлудҰ ңалайдҰ келедӘ, Ç баңталасҰн риÇшҰл деп ойлайдҰ, ңиÇнат жасайдҰ.
— 300 —

Сондай-аң, онҰқ басҰна келген ңиҰншҰлҰңтарү, уіҒиҰп, табалайдҰ. ЖетӘстӘктерӘне ӘшӘ кҚйӘп, +кӘнедӘ. Оүан жасалүан жаңсҰлҰңтардҰ к+ре алмай, АллаҒтҰқ рахҰмдҰлҰүҰна, онҰқ жазүан таүдҰрҰна ренжӘген боладҰ. ТаүдҰрдҰ сҰнап-мӘнеген адам басҰн тауүа да, Ұрма сда соүадҰ. РаңҰмдҰлҰңңа наразҰ болүан адам одан +зӘ де маң&рҰм ңаладҰ.

АпҰрҰм-ай, бӘр кҚндӘк араздҰңңа т&рмайтҰн нірсеге бӘр жҰл бойҰ жауласҰп, кек саңтау ң зор. ідӘлдӘкке саÇдҰ? КӘрленбеген ңандай ар-&ждан оүан жол бередӘ. МҚмин бауҰрҰнҰқ саүан тигӘзген кесӘрӘн тҚгелдей оүан жҚктеп, онҰ үана кӘнілай алмайсҰқ.

ЯйткенӘ, ол жерде таүдҰрдҰқ да ҚлесӘ бар, б&л - бӘр. ОнҰ бӘр б+лек Ұ хаң ҰрҰп, таүдҰр мен ңазанҰқ алдҰнда мойҰнс&нҰп, ризашҰлҰң танҰтуҰқ керек.

ЕкӘншӘден: ніпсӘ мен шайтаннҰқ да ҚлесӘн б+лӘп тастап, ол адамүа ңҰсастҰң емес, ңайта ніенгӘ ден жеқӘлӘп ңалүанҰ ҚшӘн жанҰқ ашҰсҰн, ңатесӘн тҚсӘнӘп, +кӘнуӘн кҚт.

шӘншӘден: сен +з бойҰқнан к+ре алмаүан немесе к+ргӘқ келмеген ңатеқдӘ к+р. ОнҰқ да есесӘн шҰүарҰп таста. Сонда онҰқ кӘшкентай үана пайҰ ңаладҰ. Оүан да кеқпейӘлдӘлӘк изалҰүп, кешӘрӘммен ңарасақ, ешңандай ңауӘп жоң. ЮрӘ ңарсҰласҰқдҰ +те тез жеқесӘқ жіне з&лҰмдҰң пен зиÇннан ң&тҰласҰқ. Юйтпесе, аңҰмаңша есалақданҰп шҰнҰ мен м&з сҰнҰңтарҰн алмас баүасҰмен сатҰ басңан зергер ÇҒуди сиÇңтҰ бес тиҰнүа арзҰмайтҰн дҚниенӘқ фіни, +ткӘншӘ, арзан нірселерӘне б&л дҚниеде міқгӘ жасап, міқгӘ бӘрге болатҰндай ашу шаңҰрҰп, Ұлүи ңастҰң ойлап, &дайҰ +шпендӘлӘкпен ңасарҰсҰүҰ, м айтсаң наүҰз з&лҰмдҰң. АңҰмаңтҰң, ессӘздӘк. ТӘптӘ, есӘнен ауҰсудҰқ бӘр тҚрӘ.

Егер, +зӘқдӘ сҰйласақ, жеке бастҰқ тӘрлӘгӘне осҰншама зиÇндҰ кек саңтау, ңастандҰң жасау сиÇңтҰ ойдан аулаң бол! Юйтп олард&лар жҚрегӘқе орнҰүадҰ. Егер, ондай ой жҚрегӘқе орнҰңса, онҰқ ҰүҰна жҰүҰлма. Одан да аңиңатшҰл Хафиз-Ә ШиразидҰ тҰқда. Ол не дейдӘ?

دُنْيَا نَه مَتَاعِيسْت۪ى كِه اَرْزَدْ بَنартҰмдى

çүни: "ДҚние сонша ңҰмбат нірсе емес, араздҰңңа т&рмайдҰ." ЯйткенӘ, ол фіни, +ткӘншӘ болүандҰңтан ң&нҰ жоң. БҚкӘл дҚние б&лай болса, дҚниенӘқ болмашҰ нірселерӘ ңаншалҰңтҰ ң&. БӘракендӘгӘн тҚсӘнерсӘқ. ТаүҰ да

— 301 —
آسَايِشِ دُو گ۪يت۪ى تَفْس۪يرِ اِينْ دُو حَرْفَسْتْ
بَادُوسِتَانْ مُرُوَّتْ بَادُشْمَنَانْ مُدَارَا
çүни, "екӘ дҚниенӘқ рахатҰ мен бауҰ ңиҰекӘ-аң ауҰз с+з тіпсӘрлейдӘ жіне ңол жеткӘзедӘ. ДостарҰқа кеқ пейӘлдӘ бол, жауларҰқа да бӘтӘмшӘл бола бӘл" деген екен. Егер де сен: "МенӘқ ңолҰмда т&рүан жоң. ЖаратҰлҰсҰмнан осҰндаймҰн, мӘнезӘмде ашушақдҰң бар. ОнҰолса -не ібден Ұзама тиген, райҰмнан ңайта алмаймҰн" десеқ, онҰқ жауабҰ, егер оүаш ңҰлҰң, нашар мӘнез к+рсетпесеқ, ащҰ тӘлмен үайбат айтпасақ, +сҰрҰн ҰқдҰ тҚсӘнсеқ зиÇнҰ жоң. МӘнезӘқ сондай болҰп, райҰқнан ңайта алмасақ да +кӘнсеқ, ол Әштей жасаүан тіубақ боладҰ. Яз айҰбҰқдҰ сезӘнуӘқ нашар мӘнезӘқнӘқ пілелерӘнен де ң&тңарадҰ. ОнсҰз да б&л хаттҰқ осҰ б+лӘмӘн жазудаүҰ бастҰ маңсатҰмҰз, руُورِ ذіубаүа ңол жеткӘзӘп, д&рҰстҰ д&рҰс деп бӘлу. Үас адамнҰқ орҰндҰ +кпесӘн орҰнсҰз деп айҰптамау.

МақҰзҰ зор оңиүа: БӘрде араүа от тастай отҰрҰп, бӘреуге жаардҰқ Ұқ неге апарҰп соңтҰрүанҰна куі болдҰм. ДӘндар, оңҰмҰстҰ кӘсӘ, саÇси к+зңарасҰна ңарсҰ екӘншӘ бӘр таңуа ү&ламанҰ "имансҰз" дейтӘндей дірежеде жамандадҰ. Ал, саÇси к+зңарасҰнйсӘқдеестӘгӘ бар екӘжҚздӘ дӘнсӘздӘ ң&рметпен маңтадҰ. Мен де саÇсаттҰқ м&ндай ң&рдҰмүа ң&латар нітижелерӘнен сескенӘп

اَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطَانِ وَ السِّيَاسَةِ‌

дедӘм. Содан берӘ саÇси +мӘрден ң адамдӘм.

БЕСӨНШӨДЕН: ЖӘк-жӘкке б+лӘну мен ңҰсастҰңтҰқ ңоүамүа +те ңауӘптӘ екендӘгӘ баÇндаладҰ.

Егер бӘреу бҰлай десе:>Хадисте اِخْتِلَافُ اُمَّت۪ى رَحْمَةَ سَلِайтҰлүан. Ал, ңайшҰлҰң деген нірсе бӘр-бӘрӘне жаңтасуүа апарадҰ. Жаңтасу деген Әндет бейшара халҰңтҰ залҰм Қстем таптҰқ ңанауҰнан ң&тңаруда. ЯйткенӘ байлар бӘрӘксе б&ңара хаерге ңңанайдҰ. Егер бӘр-бӘрӘне жаңтасу болса, ңаналушҰ топ бӘр жаң болҰп, +здерӘн ңорүап ңаладҰ. ОнҰқ ҚстӘне пӘкӘр таластан, ңарама-ңайшҰ ойлардан аңиңат ортаүа шҰңпай ма?

ОнҰқ жауабҰ. БӘрӘншӘ с&раңңа айтарҰмҰз: Хадисте айтҰлү, сҰнүшҰлҰң, д&рҰс баүҰттаүҰ болҰмдҰ ңайшҰлҰң. çүни, іркӘм &станүан жолҰнҰқ тҚзелуӘне, жетӘлуӘне ат салҰсадҰ. Басңа

— 302 —
жолдардҰқ б&зҰлуҰна немесе жойҰлуҰна ірекет жасамайдҰ, ңайта олардҰқ жаңсаруҰ мен жетӘлуӘне к+мектمَرَان Ал, б&рҰс баүҰттаүҰ болҰмсҰз ңайшҰлҰң болса, арандату арңҰлҰ ңастандҰң ңҰлҰп, бӘрӘн-бӘрӘ б&зуүа ірекет жасайдҰ. Хадис м&нҰ ңабҰлдамайдҰ. ЯйткенӘ, бӘрӘмен-бӘрӘ тартҰсҰп ж&лңҰсңандйда ірҰс ірекет ете алмайдҰ.

ЕкӘншӘ с&раңңа айтарҰмҰз: Егер, бӘр-бӘрӘне жаңтасу Хаң ҚшӘн, аңиңат ҚшӘн болса, тура жолдаүҰларүа пана болар едӘ. БӘраң ңазӘргӘдей д&шпандҰң оймен, ніпсӘнӘқ айласҰ ҚшӘн жаңта ңатарҰң жолдаүҰлардҰқ арңа сҚйер ңорүанҰна айналадҰ. ЯйткенӘ, д&шпандҰң ойдаүҰ жаңтасушҰ адамнҰқ пӘкӘрӘне шайтан к+мектессе, ол адам сол шайтанүа тӘлек тӘлеп, рахметӘн айтадҰ. ЕгеекеуӘнҰ жаңтҰ перӘштедей пік адам ңостаса, оүаню(Ү&дай саңтасҰн!)>лаүнет айтардай ңиÇнат жасайдҰ.

шӘншӘ с&раңңа жауабҰмҰз: АллаҒ ҚшӘн, аңиңат ҚшӘн пӘкӘрлердӘқ ңайшателӘкӘнӘқ негӘзгӘ маңсатҰ бӘр боладҰ, тек табҰсңа жету жолдарҰ іртҚрлӘ боладҰ. АңиңаттҰ жан-жаңтҰ, анҰң к+рсетӘп ідӘлет пен аңиңатңа ңҰзмет етедӘ. Алайда, д&шпандҰң оймен жаңтасу болса, жҚгенсӘз ніпсӘнӘқ жетегӘнде кетӘп маңтану, атаң ң&марлҰетке ңӘкӘр таластҰрудан "аңиңат н&рҰ" емес, дау-жанжалдҰқ отҰ лаулайдҰ. Маңсат бӘр болмаүан соқ олардҰқ ой-пӘкӘрлерӘ Жер шарҰн шарлап шҰңса да тҚйӘспейдӘ. Хаң атҰмен жасалмаүандҰңтан шектен шҰүҰп кетедӘ. ДауасҰ жоң алауҰздҰң дертӘне ікелӘпберӘлградҰ. Б&үан ілемнӘқ ңазӘргӘ жаүдайҰ куі. ҮорҰта айтңанда

اَلْحُبُّ لِلّٰهِ ٭ وَالْبُغْضُ فِى اللّٰهِ ٭ وَالْحُكْمُ لِلّٰهِ

деген &лҰ ңаүидалар т&рмҰста ідетке айналҰп, ңалҰптаспаса алауҰздҰң пен араздҰң патшай бередӘ. Иі,

اَلْبُغْضُ فِى اللّٰهِ ٭ وَالْحُكْمُ لِلّٰهِ

деген осҰ ңаүидаларүа мін берӘлмесе ідӘлдӘк жасаймҰн деп, з&лҰмдҰң жасайдҰ.

лгӘ аларлҰң бӘр оңиүа: БӘр соүҰста Имам Алистау м) бӘр кіпӘрдӘ жерге алҰп &радҰ. ҮҰлҰшҰн суҰрҰп шаппаң болүанда ілгӘ кіпӘр оүан тҚкӘрӘп жӘбередӘ. Сонда ол кіпӘрдӘ шаппай жӘбере саладҰ, +лтӘрмейдӘ. ЮлгӘ кіпӘр одан:

- МенӘ неге шаппадҰқ?,- деп с&райдҰ.

- СенӘ АллаҒ ҚшӘн шабаүуҰ кеп жатҰр едӘм. БӘраң сенӘқ тҚкӘруӘқ ҰзамдҰ келтӘрдӘ. НіпсӘм араласңандҰңтан ҰңҰласҰм б&зҰлдҰ. СондҰңтан сенӘ шаппадҰм дейдӘ. ЮлгӘ кіпӘр оүан:

— 303 —

- СенӘ ашуландҰрсам тезӘрек +лтӘандҰүҰп ойлап едӘм. ШҰнҰмен дӘндерӘқ осҰншама таза, пік болса, онда ол дӘн - наүҰз Хаң дӘн дейдӘ.

ТаүҰ бӘр к+қӘл аударарлҰң оңиүа: БӘрде сот ңҰзметӘндегӘ ңазҰ, &рҰнҰқ ңолҰн ашулана шауҰптҰ. М&нҰ байңап ңалүардҰқ л т+раүа онҰ ңҰзметӘнен босатҰптҰ. ЯйткенӘ, ол Шариүат атҰнан, АллаҒтҰқ зақҰ ҚшӘн шапңан болса, ңайта оүан жанҰ ашуҰ керек едӘ. ЖҚрегӘн ашу ңҰспай, бӘраң аÇушҰлҰң та жасамай б&йрҰңтҰ орҰндау керек едӘ. Демеау. Па ҚкӘмге онҰқ ніпсӘсӘ де араласҰп, жҚктелген ӘстӘ ідӘл орҰндай алмадҰ.

ҮоүамнҰқ ңасӘреттӘ жаүдайҰ жіне Ислам жҚрегӘн ңҰнжҰлтатҰн ңоүамдҰң +мӘрдӘқ ңауӘптӘ дертӘ: "СҰртңҰ жаудҰқ шабуҰлҰ келадҰ.

ӘшкӘ алауҰздҰңтҰ ңойҰп, тӘптӘ онҰ &мҰтумен ңатар тоңтату.

ҮоүамнҰқ бейбӘт тҚрде дамуҰна еқ бідіуи ңауҰмдардҰқ +зӘ к+қӘл б+лӘп отҰрүанда, Ислам жамаүатҰна ңҰзмет ету ҚшӘн кҚресӘп жҚргендерге не болүан? Жан-жаүҰҰ аңҰрталаүан жау т&рүанда, болмашҰ араздҰңтарҰн &мҰтпай, д&шпаннҰқ шабуҰлҰна жол ашҰп беруде. Б&л - ң&лдҰрау, наүҰз жабайҰлҰң. ИсламнҰқ ңоүамдҰң +мӘрӘне опасҰздҰң болҰп табҰладҰ.

Һибрат болар бӘр оңиүа:>Бідіуи Хасенан тайпасҰнҰқ ӘшӘнде бӘр-бӘр الْمُс екӘ ру бар екен. БӘр-бӘрӘнӘқ елу шаңтҰ адамҰн +лтӘрӘп ңойса да сҰрттан Сипкан немесе Хайдеран руларҰ келе ңалса, +зара жауласҰп жҚрген екӘ ру б&рҰнүҰ кектерӘн &мҰтҰсҰп, сҰртңҰ жау толҰң жеқӘсңару баÇүҰ алауҰздҰңтарҰн естерӘне де алмайдҰ екен.

МӘне, ей мҚминдер! Иман жолҰндаүҰ ңауҰмүа ңарсҰ шабуҰлүа дайҰн ңаншама жау т&рүанҰн бӘлесӘқдер ме? БӘрӘнӘқ ӘшӘнде бӘрӘ жҚзден астам шешӘн егҚрӘнде т&р. ЮрңайсҰсҰна ңарсҰ бӘрӘгӘп, бӘр-бӘрӘмӘзге ңол &шҰн бере отҰрҰп ңорүануүа міжбҚрмӘз. Солай бола т&ра, олардҰқ шабуҰлҰна жаүдай жасап, Ислам шекарасҰна жайбараңат кӘруӘне есӘктердӘ ашҰп беру болҰп саналатҰн жаң-жаң болҰплҰп бау, алауҰздҰң, ңҰсастҰң, арандатушҰлҰң ірекеттер имандҰ кӘсӘлерге жараса ма? Адасңан дӘнсӘздер мен азүҰн имансҰздардан бастап, кіпӘрлер ілемӘ, дҚниенӘқ ҚрейлӘ апаттарҰ бӘрӘнӘқ артҰнда бӘрӘ оқтайланҰп, сендерге ашк+здене ңарауда. ОсҰндай мзаттҰ тҚрлӘ д&шпан бар. Б&лардҰқ барлҰүҰна ңарсҰ сенӘқ еқ мҰңтҰ ңаруҰқ, саңтандҰрушҰқ, ірӘ берӘк ңорүанҰқ - Ислам бауҰрластҰүҰ. ОсҰ Ислами ңорүандҰ болмашҰ араздҰңпен, ір тҚрлӘ сҰлтаумп алдҰңалту ар-&жданүа жіне Ислам ңаүидаларҰна ңаншалҰңтҰ кераүар екенӘн тҚсӘн, есӘқдӘ жи!

— 304 —

ҮасиеттӘ Хадистерде, аңҰрзамандаүҰ екӘжҚздӘлер мен дӘн д&шпандарҰ жіне солардҰқ басҰн ң&райтҰн СуфиÇн мен Тажал сиÇңтҰ аса ңауӘптӘ т&лүаларр деге жамаүатҰ мен бҚкӘл адамзаттҰқ ашк+здӘгӘн, алауҰздҰүҰн пайдаланҰп, аз үана кҚшпен адамзаттҰқ тас-талңанҰн шҰүарҰп, Ислам ілемӘн жаулап алатҰндҰүҰ баÇндалүан.

Ей, имандҰ жандар! Егер ңор болҰп заттҰ ңа тҚскӘлерӘқ келмесе, аңҰлүа келӘқдер. АлауҰздҰңтарҰқдҰ пайдаланҰп отҰрүан залҰмдарүа ңарсҰ ңасиеттӘ

اِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ اِخْوَةٌ

ңамалҰна кӘрӘпйтҰладнҰқдар. Юйтпесе, +мӘрлерӘқдӘ саңтап, ң&ңҰңтарҰқдҰ ңорүап ңала алмайсҰқдар. ЕкӘ батҰр бӘр-бӘрӘмен ж&лңҰласҰп жатңанда кӘшкентай бала екеуӘн де &ра аладҰ. ТаразҰнҰқ екӘ басҰна екӘ бӘрдей тлмайдҰҰлҰп, тепе-теқ т&рүанда титтей бӘр тас екеуӘнӘқ тепе-теқдӘгӘн б&зҰп олармен "ойнай" аладҰ. БӘреуӘн жоүарҰ шҰүарса, екӘншӘсӘн т+мен тҚсӘредӘ.

Ей, имандҰлар! АлтҰ баңан алауҰз боп ңҰрңҰсу, сендердӘ кҚш-ңуаттан айҰрҰп,жаратҰетедӘ. БолмашҰ кҚштӘқ ңҰспаүҰнда жаншҰлҰп ңаласҰқдар. ҮоүамдҰң +мӘрдӘқ ңамҰн ойласақдар

اَلْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيَانِ الْمَرْصُوصِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضًا

кен кеүидаларҰн т&рмҰсңа ендӘрӘп, дҚниеде ңайҰршҰлҰңтан, аңҰретте баңҰтсҰздҰңтан ң&тҰлҰқдар!

АлтҰншҰдан, жауласу мен ңасарҰсу рухани +мӘр мен ң&лшҰлҰңтҰқ шҰрңҰн б&задҰ. НаүҰз баңҰтңа ңол жеткӘзетӘн "шҰнайҰ ҰңҰлллаҒңайҰладҰ. СебебӘ, ңҰрсҰң ірӘ бӘр жаүҰна болҰсушҰ адам ңайҰрлҰ Әстерде +зӘнӘқ ңарсҰласҰнан басҰм болүҰсҰ келедӘ. Ондайда АллаҒ ҚшӘн шҰнайҰ ҰНТАЙ Үен амал ете алмайдҰ. кӘм мен ңарҰм-ңатҰнаста +з жаүҰна бҚйрегӘ б&радҰ. ЮдӘл бола алмайдҰ. ҮайҰрлҰ амалдар мен Әс-ірекеттердӘқ негӘзӘ болҰп саналатҰн "шҰнайҰ ҰңҰлас" пен ан ауңт" д&шпандҰң ой мен ңҰсастҰңтҰқ кесӘрӘнен жоүаладҰ.

Б&л алтҰншҰ міселе +те &заң. БӘраң, ңабӘлетӘмӘз осҰ жерде тоңтаүандҰңтан к+п созбадҰң.

— 305 —

ЕКӨНШӨ БЯЛӨМ

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اِنَّ الҰз ЕкӘهُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَت۪ينُ ٭ وَكَاَيِّنْ مِنْ دَٓابَّةٍ لَا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اَللّٰهُ يَرْزُقُهَا وَاِيَّاكُمْ وَ هُوَ السَّم۪يعُ الْعَل۪يمُ

Ей, имандҰ жан! М&нҰқ алдҰнда д&шпандҰң ойдҰқ б&л мҰңтҰ зиÇндҰ екендӘгӘн тҚсӘндӘқ. ЕндӘ сол д&шпандҰң ӘспеттӘ Ислам +мӘрӘне аса ңатерлӘ аурудҰқ ашк+здӘк екенӘн де тҚсӘн. Ашк+здӘк адамнҰқ маң&рҰм ңалуҰна себепшӘ боладҰ. Ол да бӘр дерт жіне сорлҰлҰң, бейшаралҰң. Ол сенӘ ң&ратшада ңалдҰрҰп, ңайҰршҰлҰңңа &шҰратадҰ. Басңа &лттарүа ңараүанда, ашк+здӘкпен байлҰңтҰқ соқҰна тҚскен ÇҒуди халңҰнҰқ ңор болҰп, кедейшӘлӘкпен кҚнелтулерӘ м&нҰқ айңҰн ділелӘ. Ашк+здӘк керекбіле тӘршӘлӘктегӘ еқ Қлкен ортадан бастап, еқ &саң нірселерге дейӘн жаүҰмсҰз ісерӘн ңалдҰрадҰ. Ал, тіуекел етӘп, несӘбесӘн табуүа тҰрҰсу - баңҰт к+зӘ. БарлҰң жерлҰп шҰҰмдҰ ісерӘн ңалдҰрадҰ. ТӘршӘлӘк иесӘ, азҰңңа м&ңтаж жемӘс аүаштарҰ мен +сӘмдӘктерге ңарайҰң. Олар тіуекел еткендей, ңанаүат еткендей болҰп ашк+здӘк к+рса:>Б&зндӘктен бӘр орҰнда т&рса да оларүа азҰң +здерӘ келедӘ. Жануарларүа ңараүанда ілдеңайда к+п т&ңҰм шашадҰ. Ал жануарлар болса, азҰңтарҰнҰқ соқҰна тҚсӘп ашк+здене ӘздегендӘктен ңанша ңиналса да ңарнҰ тойҰполмҰсттене алмайдҰ. ЖануарлардҰқ т+лдерӘн алайҰң. Олар дірменсӘз, ілсӘз хал- жайҰмен АллаҒңа сенӘм артңандҰңтан оларүа зақдҰ жолмен, +те нірлӘ, дімдӘ ңоректӘқ Ү&дайдҰқ раңҰмдҰлҰң ңорҰна-уш шулуӘ, ал азҰүҰна ашңараңтана &мтҰлүан жҰртңҰш ақдардҰқ зақсҰз жолмен к+п ңиналҰп, ңақүҰп жҚрӘп ашк+здене тапңан лас жемтӘгӘ; ашк+здӘк мҰңтармдҰңңа себепкер, ал тіуекел мен ңанаүат Ү&дайдҰқ раңҰмдҰлҰүҰна жол ашатҰндҰүҰн к+рсетедӘ.

— 306 —
Адамзат ңауҰмҰнҰқ ӘшӘнде байлҰңтҰқ соқне ір сӘп, дҚниеауи +мӘрге ашк+здӘкпен жабҰсуда алдҰна жан салмайтҰн Çхуди халңҰнҰқ зақсҰз жолдармен, +сӘмңорлҰңпен, +лӘп-+шӘп тапңан малҰнҰқ +зӘне де пайдасҰ аз. Олар сол дҚние байлҰңтарҰнҰқ ңарауҰлдарҰммедтӘ Басңа халҰңтардҰқ алдҰнда сатңҰн, опасҰз, алаÇң ретӘнде ңудалау к+рӘп, ңҰрүҰнүа &шҰрауҰ ашк+здӘктӘқ бейшаралҰң пен шҰүҰнүа &шҰрататҰндҰүҰн к+рсетедӘ. Ашк+з адам ңашанда шҰүҰнүа душар болатҰндҰүҰна ділел болатҰн оңиүалардҰқ к+птӘгӘ сонда ңалْحَر۪يصُ خَائِبٌ خَاسِرٌ с+зӘ ел аузҰнда маңал боп тараүан. Ж&рт м&нҰ "зақдҰ аңиңат" ретӘнде мойҰндайдҰ. Демек, б&л аңиңат. Егер байлҰңтҰ жаңсҰ к+рсеқжҚзден болма. Үанаүатпен талап ңҰл. Сонда байлҰүҰқ арта тҚседӘ.

ҮанаүатшҰл мен ашк+з адамнҰқ жаүдайҰ мҰна екӘ кӘсӘнӘқ мҰсалҰна &ңсайдҰ. Олар &лҰ міртебелӘ бӘр кӘсӘнӘқ ңонаң ҚйӘне келедӘ. БӘрӘпейӘлӘнен: "МенӘ тек ңана Әшке кӘргӘзсе, сҰрттаүҰ аÇздан ң&тҰлсам болдҰ. БосаүадаүҰ орҰндҰңңа отҰруҰма р&ңсат берсе, соүан да рахмет" дейдӘ.

ЕкӘншӘсӘ ол жерде аңҰсҰ бар адамдай, ж&рттҰқ бірӘ онҰ сҰйлауҰ тиӘс секӘлдӘ... "Маүан т+рден орҰн беруӘХаким " дейдӘ. С+йтӘп, ол ашк+здене кӘредӘ. ЖоүарҰ орҰндарүа к+з тӘгӘп, т+рге шҰңңҰсҰ келедӘ. БӘраң, Қй иесӘ онҰ керӘ ңайтарҰп, босаүаүа отҰрүҰзадҰ. ЮлгӘ адам оүан раңмет айтудҰқ орнҰна, Әштей ренжидӘ. Үонаң Қй иесӘнАллаҒ аладҰ. Үонаң Қй иесӘ де онҰқ м&нҰсҰн к+тере алмай, суҰң ңарайдҰ.

БӘрӘншӘ адам кӘшӘпейӘлдӘлӘк танҰтадҰ. йге кӘргенде босаүадаүҰ аласа орҰр ідем отҰра салүҰсҰ келедӘ. ОнҰқ б&л ңанаүатшҰлдҰүҰ сарай иесӘне ңаттҰ &найдҰ. "ЖоүарҰ шҰң, т+рлет!" дейдӘ. ЮлгӘ адам одан сайҰн рахметӘн жаудҰрҰп, ризашҰлҰүҰ арта тҚседӘ.

МӘне, сол сиÇңтҰ мҰна дашҰларахманнҰқ ңонаң ҚйӘ. Жер бетӘ ОнҰқ раңҰмдҰлҰң дастарханҰ. НесӘбелердӘқ дірежелерӘ мен баң-діулеттӘқ міртебелерӘ мҰсалдаүҰ орҰндҰңтар тірӘздӘ.

ҮарапайҰм Әстердр, ңҰмр адам ашк+здӘктӘқ жаман ісерӘн байңай аладҰ.

МҰсалүа, екӘ ңайҰршҰнҰқ бӘреуӘ ашк+здене с&рап т&рса, онҰқ ңҰлҰүҰ к+қӘлге ңонбай, ҚнсӘз т&рүан екӘншӘ ңайҰршҰүар д&ррӘмӘ тҚсӘп оүан садаңа берудӘ кӘмнӘқ де болса жҚрегӘ ңалайдҰ.

— 307 —

МҰсалүа, тҚнде &йңҰқ келмей ңойдҰ. Мін бермей жайбараңат жатсақ, &йҰңтап ңалуҰқ мҚмкӘн. Ал, сен "неге &йңҰм ңашҰп кеттӘ", "&йҰңтауҰм керек" дей берсеқ, &йңҰстҰ мҚлдем ңашҰрҰп аласҰқ.

МҰсалүа, мақҰздҰ шаруа ҚшӘн бӘреудӘ таүатсҰздана кҚтсеқ. "Үайда жҚр, келмедӘ үой" деген ашк+здӘк, сабҰрҰқдҰ тауҰсҰп, таүадардаүна шҰдамай кетӘп ңалсақ, бӘр минут +тпей-аң кҚткен адамҰқ келедӘ. БӘраң мақҰздҰ шаруақ бӘтпей, нітижесӘз ңаладҰ.

Б&л оңиүалардҰқ сҰрҰ мҰнада, мҰсалүа нан дайҰн болуҰ Қухани ӘстӘк, ңҰрман, диӘрмен, таба керек. Демек, +зӘндӘк сатҰларҰ бар. Ашк+з адам сабҰрсҰзданҰп ңалҰптҰ ірекет етпегендӘктен, тіртӘптӘ ң&бҰлҰстҰқ рухани сатҰларҰн елеп-ескермейдӘ. ç сатҰгӘн сутап, ң&лап тҚседӘ. Немесе сатҰнҰқ бӘр тепкӘшегӘн кем басҰп, аңҰрҰнда маңсатҰна жете алмайдҰ.

Ей, кҚнк+рӘстӘқ ңамҰмен есӘл дертӘ дҚние мен мал-мҚлӘкке ауүан бауҰрлар! Ашк+здӘктеткӘзгншама зиÇндҰ біле екенӘн бӘле т&ра, ір тҚрлӘ ңорлҰңңа шҰдап, мал-мҚлӘктӘқ соқҰнда адалдҰ араммен араластҰрҰп, ңайдан, ңалай келсе де пайда тапсам болдҰ деп, аңҰреттӘк +мӘрӘқе ңажеттӘ ңанша нірселердӘ ңалай пида ңҰлҰп жатҰрсҰни адаТӘптӘ, ашк+здӘктӘқ кесӘрӘнен Ислам шарттарҰнҰқ еқ мақҰздҰларҰнҰқ бӘрӘ - зекеттӘ де &мҰтасҰқдар. Ал, зекет ірбӘр адам ҚшӘн берекенӘқ к+зӘ, білекеттӘқ тосңауҰлҰ. Зекет бермеген адамнҰқ, сол зекеттӘқ ң&нҰндай мал-мҚлӘктен айрҰлатҰқ кӘшӘсӘз. ç ң&р босңа тегӘн кетедӘ, Ç болмаса бӘр білекетке &шҰрайдҰ.

БӘрӘншӘ дҚние жҚзӘлӘк соүҰстҰқ бесӘншӘ жҰлҰнда аңиңат бӘр тҚс к+рдӘм. Сол үажайҰп тҚсӘмде маүан с&раң ңойҰлдҰ. "М&сҰл اَسْرдҰқ басҰна келген мҰна ашаршҰлҰңтҰқ, дҚние-мҚлӘктен ж&рдай болудҰқ жіне осҰнша ауҰр жаүдайдҰқ себебӘ не?"

ТҚсӘмде бҰлай деп жауап бердӘм.

"Хаң Таүала +зӘ берген мал-мҚлӘктӘқ кейбӘр тҚрӘнен он пайҰз, { СӘлтеме*: ЖҰлда ңайталаМҚтекеӘм берӘп т&рүан бидай сиÇңтҰ егӘннӘқ оннан бӘр б+лӘгӘ.} кейбӘреуӘнӘқ ңҰрҰңтан бӘрӘн { СӘлтеме**: Б&рҰннан берӘ жинаүан мал-мҚлӘктӘқ ңҰрҰңтан бӘрӘ.} кедейлерге берӘп, олардҰқ д&үасҰн алсҰнӘптӘ індӘлӘгӘ мен ашу ҰзасҰн туүҰзбасҰн деп бӘзден с&радҰ. БӘз ашк+здӘк пен сарақдҰң жасап бермедӘк. Хаң Таүала жиналҰп ңалүан зекетӘнӘқ ңҰрҰңтан отҰз, оннан сегӘзӘн алдҰ.

ЖҰлҰна бӘр-аң ай жетпӘс тҚрлӘ сҰрҰ тарапшҰүудҰ с&радҰ. БӘз ніпсӘмӘздӘ аÇдҰң, ліззітӘ мол, уаңҰтша аштҰңңа шҰдамадҰң, ораза

— 308 —

т&тпадҰң. Хаң Таүала жаза ретӘнде жетпӘс тҚрлӘ білелӘ аштҰңтҰ алдҰмҰздане кӘшӘрдӘ. Бес жҰл бойҰ оразанҰқ бӘр тҚрӘн міжбҚрлӘ тҚрде т&тңҰздҰ. ЖиҰрма т+рт саүаттҰқ тек бӘр саүатҰн жанүа жайлҰ, н&рлҰ, пайдалҰ, РаббҰмҰздҰқ &лҰ тілӘмӘне Çүни намазүа ж&мсаудҰ с&радҰ. БӘз жалңаулҰүҰмр Ү&раап намаз бен д&үанҰ орҰндамадҰң. Сол бӘр саүаттҰ да басңа саүаттарүа ңосҰп босңа +ткӘздӘк. Хаң Таүала солардҰқ +теуӘ ретӘнде бес жҰл бойҰ соүҰсңа - дей, жаттҰүу жасатҰп, зҰр жҚгӘртӘп намаздҰқ бӘр тҚрӘн оңҰтңҰздҰ" деген едӘм.

Содан оÇнҰп кеттӘм. ОйланҰп отҰрҰп, осҰ бӘр тҚсте аса мақҰздҰ аңиңОн тоүҰн тҚсӘндӘм. "ЖиҰрма бесӘншӘ с+зде" бҚгӘнгӘ мідениет пен Ү&ран ҚкӘмдерӘн салҰстҰра отҰрҰп, толҰң ділелденгенӘндей, адамзаттҰқ ңоүамдҰң +мӘрӘндегӘ жаман ңҰлҰңтар мен жҚгенсӘздӘктер жіне ңаңтҰүҰс бӘткеннӘқ бірӘ екӘ ауҰздӘнсӘзн т&радҰ.

БӘрӘншӘ с+з: "Мен тоң болүан соқ, басңанҰқ аштан +лгенӘнде не шаруам бар."

ЕкӘншӘ с+з: "Сен еқбек ет, мен ңҰзҰүҰн к+рейӘн."

Б&л екӘ с+здӘқ жебеушӘсӘ +сӘмңорлҰңтҰқ дамуҰ мен зекеттӘқ берӘлмеуӘ. ҮоүамнҰқ осҰжҚз елауӘптӘ дертӘн емдейтӘн жалүҰз шара бар. Ол - зекет беру баршаүа ортаң ңаүидаүа айналҰп, +сӘмңорлҰңңа тҰйҰм салу.

Сондай-аң, б&л тек жеке бастҰқ немесе белгӘлӘ р үанаптҰқ үана емес, кҚллӘ адамзат баласҰнҰқ баңҰтҰнҰқ темӘрңазҰүҰ, тӘптӘ, адамзат +мӘрӘн жалүастҰратҰн негӘзгӘ тӘрек - зекет. ЯйткенӘ, адамзат екӘ топтан, Çүни байлаен аңикедейлерден т&радҰ. БайлардҰқ кедейлерге деген ңамңорлҰүҰ мен ңайҰрҰмдҰлҰүҰн, ал кедейлердӘқ байларүа деген ң&рметӘ мен баүҰнуҰн ңамтамасҰз ететӘн - зекет. Юйтпесе, кедейлердӘқ басҰна з&лҰмдҰң пе, еш емдӘктӘқ ңара б&лтҰ т+недӘ. Кедейлер де байларүа ңарсҰ к+терӘлӘп, Ұлақ саладҰ. АдамзаттҰқ осҰ екӘ тобҰ арасҰнда ірдайҰм осҰндай кҚрес пен дау жалүасҰп келедӘ. Бара-бара РесптӘ маолүанҰ секӘлдӘ еқбек пен капиталдҰқ соүҰсҰна айналадҰ.

Ей, кеқ пейӘлдӘ, намҰстҰ жандар! ЖанҰ жомарт, жайсақ мӘнез аүайҰн!

ҮайҰр-садаңа зекетҰнан аде берӘлмесе, онҰқ Қш зиÇнҰ бар. Кейде босңа пайдасҰз кетедӘ. ЯйткенӘ, АллаҒ ризалҰүҰ ҚшӘн бермеген соқ мӘндетсӘнесӘқ. Кедей бейшаранҰ кӘрӘптар ңҰлҰп, басҰнасҰқ. С+йтӘп,

— 309 —

жарлҰнҰқ ңж&мҰс олүҰш д&үасҰнан маң&рҰм ңаласҰқ. ШҰндҰүҰнда сен Хаң ТаүаланҰқ ң&лҰна беретӘн мал-мҚлкӘн таратушҰ ңҰзметкерӘ бола т&ра, +зӘқдӘ сол дҚние-мҚлӘктӘқ иесӘмӘн деп, масҰүҰп кетесӘқ. Егер, зекет ретӘнде берсеқ, Хаң Таүала ҚшӘн бергендӘкірдем уап аласҰқ, саүан берӘлген нҰүметтерге шҚкӘршӘлӘк ңҰласҰқ. Ол м&ңтаж адам да саүан жаүҰну ҚшӘн жаүҰмпазданбайдҰ. СондҰңтан арҰ да тапталмайдҰ. Сен ҚшӘн жасаүан д&үасҰ да ңабауатсҰадҰ.

Зекет м+лшерӘндей, тӘптӘ одан да к+п шҰүҰнмен жасаүан жаңсҰлҰңтарҰқ немесе атҰқдҰ шҰүару ҚшӘн, +зӘқдӘ к+рсетӘп ңалу ҚшӘн, басңа ниетпен де мал шашҰп, екӘжҚздӘлӘк, дақң ң&марлҰң, мк+рӘс ӘнушӘлӘк секӘлдӘ білелерге &шҰраудҰқ мінӘ ңандай? Ал, зекет атҰмен сол жаңсҰлҰңтардҰ жасап, парҰзҰқдҰ орҰндап, сауап алҰп, шҰнайҰ ҰңҰласңа ңол жеткӘзӘп, паңҰрлардҰқ ңабҰл болүҰш д&үасҰн алудҰқ мінӘ ңандай?

سُبْحَانَكбӘледӘعِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ ۨالَّذ۪ى قола ңаَلْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيَانِ الْمَرْصُوصِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضًا وَ قَالَ اَلْقَنَاعَةُ كَنْزٌ لَا يَفْنٰى وَعَلٰٓى اٰلِه۪ وَصَحْبِه۪ٓ اَجْ жолдаَ اٰم۪ينَ وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَ
— 310 —

СоқүҰ с+з Һайбат туралҰ

بِاسْمِهِ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪

БӘреудӘ жамандау айҰп жіне нашар ңҰлҰң екенӘн, жиӘркенӘштӘлӘгӘн Ү&раластайм бӘр үана аÇтҰмен алтҰ жаңтҰ к+рсеткендӘгӘ "ЖиҰрма бесӘншӘ С+зде" тіпсӘр етӘлген. Ү&раннҰқ назарҰнда үайбаттҰқ ңаншалҰңтҰ жаман нірсе екендӘгӘ анҰң к+рӘнӘп т&рүандҰңтан, басңаша тҚсӘндӘрудӘқ ңажетӘ жоң. Ү&раннмӘздӘқндауҰнан артҰң баÇн болмайдҰ, болуҰ да мҚмкӘн емес.

МӘне

اَيُحِبُّ اَحَدُكُمْ اَنْ يَاْكُلَ لَحْمَ اَخ۪يهِ مَيْتًا

аÇтҰ жамандаудҰ алтҰ жаңтан айҰптайдҰ. Һайбаттауүа алтҰ мірте ңаттҰ-ңаттҰ тҰйҰм саладҰ. Б&л аÇт бӘрҰп дҚнҰртҰнан жамандайтҰндарүа назар салүанда, маүҰнасҰ т+мендегӘдей боладҰ.

АÇттҰқ басҰндаүҰ "хамза" с&рау белгӘсӘ, "рас па?" деген маүҰнада. Б&л с&рау маүҰнасҰ су сиÇңтҰ, аÇттҰқ барл

БедерӘне жайҰлҰп, ісер етедӘ. ЮрбӘр с+зде жасҰрҰн тҚрде тҰйҰм бар.

БӘрӘншӘсӘ: " хамза" арңҰлҰ, апҰрҰм-ай, б&л ңҰлҰң тҰм азүҰн нірсе екенӘн тҚсӘнбейтӘн, с&раң-жауап орнҰ болҰп табҰлатҰн аңҰлдан шҰнҰмен ж&рдай болүансҰқдарктен с дейдӘ.

ЕкӘншӘсӘ:>يُحِبُّ с+зӘмен сҚŞ не жек к+ру ңасиетӘне ие жҚректерӘқдӘ, тҰм жиӘркенӘштӘ нірсенӘ сҚйетӘндей шҰнҰмен ңара басңан ба? - дейдӘ.
шӘншӘсӘ:>اَحَدُكُمْ с+зӘмен, ңоүамнап бӘр алҰп т&рүан тӘршӘлӘк тҰнҰсҰн улайтҰн мҰнадай Әске жол беретӘндей мідени, +ркендеген ңоүамдарҰқа не болүан? - дейдӘ.
Т+ртӘншӘсӘ:>اَنْ يَاْكُلَ لَحْمَ с+зӘ арңҰлҰ, +з досҰқдҰ айуанша ж&лҰп жейтӘндей, шҰнҰменасушҰлершӘлӘктен ж&рдайсҰқдар ма? - дейдӘ.
БесӘншӘсӘ:>اَخ۪يهِ с+зӘмен, аүайҰн туҰсңа деген бауҰрмалдҰң, жанашҰрлҰң ңайда? Яз бауҰрҰқдай байү&с бӘр адамнҰқ рухани
— 311 —

т&лүасҰнӘ киелз тӘстелеп ж&лмалайсҰқдар кеп. Яз денелерӘқдӘ +здерӘқ шайнап, ж&лҰп жейтӘндей шҰнҰмен есуассҰқдар ма? - дейдӘ.

АлтҰншҰсҰ:>مَيْتًا с+зӘмен: Ар-&ждан ңайда? Жарат-ҰлҰстарҰқ мӘс Қшан ба? ҮадӘрмендӘ бауҰрҰқнҰқ етӘн жегендей еқ жекс&рҰн ңҰлҰңтҰ ңалай жасайсҰқдар? - дейдӘ.

Демек, б&л аÇттҰқ тҚсӘндӘруӘмен жіне с+зӘлеу, қ ірңилҰ ділелдерӘмен жамандау мен үайбат с+з айту адамнҰқ аңҰлҰ, жҚрегӘ, адамгершӘлӘгӘ, ар-&жданҰ, жаратҰлҰсҰ сҚй-мейтӘн жіне халҰң алдҰнда да жаман ңҰлҰң. ОсҰ аÇттҰқ үайбаттаудҰ сеқ, остӘне айҰптап, осҰндай кҚніүа шешен тӘлмен алтҰ рет тҰйҰм салүанҰна зер сал.

Һайбат - ңара ниеттӘ, кҚншӘл жіне ңҰрсҰң адамдардҰқ +те к+п ңолданатҰн жекс&рҰн ңаруҰ. АрңҰрҰп.тҰ адамнҰқ б&л лас ңарудҰ ңолдануүа &жданҰ шҰдамас. АтаңтҰ бӘр кӘсӘ бҰлай деген екен:

اُكَبِّرُ نَفْس۪ى عَنْ جَزَاءٍ بِغِيْبَةٍ ٭ فَكُلُّ اِغْتِيَابٍ ج+зге бمَنْ لَا لَهُ جَهْدٌ

çүни: "Д&шпанҰмдҰ үайбатпенен жазалаудан бойҰмдҰ аулаң салдҰм. ЯйткенӘ үайбат айту пасҰңтар мен арсҰздардҰқ лас ңаруҰ.

Егер, +зӘ жайлҰ бӘр с+з айтҰлүан кезде, ілгӘ үан Жеол жерде болса немесе басңа жаңта жҚрӘп сол с+з туралҰ естӘгенде ренжӘсе, онда ол үайбат боп саналадҰ. Егер, айтҰлүан с+з д&рҰс болса үайбат. Ал, +тӘрӘк болса Ғім үайбат, Ғім жала. Б&л екӘ еан айҰі.

КейбӘр жаүдайларда үана жамандау кҚні болҰп саналмауҰ мҚмкӘн.

БӘрӘншӘсӘ: БӘреудӘқ біле-жаласҰнан арашалап, аңҰсҰн алҰп беру ҚшӘн к+мек с&рау маңсатҰмен, ңҰзмет орнҰнд * * *амүа шаүҰм тҚрӘнде айту.

ЕкӘншӘсӘ: БӘр кӘсӘ екӘншӘ бӘреумен ортаң ж&мҰс ӘстегӘсӘ келедӘ. Сенен аңҰл-кеқес с&райдҰ. Сен ӘзгӘ ниетпен, тек сол міселе ҚшӘн жіне сенен аңҰлҰма ңаандҰңтан, "онҰмен ортаң болма, зиÇнүа &шҰрайсҰқ" дей аласҰқ.

шӘншӘсӘ:>Айтңан кездегӘ маңсатҰ ңорлау немесе кемсӘту емес, онҰ сипаттау, анҰңтау ҚшӘн, "ол аңсаң немесе َعْدَٓас, пілен жерге кеттӘ" деуге боладҰ.
— 312 —

Т+ртӘншӘсӘ: Жамандалүан кӘсӘ егер бетӘмен кеткен наүҰз пасҰң болса, Çүни опасҰз ңҰлҰңтарҰна &Ә, кем керӘсӘнше, жасаүан з&лҰмдҰңтарҰна маңтанҰп, Әстеген ӘсӘне рахаттанҰп, ашҰңтан ашҰң жасай берсе.

МӘне, осҰндай жаүдайларда үана арам ойсҰз, аңиңат ҚшӘн, тҚзету маңсатҰмен айтндӘктӘладҰ. Юйтпесе, оттҰқ отҰндҰ ж&та беретӘндӘгӘ сиÇңтҰ, үайбат та салих амалдардҰқ сауабҰн жалмап тҚк ңалдҰрмайдҰ.

Егер бӘреу +зӘ үайбат айтса немесе +з еркӘемӘнӘққдаүан болса

اَللّٰهُمَّ اغْفِرْلَنَا وَ لِمَنِ اغْتَبْنَاهُ

деп д&үа оңҰсҰн. КейӘн, сол жамандалүан адамдҰ к+ргенде, "менӘ кешӘр" деп, үафу +тӘнсӘн...

اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рси
— 313 —

ЖИұРМА ШӨНШӨ МЕКТЮҒлӘ дاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪

اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا بِعَدَدِ عَاشِرَاتِ دَقَائِقِ عُمْرِكَ وَذَرَّاتِ وُجُودِكَ

Ү&рметтӘ, жӘгерлӘ, &стамдҰ,к", "стшҰл, ҰңҰластҰ, тҚсӘнӘгӘ мол бауҰрҰм!

БӘз секӘлдӘ шҰнайҰ, аңҰреттӘк бауҰрлардҰқ достҰүҰ мен с&хбаттарҰна уаңҰттҰқ айҰрмашҰлҰүҰ мен ара ңашҰңтҰңтҰқ шалүайлҰүҰ кедер себепа алмайдҰ. БӘреуӘ шҰүҰста, бӘреуӘ батҰста, бӘреуӘ +ткен шаңта, екӘншӘсӘ болашаңта, бӘреуӘ дҚниеде, екӘншӘсӘ аңҰретте болса да, олар бӘрге жҚргендей болҰп саналадҰ жіне бӘр-бӘрӘмен с&хбаттаса аладҰ. ЮсӘресе, бӘрр стамаңсат ҚшӘн бӘр ж&мҰстҰ атңарҰп жҚргендер, бӘр т&лүа болҰп есептеледӘ. СендердӘ кҚнде ңасҰмда жҚр деп ойлап, сауаптарҰмнҰқ бӘр б+лӘгӘн, Қштен бӘрӘню(АллаҒ ңабҰл етсӘн)>сендерге беремӘн. Саүан Абдулміжид, Абдуррахмандармен ңатар д&үҰп

#41Ән. ИншаллаҒ ірңашан +з ҚлесӘқдӘ аларсҰқ...

СенӘқ кейбӘр дҚниелӘк ңиҰндҰңтарҰқ, сенӘқ орнҰқа менӘ де бӘраз уайҰмдаттҰ. Дегенмен, дҚние піни, т&раңтҰ емес, сондай-аң, пілекеттерӘқде де +зӘндӘк бӘр ңайҰр бар. СоендӘгӘн, сенӘқ орнҰқа к+қӘлӘме "Б&л да +тер, кетер" деген ой келдӘ.

لَا عَيْشَ اِلَّا عَيْشُ الْاٰخِرَةِ

дегендӘ ойладҰм,

اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الصَّابِر۪ينَ

аÇтҰн оңҰдҰм.

اِنَّا لِلّٰهِ وَاِنَّٓا اِلَيْهِ رَاجِعُوемессӘӘм. СенӘқ орнҰқа ж&банҰш таптҰм. ЖаратушҰ Хаң бӘр ң&лҰн жаңсҰ к+рсе, дҚниенӘ одан сҰрт айналдҰрадҰ, жаман етӘп к+рсетедӘ.
— 314 —

ИншаллаҒ сен де сондай сҚйӘктӘлердӘқ ңатарҰндасҰқ. "С+здерет болайҰлуҰна кедергӘлердӘқ к+бейуӘ сенӘ алақдатпасҰн. ИншаллаҒ, АллаҒтҰқ мейӘрӘмӘ жарҰлңаүан шаңта осҰ н&рлҰ діндердӘқ +зӘ, +те берекелӘ тҚрде к+ола оү гҚлдер ашатҰн боладҰ.

БӘрнеше с&раң ңойҰп отҰрсҰқ: Ү&рметтӘ бауҰрҰм, жазҰлүан С+здер мен ХаттардҰқ басҰм к+пшӘлӘгӘ ҰңтиÇрсҰз, аÇң астҰнан, ңас-ңаүҰм сітте к+қӘлге келушӘ едӘ, тамаша шҰүатҰн. Егер +з еркӘммен Б&рҰнүҰ Саид ң&сап, үҰӘс-іреабӘлеттерӘм арңҰлҰ ойланҰп жауап беретӘн болсам, солүҰн тҚсер, жеткӘлӘксӘз боп ңалар. БӘраздан берӘ к+қӘл шабҰтҰ т&раңтаүан, жад ңамшҰсҰ сҰнҰңа болҰйдамҰн. Дегенмен, жауапсҰз ңалдҰрмау ҚшӘн ңҰсңа-ңҰсңа үана жауап жазамҰн.

БӘрӘншӘ с&раүҰқ: МҚминнӘқ мҚминге арнаүан еқ жаңсҰ д&үасҰ ңалай болуҰ керек?

Жауап:>ҮабҰл болатҰн себептердӘқ аÇсҰнда болуҰ керек. ЯйткенӘ,ан менр шарттар орҰндалүанда д&үа ңабҰл боладҰ. ҮабҰл болу шарттарҰ к+бейген сайҰн, ңабҰл болу ҰңтималҰ да артадҰ. МҰсалүа, д&үа етер кезде, іуелӘ тіуба, истиүфар арңҰлҰ руақҰздҰҚрде тазару керек. Содан соқ, ңабҰл болүан д&үа - Салауат шірифтӘ шапаүатшҰ ретӘнде оңу керек жіне д&үадан кейӘн таүҰ да салауат айту керек. ЯйтксенетӘкӘ ңабҰл болүҰш д&үанҰқ ортасҰндаүҰ д&үа ңабҰл боладҰ. Жіне Çүни, بِظَهْرِ الْغَيْبِ "сҰртҰнан, оүан бӘлдӘрмей д&үа ету" керек. Сондай-аң Хадистер мен Ү&ранда кездесетӘн сенӘмдӘ д&үалармен д&үа ету керек. Міселен:
اَللّٰهздҰң еِنِّى اَسْئَلُكَ الْعَفْوَ وَ الْعَافِيَةَ ل۪ى وَ لَهُ فِى الدّ۪ينِ وَ الدُّنْيَا وَ الْاٰخِرَةِ
رَبَّنَٓا اٰتِنَا فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِى الْاٰخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ

секӘлдӘ ауңҰмдҰ д&үалармен д&үа ету, болатҰпен жіне шҰн к+қӘлмен д&үа ету, намаздан кейӘн, ісӘресе тақ намазҰнан соқ, ңасиеттӘ жерлерде, ісӘресе мешӘттерде, Ж&ма кҚнӘ, ісӘресе ижаба саүатҰнда, ңасиеттӘ Қш айда, ісӘресе сол айлардаүҰ мішҒҚр тҚндерде, рамазанда, ісӘреелен, Әр ТҚнӘнде д&үа жасаса ңабҰл болу ҰңтималҰ жоүарҰ. АллаҒтҰқ мейӘрӘмӘнен сонҰ ҚмӘт етемӘз. Сол ңабҰл болүҰш д&үанҰқ

— 315 —

ісерӘ не б& дҚниеде сезӘледӘ немесе д&үа етӘлген жаннҰқ аңҰретӘне жіне міқгӘлӘк +мӘрӘне ісерлӘ болҰп,ттау, боладҰ. Демек, к+зделген маңсат орҰндалмаса, д&үа ңабҰл болмадҰ деуге болмайдҰ, ңайта одан да жаңсҰ тҚрде ңабҰл болдҰ деу керек.

ЕкӘншӘ С&раүҰқ: Сахаба-и Кирам ХазӘреттерӘне "РадиаллаҒу АнҒ" деп ап к+руҰ, басңаларүа да осҰлай деуге бола ма?

Жауап: Иі, айтуүа боладҰ. ЯйткенӘ, ПайүамбарҰмҰз Расул ЮкрамнҰқ (с.а.у.) бӘр нҰшанҰ болүан "АлейҒиссілату Уіссілам" с+йлемӘ секӘлдӘ "РадитҰрүан АнҒ" тӘркесӘ, Сахабаүа үана тиӘстӘ нҰшан емес; ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) м&рагерлерӘ деген атңа лайҰң Қлкен іулиелер мен ризалҰң міртебесӘне жеткен ійгӘлӘ Т+рт Имам мен Шейх Гейлайда тмам Раббани, Имам Һазали сҰндҰ адамдарүа айтҰлуҰ керек. Дегенмен үалҰмдар арасҰндаүҰ ідет бойҰнша Сахабаүа "РадиаллаҒу АнҒ", Табиүин мен Тібі-и Табиүинге "РахимаҒуллаҒ", олардан кейӘнгӘл +лӘп ҺафараҒуллаҒ", жіне ЮулиÇүа "ҮуддусҰ СирруҒу" дейдӘ.

шӘншӘ С&раүҰқ: Діреже жаүҰнан лкен мужтаҒид имамдар жоүарҰ ма? Юлде хаң тариңаттардҰқ пӘрлерӘ, ң&тҰбтарҰҰ. ТікҰ ма?

Жауап:>БарлҰң мужтаҒидтер емес, Юбу Ханифа, Малик, Шафиүи, Ахмед ибн Ханбалдар, пӘрлерден, ң&тҰбтардан жоүарҰ. Алайда, кейбӘр ңасиеттерӘ бойҰнша, ШаҒ Гейлани сҰндҰ кейбӘр теқдессӘз ң&тҰбтар, бӘр жаүҰнан алүанда жоүа+мӘрдӘежеге ие. Дегенмен, жалпҰ ң&ндҰлҰң бойҰнша имамдар алда. Сондай-аң, кейбӘр шейхтердӘқ +здерӘ де мужтаҒид. СондҰңтан барлҰң мужтаҒидтер ң&тҰбтардан жоүарҰраң дنَ

олмайдҰ. БӘраң, Т+рт Имам мен Сахабалар жіне МеҒдиден кейӘнгӘ еқ абзал жандар деуге боладҰ.

Т+ртӘншӘ С&раүҰқ:>اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الصَّابِر۪ينَ дегӘ хикй асңан маңсат не?

Жауап: ЖаратушҰ Хаң, Хаким есӘмӘнӘқ талабҰ бойҰнша жаратҰлҰстардҰқ болмҰсҰна сатҰнҰқ баспалдаңтарҰ сиÇңтҰ тіртӘп ңойүан. СабҰрсҰз адам байҰппен, абайлап ірекет етпегенӘ ҚшӘн баспалдаңенде, аттап кетӘп, ң&лап тҚседӘ немесе жетпей ңалҰп, маңсат еткен биӘктӘкке шҰүа алмайдҰ. СондҰңтан ашк+здӘк маң&рҰм ңалуүа себеп боладҰ. Ал сабҰр, ңиҰн жаүдайлардҰ шешушӘ кӘлт.

— 316 —
اَلْحَر۪يصُ خَائِبٌ خَاسِرٌ ٭ وَالصَّبْرُ مِفْتَاحُ الْفَرَجِа негӘрӘ маңалүа айналүан. Демек, ЖаратушҰ ХаңтҰқ жірдемӘ мен тауфиүҰ, сабҰрлҰ адамдарүа берӘледӘ. ш тҚрлӘ сабҰр бар.
БӘрӘншӘсӘ:>АллаҒңа ңарсҰ келуденю(кҚнілардан)>бас тартҰп сабҰр ңҰлу. БтанүанҰр - таңуалҰң. اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّق۪ينَ сҰрҰна б+ленедӘ.

ЕкӘншӘсӘ: ҮиҰндҰңтарүа мойҰмай, сабҰрлҰлҰң танҰту. Б&л, тіуекел менес, рам болу

اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّل۪ينَ ٭ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الصَّابِر۪ينَ

аÇттарҰнҰқ ң&рметӘне б+лендӘредӘ. Ал сабҰрсҰздҰң - АллаҒтҰқ атҰна аң екеайтуүа алҰп келедӘ жіне одан АллаҒтҰқ ӘстерӘн мӘнеу, мейӘрӘмӘн жазүҰру мен хикметӘн сҰнау келӘп шҰүадҰ. Иі, ңиҰншҰлҰңтҰқ соңңҰларҰнан ілсӘз, кҚшсӘз адам шаүҰмдану тҚрӘнде жҰлайдҰ. БӘраң АллаҒңа шаүҰмҰқдҰ айтҰп жн б+лену керек, АллаҒтҰқ атҰна шаүҰм айтпау керек. ХазретӘ çңуб АлейҒиссіламнҰқ

اِنَّمَٓا اَشْكُوا بَثّىِ وَ حُزْن۪ٓى اِلَى اللّٰهِ

дегенӘндей болу керек.

çүни, ңиҰншҰлҰңтҰ АллаҒңа шаүҰм ету керек, ійтпесе АллаҒ%< Сегмдарүа шаүҰм еткендей болҰп; "Ойбай!" салҰп, "МҰна нірсе басҰма келетӘндей, соншалҰң мен не жаздҰм!" деумен ілсӘз адамдардҰқ аÇнҰшҰн оÇту зиÇн, маүҰнасҰ да жоң.

шӘншӘсӘ: ҺибадаттаүҰ сабҰр. Б&л сабҰр адамдҰ сҚйӘктӘлер дірежесӘне дейӘн ш. "АллҰ. Еқ жоүарүҰ орҰн болүан кімӘл ң&лшҰлҰң дірежесӘне к+тередӘ.

БесӘншӘ С&раүҰқ: КімелеттӘк жас, он бес жас деп саналадҰ. ХазӘретӘ ПайүамбарҰмҰз АлейҒиссалату Уіссілам, ПайүамбарлҰңтан б&рҰн ңалай үибадат етушӘ едӘ?

Жауап:>Араб сахар т&рмҰ к+птеген перделердӘқ астҰнда к+мескӘленӘп ңалүан ХазретӘ ИбраҒим АлейҒиссіламнҰқ дӘнӘнӘқ &стҰнҰ бойҰнша ң&лшҰлҰң ететӘн. БӘраң, парҰз немесе міжбҚрлӘ тҚрде емес, негӘзӘнен +з еркӘмен үибадат ететӘн едӘ. Б&л аңиңат &заң іқгӘме, ізالرَّحҰсңа ңайҰрдҰң.

АлтҰншҰ С&раүҰқ: КемелдӘк жасҰ деп саналатҰн ңҰрҰң жасҰнда ПайүамбарлҰңтҰқ келуӘ мен +мӘрӘнӘқ алпҰс Қш жас болуҰндаүҰ хикмет не?

— 317 —

Жауап: ХикметтерӘ к+п. БӘреуӘ уүа бо ПайүамбарлҰң, +те ауҰр жіне Қлкен жауапкершӘлӘк. АңҰлдҰқ толҰсуҰ мен ңабӘлеттердӘқ ашҰлуҰ жіне кемелӘне келуӘ арңҰлҰ үана сол ауҰр жауапкершӘлӘктӘ к+тере алуүа боладҰ. Ал ондай кемелдену кезеқӘ - ңҰрҰң жас. Ал ніпен баруестӘктердӘқ ңозҰп т&рүан уаңҰтҰ мен тін ңҰзуҰнҰқ жалҰндҰ шаүҰ жіне дҚниеуи ңҰзҰүушҰлҰңтардҰқ буҰрңанүан кезӘ болүан жастҰң шаң пен жӘгӘттӘк кезеқ тек ңана АллаҒ жолҰндаүҰ, аңҰрет жолҰндаүҰ киелӘ жҚк болүан пайүамбарлҰң мӘндетке ҚйлесгӘзедӘ ҮҰрҰң жасңа дейӘн ңанша жерден салмаңтҰ жіне таза адам болса да, дақңң&марлардҰқ ойҰна "білкӘм дҚниелӘк атаң-дақң ҚшӘн тҰрҰсуда" деген кҚдӘк келедӘ. ОлардҰқ жазүҰруҰнан оқай ң&тҰла алмайдҰ. Ал, бӘраң ңҰрҰңтан кейӘнгӘ бӘ тасби ңабӘр жаңңа ңарай ң&лдилай бастайдҰ. ЕндӘ оүан дҚниеден г+рӘ, аңҰреттӘқ шетӘ к+рӘне бастайдҰ. ЮрекеттерӘ мен аңҰреттӘк амалдарҰна ңатҰсен де ай жазүҰрулардан тез ң&тҰладҰ жіне табҰсңа ңол жеткӘзедӘ. Адамдар да жаман ойлаудан арҰлҰп, пиүҰлдарҰ тҚзеледӘ.

Ал ендӘ, +мӘрӘнӘқ алпҰс Қш жас болуҰна келсек, м&нҰқ к+птеген хикметтерӘнӘқ бӘреуӘ мҰнадай: Шариүат бойҰнша іҒли имӘ санүсул Юкрам АлейҒиссілату УіссіламдҰ шексӘз дірежеде сҚŞге жіне ң&рмет етуге, еш ңандай нірсесӘнен тӘксӘнбеуге жіне ір бӘр халӘн жаңсҰ к+руге мӘндеттӘ. АллаҒ +зӘнӘқ ХаблдҰ к+крамҰн алпҰс жастан кейӘнгӘ машаңаттҰ, бейнеттӘ ңарттҰң кезеқге ңалдҰрмаүан. ЯзӘ имам болүан ҚмметӘнӘқ басҰм к+пшӘлӘгӘнӘқ жас шамасҰ болүан алп СондҰжасҰнда еқ жоүарүҰ ілемге к+терӘп, +з жанҰна алдҰ. БарлҰң жаүҰнан имам екендӘгӘн к+рсеттӘ...

ЖетӘншӘ с&раүҰқ:

خَيْرُ شَبَابِكُمْ مَنْ تَشَبَّهَ بِكُهُولِكُمْ وَ شَرُّ ك жіне كُمْ مَنْ تَشَبَّهَ بِشَبَابِكُمْ

МҰна с+з хадис пе? М&ратҰ не?

Жауап: Хадис деп естӘдӘм. ОндаүҰ маңсатҰ мҰнау: «Еқ хайҰрлҰ жас» - ңарт кӘсӘдей +лӘмдӘ ойлап, аңҰретӘне ңам жасап жастҰң шрет айжелӘгӘне т&тңҰн болҰп бейңамдҰңңа тҚспеген жан. ҮарттардҰқ еқ жаманҰ - жастарүа елӘктеп, немң&райдҰлҰңңа, іуестӘкке салҰнҰп, бала сиÇңтҰ ніпсӘнӘқ айтңанҰнан шҰүа алмаүан адам.

— 318 —

Сен менӘқ бас жаүҰма "ХикметтӘ с+з" деп ӘлӘп ген. Д таңтанҰ к+рген шҰүарсҰқ. Ол жазбанҰқ тура маүҰнасҰ т+мендегӘдей. Мен онҰ ірдайҰм оңҰп, дірӘс аламҰн.

"Дос Әздесеқ, АллаҒ бар". Иі, АллаҒ дос болса, барлҰүҰ дос.

"Жолдас тапңтаншалсе, Ү&ран бар". Ү&рандаүҰ пайүамбарлармен, перӘштелермен ойша жҚздесӘп, бастан кешкендерӘн тамашалап, достҰң ң&руүа боладҰ.

"БайлҰң тӘлесеқ, ңанаүат ет." Үанаүат еткен жан ҚнемшӘл боладҰ. немшӘл адам береке шҰүатҰ.

"Жау Әздесеқ, ніпсӘ бар" Иі, ніпсӘсӘн жаңсҰ к+рген адам басҰна біле тӘлеп аладҰ. Азап шегедӘ. Яз ніпсӘсӘн &натпаүан адамнҰқ к+қӘлӘ жай, мейӘрӘмге б+ленедӘ.

"Насихат с&расақ, +лӘм жнен ба ЯлӘмдӘ ойлаүан адам дҚниеге деген махаббаттан ң&тҰладҰ. АңҰретӘне ҰңҰласпен ңам жасайтҰн боладҰ.

ЖетӘншӘ Міселеге СегӘзӘншӘсӘн мен ңосайҰн:

Ол бҰлай: БӘр-екӘ кҚн б&рҰн бӘр ңари, şсуф Ислам нен бӘр б+лӘмдӘ

تَوَفَّن۪ى مُسْلِمًا وَ اَلْحِقْن۪ى بِالصَّالِح۪ينَ

ге дейӘн оңҰдҰ.

БӘрден, ойламаүан жерден к+қӘлге бӘр маүҰна келдӘ. Ү&ранүа жіне иманүа ңатҰстҰ ірбӘр нірсе мақҰздҰ. СҰрттаАл, &ссӘз болҰп к+рӘнгенӘмен мақҰзҰ зор. Иі, міқгӘ баңҰтңа жетуге к+мек беретӘн кез келген нірсе елеусӘз болҰп саналмайдҰ. Ендеше, "МҰна бӘр кӘшкене т&жҰрҰм, осҰншама тҚсӘндӘрулер мен назрам Аларуүа т&рмайдҰ" деуге болмайдҰ. ОсҰндай міселелерде еқ бӘрӘншӘ шікӘрт болүан, тҰқдаушҰ жіне Ү&ран тереқ маүҰналарҰнан ңадӘрӘн тҚсӘнген ИбраҒим Хулуси, осҰ міселенӘ естӘгӘсӘ келедӘ екен. Олай болса тҰқда:

Еқ ідемӘ ңиссанҰқ тамаша бӘр к+рӘнақүҰлдиссалардҰқ еқ ідемӘсӘ şсуф АлейҒиссіламнҰқ ңайтҰс болатҰнҰн бӘлдӘретӘн

تَوَفَّن۪ى مُسْلِمًا وَ اَلْحِقْن۪ى بِالصَّالِح۪ينَ

аÇтҰнҰқ +те жоүарҰ, аса нізӘк жіне сҚйӘншӘлеушӘ м&үжиза секӘлдӘ бӘр маүҰнасҰ мҰнадай: çүни, +зге таүа шҰҰ ңиссалардҰқ соқҰндаүҰ зауал мен айрҰлҰсу хабарларҰнҰқ ащҰлҰүҰ мен ңайүҰсҰ, ңиссадан алҰнүан ңиÇли ліззаттҰ б&зҰп тҰнадҰ ... ЮсӘресе рахатңа батҰп, баңҰтңа кенелгенӘн айтҰп тңорңҰн+лӘмӘ мен хош айтҰсуҰн хабарлау онан сайҰн ңайүҰлҰ боладҰ,

— 319 —

тҰқдаушҰларүа "Үап! Юттеген-ай!" дегӘзедӘ. Ал б&л аÇт, şсуф ңиссасҰнҰқ еқ жарңҰн б+лӘмӘнде Çүни МҰсҰрда Ү&рметтӘ ЛауазҰмүа ие болҰпкиелӘ анасҰмен ңауҰшңан, бауҰрларҰмен мауңҰн басҰп, табҰсңан кезӘнде, дҚниедегӘ еқ баңҰттҰ жіне +мӘрӘнӘқ еқ тамаша сітӘнде ХазретӘ şсуфтҰқ +лӘмӘн осҰлай хабарлайдҰ жіне бҰлай дейдӘ: МҰна тамаіззатҰдайдан ілдеңайда жоүарҰ салтанатңа б+лену ҚшӘн, ХазретӘ şсуфтҰқ +зӘ ЖаратушҰ Хаңтан +лӘмӘн с&радҰ жіне +лдӘ, осҰлайша, ілгӘ баңҰтңа б+лендӘ. Демек, ңабӘрдӘқ арүҰ жаүҰнда ілгӘндей дҚниелңҰзметзаттан да рахат бӘр жаүдай бар. ХазретӘ şсуф АлейҒиссілам сҰндҰ аңиңаттҰ бӘлетӘн жан, ліззатҰ мол дҚниелӘк салтанаттҰқ ортасҰнда т&рса да, арүҰ жаңтаүҰ баңҰтңа ңол жеткӘзу ҚшӘн ащҰ +лӘмдӘ с&радҰ.

МӘне, Ү&ранӘшӘненнӘқ осҰнау керемет шешендӘгӘне ңарақҰз, şсуф ңиссасҰнҰқ аÇңталуҰн нендей үажап кҚйде хабарлауда. Ол хабар тҰқдарманҰна ңайүҰ мен +кӘнӘш бермейдӘ, ң, б&зүҚйӘншӘ хабар жеткӘзӘп, ңуанҰш сҰйлауда.

Сондай-аң: "ҮабӘрдӘқ арүҰ жаүҰ ҚшӘн ірекет ңҰл, ңам жаса. ШҰнайҰ баңҰт пен ліззат сол жаңта деп, сабаң беруде. ХазретӘ şсуфтҰқ жоүарҰ дірежелӘ адалдҰүҰн к+рсетуде жіне п бӘлуӘқ еқ салтанаттҰ, еқ ңуанҰштҰ жаүдайҰ да оүан бейңамдҰң берӘп, алдай алүан жоң. Ол сонда да аңҰреттӘ ңаладҰ" дейдӘ...

اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рси
— 320 —

ЖИұРМА ТЯРТӨНШӨ МЕКТУБ

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
يَفْعَтҰ к+рّٰهُ مَا يَشَٓاءُ وَ يَحْكُمُ مَا يُر۪يدُ

С&раң: ИліҒи ЕсӘмдердӘқ еқ ҚлкендерӘнен болүан Рахим, Хаким жіне Уідуд есӘмдерӘнӘқ талабҰ болүаңазан,рӘмдӘ тҚрдегӘ тірбиелеу, маңсаттҰ тҚрде дайҰндау жіне махаббатпен к+қӘлӘн табу - ңорңҰнҰштҰ, мейӘрӘмсӘз болүан +лӘммен, жойҰлумен, +мӘрдӘқ аÇңталуҰмен, айҰрҰлҰсумен, ауҰр тиер соңңҰлармен, машаңаттармен ңалай жіне ңа+ндӘрӘнан Қйлесе аладҰ? ЖарайдҰ, адамзат міқгӘлӘк баңҰтңа +лӘм арңҰлҰ +тетӘндӘктен маң&л дейӘк. БӘраң мҰна нізӘк те сҚйкӘмдӘ тӘршӘлӘк иелерӘ аүаштар мен +сӘмдӘктердӘ, гҚлдердӘ жіне де ңалолуүа лайҰң, +мӘрге үашҰң, хайуанат тайпаларҰн, ҚздӘксӘз тҚрде, еш ңайсҰсҰн ңалдҰрмай жоң етуде, олардҰ дем алдҰрмастан машаңатпен ж&мҰс ӘстетудератҰп айсҰсҰн рахат ңалдҰрмай пілекеттермен +згерӘстерге &шҰратуда, еш бӘрӘн тҰс ңалдҰрмай +лтӘруде, толассҰз жоŞда ңандай мейӘрӘм мен жанашҰрлҰң бар? Үандай хикмет пен пайда базат-Ұ дай мейӘрӘм, ңандай аÇнҰш бар?

Жауап: ҮажеттӘлӘк пен соүан сай талаптҰ к+рсететӘн Бес РімӘз арңҰлҰ жіне маңсаттар мен пайдалардҰ к+рсететӘн Бес Ишар жазүалҰ осҰ с&раңтҰқ жауабҰн шешетӘн, арнасҰ кеқ, +те тереқ, аса жоүарҰ, &лҰ аңиңатңа +те &заңтан ңаратуүа тҰрҰсамҰз.

БӨРӨНШӨ ТАРАУ: Бес РімӘзден т&радҰ.

БӘрӘншӘ РімӘз: ЖиҰрма АлтҰншҰ С+здӘқ соқҰнда айтҰлүанҰндай, +те +нерлӘ бӘр шебе, б&рҰбат баүалҰ бӘр киӘмдӘ наңҰштап тӘгу ҚшӘн, бӘр мӘскӘн адамдҰ лайҰңтҰ аңҰүа жалдап алҰп, сол киӘмдӘ ілгӘ мӘскӘн адамнҰқ ҚстӘнде пӘшу ҚшӘн ілгӘ адамдҰ

— 321 —

отҰрүҰзҰп, т&рүҰзҰп тҚрлӘз айҰбйларүа тҚсӘредӘ. Егер ілгӘ мӘскӘн адам шеберге: "Маүан жарасҰп т&рүан мҰна киӘмге неге тиӘсесӘқ? ЯзгертӘп, бҚлдӘрудесӘқ. МенӘ отҰрүҰзҰп, т&рүҰ.

ТазамдҰ алудасҰқ..." деуге хаңҰ бар ма? Сол сиÇңтҰ ЖаратушҰ Шебер, жаратҰлҰстҰқ ірбӘр тҚрӘн бӘр бӘр ҚлгӘ етӘп, к+ркем есӘмдерӘнӘқ наңҰштарҰ арңҰлҰ +нерӘнӘқ кемелдӘлӘгӘн к+рсету ҚшӘн ірбӘр нірсеге, ісӘресе тӘршӘлӘк иелерӘне, сезӘмдер мен +мкерӘлген дене киӘмӘн кигӘзӘп, сонҰқ ҚстӘнде ңаза жіне жазмҰш ңаламҰмен +рнек саладҰ. ЕсӘмдерӘнӘқ шаүҰлҰстарҰн к+рсетедӘ. ЮрбӘр болмҰсңа +зӘне лайҰң тҚрде, аңҰ есебӘнде кемелдӘлӘк пен ліззат бередӘ. Олай болса,

مَالِكُ الْمн нҰүҰيَتَصَرَّفُ ف۪ى مُلْكِه۪ كَيْفَ يَشَٓاءُ

сҰрҰна ие болүан ЖаратушҰ Шеберге "МенӘ ңинап жатҰрсҰқ. МенӘқ мазамдҰ алҰп жатҰрсҰқ" деуге ңай нірсенӘқ хаңҰ бар?

МҚлдем хаңҰ жоң! Иіа етемр жаратҰлҰстҰқ Уажиб-ул-УжудтҰқ алдҰнда ешңандай хаңҰ жоң жіне ондай талап та ңоÇ алмайдҰ. Үайта олардҰқ борҰшҰ - ЖаратушҰ Шеберге ірдайҰм алүҰс айту мен мадаңтау, сол арңҰлҰ берӘлген болмҰс мітҰ екеерӘнӘқ аңҰсҰн +теу үана. ЯйткенӘ, оларүа берӘлген бҚкӘл болмҰс міртебелерӘ жҚзеге асңан нірселер, белгӘлӘ бӘр себептердӘ талап етедӘ. Ал ізӘрге берӘлмегеатҰ. Дебелер болса, ҰңтималдҰ жаүдай үана. ұңтималдҰлҰң болса, жоң нірсе жіне онҰқ шегӘ жоң. Жоң нірсе себеп талап етпейдӘ. ШексӘзге себеп жоң. Міселен, тас-тайда жтар "НелӘктен +сӘмдӘк болмадҰң" дей алмайдҰ. ШаүҰм ете алмайдҰ, ңайта ÊлементтӘк болмҰсңа ие болүандҰүҰ ҚшӘн ЖаратушҰүа алүҰс айтуҰ тиӘс. ЯсӘмдӘктер: "НелӘктен хайуан болмадҰм" деп шаүҰмңҰса, лмайдҰ, ңайта олар +з денелерӘне ңоса, +мӘр сҰйланүандҰңтан олардҰқ ң&ңҰ - алүҰс бӘлдӘру үана. Хайуан болса: "НелӘктен адам болмадҰм" деп шаүҰмдана алмайдҰ... ңайта, болмҰс жіне +мӘрмен ңоса, ң&ндҰ рух жіуҒарҰар сиÇгендӘктен онҰқ мӘндетӘ, тек ңана алүҰс бӘлдӘру. ТаүҰсҰн таүҰ... салҰстҰра беруге боладҰ.

Ей, шаүҰмшҰл адам! Сен жоң боп ңалмадҰқ, болмҰс нҰүҰметӘн кидӘқ, +мӘрдӘқ дімӘардҰқ Ұқ, жансҰз ңалмадҰқ, хайуан болмадҰқ. Ислам нҰүҰметӘн таптҰқ, адасңандардҰқ арасҰнда ңалмадҰқ, денсаулҰң амандҰң, есендӘк деген нҰүҰметке б+лендӘқ таүҰсшариүаҰ...

— 322 —
Ей, жаңсҰлҰңтҰ тҚсӘнбейтӘн жан!>Сен не бетӘқмен хаң талап етудесӘқ? ЖаратушҰ ХаңтҰқ саүан берген наүҰз нҰүметӘ болүан болмҰс міртебелерӘне жауап َالَ اе алүҰс бӘлдӘрудӘқ орнҰна, ҰңтималдҰң шеқберӘндегӘ сенӘқ ңолҰқа тҚспеген жіне сен оларүа лайҰңтҰ да болмаүан асҰл нҰүметтердӘқ саүан берӘлмегендӘгӘ ҚшӘн орҰнсҰз жерде ашк+зденӘп, ЖаратушҰ Хаңтан шаүҰмданасҰқ, берӘлген нҰүметтердӘ менсӘнбейс кӘсӘюМіселен, бӘр адам м&нара басҰна шҰүу секӘлдӘ жоүарҰ дірежеге жетӘп, ір баспалдаң сайҰн Қлкен нҰүҰметтерге б+ленсе, сосҰн сол дірежеге к+терушӘге алүҰс айтудҰқ орнҰна: "Неге б&л м&нараданен едӘӘк м&нараүа, шҰңпадҰм!" деп шаүҰм айтҰп, жҰласа, ңаншалҰңтҰ хаңсҰздҰң жасаүан боладҰ. НҰүҰметтердӘ менсӘнбеген боладҰ. Үандай ессӘздӘк жасаүанҰн аңҰмаңтар да тҚсӘнер...

Ей, ңанаүатсҰз ашк+з, ҚнемсӘз артҰңшҰл, шаүҰмдануүа хаңҰ жоң үапҰл пенде! МҰнанҰ жаңсҰлап бӘлӘп ал! Үанаүат - пайданҰқ к+зӘ, шҚкӘр ету. Ашк+здӘк - зиÇн шегу, нҰүҰметтӘ менсӘнбеу. Ал ҚнемшӘлдӘк, нҰүмаң бӘз&рмет к+рсету, пайдалҰ. ұсҰрап болса, нҰүметтӘ менсӘнбеушӘлӘк, &сңҰнсҰз, зиÇндҰ нірсе. Егер аңҰлҰқ бар болса, ңанаүатңа даүдҰлан, ризашҰлҰң бӘлдӘруге тҰрҰс. ТӘптӘ, т+збей бара жатсақ "ç, Сабур!" де, сабҰр с&ра.а пітуесӘқе риза бол, шаүҰмданба. КӘмдӘ кӘмге шаүҰмданҰп жатңанҰқдҰ бӘл, аузҰқдҰ жап. ШаүҰмданүҰқ келӘп бара жатса, +з ніпсӘқдӘ, ЖаратушҰ Хаңңа шаүҰм ет, +йтнегӘзӘемшӘлӘк ніпсӘқде.

ЕкӘншӘ РімӘз: Он СегӘзӘншӘ ХаттҰқ соқүҰ міселесӘнӘқ аÇң жаүҰнда айтҰлүанҰндай, ЗҚлжілал ШебердӘқ тақңалдҰратҰн, тӘптӘ ңорңҰнҰш тудҰратҰн Рубубиет ӘстерӘ арңҰлҰ, жаратҰлҰстардҰлдӘ к+усҰз тҚрде +згерӘске &шҰратҰп жақартуҰнҰқ бӘр хикметӘ мҰнада: Міселен, жаратҰлҰстардҰқ ірекеттерӘ ң&штарлҰңтан, ліззаттан жіне махаббаттан туҰндайдҰ. ТӘптӘ, ірбӘр Әсте бн, телзат бар, тӘптӘ ір бӘр Әс атңарудҰқ +зӘ бӘр тҚр ліззат десе де боладҰ. Ал, сол ліззат болса - кемелдӘлӘкке баүҰтталүан, тӘптӘ ліззаттҰқ +зӘ бӘр кемелдӘк. СонҰмен, Әс-ірекет дегенӘмӘз кемелдӘлӘкке ліззатңа, с&лулҰңңа ишара етедӘ. ШексӘз Кемел, К>Рамаз ЗҚлжілал, Уажиб-ул-Ужуд, затҰнда, сипатҰ мен ӘстерӘнде кемелдӘктӘқ барлҰң тҚрӘн ңамтуда. Олай болса ілбетте, ол ЗатҰ Ужиб-ул-УжудтҰқ болмҰсҰ мен шексӘздӘгӘне лайҰдӘ. Яйе жіне ЗатҰнҰқ еш нірсеге м&ңтаж

— 323 —

еместӘгӘ мен шексӘз байлҰүҰна ҚйлесӘмдӘ тҚрде жіне шексӘз кемелдӘгӘ мен затҰна тін піктӘгӘне сай келетӘн шексӘз жанашҰрлбҚкӘл ахаббатҰ бар. Жіне сол киелӘ жанашҰрлҰң пен таза махаббаттан туҰндайтҰн шексӘз киелӘ бӘр ң&штарлҰң бар. Жіне сол киелӘ ң&штарлҰңтан туҰндайтҰн шексӘз киелӘ бӘр ңуанҰш бар. Жіне сол киелӘ ңуанҰштан туҰндайтҰериалдӘз киелӘ бӘр ліззат бар. Жіне сол киелӘ ліззатпен ңоса, ОнҰқ шексӘз мейӘрӘмдӘлӘгӘ т&рүҰсҰнан, ң&дӘретӘнӘқ ӘстерӘ ӘшӘнде, маңл&ңаттҰқ ңабӘлеттерӘ жіне кемелденуӘнен туҰн ікесӘ, солардҰқ ңуанҰштарҰ мен толҰсуларҰнан келетӘн, ЗатҰ Рахман ірӘ Рахимге тін шексӘз киелӘ ңуанҰш пен шексӘз киелӘ маңтанҰш бар. Б&л жаүдай ҚздӘксӘз Әс атңарудҰ тудҰрадҰ. Жіне сол шексӘз Әс атңарушҰлҰң та, +з кезегӘнде ҚздӘксӘз +згге батң&бҰлту, айналдҰру, ңозүалтудҰ тудҰрадҰ. МӘне осҰ шексӘз +згерту мен ң&бҰлту да, +лӘм мен жоң ңҰлудҰ аÇңталу мен айҰрлҰсудҰ талап етедӘ.

БӘрде, философиÇнҰқ мен Ү&лҰстҰқ маңсаттарҰна ңатҰстҰ ңосңан ҚлестерӘ менӘқ назарҰмда +те ң&нсҰз боп к+рӘндӘ. С+йтсем, ондай пілсапалҰң ойлар маүҰнасҰздҰңңа ңарай бет аладҰ екен. СондҰңтан философен шеб +з ойҰна тереқ сҚқгӘгендерӘ, табиүатшҰлдҰң батпаүҰна тҚседӘ немесе скептикке айналадҰ. ç болмаса ЖаратушҰнҰқ ҰңтиÇрҰ мен ӘлӘмӘн жоңңа шҰүарадҰ, немесе ЖаратушҰнҰ "Жаратуүа міжбҚр болмҰс" дейдӘ.

МӘне, сол кезде АллаҒтҰқ мейрӘмӘ маүан ХакиӘ)>+згӘн жірдемге жӘбердӘ, жаратҰлҰстаүҰ Қлкен маңсаттардҰ к+рсеттӘ. çүни, ірбӘр жаратҰлҰс Раббани жазба екендӘгӘ сол - бҚкӘл тҚйсӘк иелерӘ онҰ оңидҰ, зерттейдӘ. ОсҰ маңсат маүан бӘр жҰлүахани тлӘктӘ болдҰ. Содан соқ, жаратҰлҰстаүҰ +нердӘқ үажайҰптарҰ ашҰлдҰ, ілгӘ маңсат ендӘ, жеткӘлӘксӘз бола бастадҰ. Онан да Қлкен екӘншӘ бӘр маңсат к+рсетӘлдӘ. çүни, ірбӘр жаратҰлҰстҰқ еқ Қлкен маңу.

سُبҰ ЖаратушҰсҰна тиӘстӘ екен. СонҰқ +нерӘнӘқ кемелдӘгӘ мен есӘмдерӘнӘқ наңҰштарҰн жіне хикметӘнӘқ ішекейлерӘ мен мейӘрӘмӘнӘқ сҰйларҰн ЖаратушҰнҰқ Яз назарҰна &сҰну Сол жнҰқ жамалҰ мен кімалҰна айна болу екенӘн бӘлдӘм. ОсҰ маңсат та к+пке дейӘн маүан жеткӘлӘктӘ болдҰ. Содан соқ, жаратҰлҰстардҰқ жаратҰлуҰ мен +нерӘндегӘ тақңалдҰратҰн Әстермен ңоса, соншалҰңтҰ жҰлдам тҚрде +згерӘске &шҰрауларм ісӘрң&бҰлуларҰндаүҰ Ү&дӘреттӘқ м&үжизаларҰ жіне РубубиеттӘқ ӘстерӘ к+рӘндӘ. Сол кезде б&л маңсат та жеткӘлӘксӘз
— 324 —

бола бастадҰ. РасҰнда, осҰ маңсаҰсҰ кӘлкендӘгӘндей ңажеттӘлӘк пен себеп те болуҰ керек екенӘн бӘлдӘм. МӘне, сол уаңҰтта, осҰ ЕкӘншӘ РімӘздегӘ ңажеттӘлӘктер мен алдаүҰ ишаралардаүҰ маңсаттар к+рсетӘлдӘ. Жіне анҰң тҚрде бӘлдмҚмин . ҺаламдаүҰ ң&дӘреттӘқ ӘстерӘ мен жаратҰлҰстардҰқ ңозүалҰс жіне айналҰстарҰ маүҰналарүа толҰ екенӘ сонша, сол Әстер арңҰлҰ Хаким ЖаратушҰ үаламнҰқ ір тҚрлӘ б+лӘктерӘн тҚгел +з тӘлӘмен с+йлетуде екен. Ү&ддҰ аӘттӘ. лемӘ мен жердӘқ ңозүалушҰ жаратҰлҰстарҰ олардҰқ сол с+йлесуӘндегӘ с+здер сиÇңтҰ, ал ірекетке келтӘрӘп ңозүалту болса, маүҰналҰ с+йлем сиÇңтҰ екен. Демек, Әс атңарудан туҰндайтҰн ңозүалҰстар - тісбих с#540

н с+йлету. Жіне үаламдаүҰ ңозүалҰс та, сол үаламнҰқ жіне онҰқ ір тҚрлӘ б+лӘктерӘнӘқ ҚнсӘз үана с+йлеуӘ жіне с+йлеттӘруӘ.

шӘншӘ РімӘз:>Нірселер жойҰлҰп кетпейдӘ. РасҰнда ң&дӘрет аÇсҰнан ӘлӘм шеқбеқ, ол+тедӘ. К+рӘнетӘн материÇлдҰң ілемнен к+рӘнбейтӘн үайҰп ілемӘне кетӘп жатҰр. Ү&бҰлмалҰ, +ткӘншӘ ілемнен н&р ілемӘне, міқгӘлӘкке ңарай бет алуда. Аңиңат т&рүҰсҰнанӘндегӘанда нірселердегӘ ісемдӘктер пен кемелдӘктер ИліҒи есӘмдерге тиесӘлӘ, солардҰқ наңҰштарҰ мен к+рӘнӘстерӘ. Ол есӘмдер баңи, олардҰқ к+рӘнӘстерӘ де ірдайҰм тзе алм. Олай болса, ілбетте, наңҰштарҰ да жақарадҰ, тазарадҰ, ідемӘлене тҚседӘ. Жоң болҰп, жойҰлуүа кетпейдӘ. ШҰндҰүҰнда, тек сҰрттай, салҰстҰрмалҰ бейнелерӘ үана +згерӘп, тамаша ісем К+п ж мен кімӘл фійздӘқ к+рӘнӘс табар жерӘ болүан негӘздерӘ баңи кҚйӘнде ңала бередӘ. Рух иесӘ болмаүандардҰқ ісемдӘктерӘ мен к+ркемдӘктерӘ, тӘкелей ИліҒи есӘмдерге тиесӘлӘ. Маңтаулар да соларүа тиесӘлӘ ісемдӘктер де солардӘкӘ, махаббат та соларүа ардҰқ аладҰ. Сол айналардҰқ +згеруӘ, есӘмдерге зиÇн тигӘзбейдӘ. Егер рух иесӘ болүанмен, аңҰл иесӘ болмаса, олардҰқ аңҰрҰ мен болмҰстан ажҰрауҰ мҚлде жоүалу емес, шҰндҰүҰнда материÇлдҰң болмҰстан шҰүҰп, тӘршӘлӘк мӘндетӘнӘқ кҚй ңарамн ң&тҰлҰп, атңарүан мӘндеттерӘнӘқ жемӘстерӘн баңи рухтарҰна тапсҰрадҰ. ОлардҰқ сол баңи рухтарҰ да бӘр ИліҒи есӘмге сҚйенӘп, болмҰсҰн жалүастҰра бередӘ. Егер ол рух иелерӘ тҚй مِعْرерден болса, онсҰз да міқгӘлӘкке жіне материÇлдҰң ірӘ рухани кемелдӘлӘкке негӘз болҰп табҰлатҰн баңи ілемге жіне Хаким ЖаратушҰнҰқ піни дҚниеден ілеңайда ісем, н&рлҰ бірзах ілемӘ, рухтар ілемӘ секӘлдӘ +зге орҰндарҰна, басңа +лкелерӘне к+шالْوَرсапарҰ - +лӘп жоң болу, зауал орнап, лаүҰп кету емес, кемелдӘлӘкке жету.
— 325 —

ҮорҰтҰндҰ: СонҰмен ЖартушҰ Хаң бар. Ол Баңи жіне сипаттарҰ мен есӘмдерӘ т&раңтҰ ірӘ міқгӘлӘк. Ендеше ол еҰ ол ждӘқ к+рӘнӘстерӘ мен наңҰштарҰ, міқгӘ жақарҰп т&радҰ. Б&зҰлу мен жоүалу, жойҰлу мен зауал деген болмайдҰ. Адам, адамдҰң жаүҰмен к+пшӘлӘк жпсҰрҰлҰстармен тҰүҰз байланҰста. СолардҰқ бар болуҰнан ліззат аладҰ, жойҰлуларҰнан ңайүҰ шегедӘ. ЮсӘресе, тӘршӘлӘк иелерӘнен, ісӘресе адамдардҰқ, сонҰқ ӘшӘнде +зӘ жаңсҰ к+рген жаңҰндарҰнҰқ дҚниеден +туӘнарашалүҰрадҰ. Солармен бӘрге болудан к+бӘрек ліззат аладҰ. ТӘптӘ, бӘр мейӘрӘмдӘ анадай болҰп, +зӘнӘқ рахатҰн солардҰқ баңҰтҰ ҚшӘн пида етедӘ.

МӘне, ір . ҮайтдірежесӘне ңарай, Ү&раннҰқ н&рҰ мен иманнҰқ сҰрҰ арңҰлҰ бҚкӘл жаратҰлҰстардҰқ баңҰтҰнан ліззат аладҰ. ОлардҰқ жойҰлҰп кетпейтӘндӘгӘнен, олардҰқ ңЖаратуӘр Раббани хат екендӘгӘне шаттанадҰ. Жіне дҚниенӘқ ҚлкендӘгӘндей н&рүа ие бола аладҰ. ЮркӘм дірежесӘне ңарай б&л н&рдан пайдалана аладҰ.

Егер, адасңан жан болса, +зӘнӘқ ңайүҰсламиÇтоса, бҚкӘл жаратҰлҰстардҰқ жойҰлуҰнан, жоүалуҰнан жіне сҰрт ңараүандаүҰ жоң етӘлулерӘнен,ю(егер ол жаратҰлҰстар рух иелерӘ болса)>олардҰқ ңайүҰларҰмен ңо+рӘп, үҰрадҰ. çүни онҰқ кҚпӘрлӘгӘ, онҰқ дҚниесӘн жоң болҰп жойҰлулармен толтҰрадҰ, онҰқ басҰна ңарақүҰлҰңтҰ ҚйӘп-т+гедӘ. ЖіҒіннамүа жетпей-аң, ЖіҒаннамнҰқ азабҰн тартадҰ.

Т+ртӘншӘ РімӘз: К+птеген жерлераббаниңанҰмҰздай, бӘр падишаҒтҰқ с&лтан, халифа, хакӘм, ңолбасҰ сҰндҰ тҚрлӘ аттарҰ мен сипаттарҰнан туҰндайтҰн ір тҚрлӘ ң&рҰлҰм, басңару шеқберлерӘ болатҰнҰ сиÇңтҰ, ЖаратушҰ ХаңтҰқ ісем есӘмдерӘнӘқ шектеусал ар санауүа да келмейтӘн неше тҚрлӘ к+рӘнӘстерӘ бар. ЖаратҰлҰстардҰқ тҚрленулерӘ жіне ір ңилҰлҰүҰ, сол к+рӘнӘстердӘқ ір тҚрлӘлӘгӘнен келедӘ. Юр бӘр кемел мен жамал иесӘ, жамалҰ мен кс жаңт к+рудӘ жіне к+рсетудӘ ңалау сҰрҰ бойҰнша, сол тҚрлӘ есӘмдер де, т&раңтҰ жіне міқгӘ болүандҰңтан ЖаратушҰсҰнҰқ атҰнан тоңтаусҰз тҚрде к+рӘнудӘ ңалайдҰ. çүни наңҰштарҰн к+ргӘсӘ келедӘ. çүни, ЖаратушҰ +з наңҰштарҰнҰқ айналарҰ тҚсӘамалҰнҰқ к+рӘнӘстерӘ мен кемелӘнӘқ шаүҰлҰстарҰн к+рудӘ жіне к+рсетудӘ ңалайдҰ.

— 326 —

çүни үаламнҰқ &лҰ кӘтабҰн жіне жаратҰлҰстҰқ ір тҚрлӘ жазбаларҰн сіт-сіт жақартудҰ Çүни, ңайта-ңайта жақартҰп, маүҰналҰджтеҒижазудҰ ңалайдҰ.

çүни бӘр беттӘқ +зӘне мҰқдаүан жеке-жеке жазбалардҰ жазудҰ жіне ірбӘр жазбанҰ сол есӘмдердӘқ ИесӘнӘқ баңҰлау назарҰна ашҰп к+рсетуменҚсӘнем бҚкӘл тҚйсӘк иелерӘнӘқ талңҰлай отҰрҰп, оңҰуҰн ңалайдҰ. ОсҰ аңиңатңа ишара ететӘн мҰна +леқге ңара:

юЮлем кӘтабҰнҰқ параңтарҰ тҚрлӘ, тҚрлӘ ңоңҰм-Ұз,

юЮрӘптерӘ мен с+здерӘ де оңҰп таусҰлмас - сансҰз.

юЖазҰлүанҰ аңиңаттҰқ ЛауҒул Махфуз таңтасҰ

юС+здер - дене, маүҰнасҰ мҰқ ң&бҰлүан ңозүалҰс.

تَاَمَّلْ سُطُورَ الْكَائِنَاتِ فَاِنَّهَا ٭ مِنَ الӘр үайاِ الْاَعْلٰى اِلَيْكَ رَسَٓائِلُ

БесӘншӘ РімӘз: ЕкӘ т&жҰрҰмнан т&радҰ:

БӘрӘншӘ т&жҰрҰм:>СонҰмен, ЖаратушҰ Хаң бар. Ендеше барлҰң нірсе бар. Уажиб-ул-Ужудпен байланҰс бар. Олай болса, барлҰң нірсе ҚшӘн, бҚкӘл нірсе бар. ЯйткенӘ, УаӘ тере-Ужудңа байланҰс арңҰлҰ ірбӘр болмҰс, бҚкӘл болмҰстарүа уахдет сҰрҰ арңҰлҰ байланҰсадҰ. Демек, Уажиб-ул-Ужудңа байланҰсҰн бӘлген немесе бӘлӘнген ірбӘр болмҰс, уахдет сҰрҰ бойҰнша Уажиб-ул-Ужудңа байланҰсҰ болүан бҚкӘл жаратҰлтӘқ хиен байланҰстҰ боладҰ. Демек, ірбӘр нірсе, сол байланҰс арңҰлҰ шексӘз бӘр болмҰс н&рларҰна б+лене аладҰ. Б&л т&рүҰда, б&л жаүҰнан айҰрҰлҰсу, жойҰлу жоң. БӘр мезет ңана тӘршӘлӘк жасаудҰқ +зӘ,ِ وَاَз болмҰс н&рларҰна себеп бола аладҰ. Егер ол байланҰс болмайтҰн болса жіне бӘлӘнбейтӘн болса, соқсҰз айҰрҰлҰсуларүа, жойҰлуүа душар болар едӘ. ЯйткенӘ, ол жаүда +те ібӘр болмҰсңа ңатҰстҰ бӘр айҰрҰлҰсу бар. Демек, +зӘнӘқ жеке болмҰсҰна шексӘз айҰрҰлҰсулар жҚктеледӘ. Егер, сондай байланҰссҰз жаүдайда миллион жҰл болмҰста ңалса да, бӘр мезет ңана тӘршӘлӘк жасау ң&рлҰ болмайдҰ. СондҰңтан сҰптҰ,аңиңат: "БӘр мезеттӘк н&рлҰ болмҰс, миллион жҰлдҰң баÇнсҰз болмҰстан артҰң" деген. çүни: "Уажибпен байланҰста болүан бӘр мезеттӘк болмҰс, байланҰссҰз миллион жҰлдҰң болмҰстан артҰң". ОсҰ сҰрүа байланҰстҰ, ү&ламалар: "БолмҰс н&рларҰ дееқгейӘз - Уажиб-ул-УжудтҰ тану". çүни, ол жаүдайда мҰна үалам, болмҰс н&рларҰ ӘшӘнде болҰп перӘштелерге, руханилерге, тҚйсӘк иелерӘне толҰ боладҰ. Егер онсҰз болса, жоң болу деген ңарақ).>Сонар ірбӘр болмҰстҰ ңамтитҰн боладҰ. Ол адамнҰқ назарҰнда бҚкӘл дҚние бос, ңақҰраүан ҚрейлӘ ңуҰс тҚрӘнде к+рӘнедӘ.
— 327 —

ЖемӘс аүашҰнҰқ ірбӘр жемӘсӘнӘқ бҚкӘл жемӘстермен байланҰсҰ бар. Олай болса, сол аүаштҰқ басҰндаүҰ бҚкӘл жемшҰнайҰбӘр-бӘрӘне бауҰр боладҰ. ЮлгӘ жемӘстердӘқ бӘреуӘ аүаштан ҚзӘлсе, б&л айҰрҰлҰсудҰқ ірбӘр жемӘске ңатҰсҰ боладҰ. ЮрбӘр жемӘс ол ҚзӘлген жез:>Ей,Ән жойҰладҰ. Сол сиÇңтҰ Ахад, Самад АллаҒтҰқ Ү&дӘретӘмен байланҰсҰ бар, ірбӘр нірсе ҚшӘн бҚкӘл нірселер бар боладҰ. Егер байланҰс болмаса, ңанша нірсе болса соншама жойҰлу орҰн алар едӘ. СонҰмен осҰ, рімӘз арңҰлҰ иман н&рларҰнҰқ алҰптҰүҰн на байдасудҰқ ңарақүҰлҰүҰна к+з жеткӘз. Демек иман, осҰ рімӘзде баÇндалүан &лҰ аңиңаттҰқ бӘр атауҰ. Ол аңиңаттан иман арңҰлҰ пайда к+руге боладҰ. Егер иман болмаса, соңҰр, кереқ, тӘлсӘз, аңҰлсҰз адамүа бҚкӘл нірсесӘненоң болүанҰндай, имансҰз жанүа да бҚкӘл нірсе жоң есебӘнде, ол да ңарақүҰлҰңта ңала бермек.

ЕкӘншӘ Т&жҰрҰм: ДҚниенӘқ жіне ір нірсенӘқ Қш жаүҰ ба деп аБӘрӘншӘ жаүҰ:>ИліҒи есӘмдерге ңарайдҰ, солардҰқ айналарҰ. Б&л жаңта жойҰлу, айҰрҰлҰсу жіне жоң болу деген нірсе жоң. Онда тек, жақалану, жақару бар.

ЕкӘншӘ жаүҰ: АңҰретке ңатҰстҰ, міқгӘлӘк ілемге ңарайдҰ, сонҰқ егӘстӘк алңабҰ есебнӘқ +мБ&л жаңта міқгӘлӘк жемӘстердӘ жетӘлдӘру бар. МіқгӘлӘкке ңҰзмет етедӘ, +ткӘншӘ нірселердӘ міқгӘлӘкке айналдҰрадҰ. Б&л жаңта да, +лӘм мен зауал емес, ңайта +мӘр мен міқгӘлӘк к+нӘ, жеерӘ бар.

шӘншӘ жаүҰ: Пінилерге, Çүни бӘздерге ңарайдҰ. ЯткӘншӘлер мен ңҰзҰңң&мар іуесңойлардҰқ сҚйӘктӘ жаүҰ, сана иелерӘнӘқ сауда орнҰ, рухани мӘндет атңарушҰлардҰқ емтихан алақҰ. ОсҰ ҚшӘншӘ жаңтаүҰ +ткӘншӘлӘк пен +лӘмнӘқ, жоңтҰңтҰқастап араларҰна дірумен болу ҚшӘн б&л ҚшӘншӘ жаңтҰқ ӘшкӘ мінӘсӘнде міқгӘ +мӘрдӘқ де к+рӘнӘстерӘ бар.

ҮорҰтҰндҰ: МҰна тоңтаусҰз ңозүалҰп, шҰр айналүан жаратҰлҰстар, болмҰстар, Уажиб-ул-УжудтҰқ жарату н&рларҰ мен жақа болмҰс беру жолҰндаүҰ +згерӘп арҰмҰз айналар мен к+рӘнӘстер.

ЕКӨНШӨ ТАРАУ: БӘр кӘрӘспе, Бес Ишарадан т&радҰ. КӘрӘспенӘқ +зӘ, екӘ ТаңҰрҰптан т&радҰ:

БӘрӘншӘ ТаңҰрҰп:>Алда келетӘн бес ишарада РубубиеттӘқ Әсٍٔ٠Әне жаңсҰлит меш салу ҚшӘн, кӘшкене, дҚрбӘ ңҰзметӘн атңаратҰн тімсӘлдер жазҰлатҰн боладҰ. Б&л тімсӘлдер, Рубубиет ӘстерӘнӘқ
— 328 —

шҰнайҰ мінӘсӘн тҚгел ңамти алмаса да, байңай аладҰ. Алда келетӘн тімсӘлдердегӘ жіне +ткен РімӘздердегӘ ЗатҰ Аңдестге боллӘ сипатҰна ҚйлесӘмсӘз болүан анҰңтамалҰң с+здер тек ңана тімсӘлдӘқ кемшӘлӘктерӘ.

Міселен: ЛіззаттҰқ, шаттҰң пен ңуанҰштҰқ бӘзге белгӘлӘ маүҰналарҰ,ю(ЗатҰ АңдестӘқ)>киелӘ сипаттарҰн тҚсӘндӘре алмайдҰ. БӘраң, албарҰ&ңиÇт зерттеулердӘқ бастамасҰ, ір ңайсҰсҰ жеке-жеке микроскоп.

Сондай-аң б&л тімсӘлдер, РубубиеттӘқ орасан зор зақдҰлҰңтарҰнҰқ &шҰн к+рсетӘп, зақдҰлҰңтардҰқ аңиңатҰн ділелдейдӘ. Міселен, +сӘп т&рүан бӘр гҚл к+з алдҰмҰздан ккенӘнеен б&рҰн артҰна мҰқдаүан болмҰстардҰ тастап барҰп кетедӘ делӘнген. ОсҰ арңҰлҰ орасан зор Рубубиет зақдҰлҰүҰн к+рсетедӘ. çүни бҚкӘл бӘр к+ктемде, тӘптӘ бҚкӘл дҚниедегӘ жаратҰлҰстарда, сол Рубубиет зақдҰлҰүҰ +з ҚкӘмӘн жҚргӘзетӘнссіламсетедӘ.

ЖаратушҰ Рахим, бӘр ң&стҰқ ңауҰрсҰндардан т&ратҰн киӘмӘн ңандай зақдҰлҰңпен +згертетӘн, жақартатҰн болса, Сол Хаким Шебер, діл сол зақдҰлҰң бойҰнша жҰл сайҰн жер шарҰнҰқ бҚкӘл киӘмӘн жақартадҰ. ДіикметӘзақдҰлҰң бойҰнша ір үасҰрда дҚниенӘқ келбетӘн де +згертедӘ. ТаүҰ да діл сол зақдҰлҰң бойҰнша, ңиÇмет кезӘнде, үаламнҰқ бейнесӘн б&зҰп, +згертедӘ.

Сондай-енӘқ жомдҰ ңандай зақдҰлҰңпен зҰр айналдҰратҰн болса, діл сол зақдҰлҰң бойҰнша жер шарҰн да шҰр айналдҰрадҰ. Діл сол зақдҰлҰң бойҰнша ілемдердӘ де д+қгелетедӘ... КҚн жҚйесӘн айналдҰрҰп т&р.

Сондай-аң ңандай зақдҰлҰң бойҰнша сенӘқ де бере Ә жасушалардҰқ атомдарҰн жақартҰп, ж+ндеп, бӘр-бӘрӘнен айҰратҰн болса, діл сол зақдҰлҰң бойҰнша сенӘқ бау баңшақдҰ жҰл сайҰн жақартадҰ жілардҰ мезгӘл сайҰн бӘрнеше рет +згертӘп отҰрадҰ. ТаүҰ да, діл сол зақдҰлҰң бойҰнша жер бетӘн ір к+ктем мезгӘлӘнде жақартадҰ, тап-таза жақа бӘр жапңҰш жабадҰ.

Сол Үадир ЖаратушҰп-т+ндай хикмет зақдҰлҰүҰ бойҰнша бӘр шҰбҰндҰ тӘрӘлтетӘн болса, діл сол зақдҰлҰң бойҰнша мҰна алдҰмҰздаүҰ шҰнар аүашҰн ір к+ктем сайҰн тӘрӘлтедӘ. Жіне сол зақдҰлҰң бойҰнша жер бетӘн ір к+ктем сайҰн тӘрӘлтедӘ, та кете діл сол зақдҰлҰң бойҰнша Хаширде жаратҰлҰстардҰ да тӘрӘлтедӘ. ОсҰ

— 329 —

сҰрүа ишара етӘп, Ү&ран,

مَا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمْ اِلَّا كَنَفْسٍ وَاحِدَةٍ

деп

СоадҰ. Солай... жалүаса бередӘ. ЕндӘгӘсӘн +зӘқ салҰстҰра бер.

РубубиеттӘқ осҰндай к+птеген зақдҰлҰңтарҰ бар. Атомдардан бастап, сонау т&тас ілемге дейӘн ҚкӘмдерӘн жҚргӘзедӘ. МӘне, Рубубиет ӘстерӘ ӘшӘндегӘ осҰдҰүҰ жлҰңтардҰқ алҰптҰүҰна ңара жіне ауңҰмҰна м&ңиÇт назар сал, ӘшӘндегӘ уахдетю(бӘрлӘк)>сҰрҰн к+р. Юр бӘр зақдҰлҰң уахдеттӘқ ділелӘ екендӘгӘн бӘл. Иі, осҰ +те к+п, ірӘ +те Қлкен зақдҰлҰңтар ЖаратушҰнҰқ бӘр екендҰратҰӘмӘ мен ирадасҰн +те анҰң тҚрде ділелдейдӘ. Рисалей Н&рдҰқ к+птеген жерлерӘндегӘ ңаншама тімсӘлдер осҰ зақдҰлҰңтардҰқ &штарҰн к+рсетедӘекӘлдӘзақдҰлҰңтардҰқ бар екенӘне ишара етедӘ. ТімсӘл арңҰлҰ зақдҰлҰңтар наңтҰ к+рӘнӘс табуда, олай болса ңисҰндҰ ділел ретӘнде мҚдденӘ де оқай ділелдейдӘ. Демек, С+здердегӘ тімсӘлдердӘқ к+- ай! Ә +з алдҰна анҰң ділел, наңтҰ ң&жат ҚкӘмӘнде.

ЕкӘншӘ ТаңҰрҰп: ОнҰншҰ С+здӘқ ОнҰншҰ аңиңатҰнда айтҰлүанҰндай, бӘр аүаштҰқ ңанша жемӘстерӘ мен гҚлдерӘ болса, ір бӘр жемӘстӘқ, ір бӘр гҚлдӘқңҰзүанма маңсаттарҰ, хикметтерӘ бар. Ал сол хикметтер Қш тҚрлӘ боладҰ.

БӘр б+легӘ ЖаратушҰүа ңатҰстҰ, СонҰқ есмӘдерӘнӘқ наңҰштарҰн к+рсетедӘ.

БӘр б+легӘ сана иелерӘне ңатҰстҰ, олардҰқ назарҰнда б&л сӘре атер ң&ндҰ жазбалар мен маүҰналҰ с+здер.

БӘр б+лӘгӘ +зӘне, тӘршӘлӘгӘ мен болмҰсҰнҰқ саңталуҰна ңарайдҰ. Адамүа пайдалҰ болса, адамнҰқ пайдалануҰна ңарай хикметтаүҰ бӘр.

ОсҰлайша ір бӘр болмҰстҰқ к+птеген маңсаттарҰ бар екенӘн бӘр сіт ой елегӘнен +ткӘзгенӘмде, к+қӘлӘме Араб тӘлӘнде алда келетӘн "Бес ИшаранҰқ" негӘздерӘне ескерту ретӘнде, жалпҰ маңсаттарүа инде, ттушӘ мҰна с+йлемдер келген болатҰн:

وَهٰذِهِ الْمَوْجُودَاتُ الْجَلِيَّةُ مَظَاهِرُ سَيَّالَةٌ وَمَرَايَا جَوَّالَةٌ لِتَجَدُّدِ تَجَلِّيَاتِ اَنْوَارِ ا۪يجَادِهِ سُبْحَانَهُ بِتَبَدُّلِ اБӨРӨНيُّنَاتِ الْاِعْتِبَارِيَّةِ ٭ اَوَّلًا : مَعَ اِسْتِحْفَاظِ
— 330 —
الْمَعَانِى الْجَم۪يلَةِ وَالْهُوِيَّاتِ الْمِثَالِيَّةِ ٭ وَثَانِيًا : مَعَ اِنْتَاجِ الْحَقَائِقِ الْغَيْبِيَّةِ وَالنُّسُوجِңтималوْحِيَّةِ ٭ وَثَالِثًا : مَعَ نَشْرِ الثَّمَرَاتِ الْاُخْرَوِيَّةِ وَالْمَنَاظِرِ السَّرْمَدِيَّةِ
وَرَابِعًا : مَعَ اِعْلَانِ التَّسْب۪يحَاتِ الرَّبَّانِيَّةِ وَ اِظْهَارِ الْمُقْتَضَيَاتِ الْاَسْӘн Қлгيَّةِ ٭ وَخَامِسًا : لِظُهُورِ الشُّؤُنَاتِ السُّبْحَانِيَّةِ وَالْمَشَاهِدِ الْعِلْمِيَّةِ

МӘне осҰ бес с+йлемде, келешекте айтҰлатҰн ндеттеардҰқ негӘздерӘ бар. Иі, ір бӘр болмҰстҰқ, ісӘресе тӘршӘлӘк иелерӘнӘқ бес міртебе б+лек-б+лек хикметтерӘ мен маңсаттарҰ бар. БӘр жемӘс аүашҰауати рӘнӘқ ҚстӘнде бӘрӘ ңабаттасңан б&таңтарҰ жемӘстер беретӘнӘ секӘлдӘ ір бӘр тӘршӘлӘк иесӘнӘқ, бес міртебеде тҚрлӘ маңсаттарҰ мен хикметтерӘ бар.

Ей, фіқ ҚстӘм! СенӘқ кӘшкене бӘр дін тҚрӘндегӘ +з мінӘсӘқнӘқ міқгӘлӘк бӘр жемӘс аүашҰна айналуҰн... жіне бес ишарада к+рсетӘлген он міртебе жемӘстерӘ мен он тҚрлӘ маңсатңа ңол жеткӘзудӘ ңаласақ, шҰнайҰ иманүَلِكُ жеткӘзуӘқ керек. Юйтпесе, бірӘнен маңр&м ңалумен ңоса, сол діннӘқ ӘшӘнде буҰнҰп шӘрӘп кетесӘқ.

БӘрӘншӘ Ишара:

فَاَوَّلًا: بِتَبَدُّلِ التَّعَيُّنَاتِ жасалعْتِبَارِيَّةِ مَعَ اِسْتِحْفَاظِ الْمَعَانِى الْجَم۪يلَةِ وَالْهُوِيَّاتِ الْمِثَالِيَّةِ

с+йлемӘ мҰнанҰ бӘлдӘредӘ: БӘр жаратҰлҰс, денеден айҰрҰлүаннан кейӘн, сҰрт ңараүанда жойҰлҰпикметтӘ, жойҰладҰ, бӘраң бӘлдӘрген маүҰналарҰ ңала бередӘ, саңталадҰ. Мисали негӘзӘ мен суретӘ мисал ілемӘнӘқ ҚлгӘлерӘ болҰп табҰлатҰн ЮлуаҒ-Ұ махфузада жіне онҰқ кӘшентай Ұ мҚмк ретӘндегӘ есте саңтау ңабӘлеттерӘнде ңаладҰ. Демек, сҰрттай бӘр болмҰстҰ жоүалтҰп, жҚздеген рухани жіне ӘлӘми болмҰстардҰ иеленедӘ. Міселен, баспаханада бӘр беттӘқтӘ сійуҰна негӘз болатҰн ірӘптерге бӘр тіртӘп берӘледӘ де, бҚкӘл беттӘқ басҰлуҰна себеп боладҰ, жіне ол бет те, суретӘ мен мінӘсӘн басҰлҰп шҰңңан

— 331 —
к+п параңтарүаболмас, маүҰналарҰн к+п аңҰлдарүа жайүаннан соқ, ол баспа ірӘптерӘнӘқ тіртӘбӘ де +згертӘледӘ. ЯйткенӘ, оүан ендӘ ңажеттӘлӘк ңалмайдҰ, басңа беттердӘқ де басҰлуҰ керек ңой... МӘне діл осҰ сиÇңтҰ, мҰна жер бетӘ жараби ФатарҰна ісӘресе, +сӘмдӘктерге ИліҒи жазмҰш ңаламҰ олардҰ бӘр тіртӘпке келтӘрӘп, белгӘлӘ бӘр жаүдай бередӘ, ң&дӘрет олардҰ к+ктем параүҰнда болмҰсңа келтӘредӘ, с+йтӘп, жаз бойҰ к+ркُيُورَҰналарҰн бӘлдӘрӘп болүан соқ, суреттерӘ мен негӘздерӘ мисал ілемӘ сҰндҰ к+рӘнбейтӘн үайҰп ілемӘнӘқ діптерӘне +тӘп кетедӘ, хикметтӘқ талабҰ осҰ. ОсҰлайша жақадан келетӘн басҰнбӘр к+ктемнӘқ бетӘ жазҰлҰп, олар да +з маүҰналарҰн жеткӘзӘп, жалүаса бередӘ.

ЕкӘншӘ Ишара:

وَثَانِيًا : مَعَ اِنْتَاجِ الْحَقَائِقِ الْغَيْبِيَّةِ وَالنُّسُوجِ اللَّوْحِيَّةِ

Б&л с+йлем мҰнанҰ ишара етедӘ: Юр бӘр ніолҰп ңжалңҰ болсҰн жалпҰ болсҰн)>денеден айҰрҰлүаннан кейӘн,ю(ісӘресе тӘршӘлӘк иесӘ болса)>к+птеген үайби аңиңаттардҰ нітиже етӘп берген соқ, мисал ілемӘнӘқ діптерлерӘндегӘ мҰсал беттерӘнде Үажетс +мӘрлӘк жаүдайларҰнҰқ санҰндай суреттердӘ ңалдҰрадҰ, сол суреттерден таүдҰр деп аталатҰн +мӘрбаÇндарҰ жазҰладҰ, с+йтӘп руханилердӘқ талңҰлау орҰнҰна айналадҰ.апайҰмен, бӘр гҚл ңурайдҰ, бӘраң жҚздеген т&ңҰмдарҰн жіне сол т&ңҰмдарда +з мінӘсӘн ңалдҰрумен ңоса, кӘшкентай лауҒҰ махфуздарда жіне лауҒҰ махфуздардҰқ кӘшкене ҚлгӘлерӘ болүан жадҰларда мҰқдаүан суретӘн ңалдҰрҰп, сана иелерӘне +з к+кес ИліҒи есӘмдердӘқ наңҰштарҰн оңҰтадҰ, сосҰн барҰп кетедӘ. МӘне, жер бетӘнде ісем жаратҰлҰстармен безенген к+ктем мезгӘлӘ де бӘр гҚл. МезгӘл +те келе сҰрттай жоңтҰңңту ҚшӘдӘ, бӘраң ол дінектердӘқ санҰ ңанша болса, сонша үайби аңиңаттардҰ паш етӘп, гҚлдердӘқ санҰнша мисали мін-маүҰналардҰ жайҰп, жаратҰлҰстарҰ арңҰлҰ +здерӘ к+рсеткен Раббани хикметтердӘ +з орнҰна ңалдҰрҰп Ұмен с к+здерден таса болҰп, жасҰрҰнадҰ. ЮрӘ сол кеткен к+ктемнӘқ бауҰрларҰ болүан +зге к+ктемдерге орҰн босатадҰ, с+йтӘп олар да келӘп +з мӘндетӘн атңаратҰн боладҰ. Демек, ол к+ктем, к+зге к+рӘнетӘн сҰртңҰ бӘ мақҰзҰсҰн шешӘп кетедӘ, маүҰна жаүҰнан мҰқ болмҰс киедӘ.

— 332 —

шӘншӘ Ишара:

وَثَالِثًا : مَعَ نَشْرِ الثَّمَرَاتِ الْاُخْرَوِيَّةِ وَالْمَنَاظِرِ السَّرْمَدِерекшес+йлемӘ мҰнанҰ бӘлдӘредӘ: МҰна дҚние - шеберхана жіне егӘс алңабҰ. АңҰрет базарҰна ҚйлесӘмдӘ +нӘмдердӘ жетӘлдӘредӘ. К+птеген С+здерде м&нҰ ділелдегенбӘз: Адамдар мен жҰндардҰқ амалдаржіне дет базарҰна ж+нелтӘлӘп жатңанҰ секӘлдӘ дҚниенӘқ +зге жаратҰлҰстарҰ да, аңҰрет ҚшӘн к+птеген мӘндеттер атңаруда жіне к+птеген рухани +нӘмдер ж+нелтуде. РасҰнда, жн адамҰ, солар ҚшӘн ңҰзмет етуде. ТӘптӘ, тек "Сол ңҰзмет ҚшӘн" деп те айтуүа боладҰ. Б&л Раббани кеме, жиҰрма т+рт мҰқ жҰлдҰң ңашҰңтҰңтҰ бӘр жҰлда жҚрӘп +тӘп, хан арттақҰн айналҰп жҚр. Міселен жіннаттҰңтар, дҚниеде болүан оңиүалардҰ еске тҚсӘрӘп, бӘр-бӘрӘне айтҰп отҰрудҰ ңалайдҰ. Сол оңиүалардҰ кинолентадан к+ргендей ْشَرَ амашалауүа ңҰзҰүадҰ. Юрине солай тамашалаудан ліззат аладҰ. Ендеше, ліззат мекенӘ болүан жіннатта عَلٰى سُرُرٍ مُتَقَابِل۪ينَ ишаратҰ бойҰнша, міқгӘлӘк к+рмелерде, дҚниеуи оңиламменмен ң&бҰлҰстардҰ тамашалайтҰн жерлер боладҰ Жіннатта. МӘне, б&л к+ркем жаратҰлҰстардҰқ бӘр мезет к+рӘнӘп ңайта жоүалуларҰ жіне бӘрӘнен соқ бӘрӘ келӘп кетуӘ міқгӘлӘк к+рме жайлардҰ жасайтҰн фабрика ңондҰрүҰларҰ ӘспеттӘ. Міселен, +ркениет Әрге ңрӘ +ткӘншӘ жаүдайларүа +зӘндӘк бӘр т&раңтҰлҰң беру жіне болашаңңа жідӘгер етӘп ңалдҰру ҚшӘн, к+ркем немесе сирек жаүдайлардҰқ суреттерӘн алҰп, киноленталар арн жақаолашаңңа сҰйлҰң етӘп ңалдҰрҰп жатҰрмҰз дейдӘ. ЯзӘнше +ткен шаңтҰ ңазӘргӘ уаңҰтта жіне болашаңта к+рсетпекшӘ... Сол сиÇңтҰ, мҰна к+ктемгӘ жіне дҚниеуй жаратҰлҰстарда аз үана тӘршӘлӘк кешӘргеннен соқ, оغَارِ Хаким ЖаратушҰсҰнҰқ, баңи ілемге тиӘстӘ нітижелерӘн сол ілемге тӘркеумен бӘрге, міқгӘлӘк ілемде, міқгӘлӘк к+рме жайларда олардҰқ тӘршӘлӘкте атңарүан +мӘрлӘк мӘндеттерӘн де жубхани муүжизаларҰн міқгӘлӘк к+рмелерге орналастҰруҰ - Хаким, Рахим, Уідуд есӘмдерӘнӘқ талабҰ.

Т+ртӘншӘ Ишара:

وَرَابِعًا : مَعَ اِعْلَانِ الت сол жيحَاتِ الرَّبَّانِيَّةِ وَ اِظْهَارِ الْمُقْتَضَيَاتِ الْاَسْمَائِيَّةِ
— 333 —
с+йлемӘ мҰнанҰ бӘлдӘредӘ: ЖаратҰлҰстар +мӘрлӘк жаүдайларҰ арңҰлҰ Раббани тасбихаттҰқ к+птеген тҚрнӘқ ШежасайдҰ. Жіне де, ИліҒи есӘмдердӘқ сол жерге ңажет болүан жаүдайларҰн к+рсетедӘ. Міселен, Рахим есӘмӘ, мейрӘм етудӘ ңалайдҰ: Раззаң есӘмӘ, ризҰң бергӘсӘ келедӘ; Латиф есӘмӘ, жарҰлңаүҰсҰ кейӘ. СҚ. таүҰсҰн таүҰ... БҚкӘл есӘмдердӘқ +зӘндӘк талаптарҰ бар. МӘне, ірбӘр тӘршӘлӘк иесӘ, тӘршӘлӘгӘ мен болмҰсҰ арңҰлҰ ол есӘмдердӘқ талаптарҰн к+рсетумен бӘрге, +здерӘндегӘ сезӘм ң&ралдарҰ санҰнша Хаким ЖаратушҰүа тасбихат жасайдҰ. Міселен, де кеам ідемӘ жемӘстердӘ жейдӘ. Ол жемӘстер асңазанҰнда ҰдҰрап, ңорҰтҰлҰп, сҰрттай жойҰладҰ. БӘраң аузҰ мен асңазанҰнан басңа да дененӘқ бҚкӘл жасушаларҰна Әс атңарта ору мҚм ліззат беруӘмен ңоса, дененнӘқ ір б&рҰшҰндаүҰ болмҰстар мен тӘршӘлӘктӘ азҰңтандҰру, +мӘрдӘ жалүастҰру сҰндҰ к+птеген хикметтерге негӘз боладҰ... Ол таүамнҰқ +зӘ де, жай +сӘмдӘк болмҰсҰнан +тӘп, адамдҰң тӘрш жоң сіртебесӘне шҰүадҰ, міртебесӘ к+терӘледӘ. Діл осҰ секӘлдӘ мҰна жаратҰлҰстар, жоүалу пердесӘнӘқ артҰна жасҰрҰнүан кезде олардҰқ орнҰнда ірңайсҰсҰнҰқ к+птеген тасбихатҰ ңалуҰмен бӘрге, олар паш еткен к+птеген ИліҒи есӘмдерд міқгӘнаңҰштарҰ сол есӘмдерге тапсҰрҰладҰ. çүни, бірӘ де маүҰнасҰн бӘр т&раңтҰ болмҰсңа тапсҰрҰп барҰп кетедӘ. ЯткӘншӘ, уаңҰтша бӘр болмҰстҰқ кетуӘмен онҰқ орнҰна +зӘндӘк бӘр т&раңтҰлҰңңа б+ленген мҰқдаүан рухани балануүар ңалса, ңандай +кӘнӘш бар? Оларүа обал болдҰ немесе маүҰнасҰз болдҰ, Ç болмаса мҰна сҚйкӘмдӘ жаратҰлҰс нелӘктен жоүалдҰ деп шаүҰм айтуүа бола маَّذ۪ى а, ол жаратҰлҰсңа деген мейӘрӘм, хикмет, махаббат солай болуҰн талап етуде жіне солай болуҰ да керек. Юйтпесе, бӘр үана зиÇннан ңашҰп, мҰан айҰ пайданҰ тірк ету керек боладҰ. М&ндай жаүдайда мҰқдаүан нірсе заÇ боладҰ. Демек, Рахим, Хаким, Уідуд есӘмдерӘ аÇңталҰп, ажҰрап, айҰрҰлҰсуүа ңарсҰ емес, ңайта сонҰқ болүанҰн талап дӘқ ба% БесӘншӘ Ишара:
وَخَامِسًا : لِظُهُورِ الشُّؤُنَاتِ السُّبْحَانِيَّةِ وَالْمَشَاهِدِ الْعِلْمِيَّةِ

с+йлемӘ мҰнанҰ бӘлдӘредӘ: ЖаратҰлҰстар,ю(ісӘресе тӘршӘлӘк иелерӘ)>к+зге к+рӘнетӘн сҰртңҰ болмҰстан кеткен соқ, кжамаүан баңи нірселер ңалдҰрҰп барҰп кетедӘ... ЕкӘншӘ РімӘзде баÇндалүандай ЗатҰ Уажиб-ул-УжудтҰқ піктӘгӘ мен ешбӘр нірсеге м&ңтаж болмаүан

— 334 —
кеЕй, д ҚйлесӘмдӘ жіне лайҰң тҚрдегӘ шексӘз махаббатҰ, шексӘз жанашҰрлҰүҰ, шексӘз маңтанҰшҰю(айтуүа мҚмкӘн болса),>шексӘз киелӘ бӘр ңуанҰшҰ, шаттҰүҰю(теқеуде ңате болмасҰн),>шексӘз пік лізнҰқ ң&киелӘ сҚйсӘнуӘ бар. Б&лардҰқ ісерлерӘ к+з алдҰмҰзда. МӘне, осҰ жаүдайлардҰқ талап еткен тақүажайҰп ӘстерӘнде бҚкӘл жаратҰлҰс +згертӘлу мен б&зҰлу арңҰлҰ зауал мен жойҰлу секӘлдӘ к+рӘнӘп, к+з алдҰмيَاتٌ оншама жҰлдамдҰңпен ж+нелтӘлуде. К+зге к+рӘнетӘн ілемнен ҚздӘксӘз тҚрде к+рӘнбейтӘн үайҰп ілемӘне жӘберӘлуде. Жіне ол жаүдайлардҰқ к+рӘнӘстерӘнде маңл&ңат ірдайҰм 0. Яз Ұс пен ңозүалҰс ӘшӘнде шайңалтҰлуда. ДӘнсӘз, адасңандардҰқ ң&лаңтарҰна айҰрҰлҰсу мен зауал зарларҰн, ал хаң жолҰндаүҰлардҰқ ң&лаңтарҰна зӘкӘр мен тасбих іуендерӘн жаŞда.&рүан Ұрүа байланҰстҰ ірбӘр жаратҰлҰс Уажиб-ул-УжудтҰқ т&раңтҰ жаүдайларҰнҰқ к+рӘнӘс табуҰна себеп болатҰндай маүҰналардҰ, кҚйлердӘ, халдердӘ болмҰста ңалдҰрҰп бар КҚндтуде. Жіне де, ол жаратҰлҰс бҚкӘл +мӘрӘ бойҰнша басҰнан +ткерген бҚкӘл ахуалдарҰн, Юзіли ӘлӘмнӘқ арнайҰ атаулар болҰп табҰлатҰн ИмамҰ Мубин, КитабҰ Мубин, ЛауҒ-ул-Махфуз сҰндҰ ӘлӘми болмҰс шеқберлерӘнде, +зӘнӘқ сҰртңҰ болмҰсҰн бейнелендӘретӘда болк-б+лек бӘр болмҰстҰ да ңалдҰрадҰ, с+йтӘп барҰп кетедӘ. Демек, ірбӘр +ткӘншӘ жаратҰлҰс бӘр болмҰстҰ тірк етсе де, мҰқдаүан т&раңтҰ болмҰстарүа ңол жеткӘзедӘ, ие боҰнҰқ е Міселен, +те керемет бӘр фабриканҰқ ңондҰрүҰсҰна кейбӘр ңарапайҰм нірселер салҰнадҰ да, сонҰқ ӘшӘнде жанҰп, тозҰп жойҰлҰп кетедӘ, бӘраң ол фабриканҰқ сҚзгӘлерӘнде +те ң&ндҰ химиÇлҰң заттар мен тҰқайтңҰштар ш+гӘндӘсӘ с&райтасадҰ. ЮрӘ олардҰқ жануҰ барҰсҰндаүҰ ңуатпен жіне бумен сол фабриканҰқ шарҰңтарҰн айналҰсңа тҚсӘредӘ. С+йтӘп, бӘр жаүҰнан мата тоңуүа, бӘр жаүҰнан кӘтап басҰп шҰүаруүа, бӘр жаүҰнан да шекер сҰндҰ +зге де ң&ндҰ нірселердӘ +ндӘруге себеп боладжетпӘсҰсҰн таүҰ... Демек ол ңарапайҰм нірселердӘқ жануҰ мен сҰрттай жойҰлуҰ арңҰлҰ, мҰқдаүан нірселер болмҰсңа келедӘ. Ендеше, ңарапайҰм бӘр болмҰс кетсе де, к+птеген сапалҰ болмҰстардҰ мирас етӘп ңалдҰрадҰ. Ал ендӘ, осҰндай жаүдайда ілгӘ ңар8

юбас нірсеге обал болдҰ деуге бола ма? Фабрика иесӘ нелӘктен онҰ аÇмадҰ, жаүҰп жӘбердӘ, сҚйкӘмдӘ нірселердӘ жойдҰ деп шаүҰм етудӘқ ж+нӘ бар ма?

— 335 —
Діл солай да وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى Хаким, Рахим, Уадуд болүан ЖаратушҰ Рн хабанӘқ, хикметӘнӘқ жіне уадудиетӘнӘқ талабҰ бойҰнша, үалам фабрикасҰн ҚздӘксӘз ірекетке келтӘруде. ЮрбӘр +ткӘншӘ болмҰстҰ, к+птеген баңи болмҰстарүа т&ңҰм етуде, раббани маңнҰүметҰна негӘз етуде, сҚбхани жаүдайларҰна б+лендӘруде, жазмҰш ңаламҰна сиÇ ретӘнде ңолданҰп, ң&дӘреттӘқ тоңҰмасҰна Әлгек етуде жіне де бӘз бӘлмейтӘн к+Ә)>бол аса жоүарҰ жарҰлңаулар мен +те биӘк маңсаттар ҚшӘн +зӘнӘқ ң&дӘрет ӘстерӘмен ҺаламдҰ ңозүалҰсңа келтӘруде. АтомдардҰ айналҰсңа, жаратҰлҰстардҰ ңозүалҰсңа келтӘруде, хайуанаттҰ +мӘрдӘқ аүҰмҰна салҰп, үаламшарлардҰ шҰр айнÇсҰндада. ОсҰлайша, бҚкӘл үаламдҰ с+йлетуде. БарлҰң аÇттарҰн оүан ҚнсӘз оңҰтҰп, жазүҰзуда. Жіне жердегӘ жаратҰлҰстардҰ,ю(РубубиетӘ т&рүҰсҰнан)>ауанҰ імӘрӘ мен ирадасҰна +зӘндӘк бӘр үарҰш, н&рдҰ ӘлӘмӘ мен хикӘметӘне айрҰңша бӘр үарҰш, с жалүарҰлңауҰ мен мейӘрӘмӘне басңаша бӘр үарҰш, топҰраңтҰ саңтау мен тӘрӘлту жолҰнда +згеше бӘр үарҰш еткен. Сол үарҰштардҰқ ҚшеуӘн жер бетӘндегӘ жаратҰлҰстардҰқ ҚстӘне жҚргӘзӘп ңойүан.

НаңтҰ бӘлӘп ңой, осҰ Бес РімӘзде жіне Бес Ишарада к+рсетӘлгебани Қң аңиңат Ү&ран н&рҰ арңҰлҰ к+рӘнедӘ жіне иманнҰқ ңуатҰмен к+қӘл к+зӘне к+рӘнедӘ. Юйтпесе, ол баңи аңиңаттҰқ орнҰн, +те с&мдҰң бӘр з&лмат басҰп ңаладҰ. ДӘудҰ жадасушҰлар ҚшӘн дҚние айҰрҰлҰсулар, жоңтҰңтар мен зауалдарүа толҰ. Һалам, олар ҚшӘн рухани жіҒаннамүа айналадҰ. Олар ҚшӘн бҚкӘл нірсе ңас-ңаүҰмдҰң бӘр болмҰста,ап зерлӘк жоң болудҰқ ң&рдҰмҰнда... БҚкӘл +ткен шаңтар мен болашаң жоңтҰң ңарақүҰлҰүҰна т&нҰп т&р. Тек ңҰсңа үана осҰ шаңта, м&қлҰ бӘр болмҰс н&рҰн таба алуҰ мҚмкӘнаң, атң, Ү&ран сҰрҰ мен иман н&рҰ арңҰлҰ үана ізелденю(бастауҰ жоң)>ібедкею(соқҰ жоң)>дейӘнгӘ болмҰс н&рҰ к+рӘнедӘ. Тек СонҰмен байланҰс арңҰлҰ үана міқгӘлӘк баңҰтҰн ңамтамасҰз етедӘ.

ҮорҰтҰндҰ: МҰсҰрлҰң бӘр шайҰрдҰ жеанҰндай

ДариÇ болүанша дем,

Паршаланүанша денем,

ШҰңпай ңалүанша ҚнӘм,

ШаңҰрудамҰн:

— 336 —

ç, Хаң! ç, Міужуд! ç, Хаий! ç, Маүбуд!

ç, Хакийм! ç, Маңсуд! ç, Рахим! ç, Уадуд!

Бар даусҰммен:

لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ الْمрисалеالْحَقُّ الْمُب۪ينُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ صَادِقُ الْوَعْدِ الْاَم۪ينُ

деймӘн. Жіне иман етӘп, ділелдеп беремӘн:

اِنَّ الْبَعْثَ بَعْدَ الْمَوْҒ.) Қшٌّ وَ الْجَنَّةَ حَقٌّ وَ النَّارَ حَقٌّ وَ اِنَّ السَّعَادَةَ الْاَبَدِيَّةَ حَقٌّ وَ اِنَّ اللّٰهَ رَح۪يمٌ حَك۪يمٌ وَدُودٌ وَ اِنَّ الرَّحْمَةَ وَ الْحِكْمَةَ وَ اҚсӘмдеبَّةَ مُح۪يطَةٌ بِجَم۪يعِ الْاَشْيَٓاءِ وَ شُؤُنَاتِهَا اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذ۪ى هَدٰينَا لِهٰذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِىَ لَوْلَٓا اَنْ هَدٰينَا اللّٰهُ لَقَدْ جَٓاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ ٭ سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلайна аا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ ٭ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا اِنْ نَس۪ينَٓا اَوْ اَخْطَاْنَا ٭ اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ صَلَاةً تَكُونُнеттӘ رِضَٓاءً وَ لِحَقِّه۪ اَدَٓاءً وَ عَلٰٓى اٰلِه۪ وَ صَحْبِه۪ وَ سَلِّمْ اٰم۪ينَ ٭ وَ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَ ٭ سُبْحَانَ مَنْ جَعَلَ حَد۪يقَةَ اَرْضِه۪ ٭ مَشْهَرَ صَنْعَتِه۪ ٭ مَح жаүдаخِلْقَتِه۪ ٭ مَظْهَرَ قُدْرَتِه۪ ٭ مَدَارَ حِكْمَتِه۪ ٭ مَزْهَرَ رَحْمَتِه۪ ٭ مَزْرَعَ جَنَّتِه۪ ٭ مَمَرَّ الْمَخْلُوقَاتِ ٭ مَس۪يلَ الْمَوْجُودَاتِ ٭ مَك۪يلَ الْمَصْنُوعَاتِ ٭ فَمُزَيَّنُ الْحَيْوَانَاتِ ٭ مُنَقَّشُ الطّӘлмедӘاتِ ٭ مُثَمَّرُ الشَّجَرَاتِ ٭ مُزَهَّرُ النَّبَاتَاتِ ٭ مُعْجِزَاتُ عِلْمِه۪ خَوَارِقُ صُنْعِه۪ ٭ هَدَايَٓاءُ جُودِه۪ ٭ بَرَاهِينُ لُطْفِه۪ ٭ دَلَٓائِلُ الْوَحْدَةِ ٭ لَطَٓائِفُ الْحҰстҰруِ ٭ شَوَاهِدُ الرَّحْمَةِ ٭ تَبَسُّمُ الْاَزْهَارِ مِنْ ز۪ينَةِ
— 337 —
الْاَثْمَارِ ٭ تَسَجُّعُ الْاَطْيَارِ ف۪ى نَسْمَةِ الْاَسْحَارِ ٭ تَهَزُّجُ الْاшҰсҰ:>رِ عَلٰى خُدُودِ الْاَزْهَارِ ٭ تَزَيُّنُ الْاَزْهَارِ ٭ تَبَرُّجُ الْاَثْمَارِ ف۪ى هٰذِهِ الْجِنَانِ ٭ تَرَحُّمُ الْوَالِدَاتِ عَلَى الْاَطْفَالِ الصِّде айтف۪ى كُلِّ الْحَيْوَانَاتِ وَ الْاِنْسَانِ ٭ تَعَرُّفُ وَدُودٍ ٭ تَوَدُّدُ رَحْمَانٍ ٭ تَرَحُّمُ حَنَّانٍ تَحَنُّنُ مَنَّانٍ لِلْجِنِّ وَ الْاِنْسَانِ وَ الرُّوحِ وَ الْحَيْوَانِ وَ الْمَلَكِ وَ الْجَрге ж& * * *
— 338 —

ЖиҰрма т+ртӘншӘ мектубтҰқ

бӘрӘншӘ ңосҰмшасҰ
بِاسْمِهِ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يйтӘнӘ ْ مَا يَعْبَؤُ۬ا بِكُمْ رَبّ۪ى لَوْلَا دُعَٓاؤُ۬كُمْ

çүни, «Ей, адамдар! Д&үаларҰқ болмаса, ңадӘрӘқ бола ма?» маүҰнасҰндаүҰ аÇттҰқ бес т&жҰрҰмҰн тҰқда.

БӨРӨНШӨ Т ЖұРұМ: Д&үа - тер келтелҰ ң&лшҰлҰң. ТӘптӘ, ң&лшҰлҰңтҰқ рухҰ десе де боладҰ. К+птеген жерлерде айтңанҰмҰздай д&үанҰқ Қш тҚрӘ боладҰ.

Д&үанҰқ бӘрӘншӘ тҚрӘ:>БҚкӘл +сӘмдӘктӘқ т&ңҰмдарҰ мен діндерӘнӘқ Ұнда кт тӘлӘмен ФатҰр-Ұ ХакимӘне: "СенӘқ есӘмдерӘқнӘқ наңҰштарҰн к+рсету ҚшӘн бӘздӘ +сӘр, жетӘлдӘр, аз үана аңиңаттарҰмҰздҰ +ркендет жіне аүаштҰқ Қлкен аңиңатҰна айналдҰр" деп ңабӘлет тӘлӘмен жасайтҰн д&үасҰ. ОсҰ ңабӘлет тӘлӘмен жүана бн д&үанҰқ бӘр тҚрӘ: СебептердӘқ бӘрӘгуӘ, шарттардҰқ ізӘр болуҰ АллаҒтҰқ жаратуҰна д&үа болҰп саналадҰ. çүни, себептер к+ктеу халӘне айналатҰн бӘр жаүдайүа енедӘ. МҰсалҰ: СудҰқ, жҰлудҰқ, топҰраңтҰқ, жарҰң. БӘрар дінектӘқ жан-жаүҰна жиналуҰ - д&үа тӘлӘне айналҰп: "Ей, ЖаратушҰмҰз! МҰна дінектӘ аүаш ңҰла г+р" дейдӘ. ЯйткенӘ, ол ң&дӘреттӘқ тақүажайҰп +нерӘ болҰп табҰлатҰн аүаштҰ ілгӘ санасҰз, жансҰз, ңарапайҰм заттар жасай алмасҰ анҰң. Соларَّا مَтҰ деу ібестӘк. Демек, себептердӘқ бӘрӘгуӘ д&үанҰқ бӘр тҚрӘ.

Д&үанҰқ екӘншӘ тҚрӘ: ЖаратҰлҰсңа тін м&ңтаждҰң тӘлӘмен жасалатҰн д&үа. БҚкӘимандаӘлӘк иелерӘнӘқ ңалауларҰ мен кҚштерӘ жетпейтӘн ңажеттӘлӘктерӘ, талап тӘлектерӘ кҚтпеген жерден, керек уаңҰтҰнда жеткӘзӘлуӘ ҚшӘн Халиң-Ұ Рахимненю(МейӘрӘмдӘ ЖаратушҰ)>с&раүан д&үаларҰ.

— 339 —

ЯйткенӘ, ңалауҰ мен кҚшҰ ңорүн тҰс, хабарҰ жоң, кҚтпеген жерден, керек уаңҰтҰнда оларүа бӘр Хаким-Ұ Рахимю(Дана ірӘ МейӘрӘмдӘ АллаҒ)>жӘбередӘ. ҮолдарҰ жетпейтӘн мҚмкӘн емес жаүдайда келӘп жадамнасҰйлҰң - д&үанҰқ нітижесӘ. ҮорҰта айтңанда, бҚкӘл үаламнан АллаҒтҰқ ң&зҰрҰна шҰүҰп жатңан нірсе - д&үа. Себеп болүандар, себептерден шҰүатҰн нітиженӘ АллаҒтан с&райдҰ.

б&затҰқ ҚшӘншӘ тҚрӘ: СаналҰлардҰқ м&ңтаждҰң тӘлӘмен жасайтҰн д&үасҰ. М&нҰқ да екӘ тҚрӘ бар.

БӘрӘншӘсӘ: Егер шарасҰздҰң деқгейӘне жетсе немесе жаратҰлҰсңа тін м&ңтаждҰң болҰп т&рса, Ç болмаса ңабӘле ишаражаңҰндаүан болса немесе таза, кӘршӘксӘз жҚрекпен жасалүан болса к+птеген жаүдайда м&ндай д&үа ңабҰл боладҰ. Адамзат дамуҰнҰқ жетӘстӘктерӘ жіне ашңа бар алҰңтарҰ д&үанҰқ осҰ тҚрӘнӘқ нітижесӘ. Мідениет жетӘстӘктерӘ, +ркениет деп жҚргендерӘ жіне "жақалҰң аштҰң" деп маңтан т&татҰндарҰқ бірӘ ілгӘндей д&үанҰқ нітижесӘ. ҮабӘлетӘмен с&ралүан&рларүберӘлген. ҮабӘлетӘмен жіне жаратҰлҰсңа тін м&ңтаждҰүҰмен болүан д&үалар, егер бӘр кедергӘ болмаса жіне шарттарҰ орҰндалүан болса, ірдайҰм ңабҰл боладҰ.

ЕкӘншӘсӘ: К+пшӘлӘкке мілӘм д&үа. ОнҰқ +зӘ екӘ тҚслам нӘреуӘ Әс-ірекет арңҰлҰ, екӘншӘсӘ тӘл арңҰлҰ жасаладҰ. МҰсалҰ, егӘн егу - ірекетпен жасалатҰн д&үа. РҰзҰңтҰ топҰраң бермейдӘ. ТопҰраң - мейӘрӘмге толҰ ңазҰнанҰқ бӘр есӘгӘ. Пенде сол есӘктӘ соңамен ңаүаде м&үжңа б+лӘмдерӘнӘқ тҚсӘнӘктемесӘн ңоÇ т&рҰп, тӘлӘмен жасалатҰн д&үанҰқ бӘр-екӘ сҰрҰн екӘ-Қш т&жҰрҰм арңҰлҰ айтҰп +темӘз.

ЕКӨНШӨ Т ЖұРұМ: Д&үанҰқ ісерӘӘле тҚЮсӘресе д&үа жалпҰүа ортаң болҰп, жалүаса берсе, босңа кетпесӘ анҰң. МҚмкӘн ірдайҰм ңабҰл болар. ТӘптӘ, ілемнӘқ жаратҰлу себебӘнӘқ бӘрӘ де "д&үа" деуге боладҰ. çүни, ілем жаратҰлүаннан кейӘн іуелӘ адамзаттҰқ жіне онҰқ басҰнда Исламл хикмнӘқ жіне онҰқ басшҰсҰ М&хаммед Араби ҺалейҒиссалату УіссаламнҰқ киелӘ д&үасҰ, ілемнӘқ жаратҰлуҰна бӘр себеп. çүни, ілемнӘқ ЖаратушҰсҰ болашаңта ол кӘсӘнӘқ адамзат ҚшӘн тӘптӘ жаратҰлҰс атаулҰнҰқ барлҰүҰ ҚшӘн міқгӘ баңҰт пен ЕсӘмдерӘнӘқ ӘлӘк тсӘн с&райтҰнҰн бӘлген; келешектегӘ сол д&үанҰ ңабҰл етӘп, ілемдӘ жаратңан.

Д&үанҰқ осҰншама мінӘсӘ зор, ауңҰмҰ кеқ екенӘ рас. Олай болса, бӘр мҰқ Қш жҚз елу жҰлдан берӘ ірдайҰм адамзаттҰқ Қш жҚз миллионҰ жҰсҰна ндар мен перӘштелердӘқ, руханилердӘқ сан жетпес т&лүаларҰ

— 340 —

бӘрӘгӘп, АллаҒтҰқ сарңҰлмас мейӘрӘмӘнен М&хаммед АлейҒиссалату УіссаламнҰқ міқгӘлӘк баңҰтңа б+ленуӘ ҚшӘн жасаүан д&үаларҰнҰқ ңабҰл болмауҰ істе мҚмкӘн бе? Ол д&үалардҰқ керӘ ңоса,рҰлуҰ мҚмкӘн бе?

ЮсӘресе д&үа, м&ншалҰңтҰ ауңҰмдҰ жіне жалпҰүа ортаң, ҚздӘксӘз тҚрде ңабӘлет тӘлӘмен жаратҰлҰсңа тін аса ңажеттӘлӘк дірежесӘне келген болса, сол д&үалардҰқ арңасҰнда М&хаммед Араби АлейҒиссалату УіссаларӘптарірежесӘнӘқ биӘктегенӘ соншалҰң - бҚкӘл аңҰл жиналҰп бӘр аңҰл болса дірежесӘнӘқ ңаншалҰңтҰ жоүарҰ екенӘн тҚсӘне алмас едӘ.

МӘне, уа, М&сҰлман! Махшар кҚнӘ болу Ұндай бӘр ШапаүатшҰқ бар. Б&л ШапаүатшҰнҰқ +зӘқе шапаүат етуӘн тӘлесеқ, сҚннетӘне мойҰнс&н.

Егер, "ОнҰқ +зӘ Хабибуллахю(АллаҒтҰқ сҚйӘктӘүа тҚсла т&ра м&ншалҰңтҰ салауат пен д&үаүа ңандай м&ңтаждҰүҰ бар?" десеқ:

Жауап: Ол кӘсӘ (с.а.у.) бҚкӘл ҚмметӘнӘқ баңҰтҰна алақдайдҰ жіне ҚмметтӘқ і.

С&лүасҰнҰқ баңҰттҰ болуҰна Қлескер жіне барлҰң жаүдайҰн уайҰмдайдҰ. МӘне ол, +зӘнӘқ баңҰтҰ мен міртебесӘ, кемелдӘгӘ &шан-теқӘз бола т&ра, ірңашан ірбӘр м&сҰлманнҰқ мол бң уаңҰ тӘлеген жіне солардҰқ ір тҚрлӘ ңиҰншҰлҰңтарҰн уайҰмдаүан жан ілбетте сансҰз салауат пен д&үаларүа, рахметке лайҰң ірӘ м&ңтаж.

Егер бҰлай десеқ: ">Кейде анҰң болаبِحَقِтер ҚшӘн д&үа етӘледӘ. МҰсалҰ, Хусуф жіне Кусуф намазҰндаүҰ д&үа.ю(Ай мен КҚн т&тҰлүанда оңҰлатҰн намаз)>Кейде мҚлдем болмайтҰн нірселер ҚшӘн д&үа етӘледӘ?"
Жауап:>Басңа, еш ңрде тҚсӘндӘрӘлгенӘндей д&үа ету - ң&лшҰлҰң. Ү&л +з ілсӘздӘгӘ мен паңҰрлҰүҰн д&үаменен жариÇлайдҰ. СҰртңҰ маңсаттарҰ болса, ол д&үанҰқ жіне сол д&үа үибадатҰнҰқ уаңҰттарҰ үана, негӘзгӘ пайдаларҰ емес. Ү&лшҰлҰңтҰқ пайдасҰ АңҰретте тиедӘ. ДҚِ لَا маңсаттарда нітиже к+рӘнбесе, "Ол д&үа ңабҰл болмадҰ деуге болмайдҰ", "Д&үанҰқ уаңҰтҰ ілӘ бӘтпедӘ" деу керек.

БҚкӘл имандҰлардҰқ, ірдайҰм, шҰнайҰ ҰңҰласпен, шҰн жҚректен жасаүан д&үаларҰ арңҰлҰ с&раүан мн мойҰаңҰттҰқ оларүа берӘлмеуӘ жіне бҚкӘл ілемнӘқ куігерлӘк етуӘмен ШексӘз Жомарт, ШексӘз МейӘрӘмдӘ АллаҒ олардҰқ бҚкӘл д&үаларҰн толҰң ңабҰл алмауҰ, міқгӘ баңҰ есӘк аратҰлмауҰ істе мҚмкӘн бе?

— 341 —

ШӨНШӨ Т ЖұРұМ: ТӘлмен жасалүан д&үанҰқ ңабҰл болуҰ екӘ тҚрлӘ. Не діл сол талап еткен нірсесӘ ңабҰл боладҰ немесе одан да жаңсҰсҰ берӘледӘ. МҰсалҰ, бӘреу, &л бала с&райдҰ. Жанаб-Ұ Хаң ХазӘүҰ зақіриÇм анамҰздай бӘр ңҰз бала бередӘ. "Д&үасҰ ңабҰл болмадҰ" дей алмайсҰқ, одан да жаңсҰ бӘр тҚрде ңабҰл болдҰ.

Кейде дҚниеде баңҰттҰ болу ҚшӘн д&үа етӘледӘ. Д&үасҰ АңҰрет ҚшӘн ңабҰл боладҰ. "Д&үасҰ ң, "АсҰолмадҰ" деуге болмайдҰ, "Одан да жаңсҰ тҚрде ңабҰл болдҰ" деген ж+н. Солай жалүаса бередӘ...

Жанаб-Ұ Хаң +те Дана. БӘз Одан с&раймҰз, Ол бӘзге жауап бередӘ. БӘраң, бӘзге даналҰңпен ңарҰм-ңатҰнас жасайдҰ. Ауру адам дірӘгерҰ ҚкӘмкметӘн, Çүни ӘлӘм мен даналҰүҰна кҚмінданбауҰ жіне кӘніламауҰ керек. Ауру адам бал с&рауҰ мҚмкӘн. БӘлӘктӘ дірӘгерю(ауруҰна байланҰстҰ)>ащҰ дірӘ бередӘ. "ДірӘгер менӘ тҰқдҰрҰп, деуге болмайдҰ. Үайта "ЗарҰма ң&лаң астҰ, жауап бердӘ". ТӘлеген нірсемнӘқ еқ жаңсҰсҰн орҰндадҰ деу керек

ТЯРТӨНШӨ Т ЖұРұМ: Д&үанҰқ еқ жаңсҰ, еқ керемет, еқ тіттӘ дайҰн жемӘсӘ, Çүни нітижесӘ мҰнау: Д&үа дӘқ" жадам +зӘнӘқ тӘлегӘн еститӘн, дертӘне дірмен беретӘн, мейӘрӘмӘ мол, ң&дӘретӘ барлҰң нірсеге жететӘн БӘреу бар екенӘн бӘлуӘ. "МҰна Қлкен дҚние сарайҰнда ол жалүҰз емес, Жомарт бӘреу бар, оүан ңарайлап, ж&банҰш сҰйлайдҰ. ОнҰқ сансҰҰна сҚттӘлӘктерӘн ңамтамасҰз ете алатҰн, сансҰз д&шпандарҰнан саңтайтҰн БӘреудӘқ ң&зҰрҰндамҰн" деп ойлаүандҰңтан ң&лшҰнҰс танҰтҰп, дҚниедей ауҰр жҚктӘ ҚстӘнен сҰпҰрҰп тастап

الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَ

дейдӘ.

ң.

ШӨ Т ЖұРұМ:>Д&үа - ң&лшҰлҰңтҰқ рухҰ жіне таза иманнҰқ нітижесӘ. ЯйткенӘ, д&үа еткен адам д&үасҰ арңҰлҰ еқ елеусӘз ӘстерӘн бӘлетӘн, еқ биӘк маңсаттарҰн орҰндай алатҰн, онҰқ ірбӘр жаүдайҰн к+ретӘн, с+зӘн еститӘн, бҚкӘл ілемге ҚкӘмӘ жҚретӘн Б, тӘкеар екенӘн жариÇ етедӘ.

"Ол, бҚкӘл болмҰс атаулҰнҰқ дауҰсҰн естӘгенӘндей менӘқ де дауҰсҰмдҰ естидӘ. БарлҰң нірсенӘ Сол жаратуда, еқ ңарапайҰм ӘстерӘмдӘ де Содер шараймҰн" дейдӘ. МӘне, д&үа арңҰлҰ ңол жететӘн тіухидтӘқ кеқдӘгӘ мен иман н&рҰнҰқ тартҰмдҰлҰүҰна жіне піктӘгӘне ңара.

قُلْ مَا يَعْبَؤُ۬ا بِكُمْ رَспан іَوْلَا دُعَٓاؤُ۬كُمْ

сҰрҰн

— 342 —

тҚсӘн жіне

وَ قَالَ رَبُّكُمُ ادْعُون۪ٓى اَسْتَجِبْ لَكُمْ

б&йрҰүҰн тҰқда

اَگَرْ نَه خَواه۪ى دَادْ ، نَه دَاد۪ى خَواа тапсендей:"Егер бергӘсӘ келмесе, ңалау берӘп с&ратпас едӘ".
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحҰна ба مِنَ الْاَزَلِ اِلَى الْاَبَدِ عَدَدَ مَا فِى عِلْمِ اللّٰهِ وَ عَلٰٓى اٰلِه۪ وَ صَحْبِه۪ وَ سَلِّمْ سَلِّمْنَا وَ سَلِّمْ د۪ينَنَا اٰم۪ينَ. وَ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَ
— 343 —

ЖиҰрма т+ртӘншӘ мектубтҰқ

ЕкӘншӘ ңосҰмй жерд (ПайүамбарҰмҰздҰқ МиүражҰ жайлҰ)
بِاسْمِهِ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
وَلَقَدْ رَاٰهُ نَزْلَةً اُخْرٰى ٭ عِنْدَҰп к+рَةِ الْمُنْتَهٰى ٭ عِنْدَهَا جَنَّةُ الْمَاْوٰى ٭ اِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشٰى ٭ مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغٰى ٭ لَقَدْ رَاٰى مِنْ اٰيَاتِ رَبِّهِ الْكُبْرٰى

[ПайүамбстӘк бүа арнап жазҰлүан міулӘт-арнаудҰқ Миүражүа ңатҰстҰ б+лӘмӘн "Бес Т&жҰрҰм арңҰлҰ баÇндаймҰз.]

БӨРӨНШӨ Т ЖұРұМ: Жіннаттан жеткӘзӘлген ПҰраңңа ңатҰстҰ. Б&л міулӘттӘқ авторҰ СҚлейман ЮфендӘ м&қүа толҰ үашҰңтҰң оңиүасҰн баÇндауда. Ол +зӘ іулие бир, Мун жіне жазүандарҰ риуаÇтңа негӘзделгендӘктен, ілбетте бӘр аңиңаттҰ солай суреттеуде.

Аңиңат бҰлай болса керек: Баңи ілемдегӘ жаратҰлҰстар ПайүамбарҰмҰз АлейҒиссалату УассаламнӘқ н&рҰмен тҰүҰз байланҰстҰ. ЯйткенӘ, сол кӘсӘ жадам сен н&р арңҰлҰ жіннат пен аңҰрет ілемӘ жҰндар мен адамдарүа толҰп, сінӘ кӘредӘ. Егер ол болмаса, міқгӘлӘк баңҰт та болмас едӘ. ЖіннаттаүҰ ір тҚрлӘ жаратҰлҰстардҰ пайдӘсӘ меа ңабӘлеттӘ жҰндар мен адамзат жіннаттҰқ сінӘн кӘргӘзе алмас едӘ. БҰлайша айтңанда иесӘз, ңақҰрап ңалар едӘ. ЖиҰрма т+ртӘншӘ с+здӘқ т+ртӘншӘ б&таүҰнда айтҰлүандай: Б&лб&лдҰқ гҚлге деген үашҰңтҰң жҰрҰ - ХайуанаттҰқ +сӘми атауге деген үашҰңтҰң

— 344 —

жҰрҰ. ХайуанаттҰқ +сӘмдӘктерге деген сҚйӘспеншӘлӘгӘнӘқ үашҰңтҰң дірежесӘне жетуӘ - АллаҒтҰқ МейӘрӘм ңазҰнасҰнан шҰүҰп, хайуанаттарүа ризҰң болатҰн +сӘмдӘ ңабҰл деген сҚйӘспеншӘлӘктӘ жар салудҰқ бӘр к+рӘнӘсӘ.

ЮрбӘр топтҰқ +з б&лб&лҰ, +з гҚлӘ, Çүни Раббани ЖаршҰларҰ бар. ОлардҰқ салүан індерӘ - +сӘмдӘктердӘ ңол соүҰп ңарсҰ алу, соларүа деген ңошемет.

Сол секӘлдӘ, ЮлемдердӘқ жаратҰлу себӘр ңаүне екӘ жиҒаннҰқ баңҰтҰна дінекер ЮлемдердӘқ РаббҰ АллаҒтҰқ сҚйӘктӘсӘ болүан М&хаммед Араби АлейҒиссілату Уіссіламүа перӘштелер арасҰнан ХазретӘ ЖібрейӘл АлейҒиссілам кемел махаббатпенен ңҰзметُوَ، لлуҰ - ПерӘштелердӘқ ХазретӘ Адам АлейҒиссіламүа бой&сҰнуҰ мен итаүат ңҰлуҰнҰқ жіне сіжде етулерӘнӘқ сҰрҰн к+рсетедӘ. Сондай-аң, жінніттҰңтардҰқ, тӘптӘ ЖіннаттаүҰ хайуанаттардҰқ да, Ол кдӘктердеген ң&штарлҰңтарҰ +зӘ мӘнген ПҰраүҰнҰқ үашҰңтҰң сезӘмӘ арңҰлҰ бӘлдӘрӘлген.

ЕКӨНШӨ Т ЖұРұМ: ПайүамбарҰмҰздҰқ МиүраждаүҰ оңиүалардҰқ бӘрӘ; ЖаратушҰ ХаңтҰқ, Р "БетӘкрам АлейҒиссілату Уіссіламүа деген киелӘ махаббатҰ "Саүан үашҰң болдҰм" с+зӘмен бӘлдӘрӘлген. Б&л с+з, Уажиб-ул-ужудтҰқ піктӘгӘ мен сипатҰна ідеттегӘ маүҰна жаүҰнан ҚйлеспейдӘ. Ал, СҚлеймен ЮпендӘнӘқ міулӘтӘ б&ңаранҰқ ңҰзҰ&рпаңтүҰна б+лендӘ. Ол кӘсӘнӘқ +зӘ іулие жіне іҒли аңиңат. АйтңҰсҰ келген маүҰна да д&рҰс. Ал ол маүҰна бҰлай:

ЗатҰ Уажиб-ул-УжудтҰқ шекслӘ байалҰ мен камалҰ бар. ЯйткенӘ, бҚкӘл үаламнҰқ барлҰң жаңтарҰнда к+рӘнӘп т&рүан ісемдӘктер мен кемелдӘктер СонҰқ жамалҰ мен кімалҰнҰқ нҰшандарҰ, ишараттарҰ, ділелдерӘ. СонҰмен, жамал лген. мал иесӘ +з жамалҰ мен кімалҰн сҚйетӘнӘ сиÇңтҰ, ЗатҰ ЗҚлжілал да, +з жамалҰн сҚйедӘ. ЯзӘне лайҰң бӘр махаббатпен сҚйедӘ. Сондай-аң, жамалҰнҰқ сіулелерӘ болүан есӘмрбӘр тде сҚйедӘ. ЕсӘмдерӘн сҚйсе - есӘмдерӘнӘқ ісемдӘгӘн к+рсететӘн +нерӘн де сҚйедӘ. Олай болса, жамалҰ мен камалҰна айна болатҰн жаратҰлҰстарҰн да сҚйедӘ. ЖамалҰ мен камалҰн к+рсететӘндердӘ сҚйез артҰлса, ЕсӘмдерӘнӘқ жамалҰ мен камалҰна ишара ететӘн жаратҰлҰстардҰқ ісемдӘктерӘн де сҚйедӘ. ОсҰ бес тҚрлӘ махаббатңа Ү&ран ХакимнӘқ аÇттарҰ ишара етедӘ.

СонҰмен, Расул ЮкраннҰқейҒиссілату Уіссілам, АллаҒтҰқ +нерӘнӘқ ӘшӘндегӘ еқ кемелӘ жіне жаратҰлҰстардҰқ ӘшӘндегӘ еқ ерекше т&лүа...

— 345 —

ЖақүҰрта салүан зӘкӘр мен тасбих арңҰлҰ ИліҒи +нердӘ жариÇлап маңтауда.

Эімл тӘрши есӘмдердегӘ жамал мен камал ңазҰналарҰн Ү&ран тӘлӘмен ашуда.

Эім, жаратҰлҰстардаүҰ ділелдердӘқ, ЖаратушҰнҰқ камалҰна айүаң екендӘгӘн жарңҰн

* *тҰ тҚрде Ү&ран тӘлӘмен баÇндауда.

Эім, жан-жаңтҰ ң&лшҰлҰүҰ арңҰлҰ, ИліҒи Рубубиетке айна болуда.

Эім, мінӘсӘнӘқ кемелдӘгӘ арңҰлҰ АллаҒтратҰлҰӘл есӘмдерӘне толҰңтай б+лендӘ.

СондҰңтан, ілбетте бҰлай деуге боладҰ: Жімил-Ә ЗҚлжілал +зӘнӘқ жамалҰн сҚйгендӘктен, ол жамалдҰқ еқ кемелҰл жайлҰ айнасҰ болүан М&хаммед Араби АлейҒиссілату УіссіламдҰ сҚйедӘ.

Сондай-аң, +зӘнӘқ есӘмдерӘн сҚйгендӘктен, ол есӘмдердӘқ еқ жарҰң айнасҰ болүан М&хаммед Араби АлейҒиссілату УіссіламдҰ сҚйеса, нее дірежелерӘне ңарай М&хаммед Араби АлейҒиссілату Уіссіламүа &ңсаүандардҰ да сҚйедӘ.

Сондай-аң, +з +нерӘн сҚйгендӘктен, ілбетте сол +нердӘ еқ жоүарүҰ дауҰспен бҚкӘл үаламүа жариÇ еткен жіне аспан ілемӘнӘқ ң&лаүҰн жақүҰртҰп, ң&рлҰңтаҰң таңтеқӘздерӘ шабҰтңа келтӘрӘп, жақүҰрта салүан зӘкӘр-тасбихҰмен жар салүан М&хаммед Араби АлейҒиссілату УіссіламдҰ сҚйедӘ. Жіне оүан ергендердӘ де жаңсҰ к+редӘ.

Эім +золса, н сҚйгендӘктен сол +нердӘқ ӘшӘндегӘ еқ кемелӘ болүан тӘршӘлӘк иелерӘн жіне тӘршӘлӘк атаулҰнҰқ ӘшӘндегӘ саналҰлардҰ, ал, саналҰлардҰқ еқ озҰүҰ адандҰңта, ал адамдардҰқ еқ кемелӘ М&хаммед АрабидӘ (с.а.у.) ілбетте артҰүҰраң сҚйедӘ.

Сондай-аң, +з ЖаратңандарҰнҰқ тамаша мӘнездерӘн сҚйгендӘктен, бӘр ауҰздан тамаша мӘнез ң&лҰңтҰқ еқ биӘк міртебесӘнде т&рүан М&хаммед Араби АлейҒиссілату Уіссілесми тҚйедӘ жіне дірежелерӘне ңарай, Оүан &ңсаүандардҰ да сҚйедӘ. Демек, ЖаратушҰ ХаңтҰқ мейӘрӘмӘ секӘлдӘ ОнҰқ махаббатҰ да үаламдҰ ңамтҰп т&р.

МӘне, осҰ сансҰз сҚйӘктӘлердӘқ, айтҰлүан бес нірсенӘқ ӘшӘндегӘ еқ биӘк міртерӘ, осаммед Араби АлейҒиссілату Уіссіламүа тиесӘлӘ. "ХабибуллаҒ" Çүни "АллаҒтҰқ сҚйӘктӘсӘ" лаңабҰ сол кӘсӘге берӘлген.

СонҰмен, осҰ еқ жоүарүҰ дірежедегӘ АллаҒтҰқ сҚйӘктӘсӘ деген міУБ

بِӘ СҚлеймен ЮпендӘ "Мен саүан үашҰң болдҰм" с+зӘмен баÇндаүан. Б&л с+з, +зӘндӘк бӘр пӘкӘр дҚрбӘсӘ жіне аңиңатңа +те &заңтан
— 346 —

жасалүан ишара едӘ. Юйтсе де, б&л с+з Рубубиетке ҚйлеспейтӘн маүҰнанҰ ойүа салуда. Еқ д&рҰсҰ, б&л с+здӘқ ор ізӘрл"Мен саүан разҰ болдҰм" деу керек.

ШӨНШӨ Т ЖұРұМ: МіулӘттегӘ оңиүалар, бӘзге мілӘм маүҰналар мен сол бӘр киелӘ де нізӘк аңиңаттардҰ жеткӘзе алмайдҰ. Б&л іқгӘмелер тереқӘрек ҚқӘлӘп, зерттеу жҚргӘзуге т&рарл ңорүаҰрҰптар. Тереқ маүҰналҰ &лҰ аңиңаттарүа ишара, иманнҰқ кейбӘр аңиңаттарҰн еске тҚсӘру. АйтҰп жеткӘзуге келмейтӘн кейбӘр маүҰналар, астарлҰ теқеу. Юйтпесе, к+пшӘлӘкке белгӘлӘ маүҰналарүа ңатҰстҰ оңитен саемес. Б&л іқгӘмелерге ңиÇл жҚргӘзе отҰрҰп, аңиңатңа ңол жеткӘзе алмаймҰз. ЖҚректегӘ тебӘренӘстер арңҰлҰ имани ліззат, рухани н&рлҰ шабҰт алуҰмҰз мҚмкӘн.

ЯйткенӘ, ЖаратушҰ ХаңтҰқ затҰ мен сипатҰнда теқдесӘ, &ңсасҰ, мисанан, с. Сондай-аң Рубубиет ӘстерӘнде де &ңсасҰ жоң. СипатҰ жаратҰлҰстардҰқ сипатҰна &ңсамайдҰ. МахаббатҰ да оларүа &ңсамайдҰ. Ендеше, б&л с+здерге астарлҰ с+здер ретӘнде ңареммен лай деймӘз: ЗатҰ Уажиб-ул-УжудтҰқ уажиб болмҰсҰна, піктӘгӘне ҚйлесӘмдӘ жіне шексӘз кемелдӘлӘгӘне лайҰң махаббатҰ жіне +зӘне үана тін кейбӘр ӘстерӘ бар. Б&л шҰٰلَٓاءаүҰ оңиүалар сонҰ ескертуде. ПайүамбарҰмҰздҰқ МиүражҰна ңатҰстҰ ОтҰз БӘрӘншӘ С+з МиүраждҰқ аңиңатҰн иман аÇсҰнда тҚсӘндӘрӘп берген болатҰн. СонҰ жеткӘлӘктӘ деп бӘлӘп, с+здӘ ңҰсңа ңайҰрамҰз.

ТЯРТӨНШӨ Т ЖұРұМ:, білеӘс мҰқ перденӘқ арүҰ жаүҰнан ЖаратушҰ ХаңтҰ к+рген" с+зӘ, мекеннӘқ &заңтҰүҰн к+рсетедӘ. Ал Уажиб-ул-Ужуд мекенге тіуелдӘ емес. Юр нірсеге, ілдеңайда жаңҰн емес пе? Б&нҰ ңалай тҚсӘнемӘз?

Жауап: Б&л аңиңат ОтҰ енгенншӘ С+зде ділелдерӘмен ңоса, егжей-тегжейлӘ, тҚсӘндӘрӘлген болатҰн. Б&л жерде айтарҰмҰз:

ЖаратушҰ Хаң бӘзге +те жаңҰн. БӘз Одан +те &заңпҰз. К+ктегӘ кҚн ңолҰмҰздаүҰ м емесрңҰлҰ бӘзге +те жаңҰн бола аладҰ жіне жердегӘ ірбӘр м+лдӘр нірсе, кҚнге +зӘндӘк бӘр аспан бола аладҰ. Егер кҚннӘқ санасҰ болүанда, ңолҰмҰздҰүҰ айнамҰз арңҰлҰ бӘзбен с+йлесер едӘ. БӘр алмай одан т+рт мҰқ жҰлдҰң &заңтҰңтамҰз. МӘне, теқдесӘ жоң ШімсӘ Юзіли, бҚкӘл нірсеге бірӘнен де жаңҰн. ЯйткенӘ, ол Уажиб-ул-Ужуд. Ол мекенге тіуӘмделемес. ЕшбӘр нірсе Оүан перде бола алмайдҰ. Алайда бҚкӘл нірсе Одан +те &заң.

— 347 —

МӘне, МиүраждҰқ &заңтҰүҰ мен

وَ نَحْنُ اَقْرَبُ اِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ Әмен, ۪يدِ

жеткӘзген араңашҰңтҰңтҰқ болмауҰ, Расул Юкрам АлейҒиссілату Уіссілам Миүражүа к+терӘлгенде +те &заң араңашҰңтҰңтҰ аттап +тӘп жетуӘ мен бӘр мезетте ңайта оралуҰ менӘ срүа байланҰстҰ. Расул Юкрам АлейҒиссілату УіссіламнҰқ МиүражҰ ОнҰқ сійӘр-Ә сҚлӘгӘ, ОнҰқ іулиелӘк дақңҰ.

Юулиелер рухани сійӘр-Ә-сҚлӘк арңҰлҰ ңҰрҰң кҚннен бастапиҰүҰнаң жҰл бойҰ кемелденӘп, к+терӘлу арңҰлҰ иман дірежелерӘнӘқ хаңңалÇңин дірежесӘне шҰүадҰ. Сол секӘлдӘ, бҚкӘл іулиелердӘқ С&лтанҰ Расул Юкрам АлейҒиссілату Уіссілам, тешҰүу, мен үана емес, денесӘмен, сезӘмдерӘмен де ңҰрҰң жҰлда емес, ңҰрҰң минутта іулиелӘктӘқ &лҰ кереметӘ болүан миүраж арңҰлҰ дақүҰл жол ашҰп, иман аңиңаттардҰңтанқ биӘк міртебелерӘне бара алүан. Миүраж сатҰсҰмен Аршңа шҰңңан, "ҮабҰ Үаусійн" маңамҰнда иман аңиңаттарҰнҰқ еқ ҚлкенӘ болүан ИманҰ БиллаҒ пен ИманҰ БилаңҰреттӘ айнелÇңийн +з к+зӘмен к+рген. Жіннітңаِنْسَاн, міқгӘлӘк баңҰттҰ к+рген. Сол Миүраж ңаңпасҰ арңҰлҰ ашңан дақүҰл жолдҰ ашҰң кҚйӘнде ңалдҰрүан, ҚмметӘнӘқ бҚкӘл іулиелерӘ сійӘр-Ә сҚлӘк арңҰлҰ дірежелерӘне ңарай, рухани тҚрде сол МиүраждҰқ адейӘн +рлеуде.

БЕСӨНШӨ Т ЖұРұМ: ПайүамбарҰмҰздҰқ (с.а.у.) МіулӘтӘ мен Миүражүа арнаудҰқ оңҰлуҰ +те пайдалҰ жіне тамаша бӘр ідет, ідемӘ бӘр Ислами ҚрдӘс. ТӘптӘ, Ислами ңоүамдҰң +мӘрдегӘ +те жаүҰмдҰ, тіттӘ с&хб, олара дінекер. РасҰнда, иман аңиңаттарҰн еске салу ҚшӘн еқ жаңсҰ дірӘс. ТӘптӘ, иман н&рларҰ мен махаббатуллаҒтҰ жіне Пайүамбарүа деген сҚйӘспеншӘлӘктӘ нҰүайтуүа +те ісерлӘ дінекер. ЖаратҰқ бҚкң, б&л ідеттӘ міқгӘлӘк ңҰлсҰн жіне СҚлеймен ЮпендӘ секӘлдӘ міулӘт жазушҰларүа АллаҒтҰқ мейӘрӘмӘ жаусҰн. МекендерӘн Жінніт-ул-Фирдаус ңҰлсҰн, амин!...

— 348 —

СОҢұ

СонҰмен, үаламнҰқ рлҰңташҰсҰ, жаратҰлҰстҰқ ірбӘр тҚрӘнен бӘр ерекше, кімӘл т&лүа жаратҰп, онҰ сол тҚрдӘқ маңтанҰшҰ мен кемелдӘгӘне негӘз етедӘ. БҚкӘл есӘмдерӘнӘқ ӘшӘнен ИсмӘ АүзамнҰқ к+рӘнӘсӘ арңҰлҰ бҚкӘл үаӘ бола салҰстҰрүанда ерекше, дара бӘр т&лүанҰ жаратадҰ. ЕсӘмдерӘнде бӘр ИсмӘ Аүзам болүанҰ ӘспеттӘ, жаратңандарҰнҰқ ӘшӘнде де еқ кімӘл бӘр т&лүа боладҰ. БҚкӘл үаламүа жайҰлүан кемелдӘгӘн сол т&лүада жинап, онҰ +зӘнӘқ назарҰна т&рарлҰңтай аудару Ол т&лүа ірине тӘршӘлӘк иелерӘнен боладҰ. ЯйткенӘ, үаламдаүҰ жаратҰлҰстардҰқ еқ кемелӘ - тӘршӘлӘк иелерӘ. ТӘршӘлӘк иелерӘ ӘшӘндегӘ ол т&лүа, саналҰлардан боладҰ. ЯйткенӘ, тӘршӘлӘк иелерӘнӘқ ӘшӘекӘ апеқ кемелӘ - саналҰлар. Ол дара т&лүа, ірине адамдардан боладҰ. ЯйткенӘ саналҰлар ӘшӘндегӘ шексӘз биӘктӘктерге к+терӘле алатҰнҰ - адам. Юлай бӘрадамдардҰқ ӘшӘндегӘ ол т&лүа, М&хаммед АлейҒиссілату Уіссілам боладҰ. ЯйткенӘ, Адам Ата заманҰнан осҰ кҚнге дейӘн ешбӘр тарих, Ондай бӘр т&лүанҰ к+рсете алмадҰ, к+рсете де алмайдҰ.лдау кӘ, Ол Т&лүа, жер шарҰнҰқ жартҰсҰн жіне адамзаттҰқ бестен бӘр б+лӘгӘн рухани билӘгӘне алҰп, үасҰрлар бойҰ кемел &лҰлҰңпен рухани билӘгӘн жҚргӘзӘп, бҚкӘл аңиңаттардҰқ "КімӘл стазҰ" болүан. Дос тҚгӘл, д&шпаннҰқ да бӘр ауҰздан маң&лдауҰ берӘне ісем мӘнездердӘқ еқ биӘк дірежесӘне ие болүан. ПайүамбарлҰүҰнҰқ бас кезеқӘнде, жалүҰз +зӘ бҚкӘл ілемге рухани майдан ашңан. Минут сайҰн жҚз миллионнан астам адамдардҰқ т&раңтҰ зӘкӘрӘ болүан Ү&ран-Ұ Муүжизул-БаÇндҰ жеткӘзген ңиңатт ілбетте сол дара т&лүа едӘ. Одан басңанҰқ болуҰ мҚмкӘн емес. Б&л ілемнӘқ дінӘ де, жемӘсӘ де - Сол.

عَلَيْهِ وَعَلٰٓى اٰلِهِ وَصَحْبِهِ اَلصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ بِعَدَدِ اَنْوَاعِ الْكَائِкаппарوَمَوْجُودَاتِهَا

МӘне осҰндай бӘр Т&лүанҰқ МіулӘтӘ мен МиүражҰ жайлҰ шҰүарманҰ тҰқдау, +мӘрбаÇнҰн бӘлу, Çүни міртебесӘнӘқ жеткен жерӘн есту, Ол кӘсӘнӘ +здерӘне басшҰ, Имам жіне шапаүатшҰ деп ңарайтҰн МҚминдтан беаншалҰңтҰ маңтанҰшңа толҰ, н&рлҰ, жан тебӘрентер, ңайҰрлҰ бӘр дӘни жетӘстӘк екендӘгӘн тҚсӘн...

— 349 —

ç Раб! Хабиб Юкрам АлейҒиссілату Уіссілам ң&рметӘне жіне ИсмӘ Аүзам хаңңҰ ҚшӘн, осҰ рисаленӘ жазүандардҰқ, жайүа салҰпқ жіне жолдастарҰнҰқ жҚрегӘн иманнҰқ н&рларҰна б+ле, ңаламдарҰн Ү&ран сҰрларҰн жайушҰ ет! Жіне олардҰ, сиратҰ мустаңимнен айҰрма! Амин!...

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا сонша مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ
اَلْبَاق۪ى هُوَ الْبَاق۪ى
Саид Н&рси

ЖИұРМА БЕСӨНШӨ МЕКТУБ

(Жсол киүан)
— 350 —

ЖИұРМА АЛТұНШұ МЕКТУБ

[Б&л жиҰрма алтҰншҰ хат, бӘр-бӘрӘмен байланҰсҰ аз "Т+рт таңҰрҰптан" т&радҰ]

БӘрӘншӘ таңҰрҰп

بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ ҰқдҰ м۪يمِ
وَاِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ اِنَّهُ هُوَ السَّم۪يعُ الْعَل۪يمُ
Ү&раннҰқ шайтан мен соүан ергендерге ңарсҰ айүаүҰ

ӨбӘлӘстӘқ ҚнӘн +шӘрӘп, шайтандҰ тойтарҰп, азүҰндардҰқ аузҰн жапңан бӘрӘншӘ тарҰ бой Бейтарап тҚрде айтҰса отҰрҰп шайтаннҰқ с&мдҰң бӘр айласҰна ңарсҰ б&лтарпастай етӘп тойтарҰс берген бӘр оңиүа. Б&л оңиүанҰқ мазм&нҰн он жҰл б&рҰн "Лемаүатта" жазүан едӘм. ОсҰ рисаленӘқ жазҰлуҰнан он бӘр жҰл б&рҰн ңасиеттӘ Рамазсңанданда СтамбулдаүҰ БаÇзит мешӘтӘнде ңарилардҰ тҰқдап отҰр едӘм. Кенет, бейнесӘн к+рмедӘм бӘраң, маүҰнауи бӘр дауҰс естӘгендей болдҰм. ЗеиӘнӘмдӘ +зӘне б&рдҰ. ҮиÇлҰммен тҰқдадҰм. Маүан бҰлай дедӘ: Сен Ү&рандҰ +те жоүарҰ, аса жарңҰн ңҰлҰдерӘн сӘқ. Бейтарап тҚрде сарапта. Бейтарап назармен ңара. çүни, адамнҰқ с+зӘ деп сана. ЮлгӘндей асңаң ерекшелӘктердӘ к+ре алар ма екенсӘқ ? РасҰнда мен де соүан алдандҰм. Адам с+зӘ деп ойажҰрамл назармен ңарадҰм. СондаүҰ байңаүанҰм БаÇзид мешӘтӘнӘқ Êлектр тетӘктерӘн б&рап с+ндӘрген кезде, бҚкӘл үимарат ңарақүҰлҰңңа оранатҰнҰ секӘлдӘ, ілгӘндей назармен

— 351 —

ңараүан кезде Ү&раннҰқслами н н&рларҰ жасҰрҰна бастадҰ. МенӘмен с+йлесӘп т&рүан шайтан екенӘн сонда тҚсӘндӘм. МенӘ ң&рдҰмүа итермелеуде. Сол сітте Ү&раннан медет с&радҰм. БӘрден жҚрегӘме н&р ң&йҰлдҰ. Шайтанүа ңарсҰ тойтарҰс беруге толҰң кҚш бердӘ.Ұ бойҰерде шайтанүа ңарсҰ айтҰс басталдҰ. Мен бҰлай дедӘм: Юй, шайтан. Бейтарап болу деген екӘ жаңтҰқ ортасҰндаүҰ бӘр жаүдай. Ал, сенӘқ жіне адамдар арасҰндаүҰ сенӘқ шікӘрттерӘқ айтҰп жҚрген бейтараптҰңтарҰқ - ңарсҰ жаңю(ЖалүзҰн жабу. Б&л бейтараптҰң емес, уаңҰтша дӘнсӘздӘк. ЯйткенӘ, Ү&ранүа адамнҰқ с+зӘ деп ңарау - Ү&ранүа ңарсҰ жаңтҰ ңолдау. Жалүан нірселердӘ жаңтау. ТарапсҰздҰң емес - керӘсӘнше +тӘрӘкке жаңтасу.

ладҰ ж айттҰ: Ендеше АллаҒтҰқ с+зӘ деме, адамнҰқ да с+зӘ деме. ОртадаүҰ бӘр нірсе деп ңара.

Мен айттҰм:>Олай да болмайдҰ. ЯйткенӘ, дауүа тҚскен бӘр зат, егер АллаҒ угер бӘр-бӘрӘне жаңҰн т&рса онда ол мҚлӘк басңа бӘреудӘқ ңолҰнда немесе екеуӘнӘқ де ңолҰ жетпейтӘндей жерге ңойҰладҰ. ҮайсҰсҰ ділелдеп шҰңса сол аладҰ. Егер ол екӘ даугер, бӘр-бӘрӘнен +те &заңта, бӘрӘ шҰүҰста, екӘншӘсӘ батҰста болса,ٰى اَجңаүида бойҰнша кӘмнӘқ иелӘгӘнде болса сонҰқ ңолҰнда ңалдҰрҰладҰ. ЯйткенӘ ортада ңалдҰруүа болмайдҰ. МӘне, Ү&ран +те ң&ндҰ бӘр мҚлӘк. АдамнҰқ с+зӘ ЖаратушҰ ХаңтҰқ с+зӘнен ңаншалҰңтҰ &заң бтеқӘздол екӘ тарап та бӘр-бӘрӘнен шексӘз &заң. СондҰңтан, жер мен к+ктӘқ ортасҰнда ңалдҰру мҚмкӘн емес. ОнҰқ ҚстӘне, шексӘз кеқӘстӘктӘқ ортасҰ да жоң. ЯйткенӘ, болмҰс пен жоңтҰң сиÇңтҰ ңарама-ңайшҰ нірсе, ортасҰ жоң. Ендеше Ү&раннҰқ иесӘ Аллпес асндҰңтан СонҰкӘ деп ңабҰл ет. Сол тараптҰ растаушҰ ділелдерге жҚгӘн. Егер, ңарсҰ тарап онҰқ АллаҒтҰқ с+зӘ екендӘгӘне ңатҰстҰ бҚкӘл ділелдердӘ бӘр-бӘрлеп жоңңа шҰүара алса, онда Ү&ранүа ңол соза аладҰ. Юйтпесе, оүан ңол сонҰқ &лайдҰ. Тарт ңолҰқдҰ.
МҰқдаүан наңтҰ ділелдердӘқ шегелерӘмен ҺаршҰ Аүзамүа ңаүҰлүан б&л алҰп алмастҰқ ілгӘ шегелерӘн суҰрҰп, тӘреулерӘн ң&латҰп, тҚсӘрӘп алуүа ңандай ңолдҰқ шамасҰ келедӘ. МӘне, ій шайтан. Саүан ңарсҰ хаң بِعَدнсап +кӘлдерӘ осҰндай аңиңаттҰ ҚкӘм етедӘ. ТӘптӘ, кӘшкене бӘр ділелдӘқ +зӘ Ү&ранүа деген имандарҰн арттҰра тҚседӘ. СенӘқ жіне шікӘрттерӘқ к+рсеткен жол, Çүни, لرَّح۪т адам с+зӘ деп ңарар болсаң, к+п ділелдердӘқ мҰңтҰлҰүҰндай бӘр үана ділел керек боладҰ. РасҰнда
— 352 —

б&үан ңол жеткӘзу мҚмкӘн емес. СондҰңтан, сенӘқ айлақмен, бҚгӘнгӘ кҚнӘ бейтарап к+зңараста болам дегендердӘқ к+бӘ, ӘрӘлдӘрҰн жоүалтуда. Шайтан ңайта айналҰп бҰлай дедӘ: Ү&ран адамнҰқ с+зӘне &ңсайдҰ. СолардҰқ +зара с+йлесуӘ тірӘздӘ жазҰлүан. Демек, адам с+зӘ болүанҰ. Егер АллаҒтҰқ с+зӘ болса, соүан жарасатҰндай үажайҰп бӘр тірӘзде боҰс Қш Ә. АллаҒтҰқ +нерӘ адамнҰқ +нерӘне &ңсамайдҰ үой. Онда с+зӘ де &ңсамауҰ керек. БҰлай деп жауап бердӘм:

Міселен, ПайүамбарҰмҰз (а.с.у.) м&үжизаларҰ мен ерекше ңасиеттерӘнен басңа Әс ірекеттерӘ ме жоң. и жаүдайларҰнда ңарапайҰм адам секӘлдӘ иліҒи зақдҰлҰңтар мен жаратҰлҰс тіртӘптерӘне мойҰнс&нҰп баүҰндҰ. Ол да суҰңңа тоқүан, ңиҰндҰң к+рген, таүҰсҰн таүҰ...

БҚкӘл а нірсемен жаүдайларҰнда ідеттен тҰс тақүажайҰп бӘр жаүдай берӘлмеген. СондҰңтан ҚмметӘне Әс-ірекетӘмен имам болдҰ. БасшҰлҰң еттӘ, бҚкӘл ірекетӘмен ҚлгӘ болҰп дірӘс бердӘ. Еге келтӘл жаүдайҰ ідеттен тҰс тақүажайҰп болүанда барлҰң жаүҰнан толҰң имам бола алмас едӘ. Баршаүа абсолŞттӘк &стаз бола алмас едӘ. БҚкӘл ахуалҰмен Рахметиллил Аламин бола алмас едӘ.

Сол сиÇңтҰ, Ү&ран Хаким сана иелерӘне имам, жҰн мен адамз 111Қршид, кімӘлдерге жол к+рсетушӘ, іҒли аңиңатңа м&үалӘм. Олай болса, Ү&раннҰқ с+зӘ адамзаттҰқ с+зӘне &ңсауҰ ңажет, б&л зірулӘк. ЯйткенӘ, жҰндар мен адамдар мӘніжатҰн содан алуда, д&үасҰн тура жҚйренуде. МіселелерӘн сонҰқ тӘлӘмен айтуда. ҮарҰм-ңатҰнас ідептерӘн Содан тілӘм етӘп алуда. ТаүҰсҰн таүҰ....

БарлҰүҰ СонҰ сҚйенӘш етуде. Ал, егер ХазӘретӘ Муса (а.с.) Тур-Ұ Синада естӘген КіламуллаҒ тірӘздӘ болүанда, аӘр С+з ОнҰ тҰқдауүа жіне естуге шҰдай алмас едӘ. СҚйенӘш те ала алмас едӘ. ХазӘретӘ Муса (а.с.) секӘлдӘ &лҰ т&лүанҰқ +зӘ тек бӘрнеше с+здӘ естيَّةِ

на шҰдай алүан. Муса (а.с.) бҰлай деген:

اَهٰكَذَا كَلَامُكَ قَالَ اللّٰهُ ل۪ى قُوَّةُ جَم۪يعِ الْاَلْسِنَةِ

Шайтан ңайта айналҰп келӘп бҰлай дедӘ: Ү&раннҰқ айтңан міселелерӘ сиÇңтҰ міселелердӘ к+п адамдар дӘн атҰндҰсҰ жҰп жҚр. СондҰңтан бӘр адам дӘн атҰн жамҰлҰп осҰндай бӘр нірсе жасауҰ мҚмкӘн емес пе?

— 353 —
Ү&раннҰқ н&рҰмен жауап ретӘнде бҰлай дедӘм:

БӘрӘншӘден: дӘндар бӘр адам, дӘнге деген махаббатҰнан, Хаң бҰлай, аңиңат мҰнадай, АллаҒтҰқӘмӘ бе бҰлай дейдӘ. Юйтпесе, АллаҒтҰ +зӘ ңалаүандай етӘп с+йлете алмайдҰ. ЯзӘне-+зӘ шексӘз з&лҰмдҰң жасап, АллаҒтҰқ с+зӘне &ңсатам деп, +зӘ ОнҰқ орнҰна с+йлей алмайдҰ.

فَمَنйҰн деلَمُ مِمَّنْ كَذَبَ عَلَى اللّٰهِ

ңаүидасҰнан ңорңадҰ.

ЕкӘншӘден: бӘр адамнҰқ +здӘгӘнен б&лай жасауҰ жіне ондай ойҰн Әске асҰруҰ мҚмкӘн емес нірсе. ЖҚзде жҚз бос іқгӘме. ЯйткенӘ, бӘр-бӘрӘне жаңҰн кӘсӘлер, бӘр-бӘрӘне елӘктей алдамдарӘр жҰнҰстан болүандар бӘр-бӘрӘнӘқ бейнесӘне кӘре аладҰ. МіртебелерӘ бӘр-бӘрӘне жаңҰн болүандар бӘр-бӘрӘне &ңсас ірекет ете аладҰ. АдамдардҰ уаңҰтша алдай алҰздҰ хӘраң, т&раңтҰ тҚрде алдай алмайдҰ. ЯйткенӘ, м&ңиÇт баңҰлаушҰлардҰқ назарҰнда ңалай болүанда да +тӘрӘк екендӘгӘ к+рӘнӘп ңаладҰ. АйласҰ ҚнемӘ жалүаса бермейдӘ. БӘрӘн-бӘрӘ ңайталауүа тҰрҰсҰп жатңандар, бӘрерӘ бае ҚйлеспейтӘн болса. Міселен, ңарапайҰм бӘр адам Ибн Сина секӘлдӘ бӘр дананҰқ үалҰм ретӘндегӘ атҰн жамҰлүҰсҰ келсе немесе бӘр шопан патша болҰп к+рӘнгӘсӘ келсе ешкӘмдӘ де айдай алмайдҰ. Үайта +зӘ масңара боладҰтеню(ж ірбӘр ірекетӘ "Б&л +тӘрӘкшӘ" деп жар салатҰн боладҰ. СонҰмен, Астаүфирулла, жҚз мҰқ мірте Астаүфирулла...

Ү&ран адамнҰқ с+зӘ деп ңаралатҰн болса, мҰсалүа бӘр жарңҰрауҰң ңоқҰз аспандҰ баңҰлаушҰларүа мҰқ жҰл бойҰ р тост бӘр ж&лдҰз болҰп к+рӘне ала ма? Сондай-аң бӘр шҰбҰн бӘр жҰл бойҰ +зӘн тамашалаушҰларүа ісем тауҰс ң&сҰ суретӘнде к+рӘне ала ма? Сондай-аң, жалүан ат жаап с+й сауатсҰз бӘр сарбаз, жоүарҰ дірежелӘ бӘр маршалдҰқ орнҰнда отҰрҰп, сонҰқ мӘндетӘн атңарҰп, м&нҰсҰн &заң уаңҰт сездӘрмей жҚре ала ма? Сондай-аң жалаңор, +тӘрӘкшӘ, сен екендбӘр адам еқ сенӘмдӘ, наүҰз дос, шҰншҰл бӘр кӘсӘнӘқ болмҰсҰн, сонҰқ бҚкӘл ңасиеттерӘн еқ +ткӘр назарлҰ жандардҰқ к+з алдҰнда +мӘр бойҰ сездӘрмей жҚруӘ, үалҰмдардҰқ ааң&рҰм бӘлдӘрӘп алмауҰ мҚмкӘн бе? Б&лай болуҰ мҚмкӘн емес. Б&үан ешбӘр аңҰл иесӘ мҚмкӘн дей алмайдҰ. Б&лай болуҰ мҚмкӘн деп ойлау, сандҰраң. Діл солай да, Ү&рандҰ адамнҰқ с+зӘ деп ойлау - дҰ к+білемӘнӘқ аспанҰнда ҚнемӘ аңиңат н&рҰн шашҰп жарңҰрап т&рүан аңиңат ж&лдҰзҰ, кемелдӘктӘқ кҚнӘ саналатҰн КӘтаб-Ұ МҚбиннӘқ мінӘсӘ, Ү&дай саңтасҰн! ЖҰлтҰрауҰң ңоқҰз се, таби+тӘрӘкшӘ бӘр адамнҰқ шҰлдҰр-шатпаүҰ екен де, онҰқ

— 354 —
жанҰнда жҚрӘп м&ңиÇт назар аударушҰлар байңамай ңалҰптҰ. ОнҰ, аңиңаттҰқ сарңҰлмас б&лаүҰ, жарҰاِنَّكҰз деп бӘлӘптӘ, дегенмен бӘрдей. Б&л дегенӘқ ңисҰнсҰздҰңтан жҚз есе ңисҰнсҰздҰң. Юй, шайтан. Сен шайтандҰңта жҚз есе дамҰп кетсеқ де м&нҰ соқсҰ дегӘзе алмайсҰқ. ЕсӘ д&рҰс ешбӘр аңҰлдҰ алдай алмайсҰқ. Тек, &заңтан ңарату арңҰлҰ алдайсҰқ. Ж&лдҰздҰ, жарңҰрауҰң ңоқҰз секӘлдӘ кӘшкене етӘп к+рсетесӘқ.
шӘншӘден:>Ү&рандҰ адамнҰқ с+зӘ деп ңарар болсаң. ҮалдҰрүан ӘздерӘ, ісерлертадҰ.тижелерӘ арңҰлҰ адамзат ілемӘнӘқ к+з алдҰнда асңаң рухтҰ, +мӘрге нір берушӘ, еқ д&рҰс, баңҰт сҰйлаушҰ, с+з саптауҰ м&үжизалҰ, еқ к+п тҰқдаушҰсҰ бар жаңсҰлҰңтҰқ жоүарүҰ ҚлгӘлерӘ арңҰлҰ жаңсҰ мен жамандҰ айҰрушҰ, сتِ اَنңиңаттҰқ Ү&дай саңтасҰн! К+мекшӘсӘ жоң бӘлӘмсӘз бӘр адамнҰқ ойҰнан шҰүарүанҰ болуҰ, жанҰнда жҚрӘп онҰ баңҰлаушҰ даналардҰқ, ңай жаүҰнан ңараүанда да одан ешңашан алаÇңтҰңтҰқ, +тӘрӘк ӘстеудӘқ ӘзӘн де байңамауҰ, ірңашан шҰнайҰ, ҰңҰласТӘптӘ,ндӘгӘн к+ру мҚмкӘн бе. Б&л жҚз есе мҚлдем ңисҰнсҰз болуҰмен ңатар, бҚкӘл ірекеттерӘмен, с+здерӘмен, хал жаүдайҰмен, +мӘр бойҰ сенӘмдӘлӘгӘмен, иманҰмен, ҰңҰластҰ,لسَّمَҰлҰңтҰ, тура жолдҰ к+рсетӘп сабаң берген жіне солай мойҰндалүан сҰддҰңтардҰ тірбиелеген, еқ жарңҰн, еқ жоүарүҰ ңасиеттерге ие деп танҰлүан бӘр кӘсӘнӘ, еқ сенӘмсӘз, ҰңҰлассҰз еқ елеусӘз жан деп ойлауҰ, аңҰлүа сҰймас нірсенӘ мойҰндау, шайтандҰ лаңтартатҰн сандҰраң. ЯйткенӘ, б&л міселенӘқ ортасҰ жоң. ҮисҰнсҰз болса да Ү&ран АллаҒтҰқ с+зӘ емес деп саналса, онда ол үарҰштан жерге тҚскендей брлҰңңа&лдҰрайдҰ. Ортада ңала алмайдҰ. АңиңаттҰқ жиҰнтҰүҰ дірежесӘнен, ңисҰнсҰз бос іқгӘмелердӘқ б&лаүҰна айналадҰ. Ал, сол үажайҰп б&йрҰңтардҰ жеткӘзушӘайүамб(Астаүфирулла, Ү&дай саңтасҰн)>егер АллаҒтҰқ елшӘсӘ болмаса онда биӘктердӘқ еқ биӘгӘнен т+мендердӘқ еқ т+менӘне ң&лдҰрауҰ жіне кемелдӘктӘқ ңайнарҰ дірежесӘнен айлакерлердӘқ басшҰсҰ деқгейӘне тҚсуӘ керек бболатҰ Ортада ңала алмайдҰ. ЯйткенӘ, АллаҒтҰқ атҰнан жала жабушҰ +тӘрӘкшӘ бӘреу еқ т+менгӘ дірежеге тҚседӘ. БӘр шҰбҰндҰ т&раңтҰ тҚрде ісем тауҰс ң&сҰ етӘшендӘг жіне сол шҰбҰннан тауҰс ң&сҰнҰқ бҚкӘл ерекшелӘктерӘн к+рӘп тамашалау, ңаншалҰңтҰ ңисҰнсҰз нірсе болса б&л міселе де діл солай ңисҰнсҰз. М&ндайдҰ мҚмкӘн дей алу ҚшӘн жаратҰлҰстан есуас, мас, жҰндҰ богӘз жҰек.
— 355 —
Т+ртӘншӘден:>Ү&рандҰ адамнҰқ с+зӘ деп ңабҰлдау ҚшӘн: АдамзаттҰқ еқ айбҰндҰ іскерӘ, М&хаммед (с.а.у.) нҰқ ҚмметӘнӘқ киелӘ ңолбасшҰсҰ болүан Ү&ран КірӘм, к+рӘп т&рүанҰмҰздай ңуаттҰ зақдарҰмен, негӘздӘ ңаүшікӘртҰмен, +ткӘр імӘрлерӘмен сол айбҰндҰ ңалҰқ іскердӘ екӘ дҚниеде жеқӘске жететӘндей жҚйелӘ тіртӘпке келтӘрӘп, материалдҰң жіне рухани жаүҰнан ңаруландҰрҰп, бҚкӘл іскердӘқ дірежелерӘне ңарай аңҰлдарҰна тілӘм, жҚректерӘне тірбие берӘп рухтарҰн баÇндапрҰп, арҰн тазартҰп, аүзаларҰ мен сезӘмдерӘне ңҰзмет, мӘндет жҚктеп отҰрүанҰна ңарамастаню(Ү&дай саңтасҰн, жҚз мҰқ рет АстаүфируллаҒ)>кҚшсӘз, ң&нсҰз, нег الْاِң&рама с+здер деп ңарап жҚз есе ңисҰнсҰздҰңтҰ мойҰндау керек боладҰ. СонҰмен ңатар +мӘр бойҰ салмаңтҰ ірекеттерӘмен АллаҒтҰқ зақдарҰн АмелденласҰна ҚйретушӘ, шҰншҰл ӘстерӘ арңҰлҰ аңиңат ңаүидаларҰн адамзатңа дірӘс берген, аңҰлүа ңонҰмдҰ с+здерӘ арңҰлҰ тура жол мен баңҰттҰқ негӘздерӘн к+рсетӘп орнҰңтҰрүан жіне +мӘр тарихҰнҰқ куіландҰруҰмен АллаҒтҰқ аӘмсӘз н ңаттҰ ңорҰңңан жіне АллаҒтҰ бірӘнен де жаңсҰ танҰүан, танҰстҰрүан, адамзаттҰқ бестен бӘрӘне Жер шарҰнҰқ жартҰсҰна бӘр мҰқ Қш жҚз елу жҰлд ЕкӘншӘ кемел т&лүасҰмен ңолбасшҰлҰң еткен жіне жер-жаҒандҰ дҚр сӘлкӘндӘрген дақңҰмен адамзаттҰқ, тӘптӘ бҚкӘл үаламнҰқ маңтанҰшҰна айналүан Т&лүанҰю(Ү&дай саңтасҰн, жҚз мҰқ рет АстаүфируллаҒ)>Алла ретӘнорҰңпайтҰн жіне ОнҰ бӘлмейтӘн, +тӘрӘктен тартҰнбайтҰн ңасиетсӘз деп ойлап. ЖҚз есе ңисҰнсҰз нірселердӘ .... ңабҰлдау керек боладҰ. ЯйткенӘ, ру барселенӘқ ортасҰ жоң.

Ал, ңисҰнсҰз болса да Ү&ран АллаҒтҰқ с+зӘ емес деп ңабҰлданса үарҰштан жерге тҚседӘ. Ортада ңала алмайдҰ. ТӘптӘ, жерде де +тӘрӘкшӘ бӘреудӘқ шатпаүҰ деуге тура келедӘ. Ал, б&лай деу арңҰлҰ ей, шайтан, сенӘқекӘ жҰндҰүҰқ жҚз есе артҰп кетсе де есӘ д&рҰс ешбӘр аңҰлдҰ алдай алмайсҰқ, б&зҰлмаүан ешбӘр жҚректӘ сендӘре алмайсҰқ.

Шайтан ңайта айналҰп, бҰлай дедӘ: Үалай сендӘре алмаймҰн. Талай адамдарүа, сонҰқ ӘшӘнде атаңтуүа, сдҰларҰна Ү&рандҰ да, М&хаммедтӘ де мойҰндатпай ңойдҰм, алдадҰм үой.

Жауап: Яте &заңтан ңарар болса, еқ Қлкен нірсе еқ кӘшкентай нірсе секӘлдӘ болҰп к+рӘнедӘ. БӘр ж&лдҰздҰ жаүҰлүан шҰраңтай үана деуде жарадҰ. ЕкӘншӘден, арнайҰ м&ңиÇт ңаралмай, атҚстӘ ңаралатҰн болса, мҚлдем ңисҰнсҰз бӘр нірсе мҚмкӘн нірсе секӘлдӘ болҰп к+рӘнуӘ мҚмкӘн.

— 356 —

БӘр кҚнӘ бӘр ңарт адам, РамазаннҰқ жақа туүадҰқ к+ к+ру ҚшӘн аспанүа ңараптҰ. К+зӘне тҚскен аң ңҰлдҰ ай деп ойлаптҰ. Содан, "АйдҰ к+рдӘм" дептӘ. Ал, ендӘ сол аүарүан ңҰлдҰқ расҰнда ай болуҰ мҚмкӘн емес. Ал, ол ідейӘ айдҰ к+ргӘсӘ келӘп аспанүа ңараүандҰңтан к+з алдҰндаүҰ аң ңҰлд пен жеп к+рдӘ. ҮисҰнсҰз нірсенӘ шҰн деп ңалдҰ.

шӘншӘден: ҮабҰл етпеу бӘр басңа, терӘске шҰүару бӘр басңа. ҮабҰл етпеу - немң&райлҰлҰң, к+зж&мбайлҰңтан надандҰңтан туҰндайтҰн ңаҰқ итедҰң. Б&лардҰқ ӘшӘнде к+птеген ңисҰнсҰздҰңтар жасҰрҰн жҚре бередӘ. ЮлгӘнӘқ аңҰлҰ, б&л нірселерге басҰн ңатҰрмайдҰ. Ал, жоңңа шҰүару - мойҰндамау емес, жоң нірсенӘ бар деп бӘлу. Б&л ҚкӘм. ОнҰқ аңҰлҰ етӘншӘӘстеуге міжбҚр. М&ндай жаүдайда сен ң&саүан бӘр шайтан онҰқ аңҰлҰн алҰп ңоÇдҰ. СосҰн оүан жоңңа шҰүартңҰзадҰ. Эім, ей шайтан, +тӘрӘктӘ аңиңат, ңисҰнсҰздҰңтҰ е тҚсе етӘп к+рсететӘн мін бермеу, б&ра тарту, бос нірселермен айналҰсу, ңҰрсҰңтҰң, шҰтҰрман шатпаң с+здерге еру, тікаббарлҰң, б&рҰқүҰлар солай деген секӘлдӘ шайтани айлалармен к+птеген ңисҰнсҰздҰңтардҰ маң&л к+ретӘн кҚпӘсҰлайшжоңңа шҰүарудҰ, ілгӘ адам бейнесӘндегӘ бейбаң хайуандарүа мойҰндатңансҰқ!

Т+ртӘншӘден: Ү&рандҰ адамнҰқ с+зӘ деп ңабҰлдау ҚшӘн адамзат аспанҰнда ж&лдҰздардай жарңҰраүан АсфиÇларүа, СҰддҰңтарүа, Ү&тҰбтарүа жол к+рсеүа жініне ірңашан да хаң пен аңиңаттҰ, шҰндҰң пен адалдҰңтҰ, сенӘм мен аманаттҰ кемелдӘктӘқ барлҰң дірежесӘндегӘ жандарүа ҚйретӘп, Иман аңиңаттарҰ мен Ислам ңаүидаларҰ арңҰлҰ екӘ жиҒаннҰқ баңҰтатҰлҰсл жеткӘздӘрген жіне осҰ ӘстерӘ онҰқ таза, кӘршӘксӘз, еқ д&рҰс кӘтап екендӘгӘне ділел болҰп т&рүан бӘр КӘтаптҰ, ңасиеттерӘ мен ісерӘн, н&рларҰн жоңңа шҰүара отҰрҰп, керӘсӘнше ойлап,ю(Ү&дай саүан на)>жасандҰлҰң пен жалалардҰқ жиҰнтҰүҰ деп ңарау, скептиктер мен шайтандардҰ да &ÇлтҰп, ңалтҰрататҰн кҚпӘрлӘктӘқ сандҰраүҰ деу керек. СонҰмен ңоса, ЯзӘ жеткӘзген дӘнӘ мен Ислам шариүатҰнҰқ куілӘгӘ бойҰнша жіне +мӘр бойүҰ тарге ңаҰ, шҰнайҰ, саф ң&лшҰлҰүҰ, +н бойҰндаүҰ к+ркем мӘнез ң&лҰңтҰқ жемӘсӘ ретӘндегӘ +зӘ жетӘлдӘрген бҚкӘл іҒли аңиңаттҰқ жіне кімӘлдердӘқ куілӘк етуӘмен еқ д&рҰс сенӘмдегӘ, еқ мҰңтҰ, еқ сенӘмдӘ Олай ҰншҰл КӘсӘнӘю(Ү&дай саңтасҰн, жҚз мҰқ рет АстаүфируллаҒ)>сенӘмӘ б&рҰс, еқ сенӘмсӘз, АллаҒтан ңорҰңпайтҰн, +тӘрӘктен тартҰнбайтҰн бӘреу деп ойлау - ңисҰнсҰздҰңтҰқ еқ жиӘркенӘштӘ, еқ сораңҰсҰн жасап,жайҰлудҰқ з&лҰмдҰңңа толҰ ңоŞ ңарақүҰлҰүҰна кӘру.

— 357 —

ҮорҰтҰндҰ: Он тоүҰзҰншҰ ХаттҰқ он сегӘзӘншӘ ишарасҰнда айтҰлүандай тек уаүҰз естӘп ңана жҚрген, оңу-жазуҰ жоң ңарапайҰм кӘсӘлердӘқ +зӘ Ү&ранбӘр адүжизалҰүҰн тҚсӘну міселесӘнде бҰлай деген екен: Ү&ран, мен естӘп жҚрген бҚкӘл кӘтаптардҰқ жіне ілемдегӘ барлҰң кӘтаптармен салҰстҰрҰлса, еш ңайсҰсҰна да &ңсамайдҰ, олардҰқ дірежесӘлҰп жаес.

Олай болса, Ү&ран Ç олардҰқ барлҰүҰнан т+мен немесе барлҰүҰнан да жоүарҰ дірежеде. БірӘнен де т+мен деу мҚлде ңисҰнсҰз, м&нҰ ешбӘр д&шпан, тӘптӘ шайтан да айта алмайдҰ, ңабҰлдамайдҰ. Олай болсаҚлкен н бҚкӘл кӘтаптардан жоүарҰ. Ендеше ол м&үжиза.

Олай болса, бӘз де Шариүат ӘлӘмӘ, логика пінӘ жіне +лшеу, б+лу секӘлдӘ наңтҰ үҰлҰмдардҰдап шелдерӘ арңҰлҰ айтарҰмҰз: Ей, шайтан жіне ей, шайтаннҰқ шікӘрттерӘ! Ү&ран не АршҰ Аүзамнан, Исм Аүзамнан жеткен КеламуллаҒ, не болмасаю(Ү&дай саңтасҰн, жҚз мҰқ ррүҰндааүфируллаҒ)>жерде АллаҒтан ңорҰңпайтҰн, АллаҒтҰ бӘлмейтӘн, дӘнсӘз бӘр адамнҰқ сандҰраүҰ.

Ей, шайтан! АлдҰқүҰ ділелдерге ңарсҰ келӘп, м&нҰ айта алмайсҰқ, айта да алмайтҰн едӘқ. Айта да алмайсҰқ. Олай болса, мӘндеттӘ тҚрдаүҰ кикҚмінсӘз, Ү&ран Халиң-Ұ КаинаттҰқ с+зӘ. ЯйткенӘ, ортасҰ жоң, болуҰ да мҚмкӘн емес. НаңтҰ ділелдегенӘмӘздӘ сен де к+рдӘқ, естӘп те т&рсҰқ. Сондай-аң, М&хаммед (с.а.у.) Ç Пайүамбар жіне бҚкӘл ПайүамбарлардҰқ еқ кемелӘ жіне бҚкӘл жаратҰлҰстарوَالْك жоүарүҰсҰ немесею(Ү&дай саңтасҰн, жҚз мҰқ рет АстаүфируллаҒ)>АллаҒңа жала жауҰп, ОнҰ танҰмайтҰн, азабҰна сенбегендӘктен дӘнсӘз т+мендегӘлердӘқ еқ т+менӘнде ңалүан бӘреу деп ойлау керек.

{ СӘлтеме: Ү&ран Хк болмқ кіпӘрлердӘқ кҚпӘршӘлӘктерӘн жіне жиӘркенӘштӘ с+здерӘн жоңңа шҰүару ҚшӘн айтңандарҰна сҚйене отҰрҰп, адасңандардҰқ кҚпӘршӘлӘк ойларҰн толҰүҰмен жоңңа шҰүарҰп, тшҰ тоқ б&л ойларҰнҰқ д&рҰс емес екендӘгӘн к+рсету ҚшӘн, ңорңҰнҰштан ңалтҰрай отҰрҰп мҰна с+здердӘ ңолдануүа міжбҚр болдҰм.}

Ей ӘбӘлӘс! Сен де жіне сенӘқ сеек, аÇтңан Европа философтарҰ мен АзиÇ м&нафҰңтарҰ да м&нҰ айта алмадҰқдар, айта да алмайсҰқдар. АйтпадҰқдар да айтпайсҰқдар да. ЯйткенӘ, б&л дҚниеде б&л ҰңтималдҰ тҰқдане ңайа, ңабҰлдайтҰн да ешкӘм жоң. СондҰңтан, сен сенӘм артңан сол философтардҰқ еқ б&зҰңтарҰ жіне ілгӘ м&нафҰңтардҰқ еқ арсҰздарҰ М&хаммед Араби (с.а.у.) Яте аңҰлдҰ жіне аса к+ркем мӘнездӘ ек иеледӘ.

— 358 —

СонҰмен б&л міселе екӘ Ұңтималүа үана тӘреледӘ. Ал, б&л міселенӘқ ортасҰ жоң екенӘн наңтҰ ділелдермен ділелдедӘк. Сен жіне саүан ергендер жаңтҰрмасақдар да ешбӘр кҚмінсӘз жіне анҰң тҚрде М&хаммуге үаби (с.а.у.) Пайүамбар жіне бҚкӘл ПайүамбарлардҰқ кімӘлӘ, бҚкӘл жаратҰлҰстардҰқ еқ абзалҰ.

عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ بِعَدَدِ الْمَلَكِ وَالْاِنْسِ وَالْجَانِّ

ШАЙТАННұҢ ТАҺұ БӨР АЗҺАْمَیلَАРСұЛұҺұ.

قٓ وَ الْقُرْاٰنِ الْمَج۪يدِ

сҚресӘн оңҰп отҰрҰп

مَا يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ اِلَّا لَدَيْهِ رَق۪يبٌ عَت۪يدٌ ٭ وَجَٓاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذٰلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَح۪يدُ ٭ وَ نُفِخَ فِى الصّ мӘндеٰلِكَ يَوْمُ الْوَع۪يدِ ٭ وَ جَٓاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَهَا سَٓائِقٌ وَ شَه۪يدٌ ٭ لَقَدْ كُنْتَ فِى غَفْلَةٍ مِنْ هٰذَا فَكَشَفْنَا عَنْكَ غِطَٓاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَد۪يدٌ ٭ وَ قَاап жаз۪ينُهُ هٰذَا مَا لَدَىَّ عَت۪يدٌ ٭ اَلْقِيَا ف۪ى جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَن۪يدٍ

АÇттарҰна келген кезде шайтан бҰлай дедӘ:

Ү&раннҰқ еқ негӘзгӘ шешендӘгӘ,ӘкелейбӘр нірсенӘ оқай жіне анҰң тҚсӘндӘруӘнде деп бӘлесӘқдер. Ал, ендӘ мҰна аÇт ңай жерден ңай жерге секӘруде. АдамнҰқ жантісӘлӘм кезӘнен, сонау ңиÇметке бӘраң аттайдҰ. СҚр Қрленуден бастап, Махшарда есеп берудӘқ аÇүҰна +тен айҰедӘ де ЖіҒаннамүа кӘргӘзудӘ с+з ңҰладҰ. БӘрден бӘрге +тӘп жатңан м&ншама тҚсӘнӘксӘз жаүдайларда оқай тҚсӘндӘру дегендерӘқ ңайда ңалдҰ? Ү&раннҰқ к+п жерлерӘнде осҰндай бӘр-бӘрӘҒтан ңҰсҰ жоң міселелердӘ бӘрӘктӘрӘп жӘбередӘ. БӘр-бӘрӘне ҚйлеспейтӘн нірселер айтҰлҰп жатңан жерде оқай тҚсӘндӘру, шешендӘк бола ма?

Жауап: Ү&раннҰқ м&үжизалҰүҰнҰқ еқ мақҰздҰларҰ шестҰрүаӘнен кейӘн келетӘн аз с+збен к+п маүҰна жеткӘзу. Б&л, Ү&ран м&үжизаларҰнҰқ ӘшӘндегӘ еқ мҰңтҰ, еқ мақҰздҰ негӘзӘ. Ү&ран ХакӘмде азүантай с+збен к+п маүҰна жеткӘзудӘқ к+птӘгӘ, к+ркемдӘгӘпейдӘ. зерттеушӘлер ңайран ңалуда.

— 359 —

Міселен,

وَ ق۪يلَ يَٓا اَرْضُ ابْلَع۪ى مَٓاءَ كِ وَيَا سَمَٓاءُ اَقْلِع۪ى وَغ۪يضَ الْمَٓاءُ وَقُضِىَ الْاَمْرُ وَاسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِىِّ وَолардҰبُعْدًا لِلْقَوْمِ الظَّالِم۪ينَ

бӘрнеше ңҰсңа с+йлемдермен +те Қлкен "Топан су" оңиүасҰн нітижелерӘмен ңоса ңҰсңа да н&сңа жіне м&үжизалҰң тҚрде баÇндаүанҰ сол, к+птеген шешен, детпеуӘар онҰқ шешендӘгӘне сіжде еткен.

ТаүҰ бӘр мҰсал:
كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْوٰيهَا ٭ اِذِ انْبَعَثَ اَشْقٰيهَا ٭ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللّٰهِ نَاقَةَ اللّٰهِ وَسُقْيٰيهَا ٭ فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا ٭ فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَнӘн егْ بِذَنْبِهِمْ فَسَوّٰيهَا ٭ وَلَا يَخَافُ عُقْبٰيهَا

Сімуд ңауҰмҰна ңатҰстҰ тақ ңаларлҰң жіне +те мақҰздҰ оңиүанҰ, нітижелерӘмен ңоса жіне осҰлай с&мдҰң аÇңталуҰн, бӘрнеше ңҰсңа с+йлемдерФаруңиҰ, к+п маүҰна жеткӘзӘп, м&үжизалҰ тҚрде тҚсӘнӘктӘ, анҰң жіне зейӘндӘ шаршатпай баÇндауда.

ТаүҰ бӘр мҰсал:
وَذَا النُّونِ اِذْ ذَهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ اَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ فَنَادٰى فِى الظُّلُمَاзабҰнаْ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اَنْتَ سُبْحَانَكَ اِنّ۪ى كُنْتُ مِنَ الظَّالِم۪ينَ
اَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ с+йлемӘнен فَنَادٰى فِى الظُّلُمَاتِ с+йлемӘне дейӘн ңаншама с+йлемдер бҚркелген, сол айтҰлмай т&рүан с+йлемдер ойдҰ шعَدُوّпайдҰ, оқай тҚсӘнӘп кетуге кедергӘ болмайдҰ. Хазрет şнус АлейҒиссаламнҰқ ңҰссасҰндаүҰ негӘзгӘ нірселердӘ айтадҰ. ҮалүанҰн аңҰлүа тапсҰрадҰ.
Сондай-аң, şсуф суресӘнде тӘрӘ бسِلُونِ с+зӘнен يُوسُفُ اَيُّهَا الصِّدّ۪يقُ с+зӘнӘқ арасҰндаүҰ жетӘ-сегӘз с+йлемдӘ азүантай с+збен к+п маүҰна жеткӘзу арңҰлҰ аттап +ткен. Б&л ойдҰ б&збайдҰ. Оқай тҚсӘнуге кгендер болмайдҰ. М&ндай м&үжиза дірежесӘндегӘ ңҰсңа ңайҰрулар Ү&ранда
— 360 —
+те к+п жіне +те жарасҰмдҰ. Ал, قٓ сҚресӘнӘқ аÇтҰндаүҰ ңҰсңа ңайҰру +те үажап жінн берӘизалҰң ңасиетке ие. ЯйткенӘ, кіпӘрдӘқ +те с&мдҰң, +те &заң жіне бӘр кҚнӘ елу мҰқ жҰл боларлҰң болашаүҰна жіне сол болашаңтҰқ ҚрейлӘ ң&бҰлҰстарҰнда кіпӘрдӘқ басҰна келетӘн азаптар мен мақҰздҰ оңиүаларүаашҰң, жеке тоңталадҰ. Найзаүай секӘлдӘ, ойдҰ соларүа ңарай б&руда. Сондай &заң кезеқдердӘ дайҰн т&рүан бӘр параңтай жайҰп салуда. АйтҰлмай ңалүан нірселердӘ ңиÇлүа ңалдҰрҰп, +те анҰң тҚрде баÇндайдҰ.
وَاِذَا قُرِئَ الْقُرْاٰنُ فمَع۪ينمِعُوا لَهُ وَاَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

Ей шайтан! ТаүҰ да айтар с+зӘқ болса айт. Шайтан бҰлай дедӘ: Б&ларүа ңарсҰ келе алмаймҰн, ңорүана да алмаймҰнппарлҰң, менӘ тҰқдайтҰн аңҰмаңтар бар. Сондай-аң адам бейнесӘндегӘ к+птеген шайтандар бар, маүан солар жірдем беруде. ФилософтардҰқ ӘшӘнде к+птеген перүауҰндар бар, менмендӘктерӘн ңоз"Хакимн міселелерде менен сабаң аладҰ. СенӘқ м&ндай с+здерӘқнӘқ жайҰлуҰна кедергӘ боладҰ. СондҰңтан саүан берӘлмеймӘн.

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُӘндетс *
— 361 —

ЕКӨНШӨ ТАҮұРұП

[Б&л таңҰрҰп, маүан ірдайҰм ңҰзмет к+рсетӘп жҚрген кӘсӘлердӘқ менӘқ мӘнезӘмнен байңап жҚрген тҚсӘнӘксӘз ңайшҰлҰңтарүа тақ ңалуларҰна байланҰстҰ.Сондай-аң екӘ шікӘртӘмнӘҰң "Ү&туралҰ шектен тҰс жаңсҰ ойларҰн байҰпңа келтӘру ҚшӘн жазҰлдҰ.]

Ү&ран ХакӘмнӘқ аңиңаттарҰна тиесӘлӘ кейбӘр кемелдӘктер - сол аңиңаттардҰ жардӘгӘне соүан дінекер болҰп жҚргендерге телӘнӘп жатңанҰн байңап жҚрмӘн. Б&л ңате нірсе. ЯйткенӘ ңайнар б&лаңтҰқ киелӘлӘгӘ к+птеген ділелдерденй елеу ісер бередӘ. Сол арңҰлҰ +з ҚкӘмдерӘн б&ңараүа ңабҰл еткӘзедӘ. ЖариÇлаушҰ немесе уікӘл болүан жан оүан к+леқке болүан кезде, Çүни назар соларүа ауатҰн болса, ңайнард к+рсеелӘлӘктӘқ ісерӘ жоүаладҰ. ОсҰ сҰрүа байланҰстҰ маүан шектен тҰс назар аударушҰ бауҰрларҰма бӘр аңиңаттҰ жеткӘзейӘн. Ол бҰлай: БӘр адамнҰқ бӘрнеше ңасиетӘю(бейнесн тарта бередӘ. Б&л ңасиеттер ілгӘ адамнҰқ ір тҚрлӘ мӘнездерӘн к+рсетедӘ. Міселен, Қлкен бӘр ңҰзметкердӘқ ңҰзмет орнҰндаүҰ бейнесӘ байсалдҰлҰңтҰ талап етедӘ. ҮҰзмет орнҰнҰқ беделӘн ңорүайтҰндай &станҰмдҰ талап етедӘ. Міселен, ж&рттҰқ бірӘнм, іҒлпейӘлдӘлӘк к+рсете беру, ңҰзмет орнҰн т+менсӘту боладҰ. Алайда +з ҚйӘндегӘ жаүдай ңҰзмет орнҰна кераүар мӘнездердӘ ңажет етедӘ. Үанша кӘшр б&рҰдӘлӘк танҰтса да жарасадҰ. йӘнде аз үана мӘнез к+рсетер болса тікіппарлҰң боладҰ... Демек бӘр адамнҰқ атңаратҰн мӘндетӘне сай бейнесӘ боладҰ. Ол бейнесӘ +зӘнӘқ шҰнайҰ бейнесӘтижесӘшҰ келе бередӘ. Егер мӘндет жҚктелген кӘсӘ сол мӘндетке шҰнҰнда да лайҰң болса жіне ңабӘлетӘ толҰң сійкес келсе, онда екӘ бейнесӘ бӘр-бӘрӘне жаңҰн боладҰ. Егер ңабӘлеْ اَظْкес болмаса, міселен бӘр сарбаз, бӘр маршалдҰқ орнҰна отҰрүҰзҰлса, ондаүҰ екӘ бейне бӘр-бӘрӘнен &заң боладҰ. Ол сарбаздҰқ +зӘндӘк ңарапайҰм ңасиеттерӘ, отҰрүан орнҰнҰқ талап ететӘн жоүарүҰ ңабӘлеттернеқдеглесе алмайдҰ.

МӘне осҰлай ңарайтҰн болсаң, б&л бейшара бауҰрҰқҰзда Қш болмҰс бар. Олар бӘр - бӘрӘнен +те &заң.

— 362 —
БӘрӘншӘсӘ:>Ү&ран ХакимнӘқ аса ңҰмбат ңазҰналарҰнҰқ жаршҰсҰ т&рүҰсҰнан алүанда, маүан уаңҰтша берӘлген, Ү&ранүа де жаүиесӘлӘ бейнем бар. Сол жаршҰлҰңтҰқ талабҰ бойҰнша менде +те жоүарүҰ мӘнез бар, ол менӘкӘ емес. Мен онҰқ иесӘ емеспӘн. Олар сол орҰннҰқ, сол мӘндеттӘқ ңасиеттерӘ. Сол ңҰрҰмнан алүанда менен не к+рсеқдер де олар менӘкӘ емес. МенӘқ ол жаүعَلٰى рамақдар. Олар сол орҰндӘкӘ.

ЕкӘншӘсӘ: Ү&лшҰлҰң уаңҰтҰнда, АллаҒтҰқ ң&зҰрҰндаүҰ кезӘмде ЖаратушҰ ХаңтҰқ жарҰлңауҰмен маүан бӘр болмҰс берӘледӘ. Б&л болмҰсҰмнҰқ кейбӘр ңасиеттерӘ, кейбӘр жаүдайларҰ ң&лшҰлҰңмӘнӘқ гӘзгӘ маүҰнасҰ болүан: "КемшӘлӘгӘн бӘлу, паңҰрлҰүҰ мен ілсӘздӘгӘн тҚсӘну, +зӘн т+мен &стап, АллаҒтҰқ діргейӘне жалбарҰну" т&рүҰсҰнан келдеген л жаүҰм бойҰнша +зӘмдӘ іркӘмнен артҰң бейбаң, ілсӘз, паңҰр, кемшӘлӘгӘ к+п бӘреу етӘп к+ремӘн. БҚкӘл ілем менӘ маңтап, дірӘптеп жатса да, +зӘмнӘқ жаңсҰ да кімӘл жанбарҰп,ӘгӘме сендӘре алмайдҰ.

шӘншӘсӘ: ШҰнайҰ т&лүам: çүни Б&рҰнүҰ Саидтан ңалүан т&лүам. Ол да Б&рҰнүҰ Саидтан мирас болҰп ңалүан ңасиеттер. Кейде риÇүа, дақңң&мает мед деген ңалау оÇнадҰ. Сондай-аң атаңтҰ іулеттен де емеспӘн. СарақдҰң болҰп к+рӘнетӘн ҚнемшӘлдӘгӘм, нашар мӘнезӘм бар.

Ей бауҰрлар! СендердӘ +зӘмнен мҚлдем алҰстатҰп алмау ҚшӘн б&л бейнемнӘқ к+птеген кемшӘлӘктерӘн жіқгӘ бүҰмсҰз жаңтарҰн айтпай-аң ңоÇйҰн.

БауҰрларҰм !>Мен белгӘлӘ бӘр орнҰм бар, ңабӘлеттерӘме сай адам емеспӘн. Яз бейнем, жаршҰлҰң жіне ң&лшҰлҰң мӘндеттерӘмдегӘ мӘнез-ң&лҰң пен жаүдحَانَكан &заң.

Сондай-аң,

دَادِ حَقْ رَا قَابِلِيَّتْ شَرْطْ ن۪يسْتْ

ңаүидасҰ бойҰнша, ЖаратушҰ Хаң мейӘрӘмдӘ ң&дӘретӘн осҰлай к+рсетӘп т&р. Еқ елардҰқ сарбаз секӘлдӘ мҰна болмҰсҰмдҰ еқ жоүарүҰ маршалдҰң дірежедегӘ Ү&ран сҰрларҰнҰқ ңҰзметӘне ж&мсауда. ЖҚз мҰқ шҚкӘр. НіпсӘ - бірӘнен т+мен, атңарарр адамт бірӘнен жоүарҰ.

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّ۪ى
— 363 —

ШӨНШӨ ТАҮұРұП

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
يَٓا اَيُّهَебесӘнَاسُ اِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَاُنْثٰى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَٓائِلَ لِتَعَارَفُوا

çүни:

لِتَعَارَفُوا مُنَاسَبَاتِекенӘнيَاةِ الْاِجْتِمَاعِيَّةِ فَتَعَاوَنُوا عَلَيْهَا لَا لِتَنَاكَرُوا فَتَخَاصَمُوا

"СендердӘ тайпа - тайпа, &лҰс - &лҰс, ру - ру етӘп жараттҰм. ОсҰлайша бӘрӘн - бӘрӘ танҰсҰн, араларҰқдаүҰ ңоүамдҰң +мӘрде бӘрӘ - бӘрап ңалрдем етсӘн деп, ійтпесе сендердӘ бӘр - бӘрӘне б+тенси ңарап, ңастандҰң жасап, жау болсҰн деп &лҰс - &лҰс етпедӘм".

Б&л таңҰрҰп «ЖетӘ міселеден» т&радҰ.

БӘрӘншӘ міселе: Б&л аÇтта айтҰлҰрдҰ жаан &лҰ аңиңаттҰқ ңоүамдҰң +мӘрге ңатҰсҰ болүандҰңтан, ңоүамдҰң +мӘрден бас тартудҰ ңалайтҰн БҚгӘнгӘ СаидтҰқ тӘлӘмен емес, ИсламнҰқ ңоүамдҰң +мӘрӘмен байланҰсҰ болүан Б&рҰқүҰ СаидтҰқ тӘлӘмен, лҰ ел бола ңҰзмет ету маңсатҰнда жіне орҰнсҰз шабуҰлдарүа тосңауҰл ңойсам деген оймен жазуүа міжбҚр болдҰм.

ЕкӘншӘ міселе: ОсҰ аÇт ишара етӘп тудегӘ "тану жіне жірдемдесу ңаүидасҰн" тҚсӘндӘру ҚшӘн бҰлай деймӘз: Міселен бӘр іскер дивизиÇүа, дивизиÇ полктарүа, полктар баталһондарүа, роталарүа, б+лӘмшелерге б+лӘнедӘ. Б&л, ірбӘр сарбаздҰқ іркӘммен ір тҚрмдҰлҰңланҰстарҰ, сол байланҰстарүа ңарай ір тҚрлӘ мӘндеттерӘ бар екенӘн танҰп бӘлуӘ, ірбӘр сарбаз бӘр - бӘрӘне к+мектесу ңаүидаларҰ бойҰнша, бҚкӘл іскердӘқ негӘзгӘ мӘндетӘну бар.уҰ, ңоүамдҰң +мӘрдӘқ жаудҰқ шабуҰлҰнан аман болуҰ ҚшӘн ңажет. Юйтпесе, б&л б+лӘнулер

— 364 —

бӘр ротанҰқ екӘншӘ ротаүа, бӘр б+лӘмшенӘқ екӘншӘсӘне асңаңірекет етуӘ ҚшӘн емес. Діл солайда да, Ислам ілемӘнӘқ ңоүамдҰң т&тастҰүҰ &лҰстар мен &лттарүа б+лӘнген - Қлкен бӘр іскер.

Алайда олардҰ бӘрӘктӘретӘн мҰқдаүан бӘрлӘктер бар. ЖаратушҰларҰ бӘр, РҰсҰз тедандҰрушҰларҰ бӘр, ПайүамбарларҰ бӘр, Ү&бҰлаларҰ бӘр, кӘтаптарҰ бӘр, отандарҰ бӘр, бӘр, бӘр ... мҰқдаүан бӘр бӘрлер.

МӘне осҰншама бӘр - бӘрлер бауҰрластҰңтҰ, махаббаттҰ жіне бӘрлӘкк, ол ап етедӘ. Демек, &лттар мен &лҰстарүа б+лӘну, осҰ аÇттҰқ айтҰп т&рүанҰндай, танҰсу ҚшӘн, жірдемдесу ҚшӘн екен...терӘске шҰүару, ңастасу ҚшӘн емес.

шӘншӘ м бӘр н лтшҰлдҰң пӘкӘрӘ осҰ үасҰрда тҰм асңҰнҰп кеттӘ. ЮсӘресе айлакер Европа залҰмдарҰ м&сҰлмандардҰқ арасҰна ӘрӘткӘ салҰп, жеке-жеке билеп т+стеу ҚшӘн осҰ пӘкӘрдӘ ңозӘз жамт&р.

Сондай - аң &лтшҰлдҰң пӘкӘр, ніпсӘге &найдҰ. АлдамшҰ ліззат бар, ңатҰгез кҚш бар. СондҰңтан ңазӘргӘ тақда ңоүамдҰң +мӘрге араласҰп жҚргендерге " лтшҰлдҰң пӘкӘрдӘ таста" деуге болмайдҰ. БӘраң, &лтшҰлдҰң пӘкӘрӘ екӘ тҚрлӘ. БӘрӘтсҰзда- болҰмсҰз, ңатҰгез, зиÇндҰ. ЯзгенӘ ж&тумен ңоректенедӘ. Басңаларүа д&шпандҰң ету арңҰлҰ жалүасадҰ. Саң жҚредӘ. Б&л, ңастасу мен аласапҰранүа себеп بِدْعة. СондҰңтан Хадис ШірӘпте
اَلْاِسْلَامِيَّةُ جَبَّتِ الْعَصَبِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةَ

деп б&йҰрадҰ. Ү&ран да:

اِذْ جَعَلَ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا ف۪ى قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةасидадَاهِلِيَّةِ فَاَنْزَلَ اللّٰهُ سَك۪ينَتَهُ عَلٰى رَسُولِه۪ وَعَلَى الْمُؤْمِن۪ينَ وَاَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوٰى وَكَانُٓوا اَحَقَّ بِهَا وَاَهْلَهَا وَكَйҰ лізلّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَل۪يمًا

деп б&йҰрадҰ. МӘне осҰ Хадис ШірӘп пен ҮасиеттӘ АÇт, болҰмсҰз &лтшҰлдҰң пен нісӘлшӘлдӘк пӘкӘрдӘ ҚзӘлдӘ-кесӘлдӘ ңабҰл етпейдӘ. ЯйткенӘ Кемел де ңасиеттӘ ИслаекеткеауҰмдастҰүҰ, оүан м&ңтаж емес. ш жҚз елу милионнан асатҰн ңандай &лт бар! ИсламиÇттҰқ орнҰна нісӘлшӘлдӘк пӘкӘрӘ, сол пӘкӘр иесӘне осҰншама бауҰрларңпен пҰқ ҚстӘне міқгӘлӘк бауҰрлардҰ тауҰп бере ала ма? Тарихта болҰмсҰз &лтшҰлдҰңтҰқ зардаптарҰ к+п.

— 365 —

МҰсалүа: ЮміуилердӘқ саÇсатҰна бӘраз &лтшҰлдҰң пӘкӘрӘ араласңандҰңтан, Ислам ЮлемӘн дееудӘ сттӘ, +здерӘнӘқ де басҰна к+п пілекеттер келдӘ. Сондай - аң, Еуропа халҰңтарҰ осҰ үасҰрда &лтшҰлдҰң пӘкӘрӘн алүа тартңандҰңтан, француздар мен немӘстердӘқ арасҰндаүҰ аса ңатҰгез жаулңҰзҰүҰҰңтҰ бҰлай ңойүанда ДҚние ЖҚзӘлӘк СоүҰстаүҰ с&мдҰң оңиүалар, &лтшҰлдҰңтҰқ адамзатңа ңаншалҰңтҰ зиÇндҰ екенӘн к+рсеттӘ.

БӘзде де демократипайдаллүашңҰ жҰлдарҰнда болҰмсҰз &лтшҰлдҰң пӘкӘрӘменю(ВавилоннҰқ кҚйреуӘ кезеқӘнде адамдардҰқ ір тӘлде с+йлеп кетуӘ мен халҰңтардҰқ шаүҰн топтарүа б+лӘнк+птегуӘ сиÇңтҰ)>Гректер мен АрмÇндар бастаүан "клубтар" деп аталатҰн, адамдар арасҰна ӘрӘткӘ салатҰн к+птеген &йҰмдар пайда болдҰ. ҮазӘр солардҰқ бірӘнӘқ де шетелдӘктеҰ мен армаүҰна тҚсӘп, ңиҰн жаүдайларүа тап болуҰ, болҰмсҰз &лтшҰлдҰңтҰқ зиÇн екендӘгӘн к+рсеттӘ.

ҮазӘргӘ тақда бӘр-бӘрӘне м&ңтаж , бӘреуӘ екӘншӘсӘнен бетер з&лҰмдҰңңа душар болүан, бӘрӘнен бӘрӘ +ткен кедедайда шетелдӘктердӘқ табанҰнҰқ астҰнда езӘлген. М&сҰлман халҰңтардҰқ арасҰнда &лтшҰлдҰң деген ойдҰқ кесӘрӘнен, бӘр-бӘрӘне б+тенси ңарау, бӘрӘн-бӘрӘ жау санау, айтҰп жеткӘзе алмайтҰн ңасӘретке айналдҰ. МасанҰқ шаүуҰна ңарс

СоанҰп, улҰ жҰландарүа мін бермейтӘндей есуастҰң жасап, айдаҒардай ЕуропанҰқ тойҰмсҰз аранҰ ашҰң т&рүанда оларүа мін бермей , тӘптӘ солардҰқ сойҰл сендеңандай, &лтшҰлдҰң сезӘммен ШҰүҰс аймаңтардаүҰ отандастармен немесе ОқтҚстӘктегӘ дӘндес бауҰрлармен жауласуҰ +те зиÇн. ОқтҚстӘкте жау жоң. Ол жаңтан ңауӘптенудӘқ ңажетӘолар мОқтҚстӘктен жеткен Ү&ран н&рҰ бар. ИсламиÇт н&рҰ келдӘ, ол бӘзде бар, бҚкӘл жерде де бар. МӘне ол дӘндастарүа д&шпандҰң жасау, айналҰп барҰп ИсүҰсҰп,ңа, Ү&ранүа тиедӘ. ИсламиÇтңа, Ү&ранүа ңарсҰ жауласу - бҚкӘл отандастардҰқ екӘ дҚниелӘк +мӘрӘне ңастандҰң. лттҰқ ңоүамдҰң +мӘрӘне ңҰзмет етемӘн деп жҚрӘп, екӘ дҚниенӘқ Әрге тасҰн талңандау жанашҰрлҰң емес, аңҰмаңтҰң.

Т+ртӘншӘ МісеӘ. ИншлҰмдҰ &лтшҰлдҰң, ңоүамдҰң тӘршӘлӘктӘқ ӘшкӘ ңажеттӘлӘгӘнен бастау аладҰ, +зара к+мекке, ауҰзбӘршӘлӘкке себеп боладҰ. ПайдалҰ бӘр кҚш алуүа себӘ тиедӘ, Ислами бауҰрластҰңтҰ одан сайҰн бекӘте тҚсуге дінекер боладҰ.

ОсҰ болҰмдҰ &де аң Ұң пӘкӘрӘ Исламүа ңҰзметшӘ болуҰ керек. ҮамалҰ, сауҰтҰ болуҰ тиӘс. Алайда онҰқ орнҰн баспауҰ керек.