— 567 —
70-Meâric
(٧٠) سُورَةُ الْمَعَارِجِ(٧٠) سُورَةُ الْمَعَارِجِ
{Mekke'de nâzil olan bu sûre, 44 âyettir. Adını, üçüncü âyetindeki "el-meâric" kelimesinden almıştır. Meâric, "ma'rec"in çoğulu olup "yükselme dereceleri" demektir.}
﴿ بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ ﴾﴿ بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ ﴾
﴿ سَاَلَ سَٓائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍۙ﴿١﴾ لِلْكَافِر۪ينَ لَيْسَ لَهُ دَافِعٌۙ﴿٢﴾ مِنَ اللّٰهِ ذِى الْمَعَارِجِۜ﴿٣﴾ ﴾﴿ سَاَلَ سَٓائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍۙ﴿١﴾ لِلْكَافِر۪ينَ لَيْسَ لَهُ دَافِعٌۙ﴿٢﴾ مِنَ اللّٰهِ ذِى الْمَعَارِجِۜ﴿٣﴾ ﴾
1-2-3- Birisi, yükselme derecelerinin sahibi olan Allah katından inkârcılara gelecek olan ve hiç kimsenin savamayacağı azabı istedi!
{Burada kıyameti ve ahiret azabını alaya alıp Hz. Peygamber'den bir an önce onu getirmesini isteyen -Nadr b. Hâris ve Ebu Cehil gibi- müşriklere işaret edilmektedir.}
﴿ تَعْرُجُ الْمَلٰٓئِكَةُ وَالرُّوحُ اِلَيْهِ ف۪ى يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْس۪ينَ اَلْفَ سَنَةٍۚ﴿٤﴾ ﴾﴿ تَعْرُجُ الْمَلٰٓئِكَةُ وَالرُّوحُ اِلَيْهِ ف۪ى يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْس۪ينَ اَلْفَ سَنَةٍۚ﴿٤﴾ ﴾
4- Melekler ve Rûh (Cebrail), oraya, miktarı (dünya senesi ile) ellibin yıl olan bir günde yükselip çıkar.
{Âyetteki "gün"ün manası için bak. Secde 32/5'in açıklaması.}
﴿ فَاصْبِرْ صَبْرًا جَم۪يلًا﴿٥﴾ ﴾﴿ فَاصْبِرْ صَبْرًا جَم۪يلًا﴿٥﴾ ﴾
5- (Resûlüm!) Şimdi sen güzelce sabret.
﴿ اِنَّهُمْ يَرَوْنَهُ بَع۪يدًاۙ﴿٦﴾ ﴾﴿ اِنَّهُمْ يَرَوْنَهُ بَع۪يدًاۙ﴿٦﴾ ﴾
6- Doğrusu onlar, o azabı (ihtimalden) uzak görüyorlar.
وَنَرٰيهُ قَر۪يبًاۜ﴿٧﴾وَنَرٰيهُ قَر۪يبًاۜ﴿٧﴾
7- Biz ise onu yakın görmekteyiz.
﴿ يَوْمَ تَكُونُ السَّمَٓاءُ كَالْمُهْلِۙ﴿٨﴾ ﴾﴿ يَوْمَ تَكُونُ السَّمَٓاءُ كَالْمُهْلِۙ﴿٨﴾ ﴾
8- O gün gökyüzü, erimiş maden gibi olur.
﴿ وَتَكُونُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِۙ﴿٩﴾ ﴾﴿ وَتَكُونُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِۙ﴿٩﴾ ﴾
9- Dağlar da atılmış yüne döner.
﴿ وَلَا يَسْئَلُ حَم۪يمٌ حَم۪يمًاۚ﴿١٠﴾ ﴾﴿ وَلَا يَسْئَلُ حَم۪يمٌ حَم۪يمًاۚ﴿١٠﴾ ﴾
10- Dost, dostu sormaz.
— 568 —
﴿ يُبَصَّرُونَهُمْۜ يَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَد۪ى مِنْ عَذَابِ يَوْمِئِذٍ بِبَن۪يهِۙ﴿١١﴾ وَصَاحِبَتِه۪ وَاَخ۪يهِۙ﴿١٢﴾ وَفَص۪يلَتِهِ الَّت۪ى تُئْو۪يهِۙ﴿١٣﴾ وَمَنْ فِى الْاَرْضِ جَم۪يعًاۙ ثُمَّ يُنْج۪يهِۙ﴿١٤﴾ ﴾﴿ يُبَصَّرُونَهُمْۜ يَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَد۪ى مِنْ عَذَابِ يَوْمِئِذٍ بِبَن۪يهِۙ﴿١١﴾ وَصَاحِبَتِه۪ وَاَخ۪يهِۙ﴿١٢﴾ وَفَص۪يلَتِهِ الَّت۪ى تُئْو۪يهِۙ﴿١٣﴾ وَمَنْ فِى الْاَرْضِ جَم۪يعًاۙ ثُمَّ يُنْج۪يهِۙ﴿١٤﴾ ﴾
11-12-13-14- Birbirlerine gösterilirler (fakat herkes kendi derdindedir). Günahkâr kimse ister ki, o günün azabından (kurtuluş için), oğullarını, karısını, kardeşini, kendisini koruyup barındıran tüm ailesini ve yeryüzünde kim varsa hepsini fidye olarak versin de, tek kendini kurtarsın.
كَلَّاۜ اِنَّهَا لَظٰىۙ﴿١٥﴾كَلَّاۜ اِنَّهَا لَظٰىۙ﴿١٥﴾
15- Fakat ne mümkün! Bilinmeli ki, o (cehennem) alevlenen bir ateştir.
نَزَّاعَةً لِلشَّوٰىۚ﴿١٦﴾نَزَّاعَةً لِلشَّوٰىۚ﴿١٦﴾
16- Derileri kavurup soyar.
{"Derileri" diye manalandırılan "şevâ" esasen kafa derisi demektir. Vücudun, baş, el, ayak gibi uç uzuvları manasına da gelir.}
﴿ تَدْعُوا مَنْ اَدْبَرَ وَتَوَلّٰىۙ﴿١٧﴾ وَجَمَعَ فَاَوْعٰى﴿١٨﴾ ﴾﴿ تَدْعُوا مَنْ اَدْبَرَ وَتَوَلّٰىۙ﴿١٧﴾ وَجَمَعَ فَاَوْعٰى﴿١٨﴾ ﴾
17-18- Yüz çevirip geri dönen, (servet) toplayıp yığan kimseyi (kendine) çağırır!
﴿ اِنَّ الْاِنْسَانَ خُلِقَ هَلُوعًاۙ﴿١٩﴾ ﴾﴿ اِنَّ الْاِنْسَانَ خُلِقَ هَلُوعًاۙ﴿١٩﴾ ﴾
19- Gerçekten insan, pek hırslı (ve sabırsız) yaratılmıştır.
﴿ اِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعًاۙ﴿٢٠﴾ ﴾﴿ اِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعًاۙ﴿٢٠﴾ ﴾
20- Kendisine fenalık dokunduğunda sızlanır, feryat eder.
﴿ وَاِذَا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعًاۙ﴿٢١﴾ ﴾﴿ وَاِذَا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعًاۙ﴿٢١﴾ ﴾
21- Ona imkân verildiğinde ise pinti kesilir.
﴿ اِلَّا الْمُصَلّ۪ينَۙ﴿٢٢﴾ اَلَّذ۪ينَ هُمْ عَلٰى صَلَاتِهِمْ دَٓائِمُونَۖ﴿٢٣﴾ ﴾﴿ اِلَّا الْمُصَلّ۪ينَۙ﴿٢٢﴾ اَلَّذ۪ينَ هُمْ عَلٰى صَلَاتِهِمْ دَٓائِمُونَۖ﴿٢٣﴾ ﴾
22-23- Ancak şunlar öyle değildir: Namaz kılanlar, ki onlar namazlarında devamlıdırlar (ihmal göstermezler;)
﴿ وَالَّذ۪ينَ ف۪ٓى اَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌۙ﴿٢٤﴾ لِلسَّٓائِلِ وَالْمَحْرُومِۖ﴿٢٥﴾ ﴾﴿ وَالَّذ۪ينَ ف۪ٓى اَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌۙ﴿٢٤﴾ لِلسَّٓائِلِ وَالْمَحْرُومِۖ﴿٢٥﴾ ﴾
24-25- Mallarında, isteyene ve (isteyemediği için) mahrum kalmışa belli bir hak tanıyanlar;
﴿ وَالَّذ۪ينَ يُصَدِّقُونَ بِيَوْمِ الدّ۪ينِۖ﴿٢٦﴾ ﴾﴿ وَالَّذ۪ينَ يُصَدِّقُونَ بِيَوْمِ الدّ۪ينِۖ﴿٢٦﴾ ﴾
26- Ceza (ve hesap) gününün doğruluğuna inananlar;
﴿ وَالَّذ۪ينَ هُمْ مِنْ عَذَابِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَۚ﴿٢٧﴾ اِنَّ عَذَابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَاْمُونٍۚ﴿٢٨﴾ ﴾﴿ وَالَّذ۪ينَ هُمْ مِنْ عَذَابِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَۚ﴿٢٧﴾ اِنَّ عَذَابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَاْمُونٍۚ﴿٢٨﴾ ﴾
27-28- Rablerinin azabından korkanlar, ki Rablerinin azabı(na karşı) emin olunamaz;
﴿ وَالَّذ۪ينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَۙ﴿٢٩﴾ اِلَّا عَلٰٓى اَزْوَاجِهِمْ اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ فَاِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُوم۪ينَۚ﴿٣٠﴾ فَمَنِ ابْتَغٰى وَرَٓاءَ ذٰلِكَ فَاُو۬لٰٓئِكَ هُمُ الْعَادُونَۚ﴿٣١﴾ ﴾﴿ وَالَّذ۪ينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَۙ﴿٢٩﴾ اِلَّا عَلٰٓى اَزْوَاجِهِمْ اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ فَاِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُوم۪ينَۚ﴿٣٠﴾ فَمَنِ ابْتَغٰى وَرَٓاءَ ذٰلِكَ فَاُو۬لٰٓئِكَ هُمُ الْعَادُونَۚ﴿٣١﴾ ﴾
29-30-31- Irzlarını koruyanlar -ancak eşlerine ve cariyelerine karşı müstesna; çünkü onlar kınanmaz; bundan öteye (geçmek) isteyenler ise, onlar taşkınların ta kendileridir-;
﴿ وَالَّذ۪ينَ هُمْ لِاَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَۖ﴿٣٢﴾ ﴾﴿ وَالَّذ۪ينَ هُمْ لِاَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَۖ﴿٣٢﴾ ﴾
32- Emanetlerine ve ahitlerine riayet edenler;
﴿ وَالَّذ۪ينَ هُمْ بِشَهَادَاتِهِمْ قَٓائِمُونَۖ﴿٣٣﴾ ﴾﴿ وَالَّذ۪ينَ هُمْ بِشَهَادَاتِهِمْ قَٓائِمُونَۖ﴿٣٣﴾ ﴾
33- Şahitliklerini (dosdoğru) yapanlar;
﴿ وَالَّذ۪ينَ هُمْ عَلٰى صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُونَۜ﴿٣٤﴾ ﴾﴿ وَالَّذ۪ينَ هُمْ عَلٰى صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُونَۜ﴿٣٤﴾ ﴾
34- Namazlarını koruyanlar;
﴿ اُو۬لٰٓئِكَ ف۪ى جَنَّاتٍ مُكْرَمُونَۜ۟﴿٣٥﴾ ﴾﴿ اُو۬لٰٓئِكَ ف۪ى جَنَّاتٍ مُكْرَمُونَۜ۟﴿٣٥﴾ ﴾
35- İşte bunlar, cennetlerde ağırlanırlar.
{Makbul kulların özellikleri sayılırken, başta ve sonda namaza yer verilmesi, namazın önemini apaçık ortaya koymaktadır. 22. ve 23. âyetlerde namaza devam etme ve bu konuda ihmal göstermeme noktasına temas edilmişti; 34. âyette ise namazın bütün haklarını vermenin, yani bir taraftan erkân ve âdâbına riayet etmenin, diğer taraftan namaz dışındaki davranışlarda da, namazın kazandırdığı ulvî hasletleri korumanın önemine işaret edilmektedir.}
﴿ فَمَالِ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا قِبَلَكَ مُهْطِع۪ينَۙ﴿٣٦﴾ عَنِ الْيَم۪ينِۙ وَعَنِ الشِّمَالِ عِز۪ينَ﴿٣٧﴾ ﴾﴿ فَمَالِ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا قِبَلَكَ مُهْطِع۪ينَۙ﴿٣٦﴾ عَنِ الْيَم۪ينِۙ وَعَنِ الشِّمَالِ عِز۪ينَ﴿٣٧﴾ ﴾
36-37- (Resûlüm!) O kâfirlere ne oluyor ki, bölük bölük sağından ve solundan sana doğru koşuyorlar.
﴿ اَيَطْمَعُ كُلُّ امْرِىٍٔ مِنْهُمْ اَنْ يُدْخَلَ جَنَّةَ نَع۪يمٍۙ﴿٣٨﴾ ﴾﴿ اَيَطْمَعُ كُلُّ امْرِىٍٔ مِنْهُمْ اَنْ يُدْخَلَ جَنَّةَ نَع۪يمٍۙ﴿٣٨﴾ ﴾
38- Onlardan her biri nimet cennetine sokulacağını mı umuyor?
{Müşrikler bölük bölük gelerek, Hz. Peygamber'in etrafındakilerin arasına karışır, onun sözlerini dinleyip, "Şayet bunlar, Muhammed'in dediği gibi cennete girecekler ise, biz elbette onlardan önce cennete gireriz" diye alay ederlerdi.}
﴿ كَلَّاۜ اِنَّا خَلَقْنَاهُمْ مِمَّا يَعْلَمُونَ﴿٣٩﴾ ﴾﴿ كَلَّاۜ اِنَّا خَلَقْنَاهُمْ مِمَّا يَعْلَمُونَ﴿٣٩﴾ ﴾
39- Hayır (hiç ummasınlar!) Şüphesiz biz onları, kendilerinin de bildikleri şeyden yarattık (fakat ibret almadılar, imana gelmediler).
— 569 —
﴿ فَلَٓا اُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشَارِقِ وَالْمَغَارِبِ اِنَّا لَقَادِرُونَۙ﴿٤٠﴾ عَلٰٓى اَنْ نُبَدِّلَ خَيْرًا مِنْهُمْۙ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوق۪ينَ﴿٤١﴾ ﴾﴿ فَلَٓا اُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشَارِقِ وَالْمَغَارِبِ اِنَّا لَقَادِرُونَۙ﴿٤٠﴾ عَلٰٓى اَنْ نُبَدِّلَ خَيْرًا مِنْهُمْۙ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوق۪ينَ﴿٤١﴾ ﴾
40-41- Şu halde (işin gerçeği) öyle (umdukları gibi) değil! Doğuların ve batıların Rabbine yemin ederim ki, şüphesiz onların yerine daha iyilerini getirmeye bizim gücümüz yeter ve kimse bizim önümüze geçemez.
﴿ فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَيَلْعَبُوا حَتّٰى يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذ۪ى يُوعَدُونَۙ﴿٤٢﴾ ﴾﴿ فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَيَلْعَبُوا حَتّٰى يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذ۪ى يُوعَدُونَۙ﴿٤٢﴾ ﴾
42- Ama sen onları (şimdilik) bırak da, tehdit edildikleri günlerine kavuşuncaya dek dalsınlar, oynayadursunlar.
﴿ يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ الْاَجْدَاثِ سِرَاعًا كَاَنَّهُمْ اِلٰى نُصُبٍ يُوفِضُونَۙ﴿٤٣﴾ خَاشِعَةً اَبْصَارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌۜ ذٰلِكَ الْيَوْمُ الَّذ۪ى كَانُوا يُوعَدُونَ﴿٤٤﴾ ﴾﴿ يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ الْاَجْدَاثِ سِرَاعًا كَاَنَّهُمْ اِلٰى نُصُبٍ يُوفِضُونَۙ﴿٤٣﴾ خَاشِعَةً اَبْصَارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌۜ ذٰلِكَ الْيَوْمُ الَّذ۪ى كَانُوا يُوعَدُونَ﴿٤٤﴾ ﴾
43-44- O gün onlar, sanki dikili bir şeye koşuyorlar gibi, gözleri horluktan aşağı düşmüş ve kendileri zillete bürünmüş bir halde kabirlerinden fırlaya fırlaya çıkarlar. İşte bu, onların tehdit edilegeldikleri gündür!
{"Dikili şey" tapmak için dikilen putlar ya da herhangi bir hedef olarak tefsir edilmektedir.}