— 5 —
فهرست مطالب
مختصري از زندگي‌نامه بديع الزمان سعيد نورسي
رساله نور چگونه تفسيري‌ست؟
مكتوب اول: پاسخي‌ست به چهار سؤال
سؤال اول: آيا حضرت خضر زنده است؟
سؤال دوم: مرگ چگونه مي‌تواند مخلوق و نعمت باشد؟
سؤال سوم: جهنم كجاست؟
سؤال چهارم: آيا عشق به دنيا كه مجازي‌ست و بيش‌تر مردم به آن مبتلا هستند به عشق حقيقي تبديل مي‌شود؟
مكتوب دوم: حكمت هديه قبول نكردن مؤلف
مكتوب سوم: تفكر در حركت سماوات
مكتوب چهارم: تفكرنامه‌يي مرتبط با ستارگان
مكتوب پنجم: تعريف ولايت كبرا به عنوان بخشي از انواع ولايت
كتوب ششم: تفسري سرّي در بيان تسلي برآمده از نور ايمان و فيض قرآن و لطف رحمان، در برابر پنج نوع غربت ظلماني غم انگيزِ متداخل
مكتوب هفتم: پاسخ به انتقاد منافقان در مورد ازدواج پيامبر با حضرت زينب
مكتوب هشتم: تفاوت‌هاي عشق و شفقت از منظر اسم‌هاي "الرحمان" و "الرحيم"
مكتوب نهم:
قاعده‌يي مهم درباره‌ي كرامت، اكرام، عنايت و استدراج.
احساساتي كه براي آخرت به انسان داده شده، بايد میوارد خفيف‌اش را براي دنيا و موارد شديدش را براي آخرت صرف كرد.
تمايز اسلام و ايمان.
مكتوب دهم:
سؤال اول: تفاوت امام مبين و كتاب مبين
سؤال دوم: عرصه قيامت كجاست؟
— 6 —
مكتوب يازدهم:
مسأله اول: علاج وسوسه‌هاي شيطاني
مسأله دوم: پاسخ‌هاي قانع كننده براي اعتراض‌هايي كه به حق ارث مي‌شود.
مكتوب دوازدهم:
سؤال اول: حكمت رانده شدن حضرت آدم (ع) از بهشت و وارد
شدن تعدادي از بني آدم به جهنم
سؤال دوم: دليل خلق شياطين چيست؟ خداوند براساس چه حكمتي شيطان و شرور را آفريده است؟ آيا آفريدن شر، شر؛ و آفريدن قبيح، قبيح نيست؟
سؤال سوم: نسبت مصيبت‌ها و بلايا با عدالت مطلق
مكتوب سيزدهم:
سؤال اول: ظلم‌هاي بي‌شمار اهل دنيا به مؤلف و تبديل آن به رحمت
سؤال دوم: حكمت مراجعه نكردن مؤلف به دستگاه‌هاي دولتي براي گرفتن مجوز آزادي
سؤال سوم: دليل بي‌تفاوتي مؤلف در قبال سياست‌هاي روز
مكتوب چهاردهم:
مكتوب پانزدهم: صحابه چرا نتوانستند با نظر ولايت خويش مفسدان را شناسايي
كنند تا منجر به شهادت سه تن از خلفاي راشدين نشود؟
مكتوب شانزدهم:
سعيد جديد چرا تا اين‌حد از سياست كناره مي‌گيرد؟
پاسخ به چند پرسش وهم آلود
مكتوب هفدهم (سوگنامه فرزند): مژده به پدر و مادراني كه فرزندان‌شان را قبل از رسيدن به سن بلوغ از دست داده‌اند
مكتوب هجدهم: (داير بر سه مسأله مهم مي‌باشد)
مسأله اول: در بيان حقايق مشاهده شده‌ي اهل ولايت
مسأله دوم: جوابي در بيان سؤال مرتبط با وحدت الوجود مي‌باشد.
مسأله سوم: حكمت فعاليت‌هاي كاينات
مكتوب نوزدهم: معجزات احمديه
اشارات نكته‌دار اول تا چهارم: داير بر حكمت‌هاي معجزه، نياز به معجزه، انواع تواتر و شخصيت معنوي پيامبر
— 7 —
پنجمين و ششمين اشارات نكته‌دار؛ مربوط به احاديث امور غيبه
هفتمين اشارت نكته‌دار: معجزات نبوي در خصوص بركت طعام
اشارت هشتم: معجزاتي كه در خصوص آب تظاهر يافته است.
اشارت نهم: در خصوص معجزه شجريه.
اشارت دهم: مربوط به معجزه حَنِيْنُ الْجِذْعِ (ناله ستون خشكيده)
اشارت يازدهم و دوازدهم: معجزات نبوي در جماداتي چون سنگ و كوه
اشارت سيزدهم: شفاي بيماران و مجروحان به واسطه نَفَس مبارك پيامبر
اشارت چهاردهم: نوعي از معجزات رسول اكرم عَليهِ الصَّلاةُ وَ السَّلام كه با دعا و نفرين آن حضرت وقوع مي‌يافت.
اشارت پانزدهم: حيوانات و مردگان و جن‌ها و ملائكه نيز ذات مبارك نبي را مي‌شناسند و به پيامبري‌اش گواهي مي‌دهند.
اشارت شانزدهم: ارهاصات ( امور خارق العاده‌يي كه پيش از بعثت پديد آمده و با نبوت مرتبطند)
اشارت هفدهم: اخلاق عاليه رسول اكرم عَليهِ الصَّلاةُ وَ السَّلام و شَقّ القمر
اشارت هجدهم: قرآن حكيم بزرگ‌ترين و جاودانه‌ترين معجزه رسول اكرم
اشارت نوزدهم: تعريف حضرت رسول اكرم عَليهِ الصَّلاةُ وَ السَّلام برهاني براي وحدانيت
نخستين ذيل معجزات احمديه داير بر رسالت احمدي و معجزه شقّ قمر.
معراج عظيم چرا خاص محمد عربي‌ست؟
مكتوب بيستم:
مقام اول: كلام توحيدي داير بر يازده بشارت و برهان قطعي.
مقام دوم: اشارتي مختصر به بحث اسم اعظم و اثبات توحيد.
ضميمه كلمه دهم: خلق بزرگ‌ترين چيز نسبت به قدرت الهي هم چون آفرينش كوچك‌ترين چيز سهل و آسان است.
مكتوب بيست و يكم: مهرباني در حق والدين
مكتوب بيست و دوم: رساله برادري
مبحث اول: دعوت اهل ايمان به اخوت و محبت و سرّ لزوم برادري
مبحث دوم: مضرات حرص براي اهل ايمان
خاتمه: غيبت
— 8 —
مكتوب بيست و سوم
سؤال اول: بهترين دعاي مؤمن براي مؤمن
سؤال دوم: عبارت «رضي الله عنه» براي چه كساني استفاده مي‌شود؟
سؤال سوم: امامان مجتهد عظام برترند يا شاهان و اقطاب طريقت؟
سؤال چهارم: حكمت و غايت "إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ"
سؤال پنجم: پيامبر پيش از نبوت چگونه عبادت مي‌كرد؟
سؤال ششم: حكمت اين‌كه پيامبر عَليهِ الصَّلاةُ وَ السَّلام در سن چهل سالگي به پيامبري رسيد و عمر مبارك‌شان شصت و سه سال بود چيست؟
سؤال هفتم: آيا «خَيْرُ شَبَابِكُمْ مَنْ تَشَبَّهَ بِكُهُولِكُمْ وَشَرُّ كُهُولِكُمْ مَنْ تَشَبَّهَ بِشَبَابِكُمْ» حديث است؟ مراد از آن چيست؟
سؤال هشتم: قصه‌ي حضرت يوسف
مكتوب بيست و چهارم: تربيت مُشفقانه، تدبير مصلحت آميز و تلطيف محبت آميز ی كه مقتضي نام‌هاي رحيم و حكيم و ودود از اعیاظم اسماي الهي‌اند ی چگونه و به چه صورت با زوال و فراق، و مشقت و مصيبت و با موت و عدم كه وحشت انگيز و دهشت‌آور است سازگاري دارند؟
پيوست يكم: بيان سرّ مهم "قُلْ مَا يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي لَوْلَا دُعَاؤُكُمْ در قالب پنج نكته
پيوست دوم: پنج نكته درباره معراج نبوي
مكتوب بيست و پنجم:
مكتوب بيست و ششم:
مبحث اول: پاسخ‌هاي قانع كننده‌‌يي‌داير بر اعتراضات شيطان نسبت به كلام الله بودن قرآن.
مبحث دوم: سه شخصيت موجود در انسان به اعتبار وظيفه و عبوديت و ذات
مبحث سوم: تفسير آيه "يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَى . . ."
مبحث چهارم: (شامل ده مسأله مي‌باشد)
مسأله اول: حكمت عددِ هجده هزار عالم در تفسير و توضيح رب العالمين
مسأله دوم: بيان محيي الدين عربي در نامه‌اش به فخر رازي مبني بر اين‌كه "آگاهي از خدا با آگاهي از موجوديت خدا متفاوت است."
مسأله سوم: مناسبت آيه "وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ" با آيه "إِنَّهُ كَانَ ظَلُومًا جَهُولًا"
مسأله چهارم: حكمت «جَدِّدُوا اِيمَانَكُمْ بِلاَ اِلهَ اِلاَّ اللّهُ»
— 9 —
براي دستيابي به توحيد حقيقي موازنه‌يي بين مسلك علماي متكلمين و اهل تصوف و ولايت كبرا برقرار مي‌كند.
مسأله پنجم: آيا صرف گفتن "لاَ اِلهَ اِلاَّ اللّهُ" كافي‌ست؟ يعني اگر كسي "مُحَمَّداً رَّسُولُ الله" نگويد مي‌تواند از نجات يافتگان باشد؟
مسأله ششم: تتمه‌ي مسأله‌ي يكم داير بر مناظره با شيطان
مسأله هفتم: اكرامي رباني و حمايتي الهي مربوط به خدمت به قرآن
مسأله هشتم: برخي از اهل تحقيق مي‌گويند: هر يك از الفاظ قرآني و اذكار و ساير تسبيح‌ها از جهات گوناگون لطايف معنوي انسان را نوراني مي‌كنند و به آن‌ها غذاي معنوي مي‌رسانند.
مسأله نهم: جواب كنجكاوانه و مهمي به اين سوال كه: آيا خارج از دايره اهل حق، اهل ولايت يافت مي‌شود؟
مسأله دهم: تفاوت‌هاي دوست، برادر و طلبه
مكتوب بيست و هفتم: نامه‌هاي استاد و طلبه‌هايش كه به صورت جداگانه تحت عنوان نامه‌هاي بارلا، كاستامونو و اميرداغ منتشر گرديد
مكتوب بيست و هشتم: شامل هشت مسأله مي‌باشد
مسأله اول: حقيقت و فايده‌ي رؤياي صادقه
مسأله دوم: مناقشه درباره حديثي كه مي‌گويد حضرت موسي (ع) بر چشم حضرت عزرائيل سيلي زد.
مسأله سوم: پاسخ به اين سؤال مي‌باشد: به همه كساني كه به ديدارت مي‌آيند مي‌گويي: از شخص من انتظار مددي نداشته باشيد و مرا فرد مبارك و مقدسي ندانيد. من هيچ مقامي ندارم؛ در حالي كه ديداركنندگان با زبان حال مي‌گويند: ما بيش از عالم و دانشمند نيازمند كسي هستيم كه صاحب ولايت و همت و كمالات باشد. اگر حقيقت حال چنان باشد كه گفتي پس با آمدن به ديدارت دچار خطا شده‌ايم؟
مسأله چهارم: توضيح درباره تجاوز انجام شده به مسجد مؤلف
مسأله پنجم: رساله شكر
مسأله هفتم: "هفت سبب" كه به صورت تحديث نعمت، چند سرّ از اسرار عنايت را اظهار مي‌دارد.
مسأله هشتم: مسأله هشتم كه رساله هشتم است شامل هشت نكته مي‌باشد:
— 10 —
نكته اول: اشارات غيبيه‌ي موجود در توافق كه در اجزاي رساله نور جاري‌ست.
نكته دوم: حكمت‌هاي توافقِ مربوط به لفظ جلاله موجود در قرآن
نكته چهارم: كيفيت تجمع در صحراي محشر
نكته پنجم: آيا اجداد رسول اكرم در زمان فترت متدين به ديني بوده‌اند؟
نكته ششم: آيا كسي در ميان اجداد رسول اكرم، نبي بوده است؟
نكته هفتم: خبر قوي‌تر و صحيح‌تر درباره‌ي ايمان والدين رسول اكرم و عبدالمطلب جد او.
نكته هشتم: درست‌ترين نظر درباره ايمان ابوطالب عموي پيامبر
مكتوب بيست و نهم:
بخش اول: شامل نه نكته مي‌باشد:
نكته اول: پاسخ به كساني كه مي‌گويند: اسرار قرآن حكيم دانسته نمي‌شود و مفسران پي به حقيقت آن نبرده‌اند.
نكته دوم: حكمت سوگند‌هاي قرآني
نكته سوم: حروف مقطعه به مثابه اسرار و رموز الهي
نكته چهارم: از آن‌جا كه ترجمه حقيقي قرآن حكيم ممكن نبوده و علويت اسلوب در اعجاز معنوي آن قابل ترجمه نيست، با بياني مهم لمعه‌ي اعجازيِ موجود در اسلوب قرآني را نشان مي‌دهد.
نكته پنجم: ترجمه حقيقي "الْحَمْدُ للّهِ" ممكن نيست.
نكته ششم: سرّ "ن" متكلمِ مع الغيرِ موجود در "إِيَّاكَ نَعْبُدُ وإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ"
نكته هفتم: ايجاد بدعت زشت و مضر مي‌باشد.
نكته هشتم: سرّ مهمي از شعائر اسلاميه كه در حكم حقوق عمومي مي‌باشد
نكته نهم: مسائل "تَعُبُّدِي" و "معقول المعناي" شريعت
بخش دوم: رساله رمضان؛ نُه حكمت از هفتاد حكمت روزه ماه مبارك رمضان
بخش سوم: كتابت قرآن جديدي كه به بيان وجهي از انواع معجزات قرآنِ معجز البيان مي پردازد.
بخش چهارم: شامل سه نكته مي باشد:
نكته اول: سرّي از اسرار كلمه "قرآن"
نكته دوم: تكرار كلمه "رسول" در قرآن حكيم از جهت توافق و هم‌خواني
— 11 —
نكته سوم: بيان نكاتي از لفظ جلاله‌ي الله كه دو هزار و هشتصد و شش بار در قرآن آمده است.
بخش پنجم: نوري از انوارِ آيه "اللهُ نُورُ السَماواتِ . . ."
بخش ششم: بيدار باش به شاگردان و خادمان قرآن حكيم
دسيسه اول: به سكوت كشاندن شيطان‌هاي انسي كه خادمان فداكار حزب القرآن را به واسطه حب جاه فريب مي‌دهند.
دسيسه دوم: طرد دسيسه گران ستمگر كه با نقطه ضعف ترس، اهل حق را از طريق حق منصرف مي‌سازند.
دسيسه سوم: رد دشمناني كه با طمع و حرص، اهل هدايت را از خدمت قرآني منصرف مي‌سازند.
دسيسه چهارم: پاسخ قاطع به كساني كه با تحريك تعصب ملي، در ميان برادران حقيقي اختلاف مي‌اندازند.
دسيسه پنجم: پاسخ به كساني كه از خطرناك‌ترين و ضعيف‌ترين نقطه ضعف انسان كه منيّت است سوء استفاده كرده و در ميان اهل اتحاد اختلاف مي‌اندازند.
دسيسه ششم: پاسخ به كساني كه از مسؤوليت‌پذيري انسان‌ها سوء استفاده مي‌كنند.
ضميمه بخش ششم: پاسخي همراه با صبر و توكل براي انتقادهاي آتي
بخش هفتم: اشارات سبعه
سؤال اول: پاسخ به يكي از اعتراض‌هاي اهل بدعت.
سؤال دوم: پاسخ به اهل بدعت كه مي‌گويند: اروپائيان با انقلابي كه در مذهب كاتوليك كردند پيش رفتند.
سؤال سوم: پاسخ به اهل بدعت كه مي‌گويند: اروپا پس از رها كردن تعصب پيشرفت كرد و ما نيز بايد چنين كنيم.
سؤال چهارم: پاسخ به دسيسه گراني كه خود را طرفدار دين نشان مي‌دهند.
سؤال پنجم: در آخر الزمان حضرت مهدي مي‌آيد و جهان غرق در فساد را اصلاح خواهد كرد.
سؤال ششم: چگونه حضرت مهدي در مدت چند سال دنيا را اصلاح خواهد كرد؟
— 12 —
سؤال هفتم: پاسخ به اين سؤال كه چرا مجاهداتي كه در راه اسلام داشتي شبيه چيزي نيست كه امروز مي‌بينيم؟
بخش هشتم: رموزات ثمانيه
بخیش نهیم: تلويحات تسعه
تلويح نخست: معناي تصوف، طريقت، ولايت و سير و سلوك
تلويح دوم: كليد سير و سلوك قلبي و حركت روحاني
تلويح سوم: ولايت، حجت رسالت؛ و طريقت، برهان شريعت است.
تلويح چهارم: مطلبي درباره مشرب ولايت.
تلويح پنجم: وحدت شهود و وحدت وجود از مشرب‌هاي بسيار مهم طريقت
تلويح ششم: راه‌هاي ولايت
تلويح هفتم: ظرافت‌هاي موجود در طريقت
تلويح هشتم: هشت ورطه در طريقت
تلويح نهم: نُه فايده از ثمرات و فوايد طريقت
ضميمه: عجز و فقر و شفقت و تفكر اساس مسلك رساله نور
مكتوب سي‌ام: تفسير اشارات الاعجاز كه به زبان عربي طبع گرديد
مكتوب سي و يكم: شامل سي و يك لمعه است
مكتوب سي و دوم:
شامل رساله چاپ شده لمعات است كه خود به خود صورت منظوم يافته و در عين حال به عنوان لمعه سي و دوم در انتهاي مجموعه كلام‌ها منتشر شده است.
مكتوب سي و سوم:
رساله‌يي با سي و سه پنجره كه در مجموعه كلام‌ها منتشر شده است.
تقريظي بر اشارات غيبيه
هسته‌هاي حقيقت: عباراتي خاص از كليات رساله نور
منظومه‌ي يكي از علماي مدينه درباره رساله نور
بخشي از نامه‌يي كه دوازده سال پيش نگاشته شده و در مجموعه سكه تصديق غيبي درج گرديده است